ရူပဗေဒ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="my">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>mywiki</dbname>
    <base>https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုသူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">မုခ်ဝ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">စာမူကြမ်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မော်ဂျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ရူပဗေဒ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>1631</id>
    <revision>
      <id>1053387</id>
      <parentid>837979</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T13:44:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>we all can just write သိပ္ပံ instead of စိုင်းယန့်စ်.</comment>
      <origin>1053387</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17924" sha1="g3uzmbcvdrv9bqfr5st50d17i6opbt6" xml:space="preserve">{{cleanup|date=23 Jul 2021}}
[[File:CollageFisica.jpg|300px|thumb|ရူပဗေဒဖြစ်စဉ် အမျိုးမျိုးတို့၏ နမူနာများ]]
[[File:Optical-feedback-2-short.gif|thumb]]

[[သဘာဝသိပ္ပံ]]၏ ကိုင်းကဏ္ဍကြီးတခု ဖြစ်သော '''ရူပဗေဒ''' ({{lang-en|'''physics'''}}) ဆိုသည်မှာ [[စကြဝဠာ]]၌ ရှိသမျှသော [[ဒြပ်|ဒြပ်သား]]တို့ အကြောင်း&lt;ref&gt;&quot;The Feynman Lectures on Physics&quot; by ''Richard Feynmann''&lt;/ref&gt;၊ ထိုဒြပ်ထုတို့ ရွေ့လျားသွင်ကို ပြောင်းလဲစေသမျှသော [[စွမ်းအင်]]နှင့် [[အား]]တို့ အကြောင်း၊ တွေ့ကြုံရသမျှ အရာဝတ္ထုနှင့် အဖြစ်အပျက်တို့၏ အုတ်တချပ်သဲတပွင့် အကျဆုံး [[အခြေခံအမှုန်]]၏ [[အချိန်-အာကာသ]]အတွင်း ရွေ့လျားဖြစ်ပျက်မှုတို့ အကြောင်း၊ စသည်တို့ကို
* လက်တွေ့ စူးစမ်းတိုင်းတာမှုနှင့်
* [[သင်္ချာ]]နည်းကျ ဆက်စပ်တွေးခေါ်မှု
ချပ်လျက် လေ့လာခြင်းများ ဖြစ်သည်။&lt;br&gt;

[[သိပ္ပံ]] ကိုင်းကဏ္ဍပညာရပ် အသီးသီးအနက်၊ ဤ '''ရူပဗေဒ (physics)''' သည် '''[[သင်္ချာ]]ကို ဆောက်တည်ရာပြု၍''' [[စကြဝဠာ]] အကြောင်းကို အခြေခံ အရင်းခံအကျဆုံး ရှင်းပြနိုင်သော နယ်ပယ်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[ဓာတုဗေဒ]]ဖြစ်စဉ်များအကြောင်းကို ရူပဗေဒက [[မော်လီကျူး]]များ၊ [[အက်တမ်အောက်အမှုန်]]များ၏ သဘောသတ္တိတို့ကို သုံးလျက်၊ [[ဇီဝဗေဒ]]ဖြစ်စဉ်များအကြောင်းကို မော်လီကျူး အချင်းချင်းကြား တုံ့ပြန်ပုံနိယာမများ သုံးလျက် ရှင်းပြနိုင်၏။ ထို့နောက် အသုံးချစိုင်းယန့်စ် ကိုင်းကဏ္ဍများ၌ [[အင်ဂျင်နီယာ]]အတတ်၊ [[ဆေးပညာ]] စသည်တို့ ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ရူပဗေဒမှ သိရှိချက်များကို အလျဉ်းသင့်သလို အသုံးပြုကြ၏။&lt;br&gt;

ရူပဗေဒ တိုးတက်မှုကို [[နည်းပညာ]] ပိုင်းဆိုင်ရာ တို့တွင် တိုက်ရိုက် တွေ့နိုင်သလို၊ တခါတရံ အခြား ဘာသာရပ်များသို့ ပြန့်နှံ့ရာတွင် သင်္ချာ နှင့် ဖီလိုဆိုဖီ တို့တွင်ပါ ပြန့်နှံ့သွားတက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် [[လျှပ်စစ်သံလိုက်]] နားလည်တိုးတက်မှုတွင် [[ရုပ်မြင်သံကြား]]၊ [[ကွန်ပျူတာ]]၊ စသည့် ပစ္စည်း ကိရိယာ များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သလို သာမိုဒိုင်းနမိုက် တိုးတက်မှုတွင် စက်ဆွဲယာဉ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သလို [[မက္ကင်းနစ်]] နားလည်တိုးတက်မှုတွင် [[ကဲကုလပ်]] နှင့် [[ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်|ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ် (ခေါ်) ကွမ်တမ်သဘောယန္တရား]] ပေါ်ထွန်းစေခဲ့ပြီး [[အဏုဇီဝ]]သုံး [[အီလက်ထရွန် မိုက်ခရိုစကုပ်|အီလက်ထရွန် မိုက်ခရိုစကုပ်]] ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။&lt;br&gt;
ယနေ့ခေတ်တွင် ရူပဗေဒသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်ပြီး အဆင့်မြင့်သော ဘာသာရပ် ဖြစ်ကာ လက်တွေ့ကျကျ လေ့လာရာတွင် ဂိုဏ်းကွဲ များစွာရှိသည်။ ထို့အပြင် သဘောအားဖြင့် ရူပဗေဒကို [[သီအိုရီ|သီအိုရီ(theory)]]ပိုင်း ခေါ် သဘောတရားပိုင်း နှင့် ဘဝသုံး(apllied)ပိုင်း ဟူ၍ ကွဲနိုင်သည်။ သီအိုရီ တွင် သီအိုရီ အသစ်ရရေးကြိုးပမ်းပြီး လက်တွေ့တွင် သီအိုရီ အသစ်/အဟောင်း တို့ကို မှန်မမှန်ဆန်းစစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ် လေးခု လောက်ကတည်းက အလွန် တိုးတက်လာခဲ့သော်လည်း သဘာဝ ဖြစ်ရပ်များစွာကို အဖြေမပေးနိုင်သေးပဲ ရူပဗေဒသည် သွက်သွက်လက်လက် လှုပ်ရှားလျက် ရှိသည်။&lt;br&gt;

== စကားလုံး အနက်မှန်များ ==
''&quot;ရူပဗေဒ&quot;'' ဟူသော [[အခေါ်အဝေါ်]](စကားလုံး)မှာ ပါဠိ သို့မဟုတ် သက္ကတ စကားလုံး ''&quot;ရူပ&quot; ([[ဒြပ်]]သားနှင့် စွမ်းအင်အမျိုးမျိုးကဲ့သို့ [[သဘောသရုပ်|ဂုဏ်သတ္တိ]]များ သဘော)'' နှင့် ''&quot;ဗေဒ&quot; (လေ့လာမှု)'' တို့မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ [[သဘာဝတရား ဗေဒ]]ကိုမှ လက်တွေ့ စူးစမ်းတိုင်းတာနည်း၊ [[သင်္ချာ]]နည်းတို့နှင့် စနစ်ချပ်ချပ် လေ့လာလုပ်ဆောင်မှု [[သိပ္ပံ|စိုင်းယန့်စ်]]ကိုင်းကဏ္ဍကြီးကို ဤသို့ &quot;ရူပဗေဒ&quot; ခေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။
[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]အခေါ် ''physics (ဖှစ်ဇစ်စ်)'' ဆိုသည်ကမူ ရှေး[[ဂရိ]]စကားသံ {{lang-grc|φυσική (ἐπιστήμη)|phusikḗ (epistḗmē)|သဘာဝဆိုင်ရာ အသိပညာ}} နှင့် {{lang|grc|φύσις}} ''phúsis'' &quot;သဘာဝ&quot;&lt;ref name=&quot;etymonline-physics&quot;&gt;{{cite web |title=physics |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physics&amp;allowed_in_frame=0 |publisher=Online Etymology Dictionary}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;etymonline-physic&quot;&gt;{{cite web |title=physic |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=physic&amp;allowed_in_frame=0 |publisher=Online Etymology Dictionary}}&lt;/ref&gt; တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ''&quot;ဖှစ်ဇစ်စ်&quot;'' ဟုခေါ်ခြင်းသည် ''&quot;သဘာဝအကြောင်း အသိပညာ&quot; (သို့) &quot;သဘာဝဗေဒ&quot;'' ဟု ခေါ်ခြင်းမျိုးနှင့် ဆင်တူ၏။


== သမိုင်းတလျှောက် အသွင်ပြောင်းပုံအတိုင်း အပိုင်းခွဲခြားမှု ==

=== ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ် မတိုင်မီ ရူပဗေဒ ဇစ်မြစ်စများ ===
ခရစ်နှစ် ၁၆၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် (၁၇ရာစု အတွင်း) အထင်ကရ ဖြစ်ပေါ်သော နျူတန်၏ ရွေ့လျားမှုနိယာများနှင့် [[ကဲကုလပ်|ကဲကူးလပ်စ် (ပြောင်းလဲသရုပ်) တွက်နည်းသင်္ချာ]]ရပ် တစ်ခုလုံး၏ ဖွံ့ဖြိုးမှု မတိုင်ခင်က ယနေ့ခေတ် ရူပဗေဒနှင့် ဆင်တူလှသော လေ့လာမှုမျိုး သမိုင်း၌ မတွေ့ဖူးချေ။ ရှေးယခင် ဘီစီ ၃၀၀၀၊ ၂၀၀၀ ခန့် ကာလများ၏ အဓိက မြို့ပြလူစု (civiliazation)ကြီးများ၌ အထိုက်အလျောက် သိမှတ်သိုမှီးခဲ့ကြဟန် ရှိသော နေ၊ လ၊ ကြယ်နက္ခတ်တို့အကြောင်း အချက်အလက်များကိုသာ (ရူပဗေဒ၏ တစိတ်တကဏ္ဍ ဖြစ်သော) [[နက္ခတ္တဗေဒ]]၏ ဇာစ်မြစ် အပိုင်းအစများ၊ လက်တွေ့တိုင်းတာ စမ်းသပ်မှုများကို အားပြု၍ လောကကြီးအကြောင်း စူးစမ်းရန် ဟူသော [[အရစ္စတိုတယ်|အဲရစ်(စ်)တော့တယ်(လ်)]]၏ တိုက်တွန်းချက်တို့ကိုသာ ယနေ့ခေတ် ရူပဗေဒ၏ ကျောရိုး[[ဒဿနိကဗေဒ|ဒဿနိက]]ပိုင်း ဇာစ်မြစ်စ ဟု ခေါ်တန်သည်မျိုး ရှိတတ်၏။
[[File:Planisphæri cœleste.jpg|left|thumb|ဒတ်ချ်ပုံဆွဲဆရာ Frederik De Wit ရေးဆွဲထားသော ၁၇ရာစုမှ ကောင်းကင်မြေပုံ၊ [[နက္ခတ္တဗေဒ|နက္ခတ္တဗေဒ (astronomy)]] ဆိုင်ရာ။]]

=== ရှေးရိုး ရူပဗေဒ (Classical Physics) ===
တစ်ခါတရံတွင် '''ရှေးရိုး/ဂန္ထဝင် ရူပဗေဒ (classical physics)''' ဆိုသည်မှာ ၁၇ရာစုတွင် [[နယူတန်|နျူတန်]]က အုတ်မြစ်ချ ပျိုးထောင်ပေးလိုက်သည့် သင်္ချာစဉ်းစားပုံအတွင်း [[ဥရောပ]] [[ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ်|ဉာဏ်အလင်းပွင့်ခေတ် (Age of Enlightenment)]] နှင့် [[စက်မှုတော်လှန်ရေး]] တလျှောက် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာလျက်၊ တ[[ခပ်သိမ်းလောက|လောက]]လုံး (universe ၁ခုလုံး)စာ [[အချိန်]]ကုန်ဆုံးမှုနှုန်းက တသမတ်တည်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆအခြေခံသည့်၊ [[နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒ]] ကို ညွှန်းတတ်ကြ၏။ ဤ ရူပဗေဒ နိယာမစုများသည် &quot;မည်သည့် [[နေမြဲရှုထောင့်|နေမြဲရှုထောင့် (inertial reference frame)]]မှ ကြည့်သည်ဖြစ်စေ ရူပဗေဒ နိယာမများမှာ အတူတူသာ ဖြစ်၍၊ အဖြစ်အပျက် သဘောတို့ တူညီနေမည်&quot; ဟူသည့် အချက်ကို အခြေံလျက်၊ အဆိုပါ ရှုထောင့်များနှင့် ပတ်သက်လျှင် [[ဂါလီ ပြောင်းကြည့်နည်း]]ကို သုံးသည်၊ အနှစ်ချုပ်အားဖြင့် လောကကြီး၏ အချိန် နှင့် [[အာကာသ|နေရာ(အာကာသ)]] သဘောတရားကို ရှုမြင်တွက်ချက်ရာ၌ [[ဂါလီလေ့ယို နှိုင်းရသဘောတရား]]နှင့်သာ ဒွန်တွဲသည့် [[ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်|သမားရိုးကျ ယူကလလစ် ရပ်ဝန်း]]+အချိန် သဖွယ် စဉ်းစားကိုင်တွယ်၏။ [[သာမိုဒိုင်းနမစ်|အပူစွမ်းအင်၏ သရုပ်သကန် (သာမိုဒိုင်းနမစ်)]] အစရှိသဖြင့် ကဏ္ဍခွဲ မြောက်မြားစွာ ပါဝင်ပေမည်။&lt;br&gt;
တခါတရံတွင်မူ၊ ''[[အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး|သက်ရောက်မှု]]တို့ကို [[စမွှား စက်ကွင်းသီအိုရီ|စမွှား(qunatum)]]သဘော မပြုနိုင်သေးသမျှ'' သီအိုရီများက ''ရှေးရိုး (classical)'' များသာ ဟု အချို့သော နောက်ပိုင်းရူပဗေဒပညာရှင်များ သုံးနှုန်းတတ်သေး၏။

=== ခေတ်သစ် ရူပဗေဒ (Modern Physics) ===
၂၀ ရာစုအစပိုင်း၏ အခရာကျသော လေ့လာတွေ့ရှိမှု အသစ်များနှင့် သီအိုရီများကို အခြေခံ၍ ခေတ်သစ်ရူပဗေဒ၏ မဏ္ဍိုင်ကြီး ၂ခု ပေါ်ပေါက်လာ၏။

==== နှိုင်းရ ရူပဗေဒ (Relativistic Physics) ====
&quot;အချိန်ကုန်ဆုံးမှု နှုန်းတို့သည် လောကထဲရှိ နေရာတိုင်း၌ အတူတူသာ ဖြစ်သည်&quot; ဟူသော ယူဆချက်ကို ပယ်ချက် အချိန်နှင့် နေရာ(အာကာသ)အကျယ်အဝန်း တို့၏ သဘောတရားများကို တွေးပုံချဉ်းနည်းအသစ်၊ သင်္ချာဖွဲ့စည်းပုံ နောက်တမျိုး တို့နှင့် ဖြစ်သော [[နှိုင်းရသီအိုရီ]]သုံး [[ရီးမန် သဏ္ဌာန်ရာ|ရီမန် ဖြစ်အင်ထု (Riemannian spacetime)]] သဘောတို့ဖြင့် ရူပဗေဒကို တွက်ချက်ခြင်းသည် [[နှိုင်းရ ရူပဗေဒ|နှိုင်းရ ရူပဗေဒ (relativistic physics)]] ဖြစ်၏။ [[လောရန့်ဇ် ပြောင်းကြည့်နည်း]]ကို သုံးသည်။&lt;br&gt;
[[File:Wavy.gif|right|thumb|]]
အချို့ရူပဗေဒ အခေါ်အဝေါ်များ၌ ဤသည်တို့ကိုလည်း ''ရှေးရိုး ရူပဗေဒ (classical physics)'' ခေါင်းစဉ်အောက်၌ [[နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒ|နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒ (Newtonian physics)]] နှင့်အတူ ကပ်လျက်ယှဉ်လျက် ထည့်သွင်းနိုင်၏။ ၎င်းတို့ ခေါ်ဝေါ်ပုံ၌၊ ရှေးရိုးမဟုတ်သော ရူပဗေဒမှာ [[စမွှား စက်ကွင်းသီအိုရီ|စမွှား စက်ကွင်းသီအိုရီ (quantum Field Theory)]]တို့နှင့် စပေမည်။

==== ကွမ်တမ် သဘောယန္တရား (Quantum Mechanics) ====
လှိုင်း-အမှုန် ၂သဘော (wave-particle duality) အစရှိသည့် သင်္ချာသဘောတရားများနှင့် လက်တွေ့တိုင်းတာနိုင်မှုများ တိုးတက်လာမှုဖြင့် ၂၀ ရာစုအတွင်း ထွက်ပေါ်တိုးတက်လာသည့် [[ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်|စမွှား သဘောယန္တရား (quantum mechanics)]] မှာ ခေတ်သစ်ရူပဗေဒ၏ မဏ္ဍိုင်ကြီး ၂ခုအနက် ကျန်တစ်ခု ဖြစ်၏။
[[File:Bose Einstein condensate.png|thumb]]

== အကိုးအကား ==
{{Reflist}}

[[Category:ရူပဗေဒ]]
[[Category:သိပ္ပံ]]</text>
      <sha1>g3uzmbcvdrv9bqfr5st50d17i6opbt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒိုမိန်းအမည်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>2958</id>
    <revision>
      <id>1053406</id>
      <parentid>791110</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:13:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053406</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10755" sha1="ae7kn4rf5svprg2hml4ylthcyzh0hrl" xml:space="preserve">{{copyedit}}
==အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်==
ဒိုမိန်းအမည်ဆိုတာ [[အင်တာနက်]] ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ ကွန်ပျူတာတစ်ခု သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာအများကို ကိုယ်စားပြုတဲ့ အမည်တစ်ခုအနေနဲ့ ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ ဒိုမိန်းအမည်ကို ဝဘ်ဆိုဒ်ရဲ့ [[URL]] မှာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖော်ပြပါတယ်။ ဒီလို ဒိုမိန်းအမည်မျိုးကို [[Host name]] လို့လည်း ခေါ်ပါသေးတယ်။

ဒိုမိန်းတွေဟာ [[domain name မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်း|ဒိုမိန်းအမည် မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်း]] တွေက အသုံးပြုသူတွေအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးတဲ့ ကုန်ပစ္စည်း (Product) တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ဒိုမိန်းအမည်မျိုးကိုတော့ မှတ်ပုံတင်ပြီး ဒိုမိန်းအမည် (Registered domain name) လို့ ခေါ်နိုင်ပါတယ်။

3.domain name အမည်ပေးစနစ် ([[Domain Name System]] - DNS) မှာ အခြားရည်ရွယ်ချက်တွေအတွက် လည်းသုံးပါတယ်။ဥပမာ [[e-mai]]l လိပ်စာ တစ်ခုမှာ @ သင်္ကေတရဲ့ နောက်က အမည် နေရာမှာသုံးသလို .com လိုမျိုး [[Top-level domain]] name မှာလည်းသုံးပါတယ်။ [[Section Initiation Protocol (VoIP)]] တွေမှာလည်း သုံးပါတယ်။ [[DomainKeys]] တွေမှာလည်းသုံးပါတယ်။

4.တစ်ခါတစ်လေမှာ domain name ကို web-address လို့လည်း အလွယ်တကူ နှုတ်ကျိုးပြီး ခေါ်လေ့ရှိပါတယ်။(တကယ်တော့ ဒီလိုခေါ်တာဟာ မမှန်ပါဘူး)

နောက်ဖော်ပြမယ့် အကြောင်းအရာတွေဟာ မှတ်ပုံတင်ပြီး domain name များကိုပဲ အကျယ်တဝင့် ရှင်းထားတာဖြစ်ပါတယ်။

== ခြုံငုံဖော်ပြချက်များ ==
IP Address တွေကို ကိန်းဂဏန်းတွေနဲ့ ကိုယ်စားပြုပါတယ်။ IP Address တွေကိုပိုနားလည်နိုင်အောင် အမည်ပေးရာမှာdomain name များရဲ့ [[hostnames]] အမျိုးအစားကိုသုံးပါတယ်။ ဘယ်website ကိုမဆို [[Internet]](သို့) [[Intranet]] အတွင်းက မတူညီတဲ့ IP Address ရှိတဲ့ တခြားနေရာတစ်ခုကို ကူးပြောင်းစေနိုင်ပါတယ်။

ကိန်းဂဏန်းတွေနဲ့ address အစား အက္ခရာများနဲ့ address ကိုသုံးခြင်းဖြင့် Internet သုံးစွဲသူများအနေနဲ့ website များနဲ့server-based ဝန်ဆောင်မှုများကို လွယ်လွယ်ကူကူ ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ပါတယ်။ domain name system ရဲ့ အလျော့အတင်းလုပ်ပေးနိုင်တဲ့ စွမ်းရည်ကြောင့် IP Address များစွာကိုdomain name တစ်ခုတည်းအဖြစ်အသုံးပြုနိုင်ပြီး domain name များစွာကိုလည်း IP Address တစ်ခုတည်းအတွက် သုံးနိုင်ပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် server တစ်ခုဟာ လုပ်ငန်းများစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်သလို (တစ်သီးပုဂ္ဂလ website များစွာကို host လုပ်နိုင်သလိုမျိုး) လုပ်ငန်းတစ်ခုတည်းကိုပဲ server များစွာ ဖြန်ေ့၀ခိုင်းစေနိုင်ပါတယ်။ IP Addressတစ်ခုတည်းကိုပဲ server များစွာကိုယ်စားပြုနိုင်ပါတယ်။

Host name များကို[[ASCII]]စာလုံးများ -a မှ z (စာလုံးအကြီးအသေးမလို)၊ 0 မှ 9 ထိဂဏန်းများ၊ hyphen(-)စတာတွေနဲ့အသီးသီးဖြစ်စေ စုပေါင်းလျက်ဖြစ်စေ အမည်ပေးခွင့်ရှိပါတယ်။ မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်းတွေအနေနဲ့လည်း စည်းမျဉ်းများနဲ့ကိုက်ညီတဲ့ domain name များကိုသာ မှတ်ပုံတင်ပေးပါတယ်။ စည်းမျဉ်းမကိုက်ညီသော domain name တစ်ခုမှာ လုံး၀အသုံးမကျပါ။

နိုင်ငံတကာ domain name စနစ် ([[Internationalized Domain Name]];IDN System) ကို host name များရှိ character အသုံးပြုခွင့် စည်းမျဉ်းများကို ကျော်လွှားနိုင်ဖို့ တီထွင်ထားပါတယ်။
domain name များကို ''domain'' ဟူ၍ တိုတိုတုတ်တုတ် ခေါ်လေ့ရှိပြီး domain name မှတ်ပုံတင်ဝယ်ယူသူများကို ''domain owner'' များဟုခေါ်ကြပါတယ်။

ယေဘူယျသဘောတရားအရ IP Address တစ်ခုနဲ့ server အမည်တစ်ခု အပြန်အလှန်ပြောင်းလဲနိုင်ပါတယ်။ Internet service တော်တော်များများမှာ sever တွေဟာ ဘယ်ဟာသုံးပြီးပြီလဲဆိုတာ မသိနိုင်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် web ကိုစိတ်ဝင်စားမှု အဆမတန် တိုးပွားလာတာကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် server တွေထက် website အရေအတွက် ပိုများနေတယ်ဆိုတာ သိနိုင်ပါတယ်။ ဒါကိုလိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေဖို့ hypertext transfer protocol([[HTTP]]) ကနေ [[client]] မှ server ကို ဘယ်အမည်ကတော့ဖြင့်သုံးပြီးပြီ ဖြစ်ကြောင်း သတင်းပေးပို့စေပါတယ်။ ဒါကြောင့် IP Address တစ်ခုရှိတဲ့ server တစ်ခုဟာ ကွဲပြားတဲ့ domain name တွေနဲ့ site များစွာကိုဆောင်ရွက်နိုင်ပါတယ်။ ဒီစွမ်းရည်ကို [[virtual hosting]] လို့သုံးနှုန်းပြီး [[web hosts]] များအသုံးများပါတယ်။

ဥပမာ 208.77.188.166 ဆိုတဲ့ IP Address ဟာ အောက်ပါ site တွေကို ကိုယ်စားပြုနိုင်ပါတယ်။

example.com

www.example.com

example.net

www.example.net

example.org

www.example.org

domain name တစ်ခုကို မှတ်ပုံတင်လိုက်တာနဲ့ host name နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ data တွေကို user ဆီပို့ပေးပါတယ်။

== Top-level domains ==
domain name တိုင်း [[Top-level domain]](TLD) name နဲ့ အဆုံးသတ်ရပါတယ်။TLD name များဟာ (character အနဲဆုံး 3 လုံးပါဝင်တဲ့) မျိုးတူ အမည်စာရင်းထဲက တစ်ခုဖြစ်နိုင်သလို ISO - 3166 ကို အခြေခံထားတဲ့ character နှစ်လုံးပါ territory code လည်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ Top-level domain များကို first-level domain လို့လည်းတစ်ခါတစ်ရံခေါ်ကြပါတယ်။
= other-level domains =
top-level domain အပြင် [[second-level domain]](SLD) လည်းရှိပါသေးတယ်။ SLD တွေဟာ .com .net တို့လို TLD တွေရဲ့ ဘယ်ဘက်မှာရှိပါတယ်။ 

နောက် third-level domain တွေကို second-level domain တွေရဲ့ ဘယ်ဘက်မှာ ဖော်ပြလေ့ရှိပါတယ်။

fourth level fifth-level စသည် အကန့်အသတ်မရှိ ရှိနိုင်ပါသေးတယ်။ level တစ်ခုစီကို အစက် (dot) (သို့မဟုတ်) ပုဒ်ဖြတ်သင်္ကေတ (period symbol) တစ်ခုစီနဲ့ ခြားထားပါတယ်။

third-level နဲ့ သူ့ရဲ့အထက် level များကို [[sub domain]] လို့လည်းခေါ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် sub domain ဆိုတဲ့ term ကို technical အရ level အားလုံးမှာ သုံးပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုရင် top-level domain ကိုယ်တိုင်ကိုယ်က root domain (zeroth-level domain လို့ ခေါ်ပြီး dot တစ်ခုတည်းနဲ့ သတ်မှတ်ထားပါတယ်) ရဲ့ sub domain ဖြစ်နေလို့ပါ။

[[ကဏ္ဍ:ဒိုမိန်းအမည်စနစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဒိုမိန်းအမည်များ]]</text>
      <sha1>ae7kn4rf5svprg2hml4ylthcyzh0hrl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သီတင်းကျွတ်လ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3072</id>
    <revision>
      <id>1053434</id>
      <parentid>846539</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:13:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>မွမ်းမံခြင်း</comment>
      <origin>1053434</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12269" sha1="ajpd50f6m075ejd6ib6k9zziomjkcdb" xml:space="preserve">{{Infobox
|name          = သီတင်းကျွတ်လ
|bodystyle     = 
|title         = သီတင်းကျွတ်လ
|titlestyle    = 
|image         =  [[File:Thadingyut Festival of Lights.jpg|220px]]
|caption       = သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်
|headerstyle   = 
|labelstyle    = 
|datastyle     = 
|header1       = အခြေခံ အချက်အလက်များ
|label1        = မြန်မာအမည်
|data1         = သီတင်းကျွတ်လ
|label2        = အင်္ဂလိပ်အမည်
|data2         = Thadingyut
|label3        = လအမှတ်
|data3         = ၇
|label4        = ရက်အရေအတွက်
|data4         = ၂၉ ရက်
|label5        = ဥတု
|data5         = မိုးဥတု
|label6        = အထိမ်းအမှတ်ပန်း
|data6         = [[ကြာဖြူပန်း]]
|label7        = အထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်
|data7         = [[သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်|သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်]]
}}
'''သီတင်းကျွတ်လ''' သည် [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]]၏ ခုနစ်လမြောက်လဖြစ်ပြီး စက်တင်ဘာလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် ကျရောက်လေ့ရှိသည်။ ဤလတွင် ၂၉ ရက်ရှိသဖြင့် ရက်မစုံသောလ ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်က သီတင်းကျွတ်လကို &quot;သန်တူလ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြပြီး၊ &quot;သန်&quot; သည် [[စပါးပင်]]ကို ရည်ညွှန်းကာ &quot;တူ&quot; သည် &quot;ထူ&quot; ဖြစ်သဖြင့် &quot;စပါးပင်များ ထူထူထောင်ထောင် ပေါက်ရောက်လျက် ရှိပြီ&quot; ဟု ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့ အပင်များ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည့်အတွက် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ ကျင်းပကြခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုအခါ &quot;သီတင်းကျွတ်&quot; ဟူသော အခေါ်အဝေါ်မှာ [[ရဟန်းသံဃာ]]များ ဝါဆိုကြခြင်း ပြီးဆုံးပြီဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သီတင်းကျွတ်လ၏ အထိမ်းအမှတ်ပန်းမှာ [[ကြာဖြူပန်း]] (Nymphaea lotus) ဖြစ်သည်။

== သီတင်းကျွတ်လ (သန်တူလ) ==
သီတင်းကျွတ်လသည် မြန်မာလများတွင် သတ္တမမြောက်လဖြစ်ပြီး မိုးဥတုတွင် ပါဝင်သည်။ ရှေးအခါက သီတင်းကျွတ်လဟူ၍ မခေါ်ကြဘဲ သန်တူလဟု ခေါ်ဆိုရေးသားကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ သန်တူလ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဝဿာနမိုးဥတုရာသီကို &quot;သန်&quot; ဟူ၍ ရှေးသူဟောင်းတို့ ခေါ်ကြသည်ဟု ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီကျမ်း၌ ဆိုသည်။ သီတင်းကျွတ်လသည် မိုးဥတု၏ နောက်ပိုင်းချိန် လတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။

အချို့ပညာရှင်တို့ကမူ &quot;သန်&quot; ဟူသောပုဒ်သည် ကောက်၊ စပါး၊ ဟော၊ တိဗက်၊ မြန်မာ၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မွန်ခမာ ဘာသာအပေါင်းတို့လာ မြန်မာစကားဟု ဆိုသည်။ &quot;တူ&quot; ပုဒ်သည်လည်း အသံချင်း အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သော &quot;ထူ&quot; ပုဒ်နှင့် တွဲယူရပေမည်။ &quot;ထူ&quot; သည် တစ်စုံတစ်ရာကို ထောင်သည်၊ စိုက်သည်၊ မတ်စေသည်၊ ဟု ဖြစ်သဖြင့် သန်တူလသည် ကောက်စပါးပင်များ ပေါက်ဖွား၊ ထွက်ထ၊ ထောင်မတ်လာသောလဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်ဟု ယူဆကြသည်။ 

ပုဂံခေတ် ထိုးကျောက်စာတို့တွင် သီတင်းကျွတ်ဟူသော စကားကို အလျှင်းမတွေ့ရသလောက်ပင် ရှိ၍ သက္ကရာဇ် ၅၇၄ ခုနှစ်ထိုး တုရွင်းတောင်စော ရဟန်းသိမ်ကျောက်စာအတွင်း စာသားတစ်နေရာ၌သာ &quot;သတင်းချွတ်&quot; ဟူသော အသုံးကို ရှေးဦးဆုံး တွေ့ရလေသည်။ &quot;သတင်းချွတ်&quot; ဟူသော စကားသည် သတင်းသီလ စောင့်ထိမ်းသူတို့က ချွတ်လွှတ်ကုန်ဆုံးအောင် ပြုသည်ဟု အနက်ထွက်လေသည်။ &quot;သတင်းချွတ်&quot; နှင့် &quot;ဝါကျွတ်&quot; ဟူသော စကားကို ဖက်တွဲ၍ &quot;သတင်းကျွတ်&quot; ဟူသော စကား ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု တွေးထင်ဖွယ်ရှိသည်။

လှေသင်းအတွင်းဝန်ရေး ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီကျမ်း၌ ''သီတင်းကျွတ်လခေါ်ဆိုသည်မှာ ဝါဆိုလပြည့်နေ့မှ စ၍ ဝါတွင်းသုံးလ၊ ရက်ပေါင်း ၉၀၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့ သီတင်းကျွတ်သောကြောင့် သီတင်းကျွတ်လဟူ၍ သာသနာကျမ်းအလိုခေါ်ဆိုကြောင်း သိသာသည်'' ဟု ပါရှိလေသည်။

ဗေဒင်အခေါ်အားဖြင့် သီတင်းကျွတ်လကို တူရာသီဟု ခေါ်သည်။ တူရာသီ၏&lt;ref&gt;သီတင်းကျွတ်လသည်လည်း မြန်မာတို့၏ နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်ပါသည်&lt;/ref&gt; အရုပ်သည် ချိန်ကိုင်စွဲသော ယောက်ျားသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ ထိုရာသီကား အဿဝဏီနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်၍ လပြည့်သောကြောင့် အဿယုဇဟူ၍ ဆိုသည်။ ကြာပန်းကို ရာသီပန်းဟူ၍ အသိအမှတ်ပြုကြ၏။ ကျီးတာရာ ထွန်းပသည့် သီတင်းကျွတ်လရာသီတွင် နံနက် စက်နာရီ ၅ နာရီ ၅၅ မိနစ်ခန့်တွင် နေထွက်၍ ညနေ စက်နာရီ ၅ နာရီ ၃၇ မိနစ်ခန့်တွင် နေဝင်သည်။ မြန်မာနာရီအားဖြင့် နေ့ညဉ့်နာရီ ၃၀ စီ အညီအမျှ ရှိလေသည်။ သီတင်းကျွတ်လတွင် မြတ်စွာဘုရားသခင် နတ်ပြည်မှ ဆင်းသက်ခဲ့ဖူးသည်ကို အကြောင်းပြု၍ မီးစောင်းတန်း၊ မီးမြင်းမိုရ်များ ထွန်းညှိကာ မီးပွဲသဘင်ကို ဆင်ယင်ကျင်းပကြရိုးဖြစ်လေသည်။

== မီးထွန်းပွဲတော် ==
{{main|သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်}}
[[File:မီးပုံးလေးတွေနဲ့_သီတင်းကျွတ်လ.jpg|220x124px|thumb|right|alt=.|ပျဉ်းမနားမြို့၌ဆင်နွှဲနေသော မီးထွန်းပွဲတော်]]
[[File:Thadinkyut_festival_2.jpg|220x124px|thumb|right|alt=.|သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်]]

မြန်မာမင်းများလက်ထက် ခေတ်အခါကမူ သီတင်းကျွတ်လတွင် မင်းသားမင်းမြေးမှူးတော်မတ်တော်တို့၏ အဆင်တန်ဆာများကို အသစ်လဲလှယ်ပေးတော်မူခြင်း၊ လက်ဆောင်တော်များကို ကြည့်ရှုတိုင်းထွာစေခြင်း၊ ဆီမီးမြင်းမိုရ်ထွန်းခြင်း၊ ဘုရားစေတီများတွင် ဆီမီးပူဇော်ခြင်း၊ ဝါကျွတ်အကန်တော့ခံခြင်းတို့ကို ပြုသည်။ ထိုကြောင့် ဖိုးသူတော်ဦးမင်း၏ ဆယ့်နှစ်ရာသီဘွဲ့သဖြန်၌ −&lt;poem&gt;
ကြာငါးမည်ကြိုင်သင်းလို့၊ လျှံဝင်းတဲ့ပြောင်ထိန်။
ရွှေနန်းတောင်တော်ဦးမှာလ၊ ကွန့်မြူးမြင့်မိုမီးညီးတဲ့ခါချိန်။
ရှိခိုးငယ်နှိမ်၊ သုံးကြိမ်ရိုပြောင်း။
သက္ကစ္စဂါရဝါနှင့် စဉ်အလာပူဇော်ပွဲကို၊ ခဲ့ကြပေတောင်း
&lt;/poem&gt;ဟု စပ်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။ သီတင်းကျွတ်လတွင် တနင်္ဂနွေနေ့နှင့် တနင်္လာနေ့များသည် ပြဿဒါးရက်များ ဖြစ်ကြ၍ အင်္ဂါနှင့် ကြာသပတေးနေ့များသည် ရက်ရာဇာနေ့များ ဖြစ်ကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လတွင် ရက်မစုံသောလ ဖြစ်သဖြင့် ရက်ပေါင်း ၂၉ ရက်သာ ရှိ၏။ &lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)&lt;/ref&gt;

သီတင်းကျွတ်လ၏ အထူးထင်ရှားသော ပွဲတော်မှာ [[သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်|သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်]] ဖြစ်သည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ကို [[အဘိဓမ္မာအခါတော်နေ့]] အဖြစ် သတ်မှတ်ကြပြီး ဆီမီးထွန်းညှိပူဇော်ခြင်း၊ ကန်တော့ခြင်းနှင့် အလှူအတန်းပြုလုပ်ခြင်းများဖြင့် ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
{{မြန်မာလများ}}
[[Category:မြန်မာလများ]]
[[Category:လများ]]</text>
      <sha1>ajpd50f6m075ejd6ib6k9zziomjkcdb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝက်ဘ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3923</id>
    <revision>
      <id>1053422</id>
      <parentid>854521</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:42:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ရည်ညွှန်းကိုးကား */</comment>
      <origin>1053422</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90832" sha1="or3uiftjt5wz3ff42b4ipmx24al9vg2" xml:space="preserve">{{Distinguish|WWW|အင်တာနက်}}
[[File:WWW logo by Robert Cailliau.svg|thumb|200px|Robert Cailliau ဒီဇိုင်းဆွဲထားသည့် ဝက်၏သမိုင်းဝင်လိုဂို|border|center]]
'''World Wide Web''' ကို အတိုကောက်အားဖြင့် [[ဝက်ဘ်|WWW]] ဟု ခေါ်ပြီး ဝက်ဘ်(Web)ဟု လူသိများသော ကမ္ဘာ့ပင့်ကူအိမ်ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်သည့် World Wide Web သည် အင်တာနက်မှတဆင့် အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ထားသည့် ဟိုက်ပါတက် (စ်)ခေါ် အထူးစားသားပါ စာရွက်စာတမ်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝက်ဘ် ဘရောက်ဆာတစ်ခုဖြင့် စာသား၊ ရုပ်ပုံများ၊ ဗွီဒီယိုများ၊နှင့် အခြားမီဒီယာစုံ ပါဝင်သောဝက်ဘ်စာမျက်နှာများကို ကြည့်ရှုနိုင်ပြီး ၎င်းတို့အချင်းချင်းချိတ်ဆက်ထားသည့် အထူးကွင်းဆက်များဖြစ်သည့် ဟိုက်ပါလင့်(ခ်)များ (hyperlinks) အသုံးပြုခြင်းဖြင့် သွားလာကြည့်ရှုနိုင်သည်။ တီထွင်သူမှာ Sir Tim Berners-Lee ဖြစ်ပြီး CERNကုမ္ပဏီကို ၁၉၉၀ တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး Worldwide ကိုရရှိနိုင်သည်။

World Wide Web Consortium၏ ဒါရိုက်တာဖြစ်သော [[အင်္ဂလိပ်လူမျိုး]] [[အင်ဂျင်နီယာ]] နှင့် ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံပညာရှင် [[တင်မ် ဘာနာလီ]]သည် ယခင်က ဟိုက်ပါတက်(စ်) စနစ်ကိုများ၏ အယူအဆကို အသုံးပြု၍ နောင်တွင် တဖြည်းဖြည်း World Wide Web ဖြစ်လာမည့် အဆိုပြုလွှာကို ၁၉၈၉ခုနှစ် မတ်လတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]] ဂျင်နီဗာမြို့ရှိ CERN တွင် Berners-Lee နှင့် Belgian ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံပညာရှင် Robert တို့သည် http://www.w3.org/TR/2005/WD-swbp-skos-core-guide-20051102/t{{Dead link|date=January 2021 }} Cailliau “အသုံးပြုသူများ ဆန္ဒရှိသည့်အတိုင်း လှန်လှောကြည့်ရှုနိုင်သည့် web တစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အမျိုးမျိုးသော သတင်းအချက်အလက်များကို ချိတ်ဆက်ရန်နှင့် ဆက်သွယ်ရယူရန်  HyperText ” ကို အသုံးပြုရန် အဆိုပြုခဲ့ကြပြီး ဒီဇင်ဘာလတွင် စီမံကိန်းကို အများပြည်သူသို့ မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။

“၎င်းတို့၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများနှင့် ဘုံစီမံကိန်းတစ်ခု၏ အဘက်ဘက်မှ ရှုမြင်သုံးသပ်ချက်များကို ဝေမျှရန် အဝေးနေရာများမှ စုပေါင်းလုပ်ဆောင်နိုင်သော လူသားတို့၏ ဗဟုသုတနှင့် [[ယဉ်ကျေးမှု]] အစုအဝေးဖြစ်စေရန် World-Wide Web (W3) ကို ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။” &lt;ref&gt;[http://www.w3.org/TR/2005/WD-swbp-skos-core-guide-20051102/ SKOS Core Guide&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

== World Wide Wed ရာဇဝင် ==

အာသာစီကလာ့ခ်(Arthur C. Clarke) က တစ်နေ့တွင် ဂြိုဟ်တုများသည် [[ကမ္ဘာ]]တဝှမ်းတွင် အချက်အလက် လွှဲပြောင်းခြင်းနှင့် ဗွီဒီယိုညီလာခံပြုလုပ်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံးကို လုပ်ဆောင်ခွင့်ပေးရန် မိတ္တူကူးစက်၊ [[တယ်လီဖုန်း]]၊ [[ရုပ်မြင်သံကြား|TV]] နှင့် [[ကွန်ပျူတာ]]ငယ်တစ်ခုတို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ပေါင်းစပ်ပေးလိမ့်မည်ဖြစ်သော office console တစ်ခုကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် “ကမ္ဘာ့ ဗဟုသုတကို ကျွန်ပ်တို့၏ လက်ချောင်းထိပ်များဆီသို့ ယူဆောင်လိမ့်မည်” ဟု Popular Science တွင် ၁၉၇၀ခုနှစ် မေလတွင် ခန့်မှန်းခဲ့သည်။၁၉၈၉ခုနှစ် မတ်လတွင် တင်(မ်)ဘာနာ(စ်)-လီးသည် ၁၉၈၀ခုနှစ်က ၎င်း တည်ဆောက်ခဲ့သော ဒေတာဘေ့(စ်)နှင့် ဆော့(ဖ်)ဝဲ စီမံကိန်းဖြစ်သည့် ENQUIRE ကို ရည်ညွှန်းထားသော အဆိုပြုလွှာ တစ်ခုကို ရေးသားခဲ့သည်။ အဆိုပြုလွှာတွင် ပိုမို၍ ပြည့်စုံသော သတင်းအချက်အလက် စီမံခြင်းစနစ်ကို ရှင်းပြထားသည်။

Robert Cailliau ၏ အကူအညီဖြင့် သူသည် client–server ဟုခေါ်သည့် ဗဟိုမှထိန်းချုပ်သည့် နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုကာ &quot;ဘရောက်ဆာများ&quot; အားဖြင့် ဟိုက်ပါတက်(စ်) စာရွက်စာတမ်းများပါ ကွန်ယက်တစ်ခုကို ကြည့်ရှုနိုင်သည့် &quot;WorldWideWeb&quot; (စာလုံးတစ်လုံး၊ &quot;W3&quot;ဟုလည်းခေါ်) ဟုခေါ်သော &quot;ဟိုက်ပါတက်(စ်) စီမံကိန်း&quot; တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် ပိုမို၍ စနစ်ကျသော အဆိုပြုလွှာကို (၁၉၉၀ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ရက်တွင်) ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ဤအဆိုပြုလွှာက ကြည့်ရုံသာ ကြည့်နိုင်သော ဝက်(ဘ်)ကို သုံးလအတွင်း တည်ဆောက်နိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး “စာဖတ်သူများက ကွင်းဆက်သစ်များနှင့် အကြောင်းအရာများကို ဖန်တီးနိုင်ခြင်းနှင့် ထို့အတွက်ကြောင့် စာရေးသားခြင်းသည် တစ်လောကလုံးနှင့် သက်ဆိုင်လာမှု ဖြစ်လာစေရန်” ထို့အပြင် “စာဖတ်သူ စိတ်ဝင်စားသော အကြောင်းအရာသစ် ရှိလာလျှင် သူ/သူမ ထံသို့ အလိုအလျောက် အကြောင်းကြားနိုင်ရန်” ဖန်တီးတည်ဆောက်ခြင်းမှာ ခြောက်လကြာမြင့်မည် ဟုခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ပြည့်စုံရန် အနည်းငယ် ပိုမို၍ ရှည်လျားစွာ ရှင်းထားသော Web 2.0 နှင့် RSS/Atom တို့ကိုလည်း ကြည့်ပါ။Brown University ရှိ Institute for Research in Information and Scholarship မှ နည်းပညာသစ်ဖြစ်သော အီလက်ထရောနစ် စာအုပ် နည်းပညာက Dynatext SGML ဖတ်သည့်ကိရိယာ အပြီးတွင် အဆိုပြုလွှာကို ပုံစံထုတ်ခဲ့သည်။

CERN က လိုင်စင်ရယူထားသော dynatext စနစ် သည် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ပြီး SGML ISO 8879:1986မှ hypermedia သို့ HyTime အတွင်း တိုးချဲ့မှုတွင် အဓိက နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းကို ဈေးအလွန်ကြီးပြီး တိကျစွာဆိုရလျှင် စာရွက်စာတမ်း တစ်ခုချင်းစီနှင့် စာရွက်စာတမ်း ပြင်ဆင်မှု တစ်ခုချင်းစီအတွက် အခကြေးငွေဖြစ်သည့် ယေဘုယျအားဖြင့် စွမ်းအင်မြင့်မားသော physics community တွင် အသုံးပြုရန် သင့်လျော်မှုမရှိသည့် လိုင်စင်ပေးခြင်း policy  ရှိသည် ယူဆခဲ့ကြသည်။
CERN တွင် Berners-Lee အသုံးပြုခဲ့သော ဤ NeXT ကွန်ပျူတာသည် ပထမဆုံး web server  ဖြစ်လာခဲ့သည်။

[[File:First Web Server.jpg|thumb|150px|right|CERN တွင် တင်(မ်)ဘာနာ(စ်)-လီး အသုံးပြုခဲ့သော ဤ NeXT ကွန်ပျူတာသည် ပထမဆုံး ဝက်(ဘ်)ဆာဗာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။]]

[[File:Cern datacenter.jpg|150px|right|thumb|အချို့ ဝက်(ဘ်)ဆာဗာများကို ၂၀၁၀တွင် နေရာချထားသည့် CERN datacenter။]]

NeXT Computer တစ်ခုကို Barners-Lee က ကမ္ဘာ့ ပထမဆုံး web server အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး web browser ဖြစ်သော WorldWideWeb ကို ရေးသားရန်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ Barners-Lee သည် အလုပ်လုပ်ဆောင်နေသော web တစ်ခုအတွက် လိုအပ်သော ကိရိယာအားလုံးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်-ပထမဆုံး web browser   နှင့် စီမံကိန်းအကြောင်း ရေးသားဖော်ပြထားသော ပထမဆုံး web စာမျက်နှာများဖြစ်သည်။ ၁၉၉၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် သူသည် alt.hypertext newsgroup တွင် World Wide Web စီမံကိန်း၏ အနှစ်ချုပ်ကို တင်ပြခဲ့သည်။ ဤနေ့စွဲကို [[အင်တာနက်]]ပေါ်တွင် အများပြည်သူ ရရှိနိုင်သော ဝန်ဆောင်မှုအဖြစ် web ၏ နိဒါန်းဟုလည်း အမှတ်အသားပြုခဲ့ကြသည်။ [[ဥရောပ]] ပြင်ပရှိ ပထမဆုံး server ကို SPIRES-HEP data base ကို လက်ခံရန် SLAC တွင် တပ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။

ရှင်းလင်းချက်များသည် ဤဖြစ်ရပ်၏ နေ့စွဲနှင့် ပတ်သက်၍ သိသာစွာ ကွဲလွဲနေသည်။ World Wide Web Consortium က ၁၉၉၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလဟုဆိုပြီးSLAC ကိုယ်တိုင်ကမူ ၁၉၉၁ခုနှစ်ဟု ကြေညာသည်။ဤသည်မှာ A Little History of the World Wide Web ခေါင်းစဉ်ရှိသော W3C စာရွက်စာတမ်း တစ်ခုမှ ထောက်ပံ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Hypertext ၏ အဓိကျသော အခြေခံ အယူအဆမှာ Brown University ရှိ Hypertext Editing System (HES)၊ Tes Nelson ၏ Xanadu စီမံကိန်း နှင့် Douglas Engelbart ၏ oN-Line System (NLS)တို့ကဲ့သို့ ၁၉၆၀ခုနှစ်များက စီမံကိန်းအဟောင်းများမှ စတင်ခဲ့သည်။ Nelson နှင့် Engelbart  နှစ်ယောက်လုံးကို ၁၉၄၅ခုနှစ်တွင် &quot;As We May Think&quot; စာစီစာကုံး၌ ဖော်ပြထားသည့် Vennevar Bush ၏ microfilm  အခြေပြု &quot;memex&quot; က လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။

Barners-Lee ၏ တီထွင်မှုမှာ hypertext ကို အင်တာနက်နှင့် လက်ဆက်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ သူ၏ Weaving The Web ဟူသည့် စာအုပ်တွင်ရှင်းပြထားသည်မှာ သူသည် နည်းပညာနှစ်ခုအကြား လက်ထပ်ခြင်းသည် ထိုနည်းပညာနှစ်ခုလုံး၏ နည်းပညာ အသိုင်းအဝိုင်းတွင်းသို့ ဝင်ဆံ့စေနိုင်ကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် အကြံပြုခဲ့သော်လည်း မည်သူကမျှ သူ၏ဖိတ်ခေါ်မှုကို လက်မခံခဲ့သောကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် သူကိုယ်တိုင် စီမံကိန်းကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ စီမံကိန်းကို လုပ်ဆောင်နေစဉ် သူသည် web နှင့် မည်သည့်နေရာတွင်မဆိုပေါ်ရှိ အရင်းအမြစ်များအတွက် တကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာနှင့် ထပ်တူညီမှုမရှိစေသော သတ်မှတ်ချက်ပေးနိုင်သည့် စနစ်တစ်ခုကို ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်- Universal Document Identifier (UDI), နောင်တွင် Uniform Resource Locator (URL) နှင့် Uniform Resource Identifier (URI) ဟု လူသိများသည်။ ပုံနှိပ်ခြင်း ကွန်ပျူတာ ဘာသာစကား HyperText Markup Language (HTML)နှင့် Hypertext Transfer Protocol (HTTP).

World Wide Web တွင် အခြား hypertext  စနစ်များနှင့် ကွဲပြားခြားနားမှု အချို့ရှိသည်။ web သည် လမ်းညွှန်မှုနှစ်ခုပါသော ကွင်းဆက်များထက် တစ်ခုတည်းကိုသာ လမ်းညွှန်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် တစ်စုံတစ်ဦးသည် အခြားအရင်းအမြစ်တစ်ခုသို့ ထိုအရင်းအမြစ်၏ ပိုင်ရှင်၏ လုပ်ဆောင်မှုမပါဘဲ ချိတ်ဆက်နိုင်သည်။ web server များနှင့် browser များ(အစောပိုင်း စနစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင်) အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် ကြုံရသည့် အခက်အခဲအခဲကို သိသာစွာ လျှော့ချနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် အကျိုးဆက်မှာ ကွင်းဆက်ပုပ်ခြင်း ပြဿနာကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ယခင် HyperCard နှင့်မတူဘဲ World Wide Web သည် တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းက ပိုင်ဆိုင်ခြင်း မဟုတ်ပေ။ server များနှင့် ဆက်သွယ်ထားသော ကွန်ပျူတာများကို အမှီအခိုကင်းစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်စေပြီး တိုးချဲ့မှုများကိုလည်း လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်များမပါဘဲ ထပ်ထည့်နိုင်စေသည်။ ၁၉၉၃ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ရက်နေ့တွင် CERN က World Wide Web သည် အခကြေးငွေ ပေးစရာမလိုဘဲ လူတိုင်းအတွက် အခမဲ့ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ကြေညာချက်အပြီး နှစ်လအကြာတွင် Gopher protocol သည် အခမဲ့ မဟုတ်တော့ချေ။ ဤသည်က Gopher ကို လျင်မြန်စွာ ဖယ်ရှားပြီး web ဆီသို့ ဦးတည်လာစေသည်။ အစောပိုင်း ရေပန်းစားသော web browser မှာ HyperCard ကို အခြေခံသော ViolaWWW ဖြစ်သည်။

World Wide Web သည် ၁၉၉၃ခုနှစ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော Mosaic Web browser  ဖြင့် အစပြုခဲ့သည်ဟုပညာရှင်များက ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောတူညီကြသည်။ ၎င်းသည် University of Illinois at Urbana-Champaign (NCSA-UIUC)ရှိ National Center for Supercomputing Applications မှ Marc Andreessen ဦးဆောင်သော အဖွဲ့တစ်ခုက ဖန်တီးခဲ့သော graphic ဆိုင်ရာ browser ဖြစ်သည်။ Mosaic ကို High Performance Computing and Communication Act of 1991 က အစပြုခဲ့သော ရန်ပုံငွေအစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး U.S. Senator  Al Gore ရှေ့ဆောင်ခဲ့သော တွက်ချက်ရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အများအပြားထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် U.S. High-Performance Computing and Communications Initiative က ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ပေးသည်။[18] Mosaic ကို မထုတ်လွှတ်မီက ပုံမှန်အားဖြင့် web စာမျက်နှာများတွင် graphic များသည် စာသားများနှင့် အတူတကွမရှိဘဲ အင်တာနက်ပေါ်တွင် သုံးစွဲလျက် ရှိသော Gopher နှင့် Wide Area Information Servers (WAIS)တို့ကဲ့သို့သော protocol ဟောင်းများထက် လူကြိုက်နည်းလျက်ရှိသည်။ Mosaic ၏ graphic  ဆိုင်ရာ အသုံးပြုသူများအတွက် မျက်နှာပြင်သည် လူကြိုက်အများဆုံး အင်တာနက် protocol သေချာပေါက် ဖြစ်လာစေသည်။

၁၉၉၄ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ၊ European Organization for Nuclear Research (CERN)မှ ထွက်ခွာအပြီးတွင် Tim Berners-Lee သည် World Wide Web Consortium (W3C) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို Massachusetts Institute of Technology ရှိ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ စမ်းသပ်ခန်း(MIT/LCS) တွင် အင်တာနက်ကို ရှေ့ဆောင်လမ်းပြပြုခဲ့သော Defense Advanced Research Projects Agency (DARPA) အထောက်အပံ့ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်အကြာတွင် INRIA (ပြင်သစ် အမျိုးသား ကွန်ပျူတာ သုတေသန စမ်းသပ်ခန်း တစ်ခု)၌ ဥရောပ ကော်မရှင် DG InfSo အထောက်အပံ့နှင့် ဒုတိယ ဆိုဒ်ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ ကိုင်အို [[တက္ကသိုလ်]]တွင် တိုက်များနှင့်ဆိုင်သော တတိယဆိုဒ်ကိုလည်းကောင်း ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၄ခုနှစ်အကုန်တွင် လက်ရှိ စံချိန်စံညွှန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်သော် သေးငယ်နေသေးသော်လည်း သတိပြုမိထိုက်သော website  အတော်များများမှာ ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ဆောင်နေပြီဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အများစုမှာ ယနေ့ ခေတ်စားနေသော [[ဝန်ဆောင်မှု]]များအတွက် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ သို့မဟုတ် လှုံ့ဆော်မှုများ ဖြစ်သည်။

Domain အမည်များနှင့် HTML တို့အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်းများ ဖြည့်စွက်လျက် ရှိနှင့်ပြီး အင်တာနက်ကို ချိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာတလွှားတွင် အခြားသော website များကို ဖန်တီးထားကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ Berners-Lee  သည် web စံချိန်စံညွှန်းများ(ဥပမာ web စာမျက်နှာများ ဖန်တီးရေးသားသော markup languages)ကို သတ်မှတ်ရာတွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး များမကြာမီနှစ်များတွင် ၎င်း၏ Semantic Web အယူအဆကို ထောက်ခံပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ World Wide Web သည် သုံးရလွယ်ကူပြီး ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိသော ပုံစံဖြင့် အင်တာနက်ပေါ်တွင် သတင်းအချက်အလက်များကို ဖြန့်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အင်တာနက်အသုံးပြုမှုကို လူသိများစေရန်ပြုလုပ်ရာတွင် အရေးပါခဲ့သည်။ ဝေါဟာရနှစ်ခုကို ရောထွေးစွာ အသုံးပြုနေကြသော်လည်း World Wide Web နှင့် အင်တာနက် သည် အနက်တူသံကွဲစကား မဟုတ်ပါ။web သည် အင်တာနက်၏ အပေါ်ဆုံးရှိ အသုံးချprogram တစ်ခုဖြစ်သည်။

== လုပ်ငန်း ==

အင်တာနက် နှင့် World Wide Web ဝေါဟာရများကို နေ့စဉ်သုံးစကားပြောများတွင် မကြာခဏ ပြောဆို သုံးစွဲကြသည်။ သို့သော် အင်တာနက်နှင့် World Wide Web မှာ တစ်ခုတည်းမဟုတ်သကဲ့သို့ တူညီမှုလည်းမရှိပါ။ အင်တာနက်သည် ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်များ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်ထားသော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခြားနားမှုမှာ web သည် အင်တာနက်ပေါ်တွင် လုပ်ငန်းလည်ပတ်သော ဝန်ဆောင်မှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စာရွက်စာတမ်းများနှင့် အခြားသော အရင်းအမြစ်များကို hyperlink များ၊ URL များဖြင့် အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ထားသော အစုအစည်းဖြစ်သည်။ အချုပ်ဆိုရသောweb သည် အင်တာနက်ပေါ်တွင် လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်သော အသုံးချ program တစ်ခု ဖြစ်သည်။World Wide Web ပေါ်ရှိ web စာမျက်နှာ တစ်ခုကို ကြည့်ရှုရန် စာမျက်နှာ၏ URL ကို web browser ထဲသို့ စာရိုက်သွင်းခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိုစာမျက်နှာ သို့မဟုတ် အရင်းမြစ်သို့ ချိတ်ဆက်ထားသော hyperlink တစ်ခုနောက်သို့ လိုက်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း စတင်လေ့ရှိသည်။ ထို့နောက် web browser သည် ခေါ်ယူရန်နှင့် စာမျက်နှာပေါ်တွင် ပြသရန် မြင်ကွင်းနောက်ကွယ်ရှိ ဆက်သွယ်ရေး message များ အတွဲလိုက်ကို စတင်လုပ်ဆောင်သည်။

ရှေးဦးစွာ တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဖြန့်ဝေပေးသော Domain Name System – DNS ဟုခေါ်သည့် အင်တာနက် data base ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် URL ၏ server အမည် အပိုင်းကို IP လိပ်စာ ထဲသို့ ခွဲထည့်လိုက်သည်။ web server ကို ချိတ်ဆက်ရန် ဤ IP လိပ်စာ လိုအပ်သည်။ ထို့နောက် browser သည် ထိုလိပ်စာအတိအကျရှိသော web server သို့ HTTP တောင်းခံမှုကို ပို့ခြင်းဖြင့် အရင်းမြစ်ကို တောင်းခံသည်။ ပုံစံမှန်သော web စာမျက်နှာတစ်ခုအတွက် စာမျက်နှာ၏ HTML စာသားကို ဦးစွာ တောင်းခံပြီး web  browser က ချက်ချင်း သရုပ်ခွဲသည်။ ထို့နောက် စာမျက်နှာ တစ်ခုလုံး ပြည့်စုံစေရန်လိုအပ်သော ရုပ်ပုံများနှင့် အခြား မည်သည့်ဖိုင်များကိုမဆိုအတွက် ထပ်ဆင့် တောင်းခံမှုများ ပြုလုပ်သည်။ Website တစ်ခု၏ ရေပန်းစားမှုကို တိုင်းတာသော စာရင်းအင်းများသည် အများအားဖြင့် စာမျက်နှာကို ကြည့်ရှုခံရမှု အရေအတွက် သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာ server ကို ‘ထိချက်များ’(file တောင်းခံမှုများ) အရေအတွက်တို့အပေါ် အခြေခံကြသည်။

Web server က ဤဖိုင်များကို လက်ခံနေစဉ် ဘရောက်ဆာများသည် ၎င်း၏ HTML၊ Cascading Style Sheets (CSS) သို့မဟုတ် အခြား စာမျက်နှာကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်သော ဘာသာစကားများက သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း စာမျက်နှာကို မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ အဆင့်ဆင့် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်သည်။ အသုံးပြုသူ မြင်ရသော မျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ web စာမျက်နှာကို ထုတ်လုပ်ရန် ရုပ်ပုံများနှင့် အခြား အရင်းအမြစ်များ ပါဝင်သည်။ web စာမျက်နှာ အများစုတွင် ဆက်နွယ်နေသော စာမျက်နှာများ သို့မဟုတ် ဆွဲချကူးယူနိုင်သော file  များ၊ မူလ စာရွက်စာတမ်းများ၊ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့် အခြား web  အရင်းအမြစ်များသို့ ချိတ်ဆက်ထားသော hyper link များ ပါဝင်သည်။ အသုံးဝင်ပြီး ဆက်နွယ်နေသော အရင်းမြစ်များများအချင်းချင်း hypertext  အချိန်အဆက်များမှတဆင့် အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်ထားသည့် ထိုကဲ့သို့သော အစုအစည်းကို web သတင်းအချက်အလက်များဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အင်တာနက်ပေါ်တွင် ပုံနှိပ်ခြင်းကို Tim Berners-Lee က WorldWideWeb (မူလ CamelCase တွင် တစ်ဆက်တည်းရေးပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ထိုသို့ မရေးတော့ချေ။) ဟု ၁၉၉၀ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပထမဆုံး ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။

== ချိတ်ဆက်ခြင်း ==
[[File:WorldWideWebAroundWikipedia.png|thumb|150px|right|ဟိုက်ပါလင့်(ခ်)များကို သရုပ်ဖော်ခြင်းဖြင့် WWW ၏ တစ်မိနစ် အချိန်ပိုင်းငယ်အတွက် ဂရပ်ဖစ် ကိုယ်စားပြုချက်]]

Hyperlink များကို သရုပ်ဖော်ခြင်းဖြင့် WWW ၏ တစ်မိနစ် အချိန်ပိုင်းငယ်အတွက် graphic  ကိုယ်စားပြုချက် hyperlink များကို ဖျောက်ဖျက်ခြင်း၊ နေရာပြန်လည်ချထားခြင်း သို့မဟုတ် မတူညီသော အကြောင်းအရာဖြင့် အစားထိုးခြင်း ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် web အရင်းမြစ် အများအပြားသည် အချိန်နှင့်အမျှ ညွှန်ုပြမှုများ ပြောင်းလဲနေသည်။ ဤသည်က hyperlink များကို အသုံးမဝင် ဖြစ်စေပြီး ဤထူးခြားမှုကို ကွင်းဆက်ပုပ်ခြင်း အဖြစ် ရည်ညွှန်းကာ ၎င်းကြောင့် ထိခိုက်သော hyperlink များကို ကွင်းဆက်သေများဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။ web ၏ သက်တမ်းတိုတောင်းလှသော သဘာဝက website  အများအပြားကို ရရှိရန် ကြိုးစားမှုများစွာကို တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော Internet Archive  သည် လူသိများသော ကြိုးစားမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

== ဝက်(ဘ်) စာမျက်နှာများ ၏ ပြောင်းလဲ ခေတ်မီနေစေခြင်းများ ==

'''Ajax (ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်ရေးခြင်း)'''

JavaScript သည် scripting ကွန်ပျူတာ ဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၅ခုနှစ်တွင် Brendan Eich က web  စာမျက်နှာများအတွင်း အသုံးပြုရန် စတင် ဖန်တီးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် Netscape က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။[22] စံညွှန်းမီ မူကွဲမှာ ECMAScript ဖြစ်သည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြထားသော စာမျက်နှာတစ်ခုပြီးမှ နောက်တစ်ခု ဖွင့်ရသော ပုံစံ၏ ကန့်သတ်ချက်များကို ကျော်လွှားရန် အချို့ web အသုံးချprogram များသည်လည်း Ajax (အလုပ်တစ်ခုမပြီးမီ နောက်တစ်ခုကို လက်ခံသော JavaScript နှင့် XML) ကို သုံးကြသည်။ JavaScript ကို sever အတွက် အပို HTTP တောင်းခံမှု ပြုလုပ်နိုင်သော စာမျက်နှာနှင့် ဖြန့်ဝေသည်။ တောင်းခံမှုမှာ mouse ကို နှိပ်ခြင်းကဲ့သို့သော အသုံးပြုသူများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို တုံ့ပြန်ခြင်းသော်လည်းကောင်း အချိန်ကုန်လွန်မှုပေါ် မူတည်၍ သော်လည်းကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

Server ၏ တုံ့ပြန်မှုများကို တုံ့ပြန်မှုတစ်ခုစီအတွက် စာမျက်နှာသစ်များ ဖန်တီးခြင်းထက် လက်ရှိစာမျက်နှာကို ပြင်ဆင်ရန် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် server သည် ကန့်သတ်ထားသော တိုးပွားလာသည့် သတင်းအချက်အလက်များကို ထောက်ပံ့ရန်သာ လိုအပ်သည်။ Ajax အမျိုးမျိုး တောင်းဆိုမှုကို တပြိုင်နက် လုပ်ဆောင်နိုင်သည့်အတွက် data  ဆွဲထုတ်ယူနေစဉ်မှာပဲ အသုံးပြုသူများသည် စာမျက်နှာတစ်ခုဖြင့် အပြန်အလှန် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ အချို့ web အသုံးချ program များသည် သတင်းအချက်အလက် အသစ်ရှိမရှို မေးရန် server ကို စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။

== WWW ရှေ့ဆက်စာလုံး ==

World Wide Web တွင် အသုံးပြုနေသော ဒိုမိန်းအမည် အများအပြားသည် www ဖြင့် အစပြုခြင်းမှာ ယခင်ကတည်းက ပြုလုပ်ကြသည့်နည်းတူ ၎င်းတို့ပေးသော ဝန်ဆောင်မှုပေါ်မူတည်၍ အင်တာနက် လက်ခံဟို့(စ်) (ဆာဗာများ) ကို အမည်ပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဝက်(ဘ်)ဆာဗာတစ်ခုအတွက် လက်ခံဟို့(စ်)အမည်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် www ဖြစ်သည်။ FTP ဆာဗာ တစ်ခုအတွက် ftp ဖြစ်ပြီး USENET သတင်း ဆာဗာ တစ်ခုအတွက် news သို့မဟုတ် nntp ဖြစ်သည်။ လက်ခံဟို့(စ်)အမည်များသည် ဒိုမိန်းအမည်စနစ်(Domain Name System - DNS) ဒိုမိန်းခွဲ အမည်များအဖြစ် မြင်ရသည်၊ ဥပမာ- www.example.com။ 'www' ကို ဒိုမိန်းခွဲအဖြစ် အသုံးပြုရန် မည်သည့် နည်းပညာဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ပေါ်လစီဆိုင်ရာ စံချိန်စံညွှန်းကမျှ မသတ်မှတ်ချေ - အကယ်ပင် ပထမဆုံး ဒိုမိန်းခွဲအမည်မှာ nxoc01.cern.ch ဖြစ်ပြီး၊www မပါသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်ပေါင်း များစွာ ရှိသည်။ တည်ဆောက်ပြီး ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် အများအပြားသည် 'www' ကို သုံးစွဲဆဲဖြစ်သည် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့သည် 'www2'၊ 'secure' စသည်ဖြင့် အခြား ဒိုမိန်းခွဲများကို တီထွင်ကြသည်။ 

ထိုကဲ့သို့သော ဝက်(ဘ်)ဆာဗာများသည် ဒိုမိန်းအရင်းခံ(ဥပမာ- example.com) နှင့် www ဒိုမိန်းခွဲ (ဥပမာ- www.example.com) နှစ်ခုလုံးက ဆိုဒ်တစ်ခုတည်းကို ရည်ညွှန်းရန် စီစဉ်ထားရှိသည်။ အခြားဝက်(ဘ်)ဆာဗာများမှာ ပုံစံ တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု လိုအပ်သည် သို့မဟုတ် ၎င်းတို့သည် ကွဲပြားခြားနားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များသို့ ညွှန်နိုင်သည်။ ဝက်(ဘ်)ဆာဗာများ အစုအဝေးသို့ ရည်ညွန်းသော CNAME မှတ်တမ်း တစ်ခုကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် ဒိုမိန်းခွဲ အသုံးပြုခြင်းသည် နောင်လာမည့် ဝက်(ဘ်)သွားလာမှုတွင် အလုပ်ဝန် ညီမျှစေခြင်း အတွက် အသုံးဝင်သည်။ လက်ရှိတွင် ဒိုမိန်းခွဲတစ်ခုကိုသာ cname (အခြားအမည်တစ်ခု ပေးထားခြင်း) လုပ်နိုင်သောကြောင့် အခြေခံ ဒိုမိန်းအရင်းခံကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် တူညီသောရလဒ်ကို မရရှိနိုင်ပါ။
အသုံးပြုသူတစ်ယောက်သည် ဝက်(ဘ်)ဘရောက်ဆာ၏ လိပ်စာထည့်သွင်းရမည့်နေရာတွင် မပြည့်စုံသော ဝက်(ဘ်)လိပ်စာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းပါက အချို့ ဝက်(ဘ်)ဘရောက်ဆာများသည် ရှေ့ဆက်စာလုံး &quot;www&quot; ကို ၎င်း၏ အစတွင် အလိုအလျောက်ထည့်ပေးပြီး အဆုံးတွင် ပျောက်ဆုံးနေသည်ဟု ယူဆရသည့် အရာပေါ်မူတည်၍ &quot;.com&quot;၊ &quot;.org&quot; နှင့် &quot;.net&quot; တို့ကို ထည့်ပေးနိုင်သည်။ 

ဥပမာ 'microsoft' ကို ထည့်သွင်းပါက http://www.microsoft.com/ ဟု ပြောင်းလဲပြီး 'openoffice' ဆိုပါက http://www.openoffice.org သို့ ပြောင်းလဲပေးသည်။ ဤသွင်ပြင်လက္ခဏာကို ၂၀၀၃ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် 'Firebird' ဟူသော အမည်ဖြင့်ရှိနေသေးသည့် မော့ဇီလာ ဖိုင်းယားဖောက်(စ်) (Mozilla Firefox) ၏ အစောပိုင်း မူကွဲများတွင် စတင်ခဲ့သည်။[25] ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် ထိုအယူအဆနှင့် တူညီသော အယူအဆအတွက် Microsoft ကို US မူပိုင်ခွင့် ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။URIများတွင် လုပ်ဆောင်ပုံစနစ်ကို သတ်မှတ်သည့် (http:// သို့မဟုတ် https://) သည် hypertext ရွှေ့ပြောင်း ပရိုတိုကော(လ်)နှင့် HTTP Secure အသီးသီးသို့ ရည်ညွှန်းပြီး တောင်းခံမှုနှင့် တုံ့ပြန်မှုတို့တွင် အသုံးပြုရန် ဆက်သွယ်ရေး ပရိုတိုကော(လ်)ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ HTTP ပရိုတိုကော(လ်)သည် World Wide Web လုပ်ငန်းလည်ပတ်ရန် အခြေခံဖြစ်ပြီး စာကားဝှက် သို့မဟုတ် ဘဏ်နှင့်ပတ်သက်သော အချက်အလက်များကဲ့သို့ အထူးလျှို့ဝှက် သတင်းအချက်အလက်များကို အများသုံးအင်တာနက်ပေါ်တွင် လဲလှယ်ရန် လိုအပ်ပါက HTTPS တွင် ပါဝင်သော လျှို့ဝှက်ကုတ်စနစ်သည် လိုအပ်သော အလွှာတစ်ခုကို ထပ်ထည့်သည်။ ချန်လှပ်ထားပါက web browser များသည် အများအားဖြင့် လုပ်ဆောင်ပုံစနစ်ကို URLများနှင့်လည်း ကြိုတင်တွဲထားတတ်သည်။ 

အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် www ၏ အသံထွက် မှာ စာလုံးများ၏ သီးခြားအသံထွက်အတိုင်း  ဖြစ်သည်။ အချို့ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုသူများ က dub-dub-dub  ဟု အသံထွက်သော်လည်း မတွင်ကျယ်ပေ။ တစ်ခါက အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ Douglas Adams က The Independent on Sunday (၁၉၉၉) တွင်- “World Wide Web ဆိုတာ ကျွန်တော်သိသမျှထဲမှာ သူ့ကို အတိုကောက်ပြုလုပ်လိုတဲ့ အရာထက် သုံးဆရှည်ရှည်ပြောရတဲ့ တစ်ခုတည်းသော အတိုကောက်ပုံစံပါပဲ” ဟု ခနဲ့တဲ့တဲ့ ပြောခဲ့သည်။ Stephen Fry က နောက်ပိုင်းတွင် သူ၏ &quot;Podgrammes&quot; မီဒီယာဖိုင် ဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် &quot;wuh wuh wuh &quot; ဟု အသံထွက်ခဲ့သည်။ Mandarin  တရုတ်ဘာသာစကားတွင် World Wide Web ကို phono-semantic matching (အသံထွက်နှင့် အဓိပ္ပာယ် နှစ်ခုလုံးနှင့် လိုက်ဖက်ရန် ပြန်ဆိုခြင်း) မှတဆင့် wàn wéi wǎng (万维网) ဟု အများအားဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် www နှင့် လိုက်လျောညီထွေရှိပြီး စာပေအရ “အတိုင်းအတာ ကွန်ယက်” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဘာသာပြန်ဆိုမှုမှာ World Wide Web ၏ ဒီဇိုင်းအယူအဆနှင့် တစ်ဟုန်ထိုးတိုးပွားလာခြင်းကို အလွန် လျော်ကန်စွာ ထင်ဟပ်သည်။ Tim Berners-Lee ၏ web-space  တွင် World Wide Web ကို သီးခြားစီဖြစ်သော စာလုံးသုံးလုံးဖြင့် စာလုံးပေါင်းပြီး စလုံးတလုံးစီကို စာလုံးကြီးအသုံးပြုကာ စာလုံများကြားတွင် hyphen များ မပါချေ။

== ကိုယ်ရေးကိုယ်တာလျှို့ဝှက်ချက် ==

အချိန်နှင့်ငွေကို ချွေတာသော ကွန်ပျူတာအသုံးပြုသူများနှင့် အဆင်ပြေလွယ်ကူမှုများနှင့် ဖျော်ဖြေမှုများကို ရယူသော ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုသူများတို့သည် web အပါအဝင် နည်းပညာများ အများအပြားကို အသုံးပြုခြင်းတို့အတွက် အလဲအလှယ်အဖြစ် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လျှို့ဝှက်ချက်ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို ပေးအပ်ကောင်း ပေးအပ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် မပေးနိုင်ပေ။ ကမ္ဘာတလွှား ဘီလီယံတစ်ဝက်မျှ အရေအတွက်ရှိသော လူများသည် လူမှုဆက်ဆံရေးကွန်ယက် ဝန်ဆောင်မှု တစ်ခုကို အသုံးပြုလျက် ရှိနေကြပြီး၊ web နှင့် ကြီးပြင်းခဲ့ကြသော အမေရိကန်နိုင်ငံသားများ၏ ထက်ဝက်တို့သည် online  profile များဖန်တီးခဲ့ကြ၍ စံချိန်စံညွှန်းများကို ပြောင်းလဲနိုင်သော မျိုးဆက် လွှဲပြောင်းခြင်း၏ တစိတ်တဒေသအဖြစ် ပါဝင်နေပေသည်။

Facebook တွင် U.S. ကောလိပ်ကျောင်းသားများမှသည် U.S. နိုင်ငံသား မဟုတ်သောသူ ၇၀%အထိ အခြေအနေ တိုးတက်လာပြီး၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ယင်း၏ အဖွဲ့ဝင် ၂၀%မျှသာ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လျှို့ဝှက်ချက် ဆက်တင်များကို အသုံးပြုကြသည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် (ကုမ္ပဏီကို တွဲဖက်တည်ထောင်ပြီးနောက် ခြောက်နှစ်အကြာ) Mark Zuckerberg  က သုံးစွဲရန် အတော်ပင် ပိုမိုလွယ်ကူလှသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာလျှို့ဝှက်ချက်ဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှုများကို ထပ်ထည့်မည်ဟု ရေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံပေါင်း ၆၀ မှ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ လျှို့ဝှက်ချက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်များက web အသုံးပြုသည့် ကလေးများနှင့် အခြား အရွယ်မရောက်သေးသော သူများအတွက် ပညာရေးနှင့်၊ လူမှုဆက်ဆံရေး ကွန်ယက်များကို အသုံးပြုသောသူများတွက် အလိုအလျောက် ကာကွယ်ရေးတို့အတွက်လုပ်ငန်း၏ ကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်သော စည်းမျဉ်းများကို ပြည့်စုံအောင် ဖြည့်စွက်ရန်အတွက် ဥပဒေများကို တောင်းဆိုရန် သဘောပိုင်းဖြတ်ခဲ့ကြသည်။

ကိုယ်တိုင် ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်သော သတင်းအချက်အလက် အတွက် data ကာကွယ်ရေးသည် ထိုသတင်းအချက်အလက်များကို ရောင်းချခြင်းထက် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို ပိုမို၍ အကျိုးအမြတ် ဖြစ်ထွန်းစေသည်ဟု ယင်းတို့က ယုံကြည်ကြသည်။ အသုံးပြုသူများသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာနှင့် သက်ဆိုင်သော မှတ်တမ်းများကို ၎င်းတို့ဘာသာ ရှင်းလင်းပစ်နိုင်ရန် browser များရှိ အဓိကဆွဲဆောင်မှုများကို ရွေးချယ်နိုင်ပြီး၊ အချို့သော ကွတ်ကီးနှင့် ကြော်ငြာကွန်ယက်များ ကိုလည်း ပိတ်ဆို့ထားနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း website  များ၏ server logs များ၊ အထူးသဖြင့် web beacons များတွင် ခြေရာခံနိုင်ပါသေးသည်။ Berners-Lee နှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များသည် policy  သိမြင်စေရန်အတွက် web ၏ တည်ဆောက်ပုံကို တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် တာဝန်ယူမှုနှင့် လျောက်ပတ်စွာ အသုံးပြုခြင်းတို့တွင် မျှော်လင့်ချက် တွေ့မြင်ထားသည်။ စစ်ဆေးသည့် မှတ်တမ်းရေးခြင်း၊ reasoned များနှင့် ကိရိယာ ပစ္စည်းများတို့ကို သုံးခြင်းဖြင့် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။

အခမဲ့ အကြောင်းအရာများကို ထောက်ပံ့ပေးထားမှုကို အလဲအလှယ်ပြုသောအားဖြင့် ရောင်းချသူများသည် web  အသုံးပြုသူများကို ထောက်လှမ်းသော ကြော်ငြာသမားများကို ငှားရမ်းထားပြီး၊ ယင်းတို့ကို ခြေရာခံထောက်လှမ်းခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေးကို အခြေတည်ထားသည်။၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍၊ စားသုံးသူများ၏ data များကို အလဲအလှယ်အားဖြင့် ဝယ်ယူ၊ ရောင်းချမှုများ ပြုလုပ်သည် (အမည်ဝှက်ထားခြင်းကို ဖော်နိုင်သော အချက်အလက် အသေးစိတ်အချို့ မရှိခြင်း၊ သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ယောက်အား မည်သူမည်ဝါဟု ဖော်ထုတ်ခြင်း)။ နေ့တစ်နေ့တွင် သန်းပေါင်း ရာချီကာ အသုံးပြုသူများ အမှန်တကယ်အသုံးပြုနေသည့် အချိန်တွင် မည်သည့် စာလုံးကို ရိုက်နေသည်ကို Lotame Solutions  က ဖမ်းယူနိုင်ပြီး၊ အဆုံးအဖြတ်ပေးရန်၊ “မည်သည့် အကြောင်းအရာများကို ဆွေးနွေးသည်၊ စာရေးသူက ထိုအကြောင်းအရာများအပေါ် မည်သို့သဘောထားသည်၊ ထိုအကြောင်းအရာများအတွက် ထိုသူက မည်သို့လုပ်ဆောင်မည်” ကို The Wall Street Journal  ရှိ စာရေးဆရာတစ်ယောက်အား ကိုးကားရန် OpenAmplify သို့ ပို့ပေးသည်။

၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် Microsoft က ယင်း၏ Internet Explorer ရှိ ပြင်းထန်သော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ထူးခြားချက်များနှင့် ပတ်သက်သော ၎င်း၏ အစီအစဉ်များမှ နောက်ဆုတ်လိုက်ပြီး၊ယင်း၏အသုံးပြုသူများအား (World Web  အသုံးပြုသူများ၏ ၅၀%) ထိုသူတို့ website  တစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသောအခါ ကလစ်တစ်ခါ လုပ်ရုံမျှဖြင့် ယင်းတို့နှင့် ပတ်သက်၍ ယူဆချက်များပြုလုပ်မည့် ကြော်ငြာသမားများသို့ လမ်းဖွင့်ထားခဲ့သည်။ ကြော်ငြာခြင်းမှ ပေးချေသော ဝန်ဆောင်မှုများအနက် yahoo  သည် စီးပွားရော website များအား အသုံးပြုသူများ၏ data အချက်အလက်များ အများဆုံး စုဆောင်းနိုင်သည်။ တစ်လလျှင် ဆိုဒ်တစ်ခုနှင့် ယင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ကြော်ငြာ network site  များ၏ စံနမူနာ အသုံးပြုသူတစ်ယောက်၏ သတင်းအချက်အလက် ၂၅၀၀ ဘစ်ခန့် စုဆောင်းနိုင်သည်။ My space က ထိုဖြစ်နိုင်ချေ၏ တစ်ဝက်ဖြင့် yahoo နောက်က လိုက်လျက်ရှိပြီး၊ AOL-Time Warner၊ Google၊ Facebook၊ Microsoft၊နှင့် eBay တို့ ယင်းနောက်တွင် လိုက်ပါသည်။

== လုံခြုံရေး ==
Web သည် ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူများ၏ နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးသော software  (malware)ကို ဖြန့်ဝေရာတွင် ပိုမိုနှစ်သက်ရာ လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ Website ပေါ်တွင် ကျူးလွန်ကြသော cyber ရာဇဝတ်မှုများတွင် မည်သူမည်ဝါ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေခံအထောက်အထား ခိုးယူခြင်း၊ လိမ်လည်မှု၊ သူလျှိုမှုနှင့် ထောက်လှမ်းရေးသတင်းများ စုဆောင်းရေးတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။ Web ကို အခြေခံသော အားနည်းမှုများသည် သမားရိုးကျ ကွန်ပျူတာ လုံခြုံရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော အရာများထက် ယခုအခါတွင် အရေအတွက်အားဖြင့် ကျော်လွန်နေပါပြီ။ ထို့ပြင် google ၏ တိုင်းတာချက်များအရ web စာမျက်နှာ ဆယ်ခုအနက် တစ်ခုခန့်တွင် ဖျက်ဆီးတတ်သည့် code များ ပါဝင်နိုင်နေပါသည်။

Web ကိုအခြေခံသော တိုက်ခိုက် ထိုးနှက်မှုများမှာ တရားဥပဒေနှင့် အညီထောင်ထားသော website များနှင့် အထူးသဖြင့် Sophos နှင့် တိုင်းတာချက်အရ United States၊ တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့တွင် host များ ရှိနေသော website များ ဖြစ်သည်။ အများဆုံး မြင်တွေ့ရသော နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးသော software  ခြိမ်းခြောက်မှုများမှာ website  အား SQL injection တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်သည်။HTML နှင့် URIs တို့မှတဆင့် Java စာလုံး မိတ်ဆက်ခြင်းနှင့် အတူ ပေါ်လာသော [[XSS|cross-site scripting (XSS)]] ကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်မှုမျိုး များအား web သည် ခုခံမှုအားနည်းပြီး၊web 2.0 နှင့် စာလုံးများကို အသုံးပြုရန် လိုလားသော Ajax web ဒီဇိုင်း တို့ကြောင့် အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ ပိုမိုပျက်စီးစေသည်။ ယခုအခါတွင် ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုအရ website အားလုံး၏ ရ၀%၏ အသုံးပြုသူများအား XSS တိုက်ခိုက်မှုများသို့ ပွင့်လျက်ရှိနေပါသည်။

အဆိုပြုထားသော ဖြေရှင်းနည်းများမှာ အလွန်အကြူးပင် ကွဲပြားများပြားလှသည်။ McAfee ကဲ့သို့ ဗိုင်းရပ်(စ်)ကာကွယ်ရေး ကွန်ပျူတာလုံခြုံရေး software  ရောင်းချသူများက ၉/၁၁ နောက်ပိုင်း စည်းမျဉ်းများနှင့် ကိုက်ညီသည့် အုပ်ချုပ်မှုနှင့် လေးစားလိုက်နာမှုများ ရှိသော အစုံလိုက်ပစ္စည်းများကို တီထွင်ပြီး ဖြစ်သည်။ Finjan ကဲ့သို့ အချို့သော ကုမ္ပဏီများမှာ မည်သည့်အရင်းအမြစ်မှပင် ဖြစ်ပါစေ code နှင့် ပါဝင်သည့်အကြောင်းအရာများ အားလုံးကို နိုးကြားစွာဖြင့် တကယ်ဖြစ်ပွားနေသော အချိန်တွင် စစ်ဆေးခြင်းပြုရန် ထောက်ခံသည်။ ubiquitous ကဲ့သို့ ကွန်ပျူတာ လုံခြုံရေးစနစ် ရောင်းသူအချို့တို့က ခြိမ်းခြောက်မှု အန္တရာယ် အသစ်များကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုပြီး၊ နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးသော software  များ ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားခြင်း၊ စပဲမ်းနှင့် ဇုမ်းဘီး ဦးတည်ရာလမ်းကြောင်းများကို တကယ်ဖြစ်ပွားနေသော အချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခြင်းများကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုသည့် ကိရိယာများနှင့် တကွ၊ သတင်းပို့သည့် ကိရိယာများဖြင့် ထောက်ပံ့ပေးသည်။

လုံခြုံရေးကို ကုန်ကျမှုစင်တာ တစ်ခုအဖြစ်ထက် စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းတစ်ခု အနေဖြင့် မြင်သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက်၊အခြေခံဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ပုံထဲတွင် “နေရာအနှံ့ရှိသော၊ အမြဲတမ်းဖွင့်ထားသော ဒစ်ဂျစ်တယ်နှင့် ပတ်သက်သော အခွင့်အရေးများ”ကို အတည်ပြုလိုက်နာစေသော လက်တစ်ဆုပ်စာမျှသော အဖွဲ့အစည်းများ၏နေရာတွင် ယနေ့ data များနှင့် ကွန်ယက်များကို လုံခြုံစိတ်ချရအောင် လုပ်ပေးနေသည့် ရာနှင့် ချီသော အဖွဲ့အစည်းများက အစားထိုးသင့်သည်ဟု အချို့က အကျိုးအကြောင်းပြ ပြောဆိုသည်။ အင်တာနက်ကို သော့ခတ်ပိတ်ပစ်လိုက်ခြင်းထက် ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုမှု လုံခြုံရေးအတွက် အသုံးပြုသူများက တာဝန်ခွဲဝေယူခြင်းက အထူးပိုမိုသာလွန် နှစ်သက်စရာဖြစ်သည်ဟု Jonathan Zittrain က ပြောသည်။

== ဝက်(ဘ်)သတ်မှတ်စံနှုန်းများ ==

ထုံးတမ်းစဉ်လာ သတ်မှတ် စံနှုန်းအများအပြားနှင့် အခြား နည်းပညာဆိုင်ရာ သီးခြားပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ဆော့(ဖ်)ဝဲတို့သည် World Wide Web၊အင်တာနက်နှင့် ကွန်ပျူတာ သတင်းအချက်အလက် ဖလှယ်ခြင်း၏ အသွင်အပြင်အမျိုးမျိုးအား လည်ပတ်မောင်းနှင်မှုကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ စာရွက်စာတမ်းအများအပြားမှာ ဘာနာ(စ်)-လီး ခေါင်းဆောင်သော World Wide Web Consortium (W3C) ၏ကြိုးစားအားထုတ်မှုပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အချို့တို့မှာ အင်တာနက် အင်ဂျင်နီယာပညာ စစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ (Internet Engineering Task Force)(IETF)နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများက ထုတ်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ယျေဘုယျအားဖြင့် ဝက်(ဘ်)စံနှုန်းများကို ဆွေးနွေးရာတွင် အောက်ဖော်ပြပါ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေချက်များကို အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် တွေ့ရသည်။ -
* markup languages အတွက် ထောက်ခံချက်များ၊ အထူးသဖြင့် W3C မှ HTML နှင့် XHTML။ ဤတို့သည် hypertext စာရွက်စာတမ်းများ၏ တည်ဆောက်ပုံနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။
* stylesheet များအတွက် ထောက်ခံချက်များ၊ အထူးသဖြင့် W3C မှCSS။
* Ecma International မှ ECMA စာလုံး များအတွက် သတ်မှတ်စံနှုန်းများ (ပုံမှန်အားဖြင့် ဂျာဗားစာလုံး ပုံစံဖြင့်)။
* W3C မှ Document Object Model အတွက် ထောက်ခံချက်များ။ 
World Wide Web အတွက် အခြားမရှိမဖြစ် လိုအပ်သော နည်းပညာများ၏ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်များဖြင့် ပံ့ပိုးပေးသော အခြား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုများမှာ အောက်ပါတို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယင်းတို့ချည်းသာဟု ကန့်သတ်မထားပါ။ - 
* Uniform Resource Identifier (URI)၊ အင်တာနက်ပေါ်တွင် hypertext စာရွက်စာတမ်းများနှင့် ရုပ်ပုံများကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်များကို ကိုးကားခြင်းအတွက် အများနှင့်ဆိုင်သော စနစ်။ မကြာခဏဆိုသလို URL ဟုခေါ်သော URI များကို IETF ၏ RFC 3986 / STD 66: Uniform Resource Identifier (URI): Generic Syntax ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ ထိုနည်းတူ ယင်းထက် အရင်ကျသောအရာများနှင့် များပြားလှစွာသော URI scheme အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်းRFCs ဖြင့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုသည်။ 
* HyperText Transfer Protocol (HTTP)၊ အထူးသဖြင့် RFC 2616: HTTP/1.1နှင့် RFC 2617: HTTP Authentication တို့ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည့်အတိုင်း ဖြစ်သည်။ browserနှင့်serverတို့ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု အစစ်အမှန်ဖြစ်ကြောင်း မည်သို့ ထင်ရှားစေကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။

== ဝက်(ဘ်)ဆက်သွယ်ရယူနိုင်စွမ်း ==

Web သို့ဆက်သွယ် ရယူခြင်းသည် အမြင်အာရုံ၊ အကြားအာရုံ၊ ကိုယ်အင်္ဂါ၊ စကားပြော၊ သိမှတ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောဆိုင်ရာများတို့တွင် ချို့တဲ့အားနည်းမှုတို့ကို ပမာမထား၊ လူသား အားလုံးတို့အတွက်ဖြစ်သည်။ ဆက်သွယ်ရယူခြင်း လက္ခဏာများသည် ယာယီ ချို့တဲ့အားနည်းမှု ဖြစ်သည့် လက်ကျိုးခြင်း သို့မဟုတ် စွမ်းရည်များ ပြောင်းလဲသွားသည့် သက်ကြီးရွယ်အိုများအတွက်လည်း ကူညီထောက်ပံ့မှု ဖြစ်စေသည်။ သတင်းအချက်အလက်များ လက်ခံရယူနိုင်ရန် web ကို အသုံးပြုသကဲ့သို့ သတင်းအချက်အလက်များ ပေးပို့ခြင်းနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်ခြင်းတို့တွင်လည်း သုံးပါသည်။ မသန်မစွမ်းမှုများ ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များအား တန်းတူဆက်သွယ်နိုင်ခွင့်နှင့် တန်းတူအခွင့်အရေးပေးရန် ရည်ရွယ်ပြီး web ကို ဆက်သွယ်ရယူခြင်းကို ပြုလုပ်နိုင်ရန် အခြေခံကျစွာ ပြုလုပ်ထားသည်။

တစ်ခါက Tim Berners-Lee က ဤသို့ မှတ်သားခဲ့သည် “ web ၏ စွမ်းအားမှာ ယင်း၏ အရာခပ်သိမ်းနှင့်စပ်ဆိုင်မှု၌ ရှိသည်။ ချို့တဲ့အားနည်းမှုတို့ကို ပမာမထားဘဲ လူသားတိုင်း ဆက်သွယ်ရယူနိုင်ရန်မှာ ယင်း၏ မရှိမဖြစ်သော အသွင်အပြင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။” တိုင်းပြည်အများအပြားသည် website များအတွက် လိုအပ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် web ဆက်သွယ်ရယူခြင်း စည်းမျဉ်းဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ W3C Web Accessibility Initiative တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းမှ software  တီထွင်သူများအပါအဝင် web ပါ အကြောင်းအရာများကို ရေးသားသူများက ထောက်ပံ့မှုနည်းပညာများကို အသုံးပြုကောင်းပြုနိုင်သော၊ သို့မဟုတ် မပြုနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ web ကို ဆက်သွယ်ရယူအသုံးပြုနိုင်ဖို့ ပြုလုပ်ရန်အတွက် ရိုးရိုး လမ်းညွှန်ချက်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။

== နိုင်ငံတကာမှုပြုခြင်း ==
W3C နိုင်ငံတကာမှုပြုခြင်း အတွက် လှုပ်ရှားမှုသည် web နည်းပညာသည် အားလုံးသော ဘာသာစကား၊ အရေးသားစာလုံးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် အလုပ်လုပ်ခြင်းကို သေချာစေသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် သို့မဟုတ် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော ယူနီကုတ်သည် အခြေခိုင်မှုကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံး၌ ၂၀၀၇ဒီဇင်ဘာလတွင် web ၏ မကြာခဏ အသုံးများဆုံး စာလုံးဝှက်စာဖော်ခြင်း အဖြစ် ASCII နှင့် အနောက်ဥရောပ နှစ်ခုလုံးတို့တွင် သာလွန်သွားခဲ့သည်။ မူလပထမက RFC 3986 သည် US-ASCII ၏ လက်အောက်ခံ အုပ်စုအတွင်းရှိ URI ဖြင့် အရင်းအမြစ်များ ခွဲခြားဖော်ပြခြင်းကို ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ RFC 3987&lt;nowiki/&gt;က တစ်ကမ္ဘာလုံးနှင့်ဆိုင်သော စာလုံးအစုံ (Universal Character Set)အတွင်းရှိ မည်သည့် စာလုံးကိုမဆို ပိုမိုများပြားသော စာလုံးများကို ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ အရင်းအမြစ်တစ်ခုကို မည်သည့် ဘာသာဖြင့်မဆို IRI ဖြင့် ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်သည်။။

== ကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်များ ==
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာချက်တစ်ခုအရ web ပေါ်တွင် စာရွက်စာတမ်းပေါင်း ၅၅၀ ဘီလီယံကျော်မျှ အလုံးအရင်းနှင့် ရှိနေပါသည်။ မမြင်ရသော web  သို့မဟုတ် deep Web များပေါ်တွင် ဖြစ်သည်။၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် သန်းပေါင်း ၂၀၂၄ မျှသော web စာမျက်နှာများ[69] အပေါ် ကောက်ယူသောစစ်တမ်းအရ web တွင် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အများဆုံး ရာခိုင်နှုန်း ၅၆.၄% ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းနောက်တွင် ဂျာမနီ (၇.၇%)၊ ပြင်သစ် (၅.၆၇%) နှင့် ဂျပန် (၄.၉%)တို့ ဖြစ်သည်။ web တစ်ခုကို နမူနာယူရန် ဘာသာစကားပေါင်း ရ၅ ခုကို အသုံးပြု၍ web  ရှာဖွေခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သော မကြာသေးမီက လေ့လာချက်တစ်ခုအရ၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလကုန်တွင် အထင်ကရညွှန်ပြနိုင်သော web  (publicly indexable Web)၌ web စာမျက်နှာပေါင်း ၁၁.၅ ဘီလီယံကျော်ရှိသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လတွင်၊ ညွှန်ပြနိုင်သော web တွင် အနည်းဆုံး စာမျက်နှာပေါင်း ၂၅.၂၁ ဘီလီယံ ရှိလာသည်။၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် google software  အင်ဂျင်နီယာ  Jesse Alpert နှင့် Nissan Hajaj တို့ကURLပေါင်း သန်းပေါင်းတစ်သောင်း google ရှာဖွေရေးပေါ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိသည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလတွင် website  ၁၀၉.၅ သန်းကျော် လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေပါသည်။ ယင်းတို့အနက် ၇၄%မှာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် အခြားဆိုဒ်များ အများနှင့်သက်ဆိုင်သော ထိပ်တန်းအဆင့် domain .com တွင် လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေသော ဆိုဒ်များဖြစ်သည်။

== အမြန်နှုန်း အကြောင်းများ ==

အင်တာနက်တွင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော အစိတ်အပိုင်းများရှိ ပြည့်ကျပ်ခြင်း အကြောင်းများ အပေါ် စိတ်ပျက်ရခြင်းနှင့် browse လုပ်ရာတွင် နှေးကွေးစေသော မြင့်မားသော နှောင့်နှေးသော အချိန်ကိုတိုင်းတာခြင်း တို့မှာ World Wide Web အတွက် အဓိပ္ပာယ် ယုတ်ညံ့စေသောနာမည် World Wide Wait ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အင်တာနက်၏ အမြန်နှုန်းကို မြှင့်တင်ခြင်းသည် peering  နှင့် QoS နည်းပညာများ အသုံးပြုခြင်းများအပေါ် ဆက်လက် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသော ဆွေးနွေးချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပြည့်ကျပ်ခြင်းကို လျှော့ချရန်အတွက် အခြားအဖြေများကို W3C တွင်တွေ့မြင်နိုင်သည်။ website မှ တုံ့ပြန်သည့် စံပြအချိန်များအတွက် သတ်မှတ်ထားသော လမ်းညွှန်ချက်များမှာ-

* ၀.၁ စက္ကန့် (တစ်စက္ကန့်၏ ဆယ်ပုံ ပုံတစ်ပုံ)။ စံပြ တုံ့ပြန်သည့် အချိန်။ အသုံးပြုသူသည် မည်သည့်ဆီးတားခြင်းကိုမျှ သတိပြုမိခြင်း ရှိမည်မဟုတ်။
* ၁ စက္ကန့်။ လက်ခံနိုင်သော အမြင့်ဆုံး တုံ့ပြန်ချိန်။ ၁ စက္ကန့်အထက်ရှိသော download  လုပ်သည့်အချိန်သည် အသုံးပြုသူအား ကြန့်ကြာစေခြင်းကို ခံစားသည်။
* ၁၀ စက္ကန့်။ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ မရှိသော တုံ့ပြန်ချိန်။ အသုံးပြုသူအား ကြန့်ကြာစေခြင်းကို ခံစားစေပြီး၊ အသုံးပြုသသည် ဆိုဒ်သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာစနစ်မှ ထွက်သွားနိုင်သည်။

== သိုလှောင်ရာနေရာ ==

အကယ်၍ အသုံးပြုသူက web စာမျက်နှာ တစ်ခုပေါ်သို့ အချိန်ခဏတာအတွင် ပြန်လည်ဝင်ရောက်လျှင် web server လမ်းကြောင်းမှ data စာမျက်နှာကို နောက်တစ်ဖန် ပြန်လည်ရယူရန် မလိုအပ်ပေ။ web browser များ အားလုံးနီးပါးသည် မကြာသေးခင်က ရယူထားသော data များကို များသောအားဖြင့် အသုံးပြုသူကွန်ပျူတာ hard drive  ထဲတွင် သိုလှောင်ထားလေ့ရှိသည်။ Browser တစ်ခုမှ ပို့လိုက်သော HTTP တောင်းဆိုချက်များသည် နောက်ဆုံးအကြိမ် download ချစဉ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲသွားသော data ကိုသာ တောင်းဆိုလိမ့်မည်။ အကယ်၍ ကွန်ပျူတာပေါ်တွင် သိုလှောင်ထားသော data များမှာ လက်ရှိရှိနေသေးပါက၊ ယင်းတို့ကို ပြန်လည် အသုံးပြုလိမ့်မည်။

သိုလှောင်ခြင်းသည် အင်တာနက်ပေါ်ရှိ web  အသွားအလာများ၏ အရေအတွက်ကို လျှော့ချရာတွင် ကူညီသည်။ သက်တမ်း ကုန်ဆုံးခြင်းအပေါ် ဆုံးဖြတ်ချက် ချခြင်းသည် download ချသော ရုပ်ပုံဖြစ်စေ၊ stylesheet ဖြစ်စေ၊ java စာလုံးဖြစ်စေ၊ HTML သို့မဟုတ် site  ကပေးထားသော မည်သည့်အကြောင်းအရာကိုပင်ဖြစ်စေ ဖိုင်တစ်ခုခြင်းစီအတွက် သီးသန့်စီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အားကောင်းသည့် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများရှိသော ဆိုဒ်များပင်၊ အခြေခံအရင်းအမြစ်များ အများစုမှာ ရံဖန်ရံခါသာ   refresh လုပ်ဖို့လိုပေသည်။ website  ဒီဇိုင်းဆွဲသူများက CSS data နှင့် java စာလုံးတို့ကဲ့သို့ အရင်းအမြစ်များကို ဆိုဒ်ကဲ့သို့ ကြီးမားသော file များနှင့် တိုက်ဆိုင်ကြည့်ခြင်းသည် ကြိုးပမ်းရကြိုးနပ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုသို့ဖြင့် ၎င်းတို့ကို ထိထိရောက်ရောက် သိုလှောင်နိုင်ပေသည်။ ဤသည်မှာ စာမျက်နှာကို download လုပ်ချိန်အား လျှော့ချခြင်းနှင့် web server ပေါ်တွင် တောင်းဆိုမှုများ လျှော့ချရာတို့တွင် ကူညီပါသည်။

Website တွင် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို သိုလှောင်နိုင်သည့် အင်တာနက်၏ အခြားသော အစိတ်အပိုင်းများလည်း ရှိသည်။ ကော်ပိုရေးရှင်းများနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ Fire wall များသည် အားလုံး၏အကျိုးအတွက် အသုံးပြုသူ တစ်ဦးက တောင်းဆိုသော web အရင်းအမြစ်များကို မကြာခဏဆိုသလိုပင် သိုလှောင်ထားတတ်သည်။ (ဒါလည်းကြည့်ပါ - proxy server သိုလှောင်ခြင်း) အချို့သော ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်များသည် website များမှ သိုလှောင်ထားသည့် အကြောင်းအရာများကိုလည်း သိုလှောင်သည်။ ဖိုင်များကို မွမ်းမံထားပြီးကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ပြန်လည်ပို့ပေးရန် လိုအပ်ကြောင့် ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်သော web server များထဲတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် လိုအပ်သည့် အထောက်အကူ ပစ္စည်းများမှအပ၊ အားကောင်းစွာ ထုတ်လုပ်ပေးသော web  စာမျက်နှာများ၏ ဒီဇိုင်းနာများသည် တောင်းဆိုသော အသုံးပြုသူများထံသို့ HTTP ခေါင်းစဉ်များ ပြန်လည်ပေးပို့ခြင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အကူးအပြောင်း စာမျက်နှာများ သို့မဟုတ် အထိအခိုက်မခံနိုင်သော စာမျက်နှာများကို သိုလှောင်ထားခြင်း မပြုနိုင်ပေ။ အင်တာနက် ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ဆိုဒ်အသစ်များသည် ဤလိုအပ်သော အထောက်အကူပစ္စည်းကို မကြာခဏအသုံးပြုကြသည်။ HTTP 'GET' တစ်ခုဖြင့် တောင်းဆိုထားသည့် ဒေတာမှာ အခြားသောအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက သိုလှောင်ထားခြင်း ခံရနိုင်သည်။ 'POST' တစ်ခုကို တုံ့ပြန်သောအခါ ရယူလိုက်သည့် data မှာ POSTed လုပ်ထားသော data ပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်ဟု ယူဆသောကြောင့် ယင်းကို သိုလှောင်ထားမည် မဟုတ်ပေ။

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့ ပင့်ကူမျှင်]]
[[ကဏ္ဍ:သတင်းအချက်အလက်ခေတ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ တီထွင်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် တီထွင်မှုများ]]</text>
      <sha1>or3uiftjt5wz3ff42b4ipmx24al9vg2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင်တာနက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>3999</id>
    <revision>
      <id>1053421</id>
      <parentid>958325</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:38:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရည်ညွှန်းကိုးကား */</comment>
      <origin>1053421</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="165164" sha1="eob7hugljvvjlpbuoft4d1857wi8it3" xml:space="preserve">[[File:Internet map 1024.jpg|thumb|200px|right|အင်တာနက်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ဖြတ်သွားသည့် အမျိုးမျိုးသော လမ်းကြောင်းများကို အမြင်ပုံဖော်ထားပုံ။ ‘The Opte Project’ မှ။]]

'''အင်တာနက်''' ({{lang-en|The Internet}}) ဆိုသည်မှာ စံနမူနာ Internet Protocol Suite (TCP/IP) ကိုသုံး၍ ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်များ ချိတ်ဆက်ကာ သန်းထောင်နှင့်ချီသော ကမ္ဘာအနှံ့သုံးစွဲ သူများအား  ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသော [[ကမ္ဘာ]]နှင့် အဝှမ်း ချိတ်ဆက်ထားသော စနစ်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်းမှသည် ကမ္ဘာလုံးအနှံ့ အတိုင်းအတာအထိ ကျယ်ပြန့်စွာ သွယ်တန်းထားသော [[အီလက်ထရွန်းနစ်]] အချက်အလက်တည်ဆောက်မှုနှင့် အမြင်ဆိုင်ရာ ကွန်ယက်[[နည်းပညာ]]များဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားသည့် သန်းပေါင်းများစွာသော ပုဂ္ဂလိက၊ အများပြည်သူ၊ [[ပညာရေး]]၊ စီးပွားရေးနှင့် [[အစိုးရ]]ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွန်ယက်များ ပါဝင်သည့် ကွန်ယက်များ၏ ကွန်ယက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ပင့်ကူအိမ်ဟု တင်စားသည့် World Wide Web (WWW) ၏ အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်နေသော ဟိုက်ပါတက်(စ်) (hypertext) စာရွက်စာတမ်းများနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ်စာပို့စနစ် (electronic mail) ကို ပံ့ပိုးသော အခြေခံဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံကဲ့သို့ အမျိုးအစား များပြားလှစွာသော သတင်းအချက်အလက် အရင်းအမြစ်များ နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို အင်တာနက်က သယ်ဆောင်ပေးပါသည်။

[[တယ်လီဖုန်း]]၊ တေး[[ဂီတ]]၊ [[ရုပ်ရှင်]] နှင့် ရုပ်မြင်သံကြားကဲ့သို့ ထုံးတမ်းစဉ်လာ လူထုဆက်သွယ်ရေးများ သည် အင်တာနက်အားဖြင့် အသွင်သဏ္ဌာန်နှင့် အနက်အဓိပ္ပာယ် တဖန်ပြောင်းလဲလာကြသည်။ သတင်းစာ၊ စာအုပ် နှင့် အခြားပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများသည် Websites ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များ Blogs ဘလော့များနှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်လာကြသည်။ အမြန်သတင်းပို့ဆက်သွယ်ခြင်း (instant messaging), အင်တာနက် စုပေါင်းဆွေးနွေးခန်းများ (Internet Forums) နှင့် လူမှုရေးကွန်ယက်များ (social networking) များတို့မှတစ်ဆင့် လူအချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်ရာတွင် အသွင်သစ်များကို အင်တာနက်က စွမ်းဆောင်ပေးသည် သို့မဟုတ် အရှိန်မြှင့်တင်ပေးသည်။ အဓိက လက်လီအရောင်းဆိုင်ခွဲ များ၊ လက်လုပ်လက်စား ဈေးသည်များ၊ ကုန်သည်များ အတွက် အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဈေးဝယ်ခြင်း (online shopping) လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ အင်တာနက်ပေါ်ရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု တိုက်ရိုက်ဆက်ဆံမှု နှင့် ငွေကြေး ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ က စက်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခုလုံး ထုတ်ကုန်စီးဆင်းမှု ကို အကျိုး သက်ရောက် စေသည်။

၁၉၆၀ခုနှစ်များက ပုဂ္ဂလိကနှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]စစ်တပ် နှစ်မျိုးလုံး၏ ကြံ့ခိုင်ပြီး တော်ရုံအမှားခံနိုင်သော၊ ဖြန့်ဝေပေးသည့် ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်များအကြောင်း သုတေသန ပြုခြင်းများသည် အင်တာနက်၏ မူလအစ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသား [[သိပ္ပံ]]ရေးရာ ဖောင်ဒေးရှင်း က ပံ့ပိုးသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ကွန်ယက်နောက်ကျောရိုးသစ် အတွက် ရန်ပုံငွေ နှင့် အခြားသော စီးပွားရေးကွန်ယက် နောက် ကျော ရိုးသစ် အတွက် ကိုယ်ပိုင် ရန်ပုံငွေ တို့ကို ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးကို ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်မှု နည်းပညာသစ်များ နှင့် ကွန်ယက်အများအပြားကို စုပေါင်းခြင်းများ တည်ဆောက်ဖွံ့ဖြိုးမှုတွင် ပါဝင်လာစေရန် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ခုနှစ်များ၏ အလယ်နှစ်များက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်ယက်ကို စီးပွားဖြစ် ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် အင်တာနက်သည် လူသိများလာပြီး ခေတ်သစ်လူသားဘဝ၏ အရာရာတိုင်း နီးပါးတွင် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခြင်း အကျိုးများရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်သည် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုများကို အသုံးပြုနေပြီဖြစ်သည်။

နည်းပညာဆိုင်ရာ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းတွင်လည်းကောင်း ရယူခြင်းနှင့် အသုံးပြုခြင်းအတွက် ပေါ်လစီများတွင်လည်းကောင်း အင်တာနက်ကို ဗဟိုမှ ထိန်းချုပ်မှုမရှိပါ၊ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သော ကွန်ယက်တစ်ခုစီသည် ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင် စံချိန်စံညွှန်းများကို သတ်မှတ်သည်။ အင်တာနက်တွင် အမည်နေရာပေးခြင်းဆိုင်ရာ နိယာမနှစ်ခုဖြစ်သည့် အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်) လိပ်စာ နေရာနှင့် ဒိုမိန်း အမည် စနစ် တို့၏ လှည့်စားသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်မျ

ားကိုသာ ထိန်းသိမ်းသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သော Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (ICANN)က ညွှန်ကြားသည်။ အဓိက ပရိုတိုကော(လ်)များ(IPv4 နှင့် IPv6)၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ နောက်မှထောက်ပံ့ခြင်းနှင့် စံချိန်စံညွှန်းသတ်မှတ်ခြင်းသည် Internet Engineering Task Force (IETF)၏ လှုပ်ရှားမှုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နည်းပညာ ကျွမ်းကျင်မှုကို ထည့်ဝင်ခြင်းအားဖြင့် မည်သူမဆို ပါဝင်နိုင်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပါဝင်သူများကို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လျော့ရဲစွာ လက်ခံသော အကျိုးအမြတ် မရည်ရွယ်သော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။

== ပညာရပ်ဝေါဟာရ ==

[[File:Handbuch Webdesign-InternetDatenaustausch.jpg|thumb|200px|alt=Internet Diagram|အင်တာနက်ကွန်ယက် ချိတ်ဆက်မှု သရုပ်ပြ ပုံ]]
'''အင်တာနက် စာလုံးကြီးအသုံးပြုမှု လုပ်ထုံးလုပ်နည်း'''

အင်တာနက် နှင့် World Wide Web ဝေါဟာရများကို နေ့စဉ်သုံးစကားပြောများတွင် ထူးထူးခြားခြား မဟုတ်ပဲ မကြာခဏ ပြောဆို သုံးစွဲကြသည်။ သို့သော် အင်တာနက်နှင့် World Wide Web မှာ တစ်ခုတည်းမဟုတ်သကဲ့သို့ တူညီမှုလည်းမရှိပါ။ အင်တာနက်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ဆက်သွယ်မှု စနစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကွန်ပျူတာများအကြား ချိတ်ဆက်မှုကို ထောက်ပံ့ပေးသော ဟာ့ဒ်ဝဲနှင့် ဆော့(ဖ်)ဝဲ အခြေခံဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်မှု ဖြစ်သည်။ ခြားနားမှုမှာ ဝက်(ဘ်)သည် အင်တာနက်မှတဆင့် အသုံးပြုဆက်သွယ်သော ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စာရွက်စာတမ်းများနှင့် အခြားသော အရင်းအမြစ်များကို ဟိုက်ပါလင့်ခ်များ၊ URL များဖြင့် အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ထားသော အစုအဝေးဖြစ်သည်။

IP ကွန်ယက်များ၏ ကမ္ဘာ့ကွန်ယက်စနစ်တစ်ခုလုံးကို ရည်ညွှန်းသည့်အခါInternetဆိုသည့် ဝေါဟာရကိုအစဉ်အလာအားဖြင့် ကိုယ်ပိုင်နာမ်အဖြစ်ယူဆပြီး အစဦးဆုံးစာလုံးကိုစာလုံးကြီးဖြင့် ရေးသည်။ မီဒီယာနှင့် လူသိများသော [[ယဉ်ကျေးမှု]]တွင် ၎င်းကို ယေဘုယျ ဝေါဟာရ သို့မဟုတ် အများဆိုင်နာမ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ဦးတည်ချက်ထားသောကြောင့် &quot;the internet&quot; ဟူ၍ စာလုံးကြီးမသုံးဘဲ ရေးကြသည်။ အင်တာနက်ကို မကြာခဏ net ဟုလည်း ရိုးရှင်းစွာ ရည်ညွှန်းသည်။ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ရုပ်ပုံဖော်ပြချက်များတွင် အင်တာနက် အရင်းအမြစ်များ၏ နေရာတိကျမှု သို့မဟုတ် အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်မှုသည် အရေးမပါသောအခါတွင် အင်တာနက်ကို cloud ဟု မကြာခဏ ရည်ညွှန်းပြီး စာပေအရလည်း ဤသို့ပင် ဖော်ပြသည်။

== အင်တာနက် ရာဇဝင် ==

USSR ၏ Sputnik ကို ဖွင့်လှစ်မှုသည် ၁၉၅၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နည်းပညာ ဦးဆောင်မှုကို တဖန် ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို အဆင့်မြင့် သုတေသန စီမံကိန်း အေဂျင်စီ (Advanced Research Projects Agency) (ARPA or DARPA)ကို တည်ထောင်ရန် လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။[2][3] ARPA က Semi Automatic Ground Environment (SAGE) အစီအစဉ်၏ သုတေသနကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ရန် Information Processing Technology Office (IPTO)ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ရေဒါ စနစ်များကို အတူတကွ ကွန်ယက်ဖွဲ့ ချိတ်ဆက်ထားသည်။ IPTO ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ US စစ်တပ်၏ [[ဆက်သွယ်ရေး]]ကွန်ယက်များ၏ ရှင်သန်နိုင်စွမ်း နှင့်ပတ်သက်သော ၎င်းတို့၏ အလေးထားစရာကိစ္စကို ရင်ဆိုင်ရန် နည်းလမ်းရှာရေးဖြစ်ပြီး ပထမဆင့်အနေနှင့် ပန်တဂွန်၊ ရှိုင်ယန်တောင်နှင့် SAC HQ တို့ရှိ ၎င်းတို့၏ ကွန်ပျူတာများ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်ရန် ဖြစ်သည်။ 

တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ယက်ကို မြှင့်တင်သူ ဂျေစီအာရ် လစ်(ခ်)လစ်ဒါ (J. C. R. Licklider) သည် IPTO ၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ လစ်(ခ်)လစ်ဒါသည် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာကို စိတ်ဝင်စားလာပြီးနောက် ၁၉၅၀ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ် ရှိ Psycho-Acoustic Laboratory မှ MIT သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သည်။ MIT တွင် သူသည် လင်ကွန်းစမ်းသပ်ခန်းကို တည်ထောင်သည့် ကော်မတီတွင် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး SAGE စီမံကိန်းကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် သူ၏ PDP-1 ကွန်ပျူတာ၏ ပထမ ထုတ်လုပ်မှုကို ဝယ်ခဲ့ပြီး အချိန်ဝေမျှခြင်းနည်းပညာကို ပထမဆုံးအကြိမ် အများပြည်သူသို့ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ပြခဲ့ရာ နေရာဖြစ်သည့် BBN ၌ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။


IPTO တွင် လစ်(ခ်)လစ်ဒါကို ဆက်ခံသူ အိုင်ဗင် ဆပ်သာလန်သည် ၁၉၆၅ခုနှစ်တွင် လောရန့်(စ်) ရောဘတ်(စ်)ကို ရရှိခဲ့ပြီး ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်ခြင်း စီမံကိန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ရောဘတ်(စ်)က ပေါလ် ဘာရန်၏ နည်းပညာကို အခြေခံခဲ့သည်။ ဘာရန်သည် ကြံ့ခိုင်ပြီး ဘေးအန္တရာယ် အသွယ်သွယ်ကြောင့် မပျက်စီးစေဘဲ ပိုမိုကောင်းမွန်သည့် ကွန်ယက်ကို ရရှိရန်အတွက် ပက်ကက် လမ်းပြောင်းလွှဲခြင်း (ဆားကစ် လမ်းပြောင်းလွှဲခြင်း နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်) ကို ထောက်ခံချက်ပေးသည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လေတပ်အတွက် ပြည့်စုံစေ့စပ်သော လေ့လာမှုတစ်ခုကို ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရောဘတ်(စ်)သည် SAGE စနစ်၏ ဒီဇိုင်းကို လုပ်ဆောင်ရန် မူလအားဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သော MIT လင်ကွန်း စမ်းသပ်ခန်းတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ဖူးသည်။ UCLA ပါမောက္ခ လီယိုနတ် ကလိန်းရော့(ခ်) သည် ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် ပက်ကက် ကွန်ယက်အတွက် အယူအဆဆိုင်ရာ အခြေခံကို ပေးခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ၁၉၇၀ခုနှစ်များတွင် (အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းထားသော လမ်းကြောင်း အတွက်) ယနေ့ အင်တာနက်ဆီသို့ ဖြစ်ထွန်းလာမှုကို ထောက်ပံ့ခဲ့သည့် အယူအဆကိုလည်း ပေးခဲ့သည်။

ဆပ်သာလန်ကို ဆက်ခံသော ရောဘတ် တေလာ သည် ရောဘတ်(စ်)ကို သူ၏ ယခင်က ပက်ကက် လမ်းပြောင်းလွှဲခြင်း အောင်မြင်မှုအပေါ် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားပြီး IPTO ၏ သိပ္ပံပညာရှင်ချုပ် ဖြစ်လာစေရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ တစ်ခါတွင် ရောဘတ်(စ်)သည် ကွန်ပျူတာကွန်ယက်များ အရင်းမြစ်ဝေမျှခြင်း ဟုခေါ်တွင်သည့် အစီရင်ခံစာတစ်ခုကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုအစီရင်ခံစာကို ၁၉၆၈ခုနှစ် ဇွန်လတွင် တေလာက အတည်ပြုခဲ့ပြီး နောက်နှစ်တွင် လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်သည့် ARPANET ကို စတင်ဆောင်ရွက်ရေးအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ် ချခဲ့သည်။ 

များစွာသော လုပ်ဆောင်မှုများအပြီး ၁၉၆၉ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ရက်နေ့တွင် UCLA ၏ အင်ဂျင်နီယာနှင့် အသုံးချသိပ္ပံကျောင်းရှိ ကလိန်းရော့(ခ်)၏ ကွန်ယက်တိုင်းတာခြင်းစင်တာနှင့် မန်နီလို ပါ့(ခ်)၊ [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]] SRI အင်တာနေရှင်နယ်(SRI)ရှိ ဒေါက်ကလပ်(စ်) အိန်ဂျယ်(လ်)ဘတ်(တ်)၏ NLS စနစ်အကြားရှိ ARPANET ဖြစ်လာနိုင်သည့် ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာနှစ်ခုသည် အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်နိုင်ခဲ့သည်။ ARPANET ပေါ်ရှိ တတိယနေရာမှာ ဆန်တာဘာဘရာရှိ ကာလီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ် ကူလာဖရိုင်း အပြန်အလှန် အကျိုးသက်ရောက်သော သင်္ချာ စင်တာ ဖြစ်ပြီး စတုတ္ထနေရာမှာ ယူတားတက္ကသိုလ် ဂရပ်ဖစ်ဌာန ဖြစ်သည်။ အနာဂတ် ဖွံ့ဖြိုးမှု၏ ရှေးဦးသင်္ကေအဖြစ် ၁၉၇၁ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် သက်တမ်းနု ARPANETသို့ ချိတ်ဆက်ထားသော နေရာပေါင်း တစ်ဆယ့်ငါးခု ရှိနေပြီဖြစ်သည်။

ARPANET သည် ယနေ့အင်တာနက်၏ အကြိုကွန်ယက်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ သီးခြား တည်ဆောက်မှုတစ်ခုအနေဖြင့် UK National Physical Laboratory မှ ဒေါ်နယ် ဒေးဗီး(စ်)သည်လည်း ပက်ကက် လမ်းပြောင်းလွှဲခြင်း အယူအဆကို ၁၉၆၀ခုနှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းအရာကို ၁၉၆၅ခုနှစ်တွင် ဟောပြောခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အတ္တလန်တိတ်သမုဒ္ဒရာ ကမ်းနှစ်ဘက်မှ နယ်ပယ်သစ်ရှိ အဖွဲ့များသည် သိကျွမ်းလာခဲ့ကြသည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် ဒေးဗီး(စ်) အသစ်ထွင်ခဲ့သော စာလုံးများဖြစ်သည့် “ပက်ကက်” နှင့် “ပက်ကက် လမ်းပြောင်းလွှဲခြင်း”တို့ကို စံဝေါဟာရများအဖြစ် လက်ခံခဲ့ကြသည်။

ဒေးဗီးစ်သည် မာ့(ခ်) I ဟု ခေါ်သော packet လမ်းပြောင်းလွှဲသော ကွန်ယက်ကိုလည်း UK တွင် ၁၉၇၀ခုနှစ်က ထည်ဆောက်ခဲ့သည်။ARPANET အတွက် ပုဂ္ဂလိက ကန်ထရိုက်တာများဖြစ်သည့် ဘော့(လ်)(ထ်) ဘာရာနက်(ခ်)နှင့် နယူးမန်း (BBN) က “ထပ်ဆင့် တန်ဖိုး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးများ” ကို အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် တရားဝင်ဖြစ်ရန် ထူထောင်ပြီးနောက် သီးခြား စီးပွားဖြစ် မူကွဲကို ဖန်တီးရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။၎င်းတို့ တည်ထောင်ခဲ့သော ကွန်ယက်သည် Telenet ဟုအမည်ရပြီး ၁၉၇၅ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံတဝှမ်း မြို့များတွင် အခမဲ့ အများသုံး လက်လှည့် ဖုန်းစနစ်သုံး ဆက်သွယ်ရယူနိုင်မှုကို တပ်ဆင်ခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းစတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ Telenet သည် အများပြည်သူသို့ ပထမဆုံး ဖွင့်လှစ်ပေးသော packet လမ်းပြောင်းလွှဲခြင်း ကွန်ယက်ဖြစ်သည်။

ARPANET ပေါ်တွင် အလုပ်လုပ်သော ပက်ကက် လမ်းပြောင်းလွှဲခြင်း ကို သရုပ်ဖော်မှုနောက်တွင် ဗြိတိန် စာတိုက်၊ Telenet၊ DATAPAC နှင့် TRANSPAC တို့သည် ပထမဆုံး packet လမ်းပြောင်းလွှဲသော ကွန်ယက် ဝန်ဆောင်မှုကို ဖန်တီးရန် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၈ခုနှစ်တွင် UK ၌ ဤသည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပက်ကက် လမ်းပြောင်းလွှဲသော ဝန်ဆောင်မှု (IPSS)ဟု ရည်ညွှန်းကြသည်။ X.25 ကို အခြေခံသော ကွန်ယက်များ စုစည်းမှုသည် ဥရောပနှင့် US မှသည် ကနေဒါ၊ ဟောင်ကောင် နှင့် ဩစတြေးလျတို့သို့ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ခုနှစ်ခန့်တွင် X.25 packet လမ်းပြောင်းလွှဲခြင်း စံချိန်စံညွှန်းကို CCITT (ယခုအခေါ် ITU-T) တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

==စတန်းဖို့ တက္ကသိုလ်တွင် အင်တာနက် မွေးဖွားမှု အထိမ်းအမှတ် ကမ္ဗည်း==
X.25 သည် တူညီသော ကာလအတွင်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသော ARPANET ပေါ်တွင် DARPA ၏ စမ်းသပ်မှုလုပ်ငန်း၊ ပက်ကက် ရေဒီယို ကွန်ယက်နှင့် ပက်ကက် ဂြိုဟ်ထုကွန်ယက် တို့မှ ပေါ်ထွက်လာသော TCP/IP ပရိုတိုကော(လ်)များပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်။ အစောပိုင်း ARPANET ကို စတိဗ် ခရော့ကာ ဦးဆောင်သော (Network Working Group - NWG) ဟုခေါ်သည့် အဖွဲ့မှ ၁၉၇၀ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ဒီဇိုင်းဆွဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး လက်ခံအစိတ်အပိုင်းများ တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ချိတ်ဆက်နိုင်မှုနှင့် ပရိုတိုကော(လ်) အစုအစည်း၏ လှည့်နေသော အလွှာများ ကို အကောင်အထည်ဖော်ကာ ကွန်ယက် ထိန်းချုပ်မှု ပရိုဂရမ် (Network Control Program - NCP) ပေါ်တွင် လည်ပတ်သည်။ နေရာများ ပို၍ပို၍ ချိတ်ဆက်လာသည်နှင့်အမျှ ကွန်ယက်၏ လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးကြီးထွားမှုကို တုံ့ပြန်ရန် ဗင်တန်ဆာ့(ဖ်) နှင့် ရောဘတ်ခန်းတို့သည် ယခုတွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုနေသော TCP ပရိုတိုကော(လ်)များ၏ ပထမဆုံး သရုပ်ဖော်ရေးသားချက်ကို ၁၉၇၃ခုနှစ်အတွင်း တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး ထိုအကြောင်း စာတမ်းကို ၁၉၇၄ခုနှစ် မေလတွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။

ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးနှင့်ဆိုင်သော TCP/IP ကွန်ယက် တစ်ခုကို ဖော်ပြရေးသားရန် “အင်တာနက်” ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို အသုံးပြုမှုသည် RFC 675 ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုနှင့်အတူ ၁၉၇၄ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အစပြုခဲ့သည်။ RFC 675 သည် ပထမဆုံး TCP သတ်မှတ်ချက် အပြည့်အစုံဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ဗင်တန်ဆာ့(ဖ်) (Vinton Cerf)၊ ယိုဂျင်ဒါလယ်(လ်) (Yogen Dalal)နှင့် ကား(လ်)ဆန်းရှိုင်း (Carl Sunshine) တို့က စတန်းဖို့ တက္ကသိုလ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ နောက်ကိုးနှစ်အတွင်းတွင် ပရိုတိုကော(လ်)များကို ပြုပြင်ပြင်ဆင်ရန်နှင့် ၎င်းကို ကွန်ပျူတာ မောင်းနှင်လည်ပတ်မှု စနစ် အမျိုးမျိုးပေါ်တွင် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ARPANET ပေါ်ရှိ လက်ခံဟို့(စ်)များအားလုံးကို NCP ပရိုတိုကော(လ်) အဟောင်းများမှ ရွှေ့ပြောင်းအပြီး ၁၉၈၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံး TCP/IP-ကိုအခြေခံသော နယ်ပယ်ကျယ်ပြန့်သည့် ကွန်ယက်သည် အသုံးပြုရန် အဆင်သင့် ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏

အမျိုးသား သိပ္ပံ ဖောင်ဒေးရှင်း (NSF)သည်၎င်းတို့၏ တီထွင်သူ ဒေးဗစ် အယ်(လ်) မီး(လ်)(စ်) (David L. Mills)က &quot;ဖက်(ဇ်)ဘော(လ်)(စ်)(fuzzballs)&quot; ဟုခေါ်ဆိုသော ကွန်ပျူတာကို အသုံးပြု၍ တက္ကသိုလ် ၅၆ ကီလိုဘစ်/စက္ကန့် ကွန်ယက်ကျောရိုးဖြစ်သည့် NSFNETကို တည်ဆောက်ရန် လုပ်ငန်းအပ်နှံခဲ့သည်။ နောက်နှစ်တွင် NSFသည် ပိုမိုမြန်ဆန်သည့် ၁.၅ မီဂါဘစ်/စက္ကန့် ကွန်ယက်သို့ ပြောင်းလဲရန် ကမကထပြုခဲ့သည်။ DARPA TCP/IP ပရိုတိုကော(လ်)များကို အသုံးပြုရန် အဓိက ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဒန်းနစ် ဂျန်နင်း(စ်)က ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် NSF တွင် ဆူပါကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်ကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။

အခြား ကွန်ယက်များသို့ NSFNET ကို ဖွင့်ပေးခြင်းသည် ၁၉၈၈ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင် NSFNETနှင့် စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်သော MCI စာပို့ စနစ်တို့ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုကို US ဖယ်ဒရယ် ကွန်ယက်ကောင်စီက အတည်ပြုပေးခဲ့ပြီး ချိတ်ဆက်ခြင်းကို ၁၉၈၉ခုနှစ် နွေရာသီတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ OnTyme၊ Telemail နှင့် Compuserve အပါအဝင် အခြား စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်သော အီလက်ထရောနစ် စာပို့ခြင်း ဝန်ဆောင်မှုများ မကြာမီ ချိတ်ဆက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် စီးပွားဖြစ် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ထောက်ပံ့သူများ (ISPs) သုံးခုသည် လုပ်ငန်း စတင်ခဲ့ကြသည်- UUNET၊ PSINet၊ နှင့် CERFNET။ နောက်ပိုင်းတွင် ပေါင်းစည်းခဲ့ရာ အင်တာနက်သို့ မုခ်ပေါက် လမ်းများကို ပေးသော အရေးကြီးသည့် သီးခြား ကွန်ယက်များတွင် Usenet နှင့် BITNET တို့ပါဝင်သည်။ TCP/IP ပရိုတိုကော(လ်)သည် ပိုမိုရေပန်းစားလာသည့်အလျောက် Telenet (ထိုအချိန်က Sprintnet ဟုအမည်ပြောင်း), Tymnet၊ Compuserve နှင့် JANET ကဲ့သို့ အမျိုးမျိုးသော အခြား စီးပွားဖြစ်နှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ ကွန်ယက်များသည် ၁၉၈၀ခုနှစ်များတွင် ကြီးထွားလာနေသော အင်တာနက်နှင့် အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ TCP/IP မှ တည်ရှိနေသော ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ယက်များ၏ အလိုက်သင့် ပြောင်းလဲနိုင်မှုသည် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားမှုကို အခွင့်ပေးခဲ့သည်။

သတ်မှတ်မှုများနှင့် ရည်ညွှန်းဥပဒေ၏ လမ်းဖွင့်ထားသော ရယူနိုင်မှုသည် စီးပွားဖြစ် ရောင်းချသူများကို အပြန်အလှန် လုပ်ဆောင်နိုင်သော ကွန်ယက် အစိတ်အပိုင်းများ၊ ဥပမာ ရောက်တာများ၊ တည်ဆောက်ရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ ၎င်းက ကုမ္ပဏီပေါင်းများစွာမှ စံချိန်စံညွှန်းမီ ကွန်ယက် ဂီယာကို ရရှိစေနိုင်သည်။ ဤအရာသည် အင်တာနက် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာမှုနှင့် ဒေသန္တရနယ်ပယ် ကွန်ယက်ဖွဲ့ခြင်း တဟုန်ထိုး တိုးပွားလာမှုတို့ကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ယင်းသည် UNIX နှင့် အခြား သုံးနေကျဖြစ်သော ကွန်ပျူတာ မောင်းနှင်လည်ပတ်မှု စနစ်တိုင်းနီးပါး ပေါ်တွင် TCP/IP ၏ ကျယ်ပြန့်သော အကောင်အထည်ဖော်မှုနှင့် တိကျသော စံချိန်စံညွှန်း သတ်မှတ်ခြင်းတို့ကို မျိုးစေ့ချခဲ့သည်။
150pxဤ NeXT ကွန်ပျူတာကို CERN တွင် ဆာတင်(မ်)ဘာနား(စ်)-လီးက အသုံးပြုခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ ပထမဆုံး ဝက်(ဘ်)ဆာဗာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

အင်တာနက်ကို ဖြစ်လာစေခဲ့သော အခြေခံ အသုံးချလုပ်ငန်းများနှင့် လမ်းညွှန်များသည် ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုနီးပါးမျှ တည်ရှိခဲ့သော်လည်း ကွန်ယက်သည် ၁၉၉၀ခုနှစ်များအထိ အများပြည်သူရှေ့တွင် မျက်နှာမရခဲ့ပေ။ ၁၉၉၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ရက်နေ့တွင် သေးငယ်သော အရာများကို သုနေသနပြုရာ ဥရောပတိုက် တစ်တိုက်လုံးနှင့်ဆိုင်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် CERN သည် World Wide Web စီမံကိန်းသစ်ကို ကြော်ငြာခဲ့သည်။ ဝက်(ဘ်)ကို ဗြိတိသျှ သိပ္ပံပညာရှင် တင်(မ်)ဘာနား-လီးက ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် နာမည်ကြီးသည့် ဝက်(ဘ်)ဘရောက်ဆာမှာ HyperCardနှင့် X Window System တည်ဆောက်အသုံးပြုပြီးနောက်တွင် ပုံဖော်ခဲ့သည့် ViolaWWW ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာတွင် Mosaic ဝက်(ဘ်)ဘရောက်ဆာဖြင့် တဖြည်းဖြည်း အစားထိုးလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ခုနှစ်တွင် အီလီနွိုက်တက္ကသိုလ်၌ အထူးတွက်ချက်ရေးအသုံးချလုပ်ငန်းများအတွက် နိုင်ငံတော်စင်တာက Mosaic ပုံစံကွဲ ၁.၀ ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၄ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ယခင်က ပညာရေးဆိုင်ရာဖြစ်သော နည်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ အင်တာနက်ကို လူအများ စိတ်ဝင်စားလာခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အင်တာနက် အသုံးပြုမှုသည် နေ့စဉ်သုံးဖြစ်လာခဲ့ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ၎င်းကို World Wide Webကို ရည်ညွှန်းသော synecdoche အဖြစ် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။

ထိုအတောအတွင်း ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု၏ တိုးတက်မှုဖြစ်စဉ်တွင် အင်တာနက်သည် ယခင်က ရှိနေခဲ့သော အများပြည်သူ ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်များ၏ အများစုကို (FidoNet ကဲ့သို့ အချို့ ကွန်ယက်များသည် သီးခြားဆက်လက် တည်ရှိနေသော်လည်း) အောင်မြင်စွာ ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အင်တာနက်သည် ၁၉၉၆ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၇ခုနှစ်တို့တွင် ကာလတိုအတွင်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကြီးထွားမှုနှင့်အတူ နှစ်စဉ် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ကြီးထားလာသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ဤသို့ ကြီးထွားလာခြင်းသည် ကွန်ယက် ကြီးထွားလာမှုကို ရှင်သန်စေပြီး အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်)များ၏ တစ်ဦးတည်းပိုင်မဟုတ်ဘဲ ဖွင့်ထားသော သဘာဝကိုလည်း ခွင့်ပြုသည့် ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေး ကင်းမဲ့မှုကြောင့်ဟု မကြာခဏ မှတ်ယူကြသည်။ ယင်း အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်)များသည် ရောင်းသူ၏ သတင်းအချက်အလက် ဖလှယ်နိုင်စွမ်းကို အားပေးရန်နှင့် မည်သည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခုကမဆို ကွန်ယက်ကို အလွန်အမင်း ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် အားပေးသည်။၂၀၁၀ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက်နေ့အရ ခန့်မှန်းခြေ အင်တာနက်အသုံးပြုသူ ဦးရေမှာ သန်းထောင်ပေါင်း ၁.၉၇ ဖြစ်သည်။

၂၀၀၉ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဘရာဇီး၊ ရုရှ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နှင့် အင်ဒိုနီးရှား (BRICI နိုင်ငံများ)တွင် အင်တာနက်အသုံးပြုမှုသည် သိသာထင်ရှားစွာ ထွန်းကားလာစေရန် ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံများတွင် လူဦးရေများပြားပြီး စီးပွားရေးမှာ အလယ်အလတ်မှ အဆင့်မြင့်အထိ ဖြစ်ထွန်းမှုရှိသော်လည်း အင်တာနက် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှုနှုန်းမှာ နည်းလျက် ရှိသေးသည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် BRICI နိုင်ငံများသည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၄၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ကိုယ်စားပြုပြီး အင်တာနက် အသုံးပြုသူပေါင်း ခန့်မှန်ခြေ သန်း ၆၁၀ ရှိသည်။ သို့သော် ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် BRICI နိုင်ငံများ၌ အင်တာနက် အသုံးပြုသူသည် နှစ်ဆဖြစ်သော သန်း တစ်ထောင့်နှစ်ရာထိ ရှိလာနိုင်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားတွင် သုံးဆဖြစ်လာနိုင်သည်။

== နည်းပညာ ==

'''ပရိုတိုကော(လ်)များ(protocols)'''

'''အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်)စုံ'''
အင်တာနက်၏ ရှုပ်ထွေးစွာ ပါဝင်ပေါင်းစပ်နေသော ဆက်သွယ်ရေး အခြေခံဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံတွင် ၎င်း၏ ဟာ့ဒ်ဝဲ အစိတ်အပိုင်းများနှင့် တည်ဆောက်ပုံ၏ လက္ခဏာသွင်ပြင် အမျိုးမျိုးကို ထိန်းချုပ်သော ဆော့(ဖ်)ဝဲအလွှာ(layers)များပါသည့် စနစ်တို့ ပါဝင်သည်။ ဟာ့ဒ်ဝဲကို အခြား ဆော့(ဖ်)ဝဲစနစ်များအား ထောက်ပံ့ရန် မကြာခဏ အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် အင်တာနက်၏ ဂုဏ်အင်္ဂါကို ဖော်ပြပြီး ၎င်း၏ တတ်နိုင်မှုနှင့် အောင်မြင်မှုအခြေခံကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် ဒီဇိုင်းနှင့် ဆော့(ဖ်)ဝဲ တည်ဆောက်ပုံ၏ တိကျသော စံနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ အင်တာနက် ဆော့(ဖ်)ဝဲစနစ်များ၏ တည်ဆောက်ပုံဒီဇိုင်းအတွက် တာဝန်ကို အင်တာနက် အင်ဂျင်နီယာပညာ အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ (Internet Engineering Task Force - IETF) သို့ လွှဲအပ်ထားသည်။IETF သည် အင်တာနက် တည်ဆောက်ပုံ၏ အမျိုးမျိုးသော ရှုထောင့် နှင့်ပတ်သက်၍ မည်သည့် တစ်ဦးချင်းကိုမဆို ဖွင့်ထားသော စံချိန်စံညွှန်းသတ်မှတ်ရေး လုပ်ငန်း အုပ်စုများကို စီမံခန့်ခွဲသည်။ ဆွေးနွေးမှုရလဒ်များနှင့် အပြီးသတ် စံချိန်စံညွှန်းများကို ဝေဖန်ချက်များ တောင်းခံခြင်း (Request for Comments - RFC) ဟုခေါ်သည့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း အတွဲများတွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ကို IETF ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များတွင် အခမဲ့ ရယူနိုင်သည်။ အင်တာနက်ကို ထောက်ကူသော ကွန်ယက်ဖွဲ့ခြင်း အခြေခံနိယာမများသည် အင်တာနက် စံချိန်စံညွှန်းများကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သော အထူးတလည် တာဝန်ခန့်အပ်ထားသည့် RFC များတွင် ပါဝင်သည်။ အခြား တိကျမှုနည်းသော စာရွက်စာတမ်းများမှာ မှတ်သားဖွယ်စုံလင်သော၊ စမ်းသပ်လေ့လာမှုနှင့် ဆိုင်သော၊ သို့မဟုတ် သမိုင်းကြောင်းနှင့်ဆိုင်သော စာရွက်စာတမ်းများဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် အင်တာနက် နည်းပညာများကို အကောင်အထည်ဖော်နေစဉ် လက်ရှိအကောင်းဆုံး လက်တွေ့ဆောင်ရွက်မှုများ (best current practices -BCP) ကိုမှတ်တမ်းတင်ထားမှုများဖြစ်သည်။

အင်တာနက် စံချိန်စံညွှန်းများသည် အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်)စုံဟု လူသိများသော ဖွဲ့စည်းမှုတစ်ခုကို ဖော်ပြသည်။ ဤသည်မှာ ပရိုတိုကောများ အလွှာများဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် စနစ် (RFC 1122, RFC 1123)သို့ နည်းလမ်းများ ခွဲဝေသော စံပြ တည်ဆောက်ပုံဖြစ်သည်။ အလွှာများသည် ၎င်းတို့၏ ဝန်ဆောင်မှုများ လုပ်ဆောင်သော ပတ်ဝန်းကျင် သို့မဟုတ် ဘောင်နေရာအကျယ်အဝန်း နှင့်ဆက်စပ်နေသည်။ အပေါ်ဆုံးလွှာမှာ အသုံးချအလွှာ ဖြစ်ပြီး ဆော့(ဖ်)ဝဲ အသုံးချပရိုဂရမ်များတွင် အသုံးပြုရာတွင် အသုံးချပရိုဂရမ်ကို တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားသည့် ကွန်ယက်ဖွဲ့ခြင်း နည်းလမ်းများအတွက် နေရာဖြစ်သည်၊ ဥပမာ ဆိုဒ်များကို လှန်လှောကြည့်ရှုနိုင်သော ဝက်(ဘ်) ဘရောက်ဆာ ပရိုဂရမ်တစ်ခု။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအလွှာမှာ အပေါ်ဆုံးလွှာ၏အောက်တွင် တည်ရှိပြီး ကွန်ယက်(ဥပမာ-ဗဟိုမှထိန်းချုပ်သော ဖောက်သည်-ဆာဗာ ပုံစံ)မှတဆင့် သင့်လျော်သော အချက်အလက် လဲလှယ်ခြင်း နည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ ကွဲပြားခြားနားသော လက်ခံဟို့(စ်)များပေါ်တွင် အသုံးချပရိုဂရမ်များနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။ ထိုအလွှာများ၏ အခြေခံမှာ အလွှာနှစ်ခုပါဝင်သော အဓိက ကွန်ယက်ဖွဲ့ခြင်း နည်းပညာများဖြစ်သည်။ 

အင်တာနက်အလွှာသည် ကွန်ပျူတာများကို အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်) IP လိပ်စာများမှတဆင့် အချင်းချင်း သိမှတ်ရန်နှင့် နေရာချထားရန် ဆောင်ရွက်နိုင်ပြီး ကွန်ပျူတာတစ်ခုနှင့်တစ်ခုကို ကြားခံ(တဆင့်ခံ) ကွန်ယက်များမှတဆင့် ချိတ်ဆက်ရန် လုပ်ဆောင်ခွင့်ပြုသည်။ နောက်ဆုံးဖြစ်သော တည်ဆောက်ပုံ၏ အောက်ဆုံးလွှာမှာ ဆော့(ဖ်)ဝဲအလွှာဖြစ်သည့် ချိတ်ဆက်အလွှာဖြစ်သည်။ ၎င်းက တူညီသော ကွန်ယက် အချိတ်အဆက်နယ်ပယ်တွင်း လက်ခံဟို့(စ်)များအကြား ဆက်သွယ်ချိတ်ဆက်မှုကို ထောက်ပံ့ပေးသည် - ဥပမာ ဒေသန္တရနယ်ပယ်ကွန်ယက် (local area network - LAN) သို့မဟုတ် ဖုန်းဖြင့်ချိတ်ဆက်ခြင်း။ TCP/IP ဟုလူသိများသော ပုံစံငယ်ကို အောက်ခံ ဟာ့ဒ်ဝဲအား မှီခိုမှုကင်းလွတ်ရန် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ပုံစံငယ်သည် ၎င်းသက်သက်ဆိုလျှင် မည်သည့် အစိတ်အပိုင်းနှင့်မျှ ပတ်သက်ခြင်းမရှိပေ။ Open Systems Interconnection (OSI) ပုံစံငယ်ကဲ့သို့ အခြား ပုံစံငယ်များကိုလည်း ဖန်တီးတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ဖော်ပြချက် အသေးစိတ်များ နှင့်လည်းကောင်း အကောင်ထည်ဖော်ခြင်းတွင်လည်းကောင်း သဟဇာတဖြစ်မဖြစ်ပါ။ သို့သော် ဆင်တူမှု များစွာ ရှိနေပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် OSI ကွန်ယက်ဖွဲ့ခြင်း ဆွေးနွေးမှုများတွင် TCP/IP ပရိုတိုကော(လ်)များအကြောင်း ပါဝင်သည်။ 

အင်တာနက် မော်ဒယ်၏ အထင်ရှားဆုံး အစိတ်အပိုင်းမှာ အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်) (Internet Protocol - IP) ဖြစ်သည်။ ၎င်းက အင်တာနက်ပေါ်တွင် ကွန်ပျူတာများအတွက် လိပ်မူခြင်း စနစ်များ(IP လိပ်စာများ) ကို လုပ်ဆောင်သည်။ IP သည် ကွန်ယက်အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ခြင်းနှင့် အခြေခံအားဖြင့် အင်တာနက်ကို ၎င်းဘာသာ တည်ဆောက်ခြင်းကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ IP မူကွဲ ၄ (IPv4) သည် ယနေ့အင်တာနက်၏ ပထမ မျိုးဆက်တွင် အသုံပြုခဲ့သော စဦးမူကွဲ ဖြစ်ပြီး အဓိက အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ အင်တာနက် လက်ခံဟို့(စ်) ~သန်းထောင်ပေါင်း ၄.၂ (၁၀၉)အထိ လိပ်မူရန် ရည်စူးထားသည်။ သို့သော် အင်တာနက်၏ အရှိန်အဟုန်ကြီးစွာ ကြီးထွားလာမှုက IPv4 လိပ်စာ ကုန်ခန်းမှု ကိုဖြစ်စေခဲ့ရာ ၂၀၁၁ခုနှစ်ခန့်တွင် ၎င်း၏ နောက်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာဖွယ်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ပိုမိုကြီးမားသော လိပ်မူနိုင်စွမ်းရှိပြီး အင်တာနက် သွားလာရေး လမ်းကြောင်း သတ်မှတ်ခြင်းကိုလည်း ပိုမိုထိရောက်စွာ စွမ်းဆောင်နိုင်သည့် ပရိုတိုကော(လ်) မူကွဲအသစ်ဖြစ်သော IPv6 ကို ၁၉၉၀နှစ်များ အလယ်က ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုIPv6တွင် နက်ဝက်လိပ်စာပေါင်း 3.4×10power38 ခန့်ရှိပြီး ယခင် IPV4ထက် 7.9×10power28 ဆခန့်ပိုမိုကြီးမားသည်။ ယခုအခါ IPv6 သည် ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်သော လက်တွေ့အသုံးချမှု အဆင့်တွင် တည်ရှိနေပြီး အင်တာနက် လိပ်စာ မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်းများ(RIRs) သည် အရင်းအမြစ် မန်နေဂျာများကို ဤ စနစ်သစ်အား အလျင်အမြန် လက်ခံခြင်းနှင့် ပြောင်းလဲခြင်းတို့ကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ကြရန် တိုက်တွန်း လှုံ့ဆော်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။

IPv6 သည် IPv4 နှင့် အပြန်အလှန်အသုံးပြု၍ မရပါ။ ၎င်းသည် IPv4 ဆော့(ဖ်)ဝဲနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ရယူနိုင်မှုမရှိဘဲ အင်တာနက်၏ ပြိုင်တူဖြစ်သော မူကွဲတစ်ခုကို အခြေခံအားဖြင့် တည်ဆောက်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ IPv6 အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဆက်သွယ်ရန် လိုအပ်သော ကွန်ယက် ကိရိယာတိုင်းအတွက် ဆော့(ဖ်)ဝဲ အဆင့်မြှင့်ခြင်းများ သို့မဟုတ် ဘာသာပြန် အထောက်အပံ့များ လိုအပ်သည်။ ခေတ်သစ် ကွန်ပျူတာ မောင်းနှင် လည်ပတ်မှုစနစ် အများစုမှာ အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်) မူကွဲနှစ်မျိုးလုံးနှင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ပြောင်းလဲပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ကွန်ယက် အခြေခံ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်မှုများသည် ဤတိုးတက်ဖြစ်ပေါ်မှုတွင် နောက်ကျ ကျန်နေခဲ့ဆဲဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အခြေခံ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံကို ဖြစ်စေသော ခက်ခဲရှုပ်ထွေးသည့် အမှန်တကယ် ချိတ်ဆက်မှုများမှအပ အင်တာနက်ကို နှစ်ဦးနှစ်ဘက်နှင့်ဆိုင်သော သို့မဟုတ် အများနှင့်ဆိုင်သော ကုန်သွယ်မှု သဘောတူစာချုပ်များ (ဥပမာ- ဂုဏ်ရည်တူသဘောတူညီချက်များ) နှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ သို့မဟုတ် ကွန်ယက်ပေါ်တွင် အချက်အလက်များကို မည်သို့ လဲလှယ်ရမည်ကို ဖော်ပြသော ပရိုတိုကော(လ်)များက ပံ့ပိုးဆောင်ရွက်သည်။ အမှန်တကယ်ပင် အင်တာနက်ကို ၎င်း၏ အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်မှုများနှင့် လမ်းကြောင်းပေါ်လစီများအားဖြင့် အနက်ဖွင့်ကြသည်။

== ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ==

အင်တာနက် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် ၎င်း၏ အသုံးပြုမှု သွင်ပြင်လက္ခဏာများကို ကျယ်ပြန့်စွာ လေ့လာခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။ World Wide Web၏ အင်တာနက် IP လမ်းကြောင်း ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် ဟိုက်ပါတက်(စ်) အချိတ်အဆက်များသည် scale-free ကွန်ယက်များ ၏ နမူနာများဖြစ်သည်။ စီးပွားဖြစ် အင်တာနက် ထောက်ပံ့သူများ၏ အင်တာနက် လဲလှယ်ရေးပွိုင့်များ မှတဆင့် ဆက်သွယ်သည့်နည်းနှင့် အလားတူစွာ သုတေသန ကွန်ယက်များသည် GEANT၊ GLORIAD၊ အင်တာနက်၂ (Abilene ကွန်ယက် ကို ဆက်ခံသည့်အရာ)၊ နှင့် UK ၏ အမျိုးသား သုတေသနနှင့် ပညာရေး ကွန်ယက် JANET တို့ကဲ့သို့ ကြီးမားသော ကွန်ယက်ခွဲများနှင့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ရန် အလားအလာရှိသည်။ ၎င်းတို့ကို ပို၍ငယ်သော ကွန်ယက်များတွင် တည်ဆောက်ထားသည် (ပညာရေးဆိုင်ရာ ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက် အဖွဲ့အစည်းများ စာရင်းကိုလည်းကြည့်ပါ)။

ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံပညာရှင် အများအပြားက အင်တာနက်ကို “ကြီးမားသော အတိုင်းအတာရှိပြီး လွန်ကဲစွာ အင်ဂျင်နီယာမှု ပြုထားသော်လည်း လွန်ကဲစွာ ရှုပ်ထွေးသော စနစ်တစ်ခု၏ စံပြ ဥပမာ” ဟု ဖော်ပြကြသည်။ အင်တာနက်သည် အလွန်အမင်းပင် သောင်းပြောင်းထွေလာ ရောနှောနေသည်။ ဥပမာ - အချက်အလက် လွှဲပြောင်းခြင်း နှုန်းများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများ၏ အမှန်တကယ် သွင်ပြင်လက္ခဏာများသည် ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောင်းလဲနေသည်။ အင်တာနက်သည် ၎င်း၏ ကြီးမားသော အတိုင်းအတာရှိသည့် အဖွဲ့အစည်းပေါ် မူတည်သော &quot;ပေါ်ထွက်လာသော ဖြစ်စဉ်များ&quot; ကို ထုတ်ဖော်ပြသသည်။ ဥပမာ- အချက်အလက် လွှဲပြောင်းနှုန်းသည် ယာယီ ကိုယ်တိုင်နှင့် သဏ္ဌာန်တူခြင်းကို ထုတ်ဖော်ပြသသည်။ ကွန်ယက်၏ နောက်ဆုံး အတိုင်းအတာနှင့် ရေပန်းစားမှုတို့သည် မျှော်မှန်း၍ မရနိုင်သောအခါ အင်တာနက်တွင် သွားလာရေးအတွက် လမ်းကြောင်းပေးခြင်းနှင့် လိပ်မူခြင်း နည်းလမ်းများ၏ နိယာမများသည် ၎င်းတို့၏ မူလအစဖြစ်သော ၁၉၆၀ခုနှစ်များသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိသွားသည်။ ထို့ကြောင့် အခြားသော ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနည်းလမ်းများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။

== LTE TDD Bands 38/40/41 အင်တာနက်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်း ==

[[File:Icannheadquarters.jpg|thumb|left|150px|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ မာရီနာ ဒယ်(လ်) ရေး ရှိ ICANN ရုံWeးချုပ်]]

အင်တာနက်သည် ကမ္ဘာတဝှမ်း ဖြန့်ဝေသော ကွန်ယက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆန္ဒအလျောက် အပြန်အလှန် ချိတ်ဆက်ထားသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည့် ကွန်ယက်အများအပြား ဖွဲ့စည်း ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းသည် ဗဟိုမှ ထိန်းချုပ်သော အဖွဲ့အစည်း မပါဘဲ လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်သည်။ သို့သော် အပြန်အလှန်လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်နိုင်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အဓိက အခြေခံဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ၏ နည်းပညာဆိုင်ရာနှင့် ပေါ်လစီ သွင်ပြင်လက္ခဏာများ အားလုံးနှင့် အမည်နေရာပေးခြင်း နိယာမကို မာရီနာ ဒယ်(လ်) ရေး၊ ကာလီဖိုးနီးယား တွင် ရုံးချုပ်ရှိသော အမည်များနှင့် နံပါတ်များ သတ်မှတ်ရေးအတွက် အင်တာနက် ကော်ပိုရေးရှင်း (ICANN)က စီမံအုပ်ချုပ်သည်။ ICANN သည် အာဏာပိုင်ဖြစ်ပြီး ဒိုမိန်းအမည်များ၊ အင်တာနက် ပရိုတိုကော(လ်) (IP) လိပ်စာများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ပရိုတိုကော(လ်)များရှိ အသုံးချ အဝင်ပေါ့(ထ်) နံပါတ်များ၊ နှင့် အခြား ပါရာမီတာများ အပါအဝင် အင်တာနက်ပေါ်တွင် အသုံးပြုမှုများတွင် ထပ်တူညီမှုမရှိစေရန် သတ်မှတ်ပေးသည့် အာဏာပိုင်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ 

အမည်များနှင့် နံပါတ်များကို ထပ်တူညီမှုမရှိစေရန် သတ်မှတ်ထားသော ကမ္ဘာအဝှမ်း စုစည်းထားသည့် အမည် နေရာများသည် အင်တာနက်၏ ကမ္ဘာအနှံ့ ရောက်ရှိရေးတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ ICANN ကို အင်တာနက် နည်းပညာ၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေးနှင့် အခြား စီးပွားရေးမဟုတ်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ အသီးသီးမှ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒါရိုက်တာများ ဘုတ်အဖွဲ့တစ်ခုက အုပ်ချုပ်သည်။ US အစိုးရသည် ဒိုမိန်းအမည် စနစ်၏ အချက်အချာဖြစ်သော DNS root zone ၏ ပြောင်းလဲမှုများကို အတည်ပြုပေးသော အဓိကနေရာကို ဆက်လက်ရရှိနေသည်။ တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အင်တာနက်ပေါ်တွင် တစ်ခုတည်းသော ဗဟိုမှ လုပ်ဆောင်သော အဖွဲ့ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည့်အတွက် ICANN ၏ ထပ်တူမရှိစေရန် သတ်မှတ်သည့် အခန်းကဏ္ဍမှာ ၎င်းကို ထူးခြားမှုဖြစ်စေသည်။ ၂၀၀၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ရက်နေ့တွင် World Summit on the Information Society ကို Tunis တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး အင်တာနက်နှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများကို ဆွေးနွေးရန် Internet Governance Forum (IGF) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။

== ခေတ်ပေါ်အသုံးများ ==

အင်တာနက်သည် အလုပ်လုပ်နေသော နာရီများ နေရာများနှင့် ပတ်သက်ပြီး ပိုမိုကြီးမားစွာ လိုက်လျောညီထွေမှု ဖြစ်စေသည်။ အထူးသဖြင့် မီတာတတ်မထားသော အမြန်နှုန်းမြင့် ဆက်သွယ်မှုများနှင့် ဝက်(ဘ်) အသုံးချပရိုဂရမ်များ ပျံ့နှံ့မှုအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် နည်းလမ်းပေါင်းများစွာဖြင့်၊ အထူးသဖြင့် မိုဘိုင်း(လ်) အင်တာနက် ကိရိယာများမှ တဆင့် အင်တာနက်ကို မည်သည့်နေရာမှမဆို ဆက်သွယ် ရရှိနိုင်သည်။ မိုဘိုင်း(လ်)ဖုန်း၊ ဒေတာကတ်များ၊ လက်ကိုင်ကစားနည်း စက်များ (handheld game consoles) နှင့် ဆယ်လူလာရောက်တာများသည် ယင်းကိရိယာ နည်းပညာကို ပံ့ပိုးသော ကြိုးမဲ့ကွန်ယက် လွှတ်ထားသည့် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အသုံးပြုသူများကို အင်တာနက်သို့ ဆက်သွယ်ရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ သေးငယ်သော ကြည့်ရှုရန် ဖန်သားပြင်က သတ်မှတ်ထားသော ကန့်သတ်ချက်များအတွင်း၊ ထိုအိတ်ဆောင် ကိရိယာများ၏ အခြား ကန့်သတ်ချက်ရှိသော အထောက်အပံ့ပစ္စည်းများ၊ အီးမေး(လ်)နှင့် ဝက်(ဘ်)များအပါအဝင် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုများကို ရရှိကောင်း ရရှိနိုင်သည်။ ဝန်ဆောင်မှု ထောက်ပံ့ပေးသူများသည် ကမ်းလှမ်းထားသော ဝန်ဆောင်မှုများကို ကန့်သတ်ကောင်း ကန့်သတ်နိုင်ပြီး၊ ကြိုးမဲ့ဒေတာ ပို့လွှတ်ခြင်းများအတွက် အခကြေးငွေမှာ အခြား ဆက်သွယ်ရရှိနိုင်သော နည်းလမ်းများထက် သိသာစွာ မြင့်မားနိုင်သည်။

မူလတန်းကြိုမှ ဘွဲ့လွန်ပါရဂူအထိ အဆင့်များအားလုံးအတွက် ပညာရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများမှာ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များပေါ်တွင် ရရှိနိုင်သည်။ ဥပမာများမှာ ကျောင်းများနှင့် အထက်တန်းကျောင်းများ၏ ပြန်လှန်သင်ကြားခြင်း လမ်းညွှန်များမှတဆင့် ရရှိနိုင်သော CBeebies မှသည်၊ ဂူးဂဲ(လ်)စကော်လာ၏ အကြိုက်များမှတဆင့် အမြင့်ဆုံးအဆင့် ပညာရှင်သုံး စာပေများကို ဆက်သွယ်ရယူနိုင်သော အကျိုးသက်ရောက်သော တက္ကသိုလ်များ (virtual universities) အထိ အတန်းအစား အမျိုးမျိုး ကွဲပြားပါသည်။ အဝေးသင် ပညာရေးစနစ်တွင် အိမ်စာများနှင့် အခြား သတ်မှတ်ပေးထားသော သင်ခန်းစာများ လုပ်ဆောင်ခြင်း၊ မိမိကိုယ်မိမိ လမ်းညွှန် သင်ယူ ခြင်း၊ အချိန်ပိုများကို ကုန်လွန်စေခြင်း၊ သို့မဟုတ် စိတ်ဝင်စားသော အချက်တစ်ခုအပေါ် အသေးစိတ်အချက်အလက်များ ပိုမိုရှာဖွေခြင်းများတို့တွင် ကူညီသည်။ မည်သည့်နေရာမှမဆို မည်သည့်အဆင့်အတွက်မဆို ပညာရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များကို ဆက်သွယ်ရယူနိုင်ခြင်းသည် လူအများအတွက် ဘယ်သောအခါကမျှ ယခုလောက် မလွယ်ကူခဲ့ပေ။ ယျေဘုယျအားဖြင့် အင်တာနက်နှင့် အထူးသဖြင့် World Wide Web တို့သည် ပုံမှန်သမားရိုးကျ ပညာရေးအတွက်ရော၊ သမားရိုးကျမဟုတ်သော ပညာရေးအတွက်ပါ အရေးကြီးသည့် စွမ်းဆောင်နိုင်စေသူများ ဖြစ်ကြသည်။ 

ဈေးနှုန်းသက်သာမှုနှင့် အကြံ ဉာဏ်များ၊ ဗဟုသုတနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုများ ကိုချက်ချင်းဆိုသလို ဝေမျှနိုင်ခြင်းက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော ဆော့(ဖ်)ဝဲ၏ အကူအညီဖြင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သော အလုပ်ကို ထူးထူးခြားခြား လွယ်ကူစေသည်။ အုပ်စုတစ်ခုသည် ဈေးနှုန်းသက်သာစွာ ဆက်သွယ်ခြင်းနှင့် အကြံဉာဏ်များ ဝေမျှခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်ရုံသာမက၊ ကျယ်ပြန့်စွာ ရောက်ရှိနိုင်သော အင်တာနက်က ထိုသို့သော အုပ်စုများကို ပထမနေရာတွင် လွယ်ကူစွာ ဖွဲ့စည်းခွင့် ပေးပါသည်။ ဥပမာတစ်ခုမှာ အခမဲ့ ဆော့(ဖ်)ဝဲရွေ့လျားမှုက အခြားပရိုဂရမ်များ အနက် လင်းနက်(စ်)၊ မိုဇီလာဖိုင်းယားဖောက်(စ်)နှင့်OpenOffice.org တို့ကို ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့ပေသည်။ IRC စကားပြောခန်းပုံစံနှင့် သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် လိုင်းများ ပုံစံနှင့် သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် ချက်ချင်း မက်ဆေ့(ခ်ျ)ပို့သော စနစ်များမှ တဆင့်သော်လည်းကောင်း အင်တာနက် “အပြန်အလှန် စကားပြောခြင်း”သည် နေ့ဖက်တွင် မိမိကွန်ပျူတာ၌ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များအချင်းချင်း အလွန် သက်သောင့်သက်သာ ပုံစံဖြင့် အဆက်အသွယ်မပြတ် ရှိစေသည်။ မက်ဆေ့(ခ်ျ)ခေါ် သတင်းစကားများမှာ အပြန်အလှန် ဖလှယ်နိုင်ပြီး အီးမေး(လ်)ထက် ပိုမိုလျင်မြန်ပြီး လွယ်ကူအဆင်ပြေပါသည်။ ဤစနစ်များ၏ တိုးချဲ့မှုများသည် ဖိုင်များကို ဖလှယ်နိုင်ပြီး၊ ဝေမျှရန် “ဝှိုက်ဘုတ်” ပေါ်တွင်ရေးဆွဲခြင်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့သားများအကြား အသံ၊ ဗီဒီယိုတို့ဖြင့် ဆက်သွယ်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။

မူကွဲထိန်းချုပ်ခြင်း စနစ်များသည် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့များကို ဝေမျှထားသော စာရွက်စာတမ်းများ အတွဲများနှင့် အလုပ်လုပ်ရာတွင် အချင်းချင်းတို့အလုပ်များကို မတော်တဆ အပေါ်မှထပ်မံရေးမိခြင်း မရှိဘဲ သို့မဟုတ် အဖွဲ့ဝင်များအား ၎င်းတို့ ပါဝင်ရေးသားနိုင်ရန်အတွက် စာရွက်စာတမ်းများ ပို့ လာသည်အထိ စောင့်ဆိုင်းရန် မလိုဘဲ အလုပ်လုပ်နိုင်ရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ စီးပွားရေးနှင့် စီမံကိန်း အဖွဲ့များသည် ပြက္ခဒိန်များ၊ စာရွက်စာတမ်းများနှင့် အခြား သတင်းအချက်အလက်များကို အချင်းချင်း ဝေမျှနိုင်သည်။ ယင်းသို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းသည် သိပ္ပံဆိုင်ရာ သုတေသန၊ ဆော့(ဖ်)ဝဲ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ ကွန်ဖရင့် စီမံကိန်း၊ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားရေးဝါဒ နှင့် စိတ်ကူးဖန်တီးနိုင်သော အရေးအသားများ အပါအဝင် ဧရိယာ အမျိုးပေါင်း များစွာတို့တွင် ဖြစ်ပွားစေသည်။ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရယူမှုနှင့် ကွန်ပျူတာသုံးစွဲမှု တတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်ခြင်းတို့ နှစ်ခုလုံး တိုးပွားလာသည်နှင့်အညီ ပိုမိုပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်း၏ ဖလက်(ရှ်)မော့(ဘ်) ‘ပွဲများ’မှသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် အီရန်လူမျိုးများ၏ ရွေးကောက်ပွဲ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြပွဲများတွင် လူမှုဆက်ဆံရေး ကွန်ယက်များကို အသုံးပြုခြင်း အထိ လူများအား ပိုမို ထိရောက်စွာ အတူတကွ အလုပ်လုပ်ရန်နှင့် အင်တာနက် မပါဘဲ ဖြစ်နိုင်သည်ထက် ပိုမိုများပြားသော နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုရန် အင်တာနက်က ခွင့်ပြုပါသည်။

အင်တာနက်အသုံးပြုသူများအား ကမ္ဘာတလွှား မည်သည့်နေရာမှ ဖြစ်ပါစေ အခြား ကွန်ပျူတာများသို့ အဝေးမှဆက်သွယ်ရယူခြင်း နှင့် သတင်းအချက်အလက်များ လွယ်ကူစွာ သိမ်းဆည်းခြင်းပြုလုပ်ရန် အင်တာနက်က ခွင့်ပြုသည်။ ယင်းသို့ပြုလုပ်ရာတွင် လုံခြုံရေး၊ အစစ်အမှန်ပြုခြင်းနှင့် လျှို့ဝှက်ကုတ် နည်းပညာများကို လိုအပ်ချက်ပေါ်မူတည်ကာ အသုံးပြုပြီးသော်လည်းကောင်း အသုံးမပြုဘဲ သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဤသည်မှာ လုပ်ငန်းအများအပြားတွင် နေအိမ်မှနေ၍ အလုပ်လုပ်ခြင်း၊ ပူးပေါင်း လုပ်ကိုင်ခြင်းနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ ဖလှယ်ခြင်းဟူသော နည်းလမ်းအသစ်များကို အားပေးပါသည်။ အထူးကျွမ်းကျင်သူများက လေးခုမြောက်းနိုင်ငံတစ်ခုမှ နေ၍ အဝေးမှ ထိန်းသိမ်းထားသော နောက်ထပ် တတိယးနိုင်ငံတစ်ခုရှိ ဆာဗာတစ်ခုပေါ်၌၊ အိမ်တွင်ထိုင်နေသော စာရင်းစစ် တစ်ယောက်သည် အခြား ဒုတိယနိုင်ငံတစ်ခုရှိ ကုမ္ပဏီတစ်ခု၏ စာအုပ်များကို စာရင်းစစ်ခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ 

အခြား ဝေးလံသော ဒေသများတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ ရုံးများမှ အီးမေး(လ်)ဖြင့် ပို့လာသော သတင်းအချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံကာ အိမ်တွင် အလုပ်လုပ်သော စာရင်းရေးသူများက ဤအကောင့်များကို ဖန်တီးထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပေမည်။ ဤအရာများအနက် အချို့မှာ အင်တာနက်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးမပြုခင်က ဖြစ်နိုင်ချေ ရှိသော်လည်း၊ ပုဂ္ဂလိက ငှားရမ်းသည့် သဘောတူညီချက်များ (အင်တာနက် ထောက်ပံ့သူနှင့် အသုံးပြုသူကြား ချုပ်ဆိုသော သဘောတူညီချက်)၏ ကုန်ကျစရိတ်ကြောင့် ယင်းတို့အနက် အများအပြားအား တကယ်တန်းတွင် ဖြစ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ အလုပ်စားပွဲမှ အဝေးသို့ ရောက်ရှိနေသော ရုံးအလုပ်သမား တစ်ဦးသည် ကမ္ဘာ၏ အခြားတစ်ဖက်တွင် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ခရီး သို့မဟုတ် အပန်းဖြေခရီး ထွက်ရင်း ရောက်ကောင်းရောက်နေမည် ဖြစ်သည်။ သူသည် လုံခြုံစိတ်ချရသော အကျိုးသက်ရောက်စေသော ပုဂ္ဂလိကကွန်ယက် (Virtual Private Network) (VPN)ကို အသုံးပြုပြီး ရုံးရှိ ၎င်း၏ PC ထဲမှ အဝေးထိန်းဒက်(စ်)တော့ ကဏ္ဍကို လှမ်း၍ ဖွင့်နိုင်သည်။ ဤသည်မှာ ရုံးမှအဝေးသို့ ရောက်ရှိနေစဉ်အတွင်း အလုပ်သမားအား အီးမေး(လ်)နှင့် အခြား အသုံးချပရိုဂရမ်များ အပါအဝင် ၎င်း၏ ပုံမှန်ဖိုင်များနှင် ဒေတာများအားလုံးကို လုံးဝဆက်သွယ်ရယူမှု ပေးသည်။ ဤအယူအဆကို စနစ်စီမံခန့်ခွဲသူများ အချင်းချင်း အကြားတွင် အကျိုးသက်ရောက်စေသော ပုဂ္ဂလိက အိပ်မက်ဆိုးများအဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကော်ပိုရိတ် ကွန်ယက်တစ်ခု၏ လုံခြုံစိတ်ချရသော ပတ်လည်အတိုင်းအတာကို ယင်း၏ ဝန်ထမ်းများ၏ အိမ်များအထိ ချဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

== ဝန်ဆောင်မှုများ ==

'''သတင်းအချက်အလက်'''

လူအများတို့က အင်တာနက် နှင့် World Wide Webသို့မဟုတ် ဝက်(ဘ်) ဟူသော ဝေါဟာရများကို အလဲအလှယ်လုပ်၍ အသုံးပြုကြသော်လည်း ယင်းဝေါဟာရများမှာ မူလအဓိပ္ပာယ်တူခြင်း မရှိပါချေ။ World Wide Web ဆိုသည်မှာ hyperlink များဖြင့် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ အပြန်အလှန် ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး ဆင်တူသော အရင်းအမြစ် ခွဲခြားပေးသူများ (Uniform Resource Identifiers) (URIs) အဖြစ် ရည်ညွှန်းသော တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် စာရွက်စာတမ်းများ၊ ရုပ်ပုံများနှင့် အခြား အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်သည်။ URI များသည် ထောက်ပံ့ သူများအား ဝန်ဆောင်မှုများ လက္ခဏာသင်္ကေတဖြင့် ခွဲခြားရန်၊ ဖောက်သည်များကို စာရွက်စာတမ်းများ သိုလှောင်ထားသည့် ဝက်(ဘ်)ဆာဗာများ၊ ဖိုင်ဆာဗာများနှင့် အခြားဒေတာဘေ့(စ်)များ ရှာဖွေရန်နှင့် ရည်ညွှန်းရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ အရင်းအမြစ်များဖြင့် ထောက်ပံ့ပေးထားပြီး၊ ဝက်(ဘ်)၏ အခြေခံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ပရိုတိုကောဖြစ်သော ဟိုက်ပါတက်(စ်)ထရန်စဖာ ပရိုတိုကော(HTTP) ကို အသုံးပြု၍ ယင်းတို့ကို ရယူနိုင်ရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ HTTP သည် အင်တာနက်ပေါ်တွင် အသုံးပြုသော ရာပေါင်းများစွာသော ဆက်သွယ်ရေး ပရိုတိုကော များထဲမှ တစ်ခုသာလျှင်ဖြစ်သည်။ ဆော့(ဖ်)ဝဲစနစ်များကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ လောဂျစ်နှင့် ဒေတာများကို ဝေငှခြင်းနှင့် ဖလှယ်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ရန်အတွက် ဆက်သွယ်ခွင့် ပြုရန် HTTP အား ဝက်(ဘ်)ဝန်ဆောင်မှုများက အသုံးပြုနိုင်သည်။ 

မိုက်ခရိုဆော့(ဖ်)၏ Internet Explorer၊ Mozilla Firefox၊ Opera၊ Apple ၏ Safari နှင့် Google Chrome ကဲ့သို့သော World Wide Web ၏ browser ဆော့(ဖ်)ဝဲများသည် စာရွက်စာတမ်းများအတွင်း မြုပ် ထား သော hyperlinkများမှ တဆင့် ဝက်(ဘ်)စာမျက်နှာ တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ အသုံးပြုသူများအား လမ်းကြောင်းပြသည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းများတွင် ဂရပ်ဖစ်များ၊ အသံများ၊ စာသားများ၊ ဗီဒီယို၊ မီဒီယာမျိုးစုံနှင့် ကစားနည်းများ၊ ရုံးသုံး အသုံးချပရိုဂရမ်များနှင့် သိပ္ပံဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ သရုပ်ပြခြင်းများကဲ့သို့ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုရှိသော အကြောင်းအရာများ စသည့် ပေါင်းစပ်ထားသော ကွန်ပျူတာဒေတာများလဲ ပါဝင်နိုင်သည်။ ယာဟူး နှင့် ဂူးဂဲ(လ်)တို့ကဲ့သို့ ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်များကို အသုံးပြုသော သော့ချက်စကားလုံးတို့ဖြင့် မောင်းနှင်သည့် အင်တာနက် သုတေသနပြုမှုမှ တဆင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ အသုံးပြုသူများသည် များပြားပြီး အမျိုးအစား စုံလင်လှသော အွန်လိုင်း သတင်းအချက်အလက်များသို့ လွယ်လွယ်ကူကူနှင့် ချက်ချင်းဆိုသလို ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခွင့် ရပေသည်။ ပုံနှိပ်ထားသော စွယ်စုံကျမ်းများ၊ ရှေးရိုးရာ စာကြည့်တိုက်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် World Wide Web သည် သတင်းအချက်အလက်များကို ဗဟိုမှထိန်းချုပ်မှုအား ခွဲဝေပေးခြင်းကို စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။ 

တစ်ဦးချင်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအား အတွေးအခေါ်များနှင့် သတင်းအချက်အလက်များကို ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အချိန်ကြန့်ကြာခြင်းများ အလွန်အမင်းလျော့ကျစွာဖြင့် အလားအလာရှိသော ပရိသတ်ကြီးထံသို့ ထုတ်ဝေနိုင်ရန် ဝက်(ဘ်)က စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။ ဝက်(ဘ်) စာမျက်နှာတစ်ခု၊ ဘလော့ဂ်တစ်ခု ထုတ်ဝေရာတွင် သို့မဟုတ် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်တစ်ခု တည်ဆောက်ရာတွင် ကနဦးကုန်ကျစရိတ် အနည်းငယ်မျှသာ ရှိပြီး၊ အခမဲ့ဝန်ဆောင်မှုများ အများအပြားလည်း ရှိသည်။ ကြီးမားပြီး ဆွဲဆောင်မှုရှိသော အတတ်ပညာဆိုင်ရာ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့မှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက် ရှိသည်။ သို့ရာတွင် နောက်ဆုံးပေါ် သတင်းများမှာ ခက်ခဲပြီး ဈေးကြီးသော ကိစ္စပင် ဖြစ်လျက်ရှိသေးသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်း အများစုနှင့် ကုမ္ပဏီ၊ အဖွဲ့ အချို့တို့မှာ လွယ်ကူစွာ ပြုပြင်မွမ်းမံနိုင်သော အွန်လိုင်းဒိုင်ယာရီများကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလျက် ရှိသော ဝက်(ဘ်)လော့(ဂ်)များ သို့မဟုတ် ဘလော့ဂ်များကို သုံးကြသည်။ အချို့စီးပွားရေးဆန်သော အဖွဲ့အစည်းများသည် ဧည့်သည်များက အထင်ကြီးစေလိုသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ယင်းတို့၏ဝန်ထမ်းများကို ၎င်းတို့အထူးပြုသော ဧရိယာများတွင် ကျွမ်းကျင်သော အသိပညာများနှင့် အခမဲ့ သတင်းအချက်အလက်များ ဖြင့် အကြံဉာဏ်ပေး ဆက်သွယ်ရန် အားပေးသည်။ 

ထိုသို့ဖြင့် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ကော်ပိုရေးရှင်းအဖြစ် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိစေသည်။ ယင်း၏ဥပမာတစ်ခုမှာ မိုက်ခရိုဆော့(ဖ်)ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ထုတ်ကုန်ကြီးပွားစေသူများ (product developers)က ပြည်သူများ ယင်းတို့၏ အလုပ်များတွင် စိတ်ဝင်စားမှုကို လှုံ့ဆော်ပေးရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘလော့ဂ်များကို ထုတ်လုပ်ကြသည်။ ကြီးမားသော ဝန်ဆောင်မှု ထောက်ပံ့ပေးသူများ၏ ထုတ်ဝေထားသော ကိုယ်ပိုင် ဝက်(ဘ်)စာမျက်နှာများ စုဆောင်းခြင်းမှာလဲ ရေပန်းစားဆဲပင်ဖြစ်ပြီး၊ တစ်စထက်တစ်စ ခေတ်မီလာလျက်ရှိသည်။ တစ်ဖက်ကကြည့်သော် အိန်ဂျယ်ဖိုင်းယားနှင့် ဂျီယိုစီးတီးကဲ့သို့ လုပ်ငန်းစဉ်များ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် ခေတ်ဦးပိုင်းကတည်းက ရှိခဲ့ပါသော်လည်း၊ ကမ်းလှမ်းမှု အသစ်များ ဥပမာအားဖြင့် Facebook နှင့် Myspaceတို့တွင် လောလောဆယ်တွင် နောက်လိုက်များ အများအပြားရှိသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်များသည် ယင်းတို့ကိုယ်ကို ရိုးရိုး ဝက်(ဘ်)စာမျက်နှာ လက်ခံများအဖြစ်ထက် လူမှုဆက်ဆံရေးကွန်ယက် ဝန်ဆောင်မှုများဟု အမည်တပ်လေ့ရှိသည်။ 
အမည်ကျော် ဝက်(ဘ်)စာမျက်နှာများပေါ်တွင် ကြော်ငြာခြင်းမှာ အကျိုးအမြတ်များနိုင်ပြီး အီးကောမာ့(စ်) ခေါ် ထုတ်ကုန်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို ဝက်(ဘ်)မှ တဆင့် တိုက်ရိုက် ရောင်းချခြင်းမှာ ဆက်လက်တိုးတက်လက် ရှိသည်။

၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ဝက်(ဘ်)စတင်ပေါ်ပေါက်လာစဉ်၊ စံနမူနာဖြစ်သော ဝက်(ဘ်) စာမျက်နှာမှာ ဝက်(ဘ်)ဆာဗာပေါ်တွင် ပြည့်စုံသော ပုံစံဖြင့် သိမ်းဆည်းထားပြီး HTMLဖြင့် ပုံစံချထားသည်။ အသုံးပြုသူ၏ ဘရောက်ဆာသို့ တောင်းဆိုမှုအရ ပို့ရန် အဆင်သင့်ပင်ဖြစ်သည်။ အချိန်များပြောင်းလဲ သွားသည်နှင့်အမျှ ဝက်(ဘ်)စာမျက်နှာများ ဖန်တီးခြင်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်းတို့သည် အလိုအလျောက် ပိုမိုလုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး၊ ပိုမိုအင်အားကောင်းလာခဲ့သည်။ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များအား ကနဦးတွင် ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာ အလွန်နည်းပါးစွာဖြင့် ပါဝင်သည့်အကြောင်းအရာများ စီမံခန့်ခွဲခြင်း (content management) သို့မဟုတ် ဝီကီ ဆော့(ဖ်)ဝဲကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် မကြာခဏဆိုသလို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ထိုစနစ်များအား ဖြန့်ဝေပေးသူများမှာ လခစားဝန်ထမ်း၊ ကလပ်တစ်ခု သို့မဟုတ် အခြားအဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် အများပြည်သူများထဲမှ ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ရည်ရွယ် ဖန်တီးထားသော တည်းဖြတ်ထားသည့် စာမျက်နှာများကို အသုံးပြု၍ ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာတို့ဖြင့် အောက်ခံဒေတာဘေ့(စ်)ကို ဖြည့်ပေးသည်။ တပြိုင်နက်တည်းတွင် ရံဖန်ရံခါ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသူများက ဤပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာကို ယင်း၏ နောက်ဆုံး HTML ပုံစံတွင် ကြည့်ခြင်း၊ဖတ်ရှုခြင်းတို့ ပြုသည်။ အသစ်သွင်းလိုက်သော အကြောင်းအရာ အသစ်တို့ကို လက်ခံခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွင် တည်းဖြတ်ခြင်း၊ အတည်ပြုခြင်းနှင့် လုံခြုံရေးစနစ်တို့ ရှိကောင်းရှိနိုင်မည် ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအကြောင်းအရာများကို ပစ်မှတ်ထားသော ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသူ ဧည့်သည်များအတွက် အသုံးပြုရန် အသင့်လုပ်ပေးထားသည်။

== ဆက်သွယ်ရေး ==

အီးမေး(လ်) သည် အင်တာနက်ပေါ်တွင် ရရှိနိုင်သော အရေးပါသည့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှု ဖြစ်သည်။ ပို့သူနှင့် လက်ခံရရှိသူအကြား အီလက်ထရောနစ်ဖြင့် စာပို့ဆောင်သည့် သဘောတရားမှာ အင်တာနက်မပေါ်မီကာလက စာ သို့မဟုတ် မှတ်တမ်းများပို့ခြင်းနှင့် အချို့အဝက်ဆင်တူသည်။ ယနေ့အချိန်အခါတွင် ၎င်းမှာ အင်တာနက်နှင့် အင်တာနယ်(လ်) အီးမေး(လ်)စနစ်များ အကြားတွင် ခွဲခြားသိမြင်ရန် အရေးကြီးသည်။ အင်တာနက် အီးမေး(လ်)သည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ သွားနိုင်ပြီး လျှို့ဝှက်ကုတ်နှင့် မဟုတ်ဘဲ ပို့သူနှင့် လက်ခံရရှိသူတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် မရှိသော အခြားများပြားသော ကွန်ယက်များနှင့်စက်များပေါ်တွင် သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။ ဤအချိန်အတောအတွင်း တစ်စုံတစ်ယောက်က အရေးကြီးသည်ဟု ယူဆပါက၊ မဆိုင်သည့် ဘေးလူများမှ ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို ဖတ်ရှုနိုင်ပြီး မရိုးမသားပြုလုပ်နိုင်ရန်မှာ အတော်ပင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းတွင်မဆို IT နှင့် ယင်းတို့အား လိပ်မူမထားသော အခြားဝန်ထမ်းများ၏ အီးမေး(လ်)များကို စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးခြင်း၊ ရံဖန်ရံခါ ဝင်ရောက်ကြည့်ခြင်း အလုပ်များတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသော အခြားအမှုထမ်းများ ရှိသော်လည်း၊ ကော်ပိုရေးရှင်း သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်း၏ ကွန်ယက်အတွင်းမှ မည်သည့်အခါမျှ သတင်းအချက်အလက်များ ထွက်မသွားသည့် အင်တာနယ်(လ်) သို့မဟုတ် အင်ထရာနက် မေး(လ်) စနစ်များမှာမူ ပိုမို၍ လုံခြုံစိတ်ချရသည်။ ဓာတ်ပုံများ၊ စာရွက်စာတမ်းများနှင့် အခြားဖိုင်များကို အီးမေး(လ်)နှင့် တွဲဖက်၍ ပို့နိုင်သည်။ အီးမေး(လ်)များကို လက်ခံသူ အီးမေး(လ်)လိပ်စာများ အများအပြားသို့ cc-ed ခေါ် ကော်ပီ ပို့နိုင်သည်။ 

အင်တာနက်ဖြင့် စကားပြောဆက်သွယ်ခြင်းစနစ်သည် အင်တာနက် ဖန်တီးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် အများသိသော ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုပင် ဖြစ်သည်။ VoIP မှာ အင်တာနက် ပရိုတိုကောမှ တဆင့်လာသော အသံဟု အဓိပါယ်ရသည်။ အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးအားလုံးအပေါ် အခြေခံသည့် ပရိုတိုကောကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ စိတ်ကူးမှာ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန် အစောပိုင်းနှစ်များက စတင်ခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင် ကွန်ပျူတာများ အတွက် လမ်းလျှောက် စကားပြောစက်များနှင့် ဆင်တူသော အသံအသုံးချ ပရိုဂရမ်များ ဖြစ်သည်။ မကြာသေးသောနှစ်များက VoIP စနစ်အများအပြားမှာ သာမန်တယ်လီဖုန်းကဲ့သို့ အဆင်ပြေပြီး အသုံးပြုရန်လွယ်ကူ လာသည်။ အကျိုးကျေးဇူးမှာ အင်တာနက်က အသံအသွားအလာကို သယ်ဆောင်သောကြောင့် VoIP မှာ အခမဲ့ဖြစ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် ကုန်ကျစရိတ်မှာ သာမန်သုံးနေကျ တယ်လီဖုန်း ခေါ်ဆိုခထက် အလွန်နည်းပါးနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် အလွန်ဝေးသော နေရာဒေသများနှင့် အထူးသဖြင့် cable သို့မဟုတ် ADSL တို့ဖြင့် အင်တာနက် ချိတ်ဆက်ခြင်း အမြဲရှိနေသောသူများအတွက် ဖြစ်သည်။ 

VoIP သည် သာမန်သုံးနေကျ တယ်လီဖုန်း ဝန်ဆောင်မှု၏ အခြားရွေးချယ်စရာ ပြိုင်ဘက်တစ်ခုအဖြစ်သို့ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ ကွဲပြားသော ထောက်ပံ့သူများအကြား အတုံ့အပြန်ပြုလုပ်နိုင်ခြင်းမှာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး၊ သာမန်သုံးနေကျ တယ်လီဖုန်းမှ ခေါ်ဆိုနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်ခံနိုင်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်နိုင်လာသည်။ ရိုးရိုးပင် ကိုယ်ပိုင်ကွန်ပျူတာတစ်လုံး လိုအပ်မှုကို ဖယ်ရှားထားသော ဈေးသက်သာသော VoIP ကွန်ယက် အဒက်(ပ်)တာများ ရရှိနိုင်သည်။ ခေါ်ဆိုမှု တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အကြား အသံအရည်အသွေး ခြားနားခြင်းများ ရှိနိုင်သော်လည်း မကြာခဏဆိုသလိုပင် သာမန်ခေါ်ဆိုနေကျ ဖုန်းများနှင့် တန်းတူ သို့မဟုတ် ယင်းတို့ထက် သာလွန်ကောင်းမွန်ပါသည်။ VoIP အတွက် ကျန်ရှိဆဲ ပြဿနာများတွင် အရေးပေါ် တယ်လီဖုန်းနံပါတ် ခေါ်ဆိုခြင်းနှင့် ယုံကြည် စိတ်ချရမှုတို့ ပါဝင်သည်။ လက်ရှိတွင်၊ VoIP ထောက်ပံ့သူ အနည်းငယ်တို့မှာ အရေးပေါ် ဝန်ဆောင်မှုကို ပေးသော်လည်း၊ တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာအတွက်မူ မရရှိနိုင်ပေ။ သာမန်သုံးနေကျ ဖုန်းများမှာ ကြိုးလိုင်း မှ ပါဝါရရှိနိုင်ပြီး လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်နေချိန်တွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ VoIP မှာ ယင်းကဲ့သို့မဟုတ် ဖုန်းပစ္စည်းကိရိယာနှင့် အင်တာနက် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုရန် ကိရိယာများအတွက် ထောက်ပံ့သည့် လျှပ်စစ်သိုလှောင်ထားရှိမှု (backup power source) မရှိပဲနှင့် အသုံးမပြုနိုင်ပေ။ ကစားသူများအကြား ဆက်သွယ်ရေးတစ်ခုအနေဖြင့် ကစားနည်းအသုံးချ ပရိုဂရမ်များကြောင့် VoIP မှာ တိုး၍တိုး၍ ကျော်ကြားလာလျက်ရှိသည်။ ဖောက်သည်များအတွက် ကျော်ကြားသော VoIPကစားနည်းများတွင် Ventrilo နှင့် Teamspeak တို့ပါဝင်သည်။ Wii, PlayStation 3၊ နှင့် Xbox 360 တို့တွင်လည်း VoIP စကားပြောခြင်းများ ပါဝင်သည်။

== ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်း ==

အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဒေတာအများအပြားကို ရွှေ့ပြောင်းခြင်း၏ နမူနာတစ်ခုမှာ ဖိုင်ဝေမျှခြင်း ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာဖိုင်တစ်ခုကို ဖောက်သည်များ၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် မိတ်ဆွေ သူငယ်ချင်းများထံ ပူးတွဲခြင်း (attachment)ဖြင့် အီးမေး(လ်)မှ ပို့နိုင်သည်။ အခြားသူများ အလွယ်တကူ ဒေါင်းလုဒ် ဆွဲချရန် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် တစ်ခု သို့မဟုတ် FTP ဆာဗာပေါ်သို့ ခေါ်တင်နိုင်သည်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ ချက်ချင်းအသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် “ဝေမျှအသုံးပြုသောနေရာ” (shared location) သို့မဟုတ် ဖိုင်ဆာဗာတစ်ခုထဲတွင် ထားနိုင်သည်။ အသုံးပြုသူအများအပြားသို့ အရေအတွက်များများ ဒေါင်းလုဒ်ချခြင်းကို “မစ်ရာ” (mirror)ဆာဗာခေါ် အခြားဆိုဒ်တစ်ခု၏ ပုံတူမိတ္တူပွား ဆာဗာများ သို့မဟုတ် ဂုဏ်ရည်တူ (peer-to-peer) ကွန်ယက်များကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် လွယ်ကူစေနိုင်သည်။ ဤသို့သော ကိစ္စမျိုးမဆိုတိုင်းတွင် ဖိုင်သို့ ဝင်ရောက်ကြည့်ခြင်းအား အသုံးပြုသူ အစစ်အမှန်ပြုခြင်းဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဖိုင်အကူးအပြောင်း ပြုလုပ်ခြင်းကို လျှို့ဝှက်ကုတ် အသုံးပြုခြင်းဖြင့် နားလည်ရခက်ခဲအောင် ပြုလုပ်နိုင်ပြီး၊ ပိုက်ဆံပေးခြင်းဖြင့် ဖိုင်များသို့ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှု နိုင်ခွင့်အား ပြောင်းလဲပစ်နိုင်သည်။ 

ငွေကြေးများကို အဝေးထိန်းစံနစ်ဖြင့် ကျသင့်ငွေများကို ပေးဆောင်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခရက်ဒစ်ကတ်ခေါ် အကြွေးဝယ်ကတ်ရှိ ပုံမှန်အားဖြင့် လုံးလုံး လျှို့ဝှက်ကုတ်ဖြင့် ထည့်ထားသော ပိုင်ရှင်၏အသေးစိတ်အချက်အလက်များသည် အင်တာနက်ပေါ် ဖြတ်သွားခြင်းဖြင့်ပေးချေနိုင်သည်။ လက်ခံရရှိသောဖိုင်၏ မူလနှင့် စစ်မှန်မှုကို ဒီဂျစ်တယ်လက်မှတ်များ သို့မဟုတ် MD5 သို့မဟုတ် သတင်းပေါင်းချုပ် (message digests) တို့ဖြင့် စစ်ဆေး ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးအပေါ် အခြေခံသော အင်တာနက်၏ ဤသို့ရိုးရှင်းသော အသွင်အပြင်လက္ခဏာများသည် မည်သည့်အရာတိုင်းကိုမဆို ယင်းတို့၏ ထုတ်လုပ်ရေး၊ ရောင်းချရေးနှင့် ဖြန့်ဖြူးရေးတို့အား ကူးပြောင်းသွယ်ပို့ရန်အတွက် ကွန်ပျူတာဖိုင်တစ်ခုအသွင် လျှော့ပစ်နိုင်အောင် ပြောင်းလဲပေးပေသည်။ ယင်းတွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း၊ ဆော့(ဖ်)ဝဲ ထုတ်ကုန်များ၊ သတင်းများ၊ တေးဂီတ၊ ရုပ်ရှင်၊ ဗီဒီယို၊ ဓာတ်ပုံပညာ၊ ဂရပ်ဖစ် ဒီဇိုင်းများနှင့် အခြားသော အနုပညာလုပ်ငန်းများ၏ နည်းလမ်းများအားလုံး ပါဝင်သည်။ ဤထုတ်ကုန်များအား ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ဖြန့်ဖြူးရေးတို့ကို ယခင်က ချုပ်ကိုင်ထားသော ယခုတည်ရှိဆဲ လုပ်ငန်းများ တစ်ခုချင်းစီတို့တွင် ကြီးမားသော အလှည့်အပြောင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

စဉ်ဆက်မပြတ်ထုတ်လွှင့်သော မီဒီယာဆိုသည်မှာ လက်ရှိရေဒီယိုနှင့် တယ်လီဗီးရှင်း ထုတ်လွှင့်သူများက ယင်းတို့၏ အသံနှင့် အရုပ် တိုက်ရိုက် ထုတ်လွှင့်ခြင်းတို့ကို အင်တာနက် “ဖိ(ဒ်)feeds” ပြုလုပ်ခြင်းအား အားပေးတိုးမြှင့်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းပါသည် (ဥပမာ- BBC)။ ယင်းတို့သည် နမူနာကြည့်ခြင်း၊ ဂန္ထဝင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတိုများ ကြည့်ခြင်းနှင့် အသံများ ထပ်မံနားထောင်ခြင်းတို့ကို အချိန်နှင့် အလှည့်ကျပြုလုပ်ခွင့် ပြုကောင်း ပြုနိုင်သည်။ ဤထောက်ပံ့သူများသည် အင်တာနက် “ထုတ်လွှင့်သူများ” သီးသန့် အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပြီး၊ တိုက်ရိုက်လွှင့်ထုတ်ရန် လိုင်စင် မည်သည့်အခါကမျှ မရှိသူများဖြစ်သည်။ ယခင်က တယ်လီဗီးရှင်း သို့မဟုတ် ရေဒီယိုတစ်လုံး တို့ဖြင့်သာ အသုံးပြုရယူနိုင်သကဲ့သို့ အလွန်ဆင်တူသော နည်းလမ်းမျိုးဖြင့်၊ ကွန်ပျူတာတစ်လုံး သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုပြီး တိကျသော အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေး ကိရိယာတစ်ခုကို အသုံးပြု၍ အွန်လိုင်း မီဒီယာကို ဝင်ရောက်အသုံးပြုခွင့် ရှိသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အထူးပြု ဝက်(ဘ်)ကတ်(စ်) (webcasts) မှသည် လူအများ တောင်းဆိုကြသည့် မာ(လ်)တီမီဒီယာ (Multimedia) ဝန်ဆောင်မှုများ များအထိ ရရှိနိုင်သည့် ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာများမှာ အမျိုးအစားစုံလှသည်။ အများအားဖြင့် အသံဖိုင်တစ်ခုကို ဒေါင်းလုဒ်ဆွဲချပြီး ကွန်ပျူတာဖြင့် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နားထောင်ခြင်း သို့မဟုတ် သယ်ဆောင် သွားနိုင်သော မီဒီယာ ပလေယာတစ်လုံးထဲသို့ ပြောင်းပြီး သွားလာရင်းနားထောင်ခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သော ပေါ့(ဒ်)ကတ်(စ်)တင်း ဆိုသည်မှာ ဤအကြောင်းရင်း၏ အမျိုးကွဲ တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ လွယ်ကူသော ကိရိယာကိုအသုံးပြုထားသော ဤနည်းပညာများသည် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် လိုင်စင်ထိန်းချုပ်ခြင်း အနည်းငယ်ဖြင့် ရုပ်-သံ ပစ္စည်းများကို တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ ထုတ်လွှင့်ရန် လူတိုင်းကို အခွင့်ပေးထားသည်။

ဤအံ့ဩဖွယ်ရာ အဖြစ်အပျက်၏ တဆက်တည်းဆိုသလို ဈေးနှုန်းချိုသာသော ဝက်(ဘ်)ကင်မရာများ (Webcams)ကို တွေ့နိုင်သည်။ အချို့ ဝက်(ဘ်)ကင်မရာများသည် ဗီဒီယိုကဲ့သို့ ရုပ်ပုံအမြန်နှုန်းအပြည့် ပေးနိုင်သည်။ ရုပ်ပုံအရွယ်မှာ သာမန်အားဖြင့် သေးငယ်သည် သို့မဟုတ် ဖြည်းဖြည်းသာ ပြုပြင်မွမ်းမံမှုလုပ်သည်။ အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အာဖရိက ရေချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခုမှ တိရစ္ဆာန်များ၊ ပနားမားတူးမြောင်းထဲရှိ သင်္ဘောများ၊ ဒေသတွင်းရှိ လမ်းဆုံအဝိုင်းမှ ယာဉ်အသွားအလာတို့ကို ကြည့်ရှုခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ခြံဝင်းများအား စောင့်ကြည့်ခြင်းတို့အား အမှန်တကယ် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဖြစ်ပျက်နေသော အချိန်တွင် တိုက်ရိုက်ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အပြန်အလှန် အသံများ ပါသည်ဖြစ်စေ မပါဘဲဖြစ်စေ ကိုယ်ပိုင် ဝက်(ဘ်)ကင်မရာများအသုံးပြု၍ ဗီဒီယို စကားပြောခန်းများနှင့် ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့် ပြုလုပ်ခြင်း တို့သည်လည်း လူသိများပြီး အများအပြား အသုံးပြုကြသည်။ ယူကျု(ဘ်)ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အလွန်များပြားလှသော အသုံးပြုသူများက အခကြေးငွေပေးစရာမလိုသော ဗီဒီယို ထုတ်လွှင့်ခြင်းဖြင့် ယခုအခါတွင် ထိပ်မှပြေးလျက်ရှိသည့် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်တစ်ခု ဖြစ်နေပေပြီ။ ယင်းသည် flash ကို အခြေခံသည့် Web Player ကို အသုံးပြုပြီး ဗီဒီယိုဖိုင်များကို ထုတ်လွှင့်၊ ပြသသည်။ မှတ်ပုံတင်ထားသော အသုံးပြုသူများသည် ဗီဒီယိုများကို အကန့်အသတ်မရှိ တင်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင် ပရိုဖိုင်းကို တည်ဆေက်ထားနိုင်သည်။ ယင်း၏အသုံးပြုသူများသည် သန်းရာပေါင်းများစွာသော ဗီဒီယိုများကို ကြည့်ရှုပြီး နေ့စဉ် သိန်းပေါင်းများစွာသော ဗီဒီယိုများကို တင်ကြသည်ဟု Youtube Webကပြောသည်။

== ဆက်သွယ်ရယူခြင်း ==

ကမ္ဘာတဝှမ်း အင်တာနက်အသုံးပြုနိုင်ခြင်း၊ အင်တာနက်အသုံးပြုသူများ အရေအတွက်ပါသော နိုင်ငံများစာရင်း၊ အင်တာနက်ပေါ်ရှိ အင်္ဂလိပ်၊ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အင်တာနက်အသုံးပြုမှု၊ နှင့် ယူနီကုတ်

[[File:Internet users per 100 inhabitants ITU.svg|thumb|left|150px|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရပ်ဝေးဆက်သွယ်ရေး အတတ်ပညာအဖွဲ့ ကထုတ်ပြန်သော ၁၉၉၇ မှ ၂၀၁၄ အကြား အခြေချနေထိုင်သူဦးရေ ၁၀၀ တွင် အင်တာနက်သုံးသူ အရေအတွက် ဇယားပုံ]]

အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် ပျံ့နှံ့သုံးစွဲသော ဘာသာစကားမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဖြစ်သည်။ အင်တာနက်၏ ပေါက်ဖွားလာသော နေရာကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၏ ဘာသာစကားမတူသူချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆို ကြသည့်စကားအဖြစ် အခန်းကဏ္ဍအရကြောင့် သော်လည်းကောင်း ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ အဓိကအားဖြင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ရှေးဦး ကွန်ပျူတာများ၏ လက်တင်အက္ခရာများကို သုံးသော အင်္ဂလိပ် မူကွဲများမှအပ အခြားသော စာလုံးများကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် စွမ်းဆောင်နိုင်မှု အားနည်းမှုနှင့်လည်း ဆက်စပ်နိုင်ကောင်း ဆက်စပ်ပေလိမ့်မည်။ World Wide Web ပေါ်၌ တောင်းဆိုမှု အများဆုံး ဘာသာစကားဖြစ်သည့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ(၂၈%)ပြီးလျှင် တရုတ် (၂၃%)၊ စပိန်(၈%)၊ ဂျပန်(၅%)၊ ပေါ်တူဂီ နှင့် ဂျာမန်(၄% စီ)၊ အာရဗီ၊ ပြင်သစ်နှင့် ရုရှား (၃%စီ)နှင့် ကိုရီးယား (၂%)တို့ ဖြစ်သည်။

ဒေသများအားဖြင့်၊ ကမ္ဘာ့အင်တာနက် အသုံးပြုသူဦးရေ ၄၂%သည် အာရှတွင် အခြေပြုသူများ ဖြစ်ပြီး၊ ၂၄%မှာ ဥရောပ၊ ၁၄%မှာ မြောက်အမေရိက၊ ၁၀%မှာ လက်တင် အမေရိကနှင့်တကွ ကာရစ်ဘီယံဒေသ၊ ၅%မှာ အာဖရိက၊ ၃%မှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် ၁%မှာ ဩစတြေလျ/ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ဒေသများတို့မှ ဖြစ်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း အင်တာနက်၏ နည်းပညာများ လုံလောက်စွာပင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ယူနီကုတ် ကိုအသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာ့ အသုံးအများဆုံး ဘာသာစကားများကို အသုံးပြု၍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးတို့အတွက် ကောင်းမွန်သော လိုအပ်သည့် အထောက်အပံ့ပစ္စည်းများကို ရရှိနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မိုဂျီဘာကေ (mojibake) (အချို့သော ဘာသာစကားများ၏ စာလုံးများကို မှားယွင်းစွာဖော်ပြခြင်း) ကဲ့သို့ အချို့အမှားများမှာ ရှိနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။

အိမ်များတွင် အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရရှိမှု အတွက် သုံးလေ့ရှိသော နည်းလမ်းများတွင် ဒိုင်း(လ်)အပ်(dial-up)၊ ကုန်းပေါ် ကြိုး ဘရော့(ဒ်)ဘဲန်(broadband) (ပျော့ပြောင်းသော ကိုအက်(စ်)ဝိုင်ယာကြိုး၊ အကြည်ရောင်ဖန်မျှင်၊ သို့မဟုတ် ကြေးနီဝိုင်ယာများ မှတဆင့်)၊ဖိုင်ဘာ၊ ဝိုင်ဖိုင်၊ ဂြိုဟ်တုနှင့် 3G နည်းပညာ ဆဲ(လ်)ဖုန်းများတို့ ပါဝင်သည်။ အင်တာနက်ကို အများပြည်သူ အသုံးပြုနိုင်သော နေရာများတွင် အင်တာနက်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသော ကွန်ပျူတာများရှိသည့် စာကြည့်တိုက်များနှင့် အင်တာနက် ကဖေးများတို့ ပါဝင်သည်။ လေဆိပ် ဟောခန်းမနှင့် ကော်ဖီဆိုင်များကဲ့သို့ အများပြည်သူနှင့် သက်ဆိုင်သော နေရာအများအပြားတွင်လည်း အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရရှိနိုင်သော နေရာများရှိသည်။ အချို့နေရာများတွင် မတ်တတ်ရပ်လျက် ခေတ္တခဏမျှသာ အသုံးပြုရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ “ပြည်သူ့အင်တာနက်ဆိုင်ငယ်”၊ “ပြည်သူများသုံးစွဲနိုင်သည့် တာမင်နယ်(လ်)များ” နှင့် “ပိုက်ဆံပေးရသည့် အများပြည်သူသုံးဖုန်း ဝက်(ဘ်)” ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။ 
ယခုအခါတွင် ဟိုတယ်(လ်)အများအပြားတွင်လည်း အခကြေးငွေ ပေးရလေ့ ရှိသော်လည်း အများပြည်သူ အသုံးပြုနိုင်သည့် တာမင်နယ်(လ်)များ ရှိသည်။ လက်မှတ်ဝယ်ခြင်း၊ ဘဏ်တွင် ငွေအပ်နှံခြင်း၊ အွန်လိုင်းမှတဆင့် ငွေပေးချေခြင်း စသည်ဖြင့် အသုံးအမျိုးမျိုး တို့အတွက် ဤတာမင်နယ်(လ်)များကို ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ ကြိုးမဲ့ ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက် ဆက်သွယ်ခြင်းများ အသုံးပြုရန် ဝိုင်ဖိုင်က ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းက အင်တာနက်သို့ ဆက်သွယ်ရန်ကိုလည်း စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။ လက်(ပ်)တော့(ပ်) သို့မဟုတ် PDA ကဲ့သို့သော ကိုယ်ပိုင် ကြိုးမဲ့သုံးနိုင်သော ကိရိယာပစ္စည်းများကို အသုံးပြုသူများက ယူဆောင်လာဖို့ လိုအပ်သော ဝိုင်ဖိုင်ကဖေးများ အပါအဝင် ဤကဲ့သို့ အသုံးပြုနိုင်မှုများကို ဟော့(တ်)စပေါ့(တ်)များ(HotSpot) (ရောက်တာများ(Router)ကိုအသုံးပြုပြီး အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ထောက်ပံ့ပေးသူထံမှ ကြိုးမဲ့ နေရပ်တွင်း ဧရိယာကွန်ယက် ပေါ်မှ တဆင့် အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့် ပေးသော နေရာများ)က ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ဤဝန်ဆောင်မှုများမှာ အားလုံးအတွက် အခမဲ့၊ ဈေးဝယ်များအတွက်သာ အခမဲ့၊ သို့မဟုတ် အခကြေးငွေ ကောက်ခံသော ဝန်ဆောင်မှုများ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဟော့(တ်)စပေါ့(တ်) ပိတ်ထားသော နေရာတစ်ခုအတွင်း ကန့်သတ်ထားဖို့ မလိုပေ။ ပရိဝုဏ် သို့မဟုတ် ပန်းခြံတစ်ခုလုံး သို့မဟုတ် မြို့တစ်ခုလုံးမှာ အသုံးပြုနိုင်ပေသည်။ အခြေခံလူတန်းစားများ၏ လှုပ်ရှား ကြိုးပမ်းမှုများက ကြိုးမဲ့ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ကွန်ယက်များ၌ လမ်းပြ ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လန်ဒန်၊ ဗီယင်နာ၊ တိုရန်တို၊ ဆန်ဖရန်ဆစ်စကို၊ ဖီလာဒဲဖီးယား၊ ရှီကာဂိုနှင့် ပစ္စဘတ် မြို့များ၏ မြို့ဧရိယာ အများအပြားကို ဖုံးလွှမ်းထားသော စီးပွားဖြစ် ဝိုင်ဖိုင်ဝန်ဆောင်မှုများက နေရာတကျ ရှိနေပေသည်။ ထို့ကြောင့် ပန်းခြံထိုင်ခုံ တန်းလျားများ ကဲ့သို့ နေရာများ၌ပင် အင်တာနက်ကို အသုံးပြုနိုင်ပေသည်။

ဝိုင်ဖိုင်အပြင် ရီကိုချက် ကဲ့သို့ တစ်ဦးတည်းပိုင် ကြိုးမဲ့ မိုဘိုင်း(လ်) ကွန်ယက်များ၊ ဆဲလူလာဖုန်းကွန်ယက်များ ပေါ်ရှိ နှုန်းအမြင့် ဒေတာ ဝန်ဆောင်မှု အမျိုးမျိုး၊ နှင့် ပုံသေကြိုးမဲ့ဝန်ဆောင်မှုများနှင့်လည်း စမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ စမတ်ဖုန်းများ ကဲ့သို့ နောက်ဆုံးပေါ် နည်းပညာများပါရှိပြီး ဈေးကြီးသော မိုဘိုင်း(လ်)ဖုန်းများမှာ ဖုန်းကွန်ယက်မှတဆင့် အင်တာနက်အသုံးပြုနိုင်မှု ပုံမှန်အားဖြင့် ပါဝင်သည်။ အခြား အင်တာနက် ဆော့(ဖ်)ဝဲမျိုးစုံတို့ကိုပါ သုံးနိုင်သော အော်ပရာကဲ့သို့ ဝက်(ဘ်) ဘရောက်ဆာများမှာ ဤခေတ်မီသော လက်ကိုင်ဖုန်းများတွင် ရရှိနိုင်သည်။ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြခြင်း မရှိသော်ငြား အင်တာနက် အသုံးပြုနိုင်ခွင့်မှာ PC များမှာထက် မိုဘိုင်းဖုန်းများမှာ ပိုပေသည်။[ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်] အင်တာနက် အသုံးပြုမှု ထောက်ပံ့သူနှင့် ပရိုတိုကောမက်ထရစ်တို့ အွန်လိုင်းသို့ ရောက်ရှိရန် နည်းလမ်းများကို ခွဲခြားသည်။

== လူမှုရေးနှင့်ဆိုင်သော အကျိုးသက်ရောက်မှု ==

'''အင်တာနက် လူမှုရေးသိပ္ပံပညာ'''

အပြန်အလှန် လူမှုဆက်ဆံရေး၊ လှုပ်ရှားမှုများ နှင့် စည်းရုံး ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့၏ လုံးဝ ပုံစံသစ်များအဖြစ် အင်တာနက်က စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုနိုင်မှုနှင့် ရရှိနိုင်မှုကဲ့သို့သော အခြေခံ အရည်အသွေးများ၏ အကျိုးကျေးဇူးကြောင်း ဖြစ်သည်။ ဖေ့(စ်)ဘွတ်(ခ်)၊ တွစ်တာနှင့် မိုင်စပေ့(စ်) ကဲ့သို့ လူမှုရေးနှင့်ဆိုင်သော ကွန်ယက် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရန်နှင့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဆိုဒ်များကို အသုံးပြုသူများသည် အမျိုးမျိုး များပြားသော သတင်းအချက်အလက်များကို စာမျက်နှာများပေါ် ထပ်၍ထည့်ရန်၊ အများစိတ်ဝင်စားသော အရာများကို လေ့လာလိုက်စားရန်နှင့် အခြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ရန် စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။ ရှိရင်းစွဲ အသိမိတ်ဆွေများကို ရှာဖွေနိုင်ပြီး၊ ရှိရင်းစွဲ အုပ်စုအသင်းအဖွဲ့များနှင့် ဆက်သွယ်ရန်ကိုလည်း ခွင့်ပြုသည်။ LinkedIn ကဲ့သို့သောဆိုဒ်များက ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးဆက်သွယ်မှုများကို ထိမ်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သည်။ ယူကျု(ဘ်)နှင့် ဖလစ်ကာ (Flickr)တို့မှာ အသုံးပြုသူများ၏ ဗီဒီယို နှင့် ဓာတ်ပုံများကို အထူးပြုသည်။

၂၁ ရာစု၏ ပထမဆယ်စုနှစ်တွင် ပထမမျိုးဆက်သည် အင်တာနက် ဆက်သွယ်မှု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရရှိနိုင်ခြင်း၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး လွတ်လပ်မှုနှင့် သက်သေခံ ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များတွင် အကျိုးဆက်များနှင့် အာရုံစိုက်စရာများ ဆောင်ယူလာခြင်း၊ နှင့် မူပိုင်ခွင့်ရှိသော ပစ္စည်းများဖြန့်ဝေခြင်းတို့နှင့် ကြီးပြင်းလာခဲ့ရသည်။ ဤ &quot;digital natives&quot; သည် ယခင်မျိုးဆက်တို့ မကြုံတွေ့ခဲ့ရသော စိန်ခေါ်မှုမျိုးစုံကို ရင်ဆိုင်ရသည်။ အင်တာနက်သည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အသုံးချမှု ကိရိယာတစ်ခု အဖြစ် အသစ်သော ဆက်စပ်မှုကို အောင်မြင်ရရှိခဲ့ခြင်းသည် အချို့သောတိုင်းပြည်များတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းကို လုပ်ဆောင်စေခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၂၀၀၄ခုနှစ်က ဟောင်းဝပ်ဒင်း(န်)၏ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲနှင့် ဆိုင်သော စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခြင်းဖြစ်သည့် အင်တာနက်မှာတဆင့် အလှူငွေတောင်းခံခြင်း၏ အောင်မြင်မှုမှာ သတိပြုမိလောက်စရာ ဖြစ်သည်။ များပြားသော နိုင်ငံရေးအုပ်စုများသည် ၎င်းတို့၏ ရည်မှန်းချက် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန်အတွက် စည်းရုံးခြင်း နည်းလမ်းအသစ်တစ်ခု ရရှိအောင်မြင်ရန်အတွက် အင်တာနက်ကို အသုံးပြုပြီး အင်တာနက် လှုပ်ရှားပြောင်းလဲရေး ကို ပေါ်ထွက်လာစေသည်။ 

အီရန်၊ မြောက်ကိုရီးယား၊ မြန်မာ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား တို့ကဲ့သို့သော အချို့သောအစိုးရများသည် ၎င်းတို့၏နိုင်ငံများတွင် အများပြည်သူများ အင်တာနက်ပေါ် ဝင်ရောက်ကြည့်နိုင်သော အကြောင်းအရာများ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးတို့ ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာများကို ကန့်သတ်ထားသည်။ ဒိုမိန်းနှင့် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို စစ်ထုတ်သော ဆော့(ဖ်)ဝဲမှတဆင့် ယင်းကို အထမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အသေးစိတ်စီစဉ်ပြီး ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် ကျော်လွှားနိုင်အောင် မပြုလုပ်လျှင် ၎င်းတို့ကို လွယ်ကူစွာ ဝင်ရောက်ကြည့်နိုင်လိမ့်မည် သို့မဟုတ် ရယူနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ နော်ဝေ၊ ဒိန်းမတ်၊ ဖင်လန်နှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့တွင် အဓိက အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ထောက်ပံ့သူများက ဥပဒေအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသော အစီအစဉ်များကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် အာဏာပိုင်များ စာရင်းပြုစုထားသော ဆိုဒ်များသို့ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ရန် မိမိတို့ဆန္ဒအလျောက် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ဤပိတ်ပင်တားဆီးထားသော URLများ စာရင်းတွင် သိပြီးဖြစ်သည့် ညစ်ညမ်းသော စာပေနှင့် ဓာတ်ပုံဆိုဒ်များ ပါဝင်သည်ဟု မျှော်လင့်ရပြီး စာရင်းတွင်ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာများကို လျှို့ဝှက်ထားရှိသည်။ 

အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားတွင် အင်တာနက်မှ တဆင့် ညစ်ညမ်းသော စာပေနှင့်ဓာတ်ပုံများ ကဲ့သို့သော အကြောင်းအရာ ပစ္စည်းများကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြန့်ဖြူးခြင်းတို့ကို ဆန့်ကျင်သည့် ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သို့သော် စစ်ထုတ်သော ဆော့(ဖ်)ဝဲကိုမူ ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်း မရှိပါချေ။ အခမဲ့သော်လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးအရ သော်လည်းကောင်း ရရှိနိုင်သည့် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို ထိန်းချုပ်သည့်ဆော့(ဖ်)ဝဲ (content-control software) ခေါ် ဆော့(ဖ်)ဝဲ ပရိုဂရမ်များ များစွာရှိသည်။ ထိုဆော့(ဖ်)ဝဲဖြင့် ကွန်ပျူတာတစ်လုံးချင်းစီ သို့မဟုတ် ကွန်ယက်များတွင် တိုက်ခိုက်လာသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပစ်ရန် အသုံးပြုသူတစ်ဦးက ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ညစ်ညမ်းသော ပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်မှု သရုပ်ဖော်ပုံများကို ကလေးများ ဝင်ရောက်ကြည့်နိုင်မှုအား ကန့်သတ်ရန်အတွက်ဖြစ်သည်။

အင်တာနက် စတင်ပေါ်ပေါက်သည့် အချိန်မှစ၍ ၎င်းသည် အပန်းဖြေလှုပ်ရှားမှုအတွက် အဓိကကဏ္ဍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ရှိ ဆာဗာများပေါ်တွင် MUDs နှင့် MOOs များကဲ့သို့ လူမှုရေး စမ်းသပ်ချက်များကို ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့ပြီး၊ ဟာသနှင့် ဆိုင်သော Usenet အုပ်စုများသည် ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသူ အလွန်များပြားခဲ့သည်။ ယနေ့တွင်၊ များပြားစွာသော အင်တာနက် ဆွေးနွေပွဲ ဖိုရမ်များ တွင် ကစားနည်းများနှင့် ဟာသဗီဒီယိုများသီးသန့် ခွဲခြားထားသော အခန်း ကဏ္ဍများပါဝင်သည်။ Flash movies ပုံစံဖြင့် ကာတွန်းကား အတိုလေးများမှာလည်း ရေပန်းစားသည်။ သုံးစွဲသူ ၆ သန်းကျော်မှာ ဘလော့ဂ်များနှင့် သတင်းကြော်ငြာဘုတ်များကို ဆက်သွယ်ရေးနှင့် စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို ဖလှယ်ရေး အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ညစ်ညမ်းသော စာပေဓာတ်ပုံများနှင့် လောင်းကစား လုပ်ငန်းများမှာလည်း World Wide Web အပေါ်တွင် အခွင့်အရေးယူခဲ့ပြီး၊ အခြားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များအတွက် ကြော်ငြာခြင်းမှ ရရှိသောဝင်ငွေ၏ အရေးပါသောအရင်းအမြစ် တစ်ခုအဖြစ် ပံ့ပိုးပေးသည်။ [ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်] အစိုးရ အများအပြားသည် ထိုလုပ်ငန်းနှစ်မျိုး၏ အင်တာနက် အသုံးပြုမှုကို ကန့်သတ်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သော်လည်း၊ ယင်းတို့၏ ပျံ့နှံ့ ရေပန်းစားမှုကို တားဆီးရာတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အောင်မြင်မှု မရှိခဲ့ပါချေ။
အင်တာနက်ပေါ်တွင် အပန်းဖြေလှုပ်ရှားမှု၏ အဓိကနယ်ပယ်တစ်ခုမှာ ကစားသူများစွာပါဝင်သော ကစားနည်း (multiplayer gaming) ဖြစ်သည်။ ဤသို့ အပန်းဖြေသည့် ပုံစံမှာ တစ်ယောက်ထက်ပို၍ ကစားနိုင်သော ကစားနည်း၏ အမြန်ဆုံးနှုန်းကမ္ဘာကို နှစ်ခြိုက်ကြသော အသက်အရွယ်မရွေး၊ လူမျိုးမရွေးတို့ပါဝင်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ဖန်တီးပေးသည်။ ယင်းတို့မှာ MMORPG မှသည် မိမိမြင်ကွင်းမှ ပစ်ခတ်ကစားရခြင်း (first-person shooters) အထိ၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ကစားရသော ကစားနည်းများ (role-playing games) မှ အွန်လိုင်းကစားနည်းများ အထိ အမျိုးအစား ကွဲပြားသည်။ အင်တာနက်ပေါ်တွင် ၎င်းတို့၏ အားလပ်ချိန်များကို အသုံးပြုရာ၌ လူအပေါင်းတို့ တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး အပြန်အလှန် ဆက်သွယ်သည့်နည်းလမ်းကို တော်လှန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ဝန်းကျင်ကတည်းကပင် အွန်လိုင်းကစားနည်းများ ရှိခဲ့စဉ် [ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်] ခေတ်သစ် အွန်လိုင်း ကစားနည်းပုံစံများမှာ GameSpy နှင့်Mplayer ကဲ့သို့ အသင်းဝင်ခြင်း ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် စတင်ခဲ့သည်။ အသင်းဝင် မဟုတ်သူများမှာ အချို့သော ကစားနည်းပုံစံများ သို့မဟုတ် ကစားနည်းများသို့ ကန့်သတ်ထားသည်။ လူအများအပြားသည် တေးဂီတ၊ ရုပ်ရှင်နှင့် အခြားသော နှစ်သက်ရာနှင့် စိတ်အပန်းဖြေရာ အလုပ်များကို ဝင်ရောက်အသုံးပြုရန်နှင့် ဒေါင်းလုဒ်ဆွဲချရန် အင်တာနက်ကို သုံးသည်။ ဤသို့သော လုပ်ဆောင်မှုများ အားလုံးအတွက် ဗဟိုမှထိမ်းချုပ်သော ဆာဗာများကို အသုံးပြုပြီး ဂုဏ်ရည်တူ နည်းပညာများကို ဖြန့်ဝေပေးသည်။ ယင်းအရင်းအမြစ် အချို့တို့သည် အခြားအရာများအနက် မူရင်းအနုပညာရှင်များ၏ မူပိုင်ခွင့်ကို လေးစားခြင်းဖြင့် ပိုမို ဂရုစိုက် လုပ်ဆောင်ကြသည်။

သတင်းများ၊ ရာသီဥတုနှင့် အားကစား အစီရင်ခံချက်များအား ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုရန်၊ အားလပ်ရက်အပန်းဖြေခရီး စီစဉ်ခြင်းနှင့် လက်မှတ်ကြိုတင်ဝယ်ခြင်း၊ ၎င်းတို့ စိတ်ဝင်စားစရာများ ပိုမိုရှာဖွေခြင်းတို့အတွက် World Wide Web ကို လူအများက ရရှိသုံးစွဲကြသည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းများနှင့် အဆက်အသွယ်မပြတ် ရှိစေရန်အတွက် စကားပြောခြင်း၊ သတင်းပို့ခြင်းနှင့် အီးမေး(လ်)ပို့ခြင်းတို့ကို လူအများ အသုံးပြုကြသည်။ အချို့တို့မှာ ယခင်က စာရေးမိတ်ဆွေများ ထားသကဲ့သို့ နည်းလမ်းတူသည်။ အသုံးပြုသူများသည် ယင်းတို့၏ ဖိုင်များနှင့် ဆက်တင်များကို အင်တာနက်မှတဆင့် ဆက်သွယ်ရရှိနိုင်သော ဝက်(ဘ်)ဒက်(စ်)တော့(ပ်) အရေအတွက်များ တိုးပွားလာသည်ကို အင်တာနက်က တွေ့ကြုံရသည်။ 
ဆိုက်ဘာလပ်ကင်း း ကြောင့် ကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် ဆိုင်သော အရင်းအမြစ်များ ယိုစိမ့်မှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ယူကေရှိ ဝန်ထမ်းသည် အလုပ်လုပ်နေစဉ် အချိန်အတွင်း ပျမ်းမျှ ၅၇ မိနစ် ဝက်(ဘ်)ပေါ်တွင် ရှာဖွေလှန်လှောခြင်း ပြုလုပ်သည်ဟု ပင်နီစူလာ စီးပွားရေး ဝန်ဆောင်မှုများအဖွဲ့၏ ၂၀၀၃ခုနှစ် လေ့လာချက်များအရ ဆိုသည်။ အင်တာနက်စွဲခြင်းရောဂါ ဆိုသည်မှာ နေ့စဉ် လူနေမှုဘဝကို နှောင့်ယှက်လောက်အောင် ကွန်ပျူတာ လွန်ကဲ စွာ အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ အင်တာနက်ကို အသုံးပြုခြင်းကြောင့် တစ်ဦးချင်းအပေါ် း အခြားသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဥပမာအားဖြင့် ပြောရလျှင် မှန်ကန်သော ဖန်တီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် လေးနက်သော တွေးခေါ်စဉ်းစားခြင်းအပေါ် နှောင့်ယှက်ခြင်းကဲ့သို့ လည်း ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု အချို့သော စိတ်ပညာရှင်များက ယုံကြည်ကြသည်။

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[Category:အင်တာနက်]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:လူထု ဝန်ဆောင်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:အသွင်ယောင် ပကတိ]]
[[ကဏ္ဍ:မီဒီယာ နည်းပညာ]]</text>
      <sha1>eob7hugljvvjlpbuoft4d1857wi8it3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စက်မှုတော်လှန်ရေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5466</id>
    <revision>
      <id>1053396</id>
      <parentid>774415</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T14:05:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053396</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10428" sha1="2d9k8gpzdycb5qnet6dxheqcy1vf2w6" xml:space="preserve">[[File:Maquina vapor Watt ETSIIM.jpg|300px|thumb|သိပ္ပပညာရှင် ဂျိမ်းစ်ဝပ် (James Watt) တီထွင်ခဲ့သည့် [[ရေနွေးငွေ့စက်]]။ လက်ရှိတွင် စပိန်နိုင်ငံ မဒရစ်မြို့တွင် သိမ်းဆည်းထားသည်။&lt;ref&gt;Watt steam engine image: located in the lobby of into the Superior Technical School of Industrial Engineers of a the UPM (Madrid)&lt;/ref&gt;]]

'''စက်မှုတော်လှန်ရေး''' ('''Industrial Revolution''') သည် အရင်းရှင်စီးပွားရေးစနစ် စက်မှုလုပ်ငန်း အသွင်ပြောင်းလာစေသည့် စောစောပိုင်းကာလကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်မှုတွင် စက်ယန္တရားများဖြင့် လူအားနေရာတွင် အစားထိုးလာသည့် ခေတ်ကာလလည်းဖြစ်သည်။ စက်ယန္တရားများ တီထွင်အသုံးပြုခြင်းသည် ဤခေတ်ကာလ၏ သင်္ကေတဖြစ်သောကြောင့် သမိုင်းပညာရှင်များက ဤခေတ်ကာလအား “'''စက်ယန္တရားခေတ်'''”ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်လေ့ရှိသည်။

စက်မှုတော်လှန်ရေးသည် ၁၇၅၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု တချို့က ယူဆခဲ့သော်လည်း ၁၈၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်ရောက်မှသာ ရုပ်လုံးပီပြင်လာသည်။ ပညာရှင်အများစုက စက်မှုတော်လှန်ရေးသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ (ယူကေ) အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် အစပျိုးခဲ့သည်ဟု လက်ခံထားကြသည်။ ၁၈ ရာစုနှစ်လယ်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှလူမျိုး [[ဂျိမ်းစ်ဝပ်]] [[ရေနွေးငွေ့စက်]]ကို တီထွင်ခဲ့ပြီးနောက် လူအားဖြင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းမှသည် စက်အားဖြင့် ထုတ်လုပ်ခြင်းသို့ တစတစ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ဒီ့နောက်တွင် အနောက်ဥရောပ နိုင်ငံများနှင့် အမြောက်အမေရိကတိုက်သို့ ပျံ့နှံ့သွားကာ ကမ္ဘာတဝှမ်းသို့ သက်ရောက်မှု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ရေနွေးငွေ့စက်၊ [[ကျောက်မီးသွေး]]၊ [[သံ]]နှင့် [[သံမဏိ]]တို့သည် နည်းပညာတိုးတက်မှုနှင့် စက်မှုတော်လှန်ရေး အရှိန်အဟုန်ရလာစေသည့် အကြောင်းအရင်းကြီး ၄ ရပ်ဟု ယူဆကြသည်။

ဂျိမ်းစ်ဝပ် ရေနွေးငွေ့စက်အား မတီထွင်မှီကာလတွင် ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရာ၌ လူအားနှင့် တိရစ္ဆာန်အင်အားကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ရေနွေးငွေ့စက် ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် စက်ရုံများအား မြစ်၊ ချောင်းများ အနီးတွင် တည်ဆောက်ရန် မလိုတော့သကဲ့သို့ လူအား အမြောက်အမြားကိုလဲ မလိုအပ်တော့ပေ။ ကုန်ထုတ်စွမ်းအားလည်း အရှိန်အဟုန်နှင့် တိုးမြင့်လာစေသည်။ စက်မှုတော်လှန်ရေးသည် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းအပေါ် စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ လူနေမှုစသည့် အပိုင်းကဏ္ဍအသီးသီးမှ ကြီးမားနက်ရှိုင်းသည့် သက်ရောက်မှု ဖြစ်စေခဲ့သည်။

== နောက်ခံသမိုင်း ==
စက်မှုတော်လှန်ရေး မတိုင်မှီကာလတွင် အနောက်နိုင်ငံသား အများစုသည် ကျေးလက်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ ၎င်းတို့သည် လူအား၊ တိရစ္ဆာန်အင်အားနှင့် ရိုးစင်းသည့် ကိရိယာများကို အသုံးပြုကာ စိုက်ပျိုးကြသည်။ စိုက်ပျိုးရာတွင် အလယ်ခေတ်မှ လယ်သုံးကွက် အလှည့်ကျ စိုက်ပျိုးနည်းကို အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းဖြင့် စိုက်ပျိုးရာတွင် လယ်သမားများသည် လယ်မြေများကို အကွက်သုံးကွက်ခွဲကာ နှစ်စဉ် အကွက် နှစ်ကွက်တွင်သာ စိုက်ပျိုးကြသောကြောင့် ထွက်နှုန်းမများလှပေ။ 

ထိုခေတ်ကာလ၌ မြို့ပြတွင် နေထိုင်သည့် လူဦးရေမှာ ၁ သောင်း အောက်တွင်သာ ရှိသည်။ မြို့ပြနေ လူတန်းစားမှာ စီးပွားရေးသမားများနှင့် အချုပ်သမား၊ လက်သမား ကဲ့သို့သော တပိုင်တနိုင် လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်သည့် လက်လုပ်လက်စားများ ဖြစ်ကြသည်။ ကုန်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရာတွင်လဲ ရေအား၊ လေအား၊ တိရစ္ဆာန်အားနှင့် လူအင်အားကိုသာ အဓိက အသုံးပြုကြသောကြောင့် ကုန်ထုတ်မှု ပမာဏ မများလှပေ။ ထို့ကြောင့် လူဦးရေတိုးပွားလာသည့် အလျောက် တစတစ တိုးမြှင့်လာသည့် လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်စွမ်း မရှိတော့ပါ။ မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်အကြား သယ်ယူပို့ဆောင်ရာတွင်လည်း မြင်းလှည်း၊ နွားလှည်းများသာ အဓိကဖြစ်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးလည်း မကောင်းမွန်လှပေ။ မိုးရာသီတွင် ကူးသန်းသွားလာရေး ခဲယဉ်းသည်။

== ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်း ==
=== စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး အပြောင်းအလဲနှင့် လူဦးရေတိုးပွားမှု ===
၁၈ ရာစုနှစ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ မပြတ်တိုးပွားလာသည့်အပြင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း၌ ခြံဝင်းခတ် လှုပ်ရှားမှုကြောင့် လူအင်အားပိုလျှံလာပြီး မူလက ခြံနှင့် လယ်ယာတွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် လယ်သမား၊ ခြံသမားများ မိမိတို့၏ လယ်ယာနှင့်ခြံကို စွန့်ခွာ၍ အလုပ်အသစ်ကို မဖြစ်မနေ ရှာဖွေလုပ်ကိုင်ကြရသည်။ ဤသည်မှာလဲ စက်မှုစီးပွားရေးစနစ် ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားလာရေးအတွက် တွန်းအား တစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။ ထို့အပြင် လူအများ၏ သုံးစွဲမှုမှာလည်း တနေ့တခြား တိုးပွားလာသောကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းအပိုင်းတွင် စီးပွားဖြစ် အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်မှု ပိုမိုအားကောင်းလာစေသည်။ 

=== အင်္ဂလန် ပြည်တွင်းဈေးကွက် ===

=== ကိုလိုနီနယ် ဈေးကွက်နှင့် ကုန်ကြမ်းပစ္စည်း ===

=== ငွေပင်ငွေရင်းနှင့် နည်းပညာ ===

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[Category:စက်မှုတော်လှန်ရေး]]
[[Category:နည်းပညာ သမိုင်း]]</text>
      <sha1>2d9k8gpzdycb5qnet6dxheqcy1vf2w6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင်ဗာတာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6717</id>
    <revision>
      <id>1053439</id>
      <parentid>719189</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:28:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နည်းပညာ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053439</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9603" sha1="54pvhuqehfeur0yzyucture5w1bizj1" xml:space="preserve">{{Cleanup}}
[[File:UPSFrontView.jpg|thumb|ကွန်ပျူတာသုံး အင်ဗာတာတစ်ခု]]
dc link ပါရှိသော အင်ဗာတာ စံနစ် တစ်ခုဟာ induction motor တစ်ခုရဲ့ အမြန်နှုန်းကို ထိန်းချုပ် မောင်းနှင် နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီ အင်ဗာတာက ကိုယ်တိုင် လိုင်းထုတ် စံနစ်နဲ့ အသုံးပြုနိုင်တဲ့ ပုံစံပါ။ ဘယ်လို သဘောလဲဆိုတော့ dc power အတွင်းသို့ thyristor gates များက ထပ်ကာတလဲလဲ အဖွင့် အပိတ် လုပ်ပေးခြင်းအားဖြင့် (တနည်းအား ဖြင့် လှိုင်းပုံစံရှိ သော ac signal ၊ ဥပမာ sine wave or square wave )dc power မှ ac power သို့ ပြောင်းလဲ ပေး ပါတယ်။ 3 phase supply က input အနေနဲ့ rectifier သို့ ဆက်သွယ်ပြီး အင်ဗာတာမှ အထွက် output က မော်တာ သို့ ဆက်သွယ်ပေး ပါတယ်။
အသုံးပြုကြတဲ့ ပုံစံနှစ်မျိုးက
* ၁. constant-current dc link
* ၂.constant-voltage dc link တို့ပဲဖြစ်သည်။

အောက်မှာ ဖော်ပြထားတဲ့ ပုံမှာ constant current ဟာ constant-current dc link မှ တဆင့် converter2 သို့စီးဝင်ပြီး ထိုမှ (အစီအစဉ်တကျ gates များအဖွင့် အပိတ်လုပ်ခြင်း)3 phase မော်တာ ဆီသို့ဆက်သွယ် ပေးပါတယ်။ ဒီစံနစ် ကတော့ စတေတာဝါယာခွေ များမှာ hight efficiency ကိုရရှိမှာ ဖြစ်ပြီး (အင်ဗာတာက ထွက်တဲ့ ac ဗို့ ဟာ frequency နဲ့ အချိုးညီစွာ ပြောင်းလဲ ပေးတဲ့အတွက် stator flux ကိုတည်ငြိမ် စေပါတယ်)full break-down torque မှကာကွယ်ပြီး ဖြစ်တဲ့ အတွက် ဝန်အားကိုသတ်မှတ်ချိန်အတွင်း လျှင်လျင်မြန်မြန် ရောက် ရှိမှာ ဖြစ်ပါတယ်။out put frequency ကို 20:1 ပြောင်းလဲ နိုင်ပြီး အမြင့်ဆုံး 1kHz ခန့်ရရှိပါတယ်။
ပုံ (၁)

အလားတူပါပဲ ပုံ (၂) မှာတော့
constant voltage ဟာ constant-voltage link မှတစ်ဆင့် converter2 ဆီသို့ စီးဝင်ပြီး phase တစ်ခုပြီးတစ်ခု အစီအစဉ်တကျ အဖွင့် အပိတ်လုပ်ပေးခြင်း အားဖြင့် 3phase မော်တာ ဆီသို့ ဆက်သွယ်ပေး ပါတယ်။

thyristors များက ထွက်ပေါ်လာတဲ့ အပူရှိန်ကြောင့် dc link voltage ရဲ့ (Vdc1) ဗို့ လျှော့နိုင်ပြီး မော်တာရှိန်နှုန်း မြင့်တင်မှု့ကို လျှော့ကျစေနိုင်ပါတယ်။ ပါဝါဖက်တာနိမ့်ကျမှု့ နဲ့ အသုံးဝင် စွမ်းအား လျှော့ကျမှု့ တို့ကြောင့် ပါဝါဖက်တာမြှင့် capacitor လိုအပ်ပါတယ်။ direction ကိုတော့ converter2 မှ gate trigger ရဲ phase sequence ပြောင်းပေးခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ပါတယ်။
အချုပ်အားဖြင့်ဆိုသော် 3phase bridge rectifier က ac မှ dc(Vdc1) သို့ ပြောင်းပေးပြီး LC filter မှdc စစ်စစ် ကိုရရှိပါတယ်။
Vdc1မှ Vdc2, ထိုမှ converter2 မှ လိုအပ်တဲ့ frequency ,voltage ကိုရရှိမှာ ဖြစ်ပြီး frequency နဲ့ လျှော်ညီစွာ voltage အားပြောင်းလဲပေးမှာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် တည်ငြိမ်သံလိုက်စက်ကွင်း ရရှိကာ မော်တာ လည် ပတ်နှုန်းကို လဲ 0Hz မှ လိုအပ်သော Hz ထိရောက်အောင် ပြောင်းလဲပြီး brake-down torque ကိုလဲကာကွယ်ပြီးဖြစ်ကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါတယ် ခင်ဗျာ။

* rpm=120 f/p
* ဝင်ရိုးစွန်း 4 ခု 50hz
* rpm=120*50/4=1500 rpm
* ဝင်ရိုးစွန်း 4 ခု 25hz
* rpm=120*25/4=750 rpm


== အင်ဗာတာ ဝါယာရင်း ==
[[File:Line-Interactive UPS Diagram(2).PNG|thumb|(ပုံ၁)]]
အရင်ဦးဆုံး အင်ဗာတာ ကိုstart/stop လုပ်နိုင်ဖို့အတွက် (direct on line) ပုံစံ ဆားကစ် တစ်ခုလိုပါတယ်။
pb1a (start) ကိုနှိပ်လိုက်ရင် CR1 energize ဖြစ်ပြီး အင်ဗာတာမှ +24 နဲ့LI1 ကိုဆက်ပေးပြီးrun ပါတယ် ။ pb1 ကိုနှိပ်ရင်တော့ stop ပေါ့နော်။ R1C နဲ့R1B ကတော့ အင်ဗာတာfault relay n/c ပါ ။ ပုံမှန်အခြေအနေမှာ close ပေါ့ drive ကို supply ပေးလိုက်မှ open ဖြစ်ပါတယ်။ fault ဖြစ်လို့ရှိရင် close ပြန်ဖြစ်ပါတယ်။ fault ဖြစ်တဲ့ အခါ CR4 energize ဖြစ်ပြီး ပတ်လမ်းကို ဖြတ်ပေးပါတယ်။
potentiometer က လိုအပ်တဲ့ hz ကို ထိန်း ပေးပြီး AOV က အန်းနားလော့ အောက်ပွတ် ဗို့(0-10v)ထွက်ပါတယ် ။AOC ကတော့ current ပါ (0-20mA)။ AOV နဲ့ AOC ကို အမျိုးမျိုး setting လုပ်လို့ရပါတယ်။ဥပမာ အင်ဗာတာ သတ်မှတ်တဲ့လည်နှုန်း ရောက်တာနဲ့ AOV က ၁ဝဗို့ ထွက်တာ မျိုးပါး။ အဲဒီ AOV ကအခြားအင်ဗာတာ တစ်ခုရဲ့ AI1 အန်နားလော့အင်ပွတ် သို့ ဝင်ပေးခြင်းအားဖြင့် sequenceအနေနဲ့ သုံးလို့ရပါတယ်။ အင်ဗာတာ တစ်ခုနဲ့ တစ်ခု ချိတ်ဆက်ပြီး ကွန်ဗေယာတွေကို အနှေးအမြန်ရော sequence အနေနဲ့ပါအသုံးပြူတာပါ။( စားအုန်းဆီ စက်ရုံတွေမှာ ခုအလိုအလျှောက် အနှေးအမြန်စံနစ်တွေ သုံးနေပါပြီ။)လော့ဂျစ်အင်ပွတ် အနေနဲ့ အမျိုးမျိုး သုံးလို့ ရပါတယ်။+24 dc က LI1 ကိုဝင်ရင် forward ဖြစ်ပြီး LI2 ကိုဝင်ရင် reverse အနေနဲ့ သုံးလို့ရပါတယ် ။ လော့ဂျစ် အင်ပွတ်က LI1မှ LI6 ထိပါပါတယ် telemecanique inverter မှာဆိုရင်ပေါ့။ အကုန် တော့ မသုံးဘူးသေးဘူး။ telemecanique ကတော့တော်တော်စုံတယ်။
[[File:Line-Interactive UPS Diagram SVG.svg|thumb|(ပုံ၂)]]
ကျွန်တော်တို့ အသုံးများတဲ့ မော်တာဆိုဒ်တွေ ကတော့ 4kw မှ11kw ဖြစ်ပါတယ်။ ကွန်ဗေယာတွေ အတွက်ပါ၊ မော်တာ 4kw ဆိုရင် အင်ဗာတာလဲ 4kw ပဲအသုံးပြုပါတယ်။ thermal protection ကိုတော့ 90%ပဲ ထားပါတယ်။ factory setting ကတော့ 110% ပါ။ နောက်ဝင် တဲ့ မော်တာတွေ က စံအရည်အသွေး ကိုက်ညီ မှု လျှော့နေလို့ ပဲဖြစ်ပါတယ်။ မော်တာ nameplate မှာပါတဲ့ v/hz/rpm/amp /pf တို့ကိုလဲ set လုပ်ပေးရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါမှdrive ကတိတိကျကျ စွမ်းဆောင်ပေးမှာပါ။

[[ကဏ္ဍ:စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာ]]
[[Category:အီလက်ထရွန်းနစ်]]</text>
      <sha1>54pvhuqehfeur0yzyucture5w1bizj1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပလောင်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7470</id>
    <revision>
      <id>1053469</id>
      <parentid>1038572</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T04:35:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mine Ah Naing(MTT)</username>
        <id>148253</id>
      </contributor>
      <comment>/* စာပေ */ တအာင်းစာပေ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကူးပြောင်းမှု နည်းပညာကဏ္ဍ အချက်အလက်များ ဖြည့်စွက်ခြင်း</comment>
      <origin>1053469</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42091" sha1="h85qbey2fxojoiyb09m0wsvvb1xsv98" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group = ပလောင်
| Native_name = De'ang, Ta'ang
| image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg 
| caption = [[ကလောခရိုင်]] ရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး
| population = ~၆၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}}
| langs = [[ပလောင်ဘာသာစကား]], [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]]
}}

'''ပလောင်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''တအာင်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း  ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။

သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}&lt;/ref&gt;

== အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း ==

'''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး &quot;တောင်ပေါ်သား&quot; သို့မဟုတ် &quot;လူသား&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။&lt;ref name=&quot;taang&quot;&gt;''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။&lt;/ref&gt; ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် &quot;ပလောင်&quot; အစား &quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။

တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် &quot;နဂါးပျက်&quot; သို့မဟုတ် &quot;ပြိုလဲနေသောနဂါး&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် &quot;နဂါးမ&quot; မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် &quot;နဂါးမ&quot; မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က &quot;ဘင်လုံ&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;/ref&gt; သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် &quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။&lt;/ref&gt;

===ရှေးပလောင်အလံ===
ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။

[[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]]

== ရိုးရာဓလေ့ ==

ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။

=== ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ ===
ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။&lt;/ref&gt;

ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို &quot;နဂါးမ&quot; နှင့် &quot;နေမင်းသား&quot; တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ &lt;ref name=&quot;legend&quot;&gt;Milne, Leslie (1924). &quot;The Home of an Eastern Clan&quot;.&lt;/ref&gt;
ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။

== နေထိုင်ရာဒေသများ ==
ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ &lt;ref&gt;ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။&lt;/ref&gt;

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် &lt;ref&gt;Luo, Zongze. &quot;The Ethnic Minority Groups of Yunnan&quot;.&lt;/ref&gt;

== ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း ==

[[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင် (တအာင်း)]] လူမျိုးများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Luce1969&quot;&gt;Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.&lt;/ref&gt; သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Shorto2006&quot;&gt;Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.&lt;/ref&gt;

ခေတ်ပြိုင်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ (ဥပမာ - စစ်ကျိ၊ ဟန်စာအုပ် နှင့် ထန်နန်းတော်မှတ်တမ်းဟောင်း) တွင် ယူနန်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ မြောက်ဘက်ပိုင်း၌ နေထိုင်ကြသော ဩစထြိုအေးရှားတစ် စကားပြော မျိုးနွယ်စုများကို &quot;ပိုင်ပု&quot; (Bai Pu / 百濮)သို့မဟုတ် &quot;ပုလူမျိုး&quot; (Pu People) ဟု စုပေါင်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Sainson1904&quot;&gt;Sainson, C. (1904). ''Manoire de la Chine: Traduction du Nan-tchao ye-che''. Paris: Imprimerie Nationale.&lt;/ref&gt; အေဒီ ၉ ရာစုတွင် ရေးသားခဲ့သော တရုတ်မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် မန်ရှုးကျမ်း (Man Shu / 蠻書) တွင် ၎င်း &quot;ပု&quot; လူမျိုးများကို &quot;ဝမ်မု&quot; (Wang Pu)၊ &quot;မင်ပု&quot; (Min Pu) စသဖြင့် ခွဲခြားဖော်ပြခဲ့ရာ ယင်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တအာင်း (ပလောင်)၊ ဝ နှင့် မွန်တို့၏ ဘိုးဘွားများဖြစ်ကြောင်း ခေတ်သစ်မနုဿဗေဒပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။&lt;ref name=&quot;FanCho&quot;&gt;Fan Cho (အေဒီ ၈၆၃). ''Man Shu (The Book of the Barbarians)''. Translated by G.H. Luce (1961). Ithaca: Cornell University.&lt;/ref&gt;

တအာင်း (ပလောင်) တို့၏ ရိုးရာအဆိုအမိန့်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဂျီအိပ်ခ်ျလုစ်၏ ယူဆချက်များအရ ပလောင်မျိုးနွယ်စုအချို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသများအထိ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ဖူးသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1969&quot;/&gt; ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) သို့မဟုတ် ပုလဲပလောင်တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းဒေသကို 'ရမ္မဝတီ' ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ အချို့အစုသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ကလော၊ အောင်ပန်း) သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။&lt;ref name=&quot;Taang2012&quot;&gt;''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။ နမ့်ဆန်။&lt;/ref&gt; 

ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေး[[ပျူလူမျိုး]]များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း 'လဝ' သို့မဟုတ် 'ဝ' အနွယ်ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ပုဂံခေတ် ကျောက်စာအချို့တွင် &quot;လဝ&quot; ဟူသော အမည်နာမများ တွေ့ရှိရမှုအရ သိရှိရသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1969&quot;/&gt; ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း ရှေးဦးလူသားများအဖြစ် အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;ThanTun1964&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt; 

နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှု၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာမှု၊ နှင့် အခြားဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် မြေပြန့်ဒေသရှိ မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman2003&quot;&gt;Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.&lt;/ref&gt; ဝ နှင့် ပလောင် တောင်ပေါ်အုပ်စုများသည် မြေပြန့်မှ [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် သီးခြားမြို့ပြ ပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး ပလောင်တို့မှာမူ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများသို့ အခြေပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Saimong1965&quot;&gt;Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.&lt;/ref&gt;

ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် တရုတ်ပြည် တာလီ (Dali Kingdom) ဒေသဘက်မှ လမ်းကြောင်းခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (ယခု မူဆယ်-နမ့်ခမ်းနယ်စပ်) ၌ ရှမ်းနှင့် ပလောင်အနွယ်စုများ ရောနှောကာ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Taang2012&quot;/&gt; 

နောင်တွင် ဒေသခံ တအာင်းတို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' စော်ဘွားနယ်မြေ (နောင်တွင် နမ့်ဆန် တောင်ပိုင်စော်ဘွားနယ်မြေ) ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဒေသသည် ရူမည်း (Rumai)၊ ရူလျဲန်း (Rulyan)၊ ရူကော (Rukaw) စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုခွဲများ၏ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Milne1924&quot;&gt;Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.&lt;/ref&gt;

ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများမှစ၍ သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော &quot;လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်&quot; (Loi Sing Kingdom) သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် &quot;ကျင်းရင်&quot; (Jin Yin) ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;Milne1924&quot;/&gt; 

ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော ရှမ်းလူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Scott1900&quot;&gt;Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.&lt;/ref&gt;

ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ThanTun1964&quot;/&gt; ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု (Animism) ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Milne1924&quot;/&gt; ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman2003&quot;/&gt;

ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Milne1924&quot;/&gt; ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Scott1900&quot;/&gt;

== ဘာသာစကားနှင့် စာပေ ==

ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားသည် မွန်-ခမာဘာသာစကားအုပ်စု ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး 'ပလောင်အုပ်စု' ဟု သီးခြားခွဲထွက်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth&quot;&gt;Diffloth, Gérard (2005). &quot;The Austroasiatic Language Family&quot;, in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', Vol. 34, pp. 1-17.&lt;/ref&gt; 

ပလောင်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားတွင် ထူးခြားသည့် ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဒေသအလိုက်၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ဘာသာစကား ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တစ်ခွင်ရှိ တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရွာငယ်များတည်ကာ သီးခြားစီ ခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသန္တရစကား များ အလွန်အမင်း ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Milne&quot;&gt;Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 12-15.&lt;/ref&gt; 

လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ်မျှသာ ကွာဝေးသော တောင်ကုန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသော ပလောင်စကားများသည် ဝေါဟာရနှင့် အသံထွက် လုံးဝကွဲပြားနေတတ်သဖြင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးအထိ ရှိတတ်သည်။&lt;ref name=&quot;Shintani&quot;&gt;Shintani, Tadahiko (2008). ''The Palaung Language: The Language of the Golden Palaung''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).&lt;/ref&gt; ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပလောင် (တအာင်း) ဘာသာစကားကို အဓိကအားဖြင့်  ဒေသကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်။&lt;ref name=&quot;Bradley&quot;&gt;Bradley, David (1997). &quot;Tibeto-Burman languages and classification&quot;, in ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, Pacific Linguistics. pp. 1-72.&lt;/ref&gt;

ရွှေပလောင် ဘာသာစကားသည် နမ့်ဆန်မြို့နှင့် မန်တုံမြို့ ဝန်းကျင်တွင် အဓိကပြောဆိုပြီး 'တအာင်း' သို့မဟုတ် 'ဆောက်' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပလောင်စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်စကား ဖြစ်သည်။ငွေပလောင် (Pale / Silver Palaung / Rumai)သည် [[ကလောမြို့]]၊ [[ပန်တန်းမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]နှင့် သီပေါမြို့ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုကြပြီး 'ပုလဲ' သို့မဟုတ် 'ရူမိုင်း' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူလိုင် (Rulai)သည် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင် နှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နေထိုင်သည့် ပလောင်လူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ ဒေသအလိုက် ဘာသာစကား မတူညီကြသဖြင့် တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကုန်သွယ်ကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း၊ မတူညီသည့် အရပ်ဒေသမှ ပလောင်လူမျိုးအချင်းချင်း တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ ပလောင်ဒေသစကားဖြင့် ဆက်သွယ်၍မရဘဲ၊ ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းဘာသာစကား]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို အသုံးပြု၍ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြရသည်။&lt;ref name=&quot;Scott&quot;&gt;Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 487-491.&lt;/ref&gt;

=== စာပေ ===
ရှေးခေတ်ကာလက ပလောင်လူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ မရှိခဲ့ဘဲ ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပါးစပ်ရာဇဝင် ဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Milne&quot;/&gt; နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းစာပေနှင့် မြန်မာစာပေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို အခြေခံကာ ပလောင်ဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ရေးသားနိုင်သည့် စာပေပုံစံများကို ကေသာရမင်းကြီး (နမ့်ဆန်စော်ဘွားကြီး) ခေတ်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Scott&quot;/&gt;

ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ 'တအာင်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ' က ဦးဆောင်၍ ရွှေပလောင် (တအာင်း) စကားလုံးများကို ဗဟိုပြုကာ မြန်မာအက္ခရာနှင့် အသံထွက်သင်္ကေတများကို အခြေခံထားသည့် စံပြ 'တအာင်း (ပလောင်) စာပေ' ကို စနစ်တကျ ပြဋ္ဌာန်းပြီး ကျောင်းသားငယ်များနှင့် လူငယ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ။&lt;/ref&gt;

တအာင်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားကို ခေတ်မီနည်းပညာများနှင့်အညီ ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင် Developer မိုင်းထွန်းတင် (ကလောင်အမည် - Mine Ah Naing / MTT) သည် စေတနာ့ဝန်ထမ်း (Volunteer) တစ်ဦးအဖြစ် တအာင်း အဘိဓာန်နှင့် ကီးဘုတ် အစရှိသော နည်းပညာဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းအနေဖြင့် တအာင်းစာပေကို ဒစ်ဂျစ်တယ်ပလက်ဖောင်းများပေါ်တွင် မည်သူမဆို ပိုမိုကျယ်ပြန့် လွယ်ကူစွာ အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် (၁) မိုဘိုင်းဖုန်းသုံး တအာင်းလက်ကွက် (Android)၊ (၂) ကွန်ပျူတာသုံး တအာင်းလက်ကွက် (PC)၊ (၃) ကွန်ပျူတာသုံး တအာင်းလက်ကွက် လေ့ကျင့်ရေးဆော့ဖ်ဝဲ၊ (၄) အင်တာနက်မလိုဘဲ အသုံးပြုနိုင်သော မိုဘိုင်းဖုန်းသုံး တအာင်းအဘိဓာန်နှင့် (၅) ဝက်ဘ်ဆိုက် အခြေပြု တအာင်းအဘိဓာန် (taangdictionary.org) စသည့် ဆော့ဖ်ဝဲနှင့် Application (၅) မျိုးကို အချိန်ယူ ရေးဆွဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Shai |first=Mai A. |date=2026-09-12 |title=တအာင်းဘာသာစကားကို ဖုန်းနဲ့ကွန်ပြူတာမှာ အသုံးပြုနိုင်ပြီး ဖုန်းနဲ့ဝက်ဘ်ဆိုက်မှာလည်း တအာင်းအဘိဓာန် အသုံးပြုနိုင်ပြီဖြစ် |url=https://shwepheemyay.org/news/%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%85%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%B8/taang-language-now-available-on-phones-and-computers-with-taang-dictionary-accessible-on-mobile-and-web/ |access-date=2026-09-17 |website=Shwe Phee Myay |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု==
ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။
ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။
===နေနဂါးမျိုးနွယ်===
ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။
(အမျိုးသမီးများ၏
ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် )

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}


{{reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}&lt;/ref&gt;
}}


{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>h85qbey2fxojoiyb09m0wsvvb1xsv98</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီးမေးလ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9197</id>
    <revision>
      <id>1053428</id>
      <parentid>747104</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:52:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053428</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6376" sha1="onpj01tadzerc79c1enapq4zwvnt8y9" xml:space="preserve">[[File:@@@.svg|thumb|200px|အီးမေးလ်အားလုံးအတွက် အီးမေးလ်လိပ်စာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော at Sign]]
[[File:Email.svg|thumb|200px|အီလက်ထရောနစ် စာပို့စနစ်တစ်ခု၏ ကွန်ရက်ပုံ]]
အီးမေးလ်သည် Electronic Mail ( အီလက်ထရောနစ် စာပို့ခြင်း) တစ်စုံတစ်ဦးထံတွင် အီလက်ထရောနစ် လိပ်စာ (Address) ရှိပါက ထိုသူထံသို့ [[ကွန်ပျူတာ]] ကွန်ရက်တစ်ခုအတွင်း (သို့တည်းမဟုတ်) အင်တာနက်ပေါ်ရှိ [[အင်တာနက်]] နက်ဝက်ကိုဖြတ်၍ ဒီဂျစ်တယ် နည်းပညာဖြင့် စာပို့ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် အသုံးပြုသူ တစ်ဦးတစ်ယောက်သည် ပေးပို့လိုက်သော အီးမေးလ်အား လက်ခံရာ၌ လိုအပ်သည့်သတင်း အချက်အလက် သာမက မလိုအပ်သော သတင်းအချက်အလက်များပါ ပါလာလျှင် ၎င်း မလိုအပ်သော် သတင်းလွှာကို [[Spam Mail]] ဟူ၍ ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။&lt;ref&gt;www.en.wikipedia.com/e-mail/&lt;/ref&gt;
အီလက်ထရောနစ် စာပို့ခြင်းကို IT နယ်ပယ်တွင် သာမက အင်တာနက် ပေါ်၌ ဆက်သွယ်ရေးကိရိယာအဖြစ် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုနေကြသည်။ [[Internet Facility]] ထဲတွင် အသုံးအများဆုံးနှင့် ရေပန်းအစားဆုံး[[ဝန်ဆောင်မှု]] တစ်ခုဖြစ်သည်။
== အလုပ် လုပ်ပုံ ==
အီးမေလ်းပို့ရန်၊ လက်ခံရန်အတွက် အရိုးရှင်းဆုံးနည်းလမ်းမှာ အင်တာနက် ချိတ်ဆက်နိုင်သော ပစ္စည်း (ကွန်ပျူတာ၊ မိုဘိုင်းဖုန်း) ကဲ့သို့သော ကရိယာများနှင့် အီးမေးလ် ပရိုဂရမ် (Mailer) တို့သာလိုအပ်ပါသည်။ ၎င်းတိုအားလုံး အသက်ဝင် လှုပ်ရှားစေရန်အတွက် လိပ်စာပုံစံနှင့် အီးမေးလ်ပုံစံလိုအပ်သည်။ အီမေလ်းလိပ်စာပုံစံကို ယေဘုယျအားဖြင့် RFC 2822ဟုခေါ်၍ user@domain.com ပုံစံသည်။ အီလက်ထရောနစ် [[စာပို့စနစ်]]တွင် အများအားဖြင့် စာသားဖြင့် ပို့သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ [[HTML]] ဖြင့် ပေးပို့လေ့ရှိကြသည်။ ကုပ္မဏီအချို့သည် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် စာပို့ရန်နှင့် စာလက်ခံရန်အတွက် အင်တာနက်မှတဆင့် အသုံးပြုနိုင်ကြရန် ပြုလုပ်ထားသည်။ Gmail, Yahoomail,Hotmail တို့သည် အင်တာနက်မှတဆင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သော အခမဲ့ ဝက်မေးဆာဗာများဖြစ်ကြသည်။

အခြားသော ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာများ နှင့် နှိုင်းယဉ်ပါက On Line ဖြစ်သဖြင့် ချက်ချင်းပို့လွှတ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) လက်ခံယူခြင်းများအား လျင်မြန်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ တစ်ချိန်တည်းအကြောင်းအရာတစ်ခုအား လက်ခံမည့်သူ အများအပြားထံ ပေးပို့နိုင်ခြင်း၊ စာများသာမက ရုပ်ပုံများကိုလည်း ပူးတွဲပေးပို့နိုင်ခြင်း၊ မိမိလက်ခံရမည့် စာအား အင်တာနက် ချိတ်ဆက်ထားသည့် မည်သည့်နေရာတွင်ရှိ ကွန်ပျူတာတွင်မဆို လက်ခံနိုင်ခြင်း၊ [[IPS]] သို့ Internet ဆောင်ရွက်ခသာ ပေးဆောင်ရပြီး အီးမေးလ်သုံးစွဲခ ထပ်မံပေးဆောင်ရန် မလိုအပ်ခြင်း(သို့သော် အချို့ အီလက်ထရောနစ် စာပို့စနစ်များတွင် လုံခြုံရေးအတွက် ပေးဆောင်ရသည်) ၊ အနီးအဝေး ဆက်သွယ်ရာတွင်လည်း တယ်လီဖုန်းကဲ့သို့ အဝေးပြောခ၊ အနီးပြောခနှုန်း ပေးဆောင်ရန် မလိုအပ်ခြင်းများ စသော ကုန်ကျစရိတ်သက်သာခြင်းများ သာလွန်ကောင်းမွန်သည်။&lt;ref&gt;ဗိုလ်မှူး တိုးအောင်, &quot;Email Sever&quot;&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အီးမေးလ်]]
[[ကဏ္ဍ:အင်တာနက် ဝေါဟာရ]]
[[ကဏ္ဍ:အင်တာနက် သမိုင်း]]</text>
      <sha1>onpj01tadzerc79c1enapq4zwvnt8y9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နျူကလီးယားစွမ်းအား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9591</id>
    <revision>
      <id>1053410</id>
      <parentid>770054</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:22:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ရည်ညွှန်းကိုးကား */</comment>
      <origin>1053410</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25543" sha1="tjm0q8qg8uytieqpurdcakymbx9fil4" xml:space="preserve">[[File:Ikata Nuclear Powerplant.JPG|thumb|alt=Nuclear_01|အီကာတာ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ ၊ ရေဖိအားသုံး ဓာတ်ပေါင်းဖို၊ ပင်လယ်ရေနှင့် ထပ်ဆင့်အအေးဖလှယ်၍ အအေးပေးထားသည်။]] 

[[File:USS Enterprise (CVAN-65), USS Long Beach (CGN-9) and USS Bainbridge (DLGN-25) underway in the Mediterranean Sea during Operation Sea Orbit, in 1964.jpg|thumb|alt=Nuclear_03|
နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး သင်္ဘောသုံးစီး (အထက်မှ အောက်) နျူကလီးယားတိုက်သင်္ဘော ယူအက်စ်အက်စ် ဘိန်းဘရစ် (USS Bainbridge) နှင့် ယူအက်စ်အက်စ်လောင်းဘိချ် (USS Long Beach) ၊ ယူအက်စ်အက်စ် အင်တာပရိုက်စ် –၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးသော နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး လေယာဉ်တင်သင်္ဘောမှ သင်္ဘောသားများသည် အိုင်စတိုင်း(Einstein) ၏ ဒြပ်-စွမ်းအင်ညီမျှခြင်းပုံသေနည်း E=mc² ကို ကုန်းပတ်ပေါ်တွင် ရေးထားသည်။]] 

'''နျူကလီးယားစွမ်းအား''' ([https://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_power]{{lang-en| Nuclear power}}) သည် [[စွမ်းအင်]]တစ်ခုဖြစ်ပြီး နျူကလီးယားဓာတ်ပြုမှုများ (ဥပမာ –ပေါက်ကွဲမှု မရှိသော) ထိန်းချုပ်ထားရာမှ ထုတ်ယူရရှိသည်။ ရောင်းတန်းစက်ရုံများသည် လက်ရှိအချိန်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန်အတွက် နျူကလီးယားပြိုကွဲမှု တုံ့ပြန်ချက်များကို အသုံးပြုသည်။ လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှုအတွက် ဓာတ်ပေါင်း ဖိုများသည် ရေကို အပူ ပေးပြီး ထွက်ရှိလာသည့်ရေနွေးငွေ့ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း သော ကမ္ဘာကြီး၏ သုံးစွဲနေသည့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသည် နျူကလီးယားစွမ်းအင်မှ လာသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၁၅၀ ထက်များသော နျူကလီးယားစွမ်းအား သုံးစစ်ရေယာဉ်များ ကို နျူကလီးယား ပါဝါသုံး ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

== သုံးစွဲမှု ==
&lt;!--
{{Pie chart
| thumb =left
| caption =လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအတွက် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုနှုန်း (၂၀၁၂) (IEA, 2014)&lt;ref name=&quot;IEA-Report-keyworld-2014&quot;&gt;
{{cite web |url=http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2014.pdf |title=2014 Key World Energy Statistics |date=2014 |publisher=International Energy Agency|pages=24|archiveurl=http://www.webcitation.org/6YIEFsQ6b |archivedate=2014-05-05 |deadurl=no
}}&lt;/ref&gt;
| other = 
| label1 =ကျောက်မီးသွေး/Peat
| value1 =40.4 
| color1 =#313c42 
| label2 =သဘာဝဓာတ်ငွေ့
| value2 =22.5
| color2 =#ef8e39
| label3 =ရေအား
| value3 =16.2
| color3 =#005CE6
| label4 =နျူကလီးယား
| value4 =10.9
| color4 =#de2821
| label5 =ဆီ
| value5 =5.0
| color5 =#7C6250
| label6 =အခြား (ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးစွမ်းအင်)
| value6 =5.0
| color6 =#00CC4B
}}--&gt;

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်များ၏ ၆.၃ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ကမ္ဘာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း တို့ကို နျူကလီးယား စွမ်းအင် မှ ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ အမေရိကန်၊ ပြင်သစ် နှင့် ဂျပန် တို့သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးနျူကလီးယားစွမ်းအင်ဖြင့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ခြင်း၏၅၆.၅ရာခိုင်နှုန်းကိုထုတ်လုပ်နေသည်။၂၀၀၇ခုနှစ်တွင်ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးရှိနိုင်ငံပေါင်း၃၁နိုင်ငံတွင်နျူကလီးယားစွမ်းအင်
ဓာတ်ပေါင်းဖို ၄၃၉ လုံးသည် စက်လည်ပတ်နေသည်ဟု နိုင်ငံတကာအနုမြူ စွမ်းအင် အေဂျင်စီ (IAEA) မှ အစီရင်ခံထားသည်။ 

== နိုင်ငံတကာ၏နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို သုံးစွဲမှုများ ==
[[File:Electricity supplied from nuclear reactors connected to the grid.png|thumb|left|နျူကလီးယားစွမ်းအင်မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ပေးမှု (၁၉၉၅ မှ ၂၀၁၅)]]
[[File:Nuclear power station.svg|thumb|ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နျူကလီးယားစွမ်းအင်အခြေအနေ]]
အမေရိကန်နိုင်ငံသည် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို အများဆုံးသုံးစွဲသည့်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ တစ်နိုင်ငံလုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သုံးစွဲမှု၏ ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူကလီးယားစွမ်းအားမှ ရယူထားသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် စာရင်းအရ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]သည် နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုမှ ထုတ်လုပ်သည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအားသည် ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အားလုံး၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကို ထုတ်လုပ်နေသည်။

ဥရောပသမဂ္ဂတစ်ခုလုံးအနေဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အားလုံး၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ကို ထုတ်ပေးသည်။ ဥရောပသမဂ္ဂနိုင်ငံများနှင့် ဩစတီးယား၊ အက်စ်တိုးနီးယားနှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံတို့ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများအကြား ရှိကြသော တက်ကြွမှုမရှိသည့် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၏ခြားနားသောနျူကလီးယားစွမ်းအင်မူဝါဒသည်မတူညီပါ။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်
လျှင် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]တွင် မျိုးစုံသုံးစက်ရုံ ၁၆ ခု အပါအဝင် အရေအတွက်များစွာသော နျူကလီးယား စက်ရုံ များကို လက်ရှိသုံးစွဲနေသည်။ 
[[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]တွင် ကျောက်မီးသွေးနှင့်ဓာတ်ငွေ့သုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ် စက်မှု လုပ်ငန်းသည် မြင့်တက်လာလျက်ရှိပြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် တန်ဖိုးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၅ ဘီလီယံဒေါ်လာအထိ ဖြစ်လာမည်။ ထိုအချိန် တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၏ တန်ဖိုးကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၈ ဘီလီယံဒေါ်လာသာရှိသည်။ များစွာသော စစ်တပ်သုံးနှင့် အရပ်ဘက်သုံး (ရေခဲခွဲသင်္ဘောကဲ့သို့သော) [[သင်္ဘော]]များသည် နျူကလီးယား တွန်းအားပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည့် နျူကလီးယားရေကြောင်းသုံးတွန်းအားကို သုံးစွဲကြသည်။ အချို့သောအာကာသ ယာဉ်များသည် အပြည့်သုံး နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများကို သုံးစွဲ၍ လွှတ်တင်နေကြသည်။ ဆိုဗီယက်ရုရှား၏ ရော်ဆက် (RORSAT) ပုံစံ အာကာသယာဉ်များနှင့် အမေရိကန်၏ စနပ် – ၁၀ A (SNAP-10A) အာကာသယာဉ်များ။
နိုင်ငံတကာ သုတေသနသည် သွယ်ဝိုက်၍ လုံခြုံစိတ်ချရသော စက်ရုံများကဲ့သို့ ဖြစ်လာစေရန် စိတ်ချရေး၊ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုဆိုသည်မှာ နျူကလီးယား ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှု အသုံးပြုခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းမှ ထွက်လာသည့်အပူကို အပိုအသုံးပြုခြင်းအနေဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ထုတ်လုပ် (ဟိုက်ဒရိုဂျင်စီးပွားရေးအထောက်အကူပြုရာတွင်)ပြီး၊ ပင်လယ်ရေမှ ဆားသန့်စင်ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် လူနေရပ်ကွက် အပူပေးခြင်း လုပ်ငန်းများတို့တွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။

== နျူကလီးယား ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှု ==
နျူကလီးယား ဓာတ်ပြု ပေါင်းစပ်မှု များသည် နျူကလီးယား ပြိုကွဲခြင်းထက် ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရပြီး၊ ရေဒီယို သတ္တိကြွ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လွှတ်မှုနည်းပါးသည်။ ထိုဓာတ်ပြုမှုများသည် အဆင်ပြေချောမွေ့နိုင်သည်ဟု ပေါ်လွင်နေသော်လည်း၊ နည်းပညာအားဖြင့် အတော်အတန်အခက်အခဲရှိပြီး လည်ပတ်နိုင်လောက်သည့် စက်ရုံသုံးဓာတ်အား အဆင့်ထိ ဖန်တီးထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ် များမှ စ၍ ယခုချိန်တိုင်နျူကလီးယားဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှုစွမ်းအားကို စာတွေ့နှင့် လက်တွေ့အားဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန်စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့ကြသည်။

== အာကာသတွင် အသုံးပြုခြင်း ==
နျူကလီးယား ဓာတ်ပြိုကွဲခြင်းနှင့် ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်ခြင်းနှစ်ရပ်လုံးသည် အာကာသပျံသန်းရေး ဆက်စပ်ပစ္စည်း များအတွက် အာမခံချက်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ အနည်းငယ်မျှသောထုထည် ဓာတ်ပြုခြင်းဖြင့်အာကာသခရီးသို့အလျင်အမြန်သွားနိုင်ရန်ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။ဤကဲ့သို့ဖြစ်လာရခြင်းသည်နျူကလီးယားဓာတ်ပြုမှုများ၏အလွန်မြင့်မားသောစွမ်းအင်သိပ်သည်းဆကြောင့်
ဖြစ်သည်။ ဓာတုပစ္စည်းဓာတ်ပြုခြင်းများဖြင့် အသုံးပြုနေသည့် ယနေ့ခေတ်ဒုံးပျံများ၏ စွမ်းအားထက် နျူကလီးယားဓာတ်ပြု မှုသည် သုည ၇ လုံး (၁၀၀၀၀၀၀၀ အဆ) ပိုမို စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။
ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု အကြွင်းအကျန်ကို အသေးစား (ကီလိုဝပ်အနည်းငယ်) ကိစ္စရပ်များတွင် သုံးစွဲပြီး၊ အများစုအနေဖြင့် အာကာသခရီးသွားများနှင့် စမ်းသပ်ဆောင်ရွက်မှုများအတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရာတွင် သုံးစွဲ သည်။

== နျူကလီးယားစွမ်းအား၏ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်သက်ရောက်မှုများ ==

'''သံသရာလည်နေသည့် မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှင့်မှုများ၏ နှိုင်းယှဉ်ချက်များ'''

ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ထုတ်လွှင့်မှုများ၏ သံသရာလည်မှု ခွဲခြမ်းစစ်ဆေးခြင်း (LCA) အပေါ် နှိုင်းယှဉ်ချက် အများအပြားတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြန်လည်အသစ်လဲနိုင်သည့် စွမ်းအင်အရင်းအနှီးများနှင့် တန်းတူ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ 

== နျူကလီးယားစွမ်းအားအပေါ် ငြင်းခုံမှု ==
နျူကလီးယားစွမ်းအားအပေါ် ငြင်းခုံမှုသည် ကြာရှည်အငြင်းပွားမှု အကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းအငြင်းပွားမှုသည် အရပ်ဘက် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် နျူကလီးယားလောင်စာမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လွှတ်မည့် နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ သုံးစွဲမှုနှင့် နေရာချထားမှုတို့ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ နျူကလီးယားစွမ်းအားအကြောင်း ငြင်းခုံမှုသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များအတွင်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၊ ထိုအချိန်တွင်ပင် ငြင်းခုံမှုသည် နိုင်ငံအချို့တွင် “နည်းပညာအငြင်းပွားမှုများ သမိုင်းတွင် မကြုံဖူး၊ မကြားဖူးလောက်အောင် ပြင်းထန်သောမှတ်တမ်းဝင် သွားသည်။”

နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ရေရှည်တည်တန့်သော စွမ်းအားအရင်းအနှီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချ၍၊ နိုင်ငံခြားရေနံအပေါ် မှီခိုအားထားမှုကို လျော့ကျစေခြင်းဖြင့် စွမ်းအင်စိတ်ချလုံခြုံမှုကို တိုးပွားစေသည်။ ဝါဒဖြန့်ချိသူများ ပြောထားသည်မှာ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြောနေကျလေထုညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်စေသည့် မှန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့များနှင့် မီးခိုးမှိုင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းမရှိဘဲ၊ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ၏ အဆင်အပြေ ဆုံးအစားထိုးလောင်စာအဖြစ် ခြားနားလျက်ရှိသည်။ ဝါဒဖြန့်ချိပြောဆိုနေသူများသည် အနောက်နိုင်ငံများအတွက် စွမ်းအင်အမှီအခိုကင်းရေးအောင်မြင်မှုရရန်၊ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် တစ်ခုတည်းသော ပြေလည်စေမည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။ 

နျူကလီးယားစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများထားသိုရသည့် အန္တရာယ်သည် သေးငယ်ပြီး၊ ဓာတ်ပေါင်းဖိုအသစ်များတွင် နောက်ဆုံးပေါ်နည်းပညာသုံးစွဲခြင်းဖြင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းလျော့ချနိုင်သည့် အနောက်နိုင်ငံများတွင် လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးမှတ်တမ်းသည် အခြားအဓိကအမျိုးအစားဖြစ်သော စွမ်းအားစက်ရုံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကောင်းမွန်လှသည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြည်သူများနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ကို များစွာ ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသည်ဟု ဆန့်ကျင်သူ များက ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုခြိမ်းခြောက်မှုများတွင် ပြင်ဆင်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းနှင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ နျူကလီးယားစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထားသိုခြင်း ပြဿနာများ၊ နျူကလီးယားလက်နက်များ စုပုံလာခြင်း အန္တရာယ်နှင့် အကြမ်းဖက်မှုတို့ ပါဝင်ပြီး၊ ထိုနည်းတူစွာ [[ကျန်းမာရေး]]အန္တရာယ်နှင့် ယူရေနီယံသတ္တုတွင်းမှ ပတ်ဝန်းကျင်ပျက်စီးမှုများ လည်း ပါဝင်သည်။၎င်းတို့ စောဒကတက်ပြောဆိုသည်မှာ ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ ကိုယ်၌သည် များပြားစွာ ရှုပ်ထွေးနေသော စက်များဖြစ်ပြီး၊ထိုစက်များတွင် ကိစ္စရပ်ပေါင်းများစွာ မှားယွင်းသွားနိုင်သည်။ ထိုသို့မှားယွင်းပါက အလွန်ကြီးမားသော နျူကလီးယား မတော်တဆမှုများဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ 

အန္တရာယ်ကြီးမားသော နျူကလီးယား ဓာတ်ပြိုကွဲမှုကို စွမ်းအားအရင်းအမြစ်အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းအန္တရာယ်သည် နည်းပညာအသစ်တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုး လာသည်နှင့်အမျှ လျော့နည်းသွားမည်ဆိုသည်ကို ဝေဖန်သူများက မယုံကြည်ကြပါ။ ၎င်းတို့ထောက်ပြပြောဆို သွားသည်မှာ ယူရေနီယံသတ္တုတူးဖော်ရေးမှ နျူကလီးယားလုပ်ငန်းရပ်နားပြီးဆုံးသွားသည်အထိ နျူကလီးယားလောင်စာ ကွင်းဆက်၏ အားလုံးသော စွမ်းအင်သုံးစွဲခြင်းအဆင့်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့်အခါတွင်၊ နျူကလီးယားစွမ်းအား သည် ကာဗွန်လျော့နည်းသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအရင်းအမြစ်တစ်ခုမဟုတ်တော့ပါ။
[[စီးပွားရေး]]နှင့် အန္တရာယ်ကင်းရေး ငြင်းဆိုချက်များကို ငြင်းခုံနေသော နှစ်ဘက်စလုံးမှ သုံးစွဲသည်။

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
* http://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_energy
* http://library.thinkquest.org/3471/nuclear_energy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205073242/http://library.thinkquest.org/3471/nuclear_energy.html |date=5 December 2010 }}
* http://www.rmi.org/rmi/Library/E09-01_NuclearPowerClimateFixOrFolly {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927101054/http://www.rmi.org/rmi/Library/E09-01_NuclearPowerClimateFixOrFolly |date=27 September 2011 }}
* http://www.bmu.de/english/nuclear_safety/downloads/doc/44832.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729072827/http://www.bmu.de/english/nuclear_safety/downloads/doc/44832.php |date=29 July 2010 }}


[[ကဏ္ဍ:နျူကလီးယားစွမ်းအား]]
[[ကဏ္ဍ:နျူကလီးယား နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်း]]</text>
      <sha1>tjm0q8qg8uytieqpurdcakymbx9fil4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053413</id>
      <parentid>1053410</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:22:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ရည်ညွှန်းကိုးကား */</comment>
      <origin>1053413</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25544" sha1="4tuw437sbx5u8dfefila6qiemioe7pt" xml:space="preserve">[[File:Ikata Nuclear Powerplant.JPG|thumb|alt=Nuclear_01|အီကာတာ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ ၊ ရေဖိအားသုံး ဓာတ်ပေါင်းဖို၊ ပင်လယ်ရေနှင့် ထပ်ဆင့်အအေးဖလှယ်၍ အအေးပေးထားသည်။]] 

[[File:USS Enterprise (CVAN-65), USS Long Beach (CGN-9) and USS Bainbridge (DLGN-25) underway in the Mediterranean Sea during Operation Sea Orbit, in 1964.jpg|thumb|alt=Nuclear_03|
နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး သင်္ဘောသုံးစီး (အထက်မှ အောက်) နျူကလီးယားတိုက်သင်္ဘော ယူအက်စ်အက်စ် ဘိန်းဘရစ် (USS Bainbridge) နှင့် ယူအက်စ်အက်စ်လောင်းဘိချ် (USS Long Beach) ၊ ယူအက်စ်အက်စ် အင်တာပရိုက်စ် –၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးသော နျူကလီးယားစွမ်းအင်သုံး လေယာဉ်တင်သင်္ဘောမှ သင်္ဘောသားများသည် အိုင်စတိုင်း(Einstein) ၏ ဒြပ်-စွမ်းအင်ညီမျှခြင်းပုံသေနည်း E=mc² ကို ကုန်းပတ်ပေါ်တွင် ရေးထားသည်။]] 

'''နျူကလီးယားစွမ်းအား''' ([https://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_power]{{lang-en| Nuclear power}}) သည် [[စွမ်းအင်]]တစ်ခုဖြစ်ပြီး နျူကလီးယားဓာတ်ပြုမှုများ (ဥပမာ –ပေါက်ကွဲမှု မရှိသော) ထိန်းချုပ်ထားရာမှ ထုတ်ယူရရှိသည်။ ရောင်းတန်းစက်ရုံများသည် လက်ရှိအချိန်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန်အတွက် နျူကလီးယားပြိုကွဲမှု တုံ့ပြန်ချက်များကို အသုံးပြုသည်။ လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှုအတွက် ဓာတ်ပေါင်း ဖိုများသည် ရေကို အပူ ပေးပြီး ထွက်ရှိလာသည့်ရေနွေးငွေ့ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း သော ကမ္ဘာကြီး၏ သုံးစွဲနေသည့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသည် နျူကလီးယားစွမ်းအင်မှ လာသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၁၅၀ ထက်များသော နျူကလီးယားစွမ်းအား သုံးစစ်ရေယာဉ်များ ကို နျူကလီးယား ပါဝါသုံး ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

== သုံးစွဲမှု ==
&lt;!--
{{Pie chart
| thumb =left
| caption =လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအတွက် ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုနှုန်း (၂၀၁၂) (IEA, 2014)&lt;ref name=&quot;IEA-Report-keyworld-2014&quot;&gt;
{{cite web |url=http://www.iea.org/publications/freepublications/publication/KeyWorld2014.pdf |title=2014 Key World Energy Statistics |date=2014 |publisher=International Energy Agency|pages=24|archiveurl=http://www.webcitation.org/6YIEFsQ6b |archivedate=2014-05-05 |deadurl=no
}}&lt;/ref&gt;
| other = 
| label1 =ကျောက်မီးသွေး/Peat
| value1 =40.4 
| color1 =#313c42 
| label2 =သဘာဝဓာတ်ငွေ့
| value2 =22.5
| color2 =#ef8e39
| label3 =ရေအား
| value3 =16.2
| color3 =#005CE6
| label4 =နျူကလီးယား
| value4 =10.9
| color4 =#de2821
| label5 =ဆီ
| value5 =5.0
| color5 =#7C6250
| label6 =အခြား (ပြန်လည်ပြည့်ဖြိုးစွမ်းအင်)
| value6 =5.0
| color6 =#00CC4B
}}--&gt;

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်များ၏ ၆.၃ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ကမ္ဘာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း တို့ကို နျူကလီးယား စွမ်းအင် မှ ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ အမေရိကန်၊ ပြင်သစ် နှင့် ဂျပန် တို့သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးနျူကလီးယားစွမ်းအင်ဖြင့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ခြင်း၏၅၆.၅ရာခိုင်နှုန်းကိုထုတ်လုပ်နေသည်။၂၀၀၇ခုနှစ်တွင်ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးရှိနိုင်ငံပေါင်း၃၁နိုင်ငံတွင်နျူကလီးယားစွမ်းအင်
ဓာတ်ပေါင်းဖို ၄၃၉ လုံးသည် စက်လည်ပတ်နေသည်ဟု နိုင်ငံတကာအနုမြူ စွမ်းအင် အေဂျင်စီ (IAEA) မှ အစီရင်ခံထားသည်။ 

== နိုင်ငံတကာ၏နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို သုံးစွဲမှုများ ==
[[File:Electricity supplied from nuclear reactors connected to the grid.png|thumb|left|နျူကလီးယားစွမ်းအင်မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ပေးမှု (၁၉၉၅ မှ ၂၀၁၅)]]
[[File:Nuclear power station.svg|thumb|ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နျူကလီးယားစွမ်းအင်အခြေအနေ]]
အမေရိကန်နိုင်ငံသည် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို အများဆုံးသုံးစွဲသည့်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ တစ်နိုင်ငံလုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သုံးစွဲမှု၏ ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူကလီးယားစွမ်းအားမှ ရယူထားသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် စာရင်းအရ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]သည် နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုမှ ထုတ်လုပ်သည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအားသည် ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အားလုံး၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကို ထုတ်လုပ်နေသည်။

ဥရောပသမဂ္ဂတစ်ခုလုံးအနေဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အားလုံး၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ကို ထုတ်ပေးသည်။ ဥရောပသမဂ္ဂနိုင်ငံများနှင့် ဩစတီးယား၊ အက်စ်တိုးနီးယားနှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံတို့ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများအကြား ရှိကြသော တက်ကြွမှုမရှိသည့် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၏ခြားနားသောနျူကလီးယားစွမ်းအင်မူဝါဒသည်မတူညီပါ။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်
လျှင် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]တွင် မျိုးစုံသုံးစက်ရုံ ၁၆ ခု အပါအဝင် အရေအတွက်များစွာသော နျူကလီးယား စက်ရုံ များကို လက်ရှိသုံးစွဲနေသည်။ 
[[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]တွင် ကျောက်မီးသွေးနှင့်ဓာတ်ငွေ့သုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ် စက်မှု လုပ်ငန်းသည် မြင့်တက်လာလျက်ရှိပြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် တန်ဖိုးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၅ ဘီလီယံဒေါ်လာအထိ ဖြစ်လာမည်။ ထိုအချိန် တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၏ တန်ဖိုးကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၈ ဘီလီယံဒေါ်လာသာရှိသည်။ များစွာသော စစ်တပ်သုံးနှင့် အရပ်ဘက်သုံး (ရေခဲခွဲသင်္ဘောကဲ့သို့သော) [[သင်္ဘော]]များသည် နျူကလီးယား တွန်းအားပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည့် နျူကလီးယားရေကြောင်းသုံးတွန်းအားကို သုံးစွဲကြသည်။ အချို့သောအာကာသ ယာဉ်များသည် အပြည့်သုံး နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများကို သုံးစွဲ၍ လွှတ်တင်နေကြသည်။ ဆိုဗီယက်ရုရှား၏ ရော်ဆက် (RORSAT) ပုံစံ အာကာသယာဉ်များနှင့် အမေရိကန်၏ စနပ် – ၁၀ A (SNAP-10A) အာကာသယာဉ်များ။
နိုင်ငံတကာ သုတေသနသည် သွယ်ဝိုက်၍ လုံခြုံစိတ်ချရသော စက်ရုံများကဲ့သို့ ဖြစ်လာစေရန် စိတ်ချရေး၊ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုဆိုသည်မှာ နျူကလီးယား ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှု အသုံးပြုခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းမှ ထွက်လာသည့်အပူကို အပိုအသုံးပြုခြင်းအနေဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ထုတ်လုပ် (ဟိုက်ဒရိုဂျင်စီးပွားရေးအထောက်အကူပြုရာတွင်)ပြီး၊ ပင်လယ်ရေမှ ဆားသန့်စင်ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် လူနေရပ်ကွက် အပူပေးခြင်း လုပ်ငန်းများတို့တွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။

== နျူကလီးယား ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှု ==
နျူကလီးယား ဓာတ်ပြု ပေါင်းစပ်မှု များသည် နျူကလီးယား ပြိုကွဲခြင်းထက် ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရပြီး၊ ရေဒီယို သတ္တိကြွ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လွှတ်မှုနည်းပါးသည်။ ထိုဓာတ်ပြုမှုများသည် အဆင်ပြေချောမွေ့နိုင်သည်ဟု ပေါ်လွင်နေသော်လည်း၊ နည်းပညာအားဖြင့် အတော်အတန်အခက်အခဲရှိပြီး လည်ပတ်နိုင်လောက်သည့် စက်ရုံသုံးဓာတ်အား အဆင့်ထိ ဖန်တီးထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ် များမှ စ၍ ယခုချိန်တိုင်နျူကလီးယားဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှုစွမ်းအားကို စာတွေ့နှင့် လက်တွေ့အားဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန်စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့ကြသည်။

== အာကာသတွင် အသုံးပြုခြင်း ==
နျူကလီးယား ဓာတ်ပြိုကွဲခြင်းနှင့် ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်ခြင်းနှစ်ရပ်လုံးသည် အာကာသပျံသန်းရေး ဆက်စပ်ပစ္စည်း များအတွက် အာမခံချက်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ အနည်းငယ်မျှသောထုထည် ဓာတ်ပြုခြင်းဖြင့်အာကာသခရီးသို့အလျင်အမြန်သွားနိုင်ရန်ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။ဤကဲ့သို့ဖြစ်လာရခြင်းသည်နျူကလီးယားဓာတ်ပြုမှုများ၏အလွန်မြင့်မားသောစွမ်းအင်သိပ်သည်းဆကြောင့်
ဖြစ်သည်။ ဓာတုပစ္စည်းဓာတ်ပြုခြင်းများဖြင့် အသုံးပြုနေသည့် ယနေ့ခေတ်ဒုံးပျံများ၏ စွမ်းအားထက် နျူကလီးယားဓာတ်ပြု မှုသည် သုည ၇ လုံး (၁၀၀၀၀၀၀၀ အဆ) ပိုမို စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။
ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု အကြွင်းအကျန်ကို အသေးစား (ကီလိုဝပ်အနည်းငယ်) ကိစ္စရပ်များတွင် သုံးစွဲပြီး၊ အများစုအနေဖြင့် အာကာသခရီးသွားများနှင့် စမ်းသပ်ဆောင်ရွက်မှုများအတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရာတွင် သုံးစွဲ သည်။

== နျူကလီးယားစွမ်းအား၏ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်သက်ရောက်မှုများ ==

'''သံသရာလည်နေသည့် မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှင့်မှုများ၏ နှိုင်းယှဉ်ချက်များ'''

ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ထုတ်လွှင့်မှုများ၏ သံသရာလည်မှု ခွဲခြမ်းစစ်ဆေးခြင်း (LCA) အပေါ် နှိုင်းယှဉ်ချက် အများအပြားတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြန်လည်အသစ်လဲနိုင်သည့် စွမ်းအင်အရင်းအနှီးများနှင့် တန်းတူ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ 

== နျူကလီးယားစွမ်းအားအပေါ် ငြင်းခုံမှု ==
နျူကလီးယားစွမ်းအားအပေါ် ငြင်းခုံမှုသည် ကြာရှည်အငြင်းပွားမှု အကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းအငြင်းပွားမှုသည် အရပ်ဘက် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် နျူကလီးယားလောင်စာမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လွှတ်မည့် နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ သုံးစွဲမှုနှင့် နေရာချထားမှုတို့ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ နျူကလီးယားစွမ်းအားအကြောင်း ငြင်းခုံမှုသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များအတွင်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၊ ထိုအချိန်တွင်ပင် ငြင်းခုံမှုသည် နိုင်ငံအချို့တွင် “နည်းပညာအငြင်းပွားမှုများ သမိုင်းတွင် မကြုံဖူး၊ မကြားဖူးလောက်အောင် ပြင်းထန်သောမှတ်တမ်းဝင် သွားသည်။”

နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ရေရှည်တည်တန့်သော စွမ်းအားအရင်းအနှီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချ၍၊ နိုင်ငံခြားရေနံအပေါ် မှီခိုအားထားမှုကို လျော့ကျစေခြင်းဖြင့် စွမ်းအင်စိတ်ချလုံခြုံမှုကို တိုးပွားစေသည်။ ဝါဒဖြန့်ချိသူများ ပြောထားသည်မှာ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြောနေကျလေထုညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်စေသည့် မှန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့များနှင့် မီးခိုးမှိုင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းမရှိဘဲ၊ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ၏ အဆင်အပြေ ဆုံးအစားထိုးလောင်စာအဖြစ် ခြားနားလျက်ရှိသည်။ ဝါဒဖြန့်ချိပြောဆိုနေသူများသည် အနောက်နိုင်ငံများအတွက် စွမ်းအင်အမှီအခိုကင်းရေးအောင်မြင်မှုရရန်၊ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် တစ်ခုတည်းသော ပြေလည်စေမည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။ 

နျူကလီးယားစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများထားသိုရသည့် အန္တရာယ်သည် သေးငယ်ပြီး၊ ဓာတ်ပေါင်းဖိုအသစ်များတွင် နောက်ဆုံးပေါ်နည်းပညာသုံးစွဲခြင်းဖြင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းလျော့ချနိုင်သည့် အနောက်နိုင်ငံများတွင် လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးမှတ်တမ်းသည် အခြားအဓိကအမျိုးအစားဖြစ်သော စွမ်းအားစက်ရုံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကောင်းမွန်လှသည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြည်သူများနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ကို များစွာ ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသည်ဟု ဆန့်ကျင်သူ များက ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုခြိမ်းခြောက်မှုများတွင် ပြင်ဆင်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းနှင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ နျူကလီးယားစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထားသိုခြင်း ပြဿနာများ၊ နျူကလီးယားလက်နက်များ စုပုံလာခြင်း အန္တရာယ်နှင့် အကြမ်းဖက်မှုတို့ ပါဝင်ပြီး၊ ထိုနည်းတူစွာ [[ကျန်းမာရေး]]အန္တရာယ်နှင့် ယူရေနီယံသတ္တုတွင်းမှ ပတ်ဝန်းကျင်ပျက်စီးမှုများ လည်း ပါဝင်သည်။၎င်းတို့ စောဒကတက်ပြောဆိုသည်မှာ ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ ကိုယ်၌သည် များပြားစွာ ရှုပ်ထွေးနေသော စက်များဖြစ်ပြီး၊ထိုစက်များတွင် ကိစ္စရပ်ပေါင်းများစွာ မှားယွင်းသွားနိုင်သည်။ ထိုသို့မှားယွင်းပါက အလွန်ကြီးမားသော နျူကလီးယား မတော်တဆမှုများဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ 

အန္တရာယ်ကြီးမားသော နျူကလီးယား ဓာတ်ပြိုကွဲမှုကို စွမ်းအားအရင်းအမြစ်အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းအန္တရာယ်သည် နည်းပညာအသစ်တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုး လာသည်နှင့်အမျှ လျော့နည်းသွားမည်ဆိုသည်ကို ဝေဖန်သူများက မယုံကြည်ကြပါ။ ၎င်းတို့ထောက်ပြပြောဆို သွားသည်မှာ ယူရေနီယံသတ္တုတူးဖော်ရေးမှ နျူကလီးယားလုပ်ငန်းရပ်နားပြီးဆုံးသွားသည်အထိ နျူကလီးယားလောင်စာ ကွင်းဆက်၏ အားလုံးသော စွမ်းအင်သုံးစွဲခြင်းအဆင့်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့်အခါတွင်၊ နျူကလီးယားစွမ်းအား သည် ကာဗွန်လျော့နည်းသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအရင်းအမြစ်တစ်ခုမဟုတ်တော့ပါ။
[[စီးပွားရေး]]နှင့် အန္တရာယ်ကင်းရေး ငြင်းဆိုချက်များကို ငြင်းခုံနေသော နှစ်ဘက်စလုံးမှ သုံးစွဲသည်။

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
* http://en.wikipedia.org/wiki/Nuclear_energy
* http://library.thinkquest.org/3471/nuclear_energy.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101205073242/http://library.thinkquest.org/3471/nuclear_energy.html |date=5 December 2010 }}
* http://www.rmi.org/rmi/Library/E09-01_NuclearPowerClimateFixOrFolly {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927101054/http://www.rmi.org/rmi/Library/E09-01_NuclearPowerClimateFixOrFolly |date=27 September 2011 }}
* http://www.bmu.de/english/nuclear_safety/downloads/doc/44832.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100729072827/http://www.bmu.de/english/nuclear_safety/downloads/doc/44832.php |date=29 July 2010 }}


[[ကဏ္ဍ:နျူကလီးယား စွမ်းအား]]
[[ကဏ္ဍ:နျူကလီးယား နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်း]]</text>
      <sha1>4tuw437sbx5u8dfefila6qiemioe7pt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10230</id>
    <revision>
      <id>1053427</id>
      <parentid>1031390</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053427</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18067" sha1="gpfs7r0mu3q8porltdja00n5imvkcrd" xml:space="preserve">[[File:Internet Connectivity Access layer.svg|thumb]]
'''အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူ''' ({{lang-en|'''Internet service provider'''}}; အတိုကောက် '''ISP''')၊ တစ်ခါတစ်ရံ အင်တာနက်သုံးစွဲခွင့်ပေး သူ (အိုင်အေပီ) (IAP) ဟုလည်း ညွှန်းဆိုသည့် ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည်၎င်း၏ဝယ်ယူသူများအား အင်တာနက်သုံးစွဲခွင့်ပေးသည်။ အိုင်အက်စ်ပီသည် အင်တာနက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပုံစံ (Internet Protocol Paradigm) ပေးပို့ရန်အတွက် သင့်တော်သော အချက်အလက်ထုတ် လွှင့်ခြင်း နည်းပညာတစ်ခုကို ၎င်း၏ဝယ်ယူသူများအား ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ မိုဒမ်းကို အသုံးပြု၍ တယ်လီဖုန်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် အင်တာနက်အသုံးပြုခြင်း (dial-up)၊ ဒီအက်စ်အယ်လ် (DSL)၊ မိုဒမ်းကြိုး (cable moderm)၊ ဝါယာလက် သို့မဟုတ် ရည်ညွှန်း သည့် မြန်နှုန်းမြှင့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုတို့ ဖြစ်ကြသည်။

အိုင်အက်စ်ပီသည် အသုံးပြုသူတို့ကို အီလက်ထရောနစ်သတင်းစကားများ ပေးပို့ခြင်းနှင့် လက်ခံရယူခြင်းတို့အား ၎င်းတို့၏အိုင်အက်စ်ပီဆာဗာများမှတစ်ဆင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆက်သွယ်နိုင်ရန် အင်တာနက် အီးမေးလ်အကောင့်များ ပေးခြင်းဖြင့် ခွင့်ပြုထားပါလိမ့်မည်။ ISP များသည် အချက်အလက်ဖိုင်များကို ၎င်းတို့၏ဝယ်ယူသူများကိုယ်စား အဝေးမှ သီးခြားသိမ်းဆည်းပေးခြင်း စသောဝန်ဆောင်မှုများအပြင် အိုင်အက်စ်ပီတစ်ခုချင်းအတွက် တိကျသော အခြားဝန်ဆောင်မှုများကိုလည်း ပေးလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ 

== နောက်ဆုံးအသုံးပြုသူထံသို့ အိုက်အက်စ်ပီဆက်သွယ်မှု ==

ISP များသည် အသုံးပြုသူများ ၎င်းတို့၏ကွန်ယက်သို့ ဆက်သွယ်နိုင်ရန် အမျိုးမျိုး သော နည်းပညာများကို လုပ်ဆောင်သည်။ အသုံးပြုသူများနှင့် သေးငယ်သောလုပ်ငန်းများအတွက် အကျော်ကြားဆုံးသော ရွေးချယ်စရာ များဖြစ်သည့် Modem ကိုအသုံးပြု၍ [[တယ်လီဖုန်း]]လိုင်းမှတစ်ဆင့် အင်တာနက်အသုံးပြုခြင်း (dial-up)၊  (DSL) (ဝိသေသအားဖြင့် ပုံမှန်တယ်လီဖုန်းကြိုးများမှတစ်ဆင့် ပိုမိုမြန်ဆန်သော အင်တာနက်ဆက်သွယ်မှုအတွက် [[ဒီဂျစ်တယ်စနစ်|ဒီဂျစ်တယ်]]တယ်လီဖုန်းလိုင်း၊ (ADSL)၊ (broadband wireless)၊ (cable moderm)၊ ပရိဝုဏ်များသို့ဆက်သွယ်ထားသော fiber to the premises  (FTTH) နှင့် ဒီဂျစ်တယ်ကွန်ယက်သို့ ထည့်သွင်းပေါင်းစပ် ထားသော ဝန်ဆောင်မှုများ (Integrated Services Digital Network) (ISDN) (ဝိသေသအားဖြင့် အခြေခံနှုန်း (basic rate interface)) တို့ ပါဝင် သည်။

ပို၍လိုအပ်သော တောင်းဆိုမှုများရှိသည့် ဝယ်ယူသူများဖြစ်ကြသော အလယ်အလတ် ကြီးမားသောလုပ်ငန်းများ  သို့မဟုတ် အခြားသော ISP များသည်  (DSL) (တစ်ခါတစ်ရံ (SHDL) သို့မဟုတ်  (ADSL)) သို့မဟုတ် (Ethernet)၊ (Metro Ethernet)၊ (Gigabit Ethernet)၊  (Frame Relay)၊  (ISDN) (BRI) သို့မဟုတ် (PRI))၊  (ATM)၊ ဂြိုဟ်တုအင်တာနက်သုံးစွဲခွင့် (satellite Internet access) နှင့် တစ်ပြိုင်နက် တွေ့မြင်ရသော ကွန်ယက်ဆက်သွယ်မှု (synchronous optical networking)  (SONET) တို့ကို ပိုမိုအသုံးပြုတတ်ကြသည်။


နောက်ဆုံးအသုံးပြုသူထံမှ Tier  3/2 ISP ၏ ပုံမှန် မူလအသုံးပြုသူ ဆက်သွယ်မှု ထံသို့ အင်တာနက်ဆက်သွယ်မှုဆိုင်ရာ ရွေးချယ်စရာများ

* Broadband wireless access
* Cable Internet
* Modem ကိုအသုံးပြု၍ တယ်လီဖုန်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် အင်တာနက်အသုံးပြုခြင်း Dial-up ၊ ISDN၊ Modem
* DSL
*  FTTH
* Wi-Fi

ပုံမှန်လုပ်ငန်းသုံးအမျိုးအစားဆက်သွယ်မှု

* DSL
* Ethernet technologies
* အချက်အလက်လွဲပြောင်းပေးသော မြန်နှုန်းမြှင့်လိုင်း Leased line
*  SHDSL


== အ[[သုံး]]ပြုသည့်နေရာ ==

Modem အသုံးပြု၍ တယ်လီဖုန်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် အင်တာနက်အသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် ISDN ဆက်သွယ်မှုစနစ်ကို အသုံးပြုသောအခါ ISP အနေဖြင့် ခေါ်ဆိုသူ၏ ရုပ်ပိုင်း ဆိုင်ရာတည်နေရာကို သင့်လျော်သည့်  (Caller ID) ၏ပုံစံကို အသုံးပြုထုတ် လွှင့်ခြင်းထက် ပို၍အသေးစိတ်မဆုံးဖြတ်နိုင်ပါ။ ၎င်းသည် ဥပမာ မက်ဆီကိုတွင်ရှိသော ISP တစ်ခုသို့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဆက်သွယ်ခြင်းကဲ့သို့မျိုးတွင်သာ ဖြစ်နိုင် သည်။ အခြား (cable) သို.မဟုတ် (DSL) ကဲ့သို့သော ဆက်သွယ်မှုနည်းလမ်းများသည် ISP နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလိပ်စာ၌ ထုံးစံအတိုင်း ဆက်သွယ်ထားသော တိကျစွာ မှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဆက်စပ်မှုပေါင်းဆုံနေရာ လိုအပ်သည် ။

==အိုင်အက်စ်ပီ အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှု==

[[File:Internet Connectivity Distribution &amp; Core.svg|thumb]]
၎င်းတို့၏ဝယ်ယူသူများ အင်တာနက်အသုံးပြုခွင့်အတွက် ပေးဆောင်ရသကဲ့သို့ ISP  တို့သည်လည်း အထက်ပိုင်းသီတန်းလွှင့်ထုတ်သော ISP များသို့ အင်တာနက် အသုံး ပြုခွင့်အတွက် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ပေးဆောင်ရသည်။ အထက်ပိုင်းသီတန်းလွှင့်ထုတ်သော ISP သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပို၍ကြီးသော ကွန်ယက်တစ်ခုရှိသည်ဆိုသည်ထက် contracting ISP ထက် ပို၍ကြီးသည် သို့မဟုတ် ၎င်းကိုယ်တိုင် အသုံးပြုခွင့်မရှိသော် လည်း အင်တာနက်၏ အပိုင်းအစများကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် ISP ဖြတ်ခြင်းကို ပြုလုပ် ပေးနိုင်သည်။ အရှင်းလင်းဆုံးအချက်မှာ တစ်ခုတည်းသော ဆက်သွယ်မှုသည် အထက်ပိုင်းသီတန်းလွှင့် ထုတ်ISP နှင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ပင်မကွန်ယက်နောက်ကွယ် အင်တာနက်၏ ဧရိယာများမှ သို့မဟုတ် အချက်အလက် လွှင့်ထုတ်ရာတွင်သုံးသည်။ ဤအပြန်အလှန် ဆက်သွယ်မှု၏နည်းသည် Tier 1 သယ်ဆောင်သူ တစ်ခုသို့ ရောက်ရှိချိန် အထိ ကြိမ်ဖန်များစွာ မကြာခဏ cascaded ချိတ်ဆက်ထား သည်။ အမှန်တစ်ကယ် ဖြစ်ရပ်တွင် အခြေအနေသည် မကြာခဏ ပိုမိုရှုပ်ထွေးသည်။ တည်ရှိခြင်း၏အမှတ် (point of presence (PoP)) တစ်ခုထက်ပိုပါသော ISP များတွင် အမျိုးမျိုးသော PoP များနှင့် အထက်ပိုင်းသီတန်းလွှင့်ထုတ် ISP ၏ သီးခြားဆက်သွယ်မှုများ ရှိနေနိုင်ပြီး သို့တည်း မဟုတ် ၎င်းတို့မှာ အမျိုးမျိုးသော အထက်ပိုင်း သီတန်းလွှင့်ထုတ် ISP များ၏ ဝယ်ယူ သူများ ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့အနက်မှ တစ်ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော တည်ရှိခြင်းအမှတ် (point of presence) တွင် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ဆက်သွယ်မှုများရှိနေလိမ့်မည်။

== အမျိုးအစားတူညီသည်များကို စုစည်းထားခြင်း ==
အမျိုးမျိုးသော ISP များ အမျိုးအစားတူညီသည်များကို စုစည်းထားသောအမှတ်များ သို့မဟုတ် အင်တာနက်နှင့် ဖလှယ်သောအမှတ်များ (IXs) နှင့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်သော အခါ ISP များသည် အမျိုးအစားတူညီသည်များကို စုစည်းထားခြင်းနှင့် ထိတွေ့မှု ရှိနိုင်သည်၊ ကွန်ယက်တစ်ခုချင်း၏ကြား အချက်အလက်လှည့်ပတ်မှုအား ခွင့်ပြုထားခြင်း၊ အချက်အလက်ပေးပို့ခဲ့ခြင်းအတွက် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပေးချေမှုမရှိပဲ ထိုအချက်အလက်သည် တစ်နည်းအားဖြင့် တတိယမြောက် အထက်တန်းလွှင့်ထုတ်ISP မှတစ်ဆင့် ဖြတ် သန်းခဲ့လျှင် အထက်ပိုင်း ISP မှ အသုံးပြုခများ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။

အထက်ပိုင်းသီတန်းလွှင့်ထုတ်တောင်းဆိုမှုမရှိခြင်းနှင့် ဝယ်ယူသူများသာရှိသော ISP များကို (အဆုံးသတ် ဝယ်ယူသူများနှင့် သို့မဟုတ် အမျိုးအစားတူ ISP များ) Tier 1 ISP များ  ဟု ခေါ်သည်။ ကွန်ယက်hardware ၊ software နှင့် အသေးစိတ်အချက်အလက်များအပြင် ကွန်ယက်စီမံမှု ကျွမ်းကျင်ပုဂ္ဂိုလ်များသည် အချက်အလက်စီးဆင်းမှုများ သေချာစေရန် အထိရောက်ဆုံး လမ်းကြောင်းနှင့် အထက်ပိုင်းသီတန်းလွှင့်ထုတ်ဆက်သွယ်မှုများ ပုံမှန်ပြန်လုပ်နိုင်ရန် အရေးကြီးသည်။ အဖိုးအခနှင့် ထိရောက်မှုအကြား ကုန်ချင်းလဲလှယ်ခြင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။

သဘောသက်ဝင်သော အိုင်အက်စ်ပီ (Virtual ISP)
အဓိကဆောင်းပါး- [[ဗွီအိုင်အက်စ်ပီ (VISP)]]
သဘောသက်ဝင်သော ISP တစ်ခုသည် လုပ်ဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြားသော ISP ထံမှ ဝန်ဆောင်မှုများကို ဝယ်ယူသည်။ (တစ်ခါတစ်ရံ &quot;wholesale  တစ်ခု&quot;  ဟု ဤအခြေအနေတွင် ခေါ်ဆိုသည်)[2] ၎င်းသည် VISP ၏ ဝယ်ယူသူများကို အင်တာနက်အသုံးပြုခွင့် ဝန်ဆောင်မှုများအသုံးပြုနိုင်ရန် ခွင့်ပြုပြီး အခြေခံ အဆောက်အအုံ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းနှင့် wholesale ISP များအားဖြင့် လုပ်ဆောင်သည်။
== အခမဲ့အိုင်အက်စ်ပီ ==

အခမဲ့ ISP များသည် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသူများဖြစ်ကြပြီး အခကြေးငွေမယူပဲ ဝန်ဆောင်မှု ပေးကြသည်။ များစွာသောအခမဲ့ ISP များသည် ကြော်ငြာများကို အသုံးပြုသူမှ ဆက်သွယ်ထားစဉ်အချိန်အတွင်း ပြသ၍ စီးပွားရေး ရုပ်မြင်သံကြားကဲ့သို့ အသုံးပြုသူများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကိုနည်းလမ်းတစ်ခုသဖွယ် ကြော်ငြာသူများထံသို့ ရောင်းချကြ သည်။ အခမဲ့ကွန်ယက်များ (freenets) ဟု မကြာခဏ ခေါ်ဆိုသော အခြားအခမဲ့ ISP များသည် အကျိုးအမြတ်ကိုအခြေမခံသော လုပ်အားပေးစေတနာ့ဝန်ထမ်းများ နှင့် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။

==ပတ်သက်ဆက်နွယ်သော ဝန်ဆောင်မှုများ==
* ဘရော့ဘန်းအင်တာနက်အသုံးပြုမှု (Broadband Internet access) 
# ရွှေ့ပြောင်း၍မရသော ဝိုင်ယာလက်အသုံးပြုမှု (Fixed wireless access)
# ကေဘယ်လ်ကြိုး (Cable)
# သုံးဖက်အသုံးပြုမှု (Triple play)
* အင်တာနက်လက်ခံသောဝန်ဆောင်မှု (Internet hosting service) 
# ဝက်(ဘ်)လက်ခံသောဝန်ဆောင်မှု (Web hosting service)
# အီးမေးလ်လက်ခံသောဝန်ဆောင်မှု (E-mail hosting service)
# ဒီအန်အက်စ်လက်ခံသောဝန်ဆောင်မှု (DNS hosting service)
* စွမ်းအားပြင်းသော ဒီအန်အက်စ် (Dynamic DNS)

[[ကဏ္ဍ:အင်တာနက်]]</text>
      <sha1>gpfs7r0mu3q8porltdja00n5imvkcrd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြင်းကောင်ရေအား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10484</id>
    <revision>
      <id>1053432</id>
      <parentid>772105</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:03:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နည်းပညာ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:အတိုင်းအတာ ယူနစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053432</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1345" sha1="g69pce90sgrk0l857l9v01kb2u3pepz" xml:space="preserve">[[File:Horsepower plain.svg|right|thumb|250px]]
'''မြင်းကောင်ရေအား''' (Horsepower) ဆိုသည်မှာ [[အင်ဂျင်]]စက်များတွင် မြင်းကောင်ရေအား မည်ရွေ့မည်မျှ ရှိသည်ဆိုသော အချက်ကို ပြောဆိုသည့် စကားလုံးဖြစ်သည်။ မြင်းတကောင်အားသည် လျှပ်စစ်အား ၇၄၆-ဝပ်နှင့် ညီမျှလေသည်။&lt;ref&gt;လူရည်ချွန်လက်စွဲ ဗဟုသုတပဒေသာ ဦးငွေတိုး-ဆန်းသစ်။&lt;/ref&gt; မြင်းတစ်ကောင်သည် တစ်မိနစ်တွင် ပေါင် ၃၃၀၀၀ ကို တစ်ပေ ရွေ့လျားအောင် ဆွဲငင်နိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု တွက်ဆကြသည်။ ဂျိမ်းစဝပ်က စတင်သုံးစွဲသည်ဟု ယူဆရ၏။&lt;ref&gt;{{Cite Encyclopedia of Hla Tha Mein|title=မြင်းကောင်ရေအား}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


[[ကဏ္ဍ:အတိုင်းအတာ ယူနစ်များ]]</text>
      <sha1>g69pce90sgrk0l857l9v01kb2u3pepz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝက်ဘ် ၂.၀</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11107</id>
    <revision>
      <id>1053423</id>
      <parentid>959687</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:45:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ရည်ညွှန်းကိုးကား */</comment>
      <origin>1053423</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82586" sha1="4943b9w2j1j3x741p2wkq85e6neucmg" xml:space="preserve">[[File:Web 2.0 Map.svg|right|300px|ဝက်(ဘ်) ၂.၀ ၏ ဆိုလိုရင်းအာဘော် ဖော်ပြထားသော အမည်သညာပြုမိုးတိမ် (ကိုယ်တိုင် တွင် စံပြု ဝက်(ဘ်) ၂.၀ သဘာဝပါရှိ) ]]
'''web 2.0'''  ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် [[ကမ္ဘာ]]လုံးဆိုင်ရာ[[အင်တာနက်]]ကြီးအတွင်း သတင်း အချက်အလက်မျှဝေခြင်း၊ အတူပူးတွဲလုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ အသုံးပြုသူကိုဗဟိုပြု တည်ဆောက် ခြင်း နှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခြင်း စသည့် ဆက်သွယ်မှုများကိုအားပေးသော web  လုပ် ငန်းဆောင်တာတို့နှင့် အများအားဖြင့် ဆက်ဆိုင်နေသည်။ web 2.0  နှင့် ရေးဆွဲထားသော ဆိုဒ်သည် သူ၏ အသုံးပြုသူများအား အများသုံးဆက်သွယ်ရေးမီဒီယာ ရှိ ပုံရိပ်ရောင် လူ့အဖွဲ့ အစည်းတစ်ခုအတွင်း၌ အသုံးပြုသူမှ ထည့်သွင်း ထုတ်လုပ်သော ပါဝင်ဝန်ဆောင်မှုများ တွင် ဖန်တီးသူများ (ကျွမ်းကျင်ဖန်တီးရှင်) အဖြစ် လွတ်လပ်စွာရွေးချယ် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အပြန် အ လှန်အကျိုးပြုရန် သို့မဟုတ် အတူပူးတွဲ ဆောင်ရွက်စေသည်။ ယင်းမှာ အသုံးပြုသူများအား စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးထားပြီး ဖြစ်သော ပါဝင်ဝန်ဆောင်မှု များကို ကြည့်ရှုရုံ သက်သက် ကန့် သတ်ထားသော websiter များ နှင့် နှိုင်းယှဉ်မှုပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာအနေနှင့် web 2.0 တွင် လူမှုဆက်သွယ်ရေးဆိုဒ်များ၊ blog  များ၊ wiki များ၊ ဗီဒီယို မျှဝေသော ဆိုဒ် များ၊ ဝန်ဆောင်မှုပေးဆောင်ခြင်းများ၊ web လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၊ မျိုးစပ် web  လုပ် ငန်းဆောင်တာများ၊ နှင့် folksonomies  တို့ပါဝင်သည်။

ထိုအခေါ်အဝေါ်မှာ Tim O'Reilly  အတော်ကို ဆက်နွယ်နေပါသည်။ အ ဘယ်ကြောင့်ဆိုသော ၂၀၀၄ တွင်ကျင်းပသော O’Reilly Media Web 2.0  ဆိုင်ရာ အ စည်းအဝေးကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းအခေါ်အဝေါ်မှာ ပုံစံသစ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အင်တာ နက် ကို ရည်ညွှန်းသော်လည်း နည်းပညာဆိုင်ရာအသေးစိတ်ဖော်ပြချက်တို့ကို ပြောင်းလဲမြှင့် တင်ရန် ရည်ညွှန်းခြင်း မဟုတ်ပေ။ သို့သော် software ရေးသားသူများ နှင့် အသုံးပြုသူများ ၏web  ကို သုံးစွဲပုံမှာ တစ်စတစ်စပွားများလာသောအပြောင်းအလဲများ ဖြစ်လာပေပြီ။ web 2.0  မှာ ယခင် web  နည်းပညာများ နှင့် အရေအသွေးပိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှု တို့ ကလည်း &quot;ဗန်းစကားလေးတစ်ပိုင်းပါ&quot;ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သူ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အင်တာနက်ကြီးကို တီထွင်သူ Tim Berners-Lee  ကို အတိအကျ စိန်ခေါ်လျက်ရှိသည်။ အ ဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သူ့အမြင်တွင် &quot; web သည် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး တွေ့ဆုံနိုင်၊ စာဖတ်နိုင်၊ ရေးသားနိုင်သော နေရာမျိုးဖြစ်သည်&quot; ဟု ရည်ရွယ် ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ သူက ' Read/Write Web ' ဟုပင်ခေါ်လိုက်သေးသည်။


== သမိုင်းကြောင်း ==

&quot; Web 2.0 &quot; ဟူသောအခေါ်ဝေါ်သည် ၁၉၉၉ တွင် အီလက်ထရောနစ် သတင်းအချက် အ လက် ဒီဇိုင်း (သတင်းအချက်အလက် တည်ဆောက်မှုပုံစံ) အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် Darcy DiNucci မှ စကားလုံးထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ဆောင်းပါးဖြစ်သော &quot;အစိတ်အပိုင်းများ တစ်စစီ ပြန့်ကြဲနေသည့် အနာဂတ်&quot; တွင် DiNucci သည် ရေးသားခဲ့သည်။

ကျွန်ုပ် တို့ ယခုသိနေသော web  ဆိုသည်မှာ browser တစ်ခုထဲသို့ ပုံသေ ဖန်သားပြင် အပြည့်စာများတက်ရောက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ web ၏ သားလောင်းအစပင် ဖြစ်သည်။ web 2.0 ၏ ဦးဆုံးအရောင်တောက်ပလာမှုတို့ စတင်ပေါ်ပေါက်လာနေပြီဖြစ်ပြီး ကျွန်ုပ် တို့မှာ ယင်းသားလောင်းကလေး မည်သို့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမည်ကို စတင်မြင်နေရပြီ ဖြစ်သည်။ Web သည် ဖန်သားပြင်ပြည့် စာသားများနှင့် ရုပ်ပုံများကိုနားလည်ရုံ မကတော့ပဲ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး ဖြစ်စဉ်၊ တုံ့ပြန်ဆက်သွယ်မှုတို့ ဖြစ်ပေါ်နေသော လေထု တစ်ခုပင် ဖြစ်လာခဲ့ သည်။ သင်၏ [[ကွန်ပျူတာ]]ဖန်သားပြင် [...]၊ သင်၏ရုပ်မြင်သံကြားဖမ်းစက် [...]၊ သင့် ကား dashboard [...]၊ သင့်လက်ကိုင်ဖုန်း [...]၊ လက်ကိုင်ဂိမ်းစက် [...] တို့အပြင် သင်၏ microwave မီးဖို [...] တို့တွင်တောင်မှ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်။

သူမ သုံးစွဲသော ထိုအခေါ်အဝေါ်မှာ အဓိကအားဖြင့် web တည်ဆောက်ပုံ၊ အင်တာနက်၏ နေ့စဉ် အတွင်းဆက်သွယ်မှုနှင့် ဆက်ဆိုင်နေပြီး။ သူမ ငြင်းခုံထားသည်မှာ ကျယ်ပြန့်စွာ သုံး စွဲနေကြသော web-ready  အဆင်သင့်သုံးနိုင်သည့် စက်ပစ္စည်းများကြောင့် web သည် &quot;တစ်စစီပြန့်ကြဲနေသည်&quot; ဟုဆိုသည်။ သူမ၏ဆောင်းပါးမှာ တည်ဆောက် ရေးဆွဲသူ များကို ရည်ရွယ်ပြီး အမျိုးအစားများပိုမို များပြားလာသော hardware  များအတွက် code များ ပြု လုပ်ရန် သတိပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအခေါ်အဝေါ်ကို သူမအသုံးပြုခြင်းမှာ လက်ရှိသုံးစွဲ နေခြင်းနှင့် တိုက်ရိုက်မပတ်သက်သော်လည်း သဲလွန်စများတော့ ပေးခဲ့လေသည်။

၂၀၀၃ ခုနှစ် မတိုင်မီကအထိ web 2.0  ဆိုသည်မှာ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မရှိသေးပေ။Scott Dietzen  ပြောဆိုသည့် &quot;web  သည် အကြွင်းမဲ့ စံပြု သတ်မှတ်ထားသော ပူးပေါင်းမှုဆိုင်ရာ ပလက်ဖောင်း ဖြစ်လာလိမ့်မည်&quot; ဟူသော အတွေးအ ခေါ်နှင့် ဆက်စပ်၍ ရေးသားသူများက အာရုံထားနေကြသည်။              John Robb  ကရေးသားထားသည်မှာ &quot;web 2.0  ဆိုတာဘာလဲ ဆိုရင်ဖြင့် ဗဟိုပြုထားသော website ပုံစံဟောင်းများကို ဖျက်ထုတ်ပေးမည့် စနစ်ဖြစ်ပြီး၊ ကွန်ပျူတာ desktop  များဆီသို့ Web/Internet ၏ စွမ်းပကားကို သယ်ဆောင်ပေးမှာပဲဖြစ်ပါတယ်&quot; ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

၂၀၀၄ တွင် ထိုခေါ်ဝေါ်မှုသည် ပိုမိုလူသိရှင်ကြားဖြစ်လာပြီး O’Reilly  Media နှင့် MediaLive တို့မှ ပထမဆုံး web 2.0  အစည်းအဝေးပွဲ ကြီးကို လက်ခံ ဆောင်ရွက်ကျင်းပခဲ့ သည်။ ထိုဖွင့်ပွဲတွင် John Battelle  နှင့် Tim O'Reilly တို့၏ &quot; web ကို ပလက်ဖောင်းတစ်ခု&quot; ဖြစ်ပြီး software  လုပ်ငန်းဆောင်တာတို့အနေနှင့် ကွန်ပျူတာ desktop များထက် web ပေါ်တွင်တည်ဆောက်ကြရမည် ဖြစ်ကြောင်း ဖွင့်ဆို သတ်မှတ်ချက်မှာ မှတ်သားဖွယ်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထိုထူးခြားသော ပြောင်းလဲရွေ့လျားလာသည့် ရှုထောင့်နှင့်ပတ်သက်၍&quot; အသုံးပြုသူများသည် သင်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို သင့်အတွက် တည်ဆောက်ပေးနေခြင်းဖြစ်သည်&quot; ဟူ၍ သူတို့က ငြင်းခုံကြပြန်သည်။ အသုံးပြုသူများ၏ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုများကို ဖော်ထုတ်ဆောင်ရွက်မှုနိုင်မှုများကလည်း (အတွေး၊ စာသား၊ ဗွီဒီယို သို့မဟုတ် ရုပ်ပုံများအနေနှင့်) တန်ဖိုးသတ်မှတ်ရန် &quot;ထိန်းချုပ်လုပ်ဆောင်&quot; နေသကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင် သည်ဟု ဆိုသည်။ O'Reilly   နှင့် Battelle  တို့က &quot; web 1.0 &quot; နှင့် web 2.0  တို့ကို နှိုင်းယှဉ် ဆွဲထုတ်ပြခဲ့သည်။ Netscape  နှင့် Encyclopaedia Britannica  အွန်လိုင်း စွယ်စုံကျမ်း တို့ ကဲ့သို့သော [[စီးပွားရေး]]လုပ်ငန်းများနှင့် web 1.0 တို့မှာ ဆက်စပ်နေသည် ဟု ဆိုသည်။ ဥပမာ-

Netscape က &quot;web ကို ပလက်ဖောင်းတစ်ခု&quot; အဖြစ်ပုံစံသွင်းပြီး software  ဟောင်း များ၏ စံနမူနာဖြစ်သည်- Netscape ၏ အထင်ကရဖြစ်သော ထုတ်ကုန်မှာ desktop တွင် သုံးသော browser ဖြစ်ပြီး သူတို့၏ နည်းပရိယာယ်မှာ browser ဈေးကွက်တွင် ဈေး နှုန်းမြင့်မားစွာနှင့် လွှမ်းမိုးမှုရရှိနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ browser ထဲတွင် ပါဝင်ဖော်ပြနိုင်မှု နှင့် ထည့်သွင်းသုံးစွဲနိုင်သော လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို စံပြုထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့လျှင် Microsoft  မှ PC ဈေးကွက်ကို လွှမ်းမိုးထားသကဲ့သို့သော ဈေးကွက်အင်အားကို Netscape မှ ရရှိပါလိမ့် မည်။ ကားများ၏ ပုံစံမူရင်းမှာ &quot;မြင်းမဲ့ ရထားလုံး&quot; ဖြစ်သကဲ့သို့ ရှိရင်းစွဲကို ထပ်ပေါင်း၍ Netscape မှ desktop နေရာတွင် အစားထိုးရန် &quot; webtop &quot; သို့ အဆင့်တိုးလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်း webtop ကို သတင်း အချက်အလက်များ၊ အထူးပြု ရေးဆွဲထားသော လုပ်ငန်းဆောင်တာငယ်များ အသစ်ဖြည့်စွမ်း၍ Netscape ၏ server များကို ဝယ်ယူမည့်သူများ ပိုမို များပြားလာအောင်စီမံသည်။

အတိုချုပ်ဆိုရလျှင် Netscape မှ software များကို အသစ်တီထွင်၊ မကြာခဏ တိုးမြှင့် ပြောင်းလဲ၍ သုံးစွဲသူများထံသို့ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချရန်ကို အဓိကထားခဲ့သည်။ O’Reilly  က ၎င်းကို google ကဲ့သို့သော software  ထုတ်လုပ်မှုများပေါ်တွင် အဓိကမထားပဲ browser သက်သက်အဖြစ် web  ရေးသားသူများ ဆိုဒ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခုအကြား ပြုလုပ် ထားသော ချိတ်ဆက်မှုများ အဆင်ပြေစေရန် ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်းကိုသာ အဓိက အာရုံပြုနေ သော ကုမ္ပဏီမျိုးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြခဲ့သည်။ google  မှ သူ၏ &quot;စာမျက်နှာစီစဉ်မှု&quot; လုပ်ငန်းစဉ် မှ ရရှိလာသော ဂုဏ်သတင်းအပေါ်တွင် အခြေခံသည့် web  မှ ရှာဖွေမှုများ ပေးဆောင်ရန် ထိုအသုံးပြုသူမှ ထုတ်လုပ်သည့် သတင်း အချက်အလက် ပါဝင်မှုတို့မှ အကျိုးအမြတ် ရယူ သည်။

စီစဉ်ရေးဆွဲထားသည့် ထုတ်လုပ်မှုများကိုသာ ဆောင်ရွက်နေသော software  များနှင့် မတူသည်မှာ ၎င်းဝန်ဆောင်မှုများသည် အစဉ်တစိုက် အသစ်အသစ် ပြုပြင်နေလေ့ရှိ ပြီး၊ &quot;မရပ်မနားသောbeta &quot; လုပ်ငန်းစဉ် ဟုလည်းခေါ်သည်။ Britannica  အွန်လိုင်း စွယ်စုံ ကျမ်းနှင့် wikipedia တို့၏ တူညီသော ကွဲပြားခြားနားချက်မှာ Britannica အနေ နှင့် ဆောင်းပါးများဖန်တီးနိုင်ရန်နှင့် ပုံမှန်ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ရန်အတွက် ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင် များကို အားထားမှုပြုနေရချိန်တွင် Wikipedia မှာ အမည်မဖော်လိုသော အသုံးပြုသူတို့မှ ပုံမှန်နှင့် လျင်မြန်စွာ ထည့်ဝင်ရေးသားလာမှုတို့ကို အားထားပြုပါသည်။ Wikipedia မှ ကျွမ်း ကျင်သူများအပေါ်တွင် အခြေခံခြင်းမဟုတ်သော်လည်း ဖွင့်လှစ်ရေးသားခွင့်ပြုသော software  ဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည့် &quot; မျက်လုံးများ အလုံအလောက်ရှိထား၍ အမှောင့်အဖျက်များ ကို တိမ်မြုပ်စေခြင်း&quot; ဟူသည့်စကားနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေခြင်းဖြင့် သတင်း အချက်အ လက်များကို ပုံမှန်အသစ်အသစ် ပြုပြင်ထုတ်လုပ်သည်။ O’Reilly  ၏ web 2.0  အစည်းအဝေးပွဲကြီးသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တည်းက နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကျဉ်းပမြဲဖြစ်ပြီး၊ စီးပွား ရေးစွမ်းဆောင်ရှင်များ၊ ကုမ္ပဏီကြီးများ၊ နှင့်နည်းပညာဆိုင်ရာသတင်းသမားများကို ဆွဲဆောင် မှု ပြုနေပါသည်။

သာမန်လူထုအတွက်မူ၊ web 2.0 သည် blogger များနှင့် နည်းပညာသတင်းထောက် များမှ ၂၀၀၆ ခုနှစ် တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း၏ တစ်နှစ်တာလုံးအတွက်လူသား (သင်) ဟူ၍ အထွတ် အထိပ်ရောက်အောင်ပို့ဆောင်မှုတို့ဖြင့် အကြီးအကျယ် ဗိုလ်စွဲလာခဲ့သည်။ ယင်းမှာ Time  မှ လူမှုဆက်သွယ်ရေးကွန်ယက်များ၊ blog များ၊ wiki  နှင့် မီဒီယာမျှဝေသည့် ဆိုဒ်များတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည့် အသုံးပြုသူများစွာကို ရွေးထုတ်လိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မျက်နှာဖုံး ဆောင်းပါးကိုရေးသားသူ Lev Grossman  မှ ရှင်းပြသည်မှာ -

ဒီဆောင်းပါးဟာ တစ်ခါမှမမြင်ဖူးတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တို့ များပြား လာပုံပဲ ဖြစ်ပါတယ်၊ အလွန်အရေးပါသော သုတပေါင်းချုပ်နှင့် လူအများ၏ သန်းပေါင်းများစွာ သော ဆက်သွယ်မှုကွန်ရက်လမ်းကြောင်းများဖြစ်တဲ့ YouTube နှင့် online  လူမှုဆက်သွယ်ရေး ဖြစ်တဲ့ Myspace တို့အကြောင်းလည်းဖြစ်ပါတယ်၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအကျိုးမမျှော်ကိုးပဲ ကူညီခြင်း မှစွဲထုတ်ရရှိလာသော စွမ်းအင်တို့နှင့် ၎င်းမှာကမ္ဘာကြီးကိုပြောင်းလဲရုံမကပဲ၊ ကမ္ဘာကြီးပြောင်း လဲနေသည့် နည်းလမ်းများကိုပါ ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ web 2.0  သည် ဝေါဟာရစာရင်းတွင် ပါဝင်လာခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ တွင် ကမ္ဘာ လုံးဆိုင်ရာ ဘာသာစကား စောင့်ကြည့်မှု မှ ၎င်းအား တစ်သန်းမြောက် အင်္ဂလိပ် စကား လုံးအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။

== ထူးခြားသော ပင်ကိုပုံစံ ==
အသုံးပြုသူများမှ သတင်း အချက်အလက်များ ပြန်သိမ်းယူရုံထက် ပိုမိုသော လုပ်ဆောင်ချက် များကို  web 2.0 websiter များမှ ခွင့်ပြုထားသည်။ &quot; web 1.0 &quot; တွင် လုပ်ဆောင် နိုင်သမျှထက် ပိုမိုအောင် အသုံးပြုသူများ အတွက် နည်းစနစ်ကောင်းများ၊ software  နှင့် သိမ်းဆည်းနိုင်မှုပမာဏတို့ကို အသုံးပြုသူတို့၏ browser မှတစ်ဆင့် အားလုံးလုပ်ဆောင် နိုင်အောင် ပြုလုပ်ပေးထားသည်။ ၎င်းကို &quot;Network အားပလက်ဖောင်းအဖြစ်သုံးခြင်း&quot; ဟု ခေါ် ဆိုသည်။ အသုံးပြုသူတို့အနေနှင့် web 2.0 ပေါ်တွင် သတင်းအချက်များ ပေးနိုင်ပြီး ထို သတင်းအချက်များကို ထိန်းသိမ်းမှုများလည်း ရယူနိုင်သည်။ အသုံးပြုသူများကို သူတို့သုံးစွဲသည့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများအပေါ် တန်ဖိုးထားမှုများ ထပ်လောင်းပေါင်းထည့် ခွင့်ပေးသည့်&quot; ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုသဘောသဘာဝ ပုံစံ&quot; ကို ထိုဆိုဒ်များတွင် တွေ့ရသည်။

Web အား ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု ပလက်ဖောင်းအဖြစ်သုံးခြင်း အတွေးအခေါ်သည် ထို ထူး ခြားသော ပင်ကိုပုံစံတို့ကို ဖမ်းယူထားသည်။ Flock  ကို ထူထောင်သူ နှင့် ရှေးဦး CEO  အဖြစ်ဆောင်ရွက်သူ Bart Decrem  က web 2.0  ကို &quot;ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခွင့် web &quot; ဟုခေါ်ပြီး web 1.0 ကဲ့သို့ web  အား သတင်းအချက်အလက် ရင်း မြစ်အဖြစ် သုံးခြင်းဟုလည်း မှတ်ယူသည်ဆို၏။

အကျိုးအမြတ်များ မျှဝေခြင်းမှ ရရှိသောပစ္စည်းများထောက်ပံ့ခြင်းတွင် အကူအညီမပေးသူ အ သင်းအဖွဲ့ဝင်များကို ဖယ်ထုတ်ခြင်းဟူသည့် ဖြစ်နိုင်ချေမရှိသောအရာမှ ဆင်ခြင်တုံတရား ရှိ သောအဖွဲ့ဝင်များမှ ၎င်းတို့၏ ကူညီထောက်ပံ့မှု အင်အားများကို ရုပ်သိမ်းရန် ပိုမိုဆန္ဒ ထက် သန်လာနိင်ခြင်းနှင့် သူတစ်ပါး၏ မျှဝေမှုများအပေါ် ခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်း တို့ ဖြစ်နိုင်ချေ ရှိလာ သည်။၎င်းမှာ တစ်ခါတစ်ရံ၌ website ကို စီမံခန့်ခွဲသူတို့ထံမှ အစွန်းရောက်ယုံကြည်မှု လိုအပ်သည်။ အကောင်းဆုံးကို ဆိုရလျှင် web 2.0  ဟူသည် အသုံးပြုသူ အတွေ့အ ကြုံကြွယ်ဝမှု၊ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားနေသော ပါဝင်မှု၊ data များ သုံးစွဲခွင့် ရရန်လိုအပ်သည့် သတင်းအချက်အလက်၊ web  စံနှုန်းစံညွှန်းနှင့် တစ်ဘက်ကမ်းခတ် ကျွမ်းကျင်မှု တို့ပါဝင်နေသည်။ ပို၍ စံပြုပြောဆိုရလျှင် ထိုကဲ့သို့သော ပွင့်လင်းမှု၊ လွတ်လပ် မှု[20] နှင့် သုံးစွဲသူများ ပါဝင်လာသည့်အတွက် အသိပညာကြွယ်ဝမှု တို့မှာ web 2.0  ၏ မရှိမဖြစ် ပါဝင်မှုများ အဖြစ်မြင်နိုင်သည်။

== နည်းပညာများ ==

Web 2.0  ဖွံ့ဖြိုးမှုတွင် အဓိကသုံးသော အသုံးပြုသူဘက် web browser  နည်းပ ညာသည် တပြိုင်နက်မဟုတ်သော Java ရေးသားမှု နှင့် XML၊  Ajax၊Adobe Flash နှင့် Adobe Flex ဘောင်ပုံစံနှင့် Java ရေးသားမှု၊ Ajax  ဘောင်ပုံစံဖြစ်သည့် Yahoo! UI Library၊ Dojo Toolkit၊ MooTools  နှင့် jQuery  တို့ဖြစ်သည်။Ajax  program ရေးသားရာတွင် Java  ရေးသားမှုကို web server ပေါ်မှ အချက်အလက်အသစ်များကို စာမျက်နှာ ပြည့် ခေါ်ယူစရာမလိုပဲ upload နှင့် download  ပြုရန်သုံးသည်။

အသုံးပြုသူအား ထိုစာမျက်နှာနှင့် ဆက်လက် ဆက်သွယ်တုံ့ပြန်နေခွင့်ပြုရန်အတွက် server သို့သွားသော data တောင်းဆိုမှုတို့ကဲ့သို့ ဆက်သွယ်မှုများကို စာမျက်နှာသို့ ပြန်လာသော data နှင့် (တစ်ပြိုင်နက်မဖြစ်စေပဲ) သီးသန့်ခွဲထုတ်ထားသည်။ သို့မဟုတ်လျှင် အသုံးပြုသူမှာ ထိုစာမျက်နှာပေါ်တွင် ဘာမှဆက်မလုပ်နိုင်သေးခင် မိမိထံပြန်လာသော data ကိုစောင့်ဆိုင်း နေရပေလိမ့်မည်။ ၎င်းမှာ စာမျက်နှာတစ်ခုလုံးကို ပြည့်အောင်ပေါ်လာသည်ကို စောင့်နေရသ ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ ဆိုဒ်၏ စွမ်းဆောင်ရည်အားလုံးကို တိုးလာစေသည်။ အဘယ့်ကြောင့် ဆိုသော် ပို့လွှတ်လိုက်သောတောင်းဆိုမှုများသည် အသုံးပြုသူစီသို့ data များပြန်ရောက်လာ စေရန် လိုအပ်သောပိတ်ဆို့ခြင်း၊ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေရခြင်းတို့မှ လွတ်ကင်း၍ ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ပြည့်စုံနိုင်မည် ဖြစ်သည်။

Ajax  တောင်းဆိုမှုမှ ရရှိသော data တို့သည် ပုံမှန်အားဖြင့် XML  သို့မဟုတ် JSON  ( Java ရေးသားမှု ရည်မှန်းချက် သင်္ကေတ) စ သည့် ကျယ်ပြန့်စွာအသုံးပြုနေသည့် data တည်ဆောက်မှုပုံစံတို့တွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ထိုပုံစံပြုမှုနှစ်ခုလုံးသည် သဘာဝအားဖြင့် Java ရေးသားမှုမှ နားလည်ပြီး၊ program  ရေးသား သူတစ်ဦးသည် ၎င်းတို့ကို web လုပ်ငန်းတို့တွင် data တည်ဆောက် ထုတ်လွှင့်ရန် အ လွယ်တကူ အသုံးပြုနိုင်သည်။ Ajax  မှ ၎င်း data များကို ရရှိသောအခါ Java  ရေးသားမှု program သည် မှတ်တမ်းမှတ်ရာရည်မှန်းချက် ပုံစံ (DOM) ကို အသုံးပြုပြီး data အသစ်ပေါ်တွင် အခြေပြု၍ web စာမျက်နှာကို တက်ကြွစွာ အသစ်ပြု ပြင်၍ အသုံးပြုသူတို့အတွက် လျင်မြန်အကျိုးပြုသော အတွေ့အကြုံကို ခံစားစေသည်။ အတို ချုပ်ဆိုရသော် ထိုနည်းလမ်းများကို သုံးခြင်းဖြင့်  web ရေးသားသူတို့မှာ သူတို့၏ စာမျက်နှာ များကို desktop လုပ်ငန်းဆောင်တာများကဲ့သို့ ဆောင်ရွက်နိုင်စေသည်။ ဥပမာ - Google Docs  မှ ထိုနည်းလမ်းကို အသုံးပြု၍ web အခြေပြု မှတ်တမ်းမှတ်ရာ များကို ပြင်ဆင်နိုင် သည့် program ကို တီထွင်သည်။

Adobe Flex  သည် web 2.0  ကိုမကြာခဏအသုံးပြုသည့် အခြားသောနည်းပညာ ဖြစ်သည်။ Java ရေးသားမှု အစုအစည်းဖြစ်သည့် jQuery  တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် Flex  မှ program ရေးသားသူများကို ကြီးမားသော data  အကွက်များ၊ ဇယားများ၊နှင့် အ ခြားသောအသုံးပြုသူ အပြန်အလှန် ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုတို့ကို လွယ်ကူစွာ ဆောင်ရွက်စေ နိုင် သည်။ Flex  တွင်ရေးဆွဲထားသော program  များမှာ browser  အတွင်းတွင် Flash  အဖြစ် စုစည်း၍ဖော်ပြခံရသည်။ W3C ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ [[အင်တာနက်]] အကျိုးတူ ပူးပေါင်း မှု အဖွဲ့အစည်း ၏ စံနှုန်းများ၊ မှလွတ်လပ်စွာဖြင့် ထပ်ထည့်သည့် software များ ကျယ် ပြန့်စွာရရှိနိုင်မှုကြောင့် Flash  အနေနှင့် web  စာမျက်နှာများ တည်ဆောက်ရန် အ သုံးပြုသော ဘာသာစကား HTML တွင် လက်ရှိမဖြစ်နိုင်သေးသော လုပ် ငန်းများစွာကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ Flash  ၏စွမ်းဆောင်ရည်များမှ web 2.0 တွင် အများ ဆုံးအဓိက အသုံးပြုသည်မှာ အသံနှင့် ဗွီဒီယို ဖိုင်များကို ဖွင့်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ပုံမှန် HTML  နှင့် ဗွီဒီယို media တို့ ချောမွေ့စွာ ပေါင်းစပ်နေသည့် web 2.0 sites များ တည်ဆောက်ရာတွင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။

Flash  နှင့် Ajax  တို့အပြင် Java ရေးသားမှု/ Ajax  ဘောင်ပုံစံတို့သည် လက်ရှိတွင် အလွန် ခေတ်စားလာသော web 2.0 site များကို ရေး သားသည့်နည်းလမ်းများ ဖြစ်လာသည်။ အဓိကအားဖြင့် သူတို့၏ ဘောင်ပုံစံသည် Java ရေး သားမှု၊ Ajax  နှင့် DOM တို့မှ ကွဲပြားသော နည်းပညာကို သုံးထားခြင်း မရှိ ပေ။ ဘောင်ပုံစံတို့ပြုသည့်အလုပ်မှာ web browser များအတွင်း သဟဇာတ မဖြစ် ခြင်းတို့ကို ပြေလည်စေခြင်းနှင့် တည်ဆောက် ရေးသားသူများ အတွက် လုပ်ဆောင်နိုင်မှုများ ကို ရယူနိုင်စေရန် တို့ဖြစ်သည်။ အများစုမှာ ပြောင်းလဲလွယ်သော၊ အသင့်ပြုလုပ်ပြီး အစိတ်အ ပိုင်းများနှင့် တည်ဆောက်ထားသော အရာများဖြစ်ပြီး သာမန်လုပ်ဆောင်ချက်များဖြစ်သည့် ပြက္ခဒိန်မှ ရက်စွဲကို ယူခြင်း၊ data ဇယားများ ဖော်ပြခြင်း၊ သို့မဟုတ် နာမည် ကဒ်ပြား တစ်ခု ပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်စေနိုင်သည်။

Server ဘက်တွင် web 1.0  နှင့်တူသော နည်းပညာများကို web 2.0 တွင်လည်း သုံး သည်။ ဘာသာစကား အသစ်များဖြစ်သော PHP၊ Ruby၊ ColdFusion၊ Perl၊ [[Python (programming language)|Python]]၊ JSP  နှင့် ASP  တို့ကို ရေးသားသူများက သုံးစွဲလာပြီး ဖိုင်များနှင့် သတင်းအချက်ပေါင်းချုပ်တို့မှ ရရှိသော အချက်အလက်များ ကိုသုံး၍ လှုပ်ရှားသော data များ ထုတ်လုပ် လာနိုင်သည်။ Web 2.0  တွင် စတင်ပြောင်းလဲလာသည်မှာ ထို data များ ပုံစံပြုတည်ဆောက်ထားသော နည်း ဖြစ်သည်။ အင်တာနက်၏ အစောပိုင်းရက်များတွင် website များ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက် သွယ်၍ data များ မျှဝေခြင်းမှာ လွန်စွာနည်းသေးသည်။ &quot;ပါဝင်ဆောင်ရွက်သော web  တွင်မူ ဆိုဒ်များ&quot; အတွင်း data များမျှဝေမှုသည် မရှိမဖြစ် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း တစ်ခု ဖြစ်လာ ရသည်။ မိမိ၏data များကို အခြားဆိုဒ်များနှင့် မျှဝေရန်အတွက် website တစ်ခု အနေ နှင့်စက်များမှ ဖတ်နိုင်သောရေးသားမှုပုံစံ ဖြစ်သည့် XML၊ RSS  နှင့် JSON  တို့ကို ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဆိုဒ်၏data  များသည် ထိုရေးသားမှုပုံစံ တစ်ခုခုတွင် ရရှိနိုင်ပါက အခြား website အနေနှင့် ၎င်းကို အသုံးပြု၍ ၎င်းကိုယ်တိုင် ထိုဆိုဒ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ပါဝင် ပူး ပေါင်းခြင်းဖြင့် သူတို့နှစ်ဦး ချိတ်ဆက်နိုင်ပေမည်။ ထိုပုံစံတည်ဆောက်မှုကို သုံးစွဲသည့် အခါ တွင် အခြေခံအားဖြင့် data များကို ပိုမို လွယ်ကူစွာ ရှာဖွေနိုင်၊ ပိုမိုသေချာစွာ အုပ်စုခွဲရန် ပြု လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် web 2.0  လှုပ်ရှားမှုနောက်ကွယ်မှ ဝိသေသ ခံယူချက် ပင် ဖြစ်သည်။

== သဘောတရားများ ==
Web 2.0 သည် network  protocol များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် သုံးစွဲသူနှင့် server  ဘက်ဆိုင် ရာsoftware များ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အတူတကွပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း ဖြစ်စေပြီး ပါဝင်မှုများ ပေါင်းစုဖွဲ့စည်းခြင်း ဟုခေါ်သည်။ စံပြုသတ်မှတ်ထားသော web browser များ အနေနှင့် ပါဝင်မှုများနှင့် အသုံးပြုသူတို့၏ တုံ့ပြန်မှုတို့ကို ကိုင်တွယ်ရန် ထပ်မံ ပေါင်းထည့်သော program  များ နှင့် တိုးချဲ့ထည့်သွင်းသော software များကို အသုံးပြု လိမ့်မည်။ web 2.0 site များသည် အသုံးပြုသူများအား &quot; web 1.0 &quot; ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်နိုင်စွမ်းမရှိသည့် သတင်းအချက်အလက် သိုလှောင်မှုများ၊ တီထွင်ဖန်တီးမှုများ နှင့် ဖြန့်ဝေခြင်းစွမ်းဆောင်ရည်တို့ကို ပေးအပ်ပေလိမ့်မည်။

Web 2.0 website များတွင် အခြေခံအားဖြင့် အောက်ပါ အချက်အလက်များနှင့် နည်း လမ်းများပါဝင်သည်။ အတိုကောက် အားဖြင့် Andrew McAfee  က ၎င်း တို့ကို SLATES  ဟု ရည်ညွှန်းသည်-

== ရှာဖွေခြင်း ==
ကီးစာလုံး (keyword)ရှာဖွေမှုဖြင့် သတင်းအချက်အလက်များကို ရှာဖွေခြင်း။

== ချိတ်ဆက်ခြင်း ==
Web  စံပြုပုံစံကိုသုံး၍ ပြည့်စုံသော သတင်းအချက်အလက် စနစ်အဖြစ် သတင်း အချက်အလက်များကို အတူတကွ ချိတ်ဆက်ခြင်း ။

== ရေးသားခြင်း ==
တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် အသစ်ပြုပြင်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်၍ပါဝင်မှုများကို အနည်းအ ကျဉ်းသော ဝက်(ဘ်) ရေးသားသူများထက် အတူတကွ ပူးပေါင်းဆောင် ရွက်ချက်များ စီသို့ ဦးတည်ခြင်း၊ ဝီကီတွင် အသုံးပြုသူများသည် တစ်ဦး၏ ဆောင်ရွက်ချက်များကို တစ်ဦးမှ ထပ်ပေါင်းခြင်း၊ ပြန်ဖျက်ခြင်း နှင့် ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဘ လော့(ခ်)များတွင် လွှင့်တင်ခြင်း နှင့် တစ်ဦးချင်းစီတို့၏ မှတ်ချက်များသည် အချိန် နှင့် အမျှ ထည့်သွင်းနိုင်သည်။


== label ကပ်ခြင်း ==
&quot;label ကပ်ခြင်း&quot; ကို အသုံးပြု၍ ပါဝင်မှုများကို အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း - တို တောင်းသော၊ စကားတစ်လုံးစာ ဖော်ပြချက်များ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် - ယခင် ပြုလုပ်ထား သော အမျိုးအစားခွဲမှုကို မှီခိုနေရန် မလိုအပ်ဘဲ ရှာဖွေမှုကို ပိုမိုမြန်ဆန်စေခြင်း၊ အသုံး ပြုသူများ ပြုလုပ်ထားသော စနစ်တစ်ခုအတွင်းရှိ label များကို စုစည်းခြင်းကို &quot;လူတို့ကို စိတ်ဖြာလေ့လာခြင်း&quot; ဟုလည်း ညွှန်းနိုင်သည်။ (ဆိုလိုသည်မှာ လူများကို အမျိုးအစား ခွဲနည်းစနစ်)

== ထပ်ပေါင်းထည့်မှုများ ==
Software များသည် web ကို လုပ်ငန်းဆောင်တာများပလတ်ဖောင်း အဖြစ် သာမက မှတ်တမ်းမှတ်ရာ server  အဖြစ်ပါ ပြုလုပ်ထားသည်။ ၎င်းတွင် Adobe Reader၊ Adobe Flex၊ Microsoft Silver light၊ ActiveX၊ Oracle Java၊ Quicktime၊ Windows Media  စသည်တို့ ကဲ့သို့သော software များ ပါဝင်သည်။

== သင်္ကေတများ ==
သင်္ကေတ ဖော်ဆောင်မှု နည်းပညာကိုသုံးခြင်း ဥပမာ- RSS  ကိုသုံး ၍ ပြောင်းလဲမှုများကို အသုံးပြုသူအား အကြောင်းကြားခြင်းပြုနိုင်သည်။ SLATES  မှ 2.0  စီမံကိန်း အခြေခံ ဘောင်ပုံစံကို ဖော်ဆောင် နေစဉ်တွင် ၎င်းမှ အားလုံးသော အမြင့်ပိုင်း web 2.0  တည်ဆောက်မှုပုံစံနှင့် စီးပွားရေး စံပြုပုံစံတို့ကို ငြင်းဆို ဆန့်ကျင်ခြင်းမရှိပေ။ ဤသို့ဖြင့် O’Reilly ၏ web 2.0  အစီရင်ခံစာ အသစ်သည် အတော်လေးထိရောက်ပြီး 2.0  စီမံကိန်း ၏ သီးသန့်ရှုထောင့်များနှင့် web 2.0 ဖြစ်စဉ် တို့ကို ကြိုးစား ပေါင်းစပ်စေသည်။ ၎င်းတွင် IT ကိုယ်ပိုင်ဝန်ဆောင်မှုများ၊ စီမံကိန်း၏ ရှည်လျားလှသော IT လိုအပ်ချက်၊နှင့် အခြားသော web 2.0  စီမံကိန်း ကာလ အကျိုးဆက်များအပေါ် ဆွေးနွေးမှုများ ပါဝင်သည်။ ထို အစီရင်ခံစာသည် ရေရှည် စီမံကိန်းတို့ထက် ရေတိုစီမံကိန်း သေးသေးများနှင့် အစပြုရန်စသည့် များစွာသော သင့်တင့် သော တိုက်တွန်းအကြံပြုမှုများ ပါဝင်သည်။

== အသုံးပြုမှုများ ==

Blog များ၊ wiki များနှင့် လူမှုဆက်သွယ်ရေး ကွန်ရက်နည်းပညာများ ပိုမို သုံးစွဲလာ သည်နှင့်အတူ web 2.0  ၏ လူသိများမှုသည်လည်း ပညာရပ်သင်ကြားမှု နှင့် စီးပွားရေး အသိုင်းအဝန်း တို့ကိုပါ 2.0  ရောဂါထ စေသည် အထိ ဦးတည်လာသည်။ 2.0  စာကြည့် ခန်း၊ 2.0  လူမှုရေးလုပ်ငန်း၊ 2.0  စီမံကိန်း၊ PR 2.0၊ 2.0 စာသင်ခန်းမ၊ 2.0 ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း၊ 2.0  ဆေးဝါး၊ Telco 2.0၊ ခရီးသွား2.0 ၊2.0  အစိုးရ၊ တို့အပြင် 2.0  ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံ တို့ ပေါ်ပေါက်လာသည် အထိဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှ 2.0  ဆို သည်မှာ သူတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းနှင့်နယ်ပယ်တို့မှ ပုံစံသစ်အတွက် web 2.0  နည်းပညာကို ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် Talis  ရေးသားသည့် &quot;စာကြည့်တိုက် 2.0  - စိတ်ပျက်ဖွယ်ရာတိုးတက်ပြောင်းလဲခြင်း၏ စိန်ခေါ်မှု&quot; တွင် Paul Miller  မှ blog၊ wiki  နှင့် RSS  တို့မှာ web 2.0 ၏ စံထားထိုက်သော သရုပ် သကန်တို့ ဖြစ်သည်။

Blog  သို့မဟုတ် wiki  ဖတ်သူတစ်ယောက်အား မှတ်ချက်ရေး ထည့်ရန် သို့မဟုတ် wiki လို အရာမျိုးတွင် ပါဝင်ချက်ကို တည်းဖြတ်ရန်တောင်မှ အခွင့်ပေး ထားပေသည်။ ၎င်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့ခေါ်ဆိုနေသည့် ရေး/ဖတ် web  ပင်ဖြစ်သည်။ Talis ယုံကြည်သည်မှာ စာကြည့်တိုက်2.0  ဆိုသည် ထိုပူးပေါင်းပါဝင်မှုတို့ကို ခေါင်းပုံ ဖြတ်အသုံးချရာ ရောက်နေသည် ဖြစ်သည်။ ထိုမှ စာကြည့်တိုက်အနေနှင့် များစွာသော ပူး ပေါင်းစာရင်းပြုစုခြင်း အင်အားများအပြင် တွဲဘက်စာကြည့်တိုက်တို့မှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု များအပြင် စာအုပ်အဖုံးများ၊ ဗီဒီယိုဖိုင်များမှ ထုတ်ဝေသူတို့မှတ်တမ်းများ ရရှိသည် အထိ အ ကျိုးအမြတ်များ ရရှိနိုင်သည်။ဤတွင် Miller က web 2.0  နည်းပညာ နှင့် စာကြည့်တိုက် နယ်ပယ်ကို အန္တရာယ် ဖြစ်စေမည့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှု ပုံစံတို့ကို ချိတ်ဆက်၍ သူ၏ အဆိုပြုချက်ကို ထောက်ခံ၍ ဤတွင် &quot;စာကြည့်တိုက် 2.0  &quot; ပေါ်ပေါက်လာ သည်။ အခြားသော အထက် တွင် ဖော်ပြထားသည့် 2.0  အသစ်ကို ထောက်ခံအားပေးသူများ အလားတူ နည်းလမ်းမျိုးကို အသုံးပြုကြ ပြန်သည်။

== ဝက်(ဘ်)အခြေပြု လုပ်ငန်းဆောင်တာများနှင့် Desktopများ ==

Ajax  က desktop  လုပ်ငန်းဆောင်တာများနှင့် ဆင်တူသည့် website များ ဥပမာ- မှတ်တမ်းမှတ်ရာများကို web ပေါ်တွင် ရေးသား၍ တည်းဖြတ်ခြင်း၊ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခြင်း နှင့် စလိုက်ပြင်ဆင်ပြသခြင်း တို့ ပေါ်ပေါက်လာစေရန် လှုံ့ဆော်သည်။ ၂၀၀၆ တွင် google၊ Inc  မှ လူသိအများဆုံးသော ဆိုဒ်များထဲမှ တစ်ဆိုဒ်ဖြစ်သည့် Writely  ကိုရရှိသည်။WYSIWYG  wiki  နှင့် blog  ရေး သားသည့် ဆိုဒ်များသည် PC  တွင်ရေးသားလုပ်ဆောင်သကဲ့သို့သော ဆောင်ရွက်ချက်များ ပိုမိုတိုးပွားပေါ်ပေါက်လာစေသည်။

များစွာသော ဘရောက်ဆာ အခြေပြု &quot; window  လည်ပတ်မှုစနစ် &quot;တို့ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဥပ မာ- (IOS [36] နှင့် UOS ။[37] ထိုသို့ နာမည်ပေးထားသော်လည်း ထို ဝန် ဆောင်မှုများ၏ ဆောင်ရွက်ချက်မှာ အစဉ်အလာလည်ပတ်မှုစနစ်တို့နှင့် အနည်းငယ်သာတူ၍ လုပ်ငန်းသုံး program  ပလတ်ဖောင်းနှင့် ပို၍တူနေပေသည်။ desktop ၏ လည်ပတ်မှုစနစ် နှင့်ဆင်တူပြီး ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် လုပ်ငန်းသုံး program များ ပေးအပ်ထားသည်မှာ PC  တစ် ခုကဲ့သို့ပင်ဖြစ်ရာ မည်သည့် Modern browser တွင်မဆို အသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့သော် လည်း ၎င်းလည်ပတ်စနစ်များသည် သုံးစွဲသူ၏ ကွန်ပျူတာတွင် hardware များကို တိုက်ရိုက် ထိန်းချုပ်မှု မရှိပေ။

များပြားစွာသော web အခြေပြု လုပ်ငန်းဆောင်တာ ဝန်ဆောင်မှုများသည် ၁၉၉၇ – ၂၀၀၁ ထိ dot-com bubble အတွင်း ပေါ်ပေါက်လာပြီး ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။ သုံးစွဲသူ အမြောက်အမြားကို ရရှိနိုင်ရန် အရေးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ တွင် ၎င်းတို့ထဲမှ လူသိများသော Intranets.com ကို WebEx မှ ဒေါ်လာ ၄၅ သန်းနှင့် ရရှိခဲ့သည်။[38]

== အင်တာနက် လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ==
ကြွယ်ဝသော အင်တာနက် လုပ်ငန်းဆောင်တာများ (RIAs) သည် web 2.0 လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ပြီး desktop  လုပ်ငန်းများကဲ့သို့ ထူးခြားသော ဝိသေသများစွာ ပါရှိ၍ ထုံးစံအတိုင်း browser တစ်ခုမှ ပို့ဆောင်သည်။

== Hyper Media များ၏ hyper ဖြန့်ဝေမှု ==

'''XML  နှင့် RSS '''

Site ပါဝင်မှုများကို စုစည်းခြင်းသည် web 2.0  ၏ ဝိသေသဟု မှတ်ယူကြသည်။ စုစည်း ပေါင်းစပ်ခြင်းတွင် အသုံးပြုသူများအနေနှင့် ဆိုဒ်၏သတင်းအချက်အလက်များကို အခြားသော အခြေအနေတွင် (အခြားသော website၊ browser တွင် အသစ်ထပ်ထည့်မှု၊ သို့မ ဟုတ် အခြားသော သီးခြား desktop  လုပ်ငန်းဆောင်တာ) တို့တွင်သုံးစွဲနိုင်စေရန် စံနမူနာ protocol များကို အသုံးပြုသည်။

စုစည်းပေါင်းစပ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုသော protocol များဖြစ် သည့် RSS  (အမှန်တကယ် ရိုးရှင်းသော ပေါင်းစပ်မှု၊ web  ပေါင်းစည်းမှု ဟုလည်းသိရ) RDF  (RSS 1.1  ကဲ့သို့) နှင့် Atom  တို့ အား လုံးသည် XML  အခြေပြု ပုံစံများဖြစ်သည်။ လေ့လာသူများက ၎င်းတို့ကို web  တုံ့ပြန်မှု ဟုလည်း ညွှန်းဆိုကြသည်။ အထူးပြုထားသော protocol  ဖြစ်သည့် FOAF  နှင့် XFN  (နှစ်ခုလုံးမှာ လူမှုဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက် အတွက်( တို့တွင် website ကို ဗဟို ပြု စရာမလိုပဲ ဆိုဒ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို သုံးစွဲနိုင် အသုံးပြုသူအချင်းချင်း တုံ့ပြန် ဆောင် ရွက်နိုင်သည်။

== Web APIများ ==

Web 2.0  သည် စက်အသုံးချမှုတုံပြန်မှုဖြစ်သော REST  နှင့် SOAP  တို့ကို မကြာခဏ သုံးလေ့ရှိသည်။ server တို့မှာ ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်သော APIs (လုပ်ငန်း သုံး program ရေးသားခြင်း ကြားခံစနစ်) တို့ကို မကြာခဏ ဖော်ထုတ်သော်လည်း စံပြု API  (ဥပမာ- blog သို့ရေးသားပေးပို့ခြင်း သို့မဟုတ် blog သတင်းအသစ်များကို သတိပေးခြင်း) တို့ကို အသုံးပြုလာရသည်။ ဆက်သွယ်မှုအများစုမှာ API မှ ဆက်သွယ် ရပြီး XML  သို့မဟုတ် JSON  ဝန်ဆောင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

REST APIs  သည် ၎င်းတို့ ကိုယ်တိုင်ဖော်ပြသော သတင်းစကားတို့ နှင့် မီဒီယာအမျိုးစုံအား လုပ်ငန်းသုံး program အခြေအနေ၏ မောင်းနှင်အားအဖြစ် သုံးစွဲခြင်းဖြင့် URI  တွင် တစ်ခါဝင်ရောက်သည်နှင့် မိမိကိုယ်ကို ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်စေသည်။ Web  ဝန်ဆောင်မှုဖော်ပြချက် ဘာသာစကား WSDL  သည် SOAP API  ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ပုံစံပြုနည်းလမ်း ဖြစ်ပြီး web  ဝန်ဆောင်မှု အထူးပြုချက်များကျယ်ပြန့်စွာ ပါဝင်သည်။ Open Mashup Alliance ပွင့်လင်း သော မျိုးစပ် web  လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ပူးပေါင်းခြင်း၏ EMML  သည် ပူးပေါင်းမှု စီမံကိန်း ကိုဖော်ဆောင်ရန် ပေါင်းထည့်ထားသော XML  ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။

== ဝေဖန်ချက်များ ==
&quot;Web 2.0 &quot; မှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အင်တာနက် ပုံစံ အသစ်အဖြစ် ကိုယ်စားပြုခြင်း မဟုတ် ကြောင်း သို့သော်လည်း web 1.0  ၏ နည်းပညာနှင့် အတွေးအခေါ်တို့ကို ဆက်လက် အ သုံးပြုနေမည်ဖြစ်ကြောင်း ဝေဖန်ကြသည်။ ဦးစွာ Ajax  ကဲ့သို့သော နည်းလမ်း များသည် HTTP  ကဲ့သို့သော ရှိနှင့်ပြီး  protocol များကို ပြောင်းလဲ အစားထိုးမည် မဟုတ်သော်လည်း ၎င်းတို့အပေါ်တွင် စိတ်ကူးအလွှာတစ်ခု ထပ်ပေါင်းထည့်မည် ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ ဒုတိယ အနေနှင့် &quot; web 2.0 &quot; ၏ အတွေးအခေါ်များမှာ web 2.0  မပေါ် ခင် ကတည်းကပင် ကွန်ရက်စနစ်များ သုံးစွဲခြင်းတွင် ဖော်ပြပြီး ဖြစ်သည်။ ဥပမာ အားဖြင့် Amazon.com  မှာ အသုံးပြုသူများအား ပြန်လည်သုံးသပ်ချက် နှင့် သုံးစွဲသူလမ်းညွှန် တို့ကို ၎င်းစတင်တည်ထောင်သည့် ၁၉၉၅ ကတည်းကပင် ကိုယ်တိုင် ရေးသားထုတ်ဝေခြင်းပုံစံနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ တွင် Amazon သည် သူ၏ API  ကိုလည်း ပြင်ပမှ ရေးသား သူများ အတွက် ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ ရှေးဦး ရေးသားသူများမှာ ကွန်ပျူတာ အထောက်အကူ ပြု ပူးတွဲဆောင်ရွက်သင်ယူခြင်း နှင့် ကွန်ပျူတာ အထောက်အကူပြု ပူးပေါင်းလုပ်ငန်းစဉ် သုတေ သန နှင့် Lotus Notes  နှင့် Lotus Domino  ကဲ့သို့သော web 2.0  ထက် ရှေး ရောက်သည့် ထုတ်လုပ်မှုများမှ လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

သို့သော်လည်း ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ယေဘူယျအကျဆုံး ဝေဖန်ချက်မှာ ၎င်းသည် ရှင်းလင်း ပြတ်သားမှု မရှိသော သို့မဟုတ် စကားထူးစကားဆန်း သက်သက်သာ ဖြစ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပမာ- ထုတ်လွှင့်သောအင်တာဗျူးတစ်ခုတွင်၊Tim Berners-Lee မှဖော်ပြထားသည်မှာ &quot; web 2.0 &quot; ဆိုသည်မှာ အထူးအဆန်း စကား အစအနတစ်ခု ဖြစ် သည်ဟု ဆိုသည်- &quot; ဘယ်သူမှ ဘာကိုရည်ရွယ်တယ်ဆိုတာမသိပါဘူး... အကယ်၍ ခင်ဗျားအတွက် web 2.0  ဆိုတာ blog  နဲ့ wiki  ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် ဒါဟာ လူအများကြားဆက်သွယ်မှုပဲပေါ့၊ ဒါပေမယ့်လည်း ဒါဟာ web  တစ်ခု ပြုလုပ်နေရမယ့် အရာတွေပါပဲ&quot; ဟူ၍ ဖြစ်သည်။

အခြားသော ဝေဖန်ချက်များမှာ web 2.0  ဆိုသည်မှာ &quot; ဒုတိယ ဆပ်ပြာပူဖောင်းလေး &quot; တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း (၁၉၉၅-၂၀၀၁ ခန့်က Dot.com ပူဖောင်း သို့ ရည်ညွှန်း) ဆို၍ web 2.0  ကုမ္ပဏီများစွာမှာ စီးပွားရေးပုံစံမရှိပဲနှင့် တူညီသောထုတ်ကုန်တစ်မျိုးကို တည်ဆောက် ရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည် ဆိုသည်။ ဥပမာ- ၂၀၀၀ ခုနှစ်လယ်မှ အဆုံးအထိ စီးပွားရေးပညာရှင် တို့က web  ကုမ္ပဏီများ၏ &quot; ဆပ်ပြာပူဖောင်း2.0 &quot; ကို အထူးပြုခေါ်ဆိုနေကြသည်။

စွန့်စားရဲသောလုပ်ငန်းရှင် Josh Kopelman  မှ web 2.0  သည် ၅၃,၆၅၁ ယောက်သော လူအများကိုသာ ( ယင်းအချိန်တွင် web 2.0 စတင်မှုများနှင့် နည်းပညာသတင်းတို့ဖြင့် ဖြည့်စည်းထားသော weblog  TechCrunch  သို့ ဝယ်ယူသုံးစွဲနေသော လူအရေအတွက် ) စိတ်လှုပ်ရှားစေခဲ့ကြောင်း သတိပြု မိသည်။ ယင်းမှာ သုံးစွဲရန်လုပ်ငန်းဝန်ဆောင်မှုများအတွက် စီးပွားရေး ဦးတည် ပစ်မှတ် အ ဖြစ်ထားရန် အလွန်နည်းပါးသော အရေအတွက်ဖြစ်သည်။ Bruce Sterling မှ သူသည် web 2.0 ၏ပရိသတ်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသော်လည်း ၎င်းမှာ ယခုအခါတွင် သက် ဝင်လှုပ်ရှားမှုမရှိသော ရိုင်းပင်းကူညီမှုအယူအဆ တစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း တွေးထင်သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဝေဖန်မှုများမှာ web 2.0 ၏ အလွန်အမင်း ကျော်ကြားနေသော ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် လက်တွေ့မဆန်စွာ ပြည့်စုံလွန်းမှု ဟူသည့် လေလုံးများကိုလည်း ရည်ညွှန်းကြ သည်။

Web 2.0  ၏ လူမှုရေး အကျိုးသက်ရောက်မှုများ အနေနှင့် Andrew Keen (အန်ဒရူး ကင်း) ကဲ့သို့သော ဝေဖန်ရေးဆရာ မှ web 2.0  သည် digital  ဝါဒ ကိုးကွယ်မှု တစ် ခုဖြစ်ပြီး မကျွမ်းကျင်မှုတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်၊ ၎င်းမှ မည်သူ့ကိုမဆို မည်သည့်နေရာ တွင်မဆို မျှဝေရန်နှင့် မည်သည့်ဘာသာရပ်မဆိုတွင် ထားသောသူတို့ကိုယ်ပိုင် အတွေးအခေါ် များအ ပေါ် သူတို့၏ ထူးခြားသော အရည်အချင်း၊အသိပညာ၊ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း အထောက် အထား၊ စိတ်ယိမ်းယိုင်မှု သို့မဟုတ် ဖုံးကွယ်ထားသည့်ရည်ရွယ်ချက်များရှိနိုင်ချေ တို့ကို လျစ် လျူရှုလျက်ကိုယ်နှစ်သက်ရာကို ပြောဆိုစေ၊အလွန်အမင်း တန်ဖိုးတက်စေရန် ခွင့်ပြုခြင်း တို့ ကြောင့် ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်မှု အယူအဆတို့ကို အားအင် လျော့နည်းလာစေ လိမ့်မည်။

၂၀၀၇ ခုနှစ်ကKeenထုတ်ဝေသောမကျွမ်းကျင်သူတို့၏ကိုးကွယ်မှုစာအုပ်တွင် web 2.0 ၏အဓိကယူဆချက်ဖြစ်သောအားလုံးသောအယူအဆများနှင့်အသုံးပြုသူတို့မှထုတ်လုပ်သောပါဝင် ဝန်ဆောင်မှုများသည် သာတူညီမျှစွာ တန်ဖိုးရှိ၍ ထိုက် သင့်လျော် ကန်မှုရှိသည် ဟူသည်မှာ လွဲမှားသောဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်။ ထပ်ပေါင်းပြော ဆိုရလျင် Sunday Times  ၏ဝေဖန်ရေးဆရာ John Flintoff  က web 2.0 ကို သတ်မှတ်သည်မှာ &quot;သာမန် အဆုံးမဲ့ သော digital  သစ်တောကြီးကို ဖန်တီးခြင်းဖြစ်ပြီး ကြားဖူးနားဝမရှိသော နိုင်ငံရေး အစီရင်ခံချက်များ၊ အမြင် မတော်သော အိမ်တွင်း ဗီဒီယိုများ၊ ကသိကအောက်ဖြစ်စေသော ကျွမ်းကျင်မှုမရှိသည့် ဂီတ လက်ရာများ၊ ဖတ်ချင့်စဖွယ်မကောင်းသော ကဗျာ၊ စာတမ်း နှင့် ဝတ္ထုများ ပါဝင်ပေမည်၊ &quot; ထို့ ပြင် ဆက်လက်ဖော်ပြသည်မှာ Wikipedia  ဟူသည် အမှားများ အပြည့်နှင့် တဝက်အမှန် အကန် တဝက်နားမလည်မှုလွဲခြင်းတို့သာဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်။

ကိုယ်ပိုင်သင်္ကေတ ၂၀၀၄ နိုဝင်ဘာတွင်၊ CMP media  မှ ဝန်ဆောင်မှုအဆင့်အတွက် USPTO  ကို လက်တွေ့အသုံးချ၍ &quot; web 2.0 &quot; ကို တိုက်ရိုက်လွှင့်ထုတ်မှုများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။[46] ထိုလုပ်ငန်းကို အခြေပြု၍ CMP media မှ Irish စေတနာ့အဖွဲ့အစည်း IT@Cork သို့ ၂၀၀၆ မေ ၂၄ တွင် ရပ်စဲရှောင်ကြဉ် ရန် တောင်းဆိုမှုကို ပေးပို့ခဲ့သည်။[47] သို့သော်လည်း နောက်နှစ်ရက်အကြာတွင် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။[48] ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် &quot; web 2.0 &quot; သည် ဝန်ဆောင်မှုအဆင့်မှတ်ပုံတင်သည့် နောက်ဆုံးအဆင့် PTO  စစ် ဆေးသည့် ရှေ့နေ ကြည့်ရှုစစ်ဆေးမှုကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။[46] ဥရောပ အင်အားစု လျှောက် လွှာ (လျှောက်လွှာအမှတ် ၀၀၄၉၇၂၂၁၂၊ အိုင်ယာလန်တွင် ပြတ်သားမှု ရှိသည်ဟူသော ဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံသည့်အဆင့်) မှာမူ ၂၀၀၇ခုနှစ် မေ ၂၃ တွင် ငြင်းဆို ခံခဲ့ရသည်။

== ဝက်ဘ်၃.၀ (web 3.0) ==

'''ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ် ရင်းမြစ်နှင့် ဆိုင်သော web'''

Web 3.0  ၏ သတ်မှတ်ချက်တို့မှာ အလွန်ကြီးမားကျယ်ပြန့်လှသည်။ Amit Agrawal မှဆိုသည်မှာ web 3.0  သည် အခြားအရာများထက် ဝေါဟာရ ရင်းမြစ် နှင့်ဆိုင်သော web နှင့် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာပြုလုပ်ခြင်း အကြောင်းပင် ဖြစ်သည် ဟူ၏။ ကွန်ပျူတာ အခြေခံသဘောတရားများကို အချက်အချာပြုခြင်းဖြင့် web 3.0 ဟူသည် &quot; လူ များအစား ကွန်ပျူတာမှ သတင်းအချက်အလက် အသစ်များကို ထုတ်လုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည် &quot; ဟု Conrad Wolfram ကဆိုသည်။

မကျွမ်းကျင်သူတို့၏ ကိုးကွယ်မှု ကို ရေးသားသူ Andrew Keen မှ ဝေါဟာရ ရင်းမြစ်နှင့်ဆိုင်သော web  ဆိုသည်မှာ &quot; နားလည်နိုင်စွမ်းမရှိသော စိတ်ကူးစိတ်သန်း &quot; တစ်ခုသာဖြစ်သည် ဟုဆိုပြီး၊ web 3.0 သည် web  သို့ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် အာဏာ ပိုင်တို့ ပြန်လာခြင်းဟု မြင်သည်။ ဥပမာ - စွယ်စုံကြမ်း၏ တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေမှု ပုံစံကို ထုတ် လုပ်ရန် ဂျာမန် wiki pedia  နှင့် Bertelsman တို့ဆက်ဆံမှုပြုသည်ကို ထောက်ပြခဲ့သည်။ [[စီအန်အန်|CNN]] Money Jessi Hempel မှ အသစ်ဆန်းသစ်တီထွင်မှု ဖြစ်သော web 2.0 ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် အကျိုးအမြတ်ဖြစ် ထွန်းနိုင်သော စီးပွားရေးပုံစံအဖြစ် web 3.0 အား ပေါ်ထွက်လာစေရန်မျှော်မှန်းသည်။ အချို့မှာ အဖွဲ့အစည်း၏ဗျူဟာမှူး Manoj Sharma ကဲ့သို့ပင် ဘဝ တစ်သက် တာလုံး အင်တာနက်ပေါ်တွင် ရပ်တည်သုံးစွဲနေမှု၏ အတွေ့အကြုံတို့အရ ဆန်းသစ် ရဲရင့်မှု ကမ္ဘာဖြစ်သော web 3.0  ဟူသည့် စကားလုံးများဖြင့် web 3.0  ဆိုသည်ကို &quot;လုံးဝ ဘက်ဆုံပေါင်းစည်းထားသောကမ္ဘာတစ်ခု&quot; အဖြစ်တောင်းဆိုကြဆဲ ဖြစ်သည်။

အနာဂတ်ကိုရှုမြင်သူ Metaverse  လမ်းညွှန်မြေပုံကိုဦးဆောင်ရေးသားသူ John Smart မှလည်း Sharma ၏ရှုထောင့်ကို သံယောင်လိုက်၍ ပထမမျိုးဆက် Metaverse  (ပုံရိပ်ယောင်နှင့်ရုပ်ဝတ္ထုကမ္ဘာတို့၏စုစုံမှု) အဖြစ် web 3.0  ကို သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ Metaverse ဆိုသည်မှာ web  ကို ပြုပြင်တိုးတက် ရေးသားထားသော- ရုပ်မြင်သံကြား အ ရည်အသွေးနှင့် ဗီဒီယို၊ သုံးဘက်မြင်ရုပ်ကြွဖော်ဆောင်မှုများ၊ ပိုမိုလက်တွေ့ဆန်လာမှုများ၊ လူသားတို့တည်ဆောက်ထားသော ဝေါဟာရရင်းမြစ် စံနှုန်းများ၊ နှင့် နေရာတကာ သက် ရောက်နိုင်သော မြန်နှုန်းမြင့်အင်တာနက် သုံးစွဲနိုင်မှု၊ ကြိုးမဲ့နှင့် ဖမ်းယူမှုများ တို့ပါဝင်သည်။

Web 3.0 ၏ အစောပိုင်း geosocial  (စတုရန်းပုံ) နှင့် လက်တွေ့ပိုမိုဆန်လာမှု (အလွှာ စသည်) တို့မှာ web 2.0  တွင်ပါဝင်ပြီးသား နည်းပညာနှင့် လူမှုဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက် (facebook၊ စသည်) တို့ကို သုံးဘက်မြင်ရုပ်ကြွဆီသို့ တိုးချဲ့ပေါင်းထည့်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ Metaverse  ကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်မှုများအနက် Smart မှ web 3.0 ၏ အထင် ရှားဆုံး ဝိသေသမှာ NTSC  သို့မဟုတ် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ဗွီဒီယိုများ ဖွင့်ယူကြည့် ရှုခြင်း တို့မှ ရုပ်မြင်သံကြား၊ Laptop၊ tablets ကွန်ပျူတာငယ် နှင့် လက်ကိုင်ဖုန်း များစီသို့ အကြီးအကျယ်ပြောင်းလဲ ပေါင်းကူးခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအချိန်ကို &quot; အင်တာနက် မှ ရုပ်မြင် သံကြား အားဝါးမြိုချန်&quot; ဟုလည်းတင်စားပါသည်။

Smart မှ ဆက်လက်၍ web 4.0 ကို ဝေါဟာရရင်းမြစ်နှင့်သက်ဆိုင်သော web  အဖြစ် သီးခြားရှိစေလိုပြီး၊ စကား ပြောဆိုခင်းကျင်းမှုတို့ အကျယ်တဝင့်အသုံးပြုထိန်းချုပ်ထားသည့် ၂၀၂၀တွင်ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည့်နည်းလမ်းကျလှသော၊စက်မှ ပြုလုပ်တည်ဆောက်ထားသော ဝေါဟာရရင်းမြစ် အမည်သညာပြုမှုများနှင့် တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ရသော software များ၊ ပေါ်ပေါက်လာစေရန် စဉ်းစားမှုပြုသည်။David Siegel  ၏ ရှုထောင့် ဖြစ် သည့် ၂၀၀၉ မှ စွဲအား- ဝေါဟာရရင်းမြစ်ဆိုင်ရာ web ၏စွမ်းပကား သည်လည်း ထို လူတို့ တည်ဆောက်ထားသော ဝေါဟာရရင်းမြစ်ပြုစံနှုန်းများ နှင့် သတင်းအချက်အလက်များသည် နှေးကွေ၍၊ နှစ်ရှည်အတွင်း တိုးတက်လာမှုမှာလည်း စက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့်သက်ဆိုင်နေခြင်း ၂၀၂၀ အပြီးမတိုင်မီ လူအများသုံးစွဲမှုကျယ်ပြန့်လာခြင်း မရှိနိင်မှုတို့နှင့် များစွာ လိုက်လျော ညီထွေဖြစ်နေပါသည်။

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အင်တာနက် ယဉ်ကျေးမှု]]
[[ကဏ္ဍ:မီဒီယာ အသစ်]]</text>
      <sha1>4943b9w2j1j3x741p2wkq85e6neucmg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝါးလက်ခုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11341</id>
    <revision>
      <id>1053506</id>
      <parentid>881274</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:23:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>သတ်ပုံပြင်</comment>
      <origin>1053506</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1335" sha1="1wirw73nerqs5du0uuq419csbbee7r0" xml:space="preserve">==ဝါးလက်ခုပ်==
ဝါးလက်ခုပ်သည် [[ဆိုင်းဝိုင်း]]၊ [[အိုးစည်]]ဝိုင်းများတွင် မပါမဖြစ်သော တူရိယာပစ္စည်း ဖြစ်သည်။ ဝါးကို ခြမ်း၍ ပြုလုပ်ထားသည်။ သို့သော် သရေခေတ္တရာ ခေတ်ကမူ သစ်သားပျဉ်ပြား နှစ်ချပ်ကို ကြိုးဖြင့်သီ၍ သုံးစွဲ တီးခတ်သည်။ ယင်းကို လက်ချပ်ဟု ခေါ်သည်။ ဝါးလက်ခုပ် မှာ သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
&lt;ref&gt;မောင်သိန်းနိုင်၏ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် သမိုင်း (၁၉၆၈-ခု၊ စာပေဗိမာန်ထုတ်)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


{{stub}}
{{မြန်မာ့တူရိယာများ}}


[[Category:ဆိုင်းဝိုင်း]]
[[Category:မြန်မာ့တူရိယာများ]]
[[Category:စည်းချက် တူရိယာများ]]</text>
      <sha1>1wirw73nerqs5du0uuq419csbbee7r0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12177</id>
    <revision>
      <id>1053385</id>
      <parentid>1043236</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T12:06:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053385</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="44820" sha1="ilzwkf5pu50wdoe0lds1lasbpl3vcb8" xml:space="preserve">{{Infobox website
| name             = ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် 
| logo             = File:2021 Facebook icon.svg
| screenshot       = Facebook (login, signup page) MMR.jpg
| caption          = ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်၏ ပင်မစာမျက်နှာ
| collapsible      = no
| type             = လူမှုရေးကွန်ယက်
| language         = ဘာသာစကားစုံ (၁၄၀)
| coordinates      = {{coord|37.4848|-122.1484|type:landmark_region:US-CA|display=inline,title}}
| area_served      = အမေရိကန် (၂၀၀၄–လက်ရှိ)&lt;br&gt;ကမ္ဘာတလွှား (၂၀၀၅–လက်ရှိ)
| founder = [[မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်]]&lt;br /&gt;Eduardo Saverin
| CEO = [[မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်]]
| url = {{plainlist|
* {{URL|https://facebook.com}}
* {{URL|https://m.facebook.com}}
* {{URL|https://mbasic.facebook.com}}
}}
| alexa            = {{increase}} ၅ (ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com|title=facebook.com Competitive Analysis, Marketing Mix and Traffic|website=[[Alexa Internet]]|access-date=2019-12-09|accessdate=13 December 2019|archivedate=16 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180716174519/https://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com}}&lt;/ref&gt;
| registration     = လိုအပ်
| users            = {{increase}} လစဉ်အသုံးပြုသူ ၂.၄၅ ဘီလီယံ  (စက်တင်ဘာ ၂၀၁၉&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://investor.fb.com/investor-news/press-release-details/2019/Facebook-Reports-Third-Quarter-2019-Results/default.aspx|title=Facebook Reports Third Quarter 2019 Results|website=investor.fb.com|language=en-US|access-date=2019-11-16}}&lt;/ref&gt;
| launch_date      = {{Start date and age|2004|02|04}}
| owner            = Facebook, Inc.
| current_status   = သက်ဝင်နေဆဲ
| programming_language= [[C++]], [[PHP]] (as [[HipHop Virtual Machine|HHVM]]), [[D (programming language)|D]]
| footnotes        = &lt;ref name=&quot;Our History&quot;&gt;{{cite web|title=Our History|url=https://newsroom.fb.com/company-info/|website=Facebook|access-date=November 7, 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;alexa&quot;&gt;{{cite web|title=Facebook.com Traffic, Demographics and Competitors - Alexa|url=https://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com|website=www.alexa.com|accessdate=February 4, 2019|archivedate=16 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180716174519/https://www.alexa.com/siteinfo/facebook.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|first=Gavin|last=Clarke|title=Facebook re-write takes PHP to an enterprise past|url=https://www.theregister.co.uk/2010/02/02/facebook_hiphop_unveiled/|website=[[The Register]]|publisher=Situation Publishing|date=February 2, 2010|accessdate=March 23, 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.drdobbs.com/mobile/facebook-adopts-d-language/240162694|title=Facebook Adopts D Language|last=Bridgwater|first=Adrian|work=Dr Dobb's|location=San Francisco|date=October 16, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/technology/2018/jul/02/facebook-mark-zuckerberg-platform-publisher-lawsuit|title=Is Facebook a publisher? In public it says no, but in court it says yes|first=Sam|last=Levin|date=July 3, 2018|via=www.theguardian.com}}&lt;/ref&gt;
}}

'''ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်''' ({{lang-en|Facebook}}) သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အင်တာနက်၌ စတင်လွှင့်တင်ခဲ့သည့် လူမှုဆက်ဆံရေး[[အင်တာနက်]] [[ဝက်ဘ်ဆိုက်]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရုံးချုပ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် မယ်လိုပက်ခ် တွင် တည်ရှိသည်။ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကို ဟားဘတ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ ဖြစ်ကြသော [[မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်]]နှင့် အက်ဇူရို ဆာဖရင်း၊ အန်ဒရူး မတ်ခ်ကော်လန်၊ ဒတ်စတင်း မော့စကိုဗစ် နှင့် ခရစ်ဟျူးစ် တို့ ပူးပေါင်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal | author = Carlson, Nicholas | date = 2010 | title = At Last — The Full Story Of How Facebook Was Founded | journal = Business Insider ''(online, March 5)'' | url=http://www.businessinsider.com/how-facebook-was-founded-2010-3#we-can-talk-about-that-after-i-get-all-the-basic-functionality-up-tomorrow-night-1 | access-date = 26 November 2015 | archive-url = | archive-date = | quote = }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title = A brief history of Facebook|url = http://www.theguardian.com/technology/2007/jul/25/media.newmedia|website = the Guardian|accessdate = 2015-09-17|first = Sarah|last = Phillips}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.businessinsider.com/how-facebook-was-founded-2010-3#we-can-talk-about-that-after-i-get-all-the-basic-functionality-up-tomorrow-night-1 |title=At Last&amp;nbsp;– The Full Story Of How Facebook Was Founded |work=Business Insider |first=Nicholas |last=Carlson |date=March 5, 2010}}&lt;/ref&gt; ဖေ့ခ်ဘွတ်ခ် စတင်တင်ချင်းတွင် [[ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်]] အတွင်းမှာသာ သီးသန့်အသုံးပြုနိုင်သော ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုမှ အခြား တက္ကသိုလ်များသို့ တိုးချဲ့ကာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အသက် (၁၃) နှစ် ပြည့်ပြီးသူတိုင်း အသုံးပြုနိုင်သော ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

အသုံးပြုသူများသည် ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ နှစ်သက်ရာ[[ဓာတ်ပုံ]]များကို တင်ကာ အခြားသူများနှင့် ဝေမျှနိုင်သည်။ အခြားအသုံးပြုသူများကို မိတ်ဆွေစာရင်းတွင် ပေါင်းထည့်နိုင်သည်။ သတင်း အချက်အလက်များကို ဖလှယ်နိုင်သည်။ အသုံးပြုသူများသည်လည်း ကျောင်းအလိုက်၊ လုပ်ငန်းအလိုက် စသည်ဖြင့် ဝါသနာတူရာ စိတ်ဝင်စားမှုတူရာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာတဝန်းတွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကို လစဉ်အသုံးပြုသူဦးရေမှာ ၂၀၁၅ ဇူလိုင် စာရင်းများအရ ပျမ်းမျှ သန်း ၁၀၀၀ ကျော် ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပထမဦးဆုံး အကြိမ် ပြင်ပသို့ စတော့ရှယ်ယာများ ကို ၃လ ကြာ ထုတ်ရောင်းချခဲ့သည်။ ဖေ့ခ်ဘုတ်သည် တိုးတက်မှု အမြန်ဆုံး ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bloomberg.com/news/articles/2015-07-13/facebook-s-close-sets-speed-record-for-250-billion-market-value|title=Facebook Close Sets Speed Record for $250 Billion Market Cap|author=Michelle F. Davis|date=July 13, 2015|work=Bloomberg.com}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်း == 
===၂၀၀၃ - ၂၀၀၅ ===
[[Image:Thefacebook.png|thumb|theFacebook]]
၂၀၀၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟားဘတ်တက္ကသိုလ် ဒုတိယနှစ် ကျောင်းသား [[မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်]]သည် Facemash ဟုခေါ်သော ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုကို ရေးသားခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဝက်ဘ်ဆိုက်သည် ဟားဘတ်တက္ကသိုလ်အတွင်းရှိ အဆောင် ၉ ဆောင်ရှိ ကျောင်းသူများ၏ ဓာတ်ပုံများကို ရယူပြီး ဓာတ်ပုံ ၂ ပုံကို ယှဉ်က ဘယ်သူပိုလှသလဲ ရွေးရသော ပရိုဂရမ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=357292 |title=Hundreds Register for New Facebook Website |first=Alan J. |last=Tabak |date=February 9, 2004 |newspaper=The Harvard Crimson |location =Cambridge, MA |accessdate=November 7, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050403215543/http://www.thecrimson.com/article.aspx?ref=357292 |archivedate=April 3, 2005}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title = Facemash Creator Survives Ad Board {{!}} News {{!}} The Harvard Crimson|url = http://www.thecrimson.com/article/2003/11/19/facemash-creator-survives-ad-board-the/|website = www.thecrimson.com|accessdate = 2015-09-17}}&lt;/ref&gt;

အဆိုပါ ဝက်ဘ်ဆိုက် ရေးသားရန် [[မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်]]သည် ဟားဘတ်တက္ကသိုလ် ကျွန်ပျူတာ ကွန်ရက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ဓာတ်ပုံများကို ရယူခဲ့သည်။ Facemash ဝက်ဘ်ဆိုက် အွန်လိုင်းတက်လာပြီး ပထမဆုံး အချိန် (၄) နာရီအတွင်း ဝင်ရောက် ကြည့်ရှုသူ ၄၅၀ ဦး နှင့် ဓာတ်ပုံကြည့်ရှုမှု ၂၂၀၀၀ အထိ ရှိခဲ့သည်။ ဝက်ဘ်ဆိုက်သည် အခြားသူများဆီသို့ အလျင်အမြန်ရောက်ရှိသွားပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် [[ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်|ဟားဗတ်]] စီမံခန့်ခွဲရေးက အဆိုပါ ဝက်ဘ်ဆိုက်ကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ [[မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်]] သည်လည်း လုံခြုံရေးချိုးဖောက်မှု၊ မူပိုင်ခွင့် ချိုးဖောက်မှု နှင့် လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ချိုးဖောက်မှုတို့ကြောင့် ကျောင်းထုတ်ပယ်ခံရသည်အထိ အရေးယူခံရမည့် အရေးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် စွဲချက်များကို ဖြေလျှော့ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မတ်ခ်ဇူကာဘတ်ခ်သည် သူ၏ စီမံကိန်းကို လူမှုကွန်ရက်တစ်ခုအဖြစ် ပိုမို ကျယ်ပြန့်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ဓာတ်ပုံပေါင်း ၅၀၀ ကို ဝက်ဘ်ဆိုက်ပေါ်တင်ပြီး ဓာတ်ပုံများတွင် မှတ်ချက်ရေးနိုင်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ 

၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မာ့ခ်သည် ဝက်ဘ်ဆိုက်အသစ်အတွက် စတင်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် www.thefacebook.com ကို စတင်မိတ်ဆက် ခဲ့သည်။  ၆ ရက်အကြာ ဟားဘတ်တက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသားကြီးများဖြစ်သော Cameron Winklevoss, Tyler Winklevoss နှင့် Divya Narendra တို့ ၃ ဦးက မတ်ခ်သည် သူတို့၏ စိတ်ကူးကို ကူးယူထားကြောင်း HardvardConnection.com ကို ကူညီမည်ဟု ပြောပြီး ပုံတူ ဝက်ဘ်ဆိုက်တစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲကြသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တရားရုံးက မတ်ခ်ကို စတော့ရှယ်ယာ တန်ဖိုး ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်း ပေးလျော်ရန် ဆုံးဖြတ်ပေးခဲ့သည်။ 

ပထမဦးဆုံး theFacebook စတင်စဉ်က ဟားဗတ်တက္ကသိုလ် သီးသန့်ကိုသာ ဝင်ရောက်နိုင်ရန် ကန့်သတ်ထားခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံးလ တစ်လထဲမှာပင် ဘွဲ့သင်တန်းမှ ကျောင်းသား ကျောင်းသူ တစ်ဝက်ကျော်သည် theFacebook တွင် ဝင်ရောက်မှတ်ပုံတင်ခဲ့ကြသည်။ အက်ဇူရို ဆာဖရင်း (စီးပွားရေးဆိုင်ရာ)၊ အန်ဒရူး မတ်ခ်ကော်လန် (ဒီဇိုင်းနာ)၊ ဒတ်စတင်း မော့စကိုဗစ် (ပရိုဂရမ် ရေးသားသူ) နှင့် ခရစ် ဟျူးစ် တို့သည် မတ်ခ်နှင့်အတူ ဝက်ဘ်ဆိုက်တိုးတက်ရေးအတွက် ကူညီပေးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် theFacebook ကို ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ်၊ စတန်းဖို့ တက္ကသိုလ် နှင့် ရေးလ် တက္ကသိုလ်တို့ကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;timeline&quot;&gt;{{Cite press release |accessdate=March 5, 2008 |url=https://www.facebook.com/press/info.php?timeline |title= Company Timeline |publisher=Facebook |date= January 1, 2007}}&lt;/ref&gt; နောက်ပိုင်းမှာ အိုင်းဗီလိဂ် ကော်လိပ်၊ ဘော့စတန် တက္ကသိုလ်၊ နယူးယော့ခ် တက္ကသိုလ်၊ MIT နှင့် တခြား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါ နိုင်ငံတို့ရှိ တက္ကသိုလ်များကို ဆက်တိုက်ဆိုသလို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |accessdate=June 13, 2008 |url=http://www.forbes.com/2006/09/11/facebook-opens-up-cx_rr_0911facebook.html |title=Open Facebook |work=Forbes |location =New York |date= September 11, 2006 |author=Rosmarin, Rachel}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url= http://www.tuftsdaily.com/2.5541/1.600318 |title= Online network created by Harvard students flourishes |work= The Tufts Daily |first= Lananh |last= Nguyen |date= April 12, 2004 |location= Medford, MA |accessdate= August 21, 2009 |archiveurl= https://www.webcitation.org/6KOZTvFwU?url=http://www.forbes.com/2006/09/11/facebook-opens-up-cx_rr_0911facebook.html |archivedate= 15 October 2013 }}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇွန်လမှာ သူတို့၏ ရုံးကို ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ် ပါလိုအယ်တို သို့ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် PayPal ရဲ့ ပူးတွဲတည်ထောင်သူ Peter Thiel ထံမှ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာတော့ theFacebook.com မှ&quot;the&quot; ကိုဖြုတ်ကာ facebook.com အဖြစ်ပြောင်းလဲသည်။ facebook.com အမည်ကို ဒေါ်လာ ၂ သိန်းဖြင့် ပေးဝယ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |accessdate= June 13, 2008 |url= http://www.theregister.co.uk/2007/10/01/facebook_domain_dispute/ |title= Facebook wins Manx battle for face-book.com |work= The Register |location= London |date= October 1, 2007 |author= Williams, Chris |archive-date= 8 March 2012 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120308182635/http://www.theregister.co.uk/2007/10/01/facebook_domain_dispute/ |url-status= dead }}|&lt;/ref&gt;

၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာတော့ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများ ဆက်လက်ရရှိခဲ့သည်။ Accel မှ ၁၂.၇ သန်း၊ Jim  Breyer မှ ၁ သန်း ထည့်ဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီအရောက်မှာတော့ complete.com မှ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လစဉ်လူသုံးအများဆုံး လူမှုကွန်ရက်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ မတ်ခ်သည် ဖေ့ခ်ဘုတ်ကို နောက်တစ်ဆင့်အဖြစ် ၂၀၀၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှာ အထက်တန်းကျောင်းများအတွက် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ နောက်မှာတော့ ကုမ္ပဏီတွေအတွက် ဆက်လက်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ မိတ်ဆက်ခဲ့ရာတွင် အက်ပဲလ်၊ မိုက်ခရိုဆော့ စသည့် ကုမ္ပဏီကြီးများ ပါဝင်ခဲ့သည်။

=== ၂၀၀၆ - ၂၀၁၁ ===
၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဖေ့ဘုတ်သည် အသက်(၁၃)နှစ်ရှိပြီး အီးမေးလ် ရှိသူ မည်သူမဆို ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကို အသုံးပြုနိုင်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ 

၂၀၀၇ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းမှာတော့ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်တွင် စီးပွားရေး စာမျက်နှာပေါင်း ၁ သိန်းကျော် ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလမှာတော့ ပိုမိုဆန်းသစ်သော Pages ဟုခေါ်သော စာမျက်နှာကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ စာမျက်နှာများမှ ကုမ္ပဏီများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ကို ကြော်ငြာရန်အတွက် များစွာ အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ 

၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်မှာတော့ မိုက်ခရိုဆော့ဟာ ဖေ့ဘုတ်ရဲ့ ရှယ်ယာ ၁.၆% ကို ဒေါ်လာ သန်း၂၄၀ နှင့် ဝယ်ယူမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ရဲ့ ဝယ်ယူမှုတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေညာများနှင့် လူမှုကွန်ရက် ဝက်ဘ်ဆိုက် မူပိုင်ခွင့်ပါ ပါဝင်သည်။ 

၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သည် သူတို့၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရုံးချုပ်ကို အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ဒူဘီလင် တွင် တည်ဆောက်ရန် ကြေညာခဲ့သည်။ တစ်နှစ်ခန့်အကြာ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၉ တွင် သူတို့၏ငွေကြေးစီးဆင်းမှုမှာ ပထမဦးဆုံးအနေဖြင့် အပေါင်းလက္ခဏာ ဖြစ်လာပြီဟု ပြောခဲ့သည်။ 

၂၀၀၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှာတော့ အသုံးပြုသူလူဦးရေများစွာ တိုးတက်လာခဲ့ပါတယ်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်တွင်ကုမ္ပဏီက သူတို့ဆီမှာ သုံးစွဲသူ သန်း ၅၀၀ ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း ကမ္ဘာပေါ်မှာ ကြီးဆုံး လူမှုကွန်ရက်ကြီး တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များအရ အသုံးပြုသူတစ်ဝက်လောက်ဟာ ဖေ့ဘုတ်ကို နေ့စဉ်သုံးစွဲပြီး တစ်ရက်ကို ၃၄ မိနစ်ခန့် သုံးစွဲကြကြောင်း၊ သန်း ၁၅၀ ဟာ မိုဘိုင်းဖုန်းများဖြင့် သုံးစွဲကြကြောင်း သိရှိရသည်။ ကုမ္ပဏီမှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူဟာ အဲ့ဒီသမိုင်းမှတ်တိုင်ကို &quot;တိတ်ဆိတ်သော ပြောင်းလဲမှု&quot; ဟု အမွှန်းတင် ပြောဆိုသွားခဲ့သည်။ 

၂၀၁၀ နိုဝင်ဘာတွင်မူ Second Market Inc.၏ အချက်အလက်များအရ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ကုမ္ပဏီတန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ သန်းပေါင်း ၄၁၀၀ ခန့်ရှိပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ကုမ္ပဏီဟာ eBayကုမ္ပဏီကို ကျော်တက်ပြီး [[ ဂူဂယ်]]နှင့် အမေဇုန်တို့ပြီးနောက် တတိယအကြီးဆုံး အမေရိကန် အွန်လိုင်းကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

၂၀၁၁ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ဖေ့ခ်ဘုတ်ရုံးချုပ်ကို ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် မယ်လိုပတ်ခ်ကို ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဖေ့ဘုတ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် [[ဂူဂယ်]]ပြီးနောက် ဒုတိယလူကြည့်အများဆုံး ဝက်ဘ်ဆိုက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လစဉ်ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသူ ၁ ၀၀၀ ၀၀၀ ၀၀၀ ၀၀၀ ကျော်ရှိကြောင်း သိရှိရသည်။

=== ၂၀၁၂ - ၂၀၁၃ === 
ဖေ့ခစ်ဘွတ်ခ်သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် ပြင်ပသို့ ကုမ္ပဏီ ရှယ်ယာများ စတင်ရောင်းချခဲ့ပြီး အများပိုင်ကုမ္ပဏီ တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ရန် စီစဉ်သည်။ ပထမဦးဆုံး ပြင်ပသို့ ရှယ်ယာများကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့မှာ စတင်ထုတ်ရောင်းချခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး ရှယ်ယာ တစ်စု၏ တန်ဖိုးမှာ ၃၈ ဒေါ်လာ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ တန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာ ၁၀၄ ဘီလီလျံ ခန့် တန်ဖိုးရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ တန်ဖိုးမှာ အများပိုင်အဖြစ် စတင် ပြောင်းလဲသော ကုမ္ပဏီများအနက် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ 

၂၀၁၂ ခုနှစ် ၎င်းတို့၏ ဝင်ငွေ ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀၀ ကျော်ပေါ်အခြေခံ၍  NASDAQ စတော့ရှယ်ယာဈေးကွက်မှာ မေလ ၁၈ ရက်နေ့မှာ ရောင်းချခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ် မေလအရောက်တွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သည် ကမ္ဘာ့အလားအလာအကောင်းဆုံးကုမ္ပဏီ ၅၀၀ စာရင်း အဆင့် ၄၆၂ ဝင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လမှာတော့ ဖေ့ဘုတ်က အက်ပလီကေးရှင်းများ ရောင်းချရန်အတွက် App Center စတိုးကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစတိုးဟာ [[အိုင်ဖုန်း]]၊ [[အန်းဒရွိုက်]]ပစ္စည်းများနှင့် အခြားသော မိုဘိုင်းဝက်ဘ်အသုံးပြုသူများ အကုန်လုံး အသုံးပြုနိုင်သည်။ 

မာ့ခ်က ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ မှာ ဖေ့ခ်ဘုတ်ခ်ကို လစဉ်အသုံးပြုသူ သန်း ၁ ထောင်ကျော်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။

=== ၂၀၁၃ - ယနေ့အထိ ===

== ဝက်ဘ်ဆိုဒ် == 
=== နည်းပညာ ရှုထောင့် ===
တည်ထောင်သူ မာ့ခ်ဇက်ကာဘာ့ဂ်မှာ အနီရောင်နှင့် အစိမ်းရောင်ကို ခွဲခြားမမြင်နိုင်ရာ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ ပင်မအရောင်ကို အဖြစ် သတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ ဖေ့စ်ဘွတ်ကို [[PHP]] ပရိုဂရမ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားပြီး HipHop for PHP (HPHPc) ဖြင့် Compile ပြုလုပ်ထားသည်။

=== သမိုင်း === 
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့မှာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကို ပြောင်းလဲမှုအနေဖြင့် &quot;Facebook Beta&quot; အဖြစ် သုံးစွဲသူအချို့ကို စမ်းသပ်သုံးစွဲခွင့် ပြုခဲ့သည်။ NewsFeed သည် ပိုမိုကြည့်ရှုရလွယ်သွားပြီး ကိုယ့်ရဲ့ ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းဟာ အုပ်စုများနှင့် ဖြစ်သွားသည်။ ပိုမိုရှင်းရှင်းလင်းလင်း ဖြစ်သွားတဲ့ ဒီဇိုင်းပါလို့ ပြောခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.nytimes.com/idg/IDG_852573C4006938800025748D0064C292.html?ref=technology Facebook Facelift Targets Aging Users and New Competitors - NYTimes.com&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; စက်တင်ဘာလတွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သုံးစွဲသူအားလုံးကို ပြောင်းလဲသုံးစွဲခွင့် ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://blog.new.facebook.com/blog.php?post=30074837130 Facebook Newsroom&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သည် ပိုမိုရှင်းလင်းလွယ်ကူသော မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်းစဉ်ကို ပြုလုပ်နေကြောင်း ကြေညာသည်။&lt;ref&gt;[http://www.techcrunch.com/2008/12/11/facebook-testing-even-simpler-sign-up-closing-the-gap-with-myspace-in-the-us/ Facebook Testing Even Simpler Sign Up; Closing The Gap With MySpace In The U.S. – TechCrunch&lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;

=== ဖေ့စ်ဘွတ်တွင် ပါဝင်သော ဖီချာများ ===

==== &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ==== 
ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သည် မှတ်စုရေးသားနိုင်မည့် Notes ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့မှာ မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ 

==== Chatting ==== 
တစ်ဦး နှင့် တစ်ဦးလွယ်လင့်တကူ စာဖြင့်စကားပြောနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ Chat ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီ ၆ ရက်နေ့မှာ စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ Chat Servicesသည် Comment အခြေပြု အပြန်အလှန် စာတိုပို့ အက်ပလီကေးရှင်းဖြစ်ပြီး  တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး အလွယ်တကူ စာတိုပေးပို့နိုင်ဖို့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။။ 
==== လက်ဆောင်များ ==== 
ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ပေါ်မှာ သူငယ်ချင်း တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး လက်ဆောင်(အတုအယောင်) များပေးဖို့ပေးဖို့အတွက် လက်ဆောင်ပေးခြင်း အစီအစဉ်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်နေ့မှာ မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အသုံးပြုမည်ဆိုလျှင် ၁ ဒေါ်လာ ကျသင့်မည်ဖြစ်ပြီး  လက်ဆောင်နှင့်အတူ မိမိ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ စာသားလေးများ တွဲဖက်ပို့နိုင်သည်။ 

==== ဈေးဝယ်စရာနေရာ ====
၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်က ဈေးဝယ်စရာနေရာ (Marketplace) ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းမှ အသုံးပြုသူများအတွက် အမျိုးအစားခွဲခြားထားသော ကြော်ငြာများကို အခမဲ့တင်ခွင့်ပေးသည်။ ဈေးဝယ်စရာနေရာ (Marketplace) ကို CNET မှ ပြုလုပ်သော Craigslist နှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြထားပြီး ၎င်းတို့ နှစ်ခု၏ ခြားနားချက်များမှာ ဈေးဝယ်စရာနေရာ (Marketplace) တွင် အသုံးပြူသူတစ်ယောက်မှ တင်ထားသော ပို့စ်များကို အဆိုပါ အသုံးပြုသူသာလျှင် တူညီသောကွန်ရက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်ပြီး Craigslist တွင်မူ တင်ထားသော ပို့စ်များကို မည်သူမဆို တွေ့မြင်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။

==== စာတိုစနစ် ====
စာပို့စနစ်အသစ်တစ်ခုဖြစ်သော &quot;Project Titan&quot; ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၅) ရက်နေ့တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အချို့သော ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုများတွင် &quot;G-Mail Killer&quot; ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ စနစ်သည် အသုံးပြုသူများကို နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးအသုံးပြုပြီး ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် မှတစ်ဆင့် တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်နိုင်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည်။ အခြားသော ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် လက္ခဏာများကဲ့သို့ပင် အသုံးပြုသူများက သူငယ်ချင်းများဆီမှဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်း၏ သူငယ်ချင်းမှတစ်ဆင့် ဖြစ်စေ၊ မည်သူဆီက မဆိုဖြစ်စေ စာတိုလေးများကို လက်ခံရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ အီးမေးလ် အသုံးပြုမှုမှာမူ ပြုပြင်မွမ်းမံမှု နည်းပါးသောကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ စာတိုများကို website အပြင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်၏ မိုဘိုင်း application မှ သော်လည်းကောင်း၊ Facebook Messenger Application မှ သော်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။

==== အသံခေါ်ဆိုမှု ====
၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှ စတင်ပြီး ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် အသုံးပြုသူများအတွက် Facebook Chat မှ တစ်ဆင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အသုံးပြုသူ တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး အသံဖြင့်ခေါ်ဆိုမှုကို ပြုလုပ်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ စနစ်ကို T-Mobile ၏ စနစ်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်သော Bobsled service မှ တစ်ဆင့် Facebook Chat တွင် အသံဖြင့် ပြောဆိုနိုင်ရုံမျှမက အသံကိုပါ နားထောင်နိုင်ရန်အတွက် အခမဲ့ ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။

==== ဗီဒီယို ခေါ်ဆိုမှု ====
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၆) ရက်နေ့တွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်က ၎င်း၏ နည်းပညာမိတ်ဖက်ဖြစ်သော Skype ကို အသုံးပြု၍ ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုမှုကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းခေါ်ဆိုမှုသည် တစ်ဦးချင်းစီသာ ခေါ်ဆိုနိုင်ပြီး Skype Rest API ကို အသုံးပြုထားသည်။

==== ဗီဒီယို ကြည့်ရှုမှု ====

==== ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်း ====

====  News Feed ==== 
==== နှစ်သက်မှု ခလုတ် ==== 
==== ဆက်လိုက်ကြည့်ရှုမှု ==== 
==== မိုင်စပေ့ နှင့် နှိုင်းယှဉ်ခြင်း ==== 
==== လွတ်လပ်ခွင့် ====

== လုပ်ငန်းရေးရာ == 
=== စီမံခန့်ခွဲသူများ === 
[[Image:MarkZuckerberg-crop.jpg|thumb|မာ့ခ်ဇက်ကာဘာ့ဂ်]]
၂၀၁၂ ခုနှစ်အတွင်း ဖေ့ခ်ဘုတ်ကုမ္ပဏီ ၏ ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်မှုများမှာ 
* [[မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ် | Mark Zuckerberg]]: ၂၈ %
* Accel Partners: ၁၀ %
* Mail.Ru Group: ၁၀ %
* Dustin Moskovitz: ၆ %
* Eduardo Saverin: ၅ %
* Sean Parker: ၄ %
* Peter Thiel: ၃ %
* Greylock Partners: ၂ %
* Meritech Capital Partners: ၂ %
* Microsoft: ၁.၃ %
* Li Ka-shing: ၀.၈ %
* ပုဂ္ဂလိက : ၀.၅ % အောက်

ကျန် ရှယ်ယာ ၃၀ ကျော်ကို ဖေ့ခ်ဘုတ် ဝန်ထမ်းများ၊ နီးစပ်ရာ အနုပညာရှင်များ နှင့် ပြင်ပ ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူများက ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ 

အဓိက စီမံအုပ်ချုပ်သူများထဲတွင် Chris Cox (Chief Product Officer), Sandberg (Chief Operation Officer), [[မာ့ခ် ဇက်ကာဘာ့ဂ်|Zuckerberg]] (Chairman and Chief Executive Officer), David Wehner (Chief Financial Officer) နှင့် Elliot Schrage (Public Relations Head) တို့ပါဝင်သည်။. ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီတွင် ဖေ့ခ်ဘုတ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသာ ဝန်ထမ်း ဦးရေ ၇၀၀၀ ကျော် ရှိပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၁၅ နိုင်ငံရှိ ရုံးများတွင် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်  ကမ္ဘာပေါ်မှာ အလုပ်လုပ်ရန် အကောင်းဆုံး ကုမ္ပဏီစာရင်းမှာ နံပါတ်(၄) ချိတ်ပါတယ်။ 

=== ဝင်ငွေ === 
ဖေ့ခ်ဘွတ်ခ်ကုမ္ပဏီ၏ အဓိကဝင်ငွေသည်  ကြော်ငြာလုပ်ငန်းမှ ရရှိသည်။  ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်၏ ဝင်ငွေသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၂,၄၆၆ သန်းအထိ ရှိခဲ့သည်။ 

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! ဘဏ္ဍာရေးနှစ် !! ဝင်ငွေ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း) !! တိုးတက်မှုနှုန်း
|-
| ၂၀၀၄ || ၀.၄ || -
|-
| ၂၀၀၅|| ၉|| ၂၁၅၀ %
|-
| ၂၀၀၆ || ၄၈|| ၄၃၃ %
|-
| ၂၀၀၇ || ၁၅၃|| ၂၁၉ %
|-
| ၂၀၀၈ || ၂၈၀ || ၈၃ %
|-
| ၂၀၀၉ || ၇၇၅ || ၁၇၇ %
|-
| ၂၀၁၀ || ၂,၀၀၀ || ၁၅၈ %
|-
| ၂၀၁၁ || ၃,၇၇၁ || ၈၆ %
|-
| ၂၀၁၂ || ၅,၀၈၉ || ၃၇ %
|-
| ၂၀၁၃ || ၇,၈၇၂ || ၅၅ %
|-
| ၂၀၁၄|| ၁၂,၄၆၆|| ၅၈ %
|}
=== ရုံးချုပ် နှင့် ရုံးခွဲများ ===
၂၀၁၁ အစောပိုင်းတွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သည် သူတို့၏ ရုံးချုပ်ကို မယ်လိုပတ်ခ် သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ကြေညာခဲ့သည်။  အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါ အပြင်ဘက်ရှိ အသုံးပြုသူများအတွက် &quot;Facebook Ireland Limited&quot; ကို အိုင်ယာလန် နိုင်ငံ ဒပ်ဘလင်မြို့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၁၀ ခုနှစ် တွင် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်က ၎င်းတို့၏ စတုတ္ထမြောက် ရုံးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဟိုင်ဒရာဘတ် အာရှနိုင်ငံများအတွက် တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။  ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် သုံးစွဲသူ သန်းပေါင်း ၇၅၀ ရှိပြီဖြစ်သော ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်သည် ဟိုင်ဒါရာဘတ် တွင် အချက်အလက်စင်တာ ထပ်မံတည်ဆောက်ရန် ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အောက်ရီဂွန်ပြည်နယ် ပီရင်းဗီ တွင် ယခင်ကထက် စွမ်းအင်အသုံးပြုမှု ၃၈ % သက်သာမည့် အချက်အလက်စင်တာ တစ်ခုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီတွင် နောက်ထပ် အချက်အလက် စင်တာကို မြောက်ကယ်ရီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ဖောရက်စီးတီး တွင် ထပ်မံတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ 

*[[ဒပ်ဗလင်မြို့|ဒပ်ဘလင်]]၊ [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ|အိုင်ယာလန်]]။ (ဥရောပ၊အာဖရိကနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းရုံးချုပ်)
* ဆိုးလ်၊ [[တောင်ကိုရီးယား]] (အာရှရုံးချုပ်)
* ဝဲလ်လင်းတန်၊ [[နယူးဇီလန်]] (သမုဒ္ဒရာပိုင်းဇုန် ရုံးချုပ်)
* ဟိုင်ဒါရာဘတ်၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] (တောင်အာရှရုံးချုပ်)

==အခြားကြည့်ရန်==
* [[တွစ်တာ]]
* [[လင့်ခ်အင်န်]]

== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}

== ပြင်ပလင့်များ ==
{{Spoken Wikipedia|Facebook.ogg}}
{{Sister project links |wikt=Facebook |commons category=Facebook |b=no |n=Facebook |q=Facebook |s=no |v=no |species=no| voy=no |display=Facebook}}
* [http://www.facebook.com Official website]
* [http://www.telegraph.co.uk/technology/facebook/ &quot;Facebook news and reviews&quot;]
*

[[ကဏ္ဍ:ဖေ့စ်ဘုတ်]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဝဘ်ဆိုဒ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:အန်းဒရိုက် ဆော့ဝဲလ်]]
[[ကဏ္ဍ:အိုင်အိုအက်စ် ဆော့ဖ်ဝဲလ်]]</text>
      <sha1>ilzwkf5pu50wdoe0lds1lasbpl3vcb8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို</title>
    <ns>0</ns>
    <id>13375</id>
    <revision>
      <id>1053418</id>
      <parentid>456509</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:32:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053418</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2187" sha1="syi0ys8k6y588c1vjhnlnuyjtsxbltk" xml:space="preserve">[[File:Crocus-p1020491.jpg|thumb| [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]တွင် သုတေသန အတွက်သုံးသော အသေးစား နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို CROCUS ၏ ဗဟိုထု ]]


[[:en:Nuclear_reactor|နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို]] ဆိုသည်မှာ နျူကလီးယားထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသော ပေါင်းဖိုကို ခေါ်သည်။ ဓာတ်ပေါင်းဖို အလုပ်လုပ်ပုံမှာ [[နယူးကလိယား ဖစ်ရှင်း|နျူကလီးယားပြိုကွဲခြင်း]] က ထွက်လာသည့် အပူနှင့် ရေနွေးငွေ့ ဖြစ်ပြီး၊ တာဘိုင်ကို မောင်းစေခြင်းဖြစ်သည်။ အတွေ့ရများသော ဓာတ်ပေါင်းဖိုများတွင် ပြည့်ဝ[[ယူရေနီယမ်]]လောင်စာတုံး များကိုသုံးသည်။ ဒင်္ဂါးပြားအရွယ် တစ်လက်မအရှည် အချောင်းလေးကို စုစည်းထားသည်။ လုံခြုံစွာ ကာရံထားသော ဖိအားမြင့်အခန်းအတွင်းတွင် ထည့်ထားသည်။ အအေးပေးရန် အတွက် ရေထဲတွင် မြှုပ်ထားရသည်။ အခြားအမျိုးအစားများတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် သို့မဟုတ် သတ္တု အရည်ကို သုံးပါသည်။


[[ကဏ္ဍ:နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ]]
[[ကဏ္ဍ:နျူကလီးယား နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်း]]</text>
      <sha1>syi0ys8k6y588c1vjhnlnuyjtsxbltk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14748</id>
    <revision>
      <id>1053456</id>
      <parentid>833460</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T01:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053456</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6231" sha1="ghrdkw0yp11ve897uohqyq835poit2h" xml:space="preserve">{{Infobox scientist
|image = Edwin-hubble.jpg
|birth_name = Edwin Powell Hubble
|birth_date = {{birth date|1889|11|20|mf=y}}
|birth_place = Marshfield, Missouri
|residence = {{flag|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}}
|nationality = [[အမေရိကန်|အမေရိကန်လူမျိုး]]
|death_date = {{death date and age|1953|9|28|1889|11|20|mf=y}}
|death_place = ဆန်မာရီနိုမြို့၊ [[ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]။
|Spouse = Grace Burke Sr.
|field = [[နက္ခတ္တဗေဒ]]
|work_institutions = [[ချီကာဂို တက္ကသိုလ်]]&lt;br /&gt;Mount Wilson Observatory
|alma_mater = ချီကာဂို တက္ကသိုလ်&lt;br /&gt;[[အောက်စ်ဖိုဒ် တက္ကသိုလ်]]
|influenced = Allan Sandage
|known_for  = Hubble sequence
|prizes = Newcomb Cleveland Prize {{small|၁၉၂၄}}&lt;br /&gt;Bruce Medal {{small|၁၉၃၈}}&lt;br /&gt;Franklin Medal {{small|၁၉၃၉}}&lt;br /&gt;Gold Medal of the Royal Astronomical Society {{small|၁၉၄၀}}&lt;br /&gt;Legion of Merit {{small|၁၉၄၆}}
|signature = Edwin Hubble signature.svg
|footnotes = 
}}
'''အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်''' (နိုဝင်ဘာ ၂ဝ၊ ၁၈၈၉ - စက်တင်ဘာ ၂၈၊ ၁၉၅၁)&lt;ref name=&quot;NASABio&quot;&gt;{{cite web|title=Biography of Edwin Hubble (1889–1953)|url=http://hubble.nasa.gov/overview/hubble_bio.php|publisher=NASA|accessdate=June 21, 2011|archivedate=30 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110630015230/http://hubble.nasa.gov/overview/hubble_bio.php}}&lt;/ref&gt; သည် အမေရိကန်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ကျယ်ပြောသည့် နက္ခတ္တဗေဒနယ်ပယ်တွင် အရေးပါသည့်အခန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူအား ၂ဝ ရာစု၏ အရေးပါဆုံး
စကြဝဠာဗေဒပညာရှင်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ကမ္ဘာမြေမှ ဝေးကွာလာသည်နှင့်အမျှ [[ဂယ်လက်ဆီ]]များသည် အရှိန်ပိုလာသည်ဆိုသော စကြဝဠာပြန့်ကားလာမှု &lt;ref name=&quot;HubblesLaw&quot;&gt;{{cite journal |last=Hubble |first=Edwin |date=1929 |title=A relation between distance and radial velocity among extra-galactic nebulae |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |volume=15 |issue=3 |pages=168–173 |url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/15/3/168 |doi=10.1073/pnas.15.3.168 |pmid=16577160 |pmc=522427 |bibcode=1929PNAS...15..168H }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.pnas.org/cgi/reprint/15/3/168 |access-date=25 December 2015 |archive-date=30 June 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080630010328/http://www.pnas.org/cgi/reprint/15/3/168 }}&lt;/ref&gt;တနည်း ''ဟာဗေနိယာမ'' အဖြစ် လူသိများသည်။ ထို့အပြင် [[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ]]အလွန်မှ [[နက်ဗျူလာ]]များသည် တကယ်တမ်းတွင် ဂယ်လက်ဆီများဖြစ်ကြသည်ဟု သက်သေထူသည့်အတွက် ဟာဘယ်အား လူသိများကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Hubble |first=Edwin |title=Extragalactic nebulae |journal=Astrophysical Journal |date=December 1926 |issue=64 |pages=321–369 |doi=10.1086/143018 |url=http://adsabs.harvard.edu/abs/1926ApJ....64..321H |bibcode = 1926ApJ....64..321H |volume=64}}&lt;/ref&gt; 

==ကျမ်းကိုး==
{{Reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
*{{commons category-inline|Edwin Powell Hubble|အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်}}
*{{wikiquote-inline|Edwin Hubble|အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်}}
*[http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990615,00.html ''Time'' Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130826120127/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,990615,00.html |date=26 August 2013 }}
*[http://www.astro.louisville.edu/education/hubble_in_louisville/nahs/ Astronomy at the University of Louisville] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923175536/http://www.astro.louisville.edu/education/hubble_in_louisville/nahs/ |date=23 September 2015 }}&amp;nbsp;— Photographs of Edwin Hubble at New Albany High School.
*[http://antwrp.gsfc.nasa.gov/diamond_jubilee/1996/sandage_hubble.html Edwin Hubble bio]&amp;nbsp;— Written by Allan Sandage
*[http://www.aps.org/publications/capitolhillquarterly/200802/physicshistory.cfm American Physical Society's Hubble Bio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705040421/http://www.aps.org/publications/capitolhillquarterly/200802/physicshistory.cfm |date=5 July 2008 }}
*[http://www.spacetelescope.org/about/history/the_man_behind_the_name.html Edwin Powell Hubble&amp;nbsp;— The man who discovered the cosmos] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090531034703/http://www.spacetelescope.org/about/history/the_man_behind_the_name.html |date=31 May 2009 }}
* [http://nimble.nimblebrain.net/hubblepaper.html The problem with the expanding Universe, 1942 Edwin Hubble]

[[Category:၁၈၈၉ မွေးဖွားသူများ]]
[[Category:၁၉၅၃ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[Category:အမေရိကန် နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ]]
[[Category:အမေရိကန် ရူပနက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ]]
[[Category:၂၀ ရာစု နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:စကြဝဠာဗေဒ ပညာရှင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ]]
{{Bio-stub}}</text>
      <sha1>ghrdkw0yp11ve897uohqyq835poit2h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျိမ်းစ် ဂို့စ်လင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18288</id>
    <revision>
      <id>1053440</id>
      <parentid>698357</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053440</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5837" sha1="87jkcelud8q9fxqxvu3miqyiozrfxb7" xml:space="preserve">[[File:James_Gosling_2005.jpg|thumbnail|right|2005 ခုနှစ် James Gosling]]
'''James Gosling''' (James Arthur Gosling 1955/5/19 - ) သည်[[ဆော့ဖ်ဝဲ]]နည်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ယခင်[[Sun Mycorsystems]]၏ [[Fellow]]တစ်ဦးဖြစ်၏။ 
[[Object Oriented Programming|Object Oriented Programming ဘာသာရပ်]][[Java (programming language)|Java]] ကို မွေးဖွားစေခဲ့သော ဖခင်တစ်ဦးအနေဖြင့် လူသိများ၏။ 

== အထုပ်ပတ္တိ ==

1955ခုနှစ်တွင်[[ကနေဒါ]]နိုင်ငံ[[Alberta]]ပြည်နယ်[[Calgary]]ဒေသတွင် မွေးဖွားခဲ့၏။&lt;br /&gt;
[[Alberta]]ပြည်နယ်[[Calgary တက္ကသိုလ်]]တွင် [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]ဘာသာရပ်ဖြင့် 1977ခုနှစ်တွင် မာစတာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့၏။&lt;br /&gt;
တဖန် [[Carnegie Mellon University]]တွင် [[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]ဘာသာရပ်ကို အထူးပြုပြီး၊ 1983ခုနှစ်တွင် [[Ph.D.]]ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့၏။&lt;br /&gt;
[[Ph.D.]]တက်နေစဉ်တွင် [[Emacs]][[Text အဲ့ဒီတာ]]၏[[UNIX]]ပေါ်တွင် အလုပ်လုပ်သော ပဋ္ဌမဦးဆုံး ဗားရှင်းကို တီထွင်ခဲ့၏။&lt;br /&gt;
တဖန် [[Sun Microsystems]]တွင် အလုပ်မဝင်ခင်မှာပင် [[Multi Processors]]သုံး UNIX ကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ [[ကွန်ပိုင်လာ]]များနှင့်[[မေးလ်အင်ဂျင်]] (MTA) အချို့ကို တီထွင်ခဲ့၏။&lt;br /&gt;
1984ခုနှစ်တွင် [[Sun Microsystems]]တွင် အလုပ်ဝင်ခဲ့၏။&lt;br /&gt;
1990ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင်[[Object Oriented Programming|Object Oriented Programming ဘာသာရပ်]][[Java (programming language)|Java]]ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ &lt;br /&gt;
2006ခုနှစ်တွင် [[Sun Microsystems]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး၊ တီထွင်ထုတ်လုပ်ရေးဌာန၏ အမြင့်ဆုံးတာဝန်ရှိ နည်းပညာရှင် (CTO) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့၏။ &lt;br /&gt;
2010/4/2 တွင် [[Sun Microsystems]]အား [[Oracle]] မှဝယ်ယူလိုက်ချိန်တွင် ကုမ္ပဏီမှ နုတ်ထွက်ခဲ့၏။&lt;br /&gt;
2011/3/28 တွင် Google ဆီသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ကိုယ်ပိုင်ဘလောဂ်တွင် ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့၏။ &lt;br /&gt;
2011/8/30 တွင် Google မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး၊ လူမဲ့သင်္ဘောဖြင့် သမုဒ္ဒရာ၏ အချက်အလက်များကို စုစည်း၍ [[Cloud]] အပေါ်ကို အပ်လုဒ်လုပ်သော Liaquid Robotics ၏ အဓိကဆော့ဖ်ဝဲနည်းပညာရှင် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့၏။ &lt;br /&gt;

== ရေးသားခဲ့သောစာအုပ်များ ==
* Ken Arnold, James Gosling, David Holmes, ''The Java Programming Language, Fourth Edition'', Addison-Wesley Professional, 2005, ISBN 0-321-34980-6
* James Gosling, [[Bill Joy]], [[Guy L. Steele Jr.]], Gilad Bracha, ''The Java Language Specification, Third Edition'', Addison-Wesley Professional, 2005, ISBN 0-321-24678-0
* Ken Arnold, James Gosling, David Holmes, ''The Java Programming Language, Third Edition'', Addison-Wesley Professional, 2000, ISBN 0-201-70433-1
* James Gosling, Bill Joy, Guy L. Steele Jr., Gilad Bracha, ''The Java Language Specification, Second Edition'', Addison-Wesley, 2000, ISBN 0-201-31008-2
* Gregory Bollella (Editor), Benjamin Brosgol, James Gosling, Peter Dibble, Steve Furr, Mark Turnbull, ''The Real-Time Specification for Java'', Addison Wesley Longman, 2000, ISBN 0-201-70323-8
* Ken Arnold, James Gosling, ''The Java programming language Second Edition'', Addison-Wesley, 1997, ISBN 0-201-31006-6
* Ken Arnold, James Gosling, ''The Java programming language'', Addison-Wesley, 1996, ISBN 0-201-63455-4
* James Gosling, Bill Joy, Guy L. Steele Jr., ''The Java Language Specification'', Addison Wesley Publishing Company, 1996, ISBN 0-201-63451-1
* James Gosling, Frank Yellin, The Java Team, ''The Java Application Programming Interface, Volume 2: Window Toolkit and Applets'', Addison-Wesley, 1996, ISBN 0-201-63459-7
* James Gosling, Frank Yellin, The Java Team, ''The Java Application Programming Interface, Volume 1: Core Packages'', Addison-Wesley, 1996, ISBN 0-201-63453-8
* James Gosling, Henry McGilton, ''[http://java.sun.com/docs/white/langenv/ The Java language Environment: A white paper]'', [[Sun Microsystems]], 1996
* James Gosling, David S.H. Rosenthal, Michelle J. Arden, ''The [[NeWS]] Book : An Introduction to the Network/Extensible Window System (Sun Technical Reference Library)'', Springer, 1989, ISBN 0-387-96915-2

{{Lifetime|၁၉၅၅}}

[[ကဏ္ဍ:ကနေဒါ တီထွင်သူများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်မာများ]]</text>
      <sha1>87jkcelud8q9fxqxvu3miqyiozrfxb7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိုးကြိုးလွှဲစနစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19680</id>
    <revision>
      <id>1053436</id>
      <parentid>816962</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:20:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053436</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2238" sha1="qmx5jzgsnoxb8yvv2ym5ug8exlribx0" xml:space="preserve">[[File:Lightning-rod-diagram.svg|thumb|မိုးကြိုးလွှဲစနစ်]]

'''မိုးကြိုးလွှဲစနစ်''' (Lightning Protection System) ဆိုသည်မှာ အဆောက်အဦးတစ်ခုအား မိုးကြိုးပစ်သည့်အခါတွင် ထိမှန်ခံရသည့် အဆောက်အဦးအား   ပျက်စီးမှုမရှိစေရန် ဖန်တီးတပ်ဆင်ထားသော  စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မိုးကြိုးလွှဲစနစ်သည် ပြင်းထန်အားကြီးလွန်းသော ဗို့အားမြင့်   မိုးကြိုးလျှပ်စီးကြောင်းအား  မြေပြင်ထဲသို့ ဘေကင်းစွာ ရောက်ရှိသွားစေရန် ဖန်တီးပေးသည်။

မိုးကြိုးလွှဲစနစ်တစ်ခုတွင် ထိမှန်လာမည့် မိုးကြိုးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသော မိုးကြိုးဖမ်းညှို့တိုင် (Air Terminal) ၊ မိုးကြိုးလျှပ်စစ်စီးကြောင်းကို သယ်ယူသည့် မိုးကြိုးသယ် လျှပ်ကူး (Conductor) ၊ မိုးကြိုးလျှပ်စီးကြောင်းကို မြေပြင်ထဲ ရောက်ရှိစေရန် မြေပြင်ထဲသို့ ထိုးစိုက်ဆက်သွယ်ထားသော မြေစိုက်လျှပ်ငုတ် (Electrode) တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;http://www.saingdictionary.net/2011/09/lightning-protection-system.html&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:လျှပ်စီးလက်ခြင်း]]
[[ကဏ္ဍ:လုံခြုံရေး ပစ္စည်း]]
[[ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ် လုံခြုံရေး]]</text>
      <sha1>qmx5jzgsnoxb8yvv2ym5ug8exlribx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝက်ဘ်ဆိုဒ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23786</id>
    <revision>
      <id>1053407</id>
      <parentid>700519</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:17:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053407</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1765" sha1="08xmeuy8j49wi6i9z6013kyhd4t5k9r" xml:space="preserve">[[File:NASA Website Homepage - April 25, 2015.png|thumb|295x295px|၂၀၁၅ ခုနှစ် [[NASA|nasa.gov]] ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ ပင်မစာမျက်နှာ]]

ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ဆိုသည်မှာ ဝက်ဘ်ပေ့များကို စုစည်းပေးထားသော အင်တာနက်စာမျက်နှာဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် [[စာသား]]များ၊ [[အသံ]]များ၊ [[ဓာတ်ပုံ]]များ၊ [[ရုပ်ပုံ]]များ၊ [[ဗီဒီယို]]များ စသည်ဖြင့်ပါဝင်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် wikipedia.org, google.com, and amazon.com တို့ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် တစ်မိနစ်လျှင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်အသစ် ၃၈၀ နီးပါးဖန်တီးကြသည်။ 


လူတိုင်းအလွယ်တကူ ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သော website များသည် World Wide Web ဖြင့်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားကြသည်။ ပုဂ္ဂလိက network ဖြင့်သာသုံးစွဲလို့ရသော  ပုဂ္ဂလိကသုံး  website များလည်းရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာကုမ္ပဏီဝန်ထမ်းများ အသုံးပြုရန်အတွက်တည်ဆောက်ထားသော ကုမ္ပဏီ လုပ်ငန်းသုံး website ကဲ့သို့သော website များဖြစ်သည်။</text>
      <sha1>08xmeuy8j49wi6i9z6013kyhd4t5k9r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053408</id>
      <parentid>1053407</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:18:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053408</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1821" sha1="hn09zcd3y6xbqs04ri1v60cv75nwcpu" xml:space="preserve">[[File:NASA Website Homepage - April 25, 2015.png|thumb|295x295px|၂၀၁၅ ခုနှစ် [[NASA|nasa.gov]] ဝက်ဘ်ဆိုဒ်၏ ပင်မစာမျက်နှာ]]

ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ဆိုသည်မှာ ဝက်ဘ်ပေ့များကို စုစည်းပေးထားသော အင်တာနက်စာမျက်နှာဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် [[စာသား]]များ၊ [[အသံ]]များ၊ [[ဓာတ်ပုံ]]များ၊ [[ရုပ်ပုံ]]များ၊ [[ဗီဒီယို]]များ စသည်ဖြင့်ပါဝင်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် wikipedia.org, google.com, and amazon.com တို့ဖြစ်သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် တစ်မိနစ်လျှင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်အသစ် ၃၈၀ နီးပါးဖန်တီးကြသည်။ 


လူတိုင်းအလွယ်တကူ ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သော website များသည် World Wide Web ဖြင့်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားကြသည်။ ပုဂ္ဂလိက network ဖြင့်သာသုံးစွဲလို့ရသော  ပုဂ္ဂလိကသုံး  website များလည်းရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာကုမ္ပဏီဝန်ထမ်းများ အသုံးပြုရန်အတွက်တည်ဆောက်ထားသော ကုမ္ပဏီ လုပ်ငန်းသုံး website ကဲ့သို့သော website များဖြစ်သည်။


[[ကဏ္ဍ:ဝဘ်ဆိုဒ်များ]]</text>
      <sha1>hn09zcd3y6xbqs04ri1v60cv75nwcpu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝဘ်ဆိုဒ် ဖန်တီးသူ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>24182</id>
    <revision>
      <id>1053425</id>
      <parentid>788495</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:46:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053425</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3656" sha1="ayy3qod3mh30k5jx78ecglkz2tboaaz" xml:space="preserve">'''Web Developer''' ဆိုသည်မှာ ပရိုဂရမ်မာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ကလိုင်းရန့် ဆာဗာနမူနာပုံစံ|ကလိုင်းရန့် ဆာဗာ]] များအသုံးပြု၍ အင်တာနက်ဝဘ်ဆိုဒ်တွေကိုဖန်တီးပြီး World Wide Web သို့တင်သည့်အပိုင်းအား အထူးပြုဖန်တီးသူဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် ဖန်တီးပြီးသော ဝဘ်ဆိုဒ်ကို ထိန်းသိန်းခြင်း နည်းပညာပြောင်းလဲမှုနှင့် လိုအပ်ချက်အပေါ်မူတည်ပြီး အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းတို့ကိုပြုလုပ်သည်။

Web Developer သည် များစွာသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများနှင့် အများဆိုင်အဖွဲ့အစည်းများ အဓိကအားဖြင့် အွန်လိုင်းမှတဆင့်ဈေးရောင်းခြင်း (E commerce)၊ အွန်လိုင်းသင်ကြားရေးစနစ်များ၊ Web Portal နှင့် အင်တာနက်နှင့်သက်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီများအကြားတွင် ပိုမိုလိုအပ်ပါတယ်။ Project တစ်ခုလုံးကိုဖြစ်စေ၊ Project ရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကိုဖြစ်စေ ပြုလုပ်ပေးရတတ်သည်။ Web Developer သည် Web Designer နဲ့အတူ အလုပ်လုပ်ရတတ်သည်။ ၎င်းသည် လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်နဲ့ကိုက်ညီတဲ့ ဝဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်ရန်အတွက် အလုပ်ရှင်နှင့် နီးကပ်စွာ အလုပ်လုပ်ရန်လိုအပ်သည်။&lt;ref&gt;[https://www.nicadadigital.com/web-design-cheshire/ What Is A Web Developer: Understanding What Is Web Development]&lt;/ref&gt;။ Web Developer သည် ဝဘ်ဆိုဒ်ရဲ့လုံခြုံရေးအတွက်လည်း တာဝန်ရှိသည်။ ယခုနောက်ပိုင်း ဝဘ်ဆိုဒ်များဟာ Static မဖြစ်နိုင်တော့ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သုံးစွဲသူရဲ့ ထင်မြင်ချက်များပါ ပါဝင်လာကြခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဝဘ်ဆိုဒ်တစ်ခု၏ ပုံစံဟာ အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲနေရပြီး အကြောင်းအရာများဟာလဲ ပြောင်းလဲနေသည်။ ဝဘ်ဆိုဒ်ကောင်းတစ်ခုဟာ ဘယ်တော့မှ ပြီးပြည့်စုံတယ်ဆိုတာမရှိပေ။ ဝဘ်နည်းပညာများဟာ အမြဲတမ်းအသစ်ပေါ်ထွက်လျက်ရှိပါတယ်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာတွက်ချက်မှု]]</text>
      <sha1>ayy3qod3mh30k5jx78ecglkz2tboaaz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>46113</id>
    <revision>
      <id>1053468</id>
      <parentid>1052287</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T03:13:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053468</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23984" sha1="ma4cb5zvqe4426ud0ol5bcs3a84h02n" xml:space="preserve">{{Infobox Airline
| airline        = Myanmar Airways International&lt;br/&gt;အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း
| logo           = Myanmar Airways International Logo.svg
| logo_size      = 150
| fleet_size     = ၄
| destinations   = ၉
| IATA           = 8M
| ICAO           = MMA
| callsign       = MYANMAR
| parent         = ကမ္ဘောဇအုပ်စု
| company_slogan = Modern Comforts, Gentle Traditions
| founded        = ၁၉၄၆ (Union of Burma Airways အမည်ဖြင့်)
| commenced      = ၁၉၉၃
| headquarters   = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| key_people     = တင်မောင်ထွန်း (Chairman)&lt;br&gt; စည်သူ (MD/CEO)
| hubs           = [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]
| secondary_hubs =
| focus_cities   = စင်ကာပူ၊ ဘန်ကောက်
| frequent_flyer = တိမ်လွှာအပြုံး (Sky Smile)

| website        = [http://www.maiair.com/ www.maiair.com]
}}

'''အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း''' ({{lang-en|Myanmar Airways International}}; အတိုကောက် '''MAI''')သည် ရန်ကုန်မြို့၌ ဌာနချုပ်ထား၍ နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များကို ပြေးဆွဲနေသောလေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း၏ နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်အများစုမှာ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများဖြစ်သည်။ [[ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]ကို အခြေပြု၍ ခရီးစဉ်များ ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။

==ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်းအကျဉ်း==
၁၉၄၆ လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလက အစိုးရမှ Union of Burma Airways အနေဖြင့် ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များ စတင်ပျံသန်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၀တွင် နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များ စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ဒီဇင်ဘာတွင် Burma Airways ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ဧပြီ ၁တွင် ဘားမားမှ မြန်မာသို့ အမည်ပြောင်းပြီးသည့်နောက်တွင် မြန်မာ့လေကြောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၃တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပြည်ပခရီးစဉ်များ အားလုံးကို ၎င်းအောက်သို့ လွှဲပြောင်းခဲ့သည်။

၁၉၉၃ ဩဂုတ်လတွင် စတင်ပျံသန်းခဲ့သော အမ်အေအိုင်သည် [[တော်ဝင်ဘရူနိုင်းလေကြောင်း]]၏ အကူအညီဖြင့် [[မြန်မာ့လေကြောင်း]]နှင့် စင်ကာပူအခြေစိုက် Highsonic Enterprises တို့၏ အကျိုးတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ မူလတွင် စင်ကာပူအုပ်ချုပ်မှုအဖွဲ့ ([[စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း]] ဝန်ထမ်းဟောင်းများ)၊ ဘိုးရင်းလေယာဉ်အသစ်များ၊ အတွေ့အကြုံရှိ လေယာဉ်အမှုထမ်းများ၊ လေယာဉ်မောင်မယ်အသစ် သင်တန်းများ၊ အင်္ဂလန်လေကြောင်းအဖွဲ့အစည်း၏ လေယာဉ်ပျံသန်းမှုဆိုင်ရာ လိုအပ်သောအရည်အချင်းများ စသည်တို့ဖြင့် ၀င့်ကြွားခဲ့သည်။ တဖြည်းဖြည်း မူလ အကျိုးတူပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုမှာ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီး မြန်မာအပြည့်အ၀ပိုင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 

၂၀၀၁ ဇန်နဝါရီတွင် အကျိုးတူပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အသစ်တစ်ခုပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီမှုအရ Region Air Myanmar (HK) Ltd., မှ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်း၊ ပြည်တွင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးမှ သူ၏ကုမ္ပဏီဖြစ်သော Zan Co.အမည်ဖြင့် ၁၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ [[မြန်မာ့လေကြောင်း]]မှ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ၂၀၀၁တွင် လေကြောင်းလိုင်း၏ အမှတ်တံဆိပ်နှင့် လေယာဉ်ဆေးခြယ်သမှု ပုံစံအသစ်များ ထွက်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး အကြီးစား လေယာဉ်မောင်မယ် အဆင့်မြှင့်တင်မှုသင်တန်းများ ပြီးမြောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ တွင်အမ်အေအိုင်သည် အိုင်အေတီအေ(IATA)မှ ချပေးသော သီးသန့်ကုဒ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ယခင်က [[မြန်မာ့လေကြောင်း]]၏ သီးသန့်ကုဒ်ဖြစ်သော UNIONAIR '''UB''' ဖြင့်သာ ပျံသန်းနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အိုင်အေတီအေ၏ ဘုံအသွားအလာသဘောတူညီမှု (Multilateral Interline Traffic Agreement (MITA)) နှင့် IATA Clearing House တို့တွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]] နှင့် [[တော်ဝင်ဘရူနိုင်း လေကြောင်းလိုင်း]]တို့တွင် သင်တန်းများတက်ရောက်ရန် ဝန်ထမ်း ၁၂၂ ယောက် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ တွင် ဘန်ကောက် - ရန်ကုန် - ဘန်ကောက် ခရီးစဉ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထိုင်း လေကြောင်းလိုင်း]]နှင့် ကုဒ်ရှယ်ရာ အစီအစဉ်စတင်ခဲ့သည်။ အမ်အေအိုင်သည် [[မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]]၊ [[ကာတာ လေကြောင်းလိုင်း]]နှင့် [[ဂျက်စတားအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]]တို့နှင့်လည်း ကုဒ်ရှယ်ရာ အစီအစဉ်ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၂၀၀၄ တွင် မြေပြင်ဝန်ထမ်းများအတွက် တူညီဝတ်စုံအသစ်များ မှာယူခဲ့ပြီးလေယာဉ်မောင်မယ် သင်တန်းနည်းပြ ၁၆ဦး ထပ်မံခေါ်ယူခဲ့သည်။ 

၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီတွင် Region Air Myanmar (HK) Ltd., နိုင်ငံခြားအုပ်ချုပ်မှုဌာနမှ အမ်အေအိုင်သို့ အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်များ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းခဲ့သည်။[[File:MAI Boeing 737-800 KCS-1.jpg|thumb|right|250px|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း ဘိုးရင်း၇၃၇-၈၀၀လေယာဉ်တစ်စီး(၂၀၀၃)၊ ထိုလေယာဉ်ဆေးခြယ်သမှုပုံစံကို ၂၀၀၁မှ၂၀၀၉အထိ အသုံးပြုခဲ့သည်[[File:Myanmar Airways International Boeing 737-400 Maiwald.jpg|thumb|left|250px|ဟောင်ကောင်သို့ဆင်းသက်နေသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း ဘိုးရင်း၇၃၇-၄၀၀လေယာဉ်တစ်စီး(၁၉၉၇)]]]] 
[[File:MAI MD-82 KCS-1.jpg|thumb|right|250px|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း [[McDonnell Douglas MD-82]]လေယာဉ်(၂၀၀၄)၊ ထိုလေယာဉ်ဆေးခြယ်သမှုပုံစံကို ၂၀၀၁မှ၂၀၀၉အထိ အသုံးပြုခဲ့သည်]]

==လေကြောင်းလိုင်းချဲ့ထွင်မှုနှင့် အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ (၂၀၀၉ မှ ယနေ့အထိ)==
၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီ အစိုးရမှ အမ်အေအိုင်၏ အစုရှယ်ရာ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ပုဂ္ဂလိကဘဏ်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သော ကမ္ဘောဇဘဏ်သို့ လွှဲပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာမူ [[မြန်မာ့လေကြောင်း]]မှ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ [[မြန်မာ့လေကြောင်း]] လက်အောက်တွင်ရှိစဉ်က အမ်အေအိုင်သည် ကိုယ်ပိုင်လေယာဉ်ဟူ၍ မရှိပဲ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ လေယာဉ်အသေးစားများဖြင့် ငှားရမ်းပျံသန်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း အတွက် ပထမဦးဆုံးလေယာဉ် လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ဒုတိယအစီးရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အမ်အေအိုင်၏ လေယာဉ်အရေအတွက် များပြားလာခဲ့ပြီး ယနေ့တွင် အဲဘတ်စ်A320 လေယာဉ် (၇) စီး၊ အဲဘတ်စ်  A319 လေယာဉ် (၁) စီး ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ဆောင်းရာသီတွင် ဘန်ကောက် - စင်ကာပူ လမ်းကြောင်း၌ အသုံးပြုရန် အဲမက်ဒစ်တရေးနီး (Air Mediterraneein)မှ Airbus A321 လေယာဉ် ငှားရန်းပျံသန်းခဲ့သည်။ အခြေစိုက်ရာဌာန မဟုတ်သည့် မြို့များအကြား ပြေးဆွဲပျံသန်းမှုအဖြစ် ၂၀၁၀တွင် ဘန်ကောက်-စင်ကာပူခရီးစဉ် ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁တွင် စီရန်ရိ - ဖနွမ်းပင် ခရီးစဉ် ကိုလည်းကောင်း အောင်မြင်စွာပျံသန်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ အောက်တိုဘာတွင် အမ်အေအိုင်သည် ဘီအိပ်ရှ်အဲ (ဘော်လကန် အားလပ်ရက်များ လေကြောင်းလိုင်း)မှ Airbus A320 လေယာဉ် နှစ်စီး ငှားရမ်းခဲ့ပြီး လက်ရှိခရီးစဉ် အခေါက်ရေ တိုးချဲ့ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ခရီးစဉ်အသစ်များပျံသန်းရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။

==တိမ်လွှာအပြုံးအကျိုးခံစားခွင့်အစီအစဉ်==
ဤဖောက်သည် အစီအစဉ်တွင် စိန်နှင့် ပတ္တမြား ဟူ၍ အသင်းဝင် အဆင့်နှစ်မျိုး ရှိသည်။ တစ်နှစ်အတွင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းဖြင့် အသွားအပြန်ခရီး ၃ ခေါက် ပျံသန်းပြီးသူများသည် ပတ္တမြားအသင်းဝင် အဖြစ်လျောက်ထားနိုင်ပြီး နောက်တစ်ဆင့်အတွက် လိုအပ်သော အမှတ်များကို စတင်စုဆောင်း နိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ပတ္တမြားအသင်းဝင် အဖြစ်ဖြင့် အနည်းဆုံး အသွားအပြန်ခရီး ၆ ခေါက် ပျံသန်းပြီးပါက အလိုအလျောက် စိန်အဆင့် အသင်းဝင် သို့ တိုးမြင့်သွားမည် ဖြစ်သည်။ တိမ်လွှာအပြုံး အသင်းဝင်များသည် အမ်အေအိုင်ဖြင့် ပျံသန်း၍ရရှိသော အမှတ်များနှင့် ညီမျှသည့် အခမဲ့လေယာဉ်လက်မှတ်များ ထုတ်ယူနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
&lt;center&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;  style=&quot;font-size:85%; width:725px;&quot;
|+ '''တိမ်လွှာအပြုံးအကျိုးခံစားခွင့်အဆင့်ဆင့်'''
!အဆင့် ||အကျိုးခံစားခွင့်||လိုအပ်ချက်
|-
| style=&quot;background:silver; text-align:center;&quot;|စိန်
|
* ရိုးရိုးတန်းနေရာအတွက် ထွက်ခွာမည့်ရက် မတိုင်မီ၁၀ရက်အထိကပ်၍ ဘွတ်ကင်လုပ်ပေးနိုင်သည်
* တိမ်လွှာအပြုံးကောင်တာတွင် check-in လုပ်နိုင်သည်
* အခြားအဆင့်မြှင့်တင်မှုများသို့ အခမဲ့တိုးမြှင့်ခွင့်
* [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] ရှိတိမ်လွှာအပြုံး ခန်းမဆောင်အခမဲ့ အသုံးပြုခွင့်
* ဦးစားပေး လက်ဆွဲအိတ်အမှတ်အသား
* ကီလို၂၀ အပိုသယ်ဆောင်ခွင့်
| ပတ္တမြားအဆင့်ဖြစ်ပြီးနောက် အသွားအပြန်ခရီး ၆ခေါက်
|-
|  style=&quot;background:#C82536; text-align:center;&quot;|ပတ္တမြား
|
* ရိုးရိုးတန်းနေရာအတွက် ထွက်ခွာမည့်ရက် မတိုင်မီ၁၄ရက်အထိကပ်၍ ဘွတ်ကင်လုပ်ပေးနိုင်သည်
* တိမ်လွှာအပြုံးကောင်တာတွင် check-in လုပ်နိုင်သည်
* ဦးစားပေး လက်ဆွဲအိတ်အမှတ်အသား
* ၁၀ကီလို အပိုသယ်ဆောင်ခွင့်
* စိန်အဆင့်တိုးမြှင့်ခွင့်
| တစ်နှစ်အတွင်း အသွားအပြန်ခရီး ၃ခေါက်
|}
&lt;/center&gt;

==တိမ်လွှာအပြုံး ခန်းမဆောင်==

[[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] ရှိတိမ်လွှာအပြုံး ခန်းမဆောင်သည် စိန်အဆင့် အသင်းဝင်များ နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များအတန်း (business class) ခရီးသည်များ အတွက်ဖြစ်ပြီး အစားအစာများ၊ ဖျော်ဖြေရေးအစီအစဉ်များ နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များ အတွက် လိုအပ်သည့် ဝန်ဆောင်မှုများပါဝင်သည်။

==ပြေးဆွဲသည့် မြို့ပေါင်း==

;{{flag|China}} 
* [[ကွမ်ကျိုးမြို့]] - [[ကွမ်ကျိုး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]
;{{flag|အိန္ဒိယနိုင်ငံ}}
* [[ဂယာမြို့]] - [[ဂယာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]] [seasonal]
;{{flag|မလေးရှားနိုင်ငံ}}
* [[ကွာလာလမ်ပူမြို့]] - [[ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]
;{{flag|Myanmar}}
* [[ရန်ကုန်]] - [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] '''အဓိကအခြေစိုက်ရာကွင်း'''
* [[မန္တလေး]]-  [[မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]  '''အခြေစိုက်ရာကွင်း'''
;{{flag| စင်ကာပူနိုင်ငံ}}
* [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်]]
;{{flag|Thailand}}
* [[ဘန်ကောက်မြို့]] - [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်]]
&lt;ref&gt;[http://www.maiair.com]&lt;/ref&gt;

==လေယာဉ်အရေအတွက်==
[[File:MAI Airbus A321 Bidini-2.jpg|thumb|200px|
[[အဲမက်ဒစ်တရေးနီး]](Air Mediterraneein)မှ ငှားရမ်းထားသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း Airbus A321လေယာဉ်တစ်စီး ]][[File:Myanmar Airways International Airbus A320 Prasertwit.jpg|thumb|200px|
[[ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]တွင် တွေ့ရသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း Airbus A320လေယာဉ်တစ်စီး]]
{|class=&quot;toccolours&quot; border=&quot;1&quot; cellpadding=&quot;3&quot; style=&quot;border-collapse:collapse;text-align:center&quot;
|+'''အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း လေယာဉ်စာရင်း'''
!  style=&quot;width:100pt; background:lightblue;&quot;| လေယာဉ်အမျိုးအစား
!  style=&quot;width:50pt; background:lightblue;&quot;| အရည်အတွက်
!  style=&quot;width:50pt; background:lightblue;&quot;| မှာယူတင်သွင်းမှု
!  style=&quot;width:50pt; background:lightblue;&quot;| မှတ်ချက်များ
|-
|[[Airbus A320 family|Airbus A320-200]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| ၄ စီး
| style=&quot;text-align:center;&quot;| ၀
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|[[Airbus A320 family|Airbus A319-100]]
| style=&quot;text-align:center;&quot;| ၆ စီး
| style=&quot;text-align:center;&quot;| ၀
| style=&quot;text-align:center;&quot;|
|-
|[[Embraer ERJ-190]]
|၂ စီး
|၀
|
|-
|ATR72-600
|၁ စင်း
|
|
|-
|Boeing 737-400F
|၁ စင်း
|
|
|-
|'''Total'''
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၀
| style=&quot;text-align:center;&quot; |
|}
&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.planespotters.net/airline/Myanmar-Airways-International |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=29 October 2022 |archive-date=18 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161118225756/https://www.planespotters.net/airline/Myanmar-Airways-International |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ဇွန် ၂၃ ရက်တွင် MAI က Airbus A319 လေယာဉ်တစ်စင်းကို ရန်ကုန်လေဆိပ်၌ တရားဝင်လက်ခံလိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာလေကြောင်း (MA) လေကြောင်းလိုင်း၏ သတ္တမမြောက် Airbus လေယာဉ်ရောက်ရှိ|publisher=ကြေးမုံ|page=၁၇|date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;


== ဖြစ်ရပ်များ ==

* ၂၀၂၆ ဧပြီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ရန်ကုန်လေဆိပ်]]မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{commonscat|Myanmar Airways International}}
{{reflist}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ]]</text>
      <sha1>ma4cb5zvqe4426ud0ol5bcs3a84h02n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47720</id>
    <revision>
      <id>1053470</id>
      <parentid>1044108</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T04:36:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053470</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="344934" sha1="synkjbnj7mf9yhkuo1uh34lfjgpupsu" xml:space="preserve">{{Infobox country
| နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ
| အမည်_ရင်း = &lt;big&gt; دولة الإمارات العربية المتحدة&lt;/big&gt;&lt;br /&gt;''{{Unicode|Dawlat al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah}}''
| ပုံ_အလံ =  Flag of the United Arab Emirates.svg
| ပုံ_တံဆိပ် =  Coats of arms of the United Arab Emirates.svg
| နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = 
| နိုင်ငံတော်သီချင်း = 
| ပုံ_နေရာ = LocationUnitedArabEmirates.svg
| မြို့တော် = [[အဘူဒါဘီမြို့]]
| အကြီးဆုံးမြို့ = [[ဒူဘိုင်းမြို့]]
| အကြီးဆုံးပြည်နယ် = 
| ဧရိယာ = ၈၃,၆၀၀ km² (၃၂,၂၇၈ sq mi)
| ဧရိယာအဆင့် = ၁၁၆
| ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = မပြောပလောက်
| အမြင့်ဆုံးနေရာ = 
| အရှေဆုံးမြစ် = 
| အကြီးဆုံးအင်း = 
| ကမ်ရိုးတန်း = 
| time zone = +၄
| ရုံးသုံးဘာသာများ = [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရပ်]]
| လူဦးရေ = ၄,၇၉၈,၄၉၁ (၂၀၀၇)
| လူဦးရေအဆင့် = ၁၂၀
| လူဦးရေအထူ = ၅၅/km² (၁၄၂.၅/sq mi)
| လူဦးရေအထူအဆင့် = ၁၅၀
| လူမျိုးများ = 
| ဘာသာတရားများ = 
| ပွဲများ = 
| အမျိုးအစား = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]] [[သမ္မတတစ်ပိုင်းစနစ်]] နှင့် [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]]
| ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ
| ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁) = Khalifa bin Zayed Al Nahyan (ခလီဖာ ဘင်ဇာယတ် အယ်နတ်ဟယန်)
| ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = ဝန်ကြီးချုပ်
| ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂) = Mohammed bin Rashid Al Maktoum (မိုဟာမက် ဘင်ရာရှစ် အယ်မက်ခတွန်)
| ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ
| ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = [[၂ ဒီဇင်ဘာ]] [[၁၉၇၁]]
| GDP_PPP = ၁၈၂.၈၇၆ ဘီလီယံ
| GDP_PPP_အဆင့် =
| GDP_PPP_per_capita = US $ ၄၉,၉၉၅
| GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = 
| HDI = ၀.၈၁၅
| HDI_အဆင့် = ၃၂
| ဗဟိုဘဏ် = 
| ငွေ = UAE ဒါဟမ် (AED)
| အထိမ်းအမှတ်များ = 
| ISO 3166-1 = AE
| cctld = .ae
| calling_code = +၉၇၁
}}
'''အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု''' ကို အဲမရိတ်စ် (စော်ဘွားပြည်များ) သို့မဟုတ် ယူအေအီး (UAE) ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြပြီး [[အာရှ]]တိုက် အနောက်တောင်ဘက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသော နိုင်ငံများမှာ အရှေ့ဘက်တွင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]] နှင့် အနောက်ဘက်တွင် [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့်လည်း ပင်လယ်နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။  ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉.၂ သန်းမျှ ရှိပြီး ၁.၄ သန်းမှာ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကာ ၇.၈ သန်းမှာ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ လာရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses|title=Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses|publisher=migrationpolicy.org }}&lt;/ref&gt;

၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုတွင် မြို့တော်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီ နှင့်အတူ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ ဖူဂျာအီရာ ဟူသော [[:en:Emirates of the United Arab Emirates|စော်ဘွားပြည်နယ် (၇) ခု]] ပါဝင်သည်။ ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီကို အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှိသော [[:en:Emir|အမီယာ]]ဟုခေါ်သော စော်ဘွားတစ်ဦးစီမှ အုပ်ချုပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံး စုပေါင်း၍ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီ တစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစည်းထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အဘူဒါဘီစော်ဘွားအား အာရပ်စော်ဘွားများ နိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားအား နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။  အစ္စလာမ် ဘာသာသည် နိုင်ငံတော် ဘာသာဖြစ်ပြီး အာရပ်ဘာသာ စကားမှာ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာကို နေရာအနှံ့ အသုံးပြုကြသည်။

ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရေနံထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020171232/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archivedate=20 October 2012 |title=Oil&amp;nbsp;– proved reserves |publisher=Cia.gov }}&lt;/ref&gt; သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ ထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့် ၁၇ ရှိသည်။&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120705035456/http://www.bp.com/liveassets/bp_internet/globalbp/globalbp_uk_english/reports_and_publications/statistical_energy_review_2011/STAGING/local_assets/pdf/natural_gas_section_2012.pdf Natural Gas]. BP Statistical Review of World Energy June 2012&lt;/ref&gt; ကွယ်လွန်သွားပြီ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီမင်းသား နှင့် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်ခဲ့သည့် ရှိတ်ဇာယာဒ်မှ အဲမရိတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ခဲ့ပြီး ရေနံမှာ ရသော အမြတ်ငွေများကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုများ၊ ပညာရေး နှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံတို့တွင် အသုံးချခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998 |title=United Arab Emirates profile |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}&lt;/ref&gt;  [[ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများတွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ လုပ်ငန်း အစုံဆုံး ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သော [[ဒူဘိုင်းမြို့]]မှာ ကမ္ဘာ့မြို့တော်တစ်ခုနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး၏ ဗဟိုဌာနတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/business/aviation/its-official-dubai-international-is-worlds-busiest-airport|title = Dubai International is world’s busiest airport|last = Iyer|first = Srinivasan|date = 30 December 2014|work = The National|access-date = 4 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.imf.org/external/datamapper/index.php |title=IMF Data Mapper |publisher=Imf.org }}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ နှင့် ရေနံ တင်ပို့ရောင်းချမှုပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=WorldFactbook&gt;{{cite web |url=http://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html |title=The World Factbook |accessdate=21 November 2015 |archivedate=6 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406123811/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WTO Trade Statistic 2009&quot;&gt;{{cite web |url=http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&amp;Country=AE |title=WTO Trade Statistic 2009 |work=Stat.wto.org |accessdate=21 November 2015 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304185435/http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&amp;Country=AE }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lse.ac.uk&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf|title=Economic diversification in the GCC countries|page=13|accessdate=21 November 2015|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205052923/http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf}}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီးမှာ ၎င်း၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ အတွက် ဝေဖန်ခံနေရဆဲ ဖြစ်ပြီး ဥပဒေအတွင်း [[ရှရီအသ်|ရှာရီယာ ဥပဒေ]]၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။&lt;ref name=ramadan&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Xs98Nv0Pe5E|title=Sharia law and Westerners in Dubai: should non-Muslims in UAE be made to face Islamic justice?}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/|title=United Arab Emirates: Torture and Flogging|work=Fanack|accessdate=21 November 2015|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006131138/http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=bergner&gt;{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=NqIkQz68_fgC&amp;pg=PA2203|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2008|work=Jeffrey T. Bergner|page=2203}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတကာတွင် နေရာတစ်ခု ရယူလာမှုကြောင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သူ အချို့က ဒေသအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိသောနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာ့ အင်အား အသင့်အတင့်ရှိ နိုင်ငံ တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nationalinterest.org/feature/the-uae-egypt%E2%80%99s-new-frontier-libya-11184|title=The UAE and Egypt's New Frontier in Libya|work=The National Interest|date=3 September 2014|accessdate=26 October 2014|first=Ellen|last=Laipson}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gevans.org/speeches/speech441.html|title=Middle Power Diplomacy|first=Gareth|last=Evans|date=29 June 2011|accessdate=26 October 2014}}&lt;/ref&gt;

==သမိုင်း==
===ရှေးဟောင်းခေတ်===
ယူအေအီးတွင် လူသားတို့ စတင်နေထိုင်သည်ဟု သိရှိရသော အချိန်မှာ [[ဘီစီ]] ၅၅၀၀ ခန့်တွင် ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၃၀,၀၀၀ ခန့်က မီးခေတ်ကျောက်များကို တွေ့ရှိရ၍ ထိုစဉ်ကတည်းက လူနေထိုင်မှု ရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/uae/uae-archaeologist-discovers-the-swiss-army-knife-from-130-000-years-ago|title = UAE archaeologist discovers the Swiss Army knife from 130,000 years ago|last = Pennington|first = Roberta|date = 5 February 2014|work = The National|accessdate = November 2014}}&lt;/ref&gt; ထိုစဉ်အချိန်ကတည်းက ပြင်ပ ကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော သက်သေရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဆက်သွယ်မှုများကို တောက်လျှောက် တွေ့ရပြီး အမျိုးအစားစုံလင်သည်။ ဟာဂျာတောင်များမှ ကြေးနီကို ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်ကပင် စတင် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.adias-uae.com/ |title=Abu Dhabi Islands Archaeological Survey (ADIAS) |publisher=Adias-uae.com |access-date=22 November 2015 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302223259/http://www.adias-uae.com/ }}&lt;/ref&gt; ၆၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂျူလ်ဖာ (ယနေ့ခေတ် ရာဆယ်ခိုင်မာရ်)အား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အီရန်ရှိ ဆပ်စေးနီးယန်း အင်ပိုင်ယာအား ကျူးကျော်ရာတွင် တပ်စခန်း အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;AbedHellyer2001&quot;&gt;{{cite book|author1=Ibrahim Abed|author2=Peter Hellyer|title=United Arab Emirates, a New Perspective|url=https://books.google.com/books?id=QcMz3zV0qAMC&amp;pg=PA83|year= 2001|work=Trident Press Ltd|isbn=978-1-900724-47-0|pages=83–84}}&lt;/ref&gt; [[အေဒီ]] ၂ ရာစုတွင် အာရေဗျ၏ တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင်လူမျိုးစုတို့ ရွေ့လျားမှုများ ရှိခဲ့ပြီး အက်ဇ်ဒိုက် ကာတာနီ ( သို့မဟုတ် ယာမာနီ) နှင့် ကူဒါလူမျိုးစုများမှ ဟာဂျာတောင်ကုန်းများ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြပြီး ဆပ်စေးနစ် တို့က အရှေ့ဘက် သို့မဟုတ် ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုး ထားခဲ့ကြသည်။ အယ်လ် ဘာရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော ပါရှားကမ်းရိုးတန်းနှင့် တူရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော အတွင်းပိုင်း အိုအေစစ် မြို့  အယ်လ်အန်တို့သည့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းမှ အတွင်းပိုင်းသို့ ကုန်သွယ်မှု ပြုရာလမ်းကြောင်းတွင် အရေးပါသော ခရီးထောက်နားရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/22 22]–23}}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီးတွင် ရှိသော ခရစ်ယာန်တို့၏ အစောဆုံး နေရာကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဆာရ်ဘာနီ ယပ်စ် ကျွန်းဟု ခေါ်သော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် ဘာသာရေး အဆောက်အဦးများဖြစ်ကာ ၇ ရာစုက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နက်စတိုးရီးယန်း ဘုရားကျောင်း ဖြစ်၍ အေဒီ ၆၀၀ ခန့်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အေဒီ ၇၅၀တွင် ထိုဘုရားကျောင်းအား ငြိမ်းချမ်းစွာ စွန့်ခွာခဲ့သည့် ပုံ ပေါ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled|title = Ancient secrets of Sir Bani Yas unveiled|last = Thomas|first = Jen|date = 12 December 2012|work = The National|accessdate = November 2014|archivedate = 22 December 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151222103357/http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled}}&lt;/ref&gt; ထိုတွေ့ရှိမှုကြောင့် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် အေဒီ ၅၀ ခုနှစ်မှ ၃၅၀ အတွင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ၏ နောက်မှ လိုက်၍ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည့်ဟု ယူဆရသော ရှားပါးသော အထောက်အထား တစ်ခုဖြစ်သည်။ သေချာသည့် အချက်မှာ အိုမန်တွင် ဂျွန်ဟု ခေါ်သော ဘစ်ရှော့တစ်ဦး ၅ရာစုတွင် ရှိခဲ့ပြီး အိုမန်၏ နောက်ဆုံး ဘစ်ရှော့မှာ ၆၇၆ ခုနှစ်တွင် ရှိခဲ့သော အစ်တီးယန်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title = The Trucial States|url = https://archive.org/details/bwb_P8-AMG-947|last = Hawley|first = Donald|work= Allen &amp; Unwin|year = 1971|isbn = 9780049530058|location = UK|pages = [https://archive.org/details/bwb_P8-AMG-947/page/48 48]–51}}&lt;/ref&gt;

===အစ္စလာမ်===
အာရပ်ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့မြောက်ထိပ်စွန်းသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ရခြင်းမှာ အေဒီ ၆၃၀ တွင် အစ္စလာမ်တို့၏ တမန်တော် မိုဟာမက်ထံမှ အိုမန်ရှိ အုပ်ချုပ်သူများသို့ ဟစ်ဂျရာဟု ခေါ်သော အစ္စလာမ်တို့၏ ရွေ့လျားမှုအပြီး ၉ နှစ်အကြာ တွင် တိုက်ရိုက်ပေးပို့သော စာ၏ နောက်ဆက်တွဲများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။  ထို့နောက်တွင် အုပ်ချုပ်သူများ အုပ်စုဖွဲ့၍ မဒီနာမြို့သို့ သွားရောက်ကြကာ အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းပြီးနောက်တွင် မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုးထားသော လူကြိုက်နည်းသသည့် ဆပ်စေးနစ်တို့ကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]}}&lt;/ref&gt; တမန်တော် မိုဟာမက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ရှိ အစ္စလာမ် အဖွဲ့အစည်းအသစ်များမှ မွတ်စလင် ခေါင်းဆောင်များကို ပုန်ကန်၍ ခွဲထွက်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ အဘူဘက်ကာမှ မဒီနာမြို့မှ စစ်တပ်တစ်တပ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ  ရစ်ဒါစစ်ပွဲဖြင့် နယ်မြေများကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက် နိုင်ခဲ့ကာ သွေးလွှမ်းသော  ဒစ်ဘာ တိုက်ပွဲတွင် လူဦးရေ ၁၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]–128}}&lt;/ref&gt; ထိုအဖြစ်အပျက်မှ ကယ်လီဖိတ်၏တည်တံ ခိုင်မြဲမှုကို ပြသခဲ့ပြီး အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ကို အသစ်ပေါ်ထွန်းလာသော ရာရှီဒွန် ကယ်လီဖိတ်၏ အောက်တွင် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။

===အော့တမန်နှင့် ပေါ်တူဂီခေတ်===
ကြမ်းတမ်းသော သဲကန္တာရ ပတ်ဝန်းကျင်မှ နေ၍ စွယ်စုံရသော လူမျိုးစုများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ လှည့်လည်သွားလာနေသော အုပ်စုများ ဖြစ်ကြပြီး အသက်ရှင်နေထိုင်ရေး အတွက် တိရစ္ဆာန် မွေးမြူခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် အမဲလိုက်ခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထိုအုပ်စုတို့ ရာသီအလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုမှ စ၍ အုပ်စုအချင်းချင်း မကြာခဏ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွာလေ့ ရှိရာမှ ရာသီ အလိုက် သို့မဟုတ် ရာသီတစ်ခု ၏ တစိတ်တဒေသ နေထိုင်ရာ  နေရာများ ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ လူမျိုးစု အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းကြပြီး  အဘူဒါဘီရှိ ဘာနီရပ်စ် နှင့် အယ်ဘူဖာလာ၊ ကမ်းရိုးတန်းရှိ အယ်လ် အိန်၊ လီဝါ နှင့် အယ်လ်ဘာရိန်း၊ ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ ဒဝါဟီယာ၊ အဝါမီယာ နှင့် မနာဆီယာ၊ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ရှာကိုင်ရင် နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ ကာဝါဆင် တို့ အပါအဝင် အချို့သော အစုအဖွဲ့ အမည်များမှာ ယနေ့ခေတ် အယ်မရိတ်နိုင်ငံသားများ ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲဖြစ်သည်။

၁၆ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ဒေသတွင်းရှိ လူဦးရေ၏ အချို့အဝက်မှာ အော့တမန်အင်ပိုင်ယာ၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် တိုက်ရိုက် ကျရောက်လျက် ရှိသည်။ &lt;ref&gt;[http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P History of the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151220042810/http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P |date=20 December 2015 }}. Sinimar.eu. Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule History of The United Arab Emirates – Ottoman Rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107061537/http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule |date=7 January 2018 }}. Liquisearch.com. Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Diabetes, Fight. (17 March 2012) [http://historyuaeedu.blogspot.com.tr/2012/03/british-and-ottoman-rule.html British and Ottoman rule]. Historyuaeedu.blogspot.com.tr. Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt; ၁၇ ရာစုတွင် ယနေ့ခေတ် အဘူဒါဘီ ဟုခေါ်သော နေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သော အားကောင်းသော အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘာနီရပ်စ် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/43 43]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;'Kashf Al Gumma' &quot;Annals of Oman from Early times to the year 1728 AD&quot; – Journal of the Asiatic Society of Bengal, 1874&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Ibn Ruzaiq, translated by GP Badger, &quot;History of the Imams and Sayids of Oman&quot;, London 1871&lt;/ref&gt; ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများ အပေါ် ပေါ်တူဂီတို့မှ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မူစကက်၊ ဆိုဟာ နှင့် ခိုရ်ဖာကန် တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ကမ်းရိုးတန်းနေ လူမျိုးစုများအပေါ် အယ်ဘူကာကီ နှင့် ၎င်းနောက်မှ လိုက်သော ပေါ်တူဂီတပ်မှူးများမှ သွေးလွှမ်းသော တိုက်ပွဲများဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက်  ခံတပ်များတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/282 282]}}&lt;/ref&gt;

ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းကို ဗြိတိသျှတို့က ပင်လယ်ဓားပြ ကမ်းရိုးတန် အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုဒေသတွင် အခြေစိုက်သော အယ်လ်ကာဝါဆင်တို့၏  လှေများက ဗြိတိသျှ အလံတင်ထားသော သင်္ဘောများကို ၁၇ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု အထိ အနှောက်အယှက် ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |title=November 3, 2008&amp;nbsp;– The UAE is the old Pirate Coast. Not much has changed. |work=Wayne Madsen Report |access-date=18 December 2015 |archive-date=8 December 2011 |archive-url=http://web.archive.bibalex.org/web/20111208145256/http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; အိန္ဒိယ ကုန်သွယ်ရေးကို ဓားပြတိုက် နှောက်ယှက်သူများ၏ ဘေးရန် မှ ကာကွယ် ရန် အတွက် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ စခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးမှ အစပြု၍ ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် ဌာနချုပ်နှင့် ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်ရှိ သင်္ဘောဆိပ်များကို ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ဆိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဗြိတိသျှ တို့နှင့် ဒေသခံ အုပ်ချုပ်သူ အချို့တို့ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက်ရှိ ပင်လယ်ဓာပြများကို တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ရာမှ တဆင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မင်းသားနယ်များ၏ အနေအထားကို ဖော်ပြသော ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ဆိုသော အသုံးအနှုန်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၄၃ နှင့် ၁၈၅၃ တို့တွင် နောက်ထပ်စာချုပ်များ ထပ်မံ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။

ပြင်သစ် နှင့် ရုရှားနိုင်ငံ အစရှိသော အခြားသော ဥရောပနိုင်ငံများ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို တုံ့ပြန်ရန် အတွက် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ထရူရှယ် မင်းသားနယ်များသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ် စာချုပ်တွင် ဆက်ဆံရေး ပိုမို နီးကပ်စွာ တည်ဆေက်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့ အနေနှင့် အခြားသော ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ နိုင်ငံများနှင့်လည်း အလားတူ စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားများမှ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေများကို ဗြိတိသျှတို့မှ အပ အခြားသူများအား မပေးအပ်ရန်နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ သဘောတူညီချက် မပါဝင်ဘဲ အခြားသော နိုင်ငံခြား အစိုးရများနှင့် ဆက်ဆံခြင်း မပြုရန် သဘောတူခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ တို့မှလည်း ထရူရှယ်နိုင်ငံများ၏ ကမ်းရိုးတန်းအား ပင်လယ်မှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် ကုန်းမြေပေါ်မှ တိုက်ခိုက်လာပါကလည်း အကူအညီပေးရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ထိုသီးသန့် သဘောတူညီချက်ကို အဘူဒါဘီ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း တို့အား အုပ်ချုပ်သူများမှ ၁၈၉၂ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်မှ ၈ ရက်ကြားတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အား အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံ နှင့် လန်ဒန်ရှိ ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့မှ ဆက်လက်၍ လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author=Tore Kjeilen |url=http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm |title=Trucial States |publisher=Looklex.com |date=4 April 2007 |accessdate=24 December 2015 |archivedate=20 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150220031629/http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm }}&lt;/ref&gt; ဗြိတိသျှတို့၏ ပင်လယ်ပြင် စောင့်ကြပ်ပေးမှုကြောင့် ပုလဲရှာ သင်္ဘောများ အနေနှင့် အတန်အသင့် လုံခြုံစိတ်ချစွာ သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှတို့မှ ကျွန်ကုန်သွယ်မှုကို တားမြစ်ထားသဖြင့် အချို့သော မင်းသားများ နှင့် ကုန်သည်များအတွက် အရေးကြီးသော ငွေရပေါက် ရလမ်း တစ်ခု ပိတ်သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://countrystudies.us/persian-gulf-states/84.htm United Arab Emirates – The Economy&quot;. Library of Congress Country Studies]. Countrystudies.us. Retrieved 14 July 2013.&lt;/ref&gt; ပင်လယ်ဓားပြမှုများနှင့် ပတ်သက်သော စွပ်စွဲချက်ကို ခေတ်သစ် အီမရိတ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ယခုလက်ရှိ ရှာဂျာ၏ စော်ဘွားမှလည်း ၎င်း၏ ၁၉၈၆ ခုနှစ်ထုတ် စာအုပ် &quot;ဆန်းကြယ်သော အာရပ် ပင်လယ်ဓားပြမှုများ&quot;တွင် ငြင်းဆိုထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title = The Myth of Arab Piracy in the Gulf|last = Al Qasimi|first = Sultan|work= Croom Helm|year = 1986|isbn = 0709921063|location = UK|pages = }}&lt;/ref&gt;

===ဗြိတိသျှခေတ် နှင့် ရေနံတွေ့ရှိခြင်း===
၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ပုလဲရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တွင် နေထိုင်သူများ အတွက် ဝင်ငွေ နှင့် အလုပ်အကိုင် ရရှိစေခဲ့သည်။ [[ပထမ ကမ္ဘာစစ်]] ဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် ထိုလုပ်ငန်းကို ကြီးမားစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သော်လည်း အဓိကအားဖြင့် ထိုလုပ်ငန်း ကွယ်ပျောက်သွားရသည့် အကြောင်းမှာ ၁၉၂၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်း နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ်များ အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငွေကျုံ့ခြင်း နှင့် ပုလဲမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း ပေါ်ပေါက် လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိနေသေးသော လုပ်ငန်းများမှာ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အပြီး မကြာမီတွင် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခါစ အိန္ဒိယ အစိုးရသစ်မှ ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်နိုင်ငံများမှ တင်ပို့သော ပုလဲများကို အခွန်အတုပ် ကြီးမားစွာ ကောက်ခံခြင်းကြောင့် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သည်။ ပုလဲလုပ်ငန်း ကျဆင်းခြင်းကြောင့် ထရူရှယ်နိုင်ငံများတွင် ကြီးစွာသော စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းနှင့် တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp |title=UAE History &amp; Traditions: Pearls &amp; pearling |work=UAEinteract |accessdate=24 December 2015 |archivedate=6 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206103534/http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp }}&lt;/ref&gt;

[[File:Mid-20th century Dubai.JPG|thumb|left|၁၉၅၀ ခုနှစ် [[ဒူဘိုင်းမြို့]]]]
ဗြိတိသျှတို့က စော်ဘွားနယ်များအတွင်းရှိ အသေးစား ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများကို ကူညီရန် အတွက် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ရုံးတစ်ရုံးအား ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မင်းသားနယ်များ အတွင်းမှ မင်းသား ၇ ယောက်တို့က ၎င်းတို့အကြားရှိ ကိစ္စရပ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အတွက် ကောင်စီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးရေးရုံးအား လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ထရူရှယ်နိုင်ငံများကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080803020019/http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archivedate=3 August 2008|title=Al Khaleej News Paper}}&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်းမင်းသား ရာရှစ်၏ ဥပဒေ အတိုင်ပင်ခံ အဒီဘီတာအား ကောင်စီ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဥပဒေ အကြံပေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429011257/https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archivedate=29 April 2011 |title=Trucial States Council until 1971 (United Arab Emirates) |publisher=Fotw.net }}&lt;/ref&gt; လူမျိုးစု အသွင်သဏ္ဌန် နေထိုင်ကြသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ပုံစံနှင့် စော်ဘွားနယ်များ အကြားတွင် နယ်နိမိတ် မရှိခြင်းကြောင့် အငြင်းပွားမှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး ညှိနှိုင်းမှု ဖြင့် ဖြစ်စေ ရှားရှားပါးပါး အင်အားသုံး၍ ဖြစ်စေ ဖြေရှင်းလေ့ ရှိသည်။ ဗြိတိသျှတို့က ထရူရယ် အိုမန် စကောက်ဟု ခေါ်သော စစ်တပ် အသေးစားကလေး တစ်ခုကို အသုံးပြု၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ခဲ့ကြသည်။

၁၉၅၅ ခုနနှစ် အိုမန်နှင့် အဘူဒါဘီ တို့အကြား တောင်ပိုင်းရှိ နယ်နိမိတ် တစ်ခုဖြစ်သည့် ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားကြရာတွင် ဗြိတိသျှတို့က အဘူဒါဘီ ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5444.htm|title=United Arab Emirates (06/07)|publisher=State.gov}}&lt;/ref&gt; ၁၉၇၄ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်ဖြင့် အဘူဒါဘီ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံတို့ကြား နယ်စပ်အငြင်းပွားမှု ပြဿနာအား ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသဘောတူညီချက်မှာ အတည်မပြုရ သေးပေ။&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Gray|first1=Matthew|title=Global Security Watch – Saudi Arabia|date=7 October 2014|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara|isbn=978-0-313-38699-2|page=99|url=https://books.google.co.uk/books?id=dxvFBAAAQBAJ&amp;source=gbs_navlinks_s|accessdate=20 June 2015}}&lt;/ref&gt; အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နှင့် အိုမန်နိုင်ငံတို့ အကြားရှိ နယ်စပ်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|url = http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592|title = Historic UAE-Oman accord involves 272km of border|date = 22 July 2008|work = Gulf News|accessdate = November 2014|archivedate = 29 November 2014|archiveurl = https://web.archive.org/web/20141129030925/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592}}&lt;/ref&gt;

၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရမှ ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ခေါင်းဆောင်များ ထံမှ နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများအား လုပ်ပိုင်ခွင့် မပေးရန် တရားဝင် ကတိကို ရရှိခဲ့သည်။ ပါရှားတွင် ၁၉၀၈ မှ စ၍ လည်းကောင်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ စ၍ လည်းကောင်း ရေနံ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့မှုကြောင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ ထုတ်လုပ်ရန် အလားအလာ ရှိကြောင်း သိရှိခဲ့ရသဖြင့် ဗြိတိသျှ တို့ ဦးဆောင်သော ရေနံကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သည့် အီရတ် ရေနံ ကုမ္ပဏီ (အိုင်ပီစီ) မှ ဒေသအား စိတ်ဝင်စားမှု ပြသခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဘီပီ ရေနံကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် အင်ဂလို ပါရှား ရေနံကုမ္ပဏီ (အေပီအိုစီ) မှ အိုင်ပီစီတွင် ရှယ်ယာ ၂၃.၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ မှ စ၍ ကုန်းတွင်း ရေနံ ရှာဖွေရန် အတွက် ဒေသတွင်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပြီး အိုင်ပီစီ၏ အပေါင်းအပါ ကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သော ရေနံ ကွန်ဆက်ရှင်း လိမိတက်၏ ကိုယ်စား အေပီအိုစီမှ ပထမဆုံး အကြိမ် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 41–42}}&lt;/ref&gt; အေပီအိုစီ အနေနှင့် အိုင်ပီစီမှ တဆင့် လုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်သော အနီရောင်မျဉ်းကြောင်း သဘောတူညီချက်ကြောင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကို တစ်ဦးတည်း လုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ပီစီအယ်လ် နှင့် ထရူရှယ် ခေါင်းဆောင်များ အကြားတွင် စာချုပ်အချို့ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ပုလဲကုန်သွယ်မှု ပြိုလဲသွားပြီးနောက် ဆင်းရဲမှုနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော ဒေသများ အတွက် အသုံးဝင်သော အကျိုးအမြတ်များကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ခေါင်းဆောင်များ အနေနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော အီရန်၊ ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်၊ ကာတာ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံကဲ့သို့ ရေနံကြောင့် တိုးပွားလာသော ချမ်းသာမှုများကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့နိုင်ရန်မူ ခဲယဉ်းနေသေးသည်။ အဘူဒါဘီရှိ ပထမဆုံး လွန်တွင်းကို အိုင်ပီစီမှ လုပ်ကိုင်နေသော ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည့် ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်း ရေနံ ဖွံ့ဖြိုးရေး ကုမ္ပဏီ (ပီဒီတီစီ) မှ ၁၉၅၀ တွင် ရပ်စ်ဆာဒါ၌ စတင် တူးဖော်ခဲ့သည်။ ပေပေါင်း ၁၃,၀၀၀ နက်သော လွန်တွင်းနက် ဖြစ်ပြီး ၁ နှစ်မျှ ကြာအောင် တူးဖော်ခဲ့သော်လည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပဲ ထိုခေတ်အခါက များပြားလှသော ကုန်ကျစရိတ်ဖြစ်သည့် စတာလင်ပေါင်တစ်သန်း မျှ ကုန်ကျခဲ့သည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဘီပီ၏ လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော ဒီအာစီ ရေနံရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီသည် အဘူဒါဘီနယ် အုပ်ချုပ်သူများထံမှ ကမ်းလွန် ရေနံရှာဖွေခွင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘီပီသည် နောင်တွင် တိုတယ်လ် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် ပြင်သစ် ရေနံကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်းကာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရေး ကုမ္ပဏီများဖြစ်သော အဘူဒါဘီ ပင်လယ်ဒေသ လိမိတက် (အက်ဒ်မာ) နှင့် ဒူဘိုင်း ပင်လယ် ဒေသ လိမိတက် (ဒူမာ) တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပင်လယ်ရေအောက် ရေနံ ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းအများအပြားကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နာမည်ကျော် ပင်လယ်ပြင် စူးစမ်းရှာဖွေ လေ့လာသူ ယက် ကော်စတူး ဦးဆောင်သည့် လုပ်ငန်း တစ်ခုလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Cousteau|first1=Jacques|title=Calypso explores for underwater oil|journal=National Geographic Magazine|date=August 1955|volume=CVIII|issue=2|accessdate=19 November 2014}}&lt;/ref&gt; ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရေပေါ် ပလက်ဖောင်း ရေနံတူးစင်တစ်ခုကို ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဘတ်မြို့မှ ဆွဲယူလာခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ ရေပိုင်နက် အမ်းရှိတ် ပုလဲကွင်း အပေါ်တွင် နေရာချထားကာ ရေနံတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို  စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မတ်လတွင် သာမာမာ အပေါ်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံး ရေနံတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုကျောက်ဖြစ်တည်မှု မှတဆင့် တန်ဖိုးရှိသော ရေနံရှာဖွေ တွေ့ရှိမှု အမြောက်အမြားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိမှုမှာ ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပထမဆုံး စီးပွားဖြစ် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရေနံ တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ အက်ဒ်မာသည် ဇာကွန် နှင့် အခြားဒေသများတွင် ကမ်းလွန်ရေနံများ ဆက်လက် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး အခြားကုမ္ပဏီများမှလည်း စီးပွားဖြစ် ရေနံတွင်းများ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းကမ်းလွန်ရှိ ဖာတေး ရေနံတွင်း နှင့် ရှာဂျာကမ်းလွန် မူဘာရက် ရေနံတွင်း (အီရန်နှင့် ဝေစုခွဲ) တို့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|last1=Butt|first1=Gerald|title=Oil and Gas in the UAE|url=https://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf|website=UAE Interact|accessdate=19 November 2014|archivedate=23 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151123003948/http://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf}}&lt;/ref&gt;

ပီဒီတီစီမှလည်း ကုန်းတွင်း  ရေနံရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်တူးဖော်သော လွန်တွင်းနက် ၅ ခုမှလည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ၁၉၆၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇တွင် တာရစ်ဖ် အနီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသ မာဘန် အမှတ် ၃ တွင်းမှ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် ရေနံပမာဏကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 413–416}}&lt;/ref&gt; ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပီဒီတီစီသည် အဘူဒါဘီ ရေနံ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရေနံမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ အဘူဒါဘီအား အုပ်ချုပ်သူ ဇာယတ် ဘင် စူလတန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအများပြားကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းများ၊ လူနေအိမ်များ၊ ဆေးရုံများ နှင့် လမ်းများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း ရေနံတင်ပို့မှု စတင်ခဲ့ပြီးနောက် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ရာရှစ် ဘင် ဆာအိ အယ် မတ်တွန်းမှ အကန့်အသတ်ရှိသော ရေနံအရင်းအမြစ်မှ ရရှိသော ဝင်ငွေများဖြင့် ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့မြို့တော် ဖြစ်လာမည့် ဒူဘိုင်း အတွက် လိုအပ်သော အမျိုးမျိုးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998|title=Middle East &amp;#124; Country profile: United Arab Emirates|publisher=BBC News|date=11 March 2009}}&lt;/ref&gt;

===လွတ်လပ်ရေးရခြင်း(၁၉၇၁)===
[[File:Zayed bin Al Nahayan.jpg|thumb|upright|ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတ ဖြစ်သည်။]]
၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရ အနေနှင့် ယနေ့ခေတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဖြစ်လာမည့် ဒေသများကို ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် မတတ်နိုင်တော့ကြောင်း ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ ပါလီမန် အမတ်များမှ တော်ဝင်ရေတပ်မတော် အနေနှင့် ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်များကို ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်ထားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဒဲနစ် ဟေလီမှ ဗြိတိသျှ စစ်တပ်များသည် အလွန်အမင်း ဖြန့်ကျက်ထားသဖြင့် ထရူရှယ်အစောင့်‌ရှောက်ခံနယ်ကို ကာကွယ်ရန် အတွက်လည်း လက်နက် ပြည့်စုံစွာ မရှိကြောင်း အစီရင်ခံ တင်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဟာရိုးလ် ဝီလ်ဆင်]] က ထရူရှယ်မင်းသားနယ် ၈ ခု နှင့် အတူ ဗြိတိသျှတို့၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု အောက်တွင် ရှိနေသော [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]] နှင့် [[ကာတာနိုင်ငံ]] တို့ကိုပါ သဘောတူစာချုပ် အရ ဆက်ဆံရေးကို အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒ်ဝပ် ဟိသ်မှ ထပ်မံ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ရက်အနည်းငယ် အကြာတွင် အဘူဒါဘီနယ်ကို အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းက ၎င်းတို့၏ အားနည်းချက်ကို သိရှိ ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ဗြိတိသျှ တပ်များကို အဲမရိတ် တွင် ထားရှိသည့် အတွက် ကုန်ကျသည့် စရိတ်အားလုံးကို ကျခံပေးပါမည်ဟု ကမ်းလှမ်း၍  ဗြိတိသျှတို့အား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု စာချုပ်ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ လေဘာ အစိုးရမှ ထိုကမ်းလှမ်းချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Jonathan Gornall|date=2 December 2011 |url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/sun-sets-on-british-empire-as-uae-raises-its-flag#page5 |title=Sun sets on British Empire as UAE raises its flag |work=The National|location=Abu Dhabi}}&lt;/ref&gt; ဗြိတိသျှ လေဘာပါတီ အမတ် ဂေါ်ရွန်ဝီ ရောဘတ်မှ စော်ဘွားဇာယတ်အား ဗြိတိသျှတို့၏ တပ်များ ရုပ်သိမ်းမည်ကို အကြောင်းကြားပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ စော်ဘွားနိုင်ငံ ၉ ခုမှ အာရပ်စော်ဘွားများ၏ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် စာချုပ်အရ ဆက်ဆံရေး ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သော်လည်း နှစ်လည်ပိုင်း အထိ ပြည်ထောင်စုနှင့် ပတ်သက်သော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို သဘောတူညီမှု မရနိုင်ခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php |title=History the United Arab Emirates (UAE)&amp;nbsp;– TEN Guide |work=Guide.theemiratesnetwork.com |date=11 February 1972 |accessdate=11 March 2016 |archivedate=8 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090608021436/http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php }}&lt;/ref&gt;

မိမိကိုယ်ကို ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိခြင်းအတွက် ကြောက်ရွံ့နေမှုများမှာ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် မရပ်တည်မီ ရက်များတွင် ပိုမိုသိသာထင်ရှား လာစေခဲ့သည်။ အီရန် ဖျက်သင်္ဘော အုပ်စုမှ ပင်လယ်ကွေ့ အောက်ပိုင်းတွင် စုစည်းပြီး တွန်းဘ် ကျွန်းများဆီသို့ ဦးတည်မောင်နှင် လာခဲ့သည်။ ထိုကျွန်းများကို အဓမ္မသိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် အရပ်သားများနှင့် အာရပ်စစ်သားများအား ထွက်ပြေးခွင့် ပေးခဲ့သည်။ ထိုကျူးကျော်မှုများ ဖြစ်ပွားနေစဉ်တွင် ဗြိတိသျှ စစ်သင်္ဘောများမှာ မည်သို့မျှ အရေးယူခြင်း မရှိပဲ ရပ်ကြည့်နေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |title=TONB ISLANDS (GREATER and LESSER), two tiny islands of arguable strategic importance in the eastern Persian Gulf, south of the western tip of Qešm island |last1=Mirfendereski |first1=Guive |date=25 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704222708/http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |archive-date=4 July 2015 }}&lt;/ref&gt; ဖျက်သင်္ဘောအုပ်စုသည် အဘူမူဆာ ကျွန်းသို့လည်း ချဉ်းကပ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စော်ဘွား ခါလစ် ဘင် မိုဟာမက် အယ်လ် ကာဆီမီက ၎င်း၏ တပ်များ အနေနှင့် ကျူးကျော်လာသော အီရန်တပ်များကို တွန်းလှန်ရန် မဖြစ်နိုင်မှန်း သဘောပေါက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုကျွန်းအား အီရန်သို့ တစ်နှစ်လျှင် ၃ သန်းဖြင့် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆော်ဒီအာရေဗျမှ အဘူဒါဘီရှိ ကမ်းမြောင်များကို ၎င်းတို့ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Krane |first1=Jim |year=2009 |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/81 81]–84}}&lt;/ref&gt;

ဘာရိန်း နိုင်ငံသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ၎င်း၊ ကာတာနိုင်ငံမှာ စက်တင်ဘာလတွင်၎င်း  လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် ဗြိတိသျှ နှင့် ထရူရှယ်မင်းသားနယ်များ အကြား သဘောတူ ချုပ်ဆိုထားသော စာချုပ် သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသွားသည့် အခါတွင် ထိုနိုင်ငံများမှာ အပြည့်အဝ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-1021.html |title=Bahrain&amp;nbsp;– INDEPENDENCE |publisher=Country-data.com }}&lt;/ref&gt; အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းသားနှစ်ဦးမှာ ၎င်းတို့ မင်းသားနယ် နှစ်ခုပေါင်းစပ်၍ ပြည်ထောင်စု တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲပြီး အခြေခံ ဥပဒေ တစ်ခုကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီးနောက် အခြားမင်းသားနယ် ၅ ခုမှ အုပ်ချုပ်သူများကိုလည်း အစည်းအဝေး ဖိတ်ခေါ်၍ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်းဝင်ရောက်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထိုမင်းသားနယ် နှစ်ခု အနေနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် အပြီးရေးဆွဲရန် သဘောတူထားခဲ့သည်။&lt;ref name=infoplease&gt;{{cite web|url=http://www.infoplease.com/country/profiles/united-arab-emirates.html |title=United Arab Emirates: History, Geography, Government, and Culture&amp;nbsp;— |publisher=Infoplease.com |accessdate=2016-02-12 }}&lt;/ref&gt; ထိုနေ့တွင်ပင် ဒူဘိုင်း ဧည့်ဆောင် နန်းတော်၌ အခြားမင်းသားနယ် လေးခုမှလည်း အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဟု ခေါ်တွင်သော ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ဘာရိန်းနိုင်ငံနှင့် ကာတာနိုင်ငံတို့မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပူးပေါင်းဝင်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်မှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|author=Simon C. Smith|title=Britain's Revival and Fall in the Gulf: Kuwait, Bahrain, Qatar, and the Trucial States, 1950–71|url=https://books.google.com/books?id=w_qCeBV9IW0C&amp;pg=PA64|year=2004|work=Routledge|isbn=978-0-415-33192-0|pages=64–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111119060814/http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archivedate=19 November 2011 |title=Trucial Oman or Trucial States&amp;nbsp;– Origin of Trucial Oman or Trucial States &amp;#124; Encyclopedia.com: Oxford Dictionary of World Place Names |publisher=Encyclopedia.com }}&lt;/ref&gt; ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသားကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုကောင်စီမှာ အုပ်ချုပ်သူ ၇ ဦးမှ ခန့်အပ်ထားသော အဖွဲ့ဝင် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည့် အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အာရပ်နိုင်ငံများ အသင်းသို့ ၁၉၇၁ တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွဲ့စည်းသည့် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အဘူဒါဘီမှ ပထမဆုံး ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ် အီရတ်နိုင်ငံမှ ကူဝိတ်နိုင်ငံအား ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သည့် အခါတွင် ယူအေအီးတပ်များမှ အီရတ်ကို တိုက်ခိုက်သော မဟာမိတ်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။

===လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်===
[[File:Abu Dhabi Corniche Skyline.jpg|thumb|ရှာဂျာမြို့မြင်ကွင်း]]
ယူအေအီးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများမှ တိုက်ခိုက်သည့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ တာလီဘန် ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ပွဲ (၂၀၀၁) ခုနှစ်နှင့် အီရတ်ရှိ ဆဒမ်ဟူစိန်အား တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲ (၂၀၀၃) ခုနှစ် တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီမြို့ပြင်တွင် တည်ရှိသည့် အယ်လ်ဒါဖရာ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်းမှနေ၍ အာဖရိက ဦးချိုဒေသ တွင် ဖြစ်ပွားသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု ပပျောက်ရေး စစ်ပွဲ၏ စစ်ဆင်ရေးကို အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။  ထိုအခြေစိုက်စခန်းသည့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ|ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]]တွင် လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်မျှော်ကြည့် စစ်ဆင်ရေး တွင်လည်းကောင်း မဟာမိတ်တပ်များ၏ စစ်ဆင်ရေးများကို အထောက်အပံ့ ပေးခဲ့သည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို ၁၉၉၄ တွင် အမေရိကန် နှင့် ၎င်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစစ်တွင် ပြင်သစ်နှင့် လည်းကောင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Alfred B. Prados (20 November 2002) {{Cite web |title=Iraqi Challenges and U.S. Responses: March 1991 through October 2002 |url=http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=18 August 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060818063026/http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf }}, The Library of Congress, US.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |author=Sean Foley |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |title=The UAE: Political Issues and Security Dilemmas |journal=Middle East Review of International Affairs |volume=3 |issue=1 |date=March 1999 |archive-date=13 June 2013 |access-date=26 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |access-date=26 March 2016 |archive-date=13 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=13 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်နှင့် ယူအေအီးနိုင်ငံတို့သည့် အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် ပြင်သစ် အမြဲတမ်း အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခွင့် ပြုသည့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704414 |title=United Arab Emirates profile – Timeline |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}&lt;/ref&gt; ယူအေအီးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် လစ်ဗျားအား တိုက်ခိုက်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ပထမ သမ္မတဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ အဘူဒါဘီ၏ မင်းသားအဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ယူအေအီး အုပ်ချုပ်သူများ၏ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ခါလစ်ဖာအား သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ခါလစ်ဖာ၏ အဘူဒါဘီ အိမ်ရှေ့မင်းသား နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3975737.stm |title=Veteran Gulf ruler Zayed dies |publisher=BBC News |date=2 November 2004 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ ရှိတ် မတ်တွန်း ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်း ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရှေ့မင်းသား ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းမှ အုပ်ချုပ်သူနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာကို ဆက်ခံ တာဝန် ယူခဲ့သည်။

၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဆင့် ရွေးကောက်ပွဲကို ယူအေအီးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ရွေးထုတ်ထားသော မဲပေးသူ အနည်းငယ်က အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ဖြစ်သော ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဝက်ကျော်ကို ရွေးကောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အခြား အာရပ်နိုင်ငံများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော အာရပ်နွေဦးတော်လှန်ရေးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ရသော်လည်း အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၁၀၀ ကျော်မှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို တောင်းဆိုကြသဖြင့် အကျဉ်းချ နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။ ထိုမျှသာမက အချို့သူများမှာ နိုင်ငံသား အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;amnesty.org&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde25/0018/2014/en/|title=United Arab Emirates: Silencing dissent in the United Arab Emirates (UAE) |publisher=Amnesty International |accessdate=2016-02-12}}&lt;/ref&gt; ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ အုပ်ချုပ်သူ မိသားစုဝင် တစ်ဦးမှ နိုင်ငံရေး အရ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိစေရန် တောင်းဆိုသဖြင့် အကျယ်ချုပ် ချထား ခံခဲ့ရသည်။ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံဖြစ်သော ဘာရိန်းနိုင်ငံရှိ ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယူအေအီးမှ မိမိ၏ အစိုးရကို အွန်လိုင်းတွင် လှောင်ပြောင်ခြင်းနှင့် ဆိုရှယ် မီဒီယာကို အသုံးပြု၍ ဆန္ဒပြရန် စည်းရုံးခြင်းတို့အား ဥပဒေမဲ့ ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;/&gt;

==ပထဝီဝင်==
[[File:UAE Regions map.png|left|thumb|300px|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ မြေပုံ]]
[[File:Dunebashing group Dubai.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့စွန်ရှိ သဲကန္တာရ မြင်ကွင်း]]
အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အိုမန် ပင်လယ်ကွေ့ နှင့် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိကာ အိုမန် နိုင်ငံ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ တို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် မဟာဗျူဟာ ကျသော နေရာဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့ရေနံစိမ်းများ ဖြတ်သန်းသယ်ဆောင်ရာ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားသို့ တောင်ဘက်မှ ချဉ်းကပ်ရာ ဒေသ တလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080705161411/http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archivedate=5 July 2008 |title=UAE Oil and Gas |publisher=Uae.gov.ae |date=19 June 1999 }}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီးနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီကျု ၂၂°၃၀' မှ ၂၆°၁၀'  အတွင်း၊ အရှေ့ လောင်ဂျီကျု ၅၁° and ၅၆°၂၅′ အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံနှင့် ၃၃၀မိုင် (၅၃၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အနောက်ဘက်၊ တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားပြီး အိုမန်နိုင်ငံနှင့် ၂၈၀မိုင် (၄၅၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အရှေ့တောင်ဘက် နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက် ကွာအယ်လ်အူဒိ တွင် ကာတာနိုင်ငံနှင့် ၁၂မိုင် (၁၉ကီလိုမီတာ) မျှ နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာမှာ နယ်နိမိတ်ပြဿနာ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408121304/http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archivedate=8 April 2010 |title=Saudi-UAE Disputes |publisher=Arabmediawatch.com |date=21 August 1974 }}&lt;/ref&gt; ဗြိတိသျှတို့ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံသစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် အီရန်နှင့် အငြင်းပွားဆဲ ကျွန်းများ၏ ပြဿနာမှာ မရှင်းရသေးဘဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အိမ်နီးချင်း ကာတာနိုင်ငံနှင့်လည်း အခြားကျွန်းများ အတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုကို အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm |title=UAE Disputes, International UAE Disputes, UAE Boundary Dispute, UAE National Disputes, UAE Emirate Disputes, Claims Three Islands, Abu Musa Island, Greater &amp; Lesser Tumb, The History of Islands, Human Resources UAE, Arab Emirates |publisher=Uaeprison.com |date=14 May 2007 |access-date=27 March 2016 |archive-date=4 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090804050555/http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm }}&lt;/ref&gt; အကြီးဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနယ်မှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၈၇% မျှ ရှိပြီး ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ အသေးငယ်ဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အက်ဂျ်မန်မှာ ၁၀၀ စတုရန်းမိုင် (၂၅၉ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှသာ ကျယ်ဝန်းသည်။ (ပုံတွင်ကြည့်ပါ။)

ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းမှာ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ၄၀၄မိုင် (၆၅၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ဆားလွင်ပြင်များ  အများဆုံး ပါဝင်ပြီး ကုန်းတွင်းပိုင်း အတော်ဝေးဝေးထိ တည်ရှိသည်။ အကြီးဆုံး သဘာဝ ဆိပ်ကမ်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် တည်ရှိသော်လည်း အဘူဒါဘီ၊ ရှာဂျာနှင့် အခြားဒေသတို့တွင် ဆိပ်ကမ်းများကို သောင်တူး တည်ဆောက် ထားသည်။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်း ကျွန်း အများအပြား ရှိပြီး အချို့သော ကျွန်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို အီရန်နိုင်ငံ၊ ကာတာနိုင်ငံ တို့နှင့် နိုင်ငံတကာတွင် အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော ကျွန်းမများ နှင့်အတူ များပြားလှသော သန္တာကျောက်တန်းများ၊ ရွေ့လျားနေသော သောင်ခုံများကြောင့် ရေကြောင်းသွားလာရေးကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်။ ပြင်းထန်သောလှိုင်းနှင့် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသော လေပြင်းများကြောင့် ကမ်းခြေအနီး သင်္ဘောများ သွားလာမှုကို ပိုမို ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ယူအေအီးသည် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တွင်လည်း အယ်ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်း ဖြန့်ကျက် တည်ရှိလျက် ရှိပြီး ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြား အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ် ထိပ်ဆုံးရှိ မူဆန်ဒမ် ကျွန်းဆွယ်မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ ကြားခံထားသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သည်။

အဘူဒါဘီနယ်၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ကျယ်ပြန့်ပြီး ရွေ့လျားလျက် ရှိသော သဲသောင်ခုံများ ဖြစ်ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ၏ လူမနေသော ဒေသဖြစ်သော ရပ်ဘ် အယ်လ် ခါလီနှင့် ပေါင်းစပ် သွားသည်။ အဘူဒါဘီ၏ သဲကန္တာရနယ်တွင် အရေးပါသော အိုအေစစ်နှစ်ခုရှိပြီး အမြဲတမ်း နေထိုင်ရန် နှင့် စိုက်ပျိုးရန် လုံလောက်သော မြေအောက်ရေကို ထိုအိုအေစစ်တို့မှ ပံ့ပိုးပေးသည်။&lt;ref&gt;Muhammad Aurang Zeb Mughal (2013). Persian Gulf Desert and Semi-desert. Robert Warren Howarth (ed.), ''Biomes &amp; Ecosystems'', Vol. 3. Ipswich, MA: Salem Press, pp. 1000–1002.&lt;/ref&gt; ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော လီဝါ အိုအေစစ် မှာ တောင်ဘက်တွင် ရှိပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ နှင့် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ် မထားသော နယ်စပ် အနီးတွင် ဖြစ်သည်။ လီဝါ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၆၂မိုင် (၁၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် အယ်လ်ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ်ရှိပြီး ၎င်းမှာ အဘူဒါဘီနှင့် အိုမန် နယ်စပ် နှစ်ဘက်စလုံးသို့ ဖြန့်ထွက်လျက် ရှိသည်။ အိုမန်နိုင်ငံ နယ်စပ် အနီးရှိ ဇက်ဟာ ကန်မှာ လူလုပ်သော ရေကန် ဖြစ်သည်။

၁၉၇၁ ခုနှစ် ထိုဒေသမှ ပြန်လည် မဆုတ်ခွာမီ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ စော်ဘွားနယ် ခုနစ်ခု ကြားရှိ အတွင်းပိုင်း နယ်နိမိတ်များကို အသေးစိတ် ချပြခဲ့ခြင်းဖြင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု ပေါ်ပေါက်ရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေမည့် အငြင်းပွားမှုများကို ကြိုတင်တားဆီး​ပေးခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် စော်ဘွားနယ်တို့၏ အုပ်ချုပ်သူများမှ ဗြိတိသျှတို့၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကကို လက်ခံခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှု နှင့် ဒူဘိုင်း နှင့် ရှာဂျာ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုတို့မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည် အထိ မဖြေရှင်းနိုင်ပဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ အရှုပ်ထွေးဆုံး နယ်နိမိတ်များမှာ အယ်လ် ဟာဂျာ အယ်လ် ဂါဘီ တောင်ကုန်းများတွင် ဖြစ်ပြီး ထိုဒေသရှိ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ဒါဇင်ခန့်ကို စော်ဘွားနယ် ၅ ခုမှ သူပိုင်သည် ငါပိုင်သည်ဟု အငြင်းပွားနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။


===ဒေသရင်း အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ===
[[File:1501200713074 Acacia tortilis.jpg|thumb|ဖူဂျာရာ အနီး သဲကန္တာရတွင် ပေါက်ဖွားကြီးပြင်းနေသော အကေးရှားပင်များ]]
အိုအေစစ်များတွင် စွန်ပလွံပင်များ၊ အကေးရှားပင်များ နှင့် ယူကလစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသည်။ သဲကန္တာရ ဒေသတွင် ဒေသရင်း အပင်များမှာ အလွန်ရှားပါးပြီး မြက်ပင်များနှင့် ဆူးခြုံများသာ ရှိသည်။ ဒေသခံ တိရစ္ဆာန်များမှာ အလွန်အအမင်း အမဲလိုက်ခြင်းကြောင့် မျိုးသုဉ်းလု နီးပါး ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဘာနီရပ်စ်ကျွန်းတွင် ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေ အစီအစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး အချို့ တိရစ္ဆာန်များ ဆက်လက် ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး အာရေဗျ ဒရယ်များ နှင့် ကျားသစ်များမှာ ဥပမာ ဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းငါး နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် မက်ကရယ်ငါး၊ ပါ့ချ် ငါး နှင့် တူနာငါး တို့အပြင် ငါးမန်း နှင့် ဝေလငါးတို့ ပါဝင်သည်။

===ရာသီဥတု===
ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူလျော့ပိုင်း ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုဖြစ်ပြီး ပူပြင်းသော နွေရာသီနှင့် နွေးထွေးသော ဆောင်းရာသီများ ရှိကြသည်။ အပူဆုံးလမှာ ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လတို့ဖြစ်ပြီး ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်တွင် ပျမ်းမျှ အမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၄၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် (၁၁၃ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်မားသည်။ အယ်လ်ဟာဂျာ တောင်ကုန်း ဒေသတွင်မူ အပူချိန် လျော့နည်းပြီး ကုန်းမြေ မြင့်တက်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလ နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများ အတွင်း ပျမ်းမျှ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၁၀ ဒီဂရီ မှ ၁၄ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် အတွင်း ( ၅၀ ဒီဂရီမှ ၅၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် အတွင်း) ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.abudhabi.ms/weather.html |title=rak Weather |publisher=Abudhabi.ms |date=8 March 2007 |access-date=29 March 2016 |archive-date=16 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130816085918/http://abudhabi.ms/weather.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; နွေနှောင်းလများ အတွင်းတွင် ရှာကီ (အရှေ့တိုင်းသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) ဟု ခေါ်သော စိုထိုင်းသော အရှေ့တောင်လေကြောင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် နေထိုင်၍ အဆင်မပြေ ဖြစ်ရသည်။ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသတွင် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန်မှာ ၄.၇ လက်မ (၁၂၀ မီလီမီတာ) ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ ၁၃.၈ လက်မ (၃၅၀ မီလီမီတာ) အထိ ရောက်ရှိတတ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နွေလများ အတွင်း၌ တိုတောင်းပြီး သည်းထန်သော မိုးရွာကျတတ်ပြီး ထိုအတွက်ကြောင့် ရံဖန်ရံခါတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ခြောက်သွေ့သော ချောင်းခြောက်များ အတွင်းတွင် ရေလျှံတတ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7189929.stm |title=In Pictures &amp;#124; Flooding in the UAE |publisher=BBC News |date=15 January 2008 }}&lt;/ref&gt; ထိုဒေသ အတွင်းတွင် မကြာခဏ ဆိုသလို ပြင်းထန်သော သဲမုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်တတ်ပြီး မြင်နိုင်စွမ်းကို သိသာစွာ လျော့ကျစေသည်။

ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းကျရန် အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၌ ပထမဆုံး အကြိမ် နှင်းကျခဲ့ပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကုန်းမြင့် ဒေသများတွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4135857.stm Middle East | Cold snap brings Gulf rare snow]. BBC News (30 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt; နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် နှင်းနှင့် နှင်းသီးများကို ပိုမိုမြင်တွေ့လာရသည်။&lt;ref&gt;[http://indiatoday.intoday.in/story/abu-dhabi-snow-hail-dubai/1/414185.html Global warming or wonder! Hail the snow in Abu Dhabi : World, News – India Today]. Indiatoday.intoday.in. Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thenational.ae/news/uae-news/middle-east-snow-extreme-heatwaves-and-uae-fog-whats-going-on-with-the-weather Middle East snow, extreme heatwaves and UAE fog: what's going on with the weather? | The National]. Thenational.ae (29 January 2013). Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt; ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ ဂျီဘဲလ် ဂျိုက်စ် တောင်ကုန်း အစုအဝေးတွင်မူ နှင်းစတင် ကျဆင်းသည့် အချိန်မှစ၍ နှင်းကျဆင်းမှုကို ၂ ကြိမ်သာ ကြုံတွေ့ရသေးသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663|title=Heavy snowfall on Ras Al Khaimah's Jebel Jais mountain cluster|author=Nasouh Nazzal|work=Gulf News|date=24 January 2009|accessdate=29 March 2016|archivedate=24 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120124041115/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663}}&lt;/ref&gt;

==နိုင်ငံရေး==
{{multiple image
 |align=right
 |direction=vertical
 |image1=Khalifa Bin Zayed Al Nahyan-CROPPED.jpg
 |width1=150
 |caption1= ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ သမ္မတနှင့် အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။
 |alt1=
 |width2=153
 |caption2= မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းသည် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။
 |image2=Sheik Mohammed bin Rashid Al Maktoum.jpg
 |alt2=
}}

အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုသည် မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသော သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်များ၏ ပြည်ထောင်စုဖြစ်သည်။ ထိုပြည်ထောင်စုကို အဘူဒါဘီ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ဖူဂျာအီရာ၊ ရှာဂျာ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း နယ်တို့မှ စော်ဘွားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်သည်။ နိုင်ငံတော် အစိုးရသို့ အပ်နှင်းမထားသော တာဝန်များကို စော်ဘွာများသာ ကျင့်သုံးနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B|title=UAE Government: Political system|work=UAEinteract|accessdate=2016-02-12|archivedate=13 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B}}&lt;/ref&gt; စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ဝင်ငွေ ရာခိုင်နှုန်း တစ်ခုကို ယူအေအီး၏ ဗဟို ဘတ်ဂျက်သို့ ထည့်သွင်းရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp |title=UAE Government: Political system |work=UAEinteract |accessdate=2016-02-12 |archivedate=13 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp }}&lt;/ref&gt;

သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာများမှာ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ဆက်ခံခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားမှာ သမ္မတ နေရာကို ရယူပြီး ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားမှာ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ရယူသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဦးမှ လွဲ၍ ကျန် ဝန်ကြီးချုပ်များ အားလုံးမှာ ဒု-သမ္မတ နေရာကို ပူးတွဲ တာဝန်ယူကြသည်။ ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံ စတင်တည်ထောင်သည်မှ စ၍ ၎င်းကွယ်လွန်သည့် နေ့ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂ ရက် အထိ ယူအေအီး၏ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသူ ကွယ်လွန်ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီမှ ၎င်း၏ သားဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းအား ထိပ်သီးကောင်စီမှ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ အဘူဒါဘီ၏ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဖြစ်သော မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းမှာ သမ္မတ နေရာကို အမွေဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့စံ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html|title=UAE|publisher=Arabruleoflaw.org|accessdate=2016-02-12|archivedate=3 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190503194032/http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html}}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီးနိုင်ငံသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဝက်မျှ ပါဝင်သည့် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီတွင် စော်ဘွားနယ် အားလုံးမှ ရွေးထုတ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည်။ တစ်ဝက်မှာ အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွားများမှ ခန့်အပ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ပြီး အခြားတစ်ဝက်မှာ သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့် ရွေးချယ်ထားသော ၂ နှစ် သက်တမ်းရှိ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှာ အတိုင်ပင်ခံ အဆင့်ဖြင့်သာ ကန့်သတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080801202643/http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archivedate=1 August 2008|title=UAE Federal e-Government Portal|publisher=Government.ae}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီး၏ အီးဂါးဗားမင့် စနစ်မှာ ယူအေအီး ဖက်ဒရယ် အစိုးရအား အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်ဖြင့် တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://government.ae/en/web/guest/service-channels|title=Service Channels- The UAE Government Official Portal|author=UAE federal eGovernment|accessdate=8 September 2014|archive-date=27 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827092351/http://government.ae/en/web/guest/service-channels|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀၀ ရက်တွင် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် နှင် အဘူဒါဘီ-အင်န်ဝိုင်ယူ တက္ကသိုလ် ဘွဲ့ရ ရှမ်မာ ဘင် ဆိုဟေး ဖာရစ် အယ်လ် မပ်ဇရွီအား လူငယ်ရေးရာ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး အစိုးရ အဖွဲ့တွင် အသက်အငယ်ဆုံးသော ဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက်မှ မပ်ဇရွီသည် လူငယ်ကောင်စီ၏ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သဖြင့် လူငယ်တို့၏ မျှော်လင့်ချက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title = Women shining in new UAE Cabinet - Khaleej Times|url = http://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today|website = www.khaleejtimes.com|access-date = 2016-02-11|first = Staff|last = Reporter|archive-date = 20 September 2023|archive-url = https://web.archive.org/web/20230920224332/https://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today}}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီးအား မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် သက်ဦးဆံပိုင်စံနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ အဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.economist.com/node/13988540|title=Trouble in the United Arab Emirates: The perils of autocracy|work=the Economist|accessdate=2016-02-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&amp;_r=1&amp;|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder}}&lt;/ref&gt; နယူးယောက်တိုင်းမ် သတင်းစာမှ ယူအေအီးအား &quot;သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်နှင့် တိုးတက်မှုတို့ဖြင့် ထွန်းပနေသော ခေတ်မီနိုင်ငံ တွဲဖက်ထားခြင်း&quot; ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&amp;_r=1&amp;|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder|quote=The United Arab Emirates — an autocracy with the sheen of a progressive, modern state — are closely allied with the United States, and American officials indicated that the battalion program had some support in Washington.}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီးသည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လတ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို ညွှန်ပြသော လွတ်လပ်မှုညွှန်းကိန်းတွင် အလွန် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ယူအေအီးသည် ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သော အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို တိုင်းတာသော &quot;ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု&quot; ညွှန်းကိန်းတွင် မလွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် ညွှန်းဆိုခြင်း ခံရသည်။ &lt;ref name=&quot;United Arab Emirates Reports&quot;/&gt; ထို့ပြင် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်မှု ညွှန်းကိန်းတွင်လည်း ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။

===နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး===
[[File:Vladimir Putin in the United Arab Emirates 10 September 2007-5.jpg|left|thumb|ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း နှင့် ရုရှားသမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်]]၊ ၂၀၀၇]]
ယူအေအီးသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး၊ စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံရေး ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယူအေအီးသည် [[အိုပက်]] အဖွဲ့ နှင့် ကမ္ဘာ့ [[ကုလသမဂ္ဂ]]တို့တွင် အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပြီး ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ (GCC) ကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။

ယူအေအီးသည် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]ရှိ တာလီဘန် အစိုးရကို တရားဝင် အစိုးရ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံ ထဲမှ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ (အခြား နှစ်နိုင်ငံမှာ ပါကစ္စတန် နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ တို့ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=p1e2L97W9zwC&amp;pg=PA60|title=Foreign Policy Aspects of the War Against Terrorism: Fourth Report of Session|page=60|work=House of Commons of the United Kingdom}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီးသည် [[စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု]] ဖြစ်ပွားသည့် အချိန်တိုင်အောင် တာလီဘန်တို့နှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အီဂျစ်နိုင်ငံ နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိပြီး အာရပ်ကမ္ဘာမှ နိုင်ငံများတွင် အီဂျစ်၌ အများဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပြုလုပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090109153827/http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm |archivedate=9 January 2009 |title=Egypt and U.A.E. Relations |work=Egypt State Information Service Sis.gov.eg }}&lt;/ref&gt; [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]သည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်တွင် ပထမဆုံး တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး၏ အဓိက စီးပွားဖက် နှင့် ကုန်သွယ်ဖက် နိုင်ငံ အဖြစ် ယနေ့တိုင်အောင် ဆက်လက် ရှိနေခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန် ကျွမ်းကျင် အရာထမ်း ၄ သိန်းကျော် ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090626001001/http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archivedate=26 June 2009 |title=Relations with UAE get wider, deeper|work=Pakistan Observer |date=26 November 2008 }}&lt;/ref&gt;


[[File:Secretary Kerry is Greeted by UAE Minister of Foreign Affairs Al Nayhan (10800078325).jpg|thumb|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဗ္ဗဒူလာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းအား အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျွန်ကယ်ရီ နှင့် အတူ တွေ့ရစဉ်၊ ၂၀၁၃]]
ယူအေအီးသည် အမေရိကန်၏ ပေါ်လစီကို ဩဇာလွှမ်းမိုး ရန်နှင့် ပြည်တွင်း ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများကို ပုံဖော်ရန် အတွက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားနိုင်ငံများထက်ပို၍ ငွေကုန်ကြေးကျခံ ဆောင်ရွက်သောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး &lt;ref name=&quot;sunlightfoundation.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://sunlightfoundation.com/blog/2014/05/08/what-countries-spent-the-most-to-influence-the-usa-in-2013/|title=What countries spent the most to influence the USA in 2013}}&lt;/ref&gt; အတူ လက်တွဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရာထူးကြီး အစိုးရ အရာရှိများကို လခပေး၍ အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်​စေလေ့ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;sunlightfoundation.com&quot;/&gt;  ယူအေအီးနိုင်ငံ အတွင်း အများဆုံးသော ကျွမ်းကျင် အရာထမ်းများမှာ အိန္ဒိယ လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm UAE Eyes Ways to Discourage Marriage with Foreigners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105035621/http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm |date=5 November 2013 }}. Antisystemic.org (21 October 2005). Retrieved 26 January 2014.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116234839/http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archivedate=16 January 2013 |title=India-UAE Bilateral Relations |work=Embassy of India, UAE }}&lt;/ref&gt; ဗြိတိသျှ တပ်များ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်သိမ်း ထွက်ခွာပြီးနောက် ယူအေအီးနိုင်ငံတည်ထောင်ခဲ့ပြီး အချိန်တွင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ ကျွန်းများအား ပိုင်ဆိုင်မှု ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အီရန် နှင့် အငြင်းပွားခဲ့သည်။ ယူအေအီးမှ ထိုကိစ္စအား ကုလသမ္မဂ္ဂအထိ ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားသော်လည်း ကုလသမ္မဂ္ဂမှ ပယ်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Konfliktbarometer 2001 |url=http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf |accessdate=1 April 2016 |archivedate=12 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312203033/https://web.archive.org/web/20080229133058/http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf }}. Heidelberger Institut für Internationale Konfliktforschung&lt;/ref&gt; ယူအေအီးနိုင်ငံအတွင်း အီရန် လူမျိုး အများအပြားရှိခြင်းနှင့် စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံမှု ခိုင်မာခြင်းကြောင့် ထိုအငြင်းပွားမှုများသည် နှစ်နိုင်ငံကြား ဆက်ဆံရေးကို များစွာ ထိခိုက်မှု မရှိစေခဲ့ပေ။&lt;ref name=&quot;uaeinteract1&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp |title=UAE Government: Foreign policy |work=UAEinteract |date=1 January 2008 |accessdate=1 April 2016 |archivedate=10 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090610084435/http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp }}&lt;/ref&gt;

အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့နှင့် အငြင်းပွားရာတွင် အီရန်နိုင်ငံမှ အဓိက ရေနံကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အပေါက်ဝရှိ ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ရန် အကြိမ်ကြိမ် အခါခါ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;/&gt; ထို့အတွက်ကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူအေအီးမှ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် မလိုသော ကုန်းတွင်း ရေနံပိုက်လိုင်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် အီရန်တို့ ပိတ်ဆိုခဲ့ပါက ထိခိုက်မှု လျော့နည်းစေရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

ကုန်သွယ်မှု အနေဖြင့် ကြည့်မည်ဆိုပါက ယူကေနှင့် ဂျာမနီတို့သည် ယူအေအီး၏ အကြီးဆုံးသော ပို့ကုန် တင်ပို့သည့် ဈေးကွက်ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံကြား အပြန်အလှန်ဆက်ဆံရေးမှာ နီးစပ်မှု ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသား အများအပြားမှာ ယူအေအီးတွင် လာရောက် နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/uae-and-france-sign-landmark-nuclear-cooperation-agreement-1.77919 |title=UAE and France sign landmark nuclear cooperation agreement |work=Gulf News |date=16 January 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205215341/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece |archivedate=5 December 2010 |title=France signs up to £2 billion deal to build nuclear plants in the Gulf |work=The Times |date=16 January 2008}}&lt;/ref&gt; ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေးမှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=MOFAJ&gt;{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/middle_e/uae/index.html |title=Japan-United Arab Emirates Relations |work=Ministry of Foreign Affairs of Japan |accessdate=2016-02-12}}&lt;/ref&gt; နှစ်နိုင်ငံ အကြား ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေး ရှိကြပြီး အပြန်အလှန် ကုန်သွယ်မှု ပြုကြသည်။ ယူအေအီးမှ ဂျပန်သို့ ရေနံစိမ်းနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ တင်ပို့ရောင်းချပြီး ဂျပန်မှ ယူအေအီးသို့ ကား နှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။&lt;ref name=&quot;MOFAJ&quot;/&gt;

===စစ်တပ်===
[[File:F-16e block60.jpg|thumb|right|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု လေတပ်မှ [[အက်ဖ်-၁၆]] ဘလောက် ၆၀ တိုက်လေယာဉ်ပျံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တက္ကဆပ်ပြည်နယ် ဖို့တ်ဝေါ့သ်မြို့ရှိ လော့ဒ်ဟိမာတင် စက်ရုံမှ ပျံသန်းထွက်ခွာလာစဉ်]]

ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် ကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်များနှင့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ပံ့ပိုးရောင်းချရေးတို့တွင် မဟာဗျူဟာကျ အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင်ပတ်သက်လျက် ရှိကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite news|title=UAE confirms discussions with France on purchase of Rafale aircraft|url=http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&amp;cid=1200074664706&amp;p=1135099400124&amp;pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews|agency=Emirates News Agency|date=5 June 2008|accessdate=4 April 2016|archivedate=9 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509014605/http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&amp;cid=1200074664706&amp;p=1135099400124&amp;pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီးသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်ထံမှ ရပ်ဖ်အေအယ်လ် တိုက်လေယာဉ် အစင်း ၆၀ ဝယ်ယူရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Hollande says UAE Rafale jet deal depends on price|url=http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115|agency=Reuters|date=15 January 2013|accessdate=4 April 2016|archivedate=30 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150930075611/http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီးသည် အမေရိကန်တို့အား ဆီးရီးယားရှိ အစ္စလာမ်နိုင်ငံ (အိုင်အက်စ်)တို့အား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပထမဆုံး အကြိမ် တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကူညီခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=US launches air strikes against Isil in Syria|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11114991/US-launches-air-strikes-against-Isil-in-Syria-live.html|work=The Telegraph|date=24 September 2014}}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီး စစ်တပ်မှာ အစပိုင်းတွင် လူအနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း သိသာစွာ များပြားလာခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် ပြင်သစ်၊ အမေရိကန် နှင့် ယူကေ (ယခင်က ယူအေအီးကို ကာကွယ်ခဲ့သူ) တို့ အပါအဝင် ပြည်ပနိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူထားသော ခေတ်မီ လက်နက်စနစ်များဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ အရာရှိ အများစုမှာ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းရှိ ဆင်းဒဟတ် တော်ဝင် စစ်တက္ကသိုလ် နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ်၊ ဒန့်ထရွန်း တော်ဝင် စစ် ကောလိပ် တို့ အပြင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ စစ်တက္ကသိုလ် ဖြစ်သော ဆောင်ဆေး စစ်တက္ကသိုလ်တို့မှ သင်တန်းဆင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပြင်သစ်မှ အဘူဒါဘီ အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ယူအေအီးသည် လစ်ဗျားနိုင်ငံ အပေါ်တွင် လေယာဉ်မပျံသန်းရ ဇုန် အဖြစ် ပိတ်ပင်တားဆီးရာတွင် ဝင်ရောက်ပူးပေါင်းရန် သဘောတူခဲ့ပြီး [[အက်ဖ်-၁၆]] လေယာဉ် ၆ စင်းနှင့် [[ဒက်ဆု မီရာ့ဂျ် ၂၀၀၀]] ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းတို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12806112|title=BBC News – Libya no-fly zone: Coalition firepower|work=BBC News|accessdate=25 December 2014}}&lt;/ref&gt; [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]] တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ တပ်များနှင့် စစ်ရေး ပစ္စည်းများကို ယူအေအီးနှင့် အခြား ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတို့တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။

၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီးသည် ဆော်ဒီအာရေဗျ ဦးဆောင်သော ယီမင်နိုင်ငံရှိ ရှိယာ့စ် ဟူသစ်နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် အုံကြွမှုတွင် ပြုတ်ကျခဲ့သော သမ္မတဟောင်း အလီ အဗ္ဗဒူလာ ဆာလေး၏ သစ္စာခံတပ်များ တိုက်ခိုက်မှုအား  စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;&quot;[http://edition.cnn.com/2015/03/26/middleeast/yemen-saudi-arabia-airstrikes/ Saudi-led coalition strikes rebels in Yemen, inflaming tensions in region]&quot;. CNN. 27 March 2015.&lt;/ref&gt;

၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၄ ရက် သောကြာနေ့တွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနှင့် ဘာရိန်းနိုင်ငံတို့မှ စစ်သား အယောက် ၅၀ခန့် ယီမင်နိုင်ငံ အလယ်ဗဟိုရှိ မာရစ်ဘ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web|title = UAE, Bahrain say 50 soldiers killed in Yemen attack|url = http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904|accessdate = 17 September 2015|archivedate = 16 September 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150916042307/http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904}}&lt;/ref&gt; အန်ဆာ အလာဟ် ဟုလည်း သိကြသော ဟူသစ်တို့မှာ တိုက်ခိုက်မှုမှာ ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဆိုဗီယက်ခေတ် တို့ရှ်ကာ ရော့ကက်ကို အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title = Scores of Gulf troops killed in Yemen conflict|url = http://www.aljazeera.com/news/2015/09/uae-emirati-soldiers-killed-yemen-150904101726433.html|website = www.aljazeera.com|accessdate = 17 September 2015}}&lt;/ref&gt; နောင်တွင် သိရှိရသည်မှာ ထိုရော့ကက်သည် လက်နက်ထားသိုရာ နေရာသို့ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပြီး  ထို့အတွက်ကြောင့် ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားကာ အဲမရိတ် နှင့် ဘာရိန်း တပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

===အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ===
{{Multiple image
 | align       = right
 | direction   = vertical
 | image1      = UAE en-map.png
 | caption1    = စော်ဘွားနယ်များ၏ တည်နေရာများ
 | image2      = 
 | caption2    = 
}}
အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံသည် စော်ဘွားနယ် ၇ ခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဒူဘိုင်းနယ်မှာ လူဦးရေ အများဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး လူဦးရေ၏ ၃၅.၆% မျှ ရှိသည်။ အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် လူဦးရေ ၃၁.၂% မျှ ရှိသဖြင့် ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ၃ ပုံ ၂ ပုံကျော်မှာ အဘူဒါဘီ သို့မဟုတ် ဒူဘိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။

အဘူဒါဘီသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါဝင်သော နိုင်ငံဧရိယာ၏ ၈၆.၇% ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်မိုင် ၂၅၀ ကျော် (၄၀၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေး အနေနှင့် အဓိက ဒေသ ၃ ခု ခွဲခြား ထားသည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ် အတွင်း ၄၅ မိုင် (၇၂ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။ ဒူဘိုင်း၏ ဧရိယာသည် စတုရန်းမိုင် ၁,၅၀၀ (၃,၈၈၅ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါသော နိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၅%မျှ ရှိသည်။ ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်း ၁၀မိုင်ခန့် (၁၆ ကီလိုမီတာခန့်) ရှည်လျားပြီး အတွင်းပိုင်းသို့ မိုင် ၅၀ ကျော် (၈၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှည်လျားသည်။ မြောက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များ ဖြစ်သော ဖူဂျာအီရာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းတို့တွင် စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၁,၄၉၈ စတုရန်းမိုင် (၃,၈၈၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် နယ် ၂ နယ်မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သော ဒေသ ၂ ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ အိုမန် နှင့် အက်ဂျ်မန် တို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်ပြီး အခြားတစ်ခုမှာ ဖူဂျာအီရာ နှင့် ရှာဂျာတို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သည်။

ယူအေအီး နယ်နိမိတ်များ ဝန်းရံထားသော ဝါဒီ မာဒါ ဟု ခေါ်သည့် အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ခု ရှိသည်။ ထိုဒေသမှာ မူဆန်ဒန် ကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျန်ရှိသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ အကွာအဝေး တစ်ဝက်တွင် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ် အတွင်း ရှိသည်။ ထိုနယ်မြေ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၉ စတုရန်းမိုင် (၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး နယ်နိမိတ်ကို ၈၁၉ ခုနှစ်ကပင် သဘောတူ ခဲ့ကြသည်။ မာဒါ၏ အရှေ့မြောက် ထောင့်စွန်းမှာ ခေါ ဖာကာ-ဖူဂျာအီရာလမ်းနှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိပြီး ၃၃ပေ (၁၀ မီတာ) မျှသာ ကွာဝေးသည်။ အိုမန်၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် မာဒါ အတွင်းတွင် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သော နာဝါ နယ် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်မှပင် ပိုင်ဆိုင်သည်။ ၎င်းမှာ ၅ စတုရန်းမိုင် (၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး နယူးမာဒါမြို့၏ အနောက်ဘက် ဖုန်လမ်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် အိမ်ခြေ ၄၀ ခန့် နှင့် ကိုယ်ပိုင်ဆေးခန်းအပြင် တယ်လီဖုန်း အိတ်ချိန်း ရှိသည်။

{|class=&quot;wikitable sortable&quot;
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
!class=&quot;unsortable&quot;|Flag
!စော်ဘွားနယ်
!class=&quot;unsortable&quot;| မြို့တော်
!လူဦးရေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)&lt;ref name=&quot;tedad&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dubaifaqs.com/population-of-uae.php|title=Census 2008|work=Ministry of Economy and Planning, Government of the United Arab Emirates|year=2008|accessdate=2016-02-12|archive-date=9 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191009110320/http://www.dubaifaqs.com/population-of-uae.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
!စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ %
!ဧရိယာ (km²)&lt;ref name=&quot;tedad&quot;/&gt;
!ဧရိယာ (mi²)
!စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ % 
!သိပ်သည်းမှု
|-
| [[File:Flag of Abu Dhabi.svg|border|40px]]
| အဘူဒါဘီနယ်
| [[အဘူဒါဘီမြို့]] || ၁,၅၄၈,၆၅၅ || ၃၁.၂% ||၆၇,၃၄၀ || ၂၆,၀၀၀|| ၈၆.၇% || ၂၅
|-
| [[File:Flag of Ajman.svg|border|40px]]
| အက်ဂျ်မန်နယ်
| အက်ဂျ်မန်မြို့ || ၃၇၂,၉၂၃ || ၇.၅% || ၂၅၉ || ၁၀၀|| ၀.၃% || ၉၉၆
|-
| [[File:Flag of Dubai.svg|border|40px]]
| ဒူဘိုင်းနယ်
| [[ဒူဘိုင်းမြို့]] || ၁,၇၇၀,၅၃၃ || ၃၆.၆% || ၃,၈၈၅ || ၁,၅၀၀ || ၅.၀% || ၃၃၆
|-
| [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]]
| ဖူဂျာအီရာနယ်
|ဖူဂျာအီရာမြို့ || ၁၃၇,၉၄၀ || ၂.၉% || ၁,၁၆၅ || ၄၅၀|| ၁.၅% || ၁၀၉
|-
| [[File:Flag of Ras al-Khaimah.svg|border|40px]]
| ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားနယ်
|ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားမြို့ || ၁၇၁,၉၀၃ || ၃.၄% || ၁,၆၈၄ || ၆၅၀|| ၂.၂% || ၁၂၂
|-
| [[File:Flag of Sharjah and Ras Al Khaimah.svg|border|40px]]
| ရှာဂျာနယ်
| ရှာဂျာမြို့ || ၈၉၅,၂၅၂ || ၁၈.၀% || ၂,၅၉၀ || ၁,၀၀၀ || ၃.၃% || ၂၆၂
|-
| [[File:Flag of Umm al-Qaiwain.svg|border|40px]]
| အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းနယ်
|အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းမြို့ || ၆၉,၉၃၆ || ၁.၄% || ၇၇၇ || ၃၀၀ || ၀.၉% || ၈၈
|- class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;background:#ccc;&quot;
| [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]]
|'''ယူအေအီး'''
|အဘူဒါဘီမြို့ || ၄,၉၆၇,၁၄၂ || ၁၀၀% || ၇၇,၇၀၀ || ၃၀,၀၀၀ || ၁၀၀% || ၅၆
|}

==ဥပဒေ==
ယူအေအီးတွင် ဖက်ဒရယ် တရားရုံးစနစ် ရှိသည်။ တရားရုံး ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အဓိက ကဏ္ဍ ၃ ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ တရားမမှု၊ ရာဇဝတ်မှု နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့  ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီး၏ တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ တရားမ ဥပဒေ စနစ် နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ တို့မှ ဆင့်ပွား ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားရုံး စနစ်တွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ တရားရုံးနှင့် ရှာရီယာ တရားရုံးတို့ ရှိသည်။ လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ယူအေအီး၏ ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမမှု ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့သည် ရှာရီယာ ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အသုံးချ ထားပြီး ၎င်းတို့ကို ရာဇဝတ်မှု ပုဒ်မ နှင့် မိသားစု ဥပဒေ အတွင်းသို့ ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်း ထား၍ အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;Elizabeth Roberts(5 August 2014) [http://www.telegraph.co.uk/expat/expatnews/11012631/Human-Rights-Watch-warns-expat-women-about-the-UAE.html Human Rights Watch warns expat women about the UAE]. Telegraph. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;

ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှုနှင့် အရက်သောက်သုံးမှုများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ်ကို ပြစ်ဒဏ် တစ်ခု အနေနှင့် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref name=&quot;usdep&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2013/nea/220380.htm|title=2013 Human Rights Reports: United Arab Emirates|work=US Department of State|quote=Sharia (Islamic law) courts, which adjudicate criminal and family law, have the option of imposing flogging as punishment for adultery, prostitution, consensual premarital sex, pregnancy outside marriage, defamation of character, and drug or alcohol abuse.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484|title=U.N. Commission on Crime Prevention and Criminal Justice: United Arab Emirates|work=Human Rights Voices|accessdate=2016-02-12|archivedate=11 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111230016/http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484}}&lt;/ref&gt; ရှာရီယာတရားရုံးမှ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ မှ ၂၀၀ အထိ ပေးခြင်းကို တရားဝင် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref name=&quot;usdep&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=O5rs8UkMj64C&amp;pg=PA2092|publisher=Government Printing Office|isbn=978-0-16-081399-3|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2007|page=2092|accessdate=2016-02-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.corpun.com/counaej.htm|title=UAE: Judicial corporal punishment by flogging|work=World Corporal Punishment Research|accessdate=2016-02-12}}&lt;/ref&gt; လူတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကျဆင်းစေရန် နှုတ်ဖြင့် စော်ကားခြင်းမှာ တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးနိုင်သော အမှု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/dh500-000-expat-verbal-abuse-case-to-be-retried|title=Dh500,000 expat verbal abuse case to be retried|date=8 December 2010|work=The National|quote=In the UAE, only verbal abuse pertaining to the sexual honour of a person would be tried under Sharia. For guilt to be proven, the attack must have been made in public and one reliable witness must testify. If convicted, a person would be sentenced to 80 lashes and would never be accepted as a valid witness in a Sharia-based case.}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကြားတွင် ယူအေအီးရှိ လူအမြောက်အမြား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://7daysindubai.com/news-14918/|title=Pregnant maid to get 100 lashes after being found guilty of illegal affair|date=9 October 2013|publisher=7daysindubai.com|accessdate=5 April 2016|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006151535/http://7daysindubai.com/news-14918/}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 World News » Teenager to be lashed for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714193225/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 |date=14 July 2015 }}. Gulf Daily News (10 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 Illicit lovers sentenced to 100 lashes each] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018070417/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 |date=18 October 2013 }}. GulfNews.com (15 November 2010). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;khaleejtimes.com&quot;&gt;[http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=/data/courtroundup/2013/September/courtroundup_September33.xml&amp;section=courtroundup Two women sentenced to death for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006082800/http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcourtroundup%2F2013%2FSeptember%2Fcourtroundup_September33.xml&amp;section=courtroundup |date=6 October 2014 }}. Khaleej Times (25 September 2013). Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/prison-for-couple-who-conceived-outside-of-wedlock Prison for couple who conceived outside of wedlock | The National]. Thenational.ae (22 August 2011). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Bassma Al Jandaly (9 May 2010) [http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 Adulterer to be lashed, jailed in Sharjah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131017232012/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 |date=17 October 2013 }}. Gulf News&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.refworld.org/publisher,AMNESTY,,ARE,46558ee911,0.html Amnesty International Report 2007 – United Arab Emirates]. Refworld (23 May 2007). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;emirates1&quot;&gt;[http://www.emirates247.com/crime/local/court-jails-pregnant-filipina-in-fujairah-2013-10-09-1.524021 Court jails pregnant Filipina in Fujairah – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115030037/http://www.emirates247.com/crime/local/court-jails-pregnant-filipina-in-fujairah-2013-10-09-1.524021 |date=15 January 2016 }}. Emirates247.com (9 October 2013). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html DUBAI: Alleged victim of gang rape sentenced to one year in prison | Babylon &amp; Beyond | Los Angeles Times]. Latimesblogs.latimes.com (17 June 2010). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt; လတ်တလော ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား နှစ်ဦးမှာ အမျိုးသမီး တစ်ဦးအား ရိုက်ပုတ်ခြင်းနှင့် စော်ကားခြင်း ပြုသဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အတွင်း နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း တစ်ဦးအား အဘူဒါဘီတွင် အရက်သောက်၍ မတ်တပ်သွား ကလေးငယ် တစ်ဦးအား အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/drunk-worker-rapes-2-year-old-girl-in-abu-dhabi-2014-01-22-1.535691|title=Drunk worker rapes 2-year-old girl in Abu Dhabi|date=January 2014|work=Emirates247.com|access-date=5 April 2016|archive-date=15 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160115030037/http://www.emirates247.com/news/emirates/drunk-worker-rapes-2-year-old-girl-in-abu-dhabi-2014-01-22-1.535691|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; မွတ်စလင်များ အတွက် အရက်သောက်ခြင်းသည် တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။&lt;ref&gt;[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 Man to get 80 lashes for drinking alcohol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505090127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 |date=5 May 2010 }}. GulfNews.com (19 February 2010). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/emirati-man-to-be-lashed-executed-for-murder-and-drinking-alcohol-1.1028979|title=Emirati man to be lashed, executed, for murder and drinking alcohol|date=May 2012|work=Gulf News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year | The National]. Thenational.ae (14 March 2013). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year|title=Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year|date=March 2013|work=The National|quote=The younger brother admitted illegally consuming alcohol and was sentenced to 80 lashes – a punishment prescribed under Sharia.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-appeals-80-lashes-for-drinking-alcohol-in-abu-dhabi Man appeals 80 lashes for drinking alcohol in Abu Dhabi | The National]. Thenational.ae (9 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://7days.ae/news-13714/19218|title=Husband jailed for letting friend abuse his wife|date=9 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term for rape, the Supreme Court also ordered that the defendants be given 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923104044/http://7days.ae/news-13714/19218}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/cocaine-trace-due-to-drinking-red-bull-cola-abu-dhabi-court-hears Cocaine trace due to drinking Red Bull Cola, Abu Dhabi court hears | The National]. Thenational.ae (14 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://7days.ae/news-13704/19195|title=Man jailed for raping step-daughter|date=6 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term he was also fined Dhs10,000 for reckless driving and will receive 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923091351/http://7days.ae/news-13704/19195}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.emirates247.com/news/emirates/drinking-costs-dad-custody-of-kids-2011-03-13-1.367393 Drinking costs dad custody of kids – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160115030037/http://www.emirates247.com/news/emirates/drinking-costs-dad-custody-of-kids-2011-03-13-1.367393 |date=15 January 2016 }}. Emirates247.com (13 March 2011). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://7days.ae/news-12021/13478 Fujairah man is jailed for drunken kidnap bid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923110747/http://7days.ae/news-12021/13478 |date=23 September 2015 }}. 7days.ae (13 June 2012). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.emirates247.com/crime/local/emirati-to-be-executed-for-murder-in-fujairah-2012-05-29-1.460606 Emirati to be executed for murder in Fujairah – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923060404/http://www.emirates247.com/crime/local/emirati-to-be-executed-for-murder-in-fujairah-2012-05-29-1.460606 |date=23 September 2015 }}. Emirates247.com (29 May 2012). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt; ရံဖန်ရံခါ ဆိုသလိုပင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၄၀ အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170|title=Estonian soldier to be lashed|last=Al Jandaly|first=Bassma|date=16 April 2006|work=Gulf News|access-date=5 April 2016|archive-date=29 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129025134/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170}}&lt;/ref&gt; တရားမဝင်သော လိင်ဆက်ဆံမှု အတွက် ရံဖန်ရံခါတွင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၆၀ အပြစ်ပေးလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 Girl to receive 60 lashes for illicit sex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129025034/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 |date=29 November 2014 }}. GulfNews.com (20 June 2007). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data/theuae/2006/July/theuae_July99.xml&amp;section=theuae&amp;col= Two sex workers are sentenced to lashes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922114523/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data%2Ftheuae%2F2006%2FJuly%2Ftheuae_July99.xml&amp;section=theuae&amp;col= |date=22 September 2010 }}. Khaleej Times. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php?newsid=11353 Indian lover in UAE sentenced to 60 lashes – Express India]. Expressindia.indianexpress.com (8 June 2002). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt; စော်ဘွားနယ် အချို့တွင် ကြိမ်ဒဏ် ပေးသည့် အခါ ပုံမှန်အားဖြင့် အချက် ၈၀ ပေးလေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://7days.ae/news-13088/17027|title=Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving|date=26 November 2012|work=7days.ae|access-date=5 April 2016|archive-date=23 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923091346/http://7days.ae/news-13088/17027|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ရှာရီယာ တရားရုံးမှလည်း အိမ်ဖော် အလုပ်သမားများကို ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;drm&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10|title=VI. Charges and Penalties against Domestic Workers|publisher=Human Rights Watch|year=2014|accessdate=5 April 2016|archivedate=3 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203095636/http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုး အိမ်အကူ အမျိုးသမီးမှာ တရားမဝင် ပဋိသန္ဓေ ဆောင်မှုဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;emirates1&quot;/&gt; အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကို အလွန် တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်နိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း အများစုမှာ အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကြောင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်ခြင်း ခံကြရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.emirates247.com/crime/local/swaying-car-exposes-fujairah-drunk-driver-2013-06-26-1.512065|title=Swaying car exposes Fujairah drunk driver|date=26 June 2013|work=Emirates 247|access-date=5 April 2016|archive-date=23 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923060451/http://www.emirates247.com/crime/local/swaying-car-exposes-fujairah-drunk-driver-2013-06-26-1.512065|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011|title=Drink-drive student to get 80 lashes|date=27 March 2013|work=Khaleej Times|accessdate=5 April 2016|archivedate=21 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160321083951/http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://7days.ae/news-13088/17027 Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923091346/http://7days.ae/news-13088/17027 |date=23 September 2015 }}. 7days.ae (26 November 2012). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://gulfnews.com/news/uae/crime/80-lashes-and-one-month-in-jail-for-drink-driving-1.667104 80 lashes and one month in jail for drink driving]. GulfNews.com (12 August 2010). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/drunk-driver-sentenced-to-80-lashes Drunk driver sentenced to 80 lashes | The National]. Thenational.ae (28 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.emirates247.com/crime/local/4-years-and-80-lashes-for-drug-addict-2011-11-01-1.426430 4 years and 80 lashes for drug addict – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923060322/http://www.emirates247.com/crime/local/4-years-and-80-lashes-for-drug-addict-2011-11-01-1.426430 |date=23 September 2015 }}. Emirates247.com (1 November 2011). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.emirates247.com/news/emirates/80-lashes-jail-for-drink-driving-upheld-2011-05-18-1.394262 80 lashes, jail for drink-driving upheld – Emirates 24|7] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923060444/http://www.emirates247.com/news/emirates/80-lashes-jail-for-drink-driving-upheld-2011-05-18-1.394262 |date=23 September 2015 }}. Emirates247.com (18 May 2011). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt; အဘူဒါဘီတွင် လူမြင်ကွင်း၌ နမ်းရှုံ့ခြင်းအတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ပေးခြင်း ခံရသောသူ အများအပြား ရှိသည်။&lt;ref&gt;[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche | The National] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= |date=29 June 2017 }}. Thenational.ae (10 January 2013). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt; ယူအေအီး၏ ဥပဒေတွင် လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုခြင်း အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning Woman denies affair after hearing she faces stoning | The National]. Thenational.ae (29 July 2009). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;

ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေ အရ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှု ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အာရှမှ အိမ်အကူ တစ်ဦးအား ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အဘူဒါဘီတွင် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;[http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ Expat faces death by stoning after admitting in court to cheating on husband] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006154624/http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ |date=6 October 2014 }}. 7daysindubai.com. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ Woman Sentenced To Death By Stoning In Abu Dhabi – Emirates Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930135248/http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ |date=30 September 2015 }}. Emirateswoman.com. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi Asian housemaid gets death for adultery in Abu Dhabi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518012838/http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi |date=18 May 2021 }}. Qatar Living (4 May 2014). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt; အခြားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာလည်း ကြာခိုမှုကြောင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;[http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/005/2006/en Document | Amnesty International]. Amnesty.org. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt; ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကြားတွင် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခံရသူ အချို့ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;khaleejtimes.com&quot; /&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dnaindia.com/world/report-man-faces-stoning-in-uae-for-incest-1090813 Man faces stoning in UAE for incest | Latest News &amp; Updates at Daily News &amp; Analysis]. Dnaindia.com (14 April 2007). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning|title=Woman denies affair after hearing she faces stoning|date=29 July 2009|work=The National (Abu Dhabi)}}&lt;/ref&gt; ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းမှာ ဥပဒေ အရ တရားမဝင်ဘဲ အများဆုံး ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ နှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သော အမှုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Hotel executive who had abortion gets jail term|date=30 December 2010|work=The National}}&lt;/ref&gt; လတ်တလောနှစ်များတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံမှုများ၌ ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အပြစ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရပြီးနေနာက် လူအချို့မှ အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံ၍ အယူခံဝင်ခြင်းကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge|title=&quot;Change plea or you’ll be stoned&quot;: Husband who admits cheating given legal advice by judge|date=6 April 2014|work=7days.ae|accessdate=5 April 2016|archivedate=5 April 2016|archiveurl=https://archive.today/20160405175140/http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/to-avoid-100-lashes-and-prison-woman-retracts-plea-in-sex-case|title=To avoid 100 lashes and prison, woman retracts plea in sex case|date=9 October 2009|work=The National}}&lt;/ref&gt; ကြာခိုမှု အတွက် ပြစ်ဒဏ်မှာ အိမ်ထောင်မရှိသူများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ရှိသူများ အတွက် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Lawyer urges acquittal of woman on zina charges|date=26 November 2010|work=The National (Abu Dhabi)}}&lt;/ref&gt;

မိသားစု ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများတွင် စီရင်ပိုင်ခွင့်သည် ရှာရီယာ တရားရုံးတွင်သာ ရှိပြီး အချို့သော ရာဇဝတ်ပြစ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု၊ ဓားပြမှု၊ အရက် သောက်သုံးမှုနှင့် အခြား ဆက်စပ်နေသော ပြစ်မှုများတွင်လည်း စီရင် ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ရှာရီယာ ဥပဒေတွင် အခြေခံထားသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ ကွာရှင်း ပြတ်စဲခြင်း နှင့် ကလေးငယ်အား အုပ်ထိန်းခြင်း အစရှိသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အစ္စလာမ် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် မွတ်စလင်များအပေါ်တွင် သက်ရောက်မှု ရှိသကဲ့သို့ မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်မှု ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;lia&quot; /&gt; မွတ်စလင် မဟုတ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများသည်လည်း လက်ထပ်ခြင်း၊ ကွာရှင်းခြင်း နှင့် အုပ်ထိန်းခြင်း စသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ရှာရီယာ ဥပဒေဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခြင်း ခံကြရလေ့ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;lia&quot;&gt;[http://www.bbc.co.uk/news/uk-28638553 Britons 'liable to Sharia divorces' in UAE – BBC News]. Bbc.co.uk. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;

ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် ကျခံစေနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Evans, Robert. (9 December 2013) [http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 Atheists face death in 13 countries, global discrimination: study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150613195856/http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 |date=13 June 2015 }}. Reuters. Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/|title=The International Briefing: Persecution of Atheists and Apostates|accessdate=5 April 2016|archivedate=28 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150428131415/http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/}}&lt;/ref&gt; ဘာသာတရားအား လှောင်ပြောင်ပြောဆိုခြင်းကိုလည်း ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး အစ္စလာမ် ဘာသာကို စော်ကားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ နိုင်ငံမှ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/uae-to-deport-expats-abusing-religions-2015-07-22-1.597619|title=UAE to deport expats abusing religions|date=22 July 2015|work=Emirates 247|access-date=5 April 2016|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525072642/http://www.emirates247.com/news/emirates/uae-to-deport-expats-abusing-religions-2015-07-22-1.597619|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီးသည် ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ဟူဒတ်ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်းထားပြီး ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည်လည်း တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;shar&quot;&gt;{{cite journal|author=Butti Sultan Butti Ali Al-Muhairi |year=1996|jstor=3381546 |title=The Islamisation of Laws in the UAE: The Case of the Penal Code|journal=Arab Law Quarterly|volume=11|issue=4 |pages=350–371}}&lt;/ref&gt;  ယူအေအီး၏ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁ နှင့် ၆၆ တို့ အရ ဟူဒတ် ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို သေဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ပြဋ္ဌာန်း ထားသဖြင့်&lt;ref name=&quot;shar&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Al-Muhairi (1997), Conclusion to the Series of Articles on the UAE Penal Law. Arab Law Quarterly, Vol. 12, No. 4&lt;/ref&gt; ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပြစ်ပေးနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်လေသည်။

အချို့သော အမှုအခင်းများတွင် ယူအေအီးရှိ တရားရုံးများတွင် မုဒိမ်းမှုများကို တိုင်ကြားသော အမျိုးသမီးများအား ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title = UAE imprisoning rape victims under extramarital sex laws – investigation|url = http://www.theguardian.com/world/2015/oct/26/hundreds-of-women-prosecuted-for-extramarital-sex-in-uae-finds-bbc|newspaper = The Guardian|date = 2015-10-26|access-date = 2016-01-29|issn = 0261-3077|language = en-GB|last = Alex|first2 = ra|last2 = Topping}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=cnn/&gt;&lt;ref name=reuters/&gt;&lt;ref name=tdb&gt;{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/witw/articles/2013/07/30/dubai-s-progressive-charade.html|title=Dubai's Progressive Charade|work=The Daily Beast|accessdate=2016-02-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=nydaily&gt;{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/news/world/dubai-rape-vic-arrested-drinking-article-1.1214682|title=Gang-rape victim in Dubai arrested for drinking alcohol: report|work=New York Daily News|accessdate=2016-02-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=latimes&gt;{{cite web|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html|title=DUBAI: Victim of gang rape sentenced to one year in prison}}&lt;/ref&gt; ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီး တစ်ဦးသည် အမျိုးသား ၃ ဦးမှ အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းကို တိုင်ကြားသည့် အခါ အရက်သောက်သည့် ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=reuters/&gt;&lt;ref name=nydaily/&gt; အခြားသော ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ နေရာတွင် မူးယစ်ခြင်းနှင့် အိမ်ထောင်ပြင်ပ လိင်ဆက်ဆံမှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=cnn/&gt; ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာလည်း အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသဖြင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=cnn/&gt;&lt;ref name=reuters&gt;{{cite news |last=Bakr |first=Amena |url=http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 |title=Woman jailed in Dubai after reporting rape hopes to warn others |work=Reuters |date=21 July 2013 |accessdate=5 November 2013 |archivedate=22 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722011055/http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 }}&lt;/ref&gt; အခြားသော အမှုအခင်း တစ်ခုတွင် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် အဲမရိတ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ အမျိုးသား ၆ ဦးမှ အုပ်စုဖွဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော တိုင်ကြားခြင်းကို တရားစွဲဆိုသူမှ ထောင်ဒဏ် နှစ်ရှည် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သဖြင့် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။&lt;ref name=bloomberg&gt;{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/news/2010-06-07/u-a-e-woman-withdraws-gang-rape-claim-to-avoid-lashes-prison-sentence.html|title=U.A.E. Woman Withdraws Gang-Rape Claim to Avoid Lashes, Prison Sentence}}&lt;/ref&gt; ထိုအမျိုးသမီးမှာ ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ကျခံခြင်း ခံခဲ့ရသသည်။&lt;ref name=arabianbusiness&gt;{{cite news|url=http://www.arabianbusiness.com/court-jails-emirati-woman-in-gang-rape-case-290257.html|title=Court jails Emirati woman in gang rape case}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နော်ဝေ အမျိုးသမီး မာတီ ဒါလတ်ဗ်မှ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံခြင်း နှင့် အရက်သောက်ခြင်းအတွက် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=cnn&gt;{{cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/22/world/meast/uae-norway-rape-controversy/index.html|title=Dubai ruler pardons Norwegian woman convicted after she reported rape|work=CNN.com|accessdate=10 September 2013}}&lt;/ref&gt;

အခြားသော အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံထားသော ဥပဒေများလည်း ရှိသည်။ အဲမရိတ် အမျိုးသမီးများသည် လက်ထပ်ရန် နှင့် နောက်တစ်ကြိမ် လက်ထပ်ရန် အမျိုးသား အုပ်ထိမ်းသူထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရယူရန် လိုအပ်သည်။&lt;ref name=&quot;maleguardian&quot;&gt;{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying#ixzz3F1sb6IYa|work=The National (Abu Dhabi)}}&lt;/ref&gt; ထိုလိုအပ်ချက်မှာ ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;maleguardian&quot; /&gt; စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးများမှ မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားကို လက်ထပ်ခြင်းမှာ ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။&lt;ref name=&quot;religiousfreedom&quot; /&gt; ယူအေအီးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးနှင့် မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားတို့ လက်ထပ်ခြင်းမှာ မှောက်မှားမှု ဟု ယူဆပြီး ဥပဒေအရ အပြစ် ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;religiousfreedom&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127360.htm|title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor (2009)|work=U.S. Department of State}}&lt;/ref&gt;

လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းအား ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceB&quot;&gt;[http://www.thenational.ae/news/uae-news/public-kissing-can-lead-to-deportation Public kissing can lead to deportation | The National]. Thenational.ae (7 July 2008). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်းတွင် လာရောက်၍ အလုပ်လုပ်ကြသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။&lt;ref name=&quot;news.bbc.co.uk&quot;&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8602449.stm Jailed Dubai kissing pair lose appeal over conviction]. BBC News (4 April 2010). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gulfnews&quot;&gt;{{cite web |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 |title=Women get jail and deportation for kissing on Dubai public beach |work=Gulf News |date=25 May 2008 |access-date=9 April 2016 |archive-date=15 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115034127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bbc.com&quot;&gt;[http://www.bbc.com/news/10507147 London man tells of 'shock' jailing in Dubai over kiss – BBC News]. Bbc.com. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt; အဘူဒါဘီတွင်မူ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံခြင်းကြောင့် စုံတွဲတစ်တွဲအား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခဲ့ဖူးသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=|title=Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche|quote=A man jailed and sentenced to 80 lashes for drunkenly kissing his girlfriend on the Corniche|accessdate=5 April 2016|archivedate=29 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီးတွင် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဖက်ဒရယ် ဥပဒေအရ Whatsapp (ဝှပ်စ်အပ်) ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ဒေါ်လာ ၆၈,၀၆၁ နှင့် ညီမျှသော  ဒဏ်ငွေ နှင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်ပြီး&lt;ref name=&quot;inde&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html|title=Swearing on Whatsapp 'will result in £40,000 fine and deportation, UAE rules'|date=16 June 2015|work=The Independent|accessdate=9 April 2016|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305235819/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများကိုမူ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;inde&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/uae-imposes-over-68000-fine-jail-term-swearing-whatsapp-expatriates-face-deportation-636045|title=UAE Imposes over $68,000 Fine, Jail Term for Swearing on Whatsapp; Expatriates Face Deportation|date=16 June 2015|work=International Business Times}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message|title=Man to face trial in UAE for swearing in WhatsApp message|date=16 June 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923094431/http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://uk.news.yahoo.com/british-expats-face-being-deported-from-uae-for-swearing-on-whatsapp-161318056.html#GTeWLi4|title=British Expats Face Being Deported From UAE For Swearing On WhatsApp|date=16 June 2015|work=Yahoo News}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဩစတြေးလျ လူမျိုး အရာထမ်း တစ်ဦးမှာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post|title=Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post|date=15 July 2015|work=Khaleej Times|access-date=9 April 2016|archive-date=10 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/australian-woman-deported-from-uae-after-facebook-post-599688.html|title=Australian woman deported from the UAE after Facebook post|date=15 July 2015|work=Arabian Business}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/world/australia/70241468/australian-jailed-over-facebook-post-deported-from-abu-dhabi|title=Australian jailed over Facebook post deported from Abu Dhabi|date=15 July 2015|work=Stuff.co.nz}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook|title=Expat deported after posting abusive message about parking on Facebook|date=15 July 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923100012/http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/australian-expat-deported-following-facebook-post-1.1550807|title=Australian expat deported following Facebook post|date=15 July 2015|work=Gulf News}}&lt;/ref&gt;

လိင်တူခြင်း ချစ်ကြိုက်ခြင်းကို ဥပဒေ အရတားမြစ်ထားပြီး လိင်တူချစ်ကြိုက်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပေးခံရနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://arc-international.net/global-advocacy/universal-periodic-review/u/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates|quote=Facts as drug trafficking, homosexual behaviour, and apostasy are liable to capital punishment.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;arc.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html|title=Man Accused of 'Gay Handshake' Stands Trial in Dubai|accessdate=9 April 2016|archivedate=30 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151030104723/http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတတ် အမျိုးသား တစ်ဦးအား ဂေး ကဲ့သို့ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;arc.com&quot; /&gt; အဘူဒါဘီ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၈၀ အရ သဘာဝ အတိုင်း မဟုတ်သော လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၄ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်ပြီး ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၇၇ အရမူ နှစ်ဦးသဘောတူ ဖြစ်သော်လည်း သဘာဝ မဟုတ်သော လိင်ဆံဆက်ခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060614053249/http://sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archivedate=14 June 2006 |title=Federal criminal statute In UAE |work=Sodomylaws.Org }}&lt;/ref&gt;

ကိုယ်လက်အင်္ဂါကို ဖြတ်တောက်၍ အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ရှာရီယာ တရားရုံး အရ တရားဝင် သော အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Amnesty International Report 1999 – United Arab Emirates|url=http://www.refworld.org/docid/3ae6aa123b.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=United Arab Emirates: Briefing for the Human Rights Council Universal Periodic Review|url=http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf|page=3|access-date=9 April 2016|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113649/http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=United Arab Emirates – Global Progress|url=http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf|page=3|quote=Punishments include flogging, amputation, and – as retaliation – injury similar to that for which the offender has been convicted of inflicting on the victim.|accessdate=9 April 2016|archivedate=11 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311055307/http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=United Arab Emirates – Country Reports on Human Rights Practices |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2000/nea/824.htm|quote=In February an Indonesian woman convicted of adultery by the Shari'a court in the Emirate of Fujairah, was sentenced to death by stoning after she purportedly insisted on such punishment.  The sentence was commuted on appeal to 1 year in prison, followed by deportation. In June 1998, the Shari'a court in Fujairah sentenced three Omani nationals convicted of robbery to have their right hands amputated. The Fujairah prosecutor's office instead commuted the sentence to a term of imprisonment.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Defining Sharia's role in the UAE's legal foundation|url=http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation|work=The National (Abu Dhabi)|accessdate=9 April 2016|archivedate=8 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160408032610/http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation}}&lt;/ref&gt; ကားစင်တင်သတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် တရားဝင် အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/crucifixion-for-uae-murderers-1238085.html|title=Crucifixion for UAE murderers |work=The Independent}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/011/1997/en|title=UAE: Further information on fear of imminent crucifixion and execution|publisher=Amnesty International|date=September 1997}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/010/1997/en|title=UAE: Fear of imminent crucifixion and execution  |publisher=Amnesty International|date=September 1997}}&lt;/ref&gt; ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ အပိုဒ် ၁ တွင် အယူဝါဒ ဆိုင်ရာ အပြစ်ပေးမှုများ၊ ဆိုးရွားသော အပြစ်ပေးမှုများ နှင့် သွေးစွန်းသော ငွေကြေးများအတွက် အစ္စလာမ် ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ အတိုင်း ကျင့်သုံးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Federal Law No (3) of 1987 on Issuance of the Penal Code|url=https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&amp;country=UAE|work=United Nations Office on Drugs and Crime|accessdate=9 April 2016|archivedate=25 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130525044622/https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&amp;country=UAE}}&lt;/ref&gt; စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မများသည် ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေမှသာ ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မကို ရုပ်သိမ်းလေ့ ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ နှင့် စော်ဘွားနယ် ဥပဒေ နှစ်ရပ်စလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျင့်သုံးနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Measures Against Corruptibility, Gifts and Gratification – Bribery in the Middle East|url=http://www.mafhoum.com/press2/brib76.pdf|work=Arab Law Quarterly}}&lt;/ref&gt;

ရာမဒန် ဥပုသ်လ အတွင်း နေထွက်ချိန်မှ နေဝင်ချိန်အထိ လူမြင်ကွင်းတွင် အစာစားခြင်း၊ ရေသောက်ခြင်း နှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းတို့ကို ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;ramadan&quot; /&gt;  ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များနှင့် ကလေးသူငယ်များကို ခြွင်းချက် ပေးထားသည်။ ထိုဥပဒေမှာ မွတ်စလင် အပြင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အတွက်လည်း အကျုံးဝင်ပြီး &lt;ref name=&quot;ramadan&quot; /&gt; မလိုက်နာပါက အဖမ်းခံရနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;Riazat Butt&quot;&gt;{{cite news |url= http://www.guardian.co.uk/uk/2011/jul/31/dubai-tourists-must-respect-ramadan |title=Britons warned to respect Ramadan while holidaying in Dubai |author=Riazat Butt |work=The Guardian |date=31 July 2011 |location=London, UK|oclc=60623878 }}&lt;/ref&gt; လူမြင်ကွင်းတွင် ကခုန်ခြင်းကိုလည်း ယူအေအီးတွင် ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Criminal Law of Dubai|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|publisher=lawyersuae.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=المشارق&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 |accessdate=9 April 2016 |archivedate=19 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219073733/http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.arabnews.com/node/322024 No dancing in public: Dubai]. Arab News (15 March 2009). Retrieved on 2015-11-26.&lt;/ref&gt;
===လူ့အခွင့်အရေး===
ကြိမ်ဒဏ် နှင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ် အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေမှ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှုများဖြစ်သည်။ ထို အပြစ်ဒဏ်များကို ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=autogenerated2&gt;{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying}}&lt;/ref&gt; အချို့သော ယူအေအီးရှိ အိမ်အကူ အလုပ်သမားများမှာ ရှာရီယာ တရားစီရင်မှု၏ အပြစ်ပေးမှုများ ဖြစ်သော ကြိမ်ရိုက်ခြင်း နှင့် ကျောက်ခဲထုသတ်ခြင်းတို့ အတွက် သားကောင်များ ဖြစ်သွားရသည်။&lt;ref name=&quot;drm&quot; /&gt; ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု အစီရင်ခံစာတွင် ယူအေအီးအား &quot;မလွတ်လပ်&quot; ဟူသော ကဏ္ဍအောက်တွင် နှစ်စဉ် ထည့်သွင်း ထားသည်မှာ ပထမဆုံး ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သော ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ စ၍ပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;United Arab Emirates Reports&quot;&gt;{{cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates Reports|work=Freedom House|accessdate=7 May 2015|archivedate=13 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150513050714/https://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates}}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီးသည် အာရပ်နွေဦး တော်လှန်ရေးမှ လွတ်ကင်းခဲ့သော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အတွက် တောင်းဆိုကြသော အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အယောက် ၁၀၀ ကျော်မှာ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ၍ ညှင်းပန်း နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;amnesty.org&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18|title=UAE: Ruthless crackdown on dissent exposes 'ugly reality' beneath façade of glitz and glamour|publisher=Amnesty International|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150210222458/http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ယူအေအီး အစိုးရသည် တိတ်တဆိတ် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်းများကို တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;aohr&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;hrw&quot;&gt;[http://www.hrw.org/news/2012/09/14/uae-enforced-disappearance-and-torture UAE: Enforced Disappearance and Torture | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html Human Rights in the United – UAE: Enforced disappearances continue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126101711/http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html |date=26 November 2015 }}. Ic4jhr.net. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.echr.org.uk/?p=1214 Emirati victim of enforced disappearance seen in state security prison » Emirates Centre for Human Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126102027/http://www.echr.org.uk/?p=1214 |date=26 November 2015 }}. Echr.org.uk (14 March 2014). Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 UAE must reveal whereabouts of 'disappeared' Libyans and Emiratis: HRW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920122856/https://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 |date=20 September 2018 }}. Middle East Eye (6 October 2014). Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt; နိုင်ငံခြားသား အမြောက်အမြားနှင့် အဲမရိတ်နိုင်ငံသားများမှာ အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံခဲ့ကြရသည်။ ယူအေအီး အစိုးရမှ ထိုသူများအား ဖမ်းဆီးထားကြောင်းကို ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ မည်သည့်နေရာတွင် ရှိနေသည်ကို ဖုံးကွယ်ထားကာ ထိုသူများအား ဥပဒေ၏ အကာအကွယ် အပြင်ဘက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;amnesty&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |title=Silencing dissent in the UAE |publisher=Amnesty International |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222042500/http://amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |archivedate=22 December 2014 |accessdate=11 April 2016 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;aohr&quot;&gt;{{cite web|url=http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf|title=Forced Disappearances and Torture in the United Arab Emirates|date=November 2014|work=Arab Organisation for Human Rights|accessdate=11 April 2016|archivedate=15 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160115030038/http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;forced&quot;&gt;[https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted UAE's crackdown on democracy short-sighted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126114449/https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted |date=26 November 2015 }}. Middleeastmonitor.com. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt; လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့မှ ယူအေအီး အစိုးရ၏ တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့မှာ အလွန်စိုးရိမ်စရာ ကောင်းသော အခြေအနေရှိသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;hrw&quot; /&gt;

အာရပ် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းမှ &quot;ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ဖမ်ဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း&quot; အစီရင်ခံစာအတွက် တရားခံတို့ထံမှ သက်သေ အထောက်အထားများကို ရယူထားခဲ့ပြီး ထိုသူတို့မှ ပြန်ပေးဆွဲခံရပြီး အကျဉ်းစခန်းများတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း နှင့် စော်ကားခြင်းများ ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;aohr&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;forced&quot; /&gt; ထိုအစီရင်ခံစာတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ပုံ ၁၆ မျိုးကို ဖော်ပြထားခဲ့ပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရိုက်နှက်ခြင်း၊ ကျင်စက်ဖြင့်တို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်း နှင့် ဆေးကုသမှု ရယူနိုင်ရန် ငြင်းပယ်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;aohr&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;forced&quot; /&gt;

၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၉၄ ယောက်တို့မှာ လျှို့ဝှက် အကျဉ်းစခန်းများတွင် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရပြီး အစိုးရအား ဖြုတ်ချရန် ကြိုးစားသည်ဟု စွပ်စွဲကာ တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/mar/06/uae-trial-94-activists|title=The UAE's bizarre, political trial of 94 activists|work=[[The Guardian]]|author=David Hearst|year=2013}}&lt;/ref&gt; လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများမှ ထို တရားစွဲဆိုမှုများ၏ လျှို့ဝှက်မှုများကို ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ ဖခင် တရားခံများထဲတွင် ပါဝင်သော အဲမရိတ်နိုင်ငံသား တစ်ဦးမှ ထိုတရားစွဲမှု ကိစ္စအား တွိ လုပ်ခဲ့သည့် အတွက် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သူ့အား ထောင်ဒဏ် ၁၀ လ အပြစ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Man faces 10 months jail for tweets about trial in UAE|url=http://www.cnn.com/2013/04/11/world/meast/uae-twitter-jail/|accessdate=18 April 2013|publisher=CNN|date=11 April 2013|author=Ben Brumfield|author2=Caroline Faraj|author3=Saad Abedine}}&lt;/ref&gt; နောက်ဆုံး အနေဖြင့် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းတွင် အဘူဒါဘီမှ ညီအစ်မ သုံးဦး ပါဝင်သည်။&lt;ref name='Amnesty'&gt;[https://www.amnesty.org/en/articles/news/2015/02/uae-three-women-held-in-secret-detention-over-tweets/ UAE Three women held in secret detention over tweets | Amnesty International]. Amnesty.org (27 February 2015). Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=RTFeb15&gt;{{cite news|url=http://rt.com/news/236295-uae-women-secret-detention/|title=3 women risk torture in secret UAE detention over 'I miss my brother' tweet – Amnesty|date=27 February 2015|work=Russia Today|accessdate=11 May 2015}}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီးအစိုးရ၏ စွပ်စွဲချက်ဖြစ်သော ယူအေအီးနိုင်ငံသားများ နှင့် နိုင်ငံခြားသားများ ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံအား မတည်မငြိမ် ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နေသည် ဆိုသော အချက်ကို ထင်ရှားစေရန် အတွက် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား မဟုတ်သူများအားလည်း ဖိနှိပ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;forced&quot; /&gt; နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။ &lt;ref name=&quot;forced&quot; /&gt; ယူအေအီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြသော အီဂျစ် နှင့် အခြားနိုင်ငံခြားသားများအား ရက်အနည်းငယ်သာ အချိန်ပေး၍ နိုင်ငံအတွင်းမှ ထွက်ခွာစေသော မှတ်တမ်း မှတ်ရာများ ရှိသည်။

လစ်ဗျား နိုင်ငံသား နှစ်ဦး&lt;ref&gt;[http://www.hrw.org/news/2014/10/05/uae-reveal-whereabouts-disappeared-libyans UAE: Reveal Whereabouts of ‘Disappeared’ Libyans | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt; နှင့် ကာတာ နိုင်ငံသား နှစ်ဦး&lt;ref name=&quot;forced&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;qta&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf|title=Urgent Action: Enforced Disappearance of Qatari Nationals|publisher=Amnesty International|access-date=11 April 2016|archive-date=25 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225122354/http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf}}&lt;/ref&gt; အပါအဝင် နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့မှ ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ကာတာ အမျိုးသားများမှာ ယူအေအီးအစိုးရ၏ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံကြရပြီး ထိုသူများ မည်သို့ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို အစိုးရမှ မိသားစုများ မသိအောင် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;forced&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;qta&quot; /&gt; ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နှင်ထုတ်ခံရသူများ ထဲတွင် လူသိများသော ဘလော့ဂါ နှင့် တွစ်တာ နာမည်ကျော် တစ်ဦး ဖြစ်သူ အီယတ်-အယ်လ်-ဘတ်ဒါဒီလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ယူအေအီး အာဏာပိုင်များမှ ဖမ်းဆီး၍ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;forced&quot; /&gt; ယူအေအီးတွင် တသက်တာလုံး နေထိုင်ခဲ့သော ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း သူ့တွင် အမိန့်အတွက် ပြန်လည် စောဒက တက်ခွင့် မရှိခဲ့ပေ။&lt;ref name=&quot;forced&quot; /&gt; သူ့အား ပါလက်စတိုင်း နယ်မြေသို့ ပြန်ပို့ရန် မဖြစ်နိုင်သည့် အတွက် မလေးရှားသို့ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;forced&quot; /&gt;

၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး အစိုးရမှ ပြင်သစ် ဆယ်ကျော်သက် ယောက်ျားလေး တစ်ဦးအား အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦးမှာ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး ထိုသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့ဇတစ် ရှိနေသည်ကိုလည်း ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;nov1rapecase&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/11/01/world/middleeast/01dubai.html?pagewanted=1&amp;_r=0&amp;ei=5087&amp;em&amp;en=a89b7518628ebf83&amp;ex=1194062400| work=The New York Times|first=Thanassis|last=Cambanis|title=In Rape Case, a French Youth Takes on Dubai|date=1 November 2007}}&lt;/ref&gt;  သံတမန်ရေးအရ ဖိအားပေးမှုကြောင့် အဲမရိတ် မုဒိမ်း သမားများ ဖမ်းဆီးခံရပြီး အပြစ်ပေးခြင်း ခံကြရသည်။&lt;ref&gt;[http://abcnews.go.com/2020/story?id=3932740&amp;page=1 French Teen's Rape Case Exposes Dubai's Dark Side, ABC News]. Abcnews.go.com (19 February 2009). Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt;

၂၀၀၉ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် ဗွီဒီယို အခွေတစ်ခွေအား ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ခိုးထုတ်လာခဲ့ပြီး ထိုဗွီဒီယိုတွင် ရှိတ် အစ်ဆာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း မှ လူတစ်ဦး (မိုဟာမက် ရှား ပူး) အား ကျာပွတ်၊ လျှပ်စစ် နွားနှင်တံ နှင့် သံချောင်းများ ထိုးထွက်နေသော သစ်သားပြားတို့ဖြင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ၎င်း၏ ကိုယ်ပေါ်မှ ကားဖြင့် ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖြတ်ကြိတ်နေသည်ကို ပြထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://abcnews.go.com/Blotter/story?id=7402099|title=ABC News Exclusive: Torture Tape Implicates UAE Royal Sheikh|publisher=ABC News|date=22 April 2009|accessdate=24 September 2013}}&lt;/ref&gt; ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အစ်ဆာသည် တရားရုံးသို့လာပြီး အပြစ်မရှိကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Bakr1&quot;&gt;{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member says not guilty of torture|date=14 December 2009|agency=Reuters |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5BD3MW20091214|accessdate=10 January 2010}}&lt;/ref&gt; အမှုမှာ ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး အစ်ဆာအား မိုဟာမက် ရှားပူး အား ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု အတွက် အပြစ် မရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Bakr2&quot;&gt;{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member acquitted in torture trial|date=10 January 2010|agency=Reuters|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE60911O20100110|accessdate=10 January 2010}}&lt;/ref&gt; လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရေး အဖွဲ့မှ ထိုအမှုကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး အစိုးရအား ယူအေအီး လုံခြုံရေး အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အခြား အာဏာပိုင် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် လွတ်လပ်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့၍ ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Rights group questions UAE trial|date=11 January 2010|publisher=[[Al Jazeera]] |url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/01/2010110164651985697.html|accessdate=11 January 2010}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ထိုဆုံးဖြတ်ချက် အတွက် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး အဲမရိတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ လူများ အားလုံး &quot;တရားဥပဒေ ရှေ့မှောက်တွင် အညီအမျှ ရှိရမည်&quot; ဟု ဆိုခဲ့ကာ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အား ဂရုတစိုက် ပြန်လည် သုံးသပ်ရန်နှင့် ထိုအမှုအား တရားမျှတမှု အပြည့်အဝ ရှိကြောင်း သေချာအောင် ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=US concern after UAE acquits sheikh in torture case|date=12 January 2010|publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8453280.stm|accessdate=12 January 2010}}&lt;/ref&gt;

လတ်တလော နှစ်များတွင် ရှီယာ့ မွတ်စလင် ကိုးကွယ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း များစွာကို ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx|title=Shiites deported from Gulf lament injustice|work=Daily Star|date=4 July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=21 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821124726/http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.rte.ie/news/2013/0705/460684-syria-hezbollah/|title=Concern over deportations from Gulf Arab states|publisher=Raidió Teilifís Éireann|date=5 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a.html|title=UAE urged to allow appeal on deportations|work=Financial Times|date=July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525062330/https://www.ft.com/content/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a}}&lt;/ref&gt; အထူးသဖြင့် လက်ဘနွန်မှ ရှီယာ့ မိသားစုများမှာ ပြန်ပို့ခံခဲ့ကြရပြီး ဟေဇဘိုလာ သူပုန်များကို စာနာသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်း ခံကြရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.globalpost.com/dispatch/lebanon/091030/uae-iran-shiites-lebanon|title=UAE deportations raise questions in Lebanon|work=Global Post|date=July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.naharnet.com/stories/en/90286|title=Lebanese Shiites Ousted from Gulf over Hizbullah Ties|publisher=naharnet.com|date=July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/01/lebanese-uae-fears-deportation.html|title=Lebanese Living in UAE Fear Deportation|work=Al Monitor|year=2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/02/uae-deports-lebanese-expatriates.html|title=UAE Deports 125 Lebanese Citizens|work=Al Monitor|year=2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.hrw.org/news/2010/07/19/uaelebanon-allow-lebanesegazan-deportees-appeal|title=UAE/Lebanon: Allow Lebanese/Palestinian Deportees to Appeal|publisher=Human Rights Watch|year=2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2012/06/no-lebanese-ambassador-in-abu-dh.html|title=Lebanese Families in UAE Face Deportations on Short Notice|work=Al Monitor|year=2012}}&lt;/ref&gt; အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆိုအရ လတ်တလောနှစ်များတွင် ရှီယာ့ နိုင်ငံခြား အရာထမ်း ၄၀၀၀ ကျော်မှာ ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခြင်း ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf|title=Hezbollah and the Gulf|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155119/https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/|title=Thousands of Shias Deported from UAE|work=majlis.org.uk|accessdate=11 April 2016|archivedate=25 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225122717/http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/}}&lt;/ref&gt;

အမျိုးသမီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများအား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကား နှောင့်ယှက်ခြင်းမှာ အခြား စိုးရိမ်ဖွယ် ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများမှာ ၁၉၈၀ခုနှစ် ယူအေအီး အလုပ်သမား ဥပဒေ ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အလုပ်သမား ဥပဒေကြမ်းဖြင့် လည်းကောင်း အကာအကွယ် ပေးထားခြင်း မရှိပေ။&lt;ref&gt;{{cite web|author=Sarah Leah Whitson |url=http://www.hrw.org/en/news/2007/03/24/uae-draft-labor-law-violates-international-standards|title=UAE: Draft Labor Law Violates International Standards |publisher=Human Rights Watch |date=24 March 2007 }}&lt;/ref&gt; အလုပ်သမားများ ဆန္ဒပြပါက ဖိနှိပ်ခံကြရပြီး တရားဥပဒေ ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး အပြည့်အဝ မရဘဲ ဆန္ဒပြသူများကို ထောင်သွင်း အကျဉ်းချလေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 |title=Indian workers jailed in Dubai over violent protest |agency=Reuters |date=24 February 2008 |accessdate=11 April 2016 |archivedate=6 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006124224/http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 }}&lt;/ref&gt; အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာတွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုအား အချို့သော လူ့အခွင့်အရေး ပြဿနာများ အတွက် အာရုံစိုက် ရေးသားထားသည်။ ၎င်းတို့ အသားပေး ဖော်ပြထားသည်မှာ အစိုးရ၏ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်နှင့် စုဝေးခွင့်ကို ကန့်သတ်မှု၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးမှုနှင့် ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်မှု တို့နှင့်အတူ သေဒဏ် အပြစ်ပေးမှု အကြောင်းတို့ ဖြစ်သညည်။

၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား သုံးဦးအား မူးယစ်ဆေးဝါးမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ရိုက်နှက်ခြင်း နှင့် လျှပ်စစ် ကျင်စက်ဖြင့် တို့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22324220|title=Dubai drugs trial: Mother tells of 'torture horror'|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=2 April 2014}}&lt;/ref&gt; ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေးဗစ် ကင်မရွန်း မှ  ထိုအမှုအား စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ယူအေအီး သမ္မတ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း ယူကေသို့ နိုင်ငံတော် ခရီး လာရောက်သော အခါတွင် ထပ်မံ မေးခွန်း ထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22334081|title=Dubai drugs trial: David Cameron 'concerned' over torture claims|date=29 April 2013|accessdate=2 April 2014}}&lt;/ref&gt; ထိုလူ ၃ ဦးအား အပြစ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးထားရာမှ ၂၀၁၃ ဇူလိုင်လတွင် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/jul/19/dubai-releases-britons-tortured-jailed-drugs|title=Dubai pardons three Britons 'tortured' and jailed over drugs|work=The Guardian|date=19 July 2013|accessdate=2 April 2014}}&lt;/ref&gt;

[[File:Burj Dubai Construction Workers on 4 June 2007.jpg|thumb|right|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]တွင် အလုပ်လုပ်နေကြသော တောင်အာရှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်သားများ]]
ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား ယူအေအီး၌ ဆက်ဆံပုံကို ခေတ်သစ် ကျွန်စနစ် အဖြစ် ပုံခိုင်းလေ့ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west|title=Modern Day Slave Labor: Conditions for Abu Dhabi's Migrant Workers Shame the West|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155137/https://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west}}&lt;/ref&gt; ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများသည် ယူအေအီး၏ အလုပ်သမား အခွင့်အရေးများတွင် အကျုံးမဝင်သဖြင့် အဓမ္မခိုင်းစေခြင်း ခံရပါက ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိပေ။ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;mig&quot;&gt;{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3}}&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား သပိတ်မှောက်ခြင်းမှလည်း တားမြစ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;mig&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမား ဒါဇင်ပေါင်းများစွာမှာ ဆန္ဒပြသဖြင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/dec/22/abu-dhabi-migrant-workers-conditions-shame-west|title=Conditions for Abu Dhabi's migrant workers 'shame the west'}}&lt;/ref&gt; ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ သမဂ္ဂသို့လည်း ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိ၊ ဆန္ဒပြခွင့်လည်း မရှိသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရမှုကို ကန့်ကွက်ရန် နည်းလမ်း မရှိကြပေ။ ဆန္ဒပြသူများမှ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခံရမည့်ဘေးနှင့် ပြန်ပို့ခံရမည့် ဘေးတို့နှင့် ရင်ဆိုင်ကြရရသည်။&lt;ref name=&quot;mig&quot; /&gt; အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်မှ ကုလသမဂ္ဂသို့ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား ထောင်ပေါင်းများစွာအား ကျွန်ကဲ့သို့ ခိုင်းစေခံနေရခြင်းကို စုံစမ်းရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theguardian.com/global-development/2014/sep/13/migrant-workers-uae-gulf-states-un-ituc|title=Call for UN to investigate plight of migrant workers in the UAE}}&lt;/ref&gt;

၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လမ်းပေါ်ရှိ မတော်တဆမှု တစ်ခု ဖြစ်ပွားပြီး ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအား တိုက်မိသော ဗွီဒီယို တစ်ခုအား  ယူကျုဘ်၌ တင်ထားခဲ့သည်။ ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းအား ၎င်း၏ ဦးခေါင်းဆောင်းအား ကျာပွတ်သဖွယ် အသုံးပြု ရိုက်နှက်ခဲ့ပြီး မခံချိ မခံသာ ဖြစ်အောင် ပြောဆိုနေသည်မှာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာများမှ ဝင်ရောက် မတားမြစ်မီ အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ ခဏမျှ အကြာတွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ထိုဗွီဒီယိုကို ရိုက်ကူးသူအား ဖမ်းဆီးလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ ယူအေအီး အစိုးရမှ ရာထူးကြီး ဝါကြီး ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်ဖြစ်သည်ကို အများ သိရှိလာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;&gt;[http://www.arabianbusiness.com/senior-uae-official-arrested-over-driver-attack-509289.html Senior UAE official arrested over driver attack]. ArabianBusiness.com. Retrieved 26 January 2014.&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ဒူဘိုင်းနှင့် ၎င်းတို့မြို့ နေထိုင်သူများအား အဆိုးဘက်မှ ပုံဖော်ထားသည့် ယူကျုဘ်တွင် တင်ထားသော ဟာသ ဗွီဒီယို တစ်ခု အတွက် အမေရိကန် နိုင်ငံသား တစ်ဦးနှင့် ယူအေအီး နိုင်ငံသား အချို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဗွီဒီယိုမှာ ဆက်တ်ဝါ ဒေသတွင် ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ဂိုဏ်း အဖွဲ့များ  ရိုးရှင်းသော လက်နက်များဖြင့် တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် သင်ကြား ပြသနေပုံ ဖြစ်ပြီး ထိုရိုးရှင်းသော လက်နက်များတွင် ဖိနပ် စသည် တို့လည်း ပါဝင်သည်။.&lt;ref&gt;[http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data/crime/2013/December/crime_December24.xml&amp;section=crime &quot;Three held for parody video on Satwa streets&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018104643/http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data%2Fcrime%2F2013%2FDecember%2Fcrime_December24.xml&amp;section=crime |date=18 October 2014 }}, ''Khaleej Times'', 9 December 2013. Retrieved 26 January 2014.&lt;/ref&gt; ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံသားများ ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့် အတွက် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ ခံကြရသည်။ ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ တရားမဝင် ပါကင်ထိုးထားသော ကားတစ်စင်း၏ ပုံကို တင်မိရာမှ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် မကောင်း ရေးသည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ သူမသည် နောင်တွင် ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;[http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post |date=10 September 2015 }}. Khaleej Times. Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt;

ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် လုံခြံရေး ယန္တရားမှာ အဓမ္မဖမ်းဆီးခြင်း၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်း နှိပ်စက်ခြင်း အစရှိသော  ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်မှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံကြရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Human Rights in The UAE |url=http://www.amnesty.org/en/region/uae |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150213013240/http://www.amnesty.org/en/region/uae |archivedate=13 February 2015 |accessdate=11 April 2016 }}&lt;/ref&gt; နောက်ဆုံး အဖြစ်အပျက်မှာ တူရကီ နိုင်ငံသား စီးပွားရေး သမား ဒေါက်တာ အေမာ အယ်လ် ရှာဝါ အား ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်တွင် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Arrest of Dr Al Shawa|url=http://thenewkhaleej.com/ar/node/3863|access-date=11 April 2016|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525063441/http://thenewkhaleej.com/ar/node/3863|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

လွတ်လပ်စွာ အသင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုလည်း တင်းကျပ်စွာ ကန့်သတ်ထားသည်။ အားလုံးသော အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများမှာ လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန မှ တဆင့် မှတ်ပုံတင်ရသဖြင့် နိုင်ငံ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်သို့ အလိုလို ရောက်ရှိသွားသည်။ ထိုနယ်မြေဒေသအတွင်း နိုင်ငံရေးမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း အခု ၂၀ ခန့်မှာ မှတ်ပုံမတင်ဘဲ လုပ်ဆောင် နေကြသည်။ အသင်းအဖွဲ့များ အားလုံးမှာ ဆင်ဆာ သတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာရပြီး ထုတ်ဝေသည့် စာစောင်များမှာလည်း အစိုးရထံမှ ဦးစွာ ခွင့်ပြုချက် ရယူရသည်။

စီးခရက် ဒူဘိုင်း ဆိုသော ဘလော့ခ်မှာ ဒူဘိုင်းတွင် ၂၀၀၂ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၀ အထိ သီးသန့် ရပ်တည်နေသော ဘလော့ခ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဘလော့ခ်မှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်း  ဘလော့ခ်ရပ်ဝန်းတွင် ကြည့်ရှုသူ များပြားသော ဘလော့ခ် တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်မှာ ယူအေအီး ဆက်သွယ်ရေး စည်းကြပ်မှု အာဏာပိုင်အဖွဲ့မှ ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်ကို တားဆီးပိတ်ပင်လိုက်သည့် အချိန်အထိပင် ဖြစ်သည်။

===ဝတ်စားဆင်ယင်မှု===
ယူအေအီးတွင် အလယ်အလတ်မျှသော ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် ရှိသည်။ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်မှာ ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Criminal Law of Dubai&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|title=Criminal Law of Dubai}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီးရှိ ကုန်တိုက် အများစုတွင် အဝင်ဝ၌ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်ကို ဖော်ပြထားသည်။ &lt;ref name=&quot;code&quot;&gt;{{cite web|url=http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/|title=UAE: &quot;Dress Modestly&quot; Drive Gains Momentum|access-date=11 April 2016|archive-date=28 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028063728/http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/}}&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်းရှိ ကုန်တိုက်များတွင် အမျိုးသမီးများ အနေနှင့် ၎င်းတို့၏ ပခုံးနှင့် ဒူးခေါင်းတို့ကို ဖုံးလွှမ်းသော အဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ရမည် ဖြစ်သဖြင့် လက်ပြတ် ဝင်ဆင်၍ မရပေ။&lt;ref name=&quot;code&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;modest&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230|title=Twitter Campaign Wants Female Visitors To Respect UAE Dress Code in Malls|accessdate=11 April 2016|archivedate=28 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028060915/http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Dubai Mall dress code&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg|title=Dubai Mall dress code|accessdate=11 April 2016|archivedate=12 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212000229/http://alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;globalvoicesonline.org&quot;&gt;{{cite web|url=http://globalvoicesonline.org/2012/06/24/uae-online-dress-code-campaign-urges-extra-inches-of-clothing/|title=UAE: Dress Code Campaign Urges Extra Inches of Clothing}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;urge&quot;&gt;{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291|title=Dubai shopping malls urge visitors to dress modestly|access-date=11 April 2016|archive-date=2 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102064540/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dresscodedb&quot;&gt;{{cite web|url=http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5|title=Dubai dress code|access-date=11 April 2016|archive-date=14 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214130022/http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5}}&lt;/ref&gt; ယူအေအီး၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် အရ အမျိုးသမီးများအား တိုတောင်းသော ဘောင်းဘီတိုများ ဝတ်ဆင်ခွင့် မပြုပေ။

ထို့ပြင် ပြည်သူများအား အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ် ဇာယတ် ဗလီကဲ့သို့သော ဗလီများထဲသို့ ဝင်ရောက်ရာ၌ သင့်တင့်သော ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမျိုး ဝတ်စားကြရန် ပန်ကြားထားသည်။

==မီဒီယာ==
ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ဖော်ပြရာတွင် ယူအေအီး၏ မီဒီယာအား &quot;လွတ်လပ်မှု မရှိ&quot; ဆိုသော အဆင့်ဖြင့် နှစ်စဉ် သတ်မှတ်လေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.freedomhouse.org/report-types/freedom-press|title=Freedom of the Press}}&lt;/ref&gt; နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့ ၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ညွှန်းကိန်းတွင် ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်မှ အမြဲပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ ဒူဘိုင်း မီဒီယာ စီးတီးနှင့် တူးဖိုးဖိုက်ဖိုး တို့သည် ယူအေအီး၏ ပင်မ မီဒီယာဇုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီးသည် အာရပ်တစ်ခွင်လုံးသို့ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်သော ရုပ်သံလွှင့်ဌာန အချို့ အခြေစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရုံသံလွှင့် စင်တာ နှင့် အော့ဘစ် ရှိုးတိုင်း ကွန်ယက်တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မက်တွန်းမှ သတင်းသမားများအား ၎င်းတို့၏ အလုပ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များ အတွက် တရားစွဲဆိုခြင်း နှင့် ထောင်သွင်း အကျဉ်းခြခြင်း မရှိစေရဟု အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&amp;q=cache:5g6YUlYAidYJ:www.carnegieendowment.org/files/UAE_APS.doc+uae+government+appoints+all+imams&amp;hl=en&amp;gl=uk&amp;pid=bl&amp;srcid=ADGEESj0L8k7sdundREDL2RHAxLQF1O_e5Bvo5Bl2Hq_1puqFDjc2DfE9hoCBcb9dWNUEBhZhmDHWKHkhd-9ibSEmli_3W59aNVcrDn3FGkjGenIFyZogo1j8DhZR_Yw2EycMUdlbs13&amp;sig=AHIEtbQypf9XPQ-JSOKs0KxjF_hlaIs2lg |title=United Arab Emirates |work=Carnegie Endowment}}&lt;/ref&gt;တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ယူအေအီးမှ အများပြည်သူ အေးချမ်းသာယာရေးကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သော အွန်လိုင်း အချက်အလက်များကို ဖြန့်ဖြူးခြင်းအား တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

အစိုးရအား ဝေဖန်ခြင်းကို ခွင့်မပြုပေ။ အစိုးရ အရာရှိများနှင့် တော်ဝင် မိသားစုဝင်များကို ဝေဖန်ခြင်း အားလည်း ခွင့်မပြုပေ။ နိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သရေကို ညှိုးနွမ်းအောင် သို့မဟုတ် ပျက်စီးအောင် ပြုလုပ်သူများနှင့် ဘာသာရေးအား မလေးမစား ပြုသူများ အား ​ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704229 |title=United Arab Emirates – Media |publisher=BBC News |date=15 June 2012 }}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံရေး ပယောဂပါသည့် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို စွက်ဖက်ခြင်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး နယ်မြေခံ (အစိုးရ အရာရှိ ) တစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမား တစ်ဦးအား ရိုက်နှက်သည်ကို ဗွီဒီယို ရိုက်ကူး၍ ယူကျုဘ်သို့ လွှင့်တင်သော ယူကျုဘ် အသုံးပြုသူတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ReferenceA&quot;/&gt;

==စီးပွားရေး==
[[File:Skyline-Dubai-2010.jpg|thumb|200px|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့ပြုလုပ်သမျှတွင် အမြင့်ဆုံးသော အဆောက်အဦး ဖြစ်သည်။]]

ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ သို့မဟုတ် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး &lt;ref name=&quot;Economy2013&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?section=editorschoice&amp;xfile=/data/editorschoice/2013/December/editorschoice_December12.xml |title=UAE's economy growth momentum set to pick up |work=Khaleej Times |date=27 December 2013 |accessdate=5 January 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104225058/http://khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=%2Fdata%2Feditorschoice%2F2013%2FDecember%2Feditorschoice_December12.xml&amp;section=editorschoice |archivedate=4 January 2014 }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန် တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃၇၇ ဘီလီယံ (အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၃၈ ထရီလီယံ) မျှ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;GDP2012&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=/data/uaebusiness/2013/July/uaebusiness_July19.xml&amp;section=uaebusiness |title=GDP to hit $474.2b in 2018 |work=Khaleej Times |date=4 July 2013 |accessdate=5 January 2014 |archivedate=6 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140106040654/http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fuaebusiness%2F2013%2FJuly%2Fuaebusiness_July19.xml&amp;section=uaebusiness }}&lt;/ref&gt; ၁၉၇၁ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရသည့် အချိန်မှစ၍ ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးသည် ၂၃၁ ဆ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၄၅ ထရီလီယံမျှ ရှိလာခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Economy2013&quot;/&gt; ယူအေအီးသည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်အုပ်စုမှ ထုတ်ဝေသော ၂၀၁၆ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာ၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စီးပွားရေး နှင့် အစိုးရ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း များအရ စီးပွားရေး လုပ်ရန် အကောင်းဆုံးနိုင်ငံများတွင် အဆင့် ၃၁ နေရာမှ ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။&lt;ref name=&quot;Doing Business&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/rankings|title=Ranking of Economies|work=World Bank Group}}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေး အားဖြင့် နယ်ပယ် အစုံဆုံး ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ ရေနံ အပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းမှ လွဲ၍ ယူအေအီး၏ အခြားဒေသများမှ ရေနံမှ ရသော အမြတ်ငွေပေါ်တွင်မှာ မှီခိုနေရသည်။ ဓာတ်ဆီ နှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့တို့သည် စီးပွားရေးတွင် ပင်မ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အဘူဒါဘီ အတွက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး ၈၅% မှာ ရေနံ တင်ပို့မှု ပေါ်တွင်သာ အခြေခံသည်။&lt;ref name=&quot;WTO Trade Statistic 2009&quot;/&gt; အဘူဒါဘီနှင့် အခြားသော ယူအေအီး စော်ဘွားနယ်တို့သည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ထိန်းသိမ်း လုပ်ဆောင်ကြသော်လည်း ရေနံ နည်းပါးသည့် ဒူဘိုင်းသည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ပိုမို ရဲတင်းစွာ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;bbc.co.uk&quot;/&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရေနံ တင်ပို့မှုသည် ယူအေအီး နိုင်ငံ ဘတ်ဂျက်၏ ၇၇% မျှ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;lse.ac.uk&quot;/&gt; စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက် ရန် အတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် ခြင်း မှ ဂျီဒီပီအား ရေနံ တင်ပို့မှုပေါ်သို့ မှီခိုနေခြင်းအား ၂၅% အထိ လျှော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=WorldFactbook/&gt;

ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၀၇-၂၀၁၀ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းတွင် ထိခိုက်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ၏ ရေနံ ကြွယ်ဝမှု ဖြင့် ကယ်တင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Speaking of Water&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water|title=Speaking of Water|access-date=12 April 2016|archive-date=14 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514213706/http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water}}&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်းသည် ဖက်ညီ ဘတ်ဂျက် ရှိသဖြင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ညွှန်ပြလျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url = http://www.wsj.com/articles/dubai-unveils-balanced-budget-for-2015-1420359351|title = Dubai Unveils Balanced Budget for 2015|last = Fitch|first = Asa|date = 4 January 2015|work = The Wall Street Journal|access-date = 12 February 2015}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး တစ်ခုလုံးအတွက် တိုးတက်မှု ပြနေသည့် ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားတို့ အများဆုံး လာရောက် လည်ပတ်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=tdb /&gt; မာစတာ ကတ်ဒ်၏ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာတဝှမ်း အရောက်သွားရာ မြို့တော်များ ညွှန်းကိန်း၌ ဒူဘိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီသွားတို့ အတွက်ပဉ္စမမြောက် ရေပန်း အစားဆုံး နေရာ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/|title=Dubai Ranks Fifth Among Top Global Destinations For Travellers|work=Gulf Business|accessdate=12 April 2016|archivedate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017061651/http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/}}&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်းသည် ယူအေအီး ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်း စီးပွားရေး၏ ၆၆% ကို ရယူထားပြီး အဘူဒါဘီမှာ ၁၆% နှင့် ရှာဂျာမှာ ၁၀% တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၁၃ တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား ဧည့်သည် ၁၀ သန်းကို လက်ခံခဲ့သည်။

ယူအေအီးတွင် ဒေသအတွင်း၌ အတိုးတက်ဆုံးနှင့် အဆင့်မြင့်ဆုံး အခြေခံ အဆောက်အအုံ ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.theprospectgroup.com/infrastructure-in-the-united-arab-emirates-uae-81876/|title=Infrastructure in the United Arab Emirates (UAE)|work=The Prospect Group}}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှစ၍ ယူအေအီးသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံအတွက် ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်း မြောက်မြားစွာ သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုတိုးတက်မှုများမှာ စော်ဘွားနယ် အကြီးများ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် ပို၍ ထင်ရှားသည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များမှာလည်း နောက်မှ လိုက်လာလျက် ရှိနေကြပြီး လူနေရန်နှင့် စီပွားရေး ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်သူများကို အဓိက အခွင့်အရေးများ ပြန်လည် ပေးအပ်လျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.slideshare.net/arunkodiyeri/uae-yearbook-2009 |title=UAE yearbook 2009 |publisher=Slideshare.net }}&lt;/ref&gt;

အစိုးရ၏ ဆောက်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းဝေါလ်မှ အကြွေးပေးရန် အချိန်ဆွဲသည့် အခါတွင် ဒူဘိုင်းရှိ အိမ်ခြံမြေဈေးများ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ စီးပွားရေးမှာ နိုင်ငံခြား အလုပ်သမားများ နှင့်ပင် ရပ်တည်နေရပြီး အဲမရိတ် အလုပ်သမား များဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးစားခြင်းမှာလည်း ကောင်းကျိုး အနည်းငယ်သာ ရရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.asiantribune.com/news/2009/11/29/seismic-activities-dubai-property-bubble-and-inevitable-consequences |title=The Seismic Activities of Dubai Property Bubble and Inevitable Consequences |work=Asian Tribune |date=9 November 2009 }}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီး ဥပဒေမှ အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ခွင့်ပြုမထားပေ။&lt;ref name=&quot;ituc&quot;/&gt;  စုပေါင်း၍ ညှိနှိုင်းခွင့်နှင့် စုပေါင်း၍ ဆန္ဒပြခွင့်တို့ကိုလည်း အသိအမှတ် ပြုမထားပေ။ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနသည် အလုပ်သမားများအား အလုပ်ခွင်တွင် အတင်းအကျပ် ပြန်ဆင်းခိုင်းရန် အတွက် အခွင့် အာဏာ ရှိသည်။ ဆန္ဒပြခြင်းတွင် ပါဝင်သော ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ ၎င်းတို့၏ အလုပ်လုပ်ခွင့် ပါမစ်ကို ရုပ်သိမ်းခြင်းခံရပြီး ပြန်ပို့ ခံရလေ့ ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;ituc&quot;&gt;{{cite web | url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 | title=United Arab Emirates | work=ITUC | access-date=12 April 2016 | archive-date=1 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140201231308/http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 }}&lt;/ref&gt; ထိုမျှသာမက အလုပ်သမား အရေးများနှင့် စပ်လျဉ်းပါက ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ဥပဒေ လွန်စွာ နည်းပါးသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကဏ္ဍရှိ အလုပ်နေရာများတွင် အဲမရိတ်များ နှင့် အခြား ဂျီစီစီ အာရပ်နိုင်ငံသားများ နှိုင်းယှဉ်ပါက ယှဉ်ပြိုင်သူများလောက် အရည်အချင်း သို့မဟုတ် လုပ်ကိုင်ချင်စိတ် မရှိသော်လည်း အဲမရိတ် နိုင်ငံသား များကို ဦးစားပေး ခန့်ထားလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား အလုပ်သမား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်သည် အစိုးရ ရာထူးများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြပြီး ကျန်သူများထဲမှ အတော်များများမှာ နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သော အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရာ တို့တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Krane |first=Jim |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |place=New York, NY|publisher=St. Martin's Press |year=2009 |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/267 267]–270 |isbn=978-0-312-53574-2}}&lt;/ref&gt;

အကောင်းဘက်မှ ပြောရမည်ဆိုလျှင် လတ်တလော Bayt.com ၏ စစ်တမ်းအရ ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ၅၆% မှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်လာလိမ့်မည်ဟု ယူဆလျက် ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;[http://img.b8cdn.com/images/uploads/article_docs/bayt_cci_report_2015_edited_24462_EN.pdf ''Bayt.com Middle East Consumer Confidence Index – March 2015''], Bayt.com. Retrieved 1 July 2015&lt;/ref&gt;

==သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး==
ဒူဘိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာ ခရီးသည် ဖြတ်သန်းမှုတွင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီး လန်ဒန် ဟိသရိုး လေဆိပ်ကို ကျော်တက်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url = http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/transport/11372616/Dubai-overtakes-Heathrow-to-become-worlds-busiest-airport.html|title = Dubai Overtakes Heathrow To Become World's Busiest|last = Anderson|first = Elizabeth|date = 27 January 2015|work = The Telegraph|access-date = 12 February 2015}}&lt;/ref&gt; ၇၅၀မိုင် (၁၂၀၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးကို ဖြတ်သန်းကာ နိုင်ငံအတွင်းရှိ အဓိက မြို့ကြီးများနှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို ဆက်စပ်ထားသည့် နိုင်ငံတော်  ရထားလမ်းမှာ ဖောက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;IRJMar12&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html|title=From sand to sea|work=International Railway Journal|date=21 March 2012|accessdate=12 April 2016|archivedate=23 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160323024811/http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html}}&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်း မက်ထရိုသည် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် ပထမဆုံး မြို့ပြ ရထား ကွန်ယက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8247330.stm|title=Will metro change Dubai car culture?|date=11 September 2009|publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt; အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အဓိက ဆိပ်ကမ်းများမှာ ခါလီဖာ ဆိပ်ကမ်း၊ ဇာယတ်ဆိပ်ကမ်း၊ ဂျီဘဲလ် အလီ ဆိပ်ကမ်း၊ ရာရှစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ခါလစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ဆာအိ ဆိပ်ကမ်း နှင့် ခိုရ်ဖာကန် ဆိပ်ကမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080714124311/http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archivedate=14 July 2008 |title=UAE Ports |publisher=Uae.gov.ae }}&lt;/ref&gt;

ယူအေအီးတွင် တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး အော်ပရေတာ နှစ်ခုရှိပြီး အဲတီစလတ် နှင့် ဒူဟု ခေါ်သော အဲမရိတ် အင်တီဂရိတ်တက် တယ်လီကွန်မျူနီကေးရှင်း ကုမ္ပဏီတို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က အဲတီစလတ်သည် တစ်ဦးတည်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်မှာ ၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဒူ မှ မိုဘိုင်း ဝန်ဆောင်မှုကို စတင်သည် အထိ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=etisalatmon&gt;{{cite web|url=http://opennet.net/sites/opennet.net/files/united_arab_emirates.pdf |title=United Arab Emirates |work=OpenNet Interactive |format=PDF}}&lt;/ref&gt; အင်တာနက် အသုံးပြုသူမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၀.၉၀၄ သန်းမှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၂.၆၆ သန်းအထိ တိုးမြင့်လာလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://emiratesseo.com/uae-telecom-market-grows-competition/ |title=UAE telecom market grows with competition &amp;#124; Mobile telecomms report |publisher=Ameinfo.com }}&lt;/ref&gt; စည်းကမ်းကြီးကြပ်သူဖြစ်သော တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ကြီးကြပ်မှု အာဏာပိုင် အဖွဲ့မှ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဖော်ပြပါရှိသော ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များကို ကန့်သတ်ထားရန် မလုပ်မနေရ အမိန့်ထုတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/uae-reports-high-website-censorship |title=UAE reports high website censorship|work=The National Newspaper |date=12 June 2009 }}&lt;/ref&gt;

===အိတ်စပို ၂၀၂၀===
ယူအေအီးသည် အိတ်စပို ၂၀၂၀ ကို ဒူဘိုင်းတွင် ကျင်းပရန် အတွက် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပြိုင် တင်သွင်းရာတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/expo-impact-uae-to-see-35bn-contracts-2013-11-29-1.529632|title=Expo impact: UAE to see $35bn contracts – Emirates 24/7|author=WAM|work=Emirates 24/7|accessdate=8 September 2014|archive-date=5 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131205052034/http://www.emirates247.com/news/emirates/expo-impact-uae-to-see-35bn-contracts-2013-11-29-1.529632|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;wam.ae&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html|title=Hosting of Expo 2020 unprecedented achievement for the region, says Sultan Al Jaber – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143354/http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html}}&lt;/ref&gt; ထိုသို့ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဒေသအတွင်းတွင် ယခင်က မရှိခဲ့ဖူးသော ကိစ္စတရပ်ပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html|title=Dubai Expo will open up unlimited opportunities – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143309/http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာ့ အိတ်စပိုသည် ကမ္ဘာ့တဝှမ်းမှ လူများ တွေ့ဆုံ၍ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို ဝေမျှခြင်း နှင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၊ အစဉ်တစိုက် ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ဖွံ့ဖြိုးမှုများ နှင့် ဘဝ အရည်အသွေးကို တိုးမြှင့်ခြင်း အစရှိသာ ကိစ္စရပ်များတွင်လည်း ရှေ့ဆက်ရန် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သော ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အိတ်စပိုများသည် စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် လူမှုရေး ပြောင်းလဲ တိုးတက်မှုများ အတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပြီး အိမ်ရှင်နိုင်ငံ နှင် အိမ်ရှင်မြို့ တို့အတွက် အမှတ်ရစရာ အမွေ တစ်ခု အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့စေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.cssgroupsite.com/lighthouse/expo-2020-what-it-means-to-us/|title=Expo 2020...What it Means to Us? |work=CSS Light House|accessdate=8 September 2014}}&lt;/ref&gt;

==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ==

{{Historical populations
|align=right
|percentages =
|၁၉၆၃|95,000
|၁၉၆၈ |180,226
|၁၉၇၅|557,887
|၁၉၈၀|1,042,099
|၁၉၈၅ |1,379,303
|၁၉၉၅ |2,411,041
|၁၉၉၉ |2,938,000
|၂၀၀၅ |4,106,427
|၂၀၁၀ |8,264,070
|၂၀၁၁ |8,925,096
|၂၀၁၂ | 9,205,651
|၂၀၁၃ |9,346,129 
|&lt;ref name=PopulationWorldBank/&gt;
|footnote= ရင်းမြစ်များ:&lt;ref name=&quot;UAE&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=gamelan&amp;geo=-267&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;geo=-12 |title=United Arab Emirates |work=World Gazetteer |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131127094854/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&amp;men=gpro&amp;lng=en&amp;des=gamelan&amp;geo=-267&amp;srt=npan&amp;col=abcdefghinoq&amp;msz=1500&amp;geo=-12 |archivedate=27 November 2013 |accessdate=12 April 2016 }}&lt;/ref&gt;}}

ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု ပုံစံမှာ အလွန်ပင် ထွေပြားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ယူအေအီး၏ ခန့်မှန်း လူဦးရေမှာ ၈,၂၆၄,၀၇၀ ဖြစ်ပြီး&lt;ref name=&quot;UAE&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf |title=UAE National Bureau of Statistics |format=PDF |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131008044353/http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf }}&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့ထဲတွင် ၁၃% မျှသာ ယူအေအီး နိုင်ငံသား သို့မဟုတ် အဲမရိတ်များ ဖြစ်ကြပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/population-leaps-to-8-19-million |title=Population leaps to 8.19 million |work=The National|location=Abu Dhabi |date=30 May 2010 }}&lt;/ref&gt; လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်း အများစုမှာ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.un.org/esa/population/meetings/EGM_Ittmig_Arab/P02_Kapiszewski.pdf |title=Arab versus Asian migrant workers in the GCC countries |work=UN Department of Economic and Social Affairs |format=PDF |date=22 May 2006 |author=Andrzej Kapiszewski}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုနှုန်းမှာ ၂၁.၇၁ ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&amp;countryCode=in&amp;regionCode=sas&amp;rank=85#in |title=Net migration rate |publisher=Cia.gov |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160308042938/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&amp;countryCode=in&amp;regionCode=sas&amp;rank=85#in }}&lt;/ref&gt; ယူအေအီး၏ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ၁၇၏ အပိုဒ် ၈ အရ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီးတွင် အနှစ် ၂၀ နေထိုင်ပြီးပါက နိုင်ငံသား အဖြစ် လျှောက်ထားနိုင်ပြီး လိုအပ်ချက်များမှာ ပြစ်မှု တစ်ခါမျှ ကျူးလွန်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိရန် နှင့် အာရပ်ဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောတတ်ရန် တို့ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Camille Paldi (13 July 2010) [http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports UAE Islamic Finance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130226044910/http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports |date=26 February 2013 }}. I Love The UAE. Retrieved 27 September 2013.&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း ယနေ့ကာလတွင် နိုင်ငံသား အဖြစ်ကို အလွယ်တကူ ပေးလေ့ မရှိဘဲ နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သော လူအများအပြားမှာ ဘီဒွန်းဟု ခေါ်သော နိုင်ငံမရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။

အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၁.၄ သန်း ရှိသည်။&lt;ref name=natur&gt;Habboush, Mahmoud. (10 October 2013) [http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 Call to naturalise some expats stirs anxiety in the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714171325/http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 |date=14 July 2014 }}. Uk.reuters.com. Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt; အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်သော လူဦးရေမှာ အမျိုးမျိုး အထွေထွေ ဖြစ်သည်။ စီအိုင်အေ၏ အဆိုအရ ၁၉% မှာ အဲမရိတ် လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ၂၃%မှာ အခြား အာရပ်များဖြစ်သော အီဂျစ်လူမျိုးများ၊ ဂျော်ဒန်လူမျိုးများ နှင့် အီရန်လူမျိုးများ တို့ ဖြစ်ကြကာ ၅၀% မှာ တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ပြီး ၈%မှာ အခြားသော လူမျိုး ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကာ အနောက်တိုင်းသား များနှင့် အရှေ့အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည်။ (၁၉၈၂ ခန့်မှန်းချက်အရ)&lt;ref name=WorldFactbook/&gt;

၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများမှ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၁၆.၅% မျှ ရှိပြီး တောင်အာရှသားများ( ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ပါကစ္စတန်၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများ) မှာ အများဆုံး အစု ဖြစ်ကာ စုစုပေါင်း၏ ၅၈.၄% မျှ ရှိကာ အခြားအာရှသားများ ဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အီရန်နိုင်ငံသားများ&lt;ref&gt;&quot;[http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses]&quot;. Migration Policy Institute. 18 September 2013.&lt;/ref&gt; မှာ လူဦးရေ၏ ၁၆.၇% မျှ ရှိပြီး အနောက်တိုင်းသား အရာထမ်းများမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၈.၄% မျှ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;arabianbusiness.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/uae-population-hits-6m-emiratis-make-up-16-5--12137.html |title=UAE population hits 6m, Emiratis make up 16.5%|publisher=ArabianBusiness.com |author= Andy Sambidge|date=7 October 2009}}&lt;/ref&gt;

အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသား နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ နှင့် အက်ဂျ်မန် အစရှိသော စော်ဘွားနယ် သုံးခုတွင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ပုံကျော် (၃၇%) မျှ ရှိသည်ကို ယူရိုမော်နီတာ အင်တာနေရှင်နယ် အမည်ရသော ဈေးကွက် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုမှ ပြောကြားထားသည်။ ထို စော်ဘွားနယ် ၃ ခုတွင် အများဆုံး တွေ့ရသော နိုင်ငံသားများမှာ အိန္ဒိယ (၂၅%) ၊ ပါကစ္စတန် (၁၂%)၊ အဲမရိတ် (၁၂%)၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် (၇%)၊ ဖိလစ်ပိုင် (၅%) တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title = Indians, Pakistanis make up 37% of Dubai, Sharjah, Ajman population|url = http://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336|website = gulfnews.com|accessdate = 7 August 2015|archive-date = 29 July 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180729141543/https://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336}}&lt;/ref&gt;

ဥရောပ သားများ နေထိုင်မှုမှာလည်း တိုးပွားလျက် ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု စုံလင်သော ဒူဘိုင်းကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm |title=Expat numbers rise rapidly as UAE population touches 6m |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=9 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091009033650/http://www.uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm }}&lt;/ref&gt; ဥရောပ၊ ဩစတြေးလျ၊ မြောက်အမေရိက နှင့် လက်တင်အမေရိကတို့မှ အနောက်တိုင်းသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီး လူဦးရေ အတွင်း ၅၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;arabianbusiness.com&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Mcintosh |first=Lindsay |url=http://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 |title=Terror red alert for 100,000 British expats in Dubai |work=The Scotsman |date=16 June 2008 |accessdate=12 April 2016 |archivedate=21 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180821223235/https://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 }}&lt;/ref&gt; ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် နိုင်ငံ အတွင်း နေထိုင်လျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=[[Giles Whittell]] |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100525100904/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archivedate=25 May 2010 |title=British pair face jail for kissing in Dubai restaurant |work=The Times |date=15 March 2010}}&lt;/ref&gt; ကျန်ရှိသော လူဦးရေမှာ အာရပ်နိုင်ငံများမှ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=WorldFactbook/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://archive.arabnews.com/?page=7&amp;section=0&amp;article=53888&amp;d=3&amp;m=11&amp;y=2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709123331/http://archive.arabnews.com/?page=7&amp;section=0&amp;article=53888&amp;d=3&amp;m=11&amp;y=2004|archivedate=9 July 2012|title=Editorial: The Ideal Prince |publisher=Arabnews.com |date=3 November 2004 }}&lt;/ref&gt;

အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ လူဦးရေ ၈၈%မှာ မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Table 3.10 Urbanization |work=World Development Indicators |format=PDF |url=http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325215156/http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archivedate=25 March 2009 |deadurl=unfit }} &lt;/ref&gt; ၂၀၁၂ ခုနှစ် စာရင်း အရ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၆.၇ နှစ် ဖြစ်သဖြင့် အခြား မည်သည့် အာရပ်နိုင်ငံထက် မဆို မြင့်မားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&amp;countryCode=ae&amp;regionCode=mde&amp;rank=71#ae |title=Life expectancy at birth |work=The World Factbook |accessdate=12 April 2016 |archivedate=6 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306230455/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&amp;countryCode=ae&amp;regionCode=mde&amp;rank=71#ae }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;uaeinteract2&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm |title=Average life expectancy in UAE rises to 75 years |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=22 June 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6HZmnjWR6?url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm }}&lt;/ref&gt; ယောက်ျား မိန်းမ အချိုးမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၂ ဖြစ်ပြီး ၁၅ နှစ်မှ ၆၅ နှစ်အတွင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၇၅ ဖြစ်သဖြင့် ယူအေအီး၏ ကျားမ မညီမျှမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကာတာနိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html|title=Sex ratio|work=The World Factbook|accessdate=12 April 2016|archivedate=30 November 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6LWbhGP6T?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html}}&lt;/ref&gt;

===ဘာသာရေး===
{{bar box
|title=ယူအေအီးရှိ ဘာသာတရားများ (ပြူး သုတေသန)&lt;ref name=pew&gt;[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010 Pew Research Center's Religion &amp; Public Life Project: United Arab Emirates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814201444/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&amp;affiliations_year=2010 |date=14 August 2018 }}. Pew Research Center. 2010.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90223.htm United Arab Emirates]. International Religious Freedom Report 2007. State.gov. Retrieved 27 September 2013.&lt;/ref&gt;
|titlebar=#Fcd116
|left1=ဘာသာ
|right1=ရာခိုင်နှုန်း
|float=right
|bars=
{{bar percent|မွတ်စလင်|green|77}}
{{bar percent|ကက်သလစ်|yellow|10}}
{{bar percent|ဟိန္ဒူ|red|4}}
{{bar percent|ဗုဒ္ဓဘာသာ|orange|2}}
{{bar percent|ပရိုတက်စတင့်|blue|1}}
{{bar percent|ရှေးရိုးခရစ်ယာန်|purple|1}}
{{bar percent|အခြား|gray|1}}
{{bar percent|မရှိ|black|1}}
}}
အစ္စလာမ်သည် အမျာဆုံး နှင့် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာ ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် အခြား ဘာသာဝင်များကို လက်ခံသော ပေါ်လစီကို ကျင့်သုံးပြီး မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ၏ ကိစ္စရပ်များတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲသည်။&lt;ref name=autogenerated1&gt;{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&amp;dlid=208416|title=International Religious Freedom Report for 2012 – United Arab Emirates|work=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor }}&lt;/ref&gt; ထို့အတူပင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အနေနှင့်လည်း အစ္စလာမ်ဘာသာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ နှင့် မွတ်စလင်များအား အစ္စလာမ်ဘာသာ အတိုင်း ကြီးပြင်းအောင် မွေးမြူခြင်းတို့ကို ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရန် တားမြစ်သည်။

အစိုးရသည် အခြားဘာသာ တရားများ ပြန့်ပွားစေရန် မည်သည့်မီဒီယာကို မဆို အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ထိုသို့သော လုပ်ရပ်ကို သိမ်းသွင်းခြင်းဟု မှတ်ယူသည်။ နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်း ၃၁ ကျောင်း၊ ဘာ ဒူဘိုင်းတွင် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း တစ်ခု၊ &lt;ref&gt;{{cite web |author=Bassma Al Jandaly |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 |title=Churches and temples in the UAE |work=Gulf News |date=5 April 2008 |access-date=12 April 2016 |archive-date=12 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112123921/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 }}&lt;/ref&gt; ဂျီဘဲလ် အလီတွင် ဆစ်ခ ဂုရုဒွာရ ကျောင်းတစ်ခုနှင့် အယ်လ် ဂါဟွတ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်း တစ်ကျောင်း ရှိသည်။

စီးပွားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၀၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၇၆%မှာ မွတ်စလင်၊ ၉% မှာ ခရစ်ယာန် နှင့် ၁၅% မှာ အခြား (အဓိက အားဖြင့် ဟိန္ဒူ) တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=religiousfreedom/&gt; လူဦးရေ စာရင်းတွင် ခေတ္တလာလည်သူများ နှင့် အလုပ်သမား များကို ထည့်သွင်း ရေတွက်ချင်း မရှိဘဲ ဘာဟိုင်း နှင့် ဒရုဇ် တို့ကို မွတ်စလင် အဖြစ် ထည့်သွင်း ရေတွက်သည်။&lt;ref name=religiousfreedom/&gt; အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများတွင် ၈၅% မှာ ဆွန်နီ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၁၅%မှာ ရှီယာ့ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြကာ ရှီယာ့ အများစုမှာ ရှာဂျာ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် စုစည်းလျက် ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;religiousfreedom&quot;/&gt; အိုမန်မှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတို့မှာ အီဘာဒီများ ဖြစ်ပြီး ဆူဖီတို့၏ အယူအဆများလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.investigativeproject.org/documents/testimony/337.pdf |title=Islam: Sunnis and Shiites |publisher=investigativeproject.org |format=PDF |date=23 February 2004}}&lt;/ref&gt;

===အကြီးဆုံးမြို့များ===
{{အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}}

===ဘာသာစကားများ===
အာရပ်ဘာသာစကားသည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ အဲမရိတ်နိုင်ငံသားတို့သည် အာရပ်ဘာသာစကားကို ပင်လယ်ကွေ့ပုံစံ ပြောဆိုကြသည်။ 
&lt;ref&gt;{{cite book|last=Christensen|first=Shane|title=Frommer's Dubai|url=https://archive.org/details/dubai0000chri_c1d1|year=2010|work=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-0-470-71178-1|page=[https://archive.org/details/dubai0000chri_c1d1/page/174 174]}}&lt;/ref&gt; ထိုဒေသကို ဗြိတိသျှတို့က ၁၉၇၁ အထိ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားမှာ ယူအေအီးတွင် အများသုံး ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်း အလုပ်အတော်များများကို လျှောက်နိုင်ရန် အတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တတ်ကျွမ်းရန် လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံအသီးသီးမှ  နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အမျိုးမျိုးတို့ နေထိုင်ကြသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားများကိုလည်း သုံးနှုန်းခြင်းများ ရှိသည်။

==ယဉ်ကျေးမှု==
[[File:Deira Souk on 9 May 2007 Pict 2.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့ ဒေရာအရပ်ရှိ ရိုးရာ လေဟာပြင်ဈေး]]
အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အာရပ် ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်တွင် အခြေခံထားပြီး ပါရှား၊ အိန္ဒိယ နှင့် အရှေ့အာဖရိက ယဉ်ကျေးမှုတို့မှလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;folk&quot;/&gt; အာရပ် နှင့် ပါရှား ပုံစံယူထားသော ဗိသုကာ လက်ရာတို့မှာ ဒေသခံ အဲမရိတ်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို ပြဆိုနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;loc&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SkCtS-n7GEEC&amp;pg=PA430 |title=Handbook of Islamic Marketing|page=430|quote=Arabian and Persian inspired architecture is part of the expression of a 'local' identity.}}&lt;/ref&gt; အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပါရှား ယဉ်ကျေးမှု အငွေ့အသက်များ ဖုံးလွမ်းနေသည်ကို ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် ကျေးလက် အနုပညာတို့တွင် သိသာစွာ တွေ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;folk&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=UMldAgAAQBAJ&amp;pg=PA167 |title=Folklore and Folklife in the United Arab Emirates|page=167 }}&lt;/ref&gt; ဥပမာအားဖြင့် ဘာဂျီးလ် ခေါ် လေခံများမှာ ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ ပညာ၏ အမှတ်အသား တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပါရှား ဗိသုကာ၏ ဩဇာ သက်ရောက်မှု တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;folk&quot;/&gt;

အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှိသည်။&lt;ref name=migrationinformation&gt;{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/dataHub/GCMM/Dubaidatasheet.pdf |title=Country and Metropolitan Stats in Brief |format=PDF}}&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်း၏ အဓိက အားလပ်ရပ်များတွင် ရာမဒန် ဥပုသ်လကို ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ဖြစ်သော အစ်နေ့ နှင့် အမျိုးသားနေ့ သို့မဟုတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို စတင်တည်ထောင်သည့် နေ့ ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက် တို့ ပါဝင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503011056/http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archivedate=3 May 2008 |title=Official holidays in UAE |publisher=Gowealthy.com }}&lt;/ref&gt; အဲမရိတ်အမျိုးသားများမှာ ခြေချင်းဝတ်ထိ ရှည်လျားပြီး အဖြူရောင် သိုးမွေး သို့မဟုတ် ချည်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော ကန်ဒူရာခေါ် အဝတ်အစားကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြပြီး အဲမရိတ် အမျိုးသမီး များမှာမူ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ဖုံးလွှမ်းထားသော အပေါ်ဝတ် ဖြစ်သည့် အာဘာယာကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |title=UAE National Clothing |publisher=Grapeshisha.com |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104204209/http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |archivedate=4 January 2012 |accessdate=13 April 2016 }}&lt;/ref&gt;

ရှေးခေတ် အဲမရိတ် ကဗျာများတွင် ၈ ရာစု အာရပ် ပညာရှင် အယ်လ် ခါလေး ဘင် အာမက်၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အထင်အရှား တွေ့ရသည်။ ယူအေအီးတွင် အစောဆုံး အဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ထားသော ကဗျာဆရာမှာ အီဘင် မာဂျစ် ဖြစ်ပြီး ၁၄၃၂ ခုနှစ် နှင့် ၁၄၃၇ ခုနှစ်ကြားတွင် ရပ်စ် အယ်လ် ခိုင်းမား၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော အဲမရိတ် စာရေးဆရာများမှာ မူဘာရတ် အယ်လ် အိုခေးလီ (၁၈၈၀-၁၉၅၄)၊ ဆာလမ် ဘင် အလီ အယ်လ် အိုဝိုက်စ် (၁၈၈၇-၁၉၅၉) နှင့် အာမက် ဘင် ဆူလာယမ်  (၁၉၀၅-၁၉၇၆) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဟီယာ အဖွဲ့ဟု သိကြသော ရှာဂျာမှ  ကဗျာဆရာ သုံးဦးမှာ အပိုလို နှင့် အချစ်ကဗျာများတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု အထင်အရှား ရှိသည်ကို ကို တွေ့နိုင်သည်။&lt;ref name=poetry&gt;{{cite web|url=http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008014601/http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archivedate=8 October 2011 |title=Literature and poetry |publisher=Visitabudhabi.ae |date=1 July 2009 }}&lt;/ref&gt; ရှာဂျာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ပွဲတော်သည် နိုင်ငံအတွင်း ရှေးအကျဆုံး နှင့် အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။

အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ ပြတိုက်များတွင် ဒေသအတွင်း နာမည်ရှိသော ပြတိုက် အချို့ ရှိပြီး နာမည် အကျော်ကြားဆုံးမှာ ရှာဂျာရှိ ပြတိုက် ၁၇ ခု ပါဝင်သော အမွေခံ နယ်မြေ ဖြစ်ကာ &lt;ref&gt;[http://www.sharjahmuseums.ae/ Sharjah Museums Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222082532/http://www.sharjahmuseums.ae/ |date=22 February 2011 }}. sharjahmuseums.ae&lt;/ref&gt; ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အာရပ်ကမ္ဘာ၏ ယဉ်ကျေးမှု မြို့တော် အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=18 October 2009 |url=http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202124611/http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archivedate=2 February 2009 |title=About Sharjah&amp;nbsp;– Sharjah Commerce Tourism Development Authority |publisher=Sharjahtourism.ae}}&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်းတွင်မူ အယ်လ်ကွာရပ်ဇ် တွင် ပန်းချီပြခန်း အများ အပြား ရှိပြီး ဆယ်လ်ဆာလီ ပုဂ္ဂလိက ပြတိုက် ကဲ့သို့သော ပြတိုက်များလည်း ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author=Dubai FAQs |url=http://www.dubaifaqs.com/art-galleries-in-dubai.php |title=Art Galleries Dubai |publisher=Dubaifaqs.com |access-date=13 April 2016 |archive-date=29 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170729020639/http://www.dubaifaqs.com/art-galleries-in-dubai.php |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; အဘူဒါဘီတွင်မူ ဆာဒီယတ်ကျွန်းပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ရပ်ကွက်ကို တည်ထောင်ထားသည်။ စီမံကိန်း အကြီးစား ၆ ခုကို စီစဉ်နေပြီး ဂူဂန်ဟိုင်း အဘူဒါဘီ နှင့် လိုဗာ အဘူဒါဘီတို့  အပါအဝင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120730122944/http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archivedate=30 July 2012 |title=Saadiyat Island&amp;nbsp;– Island of Happiness |publisher=Saadiyat.ae |date=19 March 2009}}&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်းတွင် ကွန်းစ်သဲလ် ပြတိုက်နှင့် ပြခန်းများ အနုပညာရှင်များ အတွက် ရပ်ကွက် တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/dubai-eyeing-new-fashion-design-district-17269.html|author=John Irish and Tamara Walid |title=Dubai eyeing new fashion, design district |publisher=ArabianBusiness.com |date=11 June 2009 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Yowalah.ogv|thumb|ယူအေအီး၏ ရိုးရာအက ဖြစ်သော ယိုဝါလာ]]
အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အရှေ့ အာရေဗျ ယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လီဝါသည် ဒေသအတွင်း သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိသော ဂီတ နှင့် အက အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး အာဖရိက ဂရိတ်လိတ် ဒေသမှ ဘန်တူလူမျိုးတို့မှ ဆင်းသက်လာသော အသိုင်းအဝိုင်းတွင် အဓိက ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=poetry/&gt; ဒူဘိုင်း ကန္တာရ ရော့ခ် ဂီတ ပွဲတော်သည် ဟဲဗီး မက်တယ်လ် နှင့် ရော့ခ် ဂီတပညာရှင်များ ပါဝင်သော အဓိကပွဲတော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100119083259/http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archivedate=19 January 2010 |title=Festival Info |publisher=DesertRockFestival.com }}&lt;/ref&gt;  အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ အနည်းငယ်သာ ရှိသော်လည်း တိုးချဲ့လျက် ရှိသည်။

===အစားအသောက်===
အဲမရိတ်တို့၏ ရိုးရာအစားအစာမှာ ထမင်း၊ ငါးနှင့် အသားတို့သာ အမြဲဖြစ်သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ လူများမှာ ၎င်းတို့၏ အစားအစာများကို အနောက်နှင့်တောင် အာရှနိုင်ငံများမှ မွေးစားထားပြီး အီရန်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ပါကစ္စတန် နှင့် အိုမန် နိုင်ငံတို့မှ ပါဝင်သည်။ ပင်လယ်စာမှာ အဲမရိတ်တို့၏ အဓိက အစားအစာအဖြစ် ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ရှိခဲ့သည်။ အသား နှင့် ထမင်းတို့မှာ အခြား ပင်မ အစားအစာများ ဖြစ်ကာ သိုးကလေးသား နှင့် သိုးသား တို့ကို ဆိတ်သား နှင့် အမဲသားတို့ထက် ပို၍ နှစ်ခြိုက်ကြသည်။ ထင်ရှားသော သောက်စရာများမှာ ကော်ဖီ နှင့် လက်ဖက်ရည်တို့ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား ဖာလာ၊ ကုံကုမံ နှင့် ပူဒီနာတို့ဖြင့် အရသာ ဖြည့်စွက်ကာ သိသာသော အရသာ ထွက်အောင် ပြုလုပ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/travel/food.asp |title=UAE Travel&amp; Tourism: Food &amp; Drink |work=UAEinteract |accessdate=13 April 2016 |archivedate=31 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180131222453/http://uaeinteract.com/travel/food.asp }}&lt;/ref&gt; အမြန်ပြင် အစားအစာများမှာ လူငယ်များ အကြားတွင် ရေပန်းစားလွန်းလှသဖြင့် အမြန်ပြင် အစားအစာများ အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်း သည် အန္တရာယ်ရှိကြောင်းကို မီးမောင်းထိုး ပြသမည့် ကန်ပိန်းများကို စတင်လုပ်ကိုင် နေရသည်။&lt;ref&gt;[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 The UAE's big fat problem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141229022813/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 |date=29 December 2014 }}. ''Gulf News''. (19 July 2012). Retrieved 26 January 2014.&lt;/ref&gt; အရက်ကို ဟိုတယ် စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ဘားများတွင်သာ ရရှိနိုင်သည်။ နိုက်ကလပ် အားလုံးမှာ အရက်ရောင်းရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ အချို့သော စူပါမားကက်များတွင် အရက်ရောင်းချခွင့် ပြုထားသော်လည်း သီးခြားနေရာတွင် ရောင်းချသည်။ အရက်ကို သောက်သုံးနိုင်သော်လည်း လူအများရှေ့တွင် မူးရူးနေခြင်း နှင့် မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်ရာတွင် သွေးထဲ၌ အရက် ရှိနေခြင်းတို့အား ဥပဒေမှ တားမြစ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html |title=Alcohol and Pork Licenses |publisher=Alloexpat.com |date=30 May 2009 |access-date=13 April 2016 |archive-date=5 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805054659/http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html }}&lt;/ref&gt;

==အားကစား==
[[File:DTC1.jpg|thumb|၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း တင်းနစ် ချန်ပီယံ လုပွဲ]]
ဘောလုံး ကစားနည်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် ရေပန်းစားသော အားကစားနည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အယ်လ်နာဆာ အက်စ်စီ၊ အယ်လ်အန်၊ အယ်လ် ဝါဆယ်၊ အယ်လ် ရှပ်ဘတ် ၊ အယ်လ် ရှာဂျာ၊ အယ်လ်ဝါဒါ၊ အယ်လ် အာလီ တို့မှာ နာမည်အကျော်ကြားဆုံးသော ကလပ်အသင်းများ ဖြစ်ကြပြီး ဒေသအတွင်း ချန်ပီယံ အဖြစ် အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာ နာမည် ရခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sports_club|title=Clubs, Sports Clubs UAE United Arab Emirates|publisher=|access-date=13 April 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=}}&lt;/ref&gt; အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်း၏ အချိန်နှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကို အသုံးချ၍ ဘောလုံး ကစားနည်းကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ လူငယ် အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် ဘောလုံးကစားသမားများသာမက ဒေသတွင်း အသင်းများရှိ တာဝန်ရှိသူများနှင့် နည်းပြများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကိုပါ မြှင့်တင်ခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၁၉၉၀တွင် အီဂျစ် အသင်းနှင့် အတူ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပွဲအတွက် ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့သည်။ ထိုကမ္ဘာ့ဖလားမှာ အာရပ်နိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံ တပြိုင်တည်း ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခြင်း အနေနှင့် ၃ ကြိမ်မြောက် ဆက်တိုက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကူဝိတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာ ၁၉၈၂ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် အီရတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာလည်းကောင်း အသီးသီး ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့ကြသည်။ ယူအေအီးသည် ပင်လယ်ကွေ့ ဖလား ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလား ၂ ကြိမ် ရရှိခဲ့ပြီး ပထမ ဖလားမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အဘူဒါဘီတွင် ကျင်းပသော ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဖလားမမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ဘာရိန်းတွင် ကျင်းပသော ပွဲတို့တွင် လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070318080035/http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archivedate=18 March 2007 |title=Gulf Cup 2007 |work=Gulf News }}&lt;/ref&gt; ယူအေအီး အနေနှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အေအက်ဖ်စီ အာရှ ဖလားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။

ခရစ်ကက် ကစားနည်းမှာလည်း ယူအေအီးတွင် ရေပန်းအစားဆုံး ကစားနည်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်အာရှ ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ၊ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း နှင့် ဩစတြေးလျ မှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အများအပြား ရှိခြင်းမှာ အဓိက အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှာဂျာရှိ ရှာဂျာ ခရစ်ကက် အသင်း အားကစားကွင်း၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တက်စ် ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲကို ၄ ကြိမ်တိုင်အောင် အိမ်ရှင် အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |title=UAE Cricket Timeline |publisher=Cricketeurope4.net |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709093903/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |archivedate=9 July 2012 |accessdate=13 April 2016 }}&lt;/ref&gt; အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ်ဇာယတ် ခရစ်ကက် ကစားကွင်းတွင်လည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကစားပွဲများကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဒူဘိုင်းတွင် ခရစ်ကက်ကွင်း အမှတ် ၁ နှင့် ၂ ဆိုသော ခရစ်ကက် ကစားကွင်း ၂ ခုရှိပြီး တတိယမြောက် ဖြစ်သော ဒီအက်စ်စီ ခရစ်ကက် ကစားကွင်းမှာ ဒူဘိုင်း အားကစား မြို့တော်၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကောင်စီ ရုံးစိုက်ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ယူအေအီး အမျိုးသား ခရစ်ကက် အသင်းသည် ၁၉၉၆ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ရန် သီသီလေး လွဲခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် တွင် ကျင်းပသော ၂၀၁၅ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|author=K.R. Nayar |url=http://gulfnews.com/sport/cricket/not-stumped-by-uae-cricket-issues-khan-1.130154 |title=Not stumped by UAE cricket issues&amp;nbsp;– Khan |work=Gulf News |date=6 September 2008 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview Qualification – Cricket World Cup 2015 Qualifier | ICC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104135014/http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview |date=4 November 2013 }}. Icc-cricket.com (10 April 2015). Retrieved on 26 November 2015.&lt;/ref&gt; နောက်ပုံစံ တစ်မျိုး ကျင်းပသော အာရှဖလား ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲသည် ၂၀၁၆ မတ်လ ပထမပတ်တွင် ကျင်းပနိုင်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.rediff.com/cricket/report/united-arab-emirates-set-to-host-asia-cup/20150614.htm United Arab Emirates set to host Asia Cup – Rediff.com Cricket]. Rediff.com (14 June 2015). Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt;

ဖော်မြူလာဝမ်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲသည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုတွင် ရေပန်းစားပြီး မျက်စိပသာဒ ဖြစ်စရာ ယက်စ် မရီနာ ဆားကစ် တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ပြိုင်ပွဲကို ညနေခင်းတွင် ကျင်းပပြီး နေ့အလင်းရောင်တွင် စတင်ကာ ညဘက်တွင် ပြီးဆုံးသော ပထမဆုံး သော ဂရန်းပရီ ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=AUTOSPORT.com – premium content|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/78061|work=Autosport|date=28 August 2009}}&lt;/ref&gt; အခြား ရေပန်းစားသော အားကစားနည်းများတွင် ကုလားအုတ်ပြိုင်ခြင်း၊ သိမ်းငှက်ပြိုင်ခြင်း၊ ခရီးကြမ်း မြင်းစီးခြင်း နှင့် တင်းနစ်တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611135303/http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archivedate=11 June 2008 |title=UAE Sports |publisher=Uae.gov.ae }}&lt;/ref&gt; ဒူဘိုင်း စော်ဘွားနယ်တွင် အဓိက ဂေါက်ကွင်း ၂ ခု ရှိပြီး ဒူဘိုင်း ဂေါက်ကလပ် နှင့် အဲမရိတ် ဂေါက်ကလပ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။

ယခင်က ကလေးငယ်များကို ကုလားအုပ်စီးနှင်းသူ အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် ဝေဖန်မှု အများ အပြား ခံခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ယူအေအီးမှ ကလေးငယ်များကို ထိုကစားနည်းတွင် အသုံးပြုချင်းကို တားမြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် ကလေးငယ်များအားလုံးကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4063391.stm Middle East | Help for Gulf child camel jockeys]. BBC News (2 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.&lt;/ref&gt; အန်ဆာ ဘာနေးအား ထိုကိစ္စတွင် ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ခဲ့မှုအတွက် မကြာခဏ ချီးကျူးခြင်း ခံရသည်။

==ပညာရေး==
[[File:American University of Sharjah (AUS) 4.jpg|thumb|ရှာဂျာ အမေရိကန် တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသား စင်တာ]]
ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီမှလွဲ၍ အခြား စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် ပညာရေးစနစ်ကို အထက်တန်း အထိ ကြီးကြပ်သည်။ အဘူဒါဘီတွင်မူ အဘူဒါဘီ ပညာရေး ကောင်စီ၏ အာဏာ အောက်တွင် ရှိသည်။ ကျောင်းများတွင် မူလတန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း နှင့် အထက်တန်းကျောင်းတို့ ရှိသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများကို အစိုးရက ထောက်ပံ့ပြီး သင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး ရည်မှန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီအောင် ရေးဆွဲထားသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများတွင် အာရပ်ဘာသာစကားဖြင့် သင်ကြားပို့ချပြီး အင်္ဂလိပ် ဘာသာအား ဒုတိယ ဘာသာစကား အဖြင့် အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်သည်။ နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုသော ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျောင်းများမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံသားများ အတွက် အခမဲ့ ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများ၏ လခမှာမူ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။

အဆင့်မြင့် ပညာရေး စနစ်အား အဆင့်မြင့်ပညာ ဝန်ကြီးဌာနမှ ကြီးကြပ်သည်။ ထိုဝန်ကြီး ဌာန အနေနှင့် ကျောင်းသားများကို ဘွဲ့ကြို တက္ကသိုလ်များသို့ ဝင်ခွင့် ပြုရာတွင်လည်း တာဝန်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224200815/http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archivedate=24 December 2010 |title=American University in Dubai. Undergraduate : Admission |work=Aud.edu }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူကြီး စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၀% ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;undata201512&quot;&gt;{{cite web |url=http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&amp;f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |title=Adult Literacy Rate: United Arab Emirates |date=19 June 2013 |website=UNdata |publisher=United Nations Statistics Division |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151215094053/http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&amp;f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |archivedate=15 December 2015 |deadurl=no |quote=Subgroup: Total 15+ yr. Year: [2011]. Source: UNESCO Institute for Statistics. Unit: Percent. Value: 90. }}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ရှိသော လူကြီး ပညာရေး စင်တာ ၈၆ ခုတွင် နိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်းများစွာ ပညာသင်ကြားလျက် ရှိကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070915222919/http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archivedate=15 September 2007 |title=UAE Education |publisher=Uae.gov.ae }}&lt;/ref&gt;

==ကျန်းမာရေး==
[[File:Dubai Healthcare City from Dubai Creek on 31 May 2007.jpg|thumb|ဒူဘိုင်း ကျန်းမာရေးမြို့တော်သည် ကုသရေး နှင့် တစ်ကိုယ်ရေ ကျန်းမာရေးတို့အတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ် ထားသည်။]]
ယူအေအီး၌ မွေးစတွင် လူတစ်ဦး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၈.၅ နှစ် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;uaeinteract2&quot;/&gt; နှလုံးသွေးကြော နှင့် ဆိုင်သော ရောဂါများသည် ယူအေအီးတွင် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း သေဆုံးမှု၏ ၂၈% ဖြစ်ကာ အခြား အဓိက အကြောင်းများမှာ မတော်တဆမှုများ နှင့် ထိခိုက်မှုများ၊ ကင်ဆာ နှင့် မွေးရာပါ ရောဂါတို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=cp&gt;{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/UAE.pdf |title=United Arab Emirates country profile |work=Library of Congress |format=PDF}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒေတာများ အရ ယူအေအီး လူကြီးများ၏ ၃၇.၂% မှာ ဆေးပညာ ရှုထောင့်အရ အဝလွန်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး ဘီအမ်အိုင် ၃၀ နှင့် အထက် ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|title=Prevalence of obesity, ages 18+, 2010–2014|url=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html|website=WHO|publisher=World Health Organisation|accessdate=26 February 2016|archive-date=20 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120191542/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကဲ့သို့ သီးခြား ကျန်းမာရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့မရှိဘဲ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိနေသော မြောက်ပိုင်း စော်ဘွားနယ်များ အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍအတွက် ၅ နှစ် ကျန်းမာရေး မဟာဗျူဟာကို ဖော်ထုတ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုမဟာဗျူဟာမှ ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများကို တညီတညွတ်တည်း ပေါင်းစည်းရန်၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို သင့်တင့်သော နှုန်းထားဖြင့် ရရှိနိုင်ရေးကို တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်ရန် နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြား ဆေးကုသရေး အပေါ် မှီခိုခြင်းအား တစ်ချိန်တည်းတွင် လျှော့ချရန် အာရုံစိုက် ရေးဆွဲထားသည်။ ဝန်ကြီး ဌာနမှ လက်ရှိ ဆေးရုံ ၁၄ ခုတွင် နောက်ထပ် ၃ ခု ထပ်တိုးရန်၊ အခြေခံ ကျန်းမာရေး စင်တာ လက်ရှိ ၈၆ ခုအား ၂၉ ခု ထပ်တိုးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612101330/http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archivedate=12 June 2008 |title=UAE Health |publisher=Uae.gov.ae }}&lt;/ref&gt;

အဘူဒါဘီတွင် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများနှင့် ၎င်းတို့အား မှီခိုသူများ အတွက် မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ ထားရှိစေခြင်းမှာ ကျန်းမာရေး ပေါ်လစီ အပြောင်းအလဲတွင် အဓိက တွန်းအား တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီ နေထိုင်သူများသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ထို အစီအစဉ် အောက်၌ စတင် အကျုံးဝင်ခဲ့ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ၎င်းတို့၏ အစိုးရ ဝန်ထမ်းများ အတွက် အလားတူ ပြလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ အရ နိုင်ငံ အတွင်းရှိ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ အားလုံးနှငင့် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ အာလုံးတို့မှာ ပေါင်းစပ်ထားသော မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ အစီအစဉ်ဖြင့် အကာအကွယ် ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/health/health-cover-is-mandatory-1.43089|author=Dina El Shammaa |title=Health cover is mandatory |work=Gulf News |date=3 January 2009 }}&lt;/ref&gt;
The introduction of mandatory [[health insurance]] in Abu Dhabi for [[expatriate]]s and their dependants was a major driver in reform of healthcare policy. 

ယူအေအီး အနေနှင့် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ အတွင်းရှိ အာရပ်နိုင်ငံများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ အတွင်းမှ လာရောက် ဆေးကုသသူ နိုင်ငံခြားသား များကြောင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်း စေသည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ အခြား အာရပ်နိုင်ငံများထက် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုတွင် ပို၍ အဆင့်မြင့် သဖြင့် ပလတ်စတစ် ဆာဂျရီ နှင့် အဆင့်မြင့် လုပ်ဆောင်မှုများ၊ နှလုံးနှင့် ကျောရိုး ခွဲစိတ်ကုသမှုများ၊ သွားနှင့် ခံတွင်း ကုသမှုများ ခံယူမည့် နိုင်ငံခြားသား ဆေးကုသသူ အများအပြားကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;thenational.ae&quot;&gt;{{cite web |author=Megan Detrie |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20091116/NATIONAL/711159830/1010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091124064723/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20091116%2FNATIONAL%2F711159830%2F1010 |archivedate=24 November 2009 |title=Dubai has eye on medical tourism |work=The National Newspaper |date=15 November 2009 |accessdate=19 September 2020 }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist|3}}

{{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}}

[[Category:အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု]]
[[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]]
[[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]]
[[ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]]
[[ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများ]]</text>
      <sha1>synkjbnj7mf9yhkuo1uh34lfjgpupsu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘုခေါ့ ရီလေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48653</id>
    <revision>
      <id>1053438</id>
      <parentid>705504</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:23:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နည်းပညာ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ဂျာမန် တီထွင်မှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053438</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4976" sha1="m13qzz5d8wmfx3nmj9zchac8wlx76s6" xml:space="preserve">
ထရန်စဖော်မာ တွင်ပါရှိသော ဘုခေါ့ ရီလေး(Buchholz Relay) သည် [[ထရန်စဖော်မာ]] တွင် ဆီလှောင်ကန်နှင့်ထရန်စဖော်မာကိုယ်ထည်အတွင်းပိုင်း(core နှင့် winding များမြုပ်ထားရာ main tank) ကြားတွင် ချိတ်ဆက်ထားသော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။၎င်းတွင် အဓိကအစိတ်အပိုင်း နှစ်ခုပါရှိသည်။(အောက်ပုံတွင်ကြည့်ပါ)အပေါ်ဘက်တစ်ခုသည် ဆီပေါ်တွင် ပေါလောပေါ်နိုင်သော အရာကိုမောင်းတံဖြင့်ချိတ်ဆက်ထားသည်။၎င်းမောင်းတံ၌ [[မာကျူရီ]]ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ခလုပ်ကိုတပ်ဆင်ထားသည်။ အောက်ဘက် ရှိအစိတ်အပိုင်းတွင် အပြားပုံစံအရာတစ်ခုပါရှိပြီး ၎င်းတွင် မာကျူရီဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ခလုပ်ကို တပ်ဆင်ထားသည်။၎င်းတို့ကို မောင်တံတွင် ချိတ်ဆက်ထားပြီးထရန်စဖော်မာကိုယ်ထည်အတွင်းပိုင်း ၏အဝင်တွင် တပ်ဆင်ထားသည်။ ဘုခေါ့ ရီလေး သည်  ထရန်စဖော်မာ ၏အသေးစား ပြစ်ချက် များမှစတင်၍ ကွိုင်များ၏ ကာကွယ်ပစ္စည်းရှိ ပြစ်ချက် ၊ထရန်စဖော်မာအူတိုင် များပူခြင်း၊ဆီများဓာတ်ပြိုကွဲခြင်း တို့ဖြစ်ပေါ်ကလုပ်ဆောင်သည်။Main tank မှ ဆီယိုစိမ့်မှုများ ရှိခဲ့ပါက ဆီ level လျော့ကျလာသောကြောင့် အပေါ်ဘက်ရှိ ခလုပ်သည် လုပ်ဆောင်သည်။ မာကျူရီဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ခလုပ်၌တပ်ဆင်ထားသော ပွင့်နေသောပွိုင့်သည် ထိကပ်သွားသဖြင့် ၎င်းဖြင့်ချိတ်ဆက်ထားသော သတိပေးဆားကစ်များ ကိုလုပ်ဆောင်စေမည်။ [[ဆားကစ် ဘရိတ်ကာ ]]တို့၏လုပ်ဆောင်မှုကို ရပ်တန့်စေမည်။
အခြား  ပြစ်ချက်များဖြစ်သည့် phase လိုင်းများ earth လိုင်းဖြင့် short circuit ဖြစ်ခြင်း၊phase လိုင်းခြင်း phase လိုင်း short circuit ဖြစ်ခြင်း၊tap changing ပြောင်းပေးသည့် အစိတ်အပိုင်းများတွင် ပြစ်ချက်ရှိနေခြင်း တို့ဖြစ်ပေါ်ပါက အောက်ဘက်တွင်ပါရှိသော ပလိပ်ပြားကိုတွန်းကန်စေပြီး ၎င်းတွင် တပ်ဆင်ထားသော မာကျူရီခလုပ်သည်လုပ်ဆောင်၍ power system ကိုပြတ်တောက်စေမည်။
ထရန်စဖော်မာ ထဲသို့ ဆီထည့်သွင်းသောအခါ ထိုဆီနှင့်အတူလေ သည်လည်းရောနှောဝင်ရောက်လေ့ရှိသည်။ ထိုလေတို့သည် ဘုခေါ့ ရီလေး ၏အိမ်ထဲတွင် ဝင်ရောက်နေရာယူကြသဖြင့် ရီလေး၏ အပေါ်ဘက်ခလုပ်ကို လုပ်ဆောင်စေသည်။ ထရန်စဖော်မာ ၏ အူတိုင် တို့သည်ပူလာပါက ဆီ၏ [[ထုထည်]] ကို ပိုမိုပြန့်ကားလာစေသဖြင့် အောက်ဘက်ရှိခလုပ်ကိုလုပ်ဆောင်စေသည်။

===ကိုးကား===
https://en.wikipedia.org/wiki/Buchholz_relay

[[ကဏ္ဍ:ဂျာမန် တီထွင်မှုများ]]
[[Category:လျှပ်စစ်]]</text>
      <sha1>m13qzz5d8wmfx3nmj9zchac8wlx76s6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကြွက်နို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>49594</id>
    <revision>
      <id>1053395</id>
      <parentid>696590</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T13:59:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053395</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8169" sha1="22hknzaw2rm5t51kse2e654estouehv" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name = Wart
| synonyms = Verrucae,
| image = Will you marry me warts and all?.jpg
| image_size = 300
| alt = A wart on the palm of a hand below the index finger. The hand has &quot;Will you marry me?&quot; written on the middle of the palm.
| caption = A wart on the palm of a hand below the index finger
| field = [[အရေပြားရောဂါဗေဒ]]
| symptoms = skin growth usually occurring on the hands, feet, or genitals
| complications = 
| onset = 
| duration = Months to years
| causes = [[:en:Human papillomavirus]]
| risks = Public showers and pools, [[:en:eczema]]
| diagnosis = 
| differential = [[:en:Callus]], [[:en:seborrheic keratosis]], [[:en:squamous cell carcinoma]]
| prevention = ရောဂါရှိသူနှင့်အရေပြားချင်းထိခြင်းမှရှောင်ခြင်း၊
| treatment = [[:en:Salicylic acid]], [[:en:cryotherapy]], surgical removal
| frequency = အဖြစ်များ
| deaths = 
}}

'''ကြွက်နို့''' ({{lang-en|Wart}}) ဆိုသည်မှာ Human papilloma virus (HPV) ခေါ်သော ([[ဗိုင်းရပ်စ်]])ကြောင့် ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပိုးများသည် အမျိုးပေါင်း ၁ဝ⁠ဝ ကျော် ၂ဝဝ ရှိသည်။ တစ်ကိုယ်လုံးမှာ ကြွက်နို့ပေါက်တတ်သည်။ ကူးတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် လိင်လမ်းကြောင်း(ပါးစပ်၊ မွေးလမ်းကြောင်း၊ စအို)များမှာ ဖြစ်သည့် ကြွက်နို့က ပိုပြီးကူးတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် အကာအကွယ်မဲ့ အတူနေထိုင်ခြင်းကို ရှောင်ပါ။ တချို့မှာ အပြင်ကနေ မသိနိုင်တဲ့ ကြွက်နို့ရှိနေတတ်ပြီး သူများကို ကူးစက်နိုင်သည်။

တချို့ကြွက်နို့များသည် အလိုလို ပျောက်သွားနိုင်သည်။ ဒါပေမဲ့ ပျောက်မှာဘဲဆိုပြီး စောင့်မနေဘဲ ကုဖို့တိုက်တွန်းပါသည်။ ကုသနည်းကလဲ ကြွက်နို့ပေါက်တဲ့နေရာ မတူရင် မတူပြန်ပါ။ ဆေးမြီးတိုနည်းတွေကို အားမပေးလိုပါ။ အလွယ်ဝယ်ရတဲ့ ဆေးတွေဆိုတာ အာမခံချက် မရှိပါ။ အသားတွေကို စားပစ်မယ့် အက်စစ်ဓာတ် အဆများလွန်းတာတွေ ဖြစ်တတ်သည်။ အထူးသဖြင့် မျက်နှာနဲ့ လိင်လမ်းကြောင်းမှာ ပေါက်တာမျိုးဆိုရင် ပိုဆိုးသွားပါလိမ့်သည်။

အရေပြားအထူကုဆရာဝန်တွေက အကောင်ဆုံးကုသပေးနိုင်သည်။ မြင်တာနဲ့ ရောဂါကိုသိသည်။ လိုအပ်ရင် Biopsy အသားစဖြတ်ပြီး စစ်ဆေးမည်။ ကြွက်နို့တွေက ဆေးမကုဘဲလဲ ပျောက်နိုင်တာရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ကလေးတွေမှာ ဖြစ်ရင်။ လိင်လမ်းကြောင်းမှာမဟုတ်ရင် ဘာမှ စိုးရိမ်စရာမလိုပါ။

# Cantharidin ဆေးလိမ်းပေးနည်း။ အပူဖူးလေးထွက်မယ်။ တပါတ်နေရင် သေသွားတဲ့ကြွက်နို့ကို ခြစ်ထုတ်ပြစ်မယ်။ ဒီဆေးလိမ်းကာစ ဘယ်လိုမှ မခံစားရပေမယ့် ၃-၄ နာရီ ကြာလာရင် နာလာပါမယ်။ ဆေးလိမ်း ပြီးရင် တစ်ရက်တိုင်တိုင် ပတ်တီးစည်းပေးထားတာ ပိုကောင်းပါတယ်။ Cantharidin နဲ့ ရောထားတဲ့ ဆေးမျိုး ဆိုရင် ၂ နာရီကြာရင် ပတ်တီး ဖြည်ပေးရပါမယ်။
# Liquid nitrogen ဆိုတာ ကြွက်နို့ကို အေးခဲသွားစေတဲ့ ဆေးကုနည်း Cryotherapy ဖြစ်ပါတယ်။ ၂ ကြိမ်ကနေ ၄ ကြိမ် ရက်ခြားပြီး လုပ်ပေးရပါတယ်။ ၁ ပါတ်ကနေ ၃ ပါတ်ပဲ ကြာမှာပါ။
# Electrosurgery and curettage လျှပ်စစ်နည်း။ ခြေထောက်မှာဖြစ်တာကို သုံးလေ့ရှိတယ်။ ပြီးတဲ့နောက် ခြစ်ပြစ်ပေးမယ်။
# Excision ခွဲစိတ်ဓားနဲ့ ခွဲထုတ်နည်း။
# Laser လေဆာနည်းနဲ့ Chemical peels ဓာတုအခွံခွါနည်းတွေကို ခက်ခဲတဲ့ကြွက်နို့တွေအတွက် သုံးနိုင်သည်။
# Salicylic acid အပြင်းစား + Tretinoin + Glycolic acid တွေသုံးတယ်။ ခြေ-လက်တွေမှာ ပေါက်တာမျိုးကို လိမ်းပေးရင်ရပါတယ်။ နေ့တိုင်း ရက်ကြာကြာ လိမ်းရပါမယ်။ ရေချိုးပြီးနောက် အရေပြားက ခပ်စို⁠စိုလေး ရှိနေတုံး ဆေးလိမ်းတာ ပိုထိရောက်ပါတယ်။ နောက်ထပ် ရေတစ်ခါ မချိုးခင် ကျောက်တုံးကြမ်းလေးနဲ့ ပွတ်တိုက်ပြီး သေနေတဲ့ အရေပြားလွှာကို ရှင်းထုတ် ပစ်ရပါဦးမည်။
# Bleomycin ဆေးထိုးနည်း။ ကင်ဆာကိုကုတဲ့ဆေးဖြစ်တယ်။ ဘေးထွက်-ဆိုးကျိုးတော့ရှိမယ်။ ဥပမာ ခြေသည်းလက်သည်းပျက်စီးနိုင်သည်။
# Immunotherapy ခုခံအားဆေးနည်း။ Diphencyprone (DCP) ဆေးသုံးတယ်။ Interferon (အင်တာဖရွန်) ထိုးဆေးလဲသုံးသည်။

==အလားအလာ==
ကြွက်နို့ဖြစ်စေတဲ့ ဗိုင်းရပ်စ်ကတော့ မသေပါ။ ပြန်ဖြစ်နိုင်သည်။ တနေရာမှာ အသစ်ပေါ်မယ်။ ကြွက်နို့ကို တစ်နည်းနဲ့ မရရင် နောက်တစ်နည်းသုံးပြီး ကုရတတ်ပါတယ်။ အပြီးတိုင် ပျောက်သွားတာရှိသလို ပြန်လဲ ဖြစ်တတ်သည်။ လိင်လမ်းကြောင်းကြွက်နို့က ပိုပြီး ပြန်ဖြစ်တတ်သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist|
&lt;ref&gt;ဒေါက်တာတင့်ဆွေ ၁၉-၂-၂ဝ၁၄&lt;/ref&gt;}}

[[Category:အရေပြားရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]]</text>
      <sha1>22hknzaw2rm5t51kse2e654estouehv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50044</id>
    <revision>
      <id>1053494</id>
      <parentid>1052027</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:04:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Min Agga Maung</username>
        <id>147115</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1053494</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10096" sha1="h30hii4ti3c2412ykw8b0edspey5mlm" xml:space="preserve">{{Infobox တက္ကသိုလ်
|တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်
|တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Pyay Technological University
|တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)=
|ဒေသအခေါ်အမည် = PTU
|တံဆိပ် =The Logo of Pyay Technological University.jpg
|တံဆိပ်စာသား = ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်၏ အမှတ်တံဆိပ်
|ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) = စက်မှုစွမ်းအား ပြည်ထွန်းကား
|ဆောင်ပုဒ်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ) = Industrial power flourishes
|ဆောင်ပုဒ်(အခြားအက္ခရာ) =
|ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ = 
|အမျိုးအစား = အများသူငါနှင့်ဆိုင်သော
|တည်ထောင်ခုနှစ် = ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်။ 
|ပါမောက္ခချုပ် =- 
|ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာအောင်မြင့်အေး
|ဝန်ထမ်းဦးရေ = 
|သင်ပြသူ ဦးရေ =
|ဆရာ ဦးရေ =
|ဆရာမ ဦးရေ =
|သင်ကြားသူ ဦးရေပေါင်း =
|ဘွဲ့ကြို ဦးရေ = 
|ဘွဲ့လွန် ဦးရေ =
|တည်နေရာ = လက်ခုပ်ပင်ရွာ၊ [[ပြည်မြို့]]၊ [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
|အကျယ်အဝန်း = ၁၂၃.၃၀ ဧက
|ပိုင်ဆိုင်မှု = 
|ရန်ပုံငွေ =
|အဖွဲ့အစည်း = [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]
|သတင်းစာ =
|အထိမ်းအမှတ်အရောင် =     
|အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ =
|အားကစားအမည် =
|ဝဘ်ဆိုတ် = https://www.ptu.edu.mm/
}}


'''ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်''' ({{lang-en|Pyay Technological University}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ရှေးကျသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်သုံးခုဖြစ်သော [[ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]၊ [[ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] တို့တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[[[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]] (အနောက်ပိုင်း)]]၊ [[ပြည်မြို့]] မှ (၇) မိုင်အကွာ ပြည် - ပေါက်ခေါင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ လက်ခုပ်ပင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ်လည်း ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဦးစီးဌာန လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

[[Category:Logos of universities in Myanmar]]


[[Category:Logos of universities in Myanmar]]

===သမိုင်းကြောင်း===
၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၇/၉၈)ဖြင့် ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ် အဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် စက်မှုတက္ကသိုလ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းအသီးသီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးရုံး၏ (၂၉.၆.၁၉၉၈)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၇၃/၉၈)အရ ပြည်စက်မှုတက္ကသိုလ်ကို ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဟူ၍ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၁)ရက် နေ့မှစ၍ ပြောင်းလဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးတာဝန်ခံ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ဆရာကြီးဒေါက်တာအောင်ကျော်မြတ်က စတင်တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web| url=http://most.gov.mm/most2mm/PyayTU.do| title=ပြည်နည်းပညာတက္ကသိုလ်| accessdate=၂၀၁၄-၁၀-၁၉| Publisher=သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;

===အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များ===
အင်ဂျင်နီယာနည်းပညာဘွဲ့ Bachelor of Technology (B-tech)နှင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့Bachelor of Engineering (BE) အတွက် သင်ကြားနေသောဘာသာရပ်များမှာ
# မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ Civil Engineering
# အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ Electronic Engineering 
# လျှပ်စစ်စွမ်းအားအင်ဂျင်နီယာ Electrical Power Engineering                                                          
# စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ Mechanical Engineering
# ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာနှင့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ Computer Engineering and Information Technology

===ကျောင်းသားများ===

၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၇ အထိ A.G.T.I ဒီပလိုမာရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ
(Diploma of A.G.T.I (1997 to 2007))

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!width=&quot;50&quot;|'''Year'''
!width=&quot;50&quot;|'''Civil'''
!width=&quot;50&quot;|'''EC'''
!width=&quot;50&quot;|'''EP'''
!width=&quot;50&quot;|'''MP 	 	 	 	   	 '''
!width=&quot;50&quot;|'''MT/CNC'''
!width=&quot;50&quot;|'''IT'''
!width=&quot;50&quot;|'''MC'''
!width=&quot;50&quot;|'''PE'''
!width=&quot;50&quot;|'''Total'''
|-
|1997,April 
|3
|6
|
|
|
|
|
|
|9
|-
|1997,Dec 
|139
|102
|102
|
|
|
| 
| 
|343
|-
|1998
|101
|82
|94
|
|
|
| 
| 
|277
|-
|1999
|103
|88
|86
|
|
|
| 
| 
|277
|-
|2000,March  
|165
|68
|95
|
|
|
| 
| 
|328
|-
|2000,Nov
|173
|86
|123
|
|
|
| 
| 
|382
|-
| 2002,Jan
|123
|162
|145
|
|
|
| 
| 
|430
|-
|2002,Dec
|26
|18
|17
|
|
|
| 
| 
|61
|-
| 2003,Aug
|34
|42
|39
|39
|10
|45
|25
| 
|234
|-
| 2003,Dec
|50
|42
|32
|18
|4
|24
| 13
| 
|183
|-
| 2004,No
|19
|52
|57
|58
|26
|25
| 22
| 
|259
|-
| 2005,Oct 
|55
|94
|116
|71
|50
|54
|29
|
|469
|-
|2006,Sep
|63
|70
|70
|73
|48
|42
| 34
| 15
|415
|-
| 2007,Nov
|67
|47
|53
|30
|20
|29
| 24
| 7
|277
|-
|}

၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၇ အထိ B.Tech / B.E ဘွဲ့ရရှိသော ကျောင်းသား၊သူများအရေအတွက်မှာ
(Graduate of B.Tech/B.E (2002-2007))
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!width=&quot;50&quot;|'''Year'''
!width=&quot;50&quot;|'''Civil'''
!width=&quot;50&quot;|'''EC'''
!width=&quot;50&quot;|'''EP'''
!width=&quot;50&quot;|'''MECH '''
!width=&quot;50&quot;|'''IT'''
!width=&quot;50&quot;|'''MC'''
!width=&quot;50&quot;|'''Total'''
|-
| 2002,Dec(B.Tech)
|245
|57
|76
|61
|
|
|349
|-
|2004,Feb(B.Tech)
|61
|81
|59
|3
|
|
| 31
|-
|2004,Dec(B.Tech)  
|8
|10
|13
|
|
|
| 31
|-
| 2004,(B.E)
|66
|22
|38
|23
|
|
| 149
|-
| 2005,(B.Tech)
|32
|15
|31
|25
|34
|16
| 153
|-
| 2005,Jan(B.E)
|69
|51
|49
|6
|
|
| 175
|-
|  2005,Nov(B.E)
|9
|26
|18
|
|
|
| 53
|-
| 2006,(B.Tech)
|35
|48
|39
|31
|15
|12
| 180
|-
| 2006,(B.E)
|34
|15
|33
|23
|34
|15
|154
|-
|2007,(B.Tech)
|59
|43
|38
|58
|34
|17
|249
|-
| 2007,(B.E)
|31
|44
|27
|27
|11
|9
|149
|-
|Total 
|649
|412
|421
|257
|128
|69
|1936
|-
|}

== ဓာတ်ပုံများ ==
&lt;gallery&gt;
File:Pyay Technological University,Convo.jpg|ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမ
&lt;/gallery&gt;
===ကျမ်းကိုး===
{{reflist}}
#http://www.most.gov.mm/ptu/index.php{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131001221517/http://www.most.gov.mm/ptu/index.php |date=1 October 2013 }}

{{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]]

[[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ]]</text>
      <sha1>h30hii4ti3c2412ykw8b0edspey5mlm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50158</id>
    <revision>
      <id>1053400</id>
      <parentid>954345</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T14:36:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50244-27</username>
        <id>148239</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1053400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2985" sha1="47e6cfewwtqrfpr04rx7zu80tzvi7ay" xml:space="preserve">{{Infobox School
| name = ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း
| native_name =လေ့ကျင့်ရေး အထက 
| image = 
| imagesize =
| logo = TTC logo.PNG
| motto       =&quot;All for All&quot;
| type        =
| established = ၁၉၃၁
| rector      =ဒေါက်တာ အေးအေးမြင့်
| principal   =ဒေါက်တာသွယ်သွယ်ဦး
| students    =၇၂၀၀ခန့် (၂၀၁၈)
၃၅၀၀ခန့်(၂၀၂၅)
| staff       =
| location    =[[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]
}}
'''ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း''' ({{lang-en|Practising High School, Yangon University of Education}}; အတိုကောက် '''တီတီစီ''') သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ အထက်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ခက်ခဲသော အထက်တန်းဆင့်ကျောင်းစစ်စာမေးပွဲများကျင်းပသော ကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်သည်။တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ(ဒွါဒသမတန်း)ကို ဘာသာစုံဂုဏ်ထူးဖြင့်အောင်မြင်သော ကျောင်းသားကျောင်းသူများကို ပညာ့ဗိမာန်ခန်းမကြီးတွင် ဂုဏ်ပြုဓာတ်ပုံချိတ်ဆွဲပေးလေ့ရှိသည်။ တီတီစီ ကျောင်းများသည် [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]တွင်လည်းကောင်း၊ [[ရန်ကင်းမြို့နယ်]]တွင်လည်းကောင်း၊ [[လှိုင်မြို့နယ်]]တွင်လည်းကောင်း တည်ရှိကြသည်။

== ကျောင်းသားကျောင်းသူဟောင်းများ ==
* [[သန်း၊ ကို၊ (ကြည့်မြင်တိုင်)|ကိုသန်း (ကြည့်မြင်တိုင်)]]
* [[ဝင်းဦး]]
* [[ဇေယျသူ]]
* [[ဖြူဖြူကျော်သိန်း]]
* [[ရတနာခင်]]
* [[မျိုးကျော့မြိုင်]]
* [[ဆောင်းဦးလှိုင်]]
* ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း
* သခင်နု


== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://www.facebook.com/ttcyangon တီတီစီ]

[[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ]]</text>
      <sha1>47e6cfewwtqrfpr04rx7zu80tzvi7ay</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053402</id>
      <parentid>1053400</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T14:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dextereoger</username>
        <id>148240</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1053402</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118" sha1="gglk44mxsvtk3pf4y66z7g5t81umsga" xml:space="preserve">

[[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ]]</text>
      <sha1>gglk44mxsvtk3pf4y66z7g5t81umsga</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053409</id>
      <parentid>1053402</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:19:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Dextereoger|Dextereoger]] ([[User talk:Dextereoger|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:~2026-50244-27|~2026-50244-27]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053400</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2985" sha1="47e6cfewwtqrfpr04rx7zu80tzvi7ay" xml:space="preserve">{{Infobox School
| name = ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း
| native_name =လေ့ကျင့်ရေး အထက 
| image = 
| imagesize =
| logo = TTC logo.PNG
| motto       =&quot;All for All&quot;
| type        =
| established = ၁၉၃၁
| rector      =ဒေါက်တာ အေးအေးမြင့်
| principal   =ဒေါက်တာသွယ်သွယ်ဦး
| students    =၇၂၀၀ခန့် (၂၀၁၈)
၃၅၀၀ခန့်(၂၀၂၅)
| staff       =
| location    =[[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]
}}
'''ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း''' ({{lang-en|Practising High School, Yangon University of Education}}; အတိုကောက် '''တီတီစီ''') သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ အထက်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ခက်ခဲသော အထက်တန်းဆင့်ကျောင်းစစ်စာမေးပွဲများကျင်းပသော ကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်သည်။တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ(ဒွါဒသမတန်း)ကို ဘာသာစုံဂုဏ်ထူးဖြင့်အောင်မြင်သော ကျောင်းသားကျောင်းသူများကို ပညာ့ဗိမာန်ခန်းမကြီးတွင် ဂုဏ်ပြုဓာတ်ပုံချိတ်ဆွဲပေးလေ့ရှိသည်။ တီတီစီ ကျောင်းများသည် [[ကမာရွတ်မြို့နယ်]]တွင်လည်းကောင်း၊ [[ရန်ကင်းမြို့နယ်]]တွင်လည်းကောင်း၊ [[လှိုင်မြို့နယ်]]တွင်လည်းကောင်း တည်ရှိကြသည်။

== ကျောင်းသားကျောင်းသူဟောင်းများ ==
* [[သန်း၊ ကို၊ (ကြည့်မြင်တိုင်)|ကိုသန်း (ကြည့်မြင်တိုင်)]]
* [[ဝင်းဦး]]
* [[ဇေယျသူ]]
* [[ဖြူဖြူကျော်သိန်း]]
* [[ရတနာခင်]]
* [[မျိုးကျော့မြိုင်]]
* [[ဆောင်းဦးလှိုင်]]
* ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း
* သခင်နု


== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [https://www.facebook.com/ttcyangon တီတီစီ]

[[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ]]</text>
      <sha1>47e6cfewwtqrfpr04rx7zu80tzvi7ay</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50221</id>
    <revision>
      <id>1053393</id>
      <parentid>1032328</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T13:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]] to [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053393</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26217" sha1="r5v0ixj0sbb4go8vwzn3os0ln73dbet" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition
| name = အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ
| synonyms = Ebola haemorrhagic fever (EHF), Ebola virus disease (EBV)
| image = 7042 lores-Ebola-Zaire-CDC Photo.jpg
| caption = ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါကို စတင်တွေ့ရှိသည်
| pronounce = {{IPAc-en|i|ˈ|b|oʊ|l|ə}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Ebola|url=https://dictionary.cambridge.org/pronunciation/english/ebola|website=Cambridge Dictionary}}&lt;/ref&gt;
| symptoms = ဖျားခြင်း (Fever)၊ လည်ချောင်းနာခြင်း (Sore throat)၊ ကြွက်သားများ ကိုက်ခဲခြင်း (Muscle pain)၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း (Headaches)၊ ဝမ်းလျှောခြင်း (Diarrhoea)၊ သွေးထွက်ခြင်း (Bleeding) &lt;ref&gt;{{cite web|title=Ebola|url=https://www.cdc.gov/ebola/about/index.html|website=CDC}}&lt;/ref&gt;
| complications = ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အရည်များ ဆုံးရှုံးခြင်းကြောင့် ရှော့ခ်ရခြင်း 
| onset = ရောဂါပိုးနှင့် ထိတွေ့မိပြီးနောက် ၂ ရက်မှ ၃ ပတ်အတွင်း
| causes = အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် (Ebolaviruses) များသည် ကူးစက်ခံထားရသူ၏ သွေး (Blood) သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်ထွက်အရည် (Body fluid) များနှင့် သော်လည်းကောင်း၊ ရောဂါပိုးရှိသော အရာဝတ္ထု (Contaminated objects) များနှင့်သော်လည်းကောင်း တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မိခြင်း (Direct contact) မှတစ်ဆင့် ကူးစက်ပြန့်ပွားပါသည်။
| diagnosis = သွေးတွင်းရှိ အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် (Ebolaviruses)၊ ဗိုင်းရပ်စ်၏ (RNA) သို့မဟုတ် ခုခံအားပဋိပစ္စည်း (Antibodies) များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းဖြင့် ရောဂါရှာဖွေခြင်း
| differential = အခြားသော ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သည့် သွေးလွန်တုပ်ကွေးဆန်သော ဖျားနာမှုများ (Viral haemorrhagic fevers)၊ ငှက်ဖျားရောဂါ (Malaria)၊ တိုက်ဖွိုက် အူရောင်ငန်းဖျားရောဂါ (Typhoid)၊ ကာလဝမ်းရောဂါ (Cholera) သို့မဟုတ် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ (Meningitis)
| prevention = အီဘိုလာ ကာကွယ်ဆေး (Ebola vaccine)၊ စနစ်တကျ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ၊ တောလိုက်သား/တောကောင်သား (Bushmeat) များကို ဂရုတစိုက် ကိုင်တွယ်ခြင်း
| treatment = ကုသမှုခံယူခြင်း
| medication = Atoltivimab/maftivimab/odesivimab(INMAZEB)
| prognosis = သေဆုံးမှုနှုန်း ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ
}}
'''အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ''' (Ebola virus disease) ဆိုသည်မှာ သဘာဝ တိရစ္ဆာန်များမှတဆင့် လူသို့ကူးစက်သော ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အရင်က အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါအား အီဘိုလာ သွေးလွန်ရောဂါ (Ebola haemorrhagic fever)ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]]နှင့် [[ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ|ကွန်ဂို]]တွင် ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် စတင်တွေ့ရှိသည်။ ကွန်ဂိုနိုင်ငံရှိ '''အီဘိုလာမြစ်''' အမည်ကိုယူပြီး ရောဂါအမည် ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ရောဂါကူးဆက်ခံရသူ ၉၀% အသက်ဆုံးရှုံးကာ ရက်ပိုင်းအတွင်း သေဆုံးစေနိုင်သော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အိပ်(ချ်)အိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်(စ်)|အေအိုင်ဒီအက်(စ်)]]ထက် အဆပေါင်းများစွာ ဆိုးရွားသော ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုး ဖြစ်သည်။ [[အာဖရိကတိုက်]] အနောက်အလယ်ပိုင်း နိုင်ငံများရှိ [[လင်းနို့]]၊ [[မျောက်]]၊ [[ဒရယ်]]၊ [[မျောက်ဝံ]] စသောတိရစ္ဆာန်များတွင် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် တွေ့ရှိရပြီး ရောဂါပိုးရှိသည့် တိရစ္ဆာန်အသားများကို လူများစားသုံးရာမှ ကူးစက်ကာ ယခုအချိန်ထိ ကူးစက်ခံရသူ ၁၂၀ဝ ကျော်သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းဒေသနှင့် အနောက်အာဖရိက အစွန်အဖျား ကျေးရွာများတွင် အဓိကဖြစ်နေသည်။ [[ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ|ကွန်ဂို]]၊ [[ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ]]၊[[ဆူဒန်နိုင်ငံ]]၊ [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ|တောင်အာဖရိက]]၊ [[အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံ|ကုတ်တီဗွား]]၊ [[ဂါဘွန်နိုင်ငံ]]များတွင်လည်း အနည်းငယ်ဖြစ်ပွားသည်။

==ရောဂါလက္ခဏာများ==
ကူးစက်ခံရပြီး ၂ ရက်၊ ၃ ရက်အတွင်း ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အကြောများ နာခြင်း၊ အဖျားတက်သည့် ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာပြီးနောက် နှာစေး၊ အော့အန်၊ ဝမ်းလျှောခြင်းများ ဖြစ်လာတတ်သည်။ အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်စ် ကူးဆက်ခံရပြီး ၂၁ ရက်အကြာတွင် အပြင်းဖျားခြင်း၊ မလှုပ်ရှားနိုင်အောင် အားအင်ကုန်ဆုံးခြင်း၊ ကြွက်သားများ နာကျင်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်းတို့ ဖြစ်ကာ မကြာခဏ အော့အန်ပြီး ဝမ်းသွားသည့် ရောဂါလက္ခဏာများ ပြလိမ့်မည်။
ထိုမှတဆင့်ရောဂါပြင်းထန်လာကာ ကျောက်ကပ် ၊ အသည်းတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဆိုးဝါးစွာ ပျက်ဆီးစေကာ မျက်လုံး၊ ပါးစပ်၊ နှာခေါင်းတို့စသော ဒွါရပေါက်များမှ သွေးထွက်ခြင်း၊ အရေပြားတွင် အရည်ကြည်ဖု ပေါက်ပြဲကာ သွေးထွက်ခြင်းစသည့် ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းအပြင်တို့မှ သွေးထွက်ကာ နောက်ဆုံး သေဆုံးမည်ဖြစ်သည်။

ထိုထက်ဆိုးဝါးသည်မှာ ရောဂါကူးစက်ခံရသောသူ ထိုင်သွားသည့် ခုံ၊ အိပ်ယာတို့မှတဆင့် ကူးဆက်ကြောင်းတွေ့ရသောအခါ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံတွင် တက္ကစီ၊ ကား၊ ရထား၊ လေယာဉ်တို့ကိုပါ ရောဂါစောင့်ကြည့် နေရသည့် အခြေအနေတွင် ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ထိုအီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်အား ကုသရန်ဆေးမရှိသကဲ့သို့ ရောဂါကူးစက်ခံရပါက မည်သို့မှ လုပ်မရတော့ပဲ သီးသန့်ခန်းထဲတွင် ခွဲထားကာ သေဆုံးသည်ကို စောင့်ရမည်ဖြစ်သည်။ ရောဂါပိုး ကူးစက်သူ၏ ၁၀% ကိုသာ ကယ်ဆယ်နိုင်ခဲ့သေးကြောင်း သိရသည်။

==ကူးဆက်ပုံ==
တောတိရစ္ဆာန်များမှ လူကိုကူးစက်သည်။ လူလူချင်း ကူးစက်သည်။ &lt;br&gt;
အီဘိုလာသည် ရောဂါပိုးရှိသော တိရစ္ဆာန်များ၏ အရည်၊ သွေးသားနှင့် အညစ်အကြေးတို့အား လက်ဖြင့်ထိခြင်း၊ ထိုအသားအား စားခြင်း၊ ရောဂါခံစားနေရသောသူနှင့် လက်ခြင်းထိတွေ့ခြင်း၊ အရေပြား ပေါက်ပြဲသောနေရာအား ထိတွေ့ခြင်း၊ သွေးသားခြင်းထိတွေ့ခြင်း၊ နမ်းခြင်း၊ လိင်ဆက်ဆံခြင်းတို့ စသဖြင့် ရောဂါရှိသူ၏ အသွေးသား၊ သွေး၊ ချွေး၊ အချွဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်သောအရည်တို့ကို လက်ဖြင့် ထိတွေ့ရုံဖြင့် ရောဂါကူးဆက်နိုင်သည်။ [[ခြင်]]မှ မကူးနိုင်ပါ။ အီဘိုလာသည် နှာချေ၊ ချောင်းဆိုး စသော လေထုထဲမှတဆင့် မကူးစက်၊ မပျံနှံ့နိုင်ပါ။

==ဘယ်နိုင်ငံအထိ ကူးစက်ပြီလဲ==
၂၀၁၄ ခုနှစ်၏ အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်စ် မြစ်ဖြားခံရာ [[ဂီနီနိုင်ငံ]](Guinea) မှတဆင့် ရောဂါဝေဒနာ ခံစားရသူများ ခရီးသွားသောကြောင့် ထိုနိုင်ငံ၏ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ]](Liberia)နှင့် [[ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ]](Sierra Leone)တို့အား အလျှင်အမြန် ကူးဆက်လျက် ရှိသည်။ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၄ မတ်လမှ စတင်ကာ ယနေ့အထိ လူဦးရေ ၁၂၀ဝ ကျော်အား ကူးစက်နေပြီး- ၇၀ဝ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နှစ် ၄၀ အတွင်း အဆိုးဝါးဆုံးသော ဗိုင်းရပ်ကူးစက် သေဆုံးမှုဖြစ်ကြောင်း [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]](WHO)မှထုတ်ပြန်ခဲ့ရသည်။ 
ရောဂါဆိုးဝါးသော ဒေသများသို့ ဆေးကုသပေးရန် ရောက်ရှိနေသော အထူးကုဆရာဝန်တစ်ဦး အပါအဝင် နိုင်ငံခြားသား လုပ်အားပေး ၂ ဦး ရောဂါကူးစက် ခံရသည်ဆိုသောအခါ ကမ္ဘာနိုင်ငံများကြား အီဘိုလာသည် အထူးသတိထားကိုင်တွယ်ရမည့် ကြောက်စရာအကောင်းဆုံး ကူးစက်ဗိုင်းရပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံသို့ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးတို့အတွက် လုပ်အားပေး ရောက်ရှိနေသော အမေရိကန် နိုင်ငံသား ၃၀ဝ ကျော်ကို ယခုအခါ အမေရိကန်နိုင်ငံမှ ပြန်လည်ခေါ်ယူနေပြီ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ [[အမေရိကန်နိုင်ငံ|အမေရိကန်]]၊ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|အင်္ဂလန်]]၊ [[ဥရောပ]]နိုင်ငံများ၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ|ဖိလစ်ပိုင်]]တို့တွင် ရောဂါလက္ခဏာများ စတင်တွေ့ရှိကြောင်း သတင်းစာများတွင် ကြော်ငြာပြီး နိုင်ငံတကာ လေကြောင်းလိုင်းများသည် အဆိုပါ အီဘိုလာရောဂါအား စောင့်ကြည့်ဖြေရှင်းရန် အထူးဆွေးနွေးပွဲများဖြင့် စတင်နေရပြီ ဖြစ်သည်။

==ကူးစက်နိုင်ငံများ၏ အခြေအနေ==
[[ဂီနီနိုင်ငံ]]၊ [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ]]စသည့် အီဘိုလာ အဆိုးဆုံး ကူးစက်ရာ သုံးနိုင်ငံတွင် ကျောင်းအားလုံး ပိတ်ပစ်ရပြီဖြစ်သည်။
အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံ၏ ဒေသအချို့တွင် ရောဂါထိန်းချုပ်နိုင်မှု မရှိတော့ပဲ ဆိုးဝါးစွာကူးစက်ပြီနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ရောဂါကူးစက်မှုသည် ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်နိုင်သည့် အဆင့်တွင်မရှိတော့ပါ။ အခြေအနေ အလွန်ဆိုးဝါးနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ယနေ့ နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများက ကြော်ငြာသည်။ အခြေအနေ ကောင်းမလာပဲ ပိုမိုးဆိုးဝါးကာ ကူးစက်သူ ၂.၅ ဆနှုန်းဖြင့် တိုးပွာလာကြောင်း ကြောက်မက်ဖွယ်သိရှိခဲ့ကြရသည်။  [[ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ]]ရှိ အီဘိုလာရောဂါအတွက် အထူးကုသနေရသော ထိပ်တန်းဆရာဝန် တစ်ဦးသည် ယခု အီဘိုလာရောဂါ ကူးစက်ခံရကာ သေဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။

==ကမ္ဘာ့အရေး==
အမေရိကန်နိုင်ငံသား ကနေဒါမှ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံသို့ ရောဂါကုပေးရန် လုပ်အားပေး သွားရောက်သော ဆရာဝန်တစ်ဦးသည်လည်း ယခုအခါ ရောဂါကူးစက်ခံနေရပြီ ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိသောအခါ အီဘိုလာသည် ကမ္ဘာကိုခြိမ်းခြောက်နေသော ဗိုင်းရပ်စ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရတော့သည်။ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံ၏ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရေးသည် ယနေ့ ကမ္ဘာအရေးဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ]]တွင်မူ ကျောင်းအားလုံး အကန့်အသတ်မရှိ ပိတ်ထားပြီး အစိုးရဝန်ထမ်း အားလုံး ခွင့်ရက် ၃၀ ပေးကာ လုပ်ငန်းအားလုံး ရပ်ဆိုင်းထားရပြီဖြစ်သည်။ တိုဂို(Togo)အခြေစိုက် pan-African လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သော ASKY, လေကြောင်းလိုင်းသည် အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံမှ အခြားနိုင်ငံ ၂၀ သို့ ပြေးဆွဲပျံသန်းနေသောလေကြောင်းဖြစ်ပြီး ယခု ASKY၏ လေကြောင်းအားလုံး ရပ်ဆိုင်းထားရပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုမျှမက (၃၁.၇.၂၀၁၄)တွင် ရောဂါဖြစ်ပွားရာ နိုင်ငံများသို့ ပျံသန်းသည့် လေကြောင်းလိုင်း ၃၅ လိုင်းတိတိ ရပ်တန့်ထားရပြီ ဖြစ်သည်။

အသက် ၄၀ ရှိ [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ]]သားတစ်ဦး [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ]]သို့သွားရောက် လည်ပတ်အပြီး သေဆုံးခဲ့ကာ အဆိုပါသေဆုံးမှုသည် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုအပြီး [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ]]တွင် ယခု စောင့်ကြည့်ကွပ်ကဲမှုများပြုလုပ်နေရပြီဖြစ်သည်။ လေကြောင်းလိုင်းများသည် နိုင်ငံတကာသို့ ရောဂါကူးစက်စေသော ရေသောက်မြစ် ဖြစ်လာသောအခါ IATA သည် လေကြောင်းလိုင်များအား ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်သွားရန် နိုင်ငံတကာလေကြောင်းထိန်းချုပ်ရေးအေဂျင်စီမှ  စတင်ဆောင်ရွက်ပြီ ဖြစ်သည်။ 
၂၀၁၄-ခုတွင် အာဖရိက အနောက်ခြမ်း နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံအား ကန့်သတ်နယ်မြေများအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ထိုရောဂါကို စတင်ပိတ်ဆို့နေပြီ ဖြစ်သည်။ 
ယခုအခါ [[အမေရိက]]၊ [[ဥရောပ]]၊ [[အာရှ]]သာမက [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]] ထိတိုင်အောင် ကူးစက်လာသောအခါ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများသည် အထူးကြော်ငြာချက်များ ထုတ်ပြန်ကာ အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်စ်အား တားဆီးရန် စတင် တာဆူနေပြီဖြစ်သည်။

[[File:Protect ebola virus.png|200px|thumb|right|အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ အသိပေး နှိုးဆော်ချက်]]

==ကျန်းမာရေးလုပ်သားများ လိုက်နာရန်==
*အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် ပျံ့နှံ့နေသည့် ဒေသမှ လူနာများနှင့် ရောဂါ လက္ခဏာပြနေသူများကို လူအများနှင့် သီးခြားထားသင့်သည်။
*ကျန်းမာရေးလုပ်သားများအနေဖြင့် ရောဂါကူးစက်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်ထားသင့်သည်။
*မျက်နှာဖုံး၊ လက်အိတ်၊လက်ရှည် ဝတ်စုံတို့ ဝတ်ထားပြီးမှ လူနာများကို ကုသပေးသင့်သည်။
*အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံရသည့်အချိန်မှ ရောဂါလက္ခဏာပြသည့် အချိန်အထိ အချိန် ၂၁ ရက်ကြာကြောင်း သိရသည်။
*အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် သေဆုံးသူများ၏ အလောင်းကို မထိမိပါစေနှင့်။
*ယင်းရောဂါဖြင့် သေဆုံးသူများ၏ အသုဘအတွက် ပြင်ဆင်ပေးစဉ် (သို့မဟုတ်) မြှုပ်နှံစဉ်တွင် ရောဂါပိုးကူးစက်နိုင်သည်။

==အသားစိမ်းများ ရှောင်ပါ==
*အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရသည့် တိရစ္ဆာန်များ၏ သွေး၊ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းများ (သို့မဟုတ်) ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်မှထွက်သော အရည်များနှင့်အနီးကပ်ထိတွေ့ပြီးနောက် လူများရောဂါ ကူးစက်ခံရသည်။
*အသီးစားလင်းနို့များမှာ အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် သဘာဝ လက်ခံကောင်များ ဖြစ်သည်။
*ဝက် (သို့မဟုတ်) မျောက်များသို့ အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်နေ သည်ဟု သံသယရှိပါက ယင်းနေရာကို ချက်ချင်းပိတ်ထားပြီး ရောဂါ ကူးစက်ခံထားရသည့် တိရစ္ဆာန်များကို သတ်ပစ်ပါ။
*အသေကောင်ကို မြေမြှုပ်ရန် (သို့မဟုတ်) မီးရှို့ရန် သေချာစွာလုပ်ဆောင်ပါ။
*လူ (သို့မဟုတ်) တိရစ္ဆာန်များအတွက် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးမရှိပါ။

&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အီဘိုလာဗိုင္းရပ္စ္ ကာကြယ္ရန္ နည္းလမ္းမ်ား {{!}} 7Day Daily - ၇ ရက္ ေန႔စဥ္ သတင္းစာ&lt;!-- Bot generated title --&gt; |url=http://www.7daydaily.com/story/17327#.U9z4fWOiIR5 |accessdate=2 August 2014 |archivedate=3 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140803221346/http://www.7daydaily.com/story/17327#.U9z4fWOiIR5 }}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

[[Category:ရောဂါဗေဒ]]
[[Category:ကူးစက်ရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ဆေးဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သောရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]]</text>
      <sha1>r5v0ixj0sbb4go8vwzn3os0ln73dbet</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပါဝါညွှန်းကိန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>53221</id>
    <revision>
      <id>1053404</id>
      <parentid>705933</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:08:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053404</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13172" sha1="7y812q66k12hg912tmtuwa16x1ea4v5" xml:space="preserve">
အေစီ လျှပ်စီးအသုံးပြု လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစနစ် တွင် ပါဝါညွှန်းကိန်းသည် အမှန်တကယ်အသုံးပြုလျှပ်စစ်စွမ်းအား(စွမ်းအားစစ် - realpower)ကို အသုံးပြုသည်ထင်ရသောလျှပ်စစ်စွမ်းအား(အသုံးပြုရန်ပေးရသောစွမ်းအား-apparent power)ဖြင့် စားခြင်းဖြစ်သည်။ တိုင်းတာယူနစ် သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိဘဲ ၁ နှင့် -၁  ကြားတွင်ရှိသည်။ စွမ်းအားစစ် သည် အမှန်တကယ်လုပ်ဆောင်နေချိန်တွင် အမှန်တကယ် အသုံးပြုနေသော စွမ်းအားဖြစ်သည်။ အသုံးပြုရန်ပေးရသောစွမ်းအား သည် [[ဗို့]]အားနှင့် [[လျှပ်စီး]]ကိုသာ မြှောက်၍ရသော  စွမ်းအားတစ်ခုသာဖြစ်သည်။ ဝန်များ၏ စွမ်းအင်များကို သိုလှောင်နိုင်သောသတ္တိများ နှင့် တသက်မတ်တည်းမရှိဘဲ ပြောင်းလဲနိုင်သော သတ္တိများကြောင့် အသုံးပြုရန် ပေးရသောစွမ်းအားသည်  အမှန်တကယ် အသုံးပြုလျှပ်စစ်စွမ်းအားထက် များလာရလေသည်။ စွမ်းအားများကို ထုတ်ပေးနိုင်သော ဝန်များတွင် အနှုတ်ပါဝါညွှန်းကိန်း များသည် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ထုတ်ပေးရာ ရင်းမြစ်ဆီသို့[[ဂျင်နရေတာ]](generator)များဆီသို့ ပြန်လည်၍ စီးလာတတ်သည်။
လျှပ်စစ်စွမ်းအားများတွင် တူညီသော ဝန်တစ်ခုအတွက် ပါဝါညွှန်းကိန်း ကျဆင်းပါက လျှပ်စီးသည် သတ်မှတ်ထားသောဝန်၏ လျှပ်စီးထက်ပို၍ စီးမည်။ လျှပ်စီးများများစီးပါက လျှပ်စစ်စွမ်းအားအတွက် စွမ်းအင်ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေပြီး ထိုလျှပ်စီး များများစီးဆင်းစေရန် ကြိုးဆိုက်ကြီးကြီး သုံးရလေသည်။ ထို့ကြောင့် ပါဝါညွှန်းကိန်း လျော့နည်းနေသော စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများအတွက် စွမ်းအင်များဆုံးရှုံးနေခြင်းကြောင့် ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားစေသည်။ ထိုသို့ ဆုံးရှုံးမှုများ မဖြစ်ပေါ်စေရန် ပါဝါညွှန်းကိန်းသည် ကောင်းမွန်မှုရှိရန်လိုအပ်ပေသည်။ ထိုသို့  ကောင်းမွန်ရန်အတွက် [[လျှပ်သို]]များ၊[[လျှပ်ညှို့]] ပစ္စည်းများကို ချိတ်ဆက်အသုံးပြုကြရသည်။

==ဝန်များနှင့် ပါဝါညွှန်းကိန်း==
ပါဝါညွှန်းကိန်း အတက်အကျသည် အသုံးပြုသော ဝန်ပေါ်တွင်မူတည်၍ ပြောင်းလဲသည်။ လျှပ်ညှို့ မှုကိုဖြစ်စေသော ဝန်များ (ဥပမာအားဖြင့်-[[လျှပ်ညှို့မော်တာ]]များ) သည် ပါဝါညွှန်းကိန်းကို  ကျစေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မော်တာတွင် ပါဝင်သောကွိုင်များတွင် လျှပ်စီးဖြတ်စီးသောအခါ သံလိုက်စက်ကွင်းဖြစ်ပေါ်ပြီး လျှပ်စီးသည် ဗို့အား၏ နောက်သို့ရောက်စေလေသည်။ သာမန်အားဖြင့် ဗို့အားဆိုသည်မှာ အမှတ်နှစ်ခုကြားတွင်ရှိသော ခြားနားသည့်ဖိအား(potential difference)ဖြစ်သောကြောင့် မော်တာ၏ကွိုင်အစွန်းနှစ်စတွင် ဗို့အားရှိနှင့်ပြီး လျှပ်စီးသည် မိုတာ၏  ကွိုင်များထဲတွင် ပတ်၍စီးဆင်းပြီးသံလိုက်စွမ်းအင်ဖြစ်ရသော ကြောင့်ဗို့အားထက် နောက်ကျသည်ဟု အလွယ်မှတ်နိုင်သည်။ လျှပ်သိုစွမ်းရည်ရှိသော ဝန်များ(ဥပမာအားဖြင့် -ဗို့အားကိုသိမ်းထားနိုင်သောပစ္စည်းများ)သည် ပါဝါညွှန်းကိန်း ကိုတိုးစေသည်။ လျှပ်သိုသည် ဗို့အားကိုသာ သိုလှောင်သော စွမ်းရည်ရှိခြင်းကြောင့် ဗို့အားသည် လျှပ်သိုထဲသို့  သိုလှောင်နေချိန်တွင် လျှပ်စီးသည် ဖြတ်စီးသွားသောကြောင့် လျှပ်စီးသည် ဗို့အား၏ရှေ့သို့ ရောက်နှင့်လေသည်။ ဤကဲ့သို့ ဗို့အားနှင့် လျှပ်စီးတို့၏ (လျှပ်စစ်သဘောတရားအရ ဖေ့စ်ဒီဂရီ ခြာနားမှု) ခြားနားမှုများရှိနေခြင်းသည်ပင်လျှင် ပါဝါညွှန်းကိန်း ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သာမန်ခုခံမှုသာရှိသော ဝန် (လျှပ်သိုနှင့်လျှပ်ညှို့ခြင်း စွမ်းရည်မရှိသော ဝန်များ) သည် ပါဝါညွှန်းကိန်း ကို&quot; ၁&quot; ဖြစ်စေပြီး အသုံးပြုရန်ပေးရသောစွမ်းအား(apparent power) သည်  အမှန်တကယ်အသုံးပြု လျှပ်စစ်စွမ်းအား(real power) နှင့်တူညီသောကြောင့် လျှပ်စစ်ဆုံးရှုံးမှုမဖြစ်ပေါ်ပေ။ အသုံးပြုနိုင်ရန် ပေးပို့လိုက်သောစွမ်းအားကို ဝန်မှ အပြည့်အဝ အသုံးပြုလိုက်သောကြောင့်   (ဗို့အားနှင့် လျှပ်စီး တို့၏ ဖေ့စ်ဒီဂရီ ခြာနားမှုသည် သုည ဖြစ်သောကြောင့်)ဖြစ်သည်။
ပါဝါညွှန်းကိန်း ကို ဗို့အားနှင့် လျှပ်စီး တို့၏ ဖေ့စ်ဒီဂရီ ခြာနားမှုဖြင့်တွက်ချက်နိုင်ရန် PF=cosine φ ဟူ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။ φ သည် ဗို့အားနှင့် လျှပ်စီး တို့၏ ဖေ့စ်ဒီဂရီ ခြာနားမှုဒေါင့် ဖြစ်သည်။ cosine ၏သဘောတရားတွင် ဒီဂရီတို့၏ အပေါင်းနှင့် အနှတ်တို့၏ တန်ဖိုးများတူညီလေသည်။(ဥပမာ-cosine 60 = cosine -60 = 0.5)
ပါဝါညွှန်းကိန်းကြောင့် အသုံးပြုရန်ပေးရသော စွမ်းအား(apparent power) တွင် သက်ရောက်ပုံကို အောက်ပါဥပမာတွင် ကြည့်ပါ-&lt;br&gt;
၁ကီလိုဝပ် မော်တာတစ်လုံးသည် ပါဝါညွှန်းကိန်း &quot;တစ်&quot; တွင်အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် အတွက် ပေးသွင်းရသော လျှပ်စစ်စွမ်းအား(အသုံးပြုရန်ပေးရသောစွမ်းအား- apparent power)သည် (၁ကီလိုဝပ်÷၁=၁ကေဗွီအေ)(1KW÷1=1KVA)ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၁ကီလိုဝပ် မော်တာတစ်လုံးလုပ်ဆောင်နိုင်ရန် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ၁ကေဗွီအေသာလျှင်လိုအပ်သည်။  အကယ်၍ ပါဝါညွှန်းကိန်း သည် ၀.၅ ဖြစ်ပါက ၁ကီလိုဝပ် မော်တာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်  (၁ကီလိုဝပ်÷၀.၅=၂ကေဗွီအေ)(1KW÷0.5=2KVA) လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ၂ကေဗီအေ ပေးရသည်။ ဤဥပမာကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် ပါဝါညွှန်းကိန်း ကျဆင်းပါက  စွမ်းအင်ဆုံးရှုံးမှုကို တွေ့ရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည်။

==ပါဝါညွှန်းကိန်း ကောင်းမွန်အောင် ပြင်ဆင်မှု==
ပါဝါညွှန်းကိန်း တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ဖြန့်ဖြူးရေး နေရာများတွင် လျှပ်သိုများကို ပြိုင်ဆက်  
ဆက်၍သော်လည်းကောင်း၊ တန်းဆက်ဆက်၍သော်လည်းကောင်း ချိတ်ဆက်အသုံးပြုကြသည်။ လျှပ်သိုကို အသုံးပြုရသည့် အကြောင်းမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးသည့် ထရန်စဖော်မာ များသည် လျှပ်ညှို့စွမ်းရည်ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုလျှပ်ညှို့စွမ်းရည် ကြောင့် ဆုံးရှုံးသွားသော စွမ်းအားများကို လျှပ်သိုဖြင့် ပြန်လည်တုံ့ပြန်စေခြင်းဖြင့် ပါဝါညွှန်းကိန်းကို ကောင်းမွန်အောင် ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများရှိ မော်တာများကို ဖရီကွင်စီဖြင့် ထိန်းညှိမောင်းနှင်သည့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများသည် ပါဝါညွှန်းကိန်းကို တိုးစေသောကြောင့် လျှပ်ညှို့ စွမ်းရည်ရှိသော ရီအက်တာ(reactor)များခံ၍ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားစနစ် ကိုကောင်းမွန်စေသည်။ 

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်]]</text>
      <sha1>7y812q66k12hg912tmtuwa16x1ea4v5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>54925</id>
    <revision>
      <id>1053420</id>
      <parentid>868069</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Kyaw Myo Aung</username>
        <id>103978</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ဆောင်းပါးအား ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း</comment>
      <origin>1053420</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28489" sha1="2g80bppdz7ix6ovuxfv3lamoxpkd90m" xml:space="preserve">{{Infobox holiday
|holiday_name  = သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်
|type          = ဗုဒ္ဓဘာသာ
|longtype      = မြန်မာ့ရိုးရာပွဲတော်
|image         = Thadinkyut festival 2.jpg
|caption       = 
|official_name = သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်
|nickname      = မီးထွန်းပွဲတော်၊ တာဝတိံသာပွဲ၊ မီးမြင်းမိုရ်ပွဲ
|observedby    = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဝင်များ
|litcolor      = 
|significance  = [[ဗုဒ္ဓ]]မြတ်စွာဘုရား တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ လူ့ပြည်သို့ ပြန်လည်ကြွချီဆင်းသက်သည့် အထိမ်းအမှတ်
|begins        = 
|ends          = 
|date          = [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]] သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၄)ရက်(အဖိတ်နေ့)၊သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ နှင့် သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော်တစ်ရက် အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၃ ရက်)
|date2015      = 
|celebrations  = ဆီမီးထွန်းညှိပူဇော်ခြင်း၊ မီးပုံးပျံလွှတ်တင်ခြင်း၊ မီးရှူးမီးပန်းပစ်ခြင်း၊နိဗ္ဗာန်ဈေးပွဲအလှူတော်များကျင်းပခြင်း၊ ဗုဒ္ဓပူဇနိယဘုရားပွဲတော်များကျင်းပခြင်း
|observances   = ဘုရားစေတီများနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်၍ ဆီမီးပူဇော်ခြင်း၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများအား ကန်တော့ခြင်း၊ အလှူအတန်းပြုလုပ်ခြင်း၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့တွင် [[ဥပုသ်]]သီလဆောက်တည်ခြင်း
}}

'''သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်''' ({{lang-en|Thadingyut Festival}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ရိုးရာအစဉ်အလာနှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်ပြီး &quot;မီးထွန်းပွဲတော်&quot;ဟုလည်းခေါ်သည်။ ဤပွဲတော်ကို [[မြန်မာပြက္ခဒိန်]]၏ သတ္တမမြောက်လဖြစ်သော [[သီတင်းကျွတ်လ]]ပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဝင်များအတွက် [[ဝါတွင်း]]သုံးလကာလ အဆုံးသတ်ချိန်တွင် ကျင်းပသည့် အထွတ်အမြတ်ပွဲတော်လည်း ဖြစ်သည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ကို &quot;[[အဘိဓမ္မာအခါတော်နေ့]]&quot; ဟုလည်း သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး၊ [[ဂေါတမဗုဒ္ဓ|မြတ်စွာဘုရား]] တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ လူ့ပြည်သို့ ပြန်လည်ကြွချီဆင်းသက်တော်မူသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဆီမီးများထွန်းညှိ ပူဇော်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပွဲတော်ကာလသည် မိဘဆရာသမားများအား ကန်တော့၍ ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း၊ ခွင့်လွှတ်ခြင်းနှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာများ ဖြာဝှန်းရာ အခါသမယလည်း ဖြစ်ပေသည်။
== သမိုင်းကြောင်း ==
မိုးရာသီကုန်ဆုံး၍ သာယာသော သီတင်းကျွတ်လသည် မြန်မာလများအနက် (၇)လမြောက်ဖြစ်ပြီး စက်တင်ဘာလမှ အောက်တိုဘာလအတွင်းတွင် ကျရောက်လေ့ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော်ဖြစ်သော [[မယ်တော်မာယာ|မယ်တော်မာယာဒေဝီ]]သည် ဘုရားရှင် ဖွားမြင်တော်မူပြီး ခုနစ်ရက်အကြာတွင် ကွယ်လွန်ကာ [[တာဝတိံသာနတ်ပြည်]]၌ သန္တုဿိတနတ်သားအဖြစ် ပြန်လည်မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိခင်ကျေးဇူးကို ဆပ်သည့်အနေဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ကြွရောက်၍ မယ်တော်နတ်သားအမှူးရှိသော နတ်ဗြဟ္မာများအား [[အဘိဓမ္မာ]]တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။

သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် လူ့ပြည်သို့ ပြန်လည်ကြွချီတော်မူလာချိန် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုအခါ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၏ အရှင်သခင် [[သိကြားမင်း]]သည် နတ်များနှင့် ဗြဟ္မာများအား ဘုရားရှင်အတွက် တန်ဖိုးကြီးသော ရွှေစောင်းတန်း၊ ငွေစောင်းတန်း၊ ပတ္တမြားစောင်းတန်း သုံးစင်းကို ဖန်ဆင်းပူဇော်စေခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် အလယ်ရှိ ပတ္တမြားစောင်းတန်းဖြင့် ဆင်းသက်တော်မူပြီး လက်ယာဘက်ရှိ ရွှေစောင်းတန်းမှ နတ်ဒေဝတာများက လိုက်ပါကြကာ လက်ဝဲဘက်ရှိ ငွေစောင်းတန်းမှ ဗြဟ္မာများက ခြံရံလိုက်ပါကြသည်။ ထိုသို့ မြတ်စွာဘုရား လူ့ပြည်သို့ ပြန်လည်ကြွချီဆင်းသက်တော်မူသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ကို အဘိဓမ္မာအခါတော်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဆီမီးများထွန်းညှိ ပူဇော်ကြိုဆိုခြင်းအလေ့အထ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ပိဋကတ်စာပေများ၌ ဘုရားရှင်သည် မယ်တော်မိနတ်သားကို ကျေးဇူးဆပ်သောအနေဖြင့် အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်ကို ဝါတွင်းကာလတွင် တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ ဟောကြားတော်မူပြီး ဝါကျွတ်သောအခါ လူ့ပြည် သင်္ကဿနဂိုရ်သို့ ဆင်းသက်တော်မူရာတွင် လူများက ကြိုဆို၍ မီးထွန်းညှိပူဇော်ခြင်းကို အစပြုခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။

ရဟန်းတော်များအတွက် သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့သည် ဝါတွင်းသုံးလကာလ အဆုံးသတ်၍ ဝါကျွတ်သောနေ့လည်းဖြစ်သည်။ အပြစ်ရှိကပါက ဝန်ချတောင်းပန်နိုင်ရန် အချင်းချင်း ဖိတ်ကြားခြင်းအမှု (ပဝါရဏာနေ့) ပြုကြသောနေ့လည်း ဖြစ်သည်။ တိုတောင်းစွာ သတ်မှတ်ထားသော တိကျသော အချိန်အပိုင်းအခြားဖြင့် ဝါတွင်းကာလသည် လေးလံထိုင်းမှိုင်းသည့် မိုးတွင်းကာလနှင့်အတူ ရှိနေရာမှ ပျော်ရွှင်စရာ ပွဲတော်များအဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်လေပြီ။ တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော မင်္ဂလာပွဲများကိုလည်း ဤကာလမှစ၍ ကျင်းပခွင့်ရလေပြီ ဖြစ်လေသည်။ လူများသည် ထိုနေ့တွင် မိမိထက် အသက်ကြီးသူများနှင့် မိဘ၊ ဆရာသမားများကို ဂါဝရပြုကန်တော့၍ အဆုံးအမများကို နာကြားကာ အပြစ်များရှိပါကလည်း ကျေစေသည်ဟု ယူဆသော ဓလေ့လည်း ရှိသည်။

ဤသို့ ဘာသာရေးအရ အထွတ်အမြတ်ထားရာ သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်ကို မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင်လည်း နိုင်ငံတော်ပွဲသဘင်အဖြစ် ခမ်းနားစွာ ဆင်ယင်ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ မန္တလေးရတနာပုံခေတ် [[သီပေါမင်း]]လက်ထက် မီးထွန်းပွဲသဘင် ကျင်းပပုံမှတ်တမ်းများအရ ရှို့လွှတ်မြဲ မီးမျိုးစုံများကို မဟာလောကမာရဇိန်ဘုရားနှင့် မာန်အောင်ရတနာဘုရားနှစ်ဆူတွင် ခွဲဝေရှို့လွှတ်ပူဇော်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ နှစ်စဉ်ထွန်းလင်းပူဇော်မြဲ တစ်ဆယ့်ခြောက်ဌာနအပြင် အရှင်နှစ်ပါး နံတော်သင့် ဘုရားများပါ စုစုပေါင်း တစ်ဆယ့်ရှစ်ဌာနဘုရားများတွင် မီးစောင်းတန်းများ ထွန်းလင်းပူဇော်ရာ၌ မှူးကြီးမတ်ကြီးများနှင့် မှူးတော်မတ်တော် အရာရှိတို့က ခွဲဝေသွားရောက်ကြီးကြပ်၍ ပွဲသဘင်ခင်းကျင်း ထွန်းလင်းပူဇော်ခဲ့ကြသည်။

ထိုတစ်ဆယ့်ရှစ်ဌာနများသို့ မီးထွန်းလင်း လမ်းလျှောက်၍ တီးမှုတ်ထမ်းရွက်စေရန် သေနတ်၊ အမြောက်၊ ဝင်း၊ ဒိုင်း၊ လှေ၊ ဘောင်၊ ရပ်ကွက်များက အသီးသီးထွက်သည့် အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်၊ ပုံထောင်၊ မောင်း တီးမှုတ်သူတို့ကို တစ်ကိုယ်လျှင် ငွေဒင်္ဂါးငါးပြားကျစီ သနားတော်မူခဲ့သည်။ ယင်းနေ့တွင် ရွှေနန်းတော်၊ မြေနန်းတော်တောင်ဘက်၌ တစ်ဆယ့်ခြောက်ဌာနဝင်္ကပါနှင့် စက္ကနန္ဒာဝင်္ကပါများကို တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်ရသည်။ လပြည့်ကျော် ခုနစ်ရက်နေ့တွင် မြေနန်းတော်တောင်ဘက်ရှိ သောဠသဝင်္ကပါကို ပြီးပြေအောင်လုပ်ဆောင်၍ မီးများထွန်းလင်းစေပြီးလျှင် အရှင်နှစ်ပါးကိုယ်တိုင် ထွက်စံတော်မူလေ့ရှိကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ခမ်းနားစွာ တွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://myanmar.gov.mm/festivals
 |title=Festivals - Thadingyut
 |publisher=Myanmar National Portal
 |access-date=16 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
 |url=https://tourism.gov.mm/en/festivals/tha-din-gyut-festival
 |title=Festival of Light (Thadingyut Festival)
 |publisher=Ministry of Hotels and Tourism, Myanmar
 |access-date=16 September 2026
}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.shwedagonpagoda.org.mm/en/project/thadingyut/
 |title=Thadingyut Festival
 |publisher=Shwedagon Pagoda Board of Trustees
 |access-date=16 September 2026
}}&lt;/ref&gt;
== ပွဲတော်ကျင်းပပုံ ==
သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်ကို သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၁၄) ရက်နေ့ (အဖိတ်နေ့)၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့နှင့် သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် (၁) ရက်နေ့တို့တွင် အနည်းဆုံး (၃) ရက်တာ တေးဂီတနှင့် အကများဖြင့် ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် တပည့်သံဃာတော်များအား ကြိုဆိုဂုဏ်ပြုရန် လမ်းများ၊ အိမ်များနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကို ရောင်စုံမီးလုံးများ သို့မဟုတ် ဖယောင်းတိုင်များဖြင့် အလှဆင်ထွန်းညှိကြသည်။ ထိုသို့ထွန်းညှိသော မီးများသည် မြတ်စွာဘုရား ဆင်းသက်တော်မူရာ လှေကားသုံးစင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ကလေးများမှာ ဗြောက်အိုးများ၊ မီးရှူးမီးပန်းများ ပစ်ဖောက်ဆော့ကစားလေ့ရှိကြပြီး လူကြီးများမှာမူ မီးပုံးပျံများလွှတ်တင်ခြင်း၊ ဆီမီးပူဇော်ခြင်းများဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်အား ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။

ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသည် ပွဲတော်ကာလအတွင်း ဘုရားစေတီများနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းများသို့ သွားရောက်၍ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ [[ရတနာသုံးပါး]]အား ပူဇော်ကန်တော့ခြင်း၊ သံဃာတော်များအား ဆွမ်းနှင့် လှူဖွယ်ဝတ္ထုများ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ အချို့သော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသည် လပြည့်နေ့တွင် [[ဥပုသ်]]သီလ ဆောက်တည်လေ့ရှိကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ဘက်တွင် မီးပုံးများကိုင်ဆောင်၍ [[မီးကြာလှည့်ခြင်း]]များပြုကာ စေတီနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဓမ္မာရုံများကို လှည့်လည်ပူဇော်ခြင်း ပြုကြသည်။ 

=== ဂါရဝပြုကန်တော့ခြင်း ===
သီတင်းကျွတ်အခါသမယသည် ရပ်ဝေးတွင် သွားရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသောသူများ မိဘဘိုးဘွားများရှိရာသို့ ပြန်လာ၍ ကျေးဇူးဆပ်ပူဇော်ကန်တော့ကြသော ကာလဖြစ်သည်။ လူငယ်များသည် မိဘများ၊ ဆရာသမားများနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုဆွေမျိုးများအား သစ်သီးဝလံများနှင့် အခြားလှူဖွယ်လက်ဆောင်ပစ္စည်းများ ဆက်ကပ်လှူဒါန်း၍ ကန်တော့ (ဂါရဝပြု) ကြသည်။ 

ကန်တော့သည့်အခါ လူငယ်များသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပြစ်မှားမိခဲ့သမျှသော ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ အမှားများအတွက် ခွင့်လွှတ်ပေးပါရန် တောင်းပန်လေ့ရှိကြသည်။ အစဉ်အလာအရ အသက်ကြီးသူများသည် လူငယ်များ၏ အမှားများကို ခွင့်လွှတ်ကြောင်း ပြောဆိုပြီး ကောင်းချီးမင်္ဂလာများ၊ ဆုမွန်ကောင်းများ ပေးကာ မုန့်ဖိုး သို့မဟုတ် ငွေကြေးများ ပြန်လည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ညီငယ်၊ ညီမငယ်များကလည်း အစ်ကို၊ အစ်မကြီးများအား ကန်တော့လေ့ရှိပြီး၊ အပြန်အလှန်အားဖြင့် အစ်ကို၊ အစ်မများက ကံကောင်းခြင်း ဆုတောင်းပေးကာ မုန့်ဖိုးငွေများ ပြန်လည်ပေးကြသည်။
== ဘုရားများတွင် ဆီမီးပူဇော်ခြင်း ==
သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ရောက်တိုင်း မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားရှိ တန်ခိုးကြီးဘုရားစေတီများ၌ ဆီမီးပူဇော်ပွဲများကို စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးရှိ [[ရွှေတိဂုံစေတီတော်]]မြတ်ကြီးတွင် သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၄)ရက် အဖိတ်နေ့မှစ၍ လျှပ်စစ်မီးစေတီများ လှည့်လည်ပူဇော်ပွဲနှင့် ဆီမီး ၁၁,၁၁၁ ထွန်းညှိပူဇော်သည့် အစဉ်အလာရှိပြီး၊ လပြည့်နေ့ညပိုင်း၌ စေတီတော်ရင်ပြင်ပတ်လည်တွင် ဆီမီး ၁၀,၀၀၀ ကျော်ကို ထပ်မံထွန်းညှိပူဇော်ကြသည်။ ထို့ပြင် ပြည်သူ့ရင်ပြင်၌ ဈေးရောင်းပွဲတော်၊ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲများနှင့် မီးရှူးမီးပန်းပစ်ဖောက်ခြင်းများဖြင့် အထူးစည်ကားလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ အခြားတန်ခိုးကြီးဘုရားတစ်ဆူဖြစ်သော ဗိုလ်တထောင် ကျိုက်ဒေးအပ်ဆံတော်ဦးစေတီတော်တွင်လည်း လပြည့်ည၌ ဆီမီး ၉,၀၀၀ ထွန်းညှိပူဇော်ပွဲကို ခမ်းနားစွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။

မန္တလေးမြို့ရှိ [[မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)|မဟာမုနိရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး]]တွင်လည်း လပြည့်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းမှစ၍ မျက်နှာတော်သစ်ခြင်း၊ ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူခြင်း၊ ပန်း၊ ဆီမီး၊ ဆွမ်းခဲဖွယ်များ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ကြပြီး ညပိုင်းတွင် ဂေါပကအဖွဲ့နှင့် ဘုရားဖူးပြည်သူများပူးပေါင်းကာ ဆီမီး ၄၀,၀၀၀ ဖြင့် ထွန်းညှိပူဇော်ကြသည်။ အလားတူ [[ပုဂံ]]-ညောင်ဦး ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေရှိ သမိုင်းအထင်ကရဘုရား ၁၈ ဆူတွင်လည်း ရိုးရာမပျက် ဆီမီးပူဇော်ပွဲများ ကျင်းပကြရာ ရွှေစည်းခုံစေတီတော်အား ဆီမီးတစ်သောင်းခွဲ၊ တုရင်တောင်စွယ်တော်မြတ်စေတီတော်ကြီးနှင့် လောကနန္ဒာစွယ်တော်မြတ်စေတီတို့အား ဆီမီးတစ်သောင်းစီ၊ ဗူးဘုရားကြီးအား ဆီမီး ၁,၅၀၀ စသည်ဖြင့် ဘုရားတစ်ဆူချင်းစီအလိုက် သတ်မှတ်အရေအတွက်များဖြင့် စည်ကားစွာ ပူဇော်လေ့ရှိကြသည်။

ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အသီးသီးရှိ အခြားသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများတွင်လည်း ဒေသအလိုက် ရိုးရာဆီမီးပူဇော်ပွဲများကို ကျင်းပကြသည်။ မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ ကမာဝက်မြို့ရှိ ဆံတော်ရှင် ကျိုက်ဇယ်စေတီတော်၌ ဒေသခံများက မီးဗန်းများ ကိုင်ဆောင်လှည့်လည်ပူဇော်သည့် မွန်ရိုးရာ ဆီမီးပူဇော်ပွဲနှင့် မီးပုံပျံလွှတ်တင်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ထို့အတူ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ အရှေ့မဟာဗုဒ္ဓဘုရားကြီးစေတီတော်တွင် နံနက်အစောပိုင်းမှစ၍ ဆွမ်းတော်ကြီးတင်လှူပွဲနှင့် ဆီမီးပူဇော်ပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ အင်းတော်ကြီး ရွှေမဉ္စူရေလယ်ဘုရား၌ အင်းရေပြင်တွင် ဆီမီး ၁,၅၀၀ မျှောပူဇော်ပွဲကို ကျင်းပလေ့ရှိပြီး၊ ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ရှိ လောကနန္ဒာစေတီတော်မြတ်ကြီး ရင်ပြင်၌လည်း ဆီမီး ၁၀,၀၀၀ ထွန်းညှိပူဇော်ပွဲနှင့် မီးပုံပျံလွှတ်တင်ပူဇော်ပွဲများကို ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။

== ဓာတ်ပုံများ ==
[[File:Peaceful Festival.jpg|thumb|ပအိုဝ်းအမျိုးသမီးများ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ညတွင် မီးကြာလှည့်လည်ပူဇော်ပွဲ အခမ်းအနားကျင်းပနေစဉ်]]
[[File:Aye Thar Yar Lighting-9000 Festival.jpg|thumb| ရှမ်းပြည်နယ်၊ အေးသာယာမြို့၌ ကျင်းပသော မီး ၉,၀၀၀ ထွန်းပွဲတော်]]

[[File:အရမ်းစည်တဲ့ပျဉ်းမနားမြို့ နှစ် (၁၀၀)ပြည့် သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲ.jpg|အရမ်းစည်တဲ့ပျဉ်းမနားမြို့_နှစ်_(၁၀၀)ပြည့်_သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲ]]

[[File:Lighting Festival.jpg|thumb|မီးထွန်းပွဲတော်]]
[[File:Thadinkyut festival.jpg|thumb]][[File:Thadingyut_illustration.jpg|220x124px|thumb|right|alt=#|သီတင်းကျွတ်မီးထွန်းပွဲတော်အား ဆင်နွှဲနေပုံ]]

== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[အဘိဓမ္မာအခါတော်နေ့]]
* [[တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပွဲတော်များ]]

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{မြန်မာ့ ရာသီ}}
[[Category:မြန်မာ့ရိုးရာ ပွဲတော်များ]]
[[Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]]</text>
      <sha1>2g80bppdz7ix6ovuxfv3lamoxpkd90m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အာကာသ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58341</id>
    <revision>
      <id>1053433</id>
      <parentid>853906</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053433</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10606" sha1="74594vr0ymrenyu5bl9263pevgg57po" xml:space="preserve">[[File:3D coordinate system.svg|thumb|right|အာကာသတွင် တည်နေရာအားဖော်ပြရန်သုံးသည့် သုံးဒိုင်မင်းရှင်း Cartesian ကိုဩဒိနိတ်စနစ်]]

'''အာကာသ''' (ခေါ်) '''ရပ်ဝန်း''' (သို့မဟုတ်) '''နေရာအကျယ်အဝန်းသဘော''' ([[အင်္ဂလိပ်]]: '''space''') သည် အရာဝတ္ထု အစအနလေး၂ခု တစ်နေရာတည်း၊ တစ်[[အမှတ်|မှတ်]]တည်း၌ ရှိမနေမှု ဖြစ်ပေါ်အောင် ဆောက်ရွက်သကဲ့သို့ ရှိသော သဘောတရား ဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့် ဆိုသော် အာကာသသည် နေရာအကျယ်အဝန်းသဘော ဖြစ်သည်။&lt;br&gt;
ကျွန်ုပ်တို့ ကျွမ်းဝင်နေထိုင်ရာ လောကအကြောင်း ဖော်ပြသော ကံဇနဗေဒ([[ရူပဗေဒ]]) အပိုင်းတွင် အရာဝတ္ထုနှင့်ဖြစ်ရပ်များထဲတွင် တည်နေရာနှင့် လားရာနှင့်ဆက်နွယ်ပြီး ဘောင်စည်းမျည်းမရှိသော သုံးဘက်မြင် (three dimensional) နေရာလွတ်ပင်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9068962/space|title=space - physics and metaphysics|work=Encyclopedia Britannica}}&lt;/ref&gt; “အာကာသ” ဟု ဆိုလိုက်လျှင် အချို့လူများက ကမ္ဘာ့အပြင်ဘက်ကိုချည်း ဆိုလိုသည် ထင်ကြသော်လည်း စင်စစ်အားဖြင့် ကံဇနေဗဒ([[ရူပဗေဒ]]) ၌ ''“အာကာသ” (space)'' ဟူသည် ''နေရာအကျယ်အဝန်းသဘော အလုံးစုံ''ကို ဆိုလိုပြီး “[[အချိန်]]” (time)ဟူသည့် သဘောတရားနှင့် တွဲဖက်လေ့လာဖွယ် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လေထုပြင်ပ လေဟာနယ် ဖြစ်သွားသည့် အပိုင်းကို ကွက်၍ ရည်ညွှန်းလိုလျှင် ''“အပြင်အာကာသ (outer space)”'' ဟု စနစ်တကျ ခွဲခြားသုံးနှုန်းနိုင်သည်။&lt;br&gt;
[[သင်္ချာ]]တွင်မူကား “အာကာသ(space)” ဆိုသည်မှာ ထို့ထက် ပိုမိုနက်နဲသွားသည်။&lt;br&gt;

အာကာသ (ရပ်ဝန်း) သဘောတရားတစ်ခု၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ [[အတိုင်းဆ]]က သက်ရောက်ဖော်ပြမှ ပေါ်လွင်သည်။&lt;br&gt;

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အာကာသအား လီနီယာ ဒိုင်မင်ရှင်း (linear dimensions) အဖြစ် စဉ်းစားသော်လည်း[[ရူပဗေဒ|ကံဇန]]ပညာရှင်များသည် အချိန်ကိုပါထပ်ပေါင်းကာ လေးဘက်မြင်(four dimensional) အဖြစ် စဉ်းစားကြသည်။ ယင်းအား အာကာသအချိန် (spacetime)ဟု သိထားသည်။ အာကာသ အယူအဆသည် [[ခပ်သိမ်းလောက]]အားနားလည်ရန်အတွက် အခြေခံအရေးပါချက်ဖြစ်သည်။ အာကာသသည် စစ်စစ် ဗလနတ္ထိဟု ယခင် ပညာရှိကဝိများက တွေးဆခဲ့ကြလေသည်။ ယင်းတို့တွင် [[ပလေတို]]၊ [[အရစ္စတိုတယ်]]၊ [[ဆိုကရေးတီး]]၊ အစရှိသည်ဖြင့် ပါဝင်ကြသည်။ ဂန္ဓဝင် မက္ကင်းနစ်တွင် [[နယူတန်]]က အာကာသဆိုသည်မှာ ပုံသေဖြစ်ပြီး ယင်းတွင် မည်သည့်အရာဝတ္တု ရှိသည်ဖြစ်စေ အမြဲတမ်းနှင့် အမှီအခိုကင်းမဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။&lt;ref&gt;French and Ebison, Classical Mechanics, p. 1&lt;/ref&gt; ၁၉ ရာစုနှင့် ၂ဝ ရာစုများတွင် အာကာသသည် ကွေးညွတ်နိုင်သည်ဟု တွေးဆခဲ့ကြလေသည်။ [[အိုင်းစတိုင်း]]၏ [[အထွေထွေနှိုင်းရသီအိုရီ]]အရ အာကာသသည် အနီးအနားမှ [[ဒြပ်ဆွဲငင်အား]]များကြောင့် ပြောင်းလဲသည်ဟုဆိုသည်။&lt;ref&gt;Carnap, R. An introduction to the Philosophy of Science&lt;/ref&gt;

==သင်္ချာအားဖြင့် အာကာသ (သို့) ရပ်ဝန်း အမျိုးမျိုး==

=== အတိုင်းဆဖော် ရပ်ဝန်းများ (အတိုင်းဆဖော် အာကာသများ) ===
[[File:Manhattan distance.svg|thumb|200px|[[ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်]]၏ အတိုင်းဆ(metric) ကိုသုံးသည့်အခါ ဤအမှတ်၂ခုကြား အကွာအဝေးသည် အစိမ်းမျဉ်းနှင့် ပြထားသည့်အတိုင်း &lt;math&gt;6 \sqrt{2} \approx 8.49&lt;/math&gt; ဟု [[အာကာသ|ရပ်ဝန်း]]အတွင်း အတိုဆုံး လမ်းဖြောင့်ကို ရရှိ၏။ အနီ၊ အဝါ၊ အပြာတို့ဖြင့် ပြထားသည်မှာ တက္ကစီကားစပေ့စ် (taxicab space) ၏ အတိုင်းဆဖြင့် တွက်ထုတ်ထားသော အကွာအဝေးများ ဖြစ်ပြီး အလျား 12 ရှိ၏။]]
[[သင်္ချာ]]တွင် ''အတိုင်းဆဖော်'' '''စပေ့စ်''' (သို့) '''အာကာသ''' (သို့) '''ရပ်ဝန်း''' ဆိုသည်မှာ ၎င်းအတွင်းပါဝင်သော အမှတ်တိုင်း၏ ကြား၌ အကွာအဝေးဟူသည့် သဘောတရားရှိသော အမှတ်အစုအအုံများ ဖြစ်လေ၏။ ထိုအကွာအဝေးသဘောကို ပေါ်လွင်စေသည့် တွက်ထုတ်ပုံကို [[အတိုင်းဆ]]ဟု ခေါ်သည်။{{sfn|Čech|1969|p=42}}

==== ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ် ====
သမားရိုးကျ [[တပြန့်ညီမှု|တပြန့်ညီ]] [[ယူကလစ်ဒ် စပေ့စ်]] (flat Euclidean Space) ၏ အတိုင်းဆ တွက်ထုတ်နည်းမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;d((x_1,y_1),(x_2,y_2))=\sqrt{(x_2-x_1)^2+(y_2-y_1)^2}.&lt;/math&gt;
ဤသည်မှာ ကျောင်းသားအများစုနှင့်လည်း ရင်းနှီးသော ပိုက်သာဂိုရပ်စ်နည်းဖြင့် ထောင့်ဖြတ်အလျား တွက်ထုတ်သည့်သဖွယ်ပင် ဖြစ်သည်။&lt;br&gt;

==== တက္ကစီကား စပေ့စ် ====
တက္ကစီကား စပေ့စ် (Taxicab Space) ၏ အတိုင်းဆ တွက်ထုတ်နည်းကို တွက်လျှင်မူ ဤသို့ ဖြစ်မည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;((x_1,y_1),(x_2,y_2))=|x_2-x_1|+|y_2-y_1|&lt;/math&gt;
ဤအတိုင်းဆ (ဤ ကြားအကွာအဝေး တွက်ထုတ်နည်း)မှာ လေးထောင့်ကျသော မြို့ပြလမ်းကွက်များ၌ တက္ကစီကား မောင်းလျှင် သွားရမည့်အတိုင်း အကွာအဝေးကို အဖြေထုတ်ပေးသည်။

==== မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး စပေ့စ် ====
[[မင်ခေါ့ဗ်ရှကီး စပေ့စ်]]&lt;sup&gt;(ဂျာမန်အမည် ဖြစ်၌ ဂျာမန်အသံထွက်ဖြင့်)&lt;/sup&gt; (Minkowski space) ၌မူ အမှတ်၂ခုတိုင်းကြားရှိ အကွာအဝေးသဘောကို ရှာထုတ်နိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း အချိန်ခြား (time-like) ဆက်စပ်မှုရှိသော အမှတ်၂ခု၏ အကွာအဝေးသဘောကိုမူ ဤသို့တွက်ထုတ်ရမည်ဟု ၎င်း၏ အတိုင်းဆက ဖှော်မျူလာ ပေး၏။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\left\| u \right\| = \sqrt{ \eta(u, u) } = \sqrt{c^2 t^2 - x^2 - y^2 - z^2}&lt;/math&gt;

=== အပိုင်းသဘော ရပ်ဝန်းများ ===
[[တိုပေါ်လော်ဂျီ] ([[:en:Topology]]) ဟူသော သင်္ချာအပိုင်း၌ ပါဝင်သော [[အပိုင်းသဘော ရပ်ဝန်း]] ([[:en:topological space]]) ကိုကား ပိုမို ယေဘုယျကျနက်နဲသော [[မှတ်ရည်ချက်]](axiom) များဖြင့် ဖွင့်ဆိုကြရသည်။

== အကိုးအကား ==
{{notelist}}
{{reflist}}


[[Category:အာကာသ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျီဩမေတြီ]]
[[ကဏ္ဍ:အာကာသအချိန်]]
[[ကဏ္ဍ:တိုပေါ်လော်ဂျီ]]
[[ကဏ္ဍ:တက္ကိဗေဒရှိ အယူအဆများ]]</text>
      <sha1>74594vr0ymrenyu5bl9263pevgg57po</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အင်တာနက်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60586</id>
    <revision>
      <id>1053431</id>
      <parentid>717939</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:57:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053431</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="327" sha1="mau1vbg22407pj7cnw8htbxg1p785qz" xml:space="preserve">{{Cat main|အင်တာနက်}}
{{Commons category|Internet}}


[[ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:မီဒီယာ အသစ်]]
[[ကဏ္ဍ:လူထု ဝန်ဆောင်မှုများ]]</text>
      <sha1>mau1vbg22407pj7cnw8htbxg1p785qz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နျူးကလီးယား စွမ်းအင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72609</id>
    <revision>
      <id>1053416</id>
      <parentid>355333</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:29:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>[[နျူကလီးယားစွမ်းအား]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053416</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="183" sha1="lqnwknty6ckcitn77dwjzlqw7vvu133" xml:space="preserve">
*နျူကလီးယား စွမ်းအား
*နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို


{{သံတူကြောင်းကွဲ}}</text>
      <sha1>lqnwknty6ckcitn77dwjzlqw7vvu133</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053417</id>
      <parentid>1053416</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053417</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="aweesmwhzi0kdwnqxow7iuw663f36ua" xml:space="preserve">
*[[နျူကလီးယား စွမ်းအား]]
*[[နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို]]


{{သံတူကြောင်းကွဲ}}</text>
      <sha1>aweesmwhzi0kdwnqxow7iuw663f36ua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဟာသမယသုတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81945</id>
    <revision>
      <id>1053520</id>
      <parentid>962922</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T10:44:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50235-09</username>
        <id>148262</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပါဠိတော် */</comment>
      <origin>1053520</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85940" sha1="be20msoaaizdcnu1ntwp37m1s8pi2fw" xml:space="preserve">{{multiple issues| 
{{Unreferenced}}
{{Cleanup}}
}}
&lt;ref&gt;ပါဠိစာပေသမိုင်း။ ဒေါ်အုန်း မဟာဝိဇ္ဇာ။ ဒုကြိမ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉၈၁။ သာသနာရေးဦးစီးဌာန။ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt;

==ပါဠိတော်==
===ဥယျောဇဉ်===
&lt;poem&gt;
သတေဟိ ပဉ္စမတ္တေဟိ၊ ခီဏာသဝေဟိ ကေဝလံ။
ဘိက္ခူဟိ ဘူပဝံသေဟိ၊ သတ္ထာ ဇိနော ပရိဝုတော။

သက္ကေ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ၊ ဆာယာရမ္မေ မဟာဝနေ။
သမန္တတော သဟဿေဟိ၊ စက္ကဝါဠေဟိ ဒသဟိ။
	
အာဂမ္မ သန္နိသိန္နာနံ၊ ဒေဝါနံ ယ’မဒေသယိ။
အာယုဒီဃကရံ သဗ္ဗ−သမ္ပတ္တိသာဓကံ ဝရံ။

သုဒ္ဓါဝါသပ္ပဘူတီဟိ၊ ဒေဝေဟိ ပဋိနန္ဒိတံ။
သဗ္ဗရောဂဘယုဂ္ဃါတံ၊ သမယံ တံ ဘဏာမ ဟေ။&lt;ref name=&quot;ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတစ်ယောက်&quot;&gt;{{cite book|title= ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတစ်ယောက် |publisher=သာသနာတော် ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန|date= ၂၀၀၅ }}&lt;/ref&gt; 
&lt;/poem&gt;

===နိဒါန်း===
&lt;poem&gt;
'''၁။'''  ဧဝံ မေ သုတံ−ဧကံ သမယံ  
ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ မဟာဝနေ 
မဟတာ ဘိက္ခုသံ ဃေန သဒ္ဓိံ 
ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဗ္ဗေဟေဝ အရဟန္တေဟိ၊ 
ဒသဟိ စ လောကဓာတူဟိ ဒေဝတာ 
ယေဘုယျေန သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ 
ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ, ဘိက္ခုသံဃဉ္စ။

  အထ ခေါ စတုန္နံ သုဒ္ဓါဝါသကာယိကာနံ 
ဒေဝတာနံ ဧတဒဟောသိ 
“အယံ ခေါ ဘဂဝါ သက္ကေသု ဝိဟရတိ 
ကပိလဝတ္ထုသ္မိံ မဟာဝနေ မဟတာ ဘိက္ခုသံဃေန သဒ္ဓိံ 
ပဉ္စမတ္တေဟိ ဘိက္ခုသတေဟိ သဗ္ဗေဟေဝ အရဟန္တေဟိ၊ 
ဒသဟိ စ လောကဓာတူဟိ ဒေဝတာ 
ယေဘုယျေန သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ 
ဘဂဝန္တံ ဒဿနာယ, ဘိက္ခုသံဃဉ္စ၊ 
ယံနူန မယမ္ပိ ယေန ဘဂဝါ၊ 
တေနုပသင်္ကမေယျာမ၊ 
ဥပသင်္ကမိတွာ ဘဂဝတော သန္တိကေ 
ပစ္စေကံ ဂါထံ ဘာသေယျာမာ”တိ။

အထ ခေါ တာ ဒေဝတာ သေယျတာပိ နာမ 
ဗလဝါ ပုရိသော သမိဉ္ဇိတံ ဝါ ဗာဟံ ပသာရေယျ၊ 
ပသာရိတံ ဝါ ဗာဟံ သမိဉ္ဇေယျ၊ ဧဝမေဝ သုဒ္ဓါဝါသေသု ဒေဝေသု 
အန္တရဟိတာ ဘဂဝတော ပုရတော ပါတုရဟေသုံ။ 
အထ ခေါ တာ ဒေဝတာ ဘဂဝန္တံ အဘိဝါဒေတွာ 
ဧကမန္တံ အဋ္ဌံသု။ 

ဧကမန္တံ ဌိတာ ခေါ ဧကာ ဒေဝတာ 
ဘဂဝတော သန္တိကေ ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ −

မဟာသမယော ပဝနသ္မိံ၊ ဒေဝကာယာ သမာဂတာ။
အာဂတ’မှ ဣမံ ဓမ္မသမယံ၊ ဒက္ခိတာယေ အပရာဇိတသံဃ”န္တိ။

'''၂။''' အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ 
ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ −

&quot;တတြ ဘိက္ခဝေါ သမာဒဟံသု၊ စိတ္တ’မတ္တနော ဥဇုကံ အကံသု။
သာရထီဝ နေတ္တာနိ ဂဟေတွာ၊ ဣန္ဒြိယာနိ ရက္ခန္တိ ပဏ္ဍိတာ”တိ။

'''၃။''' အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ
ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ −

&quot;ဆေတွာ ခီလံ ဆေတွာ ပလိဃံ၊ ဣန္ဒခီလံ ဦဟစ္စ မနေဇာ။
တေ စရန္တိ သုဒ္ဓါ ဝိမလာ၊ စက္ခုမတာ သုဒန္တာ သုသုနာဂါ”တိ။


'''၄။''' အထ ခေါ အပရာ ဒေဝတာ ဘဂဝတော သန္တိကေ
ဣမံ ဂါထံ အဘာသိ − 

&quot;ယေ ကေစိ ဗုဒ္ဓံ သရဏံ ဂတာသေ၊ 
န တေ ဂမိဿန္တိ အပါယဘူမိံ။
ပဟာယ မာနုသံ ဒေဟံ၊
ဒေဝကာယံ ပရိပူရေဿန္တီ”တိ။

&lt;/poem&gt;       

'''ဒေဝတာသန္နိပါတ'''

'''၅။''' အထ ခေါ ဘဂဝါ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ 

“ယေဘုယျေန ဘိက္ခဝေ ဒသသု လောကဓာတူသု 

ဒေဝတာ  သန္နိပတိတာ ဟောန္တိ 

တထာဂတံ ဒဿနာယ ဘိက္ခုသံဃဉ္စ။

ယေပိ တေ ဘိက္ခဝေ 

အဟေသုံ အတီတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊

တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတံပရမာယေဝ

ဒေဝတာ သန္နိပတိတာ အဟေသုံ သေယျထာပိ မယှံ ဧတရဟိ။ 

ယေပိ တေ ဘိက္ခဝေ 

ဘဝိဿန္တိ အနာဂတမဒ္ဓါနံ အရဟန္တော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါ၊ 

တေသမ္ပိ ဘဂဝန္တာနံ ဧတံပရမာယေဝ 

ဒေဝတာ သန္နိပတိတာ ဘဝိဿန္တိ၊ 

သေယျထာပိ မယှံ ဧတရဟိ။ 

အာစိက္ခိဿာမိ ဘိက္ခဝေ ဒေဝကာယာနံ နာမာနိ၊

ကိတ္တယိဿာမိ ဘိက္ခဝေ ဒေဝကာယာနံ နာမာနိ၊

ဒေသေဿာမိ ဘိက္ခဝေ ဒေဝကာယာနံ နာမာနိ၊ 

တံ သုဏာထ, သာဓုကံ မနသိ ကရောထ, ဘာသိဿာမီ”တိ။ 

“ဧဝံ ဘန္တေ”တိ ခေါ တေ ဘိက္ခူ ဘဂဝတော ပစ္စဿောသုံ။

'''ဘူမဋ္ဌဒေဝတာကဏ္ဍ'''


'''၆။''' ဘဂဝါ ဧတဒဝေါစ −   

သိလောက’မနုကဿာမိ၊ ယတ္ထ ဘုမ္မာ တဒဿိတာ။  

ယေ သိတာ ဂိရိဂဗ္ဘရံ၊ ပဟိတတ္တာ သမာဟိတာ။ 

ပုထူသီဟာဝ သလ္လီနာ၊ လောမဟံသာဘိသမ္ဘုနော။   

ဩဒါတမနသာ သုဒ္ဓါ၊ ဝိပ္ပသန္န မနာဝိလာ။ 


'''၇။''' ဘိယျော ပဉ္စသတေ ဉတွာ၊  ဝနေ ကာပိလဝတ္ထဝေ။ 

တတော အာမန္တယီ သတ္ထာ၊ 
သာဝကေ သာသနေ ရတေ။  

ဒေဝကာယာ အဘိက္ကန္တာ၊   တေ ဝိဇာနာထ ဘိက္ခဝေါ။   

တေ စ အာတပ္ပ’မကရုံ၊   သုတွာ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ။ 


'''၈။''' တေသံ ပါတုရဟု ဉာဏံ၊  အမနုဿာနဒဿနံ။  

အပ္ပေကေ သတ’မဒ္ဒက္ခုံ၊   သဟဿံ အထ သတ္တရိံ။   

သတံ ဧကေ သဟဿာနံ၊  အမနုဿာန’မဒ္ဒသုံ။  

အပ္ပေကေ’နန္တ’မဒ္ဒက္ခုံ၊ ဒိသာ သဗ္ဗာ ဖုဋာ အဟုံ။ 


'''၉။''' တဉ္စ သဗ္ဗံ အဘိညာယ၊  ဝဝတ္ထိတွာန စက္ခုမာ။  

တတော အာမန္တယီ သတ္ထာ၊ သာဝကေ သာသနေ ရတေ။   

ဒေဝကာယာ အဘိက္ကန္တာ၊  တေ ဝိဇာနာထ ဘိက္ခဝေါ။  

ယေ ဝေါ’ဟံ ကိတ္တယိဿာမိ၊ ဂိရာဟိ အနုပုဗ္ဗသော။ 


'''၁၀။''' သတ္တသဟဿာ တေ ယက္ခာ၊   ဘုမ္မာ ကာပိလဝတ္ထဝါ။  

ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;၉ ‌ောင်တွဲ ဝတ်ရွတ်စဉ်&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; 

မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
ဘိက္ခူနံ  သမိတိံ ဝနံ။ 


'''၁၁။''' ဆသဟဿာ ဟေမဝတာ၊ 
    ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၁၂။''' သာတာဂိရာ တိသဟဿာ၊ 
    ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၁၃။''' ဣစ္စေတေ သောဠသသဟဿာ၊ 
    ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၁၄။''' ဝေဿာမိတ္တာ ပဉ္စသတာ၊ 
    ယက္ခာ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၁၅။''' ကုမ္ဘိီရော ရာဇဂဟိကော၊ 
    ဝေပုလ္လ’ဿ နိဝေသနံ။
    ဘိယျော နံ သတသဟဿံ၊ 
    ယက္ခာနံ ပယိရုပါသတိ။
    ကုမ္ဘီရော ရာဇဂဟိကော၊ 
    သောပါဂါ သမိတိံ ဝနံ။


'''၁၆။''' ပုရိမဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ၊ 
    ဓတရဋ္ဌော ပသာသတိ။
    ဂန္ဓဗ္ဗာနံ အဓိပတိ၊ 
    မဟာရာဇာ ယသဿိသော။
    ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ၊ 
    ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၁၇။''' ဒက္ခိဏဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ၊ 
    ဝိရူဠှော တံ ပသာသတိ။
    ကုမ္ဘဏ္ဍာနံ အဓိပတိ၊ 
    မဟာရာဇာ ယသဿိသော။
    ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ၊ 
    ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၁၈။''' ပစ္ဆိမဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ၊ 
    ဝိရူပက္ခော ပသာသတိ။
    နာဂါနဉ္စ အဓိပတိ၊ 
    မဟာရာဇာ ယသဿိသော။
    ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ၊ 
    ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၁၉။''' ဥတ္တရဉ္စ ဒိသံ ရာဇာ၊ 
    ကုဝေရော တံ ပသာသတိ။
    ယက္ခာနဉ္စ အဓိပတိ၊ 
    မဟာရာဇာ ယသဿိသော။
    ပုတ္တာပိ တဿ ဗဟဝေါ၊ 
    ဣန္ဒနာမာ မဟဗ္ဗလာ။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၂၀။''' ပုရိမံ ဒိသံ ဓတရဋ္ဌော၊ 
    ဒက္ခိဏေန ဝိရူဠှကော။
    ပစ္ဆိမေန ဝိရူပက္ခော၊ 
    ကုဝေရော ဥတ္တရံ ဒိသံ။


'''၂၁။''' စတ္တာရော တေ မဟာရာဇာ၊ 
    သမန္တာ စတုရော ဒိသာ။
    ဒဒ္ဒလ္လမာနာ အဋ္ဌံသု၊ 
    ဝနေ ကာပိလဝတ္ထဝေ။


'''၂၂။''' တေသံ မာယာဝိနော ဒါသာ၊ 
    အာဂုံ ဝဉ္စနိကာ သဌာ။
    မာယာ ကုဋေဏ္ဍု ဝိဋေဏ္ဍု၊ 
    ဝိဋုစ္စ ဝိဋုဋော သဟ။
    စန္ဒနော ကာမသေဋ္ဌော စ၊ 
    ကိန္နိဃဏ္ဍု နိဃဏ္ဍု စ။
    ပနာဒေါ ဩပမညော စ၊ 
    ဒေဝသူတော စ မာတလိ။


'''၂၃။''' စိတ္တသေနော စ ဂန္ဓဗ္ဗော၊ 
    နဠောရာဇာ ဇနေသဘော။
    အာဂါ ပဉ္စသိခေါ စေဝ၊ 
    တိမ္ဗရူ သူရိယဝစ္ဆသာ။
    ဧတေ စညေ စ ရာဇာနော၊ 
    ဂန္ဓဗ္ဗာ သဟ ရာဇုဘိ။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။

'''နာဂကဏ္ဍ'''


'''၂၄။''' အထာဂုံ နာဂသာ နာဂါ၊ 
    ဝေသာလာ သဟ တစ္ဆကာ။
    ကမ္ဗလဿတရာ အာဂုံ၊ 
    ပါယာဂါ သဟ ဉာတိဘိ။
    ယာမုနာ ဓတရဋ္ဌာ စ၊ 
    အာဂုံ “နာဂါ” ယသဿိနော။
    ဧရာဝဏော မဟာနာဂေါ၊ 
    သောပါဂါ သမိတိံ ဝနံ။


'''၂၅။''' ယေ နာဂရာဇေ သဟသာ ဟရန္တိ၊
    ဒိဗ္ဗာ ဒိဇာ ပက္ခိ ဝိသုဒ္ဓစက္ခူ၊
    ဝေဟာယသာ တေ ဝန’မဇ္ဈပတ္တာ၊
    စိတြာ သုပဏ္ဏာ ဣတိ တေသ နာမံ။


'''၂၆။''' အဘယံ တဒါ နာဂရာဇာန’မာသိ၊
    သုပဏ္ဏတော ခေမ’မကာသိ ဗုဒ္ဓေါ။
    သဏှာဟိ ဝါစာဟိ ဥပဝှယန္တာ၊
    နာဂါ သုပဏ္ဏာ သရဏမကံသု ဗုဒ္ဓံ။ 

'''အသုရာဒေဝတာကဏ္ဍ'''


'''၂၇။''' ဇိတာ ဝဇိရဟတ္ထေန၊ 
    သမုဒ္ဒံ အသုရာသိတာ။
    ဘာတရော ဝါသဝဿေ’တေ၊ 
    ဣဒ္ဓိမန္တော ယသဿိနော။
    ကာဠကဉ္စာ မဟာဘိသ္မာ၊ 
    အသုရာ ဒါနဝေဃသာ။
    ဝေပစိတ္တိ သုစိတ္တိ စ၊ 
    ပဟာရာဒေါ နမုစီ သဟ။
    သတဉ္စ ဗလိပုတ္တာနံ၊ 
    သဗ္ဗေ ဝေရောစနာမကာ။
    သန္နယှိတွာ ဗလိသေနံ၊ 
    ရာဟု ဘဒ္ဒ’မုပါဂမုံ၊
    သမယော ဒါနိ ဘဒ္ဒန္တေ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။ 

'''အာကာသဋ္ဌဒေဝတာကဏ္ဍ'''


'''၂၈။''' အာပေါ စ ဒေဝါ ပထဝီ၊ 
    တေဇော ဝါယော တဒါဂမုံ။
    ဝရုဏာ ဝါရဏာ ဒေဝါ၊ 
    သောမော စ ယသသာ သဟ။
    မေတ္တာ ကရုဏာ ကာယိကာ၊ 
    အာဂုံ “ဒေဝါ” ယသဿိနော။
    ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊ 
    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။ 


'''၂၉။''' ဝေဏ္ဍုဒေဝါ သဟလိ စ၊ 
    အသမာ စ ဒုဝေ ယမာ။
    စန္ဒဿူပနိသာ ဒေဝါ၊ 
    စန္ဒမာဂုံ ပုရက္ခတွာ။
    သူရိယဿူပနိသာ ဒေဝါ၊ 
    သူရိယမာဂုံ ပုရက္ခတွာ။
    နက္ခတ္တာနိ ပုရက္ခတွာ၊ 
    အာဂုံ မန္ဒဝလာဟကာ။
    ဝသူနံ ဝါသဝေါ သေဋ္ဌော၊ 
    သက္ကောပါဂါ ပုရိန္ဒဒေါ။
    ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊ 
    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၃၀။''' အထာဂုံ သဟဘူ ဒေဝါ၊ 
    ဇလ’မဂ္ဂိ သိခါရိဝ။
    အရိဋ္ဌကာ စ ရောဇာ စ၊ 
    ဥမာပုပ္ဖနိဘာသိနော။
    ဝရုဏာ သဟဓမ္မာ စ၊  
    အစ္စုတာ စ အနေဇကာ။
    သူလေယျရုစိရာ အာဂုံ၊ 
    အာဂုံ ဝါသဝနေသိနော။
    ဒသေတေ ဒသဓာ ကာယာ၊ 
    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၃၁။''' သမာနာ မဟာသမနာ၊ 
    မာနုသာ မာနုသုတ္တမာ။
    ခိဍ္ဍာပဒေါသိကာ အာဂုံ၊ 
    အာဂုံ မနောပဒေါသိကာ။
    အထာဂုံ ဟရယော ဒေဝါ၊ 
    ယေ စ လောဟိတဝါသိနော။
    ပါရဂါ မဟာပါရဂါ၊ 
    အာဂုံ ဒေဝါ ယသဿိနော။
    ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊ 
    သဗ္ဗေနာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၃၂။''' သုက္ကာ ကရမ္ဘာ အရုဏာ၊ 
    အာဂုံ ဝေဃနသာ သဟ။
    ဩဒါတဂယှာ ပါမောက္ခာ၊ 
    အာဂုံ ဒေဝါ ဝိစက္ခဏာ။
    သဒါမတ္တာ ဟာရဂဇာ၊ 
    မိဿကာ စ ယသဿိနော။
    ထနယံ အာဂ ပဇ္ဇုန္နော၊ 
    ယော ဒိသာ အဘိဝဿတိ။
    ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊ 
    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၃၃။''' ခေမိယာ တုသိတာ ယာမာ၊ 
    ကဋ္ဌကာ စ ယသဿိနော။
    လမ္ဗီတကာ လာမသေဋ္ဌာ၊ 
    ဇောတိနာမာ စ အာသဝါ။
    နိမ္မာနရတိနော အာဂုံ၊ 
    အထာဂုံ ပရနိမ္မိတာ။
    ဒသေ’တေ ဒသဓာ ကာယာ၊ 
    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    ဣဒ္ဓိမန္တော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဝဏ္ဏဝန္တော ယသဿိနော။
    မောဒမာနာ အဘိက္ကာမုံ၊ 
    ဘိက္ခူနံ သမိတိံ ဝနံ။


'''၃၄။''' သဋ္ဌေတေ ဒေဝနိကာယာ၊ 
    သဗ္ဗေ နာနတ္တဝဏ္ဏိနော။
    နာမနွယေန အာဂစ္ဆုံ၊ 
    ယေ စညေ သဒိသာ သဟ။
    ပဝုဋ္ဌဇာတိမခိလံ၊ 
    ဩဃတိဏ္ဏမနာသဝံ။
    ဒက္ခေမောဃတရံ နာဂံ၊ 
    စန္ဒံဝ အသိတာတိဂံ။ 

'''ဗြဟ္မကဏ္ဍ'''


'''၃၅။''' သုဗြဟ္မာ ပရမတ္တော စ၊ 
    ပုတ္တာ ဣဒ္ဓိမတော သဟ။
    သနင်္ကုမာရော တိဿော စ၊ 
    သောပါဂ သမိတိံ ဝနံ။


'''၃၆။''' သဟဿံ ဗြဟ္မလောကာနံ၊ 
    မဟာဗြဟ္မာဘိတိဋ္ဌတိ။
    ဥပပန္နော ဇုတိမန္တော၊ 
    ဘိသ္မာကာယော ယသဿိသော။
    ဒသေတ္ထ ဣဿရာ အာဂုံ၊ 
    ပစ္စေကဝသဝတ္တိနော။
    တေသဉ္စ မဇ္ဈတော အာဂ၊ 
    ဟာရိတော ပရိဝါရိတော။ 

'''နိဂုံး(၇)ဂါထာ'''


'''၃၇။''' တေ စ သဗ္ဗေ အဘိက္ကန္တေ၊ 
    သဣန္ဒေ ဒေဝေ သဗြဟ္မကေ။
    မာရသေနာ အဘိက္ကာမိ၊ 
    ပဿ ကဏှဿ မန္ဒိယံ။
    ဧထ ဂဏှထ ဗန္ဓထ၊ 
    ရာဂေန ဗဒ္ဓ’မတ္ထု ဝေါ။
    သမန္တာ ပရိဝါရေထ၊ 
    မာ ဝေါ မုဉ္စိတ္တ ကောစိ နံ။
    ဣတိ တတ္ထ မဟာသေနော၊ 
    ကဏှော သေနံ အပေသယိ။
    ပါဏိနာ တလ’မာဟစ္စ၊ 
    သရံ ကတွာန ဘေရဝံ။
    ယထာ ပါဝုဿကော မေဃော၊ 
    ထနယန္တော သဝိဇ္ဇုကော၊
    တဒါ သော ပစ္စုဒါဝတ္တိ၊ 
    သင်္ကုဒ္ဓေါ အသယံဝသေ။


'''၃၈။''' တဉ္စ သဗ္ဗံ အဘိညာယ၊ 
    ဝဝတ္ထိတွာန စက္ခုမာ။
    တတော အာမန္တယီ သတ္ထာ၊ 
    သာဝကေ သာသနေ ရတေ။
    မာရသေနာ အဘိက္ကန္တာ၊ 
    တေ ဝိဇာနာထ ဘိက္ခဝေါ။
    တေ စ အာတပ္ပ’မကရုံ၊ 
    သုတွာ ဗုဒ္ဓဿ သာသနံ။
    ဝီတရာဂေဟိ ပက္ကာမုံ၊ 
    နေ’သံ လောမာပိ ဣဉ္စယုံ။


'''၃၉။''' သဗ္ဗေ ဝိဇိတသင်္ဂါမာ၊ 
    ဘယာတီတာ ယသဿိနော။
    မောဒန္တိ သဟ ဘူတေဟိ၊ 
    သာဝကာ တေ ဇနေသုတာတိ။&lt;ref name=&quot;ဗုဒ္ဓဘာသာကောင်းတစ်ယောက်&quot;/&gt;


''အမှတ်စဉ်(၃၀)ဂါထာ၌ ဝါသဝနေသီနတ်မျိုးများဖြစ်၍ ဝါသ ဝနေသိနော-ဟု ခွဲမဖတ်ရ၊ ဝါသဝနေသိနော-ဟု ပေါင်းဖတ်ရပါမည်။''

(ဂါထာအသံအနိမ့်အမြင့်ရွတ်ဆိုပုံ)

၁။ဟင်္သာခြေကြွ ပထမ ချိုမြသာယာစေ။
၂။ခြင်္သေ့လှမ်းချွတ် မြင့်မြင့်ရွတ် သံလွှတ် ဒု,ယူပေ။
၃။တတိယခင်း ရွတ်ဆိုခြင်း ဆင်မင်းလှမ်း သည့်နေ။
၄။နဂါးသွားရာ စတုတ္ထာ ပြာပြာသလဲပေ။
-----------------------------------------------------------
ဂါထာမှာ လေးပိုဒ်ရှိရာ

ပထမအပိုဒ်က်ို ချိုမြ သာယာစွာရွတ်ပါ။

ဒုတိယအပိုဒ်ကို အသံမြှင့်ရွတ်ပါ။

တတိယအပိုဒ်ကို အသံအနည်းငယ်နှိမ့်၍ ညက်ညောသာယာစွာရွတ်ပါ။

စတုတ္ထအပိုဒ်ကို မြန်မြန်လေးရွတ်ပါ။

== မဟာသမယသုတ်တော် မြန်မာပြန်စကားပြေ ==

=== ပထမသင်္ဂါယနာတင်မှတ်တမ်း ===


အရှင်အာနန္ဒာ-“အရှင်မဟာကဿပထေရ်ဘုရား။ အကျွန်ုပ်အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ထံမှ ဤသို့ အတိုင်းအရှည်ရှိသည့် စကားတော်များအား ကြားနာမှတ်သားခဲ့ရပါ၏။

ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့်ပြည့်စုံတော်မူသော သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည်(အနီးရှိ) မဟာဝုန်တောတွင် အားလုံး ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သာဖြစ်ပေသည့် ရဟန်းသံဃာတော်ပေါင်းငါးရာနှင့်အတူ သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူသောအခါတွင် စကြဝဠာတစ်ထောင်စီရှိသော  လောကဓာတ်တိုက် ဆယ်တိုက်တို့မှ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ဖူးတွေ့ရန်အတွက် အများအပြား စုဝေးရောက်ရှိလာကြပေ၏။

=== သုဒ္ဓါဝါသဘုံမှ ဗြဟ္မာလေးဦးအကြောင်း ===


ထိုအခါတွင် သုဒ္ဓါဝါသဘုံတွင်နေသည့် ဗြဟ္မာလေးဦးတို့သည်-‘ဤ ဘုန်းတော်ခြောက်ပါးနှင့်ပြည့်စုံတော်မူသော သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် သက္ကတိုင်း ကပိလဝတ်ပြည်(အနီးရှိ) မဟာဝုန်တောတွင် အားလုံး ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သာဖြစ်ပေသည့် ရဟန်းသံဃာတော်ပေါင်းငါးရာနှင့်အတူ သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူသောအခါတွင် စကြဝဠာတစ်ထောင်စီရှိသော  လောကဓာတ်တိုက် ဆယ်တိုက်တို့မှ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ဖူးတွေ့ရန်အတွက် အများအပြား စုဝေးရောက်ရှိလာကြပေ၏။

ငါတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင် ထံသို့ သွားကြပြီး မြတ်စွာဘုရားရှင် အနားတော်တွင် ကိုယ်စီကိုယ်စီ ဂါထာတစ်ပုဒ်စီ ရွတ်ဆိုလျှောက်ထားရလျှင် ကောင်းပေမည်။ ’ဟူ၍ အကြံဖြစ်ကြလေ၏။

ထို့နောက် ထိုဗြဟ္မာလေးဦးတို့သည် ဥပမာဆိုရသော် ခွန်အားရှိသော ယောကျာ်း၏ အလျင်အမြန် ကွေးသောလက်ကို ဆန့်ခြင်း နှင့် ဆန့်သောလက်ကို ကွေးခြင်း ပြုသကဲသို့ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာဘုံမှ ပျောက်ကွယ်ပြီး မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ရှေ့တော်တွင် အထင်အရှားပေါ်ကာရောက်ရှိကြကုန်၏။

ကိလေသာရန်သူတို့၏ ထိပါးအနိုင်ယူခြင်းကို မခံရသော အပရာဇိတအမည်ရှိ သံဃာတော်တို့ကိုဖူးတွေ့လိုသော သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ

ထိုဗြဟ္မာလေးဦးတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှိခိုးပြီး တစ်နေရာတွင် ရပ်ပြီးသောအခါ ဗြဟ္မာတစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ရှေ့တော်တွင်-‘အရှင်ဘုရား။ မဟာဝုန်တောတွင် နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် စုဝေးရောက်ရှိကြသဖြင့် အစည်းအဝေးကြီးဖြစ်နေလျက်ရှိပါ၏။ အကျွန်ုပ်တို့သည်လည်း ကိလေသာရန်သူတို့၏ ထိပါးအနိုင်ယူခြင်းကို မခံရသော အပရာဇိတအမည်ရှိ သံဃာတော်တို့ကို ဖူးတွေ့ရန်အတွက် ဤတရားသဘင် အစည်းအဝေးရှိရာသို့ လာရောက်ကြပါ၏’။’ဟူ၍ ပြောဆိုလျှောက်ထား၏။

==== ဣန္ဒြေတည်ငြိမ်သော သံဃာတော်တို့ကိုဖူးတွေ့လိုသော သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ ====


ထို့နောက် ဗြဟ္မာတစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ရှေ့တော်တွင်-‘ အရှင်ဘုရား။ ဤအစည်းအဝေးရှိ ရဟန်းတို့သည် မိမိစိတ်ကို တည်ကြည်ဖြောင့်မတ်စွာ ပြုထား(ပြီး)ကြပါ၏။ ရထားထိန်းသည် မြင်းဇက်ကြိုးတို့ကို ကိုင်၍ ထိန်းနိုင်သကဲ့သို့ ပညာရှိ ရဟန်းတို့သည်လည်း ဣန္ဒြေ(အမူအရာ)တို့ကို ထိန်းသိမ်းတော်မူနိုင်ကြပေ၏။’ဟူ၍ ပြောဆိုလျှောက်ထား၏။

==== ရာဂဒေါသမောဟမရှိသော သံဃာတော်တို့ကိုဖူးတွေ့လိုသော သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ ====


ထို့နောက် ဗြဟ္မာတစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ရှေ့တော်တွင်-‘ အရှင်ဘုရား။ မြတ်စွာဘုရားရှင် ကောင်းမွန်စွာ ဆုံးမထားပြီးသည်ဖြစ်သဖြင့် တပ်မက်ခြင်းတဏှာကင်းပြီး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော ထိုရဟန္တာငယ်တို့သည် (တပ်မက်လိုချင်သော)ရာဂ၊ (အမျက်ထွက်ခြင်း)ဒေါသ၊ (တွေဝေမသိခြင်း)မောဟ ဟူသော ခလုတ်တံသင်း နှင့် တံခါးကျည်း မင်းတုပ်တို့ကိုဖြတ်ပြီးလျှင် (တပ်မက်လိုချင်သော)ရာဂ၊ (အမျက်ထွက်ခြင်း)ဒေါသ၊ (တွေဝေမသိခြင်း)မောဟ ဟူသော တံခါးတိုင်ကို နှုတ်ပြီး လှည့်လည်၍သွားလာနေကြကုန်၏။  ’ဟူ၍ ပြောဆိုလျှောက်ထား၏။

==== မြတ်စွာဘုရားရှင်အားကိုးကွယ်ခြင်းအကျိုးကိုပြောကြားသည့် သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ ====


ထို့နောက် ဗြဟ္မာတစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ရှေ့တော်တွင်-‘ အရှင်ဘုရား။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ကိုးကွယ်အားထားရာဟူ၍ ကိုးကွယ်အားထားဆည်းကပ်သူ အားလုံးသည် မကောင်းသော အပါယ်လောကဘုံသို့ မရောက်ကြဘဲ လူ့ခန္ဓာကို စွန့်ပယ်ပြီးသောအခါတွင် နတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိကြပါလတ္တံ့။ ’ဟူ၍ ပြောဆိုလျှောက်ထား၏။

=== မြတ်စွာဘုရားရှင် နတ်တို့အမည်များအား ကြေညာဖြစ်ကြောင်း ရဟန်းတို့အား မိန့်တော်မူခြင်း ===


ထိုအခါတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ရဟန်းတို့အား-‘ ရဟန်းတို့။ စကြဝဠာတစ်ထောင်စီရှိသော  လောကဓာတ်တိုက် ဆယ်တိုက်တို့မှ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို ဖူးတွေ့ရန်အတွက် အများအပြား စုဝေးရောက်ရှိလာကြပေ၏။

ရဟန်းတို့။ အတိတ်ကာလအခါတွင် ပွင့်တော်မူခဲ့သော ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သည့် မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့၏လက်ထက်တော်အခါကလည်း ယခုငါ၏လက်ထက်ကဲ့သို့ ဤမျှ အတိုင်းအတာရှိသည့် နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် စုဝေးခဲ့ကြလေပြီ။

ရဟန်းတို့။ အနာဂတ်ကာလအခါတွင်လည်း ပွင့်တော်မူမည်ဖြစ်သော ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သည့် မြတ်စွာဘုရားရှင်တို့၏လက်ထက်တော်အခါတွင်လည်း ယခုငါ၏လက်ထက်ကဲ့သို့ ဤမျှ အတိုင်းအတာရှိသည့် နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် စုဝေးမည်ဖြစ်ပေ၏။ 

ရဟန်းတို့။ (ငါသည်) နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့၏ အမည်နာမတို့ကို ပြောကြားမည်။

ရဟန်းတို့။ (ငါသည်) နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့၏ အမည်နာမတို့ကို ကြေညာမည်။ ’

ရဟန်းတို့။ (ငါသည်) နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့၏ အမည်နာမတို့ကို ဟောကြားမည်။

(ရဟန်းတို့) ဤစကားကို နာယူပြီး နှလုံးသွင်းကြလော့။ (ငါ)ဟောပေမည်။’ ဟူ၍ မိန့်တော်မူလေ၏။

ရဟန်းတို့က-‘အရှင်ဘုရား။ ကောင်းပါပြီ။’ဟူ၍ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏စကားတော်ကို နာခံလေ၏။

=== မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် ရဟန်းတို့၏ အပြုအမူမြင်ကွင်းအခြေအနေ ===


မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်-‘ ရဟန်းတို့။ ဂါထာဖွဲ့ပြီး ဟောကြားပေအံ့။ အကြင်ရဟန်းတို့သည် မြေတည်နတ်များ မှီတည်နေထိုင်ရာ အရပ်ဒေသများ၊ တောင်ရှိလှိုဏ်ဂူတွင်းတို့ကို မှီခိုနေကြကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် နိဗ္ဗာန်ကို ရည်မှန်းသော စိတ်ရှိကြ၏။ တည်ငြိမ်သောစိတ်လည်း ရှိကြ၏။ ထိုများပြားသော ရဟန်းတို့သည် ကြက်သီးမွေးညှင်းမထတုန်လှုပ်ခြင်းမရှိဘဲ ခြင်္သေ့မင်းကဲ့သို့ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေထိုင်လေ့ရှိ၏။


ဖြူစင်သောစိတ်ရှိပြီး နောက်ကျူခြင်းကင်းပြီး သန့်ရှင်းကြည်လင်ကြပေ၏။ ’ဟူသော တရားစကားကို ဟောတော်မူ၏။


အရှင်အာနန္ဒာ-ထိုအချိန်တွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ကပိလဝတ်ပြည(အနီးတွင်) မဟာဝုန်တောရှိ တပည့်သာဝက ငါးရာကျော်တို့ (မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အဆုံးအမ)သာသနာတော်တွင် နှစ်သက်စွာ နေကြသည်ကို သိတော်မူသောကြောင့် -‘ရဟန်းတို့။ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် (သင်တို့ရှိရာသို့) ဦးတည်ပြီး လာရောက်ကြကုန်၏။ ထိုနတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့ကို ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်အမြင်ဖြင့် သိမြင်ကြကုန်လော့။’ဟူ၍ အမိန့်ရှိတော်မူလေ၏။


ထိုရဟန်းတို့သည်လည်း မြတ်စွာဘုရားရှင်၏အဆုံးအမကို ကြားနာရ၍ သိရန်အတွက် (ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်အမြင်ရရန်) အားထုတ်ကြ၏။

ထိုရဟန်းတို့တွင် နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို မြင်နိုင်ရန်စွမ်းသည့် ဒိဗ္ဗစက္ခုအမြင်ဉာဏ်သည် ရရှိဖြစ်ပေါ်လေ၏။

အချို့သော ရဟန်းတို့သည် နတ်ဗြဟ္မာပေါင်းအယောက်တစ်ရာကို မြင်ကြရ၏။

အချို့သောရဟန်းတို့သည် နတ်ဗြဟ္မာပေါင်းအယောက်တစ်ထောင်ကို မြင်ကြရ၏။

အချို့သောရဟန်းတို့သည် နတ်ဗြဟ္မာပေါင်းအယောက်ခုနှစ်သောင်းကို မြင်ကြရ၏။

အချို့သောရဟန်းတို့သည် နတ်ဗြဟ္မာပေါင်းအယောက်တစ်သိန်းကို မြင်ကြရ၏။

အချို့သောရဟန်းတို့သည် မရေမတွက်နိုင်သောနတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းကို မြင်ကြရ၏။

အားလုံးသောအရပ်မျက်နှာများသည် နတ်ဗြဟ္မာတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိပေ၏။


ထိုအချိန်တွင် သမန္တစက္ခု၊ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ဗုဒ္ဓစက္ခု၊မံသစက္ခု၊ပညာစက္ခု ဟူသော စက္ခုငါးပါးအားပိုင်ဆိုင်အစိုးရ တော်မူသော သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ရဟန်းများ၏ တစ်ပါးချင်းစီ သိပုံမြင်ပုံ အားလုံးကို ထူးခြားသောဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ခွဲခြားမှတ်သားပြီးနောက် သာသနာအဆုံးအမတော်တွင် နှစ်သက်ပျော်ရွှင်ကုန်သော ထို တပည့်သာဝကရဟန်းတို့အား-‘ရဟန်းတို့။ နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် (ဤအစည်းအဝေးရှိရာအရပ်သို့) ဦးတည်ရောက်ရှိနေကြလေ၏။ ထို နတ်ဗြဟ္မာတို့ကို ဒိဗ္ဗစက္ခုဟူသော အမြင်ဉာဏ်ဖြင့် ကြည့်ရှုသိကြလော့။ ထိုနတ်ဗြဟ္မာတို့ကို (ငါသည်) သင်တို့အား(သိစေရန်) ဂါထာစကားဖြင့် အစဉ်တိုင်း (အစီအစဉ်တကျ) ပြောကြား(ကြေညာ)ပေအံ့။’ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။

=== မဟာသမယအစည်းအဝေးရှိ နတ်ဗြဟ္မာ၏အမည်များကို ကြေညာခြင်း ===

==== (က)မဟာသမယအစည်းအဝေးရှိ မြေတည်နတ်များ၏အမည်များ ====

===== (၁)တောတောင်နေနတ်များ၏အမည်များ =====


သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်-‘ရဟန်းတို့ မြေတွင်တည်နေ နေထိုင်ပြီး ကပိလဝတ်ပြည်ကို မှီခို၍နေထိုင်ကြသည့် ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း ခုနှစ်ထောင်တို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် )လာရောက်ကြလေ၏။


ဟိမဝန္တာတောင်တွင် နေထိုင်ကြသော အမျိုးမျိုးသော အရောင်အသွေးရှိသော ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း ခြောက်ထောင်တို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏။


သာတာဂီရိတောင်တွင် နေထိုင်ကြသော အမျိုးမျိုးသော အရောင်အသွေးရှိသော ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း သုံးထောင်တို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏။


(ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော) အမျိုးမျိုးသော အရောင်အသွေးရှိသော ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း တစ်သောင်းခြောက်ထောင်တို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏။


ဝေဿာမိတ္တတောင်တွင် နေထိုင်ကြသော အမျိုးမျိုးသော အရောင်အသွေးရှိသော ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားပြီး ရုပ်အဆင်းချောမောကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသည့် နတ်ပေါင်း ငါးရာတို့သည် (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏။


ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေပုလ္လတောင်တွင်နေသော ကုမ္ဘီရနတ်စစ်သူကြီးအား သိန်းပေါင်းမကသော နတ်တို့သည် ခယခြံရံကြ၏။ ထို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်နေ ကုမ္ဘီရနတ်စစ်သူကြီးသည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏။

===== (၂)နတ်မင်းကြီးလေးပါးနှင့်မိသားစုများ =====


အရှေ့အရပ်ကို အစိုးရသည့် ဂန္ဓဗ္ဗနတ်တို့၏အရှင် ဓတရဋ္ဌ နတ်မင်းကြီးသည် များပြားသောအခြံအရံအား ပိုင်ဆိုင်၏။

ထိုနတ်မင်းကြီး၏ သားတော်တို့သည် များပြားလှ၏။ ခွန်အားကြီးမားပြီး တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားကာ ရုပ်အဆင်းချောမောသည့်အပြင် အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်သည့် ဣန္ဒအမည်ရှိထိုသားတော်တို့သည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏။


တောင်အရပ်ကို အစိုးရသည့် ကုမ္ဘဏ်တို့၏အရှင် ဝိရုဠက နတ်မင်းကြီးသည် များပြားသောအခြံအရံအား ပိုင်ဆိုင်၏။

ထိုနတ်မင်းကြီး၏ သားတော်တို့သည် များပြားလှ၏။ ခွန်အားကြီးမားပြီး တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားကာ ရုပ်အဆင်းချောမောသည့်အပြင် အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်သည့် ဣန္ဒအမည်ရှိထိုသားတော်တို့သည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏။


အနောက်အရပ်ကို အစိုးရသည့် နဂါးတို့၏အရှင် ဝိရုပက္ခ နတ်မင်းကြီးသည် များပြားသောအခြံအရံအား ပိုင်ဆိုင်၏။

ထိုနတ်မင်းကြီး၏ သားတော်တို့သည် များပြားလှ၏။ ခွန်အားကြီးမားပြီး တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားကာ ရုပ်အဆင်းချောမောသည့်အပြင် အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်သည့် ဣန္ဒအမည်ရှိထိုသားတော်တို့သည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏။


မြောက်အရပ်ကို အစိုးရသည့် နတ်ဘီလူးတို့၏အရှင် ကုဝေရ နတ်မင်းကြီးသည် များပြားသောအခြံအရံအား ပိုင်ဆိုင်၏။

ထိုနတ်မင်းကြီး၏ သားတော်တို့သည် များပြားလှ၏။ ခွန်အားကြီးမားပြီး တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးမားကာ ရုပ်အဆင်းချောမောသည့်အပြင် အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်သည့် ဣန္ဒအမည်ရှိထိုသားတော်တို့သည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏။


အရှေ့အရပ်တွင် ဓတရဋ္ဌနတ်မင်းကြီး၊ တောင်အရပ်တွင် ဝိရုဠက နတ်မင်းကြီး၊ အနောက်အရပ်တွင် ဝိရုပက္ခနတ်မင်းကြီး၊ မြောက်အရပ်တွင် ကုဝေရနတ်မင်းကြီးဟူသော ထို နတ်မင်းကြီးလေးယောက်တို့သည်  အရပ်လေးမျက်နှာပတ်ဝန်းကျင်တို့ကို အလွန်လင်းထိန်တောက်ပအောင်ပြုပြီး ကပိလဝတ်ပြည်(အနီး)မဟာဝုန်တောတွင် တည်ရှိနေလျက်ရှိ၏။

===== (၃)နတ်မင်းကြီးလေးပါး၏အခြွေအရံများနှင့်ဂန္ဓဗ္ဗမျိုးနွယ်နတ်များ =====


ထိုနတ်မင်းကြီး၏ လူယုံတော်ဖြစ်ကြပြီး မာယာဉာဏ်နီများတတ်ပြီး လှည့်ဖြားပြီး ကောက်ကျစ်ယုတ်မာတတ်သည့် မာယာနတ်၊ ကုဋေဏ္ဍုနတ်၊ ဝိဋေဏ္ဍုနတ်၊ ဝိဋုစ္စနတ်၊ ဝိဋူဋနတ်နှင့်တကွ စန္ဒနနတ်၊ ကာမသေဋ္ဌနတ်၊ ကိန္နိဃဏ္ဍုနတ်၊ နိဃဏ္ဍုနတ် တို့သည်လည်း ရောက်ရှိနေကြ၏။

ဤ ပနာဒနတ်၊ဩပမညနတ်၊ (သိကြားမင်း)ရထားထိန်းမာတလိနတ်၊ စိတ္တအမည်ရှိ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်၊ သေနအမည်ရှိ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်၊ စိတ္တသေနအမည်ရှိ ဂန္ဓဗ္ဗနတ်၊ နဠရာဇနတ်၊ ဇနဝသဘနတ်( ဗိဗ္မိသာရမင်းကြီးဖြစ်ဖူးသူ)၊ ပဉ္စသီခနတ်၊ တိမ္ဗရုနတ် နှင့် သူရိယဝစ္ဆသာနတ်သမီး ဟူသော ဂန္ဓဗ္ဗနတ်တို့နှင့် အခြားသောနတ်တို့သည်လည်း နတ်မင်းကြီး(လေးပါး)တို့နှင့်အတူ (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ(သောစိတ်ဖြင့် ) လာရောက်ကြလေ၏။

==== (ခ) နဂါးတို့၏အမည်များနှင့်ဧရာဝဏ်ဆင်နတ်မင်း ====


ထို့အပြင် နာဂသအိုင်တွင် နေသော နဂါးတို့နှင့် ဝေသာလီတွင်နေသော နဂါးတို့သည် နဂါးပရိသတ်အသိုင်းအဝိုင်းတို့နှင့် အတူ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြလေ၏။

ကမ္ပလအမည်ရှိနဂါး၊ အဿတရအမည်ရှိနဂါး နှင့် ပယာဂဆိပ်ကမ်းနေ နဂါးတို့သည် မိမိတို့၏ဆွေမျိုးအသိုင်းအဝိုင်းနှင့်အတူ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြလေ၏။

အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းအများအပြားပိုင်ဆိုင်သော ယမုနာမြစ်တွင်နေကြသည့် နဂါးတို့ နှင့် ဓတရဋ္ဌမျိုးနွယ်နဂါးတို့သည် (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။

ဧရာဝဏ်ဆင်ပြောင်ကြီးအမည်ရှိနတ်သားသည်လည်း (ဤ) မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်ကြ၏။

==== (ဂ)ဂဠုန်နှင့်နဂါးတို့၏ချစ်ကြည်ရေး ====


ဂဠုန်ငှက်တို့သည် ပြောခဲ့ပြီးသော နဂါးမင်းတို့ကို အနိုင်ကျင့်ပြီး ဖမ်းယူနိုင်ကြ၏။

နတ်တို့ကဲ့သို့ ဘုန်းအာနုဘော်ရှိ၏။

အမိဝမ်းနှင့် ဥတွင်းမှ နှစ်ကြိမ် မွေးဖွားရသူများဖြစ်၏။ တောင်ပံ ရှိနေ၏။ 

ကြည်လင်သော မျက်စိ အမြင် ရှိကြ၏။ 

ဆန်းကြယ်သောအတောင်အမွှေးရှိသဖြင့် စိတြသုပဏ္ဏအမည်ဟူသောအမည်အားပိုင်ဆိုင်ထားကြ၏။ ထိုဂဠုန်တို့သည် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် (မဟာဝုန်)တောအုပ်အလယ်သို့ ရောက်လာကြ၏။

ထိုအခါတွင် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဂဠုန်တို့၏ဘေးပြုခြင်းကို အေးငြိမ်းအောင် ပြုတော်မူသဖြင့် နဂါးတို့အတွက် ဘေးရန်ကင်းလေ၏။

နဂါးနှင့်ဂဠုန်တို့သည် သိမ့်မွေသောစကားတို့ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုကြကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်အားထားကြလေ၏။

==== (ဃ)အသူရာများ၏အမည်များနှင့် အသူရာနှင့်မာရ်နတ်မင်းတို့၏အကြောင်း ====


ဝရဇိန်လက်နက်ရှိသော သိကြားမင်းကို စစ်ရှုံးသဖြင့် သမုဒ္ဒရာကို မှီခိုနေထိုင်ကြသည့် အသုရာတို့သည် သိကြားမင်း၏ ညီနောင်များပင်ဖြစ်ကြပြီး တန်ခိုးကြီးမားကာ အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းများကြသူများဖြစ်ပေ၏။

ကာလကဉ္စအသုရာတို့သည် ကြီးမားပြီးကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် ကိုယ်ခန္ဓာကို ဖန်တီးပြုလုပ်ပြီးလာကြ၏။

ဒါနဝေဃအမည်ရှိလေးသမား အသုရာ၊ ဝေပစိတ္တိအသုရာ၊ သုစိတ္တိအသုရာ၊ ပဟာရာဒအသုရာ တို့သည် မာရ်နတ်မင်းသားနှင့် အတူ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။

ဗလိအသုရာကြီး၏ ဝေရောစအမည်ရှိ သားတော်ပေါင်းတစ်ရာတို့သည် ဗလိအသုရာစစ်တပ်ကို လက်နက်တပ်ဆင်ပြီး ရာဟု အသုရိန်ကြီးထံသို့ သွားကြပြီး ‘သင့်အတွက် ကောင်းခြင်းမင်္ဂလာဖြစ်ပါစေသတည်း။ မဟာဝုန်တောရှိ ရဟန်းတို့ အစည်းအဝေးသို့သွားရန် အချိန်ကျပါပြီ’ဟူ၍ ပြောဆိုအသိပေးကြလေ၏။

==== (င) အယောက်ခြောက်ဆယ်သောကောင်းကင်နေနတ်များ၏အမည်များ ====


ထိုအချိန်တွင် အာပေါ(ရေ)နတ်၊ ပထဝီ(မြေ)နတ်၊ တေဇော(မီး)နတ်၊ ဝါယော(လေ)နတ်၊ ဝရုဏအမည်ရှိနတ်၊ ဝါရဏအမည်ရှိနတ်၊ သောမအမည်ရှိနတ်တို့သည် ယသနတ်နှင့်အတူ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) ရောက်ရှိကြ၏။


အခြံအရံအများအပြားပိုင်ဆိုင်သည့် မေတ္တာနတ်နှင့် ကရုဏာနတ်တို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။


တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။


ဝေဏ္ဍုနတ်၊ သဟလိနတ်၊ အသမနတ်တို့နှင့်အတူ ယမနတ်နှစ်မျိုးတို့သည် (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။


လ၏အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းဖြစ်သောနတ်တို့သည် လနတ်မင်းကို ရှေ့ထားပြီး (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။

နေ၏အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းဖြစ်သောနတ်တို့သည် နေနတ်မင်းကို ရှေ့ထားပြီး (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။

ကြယ်နက္ခတ်တို့၏အခြံအရံအသိုင်းအဝိုင်းဖြစ်သောနတ်တို့သည် နေနတ်မင်းကို ရှေ့ထားပြီး (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။

မန္ဒဝလာဟကနတ်တို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။

နတ်တို့၏အကြီးအမှူးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော ရှေးအခါက အလှူဒါနပေးဖူးသဖြင့် ဝါသဝအမည်ရှိ သိကြားမင်းသည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်နေ၏။

တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။


ထို့အပြင် မီးလျှံကဲ့သို့ တောက်ပသော အရောင်အရှိန်ရှိသော သဟဘူမည်သော နတ်များ၊ အောင်မဲညိုပန်းပွင့်နှင့်တူသော အရောင်အဆင်းရှိသော အရိဋ္ဌနတ်များ၊ ရောဇနတ်များ၊ ဝရုဏနတ်များ၊ သဟဓမ္မနတ်များ၊အစ္စုတနတ်များ၊ အနေဇကနတ်များ၊ သုလေယျနတ်များ၊ ရုစိရနတ်များ၊ ဝါသဝနေသိ အမည်ရှိနတ်များ ဟူသော နတ်မျိုးတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။

တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။


သမာနနတ်များ၊ မဟာသမာနနတ်များ၊ မာနုသနတ်များ၊ မာနုသုတ္တမနတ်များ၊ ခိဍာပဒေါသိကနတ်များ၊ မနောပဒေါသိကနတ်များ ဟူသော နတ်မျိုးတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။

ထို့အပြင် ဟရိနတ်များ၊ လောဟိတဝါသီနတ်များ၊ အခြံအရံအများအပြားအား ပိုင်ဆိုင်ထားသော ပါရဂနတ်များ၊ မဟာပါရဂနတ်များ ဟူသော နတ်မျိုးတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြ၏။

တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။


သုက္ကနတ်များ၊ ကရမ္ဘနတ်များ၊ အရုဏနတ်များ ဟူသော နတ်တို့သည် ဝေဃနသနတ်များနှင့်အတူ ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။ဩဒါတဂယှ မည်သော ပါမောက္ခနတ်တို့သည် လည်းကောင်း၊ ဝိစက္ခဏ နတ်တို့သည် လည်းကောင်း လာရောက်ကြကုန်၏။

သဒါမတ္တနတ်များ၊ ဟာရဂဇနတ်များ၊ အခြံအရံအများအပြားပိုင်ဆိုင်သည့် မိဿကနတ်များတို့သည်လည်း မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။

အရပ်မျက်နှာများသို့ သွားလာလေ့ရှိပြီး မိုးရွာစေတတ်သော ပဇ္ဇုန္န(မိုး)နတ်သည်လည်း မိုးထစ်ချုန်းရွာစေလျက် လာရောက်စေ၏။ 

တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။


ခေမိယနတ်များ၊ တုသိတာနတ်ပြည်တွင်နေသောနတ်များ၊ ယာမာနတ်ပြည်တွင်နေသောနတ်များ၊ အခြံအရံအများအပြားပိုင်ဆိုင်သည့် ကဋ္ဌကနတ်များ၊ လမ္ဗီတကနတ်များ၊ လာမသေဋ္ဌနတ်များ၊ ဇောတိအမည်ရှိနတ်များ၊ အာသဝနတ်များ၊ နိမ္မာနရတိနတ်ပြည်တွင်နေသောနတ်များ၊ ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နတ်ပြည်တွင်နေသောနတ်များဟူသော နတ်မျိုးတို့သည်လည်း ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။

တန်ခိုးအာနုဘော်ကြီးကြသည့် အဆင်းချောမောပြီး အခြံအရံအများအပြားရှိသည့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို နတ်အစုအဝေးဆယ်အုပ်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။


ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသော အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုး ရှိသည့် အားလုံးသော ထို အယောက်ခြောက်ဆယ်ရှိသော နတ်အစုအဝေးအုပ်စု ခြောက်စုတို့သည် ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။ ထိုနတ်များနှင့် အမျိုးအမည်တူသော အခြားသောနတ်များသည်လည်း ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာသော(စိတ်ဖြင့်) လာရောက်ကြလေ၏။


(ထို အယောက်ခြောက်ဆယ်ရှိသော နတ်အစုအဝေးအုပ်စု ခြောက်စုတို့နှင့် အမျိုးအမည်တူသော အခြားသောနတ် တို့သည်)-‘ပဋိသန္ဓေနေခြင်း မရှိတော့သော၊ တပ်မက်စွဲလန်းခြင်းရာဂ၊ စိတ်ဆိုးခြင်းဒေါသ၊ မသိတွေဝေခြင်းမောဟ ဟူသော ခလုတ်တံတင်း အနှောင့်အယှက်အား မရှိသည်အထိဖယ်ရှားပြီးသော၊ ဩဃလေးဖြာသံသရာမှ ကူးမြောက်လွတ်ကင်းတော်မူပြီးသော အာသဝေါတရားကင်းပြီးသော အရိယာနွယ်ဝင်သံဃာတော်များနှင့် ညစ်ညူးခြင်းကင်းပြီး သန့်ရှင်းသည့် လမင်းကြီးသဖွယ် တင့်တယ်ကျက်သရေရှိတော်မူသော ဩဃလေးဖြာ သံသရာမှ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား လွတ်မြောက်စေတော်မူတတ်သော ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ဖူးတွေ့ကြမည်။’ဟူသော စကားအား ကြွေးကြော်သီဆိုပြီး ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ လာကြလေ၏။

==== (စ) တန်ခိုးထက်သောဗြဟ္မာများ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ကြခြင်း ====


တန်ခိုးကြီးမားတော်မူသည့် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သားလှရတနာလည်းဖြစ်ကြသည့် သုဗြဟ္မာအမည်ရှိဗြဟ္မာ နှင့် ပရမတ္ထအမည်ရှိဗြဟ္မာတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့ )အတူတူ လာရောက်ကြလေ၏။

သနင်္ကုမာရဗြဟ္မာနှင့် တိဿဗြဟ္မာတို့သည်လည်း (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) လာရောက်ကြလေ၏။

လက်တစ်ချောင်းဖြင့် စကြဝဠာတစ်ထောင်၊ လက်ဆယ်ချောင်းဖြင့် စကြဝဠာတစ်သောင်းအထိ အရောင်အဝါအလင်း သက်ရောက်နိုင်သော ဗြဟ္မာအယောက်တစ်ထောင်သည် တို့သည် (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏)အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်ကြလေ၏။

ဗြဟ္မာပြည်တွင် ပဋိသန္ဓေတည်ခြင်းနည်းဖြင့် မွေးဖွားဖြစ်တည်ခဲ့သော၊ ဘုန်းတန်ခိုး အာနုဘော်နှင့် ကြီးမားသော ခန္ဓာကိုယ်ရှိသော၊ ကျက်သရေရှိသော မဟာဗြဟ္မာ(မင်း)သည်လည်း အခြား ဗြဟ္မာတစ်ထောင်ကို လွှမ်းမိုးအုပ်ချုပ်နေ၏။

ထိုသို့ ဗြဟ္မာတစ်ထောင် စီ အသီးသီး အုပ်ချုပ်အစိုးရသည့် မဟာဗြဟ္မာ(မင်း)ဆယ်ဦးတို့သည် (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏)အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်ကြလေ၏။

ထိုမဟာဗြဟ္မာများအနက် ဟာရိတအမည်ရှိ မဟာဗြဟ္မာ(မင်း)သည်လည်း ဗြဟ္မာတစ်သိန်း ခြံရံ၍ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏)အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်လေ၏။

==== (ဆ) မာရ်နတ်မင်း၏ယုတ်မာပုံ ====


ရဟန်းတို့။ မာရ်နတ်မင်း၏ မိုက်မဲမှုကို ရှုစားကြလော့။

သိကြား၊ မဟာဗြဟ္မာတို့နှင့်တကွ (ဤ မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏အစည်းအဝေးသို့) ဦးတည်လာကြကုန်သော နတ်ဗြဟ္မာအားလုံးတို့ထံသို့ မာရ်နတ်မင်း၏ စစ်သည်များသည် ဦးတည်ချီတက်လာကြလေပြီ။

စစ်သည်အများအပြားအားပိုင်ဆိုင်ထားသော မာရ်နတ်မင်းသည်-‘လာကြလော့။ဖမ်းကြ။ချည်နှောင်ကြလော့၊ ရာဂဖြင့်တုပ်နှောင်ကြလော့။ ထက်ဝန်းကျင်ပတ်ဝန်းကျင်မှနေ၍ ဝိုင်းထားလော့။ သင်တို့သည် တစ်ဦးတစ်ယောက်မှ မလွတ်စေနှင့်။’ဟူသော စကားအား အမိန့်ရှိပြီး လျှပ်စစ်နှင့်တကွ မိုးကြီးထစ်ချုန်းသံခြိမ်းသံကဲ့သို့သော ကြောက်မက်ဖွယ်အသံကို ပြု၍ ဤ (မဟာဝုန်တော ရဟန်းတို့၏)အစည်းအဝေးသို့ မာရ်စစ်သည်ကို စေလွှတ်လေ၏။

သို့သော်လည်း မာရ်နတ်မင်းသည် မိမိအလိုအတိုင်း မဖြစ်လေသဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ဒေါသထွက် စိတ်တိုကာ ပြန်ခဲ့ရလေ၏။

==== (ဇ)မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့်ရဟန်းသံဃာတော်တို့၏ရဲရင့်မှုကို ချီးကျူးသော မာရ်နတ်မင်း ====


ထိုအချိန်တွင် သမန္တစက္ခု၊ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ဗုဒ္ဓစက္ခု၊မံသစက္ခု၊ပညာစက္ခု ဟူသော စက္ခုငါးပါးအားပိုင်ဆိုင်အစိုးရ တော်မူသော သဗ္ဗေညုမြတ်စွာဘုရားရှင်သည်(မာရ်နတ်မင်းပရိသတ်၏ဖြစ်ပျက်ပုံ)အားလုံးကို ထူးခြားသောဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ခွဲခြားမှတ်သားပြီးနောက် သာသနာအဆုံးအမတော်တွင် နှစ်သက်ပျော်ရွှင်ကုန်သော ထို တပည့်သာဝကရဟန်းတို့အား-‘ရဟန်းတို့။ မာရ်နတ်မင်း၏စစ်သည်တို့သည် (သင်တို့ထံသို့) ဦးတည်ချီတက်လာကြနေပြီ။ ထိုမာရ်နတ်မင်း၏စစ်သည်တို့ကို မြင်သိကြလော့’ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။

ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ အမိန့်တော်ကို ကြားသောကြောင့် (ထို မာရ်နတ်မင်း၏စစ်သည်တို့ကို) သိရန် ကြိုးစား၏။ မာရ်နတ်မင်း၏စစ်သည်တို့သည် ထိုရဟန္တာတို့၏ မွေးညှင်း(တစ်မွှေးကလေး)ကိုမျှ မလှုပ်ရှားမတုန်လှုပ်စေနိုင်သည်ဖြစ်သဖြင့် ထိုရဟန္တာတို့အနားမှာ ရှောင်ဖယ်သွားလေပြီ။

ထိုအခါ မာရ်နတ်မင်းသည် ရဟန်းသံဃာတို့ကို အာရုံပြုပြီး-‘စစ်ပွဲကို အောင်မြင်ပြီးသော၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိတော့သော၊ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားခြင်းရှိသော၊ လူအပေါင်းတို့တွင်လည်း ထင်ရှားသောသူများဖြစ်သည့် ထို (ဘုရား၏တပည့်)သာဝက အားလုံးတို့သည် အရိယာတို့နှင့် အတူ ဝမ်းမြောက်ပျော်ရွှင်ကုန်၏။’ဟူသောဂါထာအား ရွတ်ဆိုခဲ့လေသတည်း။ ”&lt;ref group=&quot;မဟာဝဂ်ပါဠိတော် မြန်မာပြန် ကမ္ဘာအေးစာကြည့်တိုက်&quot;&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.kbrl.gov.mm/book/details/000133?categoryId=5 |access-date=11 December 2021 |archive-date=11 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211211192750/http://www.kbrl.gov.mm/book/details/000133?categoryId=5 }}&lt;/ref&gt;

==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်==
*[[မဟာသမယ အခါ​တော်​နေ့​ပွဲ]]
*[[မဟာသမယနေ့]]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] [[Category:မဟာဝဂ်]][[Category:ဒီဃနိကာယ်]]</text>
      <sha1>be20msoaaizdcnu1ntwp37m1s8pi2fw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင်တာနက်ချိတ်ဆက် ပစ္စည်းများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>90834</id>
    <revision>
      <id>1053426</id>
      <parentid>881123</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053426</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6703" sha1="ejf3a1w9sm2ynnuueztuycgx267nejx" xml:space="preserve">[[File:Internet of Things.jpg|thumb|အင်တာနက်ချိတ်ဆက်ပစ္စည်းများ (အိုင်အိုတီ) ကို ပုံဖော်ထားသော ရုပ်ပုံ]]

'''အင်တာနက်ချိတ်ဆက်ပစ္စည်းများ''' (Internet of Things သို့ IoT) ဆိုသည်မှာ ရုပ်ဝတ္ထုကိရိယာများ၊ ယာဉ်များ၊ အိမ်သုံးပစ္စည်းများနှင့် အခြားသော အီလက်ထရွန်းနစ်၊ ဆော့ဖ်ဝဲလ်၊ ဆင်ဆာများ၊ အကျုရေတာများ နှင့် အင်တာနက်ချိတ်ဆက်မှုတို့ ပါဝင်သော ကိရိယာများကို ချိတ်ဆက်ထားသော ကွန်ယက်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အချင်းချင်း ချိတ်ဆက်နိုင်ပြီး အချက်အလက်များကိုလည်း ဖလှယ်နိုင်ကြ၍ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.wiley.com/en-us/Internet+of+Things+A+to+Z:+Technologies+and+Applications-p-9781119456742|title=Internet of Things A to Z: Technologies and Applications|date=2018-06-13|website=Wiley.com|language=en-us|access-date=2018-06-05}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Linux Things&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.linux.com/news/who-needs-internet-things |title=Who Needs the Internet of Things? |first=Eric |last=Brown |website=Linux.com |date=13 September 2016 |access-date=23 October 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Linux 21OSP&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.linux.com/NEWS/21-OPEN-SOURCE-PROJECTS-IOT |title=21 Open Source Projects for IoT |first=Eric |last=Brown |website=Linux.com |date=20 September 2016 |access-date=23 October 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ITU&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.itu.int/en/ITU-T/gsi/iot/Pages/default.aspx |title=Internet of Things Global Standards Initiative |work=ITU |access-date=26 June 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://hbr.org/resources/pdfs/comm/verizon/18980_HBR_Verizon_IoT_Nov_14.pdf|title=Internet of Things: Science Fiction or Business Fact?|date=November 2014|website=Harvard Business Review|accessdate=23 October 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://data.london.gov.uk/blog/the-trouble-with-the-internet-of-things/|title=The Trouble with the Internet of Things|last1=Hendricks|first1=Drew|website=London Datastore|publisher=Greater London Authority|accessdate=10 August 2015|archive-date=6 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806022524/https://data.london.gov.uk/blog/the-trouble-with-the-internet-of-things/}}&lt;/ref&gt; ရူပကမ္ဘာအား ကွန်ပျူတာအခြေခံစနစ် အတွင်းသို့ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်နိုင်ရန် အခွင့်အလမ်းပိုဖြစ်စေကာ လုပ်နိုင်စမ်းပိုကောင်းလာခြင်း၊ စီးပွားရေး အကျိုးအမြတ် ပိုရှိလာစေခြင်းနှင့် လူတို့ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို လျှော့ချနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|url=http://www.internet-of-things-research.eu/pdf/Converging_Technologies_for_Smart_Environments_and_Integrated_Ecosystems_IERC_Book_Open_Access_2013.pdf|title=Internet of Things: Converging Technologies for Smart Environments and Integrated Ecosystems|last1=Vermesan|first1=Ovidiu|last2=Friess|first2=Peter|publisher=River Publishers|year=2013|isbn=978-87-92982-96-4|location=Aalborg, Denmark}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://cordis.europa.eu/fp7/ict/enet/documents/publications/iot-between-the-internet-revolution.pdf|title=The Internet of Things: Between the Revolution of the Internet and the Metamorphosis of Objects|last=Santucci|first=Gérald|website=European Commission Community Research and Development Information Service|accessdate=23 October 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.vs.inf.ethz.ch/publ/papers/Internet-of-things.pdf|title=From the Internet of Computers to the Internet of Things|last1=Mattern|first1=Friedemann|last2=Floerkemeier|first2=Christian|website=[[ETH Zurich]]|accessdate=23 October 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://connectedworld.com/the-supply-chain-changing-at-the-speed-of-technology/|title=The Supply Chain: Changing at the Speed of Technology|last=Lindner|first=Tim|date=13 July 2015|work=Connected World|accessdate=18 September 2015|archivedate=22 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150822005502/http://connectedworld.com/the-supply-chain-changing-at-the-speed-of-technology/}}&lt;/ref&gt;

အိုင်အိုတီ ကိရိယာများသည် တစ်နှစ်လျှင် ၃၁% မျှ တိုးတက်နေရာ ၂၀၁၇ တွင် ၈.၄ ဘီလီယံ အထိ ရှိလာခဲ့ပြီး &lt;ref name=&quot;faz.net&quot;&gt;[http://www.faz.net/aktuell/wirtschaft/diginomics/grosse-internationale-allianz-gegen-cyber-attacken-15451953-p2.html?printPagedArticle=true#pageIndex_1 Große internationale Allianz gegen Cyber-Attacken&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀တွင် ကိရိယာပေါင်း ဘီလီယံ ၃၀ အထိ ရှိလာမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://spectrum.ieee.org/tech-talk/telecom/internet/popular-internet-of-things-forecast-of-50-billion-devices-by-2020-is-outdated |title=Popular Internet of Things Forecast of 50 Billion Devices by 2020 Is Outdated |first=Amy |last=Nordrum |date=18 August 2016 |work=IEEE}}&lt;/ref&gt; အိုင်အိုတီ၏ တကမ္ဘာလုံး ဈေးကွက်တန်ဖိုးသည် ၂၀၂၀ တွင် ၇.၁ ထရီလီယံ အထိ ရောက်ရှိလာမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hsu|first=Chin-Lung|last2=Lin|first2=Judy Chuan-Chuan|title=An empirical examination of consumer adoption of Internet of Things services: Network externalities and concern for information privacy perspectives|url=https://doi.org/10.1016/j.chb.2016.04.023|journal=Computers in Human Behavior|volume=62|pages=516–527|doi=10.1016/j.chb.2016.04.023|year=2016}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ]]</text>
      <sha1>ejf3a1w9sm2ynnuueztuycgx267nejx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>114927</id>
    <revision>
      <id>1053448</id>
      <parentid>1039697</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T22:47:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 3 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053448</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101425" sha1="3n1x7kzpagxgw8uoxnsd0aboj5ncjav" xml:space="preserve">{{Infobox criminal
|name=လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား
|alias=LISK&lt;br&gt;Gilgo Killer&lt;br&gt;Gilgo Beach Killer&lt;br&gt; Seashore Serial Killer&lt;br&gt;Craigslist Ripper&lt;br&gt;
|victims=၁၀–၁၆
|country=အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
|states=[[နယူးယောက်ပြည်နယ်]]
|beginyear={{circa|၁၉၉၆}}
|endyear={{circa|၂၀၁၀}} နှင့် ၂၀၁၃ တိုင်အောင်ကျူးလွန်ခဲ့ဖွယ်ရာရှိ။
|apprehended=လက်ရဖမ်းဆီးနိုင်ခြင်းမရှိသေး။
}}
'''လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား''' ({{lang-en|Long Island serial killer}}; '''LISK'''; ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ လူသတ်သမား သို့မဟုတ် ခရိတ်လစ်စ် ရစ်ပါ ဟုလည်း ညွှန်းဆိုခံရ) သည် အနှစ် ၂၀ အတွင်း လူဦးရေ ၁၀ မှ ၁၆ ယောက် အထူးသဖြင့် ပြည့်တန်ဆာ အမျိုးသမီးများအား သတ်ဖြတ်ပြီး [[နယူးယောက်ပြည်နယ်|နယူးယောက်]] လောင်းအိုင်လန် တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်ရှိ နေရာများတွင် အလောင်းများအား စွန့်ပစ်ခဲ့သည့် ဖော်ထုတ်ခြင်းမခံရသေးသော ကွင်းဆက်လူသတ်သမား ဖြစ်သည်။

ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ဂီးလ်ဂို နှင့် အုတ်ခ် ကမ်းခြေ ဝေးလံခေါင်ဖျားမြို့များအနီးရှိ အိုးရှင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်းတလျောက် နှင့် Nassau ကောင်တီ ဂျုန်းစ်ကမ်းခြေ ပြည်နယ်ပန်းခြံ ဧရိယာတို့တွင် သားကောင်များကို တွေ့ရသည်။ သားကောင် ၄ ဦး၏ အကြွင်းအကျန်များကို ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင်လည်းကောင်း ကျန် ၆ ဦးကို ၂၀၁၁ မတ် နှင့် ဧပြီလများတွင် တွေ့ရသည်။&lt;ref name=WNYW&gt;{{cite news|url=http://www.myfoxny.com/dpp/news/8-sets-of-remains-recovered-from-beach-20110404|title=8 Sets Of Remains Now Found On Beach|work=[[WNYW]]|accessdate=April 4, 2011|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110407094557/http://www.myfoxny.com/dpp/news/8-sets-of-remains-recovered-from-beach-20110404|archivedate=April 7, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=FoxNews&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/us/2011/04/04/search-resumes-new-york-beach-victims-online-escort-murders|title=3 More Sets of Human Remains Found on New York Beach|work=[[Fox News]]|accessdate=April 9, 2016|date=April 4, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name='cbs'&gt;{{cite news|url=http://newyork.cbslocal.com/2011/04/11/investigators-of-gilgo-beach-victims-expand-search-on-l-i|title=Cops Confirm New Remains Human; Skull Also Found Along Ocean Parkway|work=CBS |location=New York|date=April 11, 2011|accessdate=April 9, 2016}}&lt;/ref&gt; နောက်မှတွေ့ရှိရသည့် ရုပ်ကြွင်းများမှာ ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် တွေ့ရသည်များထက် စောမည်ဟု ရဲဝန်ထမ်းများက ယူဆသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/us/2011/04/13/latest-remains-ny-beach-victims-long-island-serial-killer-726616671/ |title=Latest Remains Found on N.Y. Beach Could be Victims of Another Long Island Serial Killer|work=Fox News|date= April 13, 2011}}&lt;/ref&gt;

နောက်အကျဆုံးရုပ်ကြွင်းများအနက် ၂ စုံမှာ ဒုတိယလူသတ်သမားတစ်ဦး၏ လက်ချက်ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်ဟု တာဝန်ရှိသူများက ၂၀၁၁ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ခန့်မှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။&lt;ref name=LIkiller&gt;{{cite news |title=Identifying Another Victim, Officials Raise Possibility of a 2nd L.I. Killer |work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2011/05/10/nyregion/authorities-identify-a-fifth-li-victim.html|accessdate=April 9, 2016|first=Joseph|last=Goldstein|date=May 9, 2011}}&lt;/ref&gt; လူသတ်မှု ၁၀ ခု စလုံးမှာ လူ တစ်ဦးတည်း၏ လက်ချက်ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ရဲဝန်ထမ်းများက ၂၀၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၉ ၌ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည်။ ရှေ့အကျဆုံး ရုပ်အလောင်းများကို ရှာမတွေ့မီက ပျောက်ဆုံးသွားသော ကြေးကြီးအပျော်မယ် ရှန်နန်ဂီလ်ဘာ့တ် အမှုနှင့် သက်ဆိုင်မှုမရှိဟု ကောက်ချက်ချသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/new-york/police-suspect-murder-victims-found-long-island-gilgo-beach-murdered-single-serial-killer-article-1.984318 |title=Police suspect murder victims found on Long Island's Gilgo Beach were murdered by single serial killer|work=New York Daily News|accessdate= November 30, 2011}}&lt;/ref&gt; &quot;ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေနဲ့ အနီးတဝိုက်မှာ ကာလတခုကြာအောင် လူ့ရုပ်ကြွင်းတွေကို စွန့်ပစ်နေခဲ့တာ သေချာပါတယ်&quot; ဟု ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ခရိုင်ရှေ့နေ ထောမတ်စ်စပေါ့တာက ပြောသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://hosted2.ap.org/APDefault/*/Article_2011-05-14-Beach-Human%20Remains/id-7be824c0f48a4cfc89e924aed0fcc62b |title=NY beach community becomes dumping ground of death|work=Associated Press|date=May 14, 2011}}&lt;/ref&gt;
{{TOC limit|3}}

== ရဲတပ်ဖွဲ့၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ==
မေ ၁ ရက်နေ့တွင် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်ဟု တိုင်ကြားခံထားရသော [[နယူးဂျာစီပြည်နယ်]]မှ ၂၄ နှစ်အရွယ် ကြေးကြီးအပျော်မယ် ရှန်နန်ဂီးလ်ဘာ့တ်အား ၂၀၁၀ မေတွင် ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲများက ရှာဖွေလျက်ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;Amy Brittain [http://www.nj.com/news/index.ssf/2011/06/jersey_city_prostitute_still_m.html Jersey City prostitute still missing after 13 months of searching], [[New Jersey On-Line]], June 12, 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Joel Rose, [https://www.npr.org/2011/04/10/135296732/on-long-island-police-search-for-missing-woman &quot;On Long Island, Police Search For Missing Woman&quot;], NPR, April 10, 2011.&lt;/ref&gt; သူမ၏ဒရိုင်ဘာ မိုက်ကယ်ပတ်ခ်က ပြင်ပတွင် စောင့်ဆိုင်းနေခိုက် ဖောက်သည်အိမ်မှ ထွက်ပြေးလာပြီးနောက် အုတ်ခ်ကမ်းခြေတွင် သူမအား နောက်ဆုံးမြင်တွေ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;Newsday&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.newsday.com/news/breaking/gilbert-vanishing-reaches-one-year-mark-1.2849214|title=Gilbert vanishing reaches one-year mark|author1=Michael Amon |author2=Matthew Chayes |author3=Chau Lam |author4=Paul Larocco |author5=Tania Lopez |author6=Jennifer Smith |author7=Andrew Strickler |publisher=Newsday.com|date=April 30, 2011|accessdate=June 18, 2012}}&lt;/ref&gt;

[[File:Robert_Moses_Parkway_Exit_on_the_Ocean_Pkwy.JPG|thumb|Exit for Robert Moses Causeway on the Ocean Parkway, near where the first body was found]]
၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာ၌ ရဲအရာရှိ တစ်ဦးက သူ၏ခွေးနှင့်အတူ လုပ်ဆောင်နေကျလေ့ကျင့်ခန်းဆင်းနေစဉ် &quot;ပေါက်ပြဲ လုနီးပါး ဂုန်နီအိတ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ အရိုးအပိုင်းအစများ&quot; ကို ဦးဆုံးတွေ့ရှိရာမှ ရှာဖွေမှုစတင်ခဲ့ပြီး ၂ ရက် အတွင်း နောက်ထပ် ရုပ်အလောင်း ၃ ခုအား အိုးရှင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်း မြောက်ဘက်ရှိ ယင်းနေရာ၌ပင် ထပ်မံတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2011/04/18/nyregion/in-long-island-hunt-for-bodies-key-role-for-officer-and-dog.html &quot;Officer and His Dog Play Key Role in Hunt for Remains&quot;], ''The New York Times'', April 18, 2011; retrieved April 23, 2011.&lt;/ref&gt; &quot;အလောင်း ၄ လောင်းကို တနေရာတည်းမှာ တွေ့ရတာကိုက တိုက်ဆိုင်တာ မဟုတ်တာ သိသာပါတယ်။ ကွင်းဆက်လူသတ်သမား တစ်ဦးရှိနေနိုင်ပါပြီ&quot; ဟု ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲမင်းကြီး ရစ်ချတ်ဒေါ်မာက ပြောသည်။&lt;ref name='abc news'&gt;{{cite web|url=http://abcnews.go.com/US/long-island-serial-killer-discovery-bodies-beach-raises/story?id=13294531|title=Long Island Serial Killer: Discovery of Three More Bodies on Beach Raises Number of Possible Victims to Eight|publisher=ABC News|date=April 4, 2011|accessdate=April 12, 2011}}&lt;/ref&gt;

လအနည်းငယ်ကြာပြီးနောက် ၂၀၁၁ မတ်လနှောင်းပိုင်း နှင့် ဧပြီလဆန်းပိုင်း၌ အုတ်ခ် နှင့် ဂီးလ်ဂို ကမ်းခြေအနီး ဥယျာဉ်ပတ်လမ်း အခြားနေရာများမှ နောက်ထပ် အလောင်း ၄ လောင်းကို ဖော်ထုတ်ရမိသည်။ ဆပ်ဖော့ခ်ရဲဌာနက Nassau ကောင်တီနယ်စပ်ထိတိုင်အောင် ရှာဖွေမှုဧရိယာကို ချဲ့ထွင်ပြီး နောက်ထပ် သားကောင်များ ရှာဖွေ ခဲ့သည်။&lt;ref name='abc local'&gt;{{cite web|url=http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local/long_island&amp;id=8053594|title=Shannan Gilbert not among new LI bodies, police say|publisher=Abclocal.go.com|date=April 5, 2011|accessdate=April 12, 2011|archive-date=23 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140223213420/http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local/long_island&amp;id=8053594}}&lt;/ref&gt; &quot;ဆပ်ဖော့ခ်မှာ မကြာသေးမီက ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိသည့် လူ့ရုပ်အလောင်းမားအနီးတဝိုက်တွင် ရှိနေနိုင်တဲ့ ရာဇဝတ်မှုခင်းများကို ရှေ့ဆက် ရှာဖွေ စုံစမ်းသွားမှာဖြစ်ပါတယ်&quot;ဟု Nassau ကောင်တီ ရဲဌာန မှ  စုံထောက် ကယ်ဗင် စမစ်သ် က ဧပြီ ၆ ရက်တွင်ပြောခဲ့သည်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဆပ်ဖော့ခ် ကောင်တီနှင့် နယူးယောက်ပြည်နယ် ရဲဌာနတို့နှင့် ပူးပေါင်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်းလည်း ပြောခဲ့သည်။&lt;ref name='newsday'&gt;{{cite web|url=http://www.newsday.com/news/breaking/gilgo-search-to-extend-into-nassau-1.2803585|title=Police expand Gilgo probe into Nassau|publisher=Newsday.com|date=April 6, 2011|accessdate=April 12, 2011}}&lt;/ref&gt;

၅ ရက် ကြာမြင့်ပြီးနောက် Nassau ကောင်တီတွင် လူသေအလောင်းများကို ရှာဖွေမှု စတင်သည်။ ကြွင်းကျန် ရုပ်အလောင်း တပိုင်းတစ တစ်စုံနှင့်တကွ သီးခြား အရိုးခေါင်းတစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ ဒီဇင်ဘာလမှစတင်၍ တွေ့ရှိသော သားကောင်အရေအတွက်မှာ ၁၀ ဦး အထိရှိလာသည်။&lt;ref&gt;[http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local/long_island&amp;id=8061689 &quot;More remains found in serial killer investigation&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110414110539/http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news%2Flocal%2Flong_island&amp;id=8061689 |date=14 April 2011 }}; retrieved April 11, 2011.&lt;/ref&gt; အရိုးခေါင်းနှင့် ခြေတလှမ်းအကွာ၌ လူသွား ၂ ချောင်းကို ဧပြီ ၂၂ တွင် တွေ့ရှိသည်။ လောင်းအိုင်လန် လူသတ်မှုများအတွက် ဖမ်းဆီးမှုပြုနိုင်မည့် သတင်းအချက်အလက်ပေးနိုင်သူအား ချီးမြှင့်မည့် ဆုငွေ ကို ဒေါ်လာ ၅၀၀၀ မှ ၂၅၀၀၀ အထိ (ကောင်တီသမိုင်းတလျောက် အများဆုံး) ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲဌာနက ၂၀၁၁ ဇွန် ၁၆ ရက် တွင် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[http://www.cnn.com/2011/CRIME/06/16/new.york.bodies/ &quot;Police raise reward in Long Island serial killer case&quot;]. CNN.com; retrieved June 17, 2011.&lt;/ref&gt;

စက်တင်ဘာ ၂၀ တွင် မတ်နှင့်ဧပြီတွင် ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိခဲ့သော အမည်မတပ်နိုင်သေးသည့် သားကောင် ၂ ဦး၏ ခဲခြစ် ပုံကြမ်း၊ ဧပြီ ၄ နှင့် ၁၁ ရက် အသီးသီးတို့တွင် တူးဖော်ရရှိသည့် လမ်းလျှောက်တတ်စ မိန်းကလေးနှင့် မိခင်တို့၏ ကိုယ်ပေါ်၌ တွေ့ရှိရသော လက်ဝတ်ရတနာများ၏ ဓာတ်ပုံတို့ကို ရဲဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref name=NYPost&gt;{{cite news|url=http://www.nypost.com/p/news/local/two_more_faces_of_death_R3TxB7N7v5l3sBjzlsHbuN|title=Two More Faces of Death:LI detectives release new sketches of victims in hunt for serial slayer|publisher=New York Post|accessdate=September 24, 2011|first=Selim|last=Algar|date=September 21, 2011}}&lt;/ref&gt; Nassau ကောင်တီ၌ ဧပြီ ၁၁ ရက်တွင်တွေ့ရသော အကြွင်းအကျန်အစုံလိုက်များအနက်မှ တစ်စုံမှာ ကလေးငယ်၏ မိခင်ဟု အဆိုရှိသည်။ Nassau ကောင်တီ၌ ဧပြီ ၁၁ ရက်တွင် တူးဖော်ရရှိသည့် ရုပ်အလောင်းအကြွင်းအကျန် ဒုတိယတစ်စုံမှာ ၁၉၉၁ ခုနှစ်က မီးကျွန်းပေါ် တင်ကျန်ရစ်သည့် အမှိုက်အိတ်တွင်းမှ တွေ့ရှိရသော ခြေထောက် ၂ ချောင်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိကြောင်း စက်တင်ဘာ ၂၀ တွင် ရဲဌာနက ထုတ်ဖော်ပြောကြားသည်။&lt;ref name=NYPost/&gt;&lt;ref name=LIPress/&gt; စုံစမ်းမှုစတင်ချိန်မှစ၍ ၂၀၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၂ တိုင်အောင် စာသား၊ အီးမေးလ် နှင့် ဖုန်းများမှ သတင်းပေးမှု ၁၂၀၀ ကျော်ကို ရဲဌာနက လက်ခံရရှိသည်။&lt;ref name=LIPress&gt;{{cite news|url=http://www.longislandpress.com/2011/09/22/suffolk-cops-getting-tips-in-li-serial-killer-probe|title=Suffolk Cops Getting Tips in LI Serial Killer Probe|publisher=LongIslandPress.com|accessdate=September 24, 2011|archivedate=25 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110925103749/http://www.longislandpress.com/2011/09/22/suffolk-cops-getting-tips-in-li-serial-killer-probe/}}&lt;/ref&gt;

လူသတ်မှု ၁၀ ခုလုံးမှာ လူတစ်ဦးတည်း၏ လက်ချက်ဖြစ်ပြီး ထိုသူမှာ လောင်းအိုင်လန်ကသာဖြစ်ရန် သေချာလုနီးပါး ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရကြောင်း ၂၀၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၉ တွင် ရဲဌာက ကြေညာသည်။ တစ်ဦးတည်းသောလူသတ်သမား အယူအဆမှာ အခြေအနေအရပ်ရပ်မှ တူညီသောလက္ခဏာများ ၊ အလောင်းများ၏ သေမှုသေခင်းစစ်ဆေးမှု အထောက်အထားများနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်။&lt;ref name=&quot;nbcnewyork.com&quot;&gt;[http://www.nbcnewyork.com/news/local/Gilgo-Beach-Serial-Killer-Investigation-Theory-Changes-Shannan-Gilbert-134724808.html &quot;Investigators Believe Single Serial Killer Behind Gilgo Beach Bodies&quot;], nbcnewyork.com; retrieved November 30, 2011.&lt;/ref&gt;

ရှန်နန်ဂီးလ်ဘာ့တ်၏ ရုပ်အလောင်းအကြွင်းအကျန်ကို သူမပျောက်ဆုံးသွားသည့်နေရာမှ မိုင်ဝက်ခန့်အကွာ နွံတောတွင်း မှ တွေ့ရှိရသည်ဟု ၂၀၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ တွင် ရဲဌာနက ကြေညာသည်။ ယင်းမတိုင်မီ တစ်ပတ်ခန့်က သူမ၏ အဝတ်အစား နှင့် အသုံးအဆောင်များကို ထိုနေရာအနီးတဝိုက်တွင်ပင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ နွံတောအတွင်း ခြေချော်ကျကာ မတော်တဆ ရေနစ်သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ရဲများက ယူဆသော်လည်း သူမ၏ မိခင်ဖြစ်သူက သဘောမတူညီပေ။ သူမအား ညအမှောင်ထဲ ထွက်မပြေးခင် နယ်ခံအိမ်တံခါးများကို ထုနှက်နေပြီး အကူအညီအော်ဟစ်တောင်းနေသည်ကို နောက်ဆုံးတွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ ထိုညက နိုင်းဝမ်းဝမ်း သို့ ခေါ်ဆိုပြီး အသက်အန္တရာယ်ရှိသည်ဟု တိုင်ကြားခဲ့သည်။

[[အက်ဖ်ဘီအိုင်]]က တရားဝင် ပါဝင်လာပြီဖြစ်ကြောင်းကို ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲမင်းကြီး တမ်(မ်)စီးနီက ၂၀၁၅ ဒီဇင်ဘာတွင် ကြေညာသည်။ ယင်းမတိုင်မီ ၁ ရက်က အောက်တိုဘာလက နုတ်ထွက်ခဲ့သော ရဲမင်းကြီးဟောင်း ဂျိမ်းစ်ဘာ့ခ်ကို ရဲအကြမ်းဖက်မှု နှင့် အခြားကိစ္စများအတွက် ရုံးတင်စွဲဆိုသည်။ လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်မှုသို့ အက်ဖ်ဘီအိုင် ပါဝင်လာနိုင်ခြင်းမရှိအောင် ၎င်းက နှစ်ပေါင်းများစွာ ပိတ်ဆို့ဟန့်တားထားခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိသည်။&lt;ref&gt;[https://nypost.com/2015/12/12/busted-ex-police-chief-blocked-fbi-probe-of-gilgo-beach-murders/  Jamie Schram, Selim Algar and Joe Tacopino, &quot;Busted ex-police chief blocked FBI probe of Gilgo Beach murders&quot;], ''New York Post'', 12 December 2015: accessed 6 May 2019&lt;/ref&gt; အက်ဖ်ဘီအိုင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ၎င်းတို့ တရားဝင်ပါဝင်မှုကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ယခင်က သားကောင်များ ရှာဖွေရာ တွင် အကူအညီပေးခဲ့သော်လည်း စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတွင် တရားဝင်ပါဝင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{cite news|title=FBI joins 'Long Island serial killer' investigation|url=http://www.foxnews.com/us/2015/12/11/fbi-joins-long-island-serial-killer-investigation.html|accessdate=October 9, 2017|work=Fox News|date=December 11, 2015}}&lt;/ref&gt;

၁၉၉၃ နှင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ်များတွင် ပြည့်တန်ဆာ ၂ ဦးအား သတ်မှုအတွက် ၂၀၁၇ မေတွင် တရားရုံးတင်စွဲဆိုခံရပြီး စက်တင်ဘာတွင် ပြစ်ဒဏ်ချခံရသူ မနောဗီးလ်မှ လက်သမား ဂျွန်ဘစ်တ်ထရော့လ်ဖ်သည် လောင်းအိုင်လန်ကွင်းဆက် လူသတ်မှုများအနက်မှ အနည်းဆုံး ၁ ခုတွင် သံသယရှိခံရသူဖြစ်သည်ဟု ကောင်တီ ရှေ့နေချုပ်ရုံးမှ ဆပ်ဖော့ခ် အစိုးရရှေ့နေ ရောဘတ် ဘီယန်ခါဗီလာက ၂၀၁၇ စက်တင်ဘာ ၁၂ တွင်ကြေညာသည်။ ဒီအဲန်အေအရ ဘစ်တ် ထရော့လ်ဖ်မှာ ၁၉၉၀ လူသတ်မှုများနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိခဲ့သည်။ လောင်းအိုင်လန်လူသတ်မှု စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးမှာ အပြီးသတ်ခြင်းမရှိသေးသည့်အတွက် ရဲများက မှတ်ချက်ပြုခြင်း မရှိခဲ့ပါ။&lt;ref name=&quot;eltmanAP&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;nydailynews.com&quot;&gt;{{cite news|last=Green|first=Leonard|url=http://www.nydailynews.com/news/crime/convicted-killer-tied-gilgo-beach-murders-article-1.3490281|title=L.I. convicted killer could be tied to Gilgo Beach murders|date=September 12, 2017|work=New York Daily News|access-date=October 9, 2017}}&lt;/ref&gt; အမည်မဖော်နိုင်သော သားကောင်များနှင့် လူသတ်သမားဖြစ်ဖွယ်ရှိသူကို မျိုးရိုးဗီဇနည်းပညာအသုံးပြုပြီး ဖော်ထုတ်သတ်မှတ်ရန် အဆိုပြုချက်ကို ၂၀၁၉ ဇွန်လ တွင် တင်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|last=Green|first=Leonard|url=https://www.newsday.com/amp/long-island/crime/gilgo-killings-serial-killer-1.33501011|title=gilgo killings|date=July 7, 2019|work=News Day|access-date=July 17, 2019}}&lt;/ref&gt;

== လူသတ်သမား၏ ကောက်ကြောင်း ==
&quot;ဂျိုးစီ&quot; (အမည်မသိ) ဟု ရဲများက ရည်ညွှန်းသည့် လူသတ်သမား၏ ကိုယ်ရေးကောက်ကြောင်းကို မီဒီယာများက ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ လောင်းအိုင်လန် တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းနှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိသူ၊ အလောင်းများ ထည့်သွင်း စွန့်ပစ်ရန် ဂုန်နီအိတ်များ အလွယ်တကူ ရနိုင်သူ၊ အသက် ၂၀ တွင်းမှ ၄၀ နှစ် ပတ်လည်ရှိ လူဖြူအမျိုးသား ဖြစ်နိုင်ဖွယ် ရှိသည်ဟု နယူးယောက်တိုင်းမ်စ် သတင်းစာက ဆိုသည်။&lt;ref name=TimesProfile&gt;{{cite news|title=Bright, Careful and Sadistic: Profiling Long Island's Mystery Serial Killer|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2011/04/22/nyregion/long-island-serial-killer-gets-a-personality-profile.html|accessdate=May 15, 2011|first1=Manny|last1=Fernandez|first2=Al|last2=Baker|date=April 21, 2011}}&lt;/ref&gt; ဥပဒေစိုးမိုးရေးနည်းနာဆိုင်ရာ အသိသုတ အသေးစိတ်ကို နားလည်သဘောပေါက်ပြီး ဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိသူဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ယခုအချိန်ထိ စက်ကွင်းမှ လွတ်နေခြင်းဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=TimesProfile/&gt;&lt;ref&gt;[https://www.independent.co.uk/news/world/americas/police-say-new-york-may-have-two-serial-killers-2282119.html &quot;Police say New York may have two serial killers&quot;], ''[[The Independent]]''. Retrieved May 15, 2011.&lt;/ref&gt;

၂၀၁၁ မတ်နှင့်ဧပြီတွင် တွေ့ရှိရသည့် အလောင်းများအနက် အချို့မှာ လောင်းအိုင်လန်ဒေသခံဟောင်း ကွင်းဆက် လူသတ်သမား ဂျိုဝဲလ်ရစ်ဖ်ကင် ၏ လက်ချက်ဖြစ်နိုင်ကြောင်း နယူးစ်ဒေး သတင်းထောက်များက ခန့်မှန်းသည်။ သားကောင်များအနက် ၄ ဦး၏ ကိုယ်ခန္ဓာအပြည့်အစုံကို မတွေ့ရပေ။&lt;ref name=JoelRifkin&gt;{{cite web|title=Rifkin: 'I have nothing to do with' victims|publisher=Newsday.com|url=http://www.newsday.com/news/breaking/rifkin-i-have-nothing-to-do-with-victims-1.2819302|accessdate=May 15, 2011}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ဧပြီလအတွင်း နယူးစ်ဒေး သတင်းစာ နှင့် အင်တာဗျူး၌ လတ်တလောဖော်ထုတ်ရမိသော အလောင်းများနှင့် သက်ဆိုင်မှုတစုံတရာမရှိဟု ရပ်ဖ်ကင်က ငြင်းဆိုသည်။&lt;ref name=JoelRifkin/&gt;

== သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိသူများနှင့် အာရုံထားခံရသူများ ==

=== ဂျိမ်းစ် ဘာ့ခ်  ===
ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ရဲမှူးကြီး ဂျိမ်းစ်ဘာ့ခ်မှာ လောင်းအိုင်လန်လူသတ်မှုများနှင့်ပတ်သက်မှုရှိကြောင်း သူနှင့် အဆက်အဆံလုပ်ဖူးသူ ကြေးကြီးအပျော်မယ်တစ်ဦးက ပြောသည်ဟု ဂီးလ်ဘာ့တ် မိသားစုရှေ့နေက ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;pix11.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://pix11.com/2016/12/15/lawyer-theres-connection-between-disgraced-police-chief-james-burke-unsolved-gilgo-beach-murders/|title=Escort claims disgraced ex-Police Chief James Burke linked to unsolved Gilgo Beach murders|date=December 15, 2016|website=pix11.com|author=|accessdate=October 9, 2017|archive-date=27 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327123248/https://pix11.com/2016/12/15/lawyer-theres-connection-between-disgraced-police-chief-james-burke-unsolved-gilgo-beach-murders/}}&lt;/ref&gt;  လိင်အပျော်ရုပ်များပါဝင်သည့် လက်ဆွဲခရီးဆောင်အိတ် နှင့် ညစ်ညမ်းပစ္စည်းများအား သူ၏ ကားတွင်းမှ ခိုးယူသူ အမျိုးသားတစ်ဦးအား ရိုက်နှက်မှုအတွက် ဖက်ဒရယ်အကျဉ်းထောင်၌ ၄၆ လ ထောင်ဒဏ်အပြင် ထောင်မှလွှတ် ပြီးသည့်နောက် ၃ နှစ်တိုင် စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခံရန် ၂၀၁၆ နိုဝင်ဘာတွင် ဘာ့ခ်အား ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်သည်။ ပြည်သူ့ရပိုင်ခွင့်ချိုးဖောက်မှု နှင့် တရားဥပဒေအား အနှောင့်အယှက်ပြုရန် လျှို့ဝှက် ကြံစည်မှု စွဲချက်များအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်း ဘာ့ခ်က ၂၀၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ၌ ဝန်ခံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Pelisek|first1=Christine|title=Former Police Chief James Burke Sentenced to Prison in Suspect's Beating and Cover-Up|url=http://people.com/crime/suffolk-county-police-chief-james-burke-sentenced-prison/|accessdate=December 16, 2016|work=PEOPLE.com|publisher=Time Inc.|date=November 2, 2016}}&lt;/ref&gt; အုတ်ခ် ကမ်းခြေပါတီတခု၌ ဘာ့ခ်နှင့် &quot;ကြမ်းကြမ်းတမ်းတမ်း လိင်ဆက်ဆံ&quot; ကြောင်း ကြေးကြီးအပျော်မယ်တစ်ဦးက သတင်းပေးသည်ဟု ဂီးလ်ဘာ့တ်၏ ရှေ့နေက ဒီဇင်ဘာတွင် ပြောဆိုလိုက်သည်။ ဘာ့ခ်အနေဖြင့် ရဲမှူးကြီး တာဝန်ထမ်းခဲ့စဉ်အတွင်း လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်မှုအား အက်ဖ်ဘီအိုင်က စစ်ဆေးမှုကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ခဲ့သည်ဟု သတင်းပေးခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://nypost.com/2015/12/12/busted-ex-police-chief-blocked-fbi-probe-of-gilgo-beach-murders/|title=Busted ex-police chief blocked FBI probe of Gilgo Beach murders|date=December 12, 2015|website=nypost.com|accessdate=October 9, 2017}}&lt;/ref&gt;

=== ဂျွန်ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်) ===
ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီနေ ဂျွန်ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်) မှာ လောင်းအိုင်လန်ကွင်းဆတ်လူသတ်မှုများအနက် အနည်းဆုံး ၁ ခု နှင့်ပတ်သက်ပြီး သံသယရှိသူဖြစ်သည်ဟု ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ အစိုးရရှေ့နေ ရောဘတ် ဘျန်ခဗီလာက ၂၀၁၇ စက်တင်ဘာ ၁၂ ၌ ပြောသည်။ ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ မှုခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာများနှင့် ဘစ်တ်ထရော့လ်၌ အပြစ်ရှိကြောင်း ထင်ရှားသည့် လူသတ်မှုများအကြား (ယင်းအမှုများအတွက် ၂၀၁၇ မေတွင် ရုံးတင်ခံရပြီး စက်တင်ဘာတွင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခံရသည်) ဆင်တူမှုများရှိရာ အခြားအမျိုးသမီးများ၏ သေဆုံးမှုအတွက်လည်း ဘစ်တ်ထရော့လ်မှာ တာဝန် ရှိနိုင်သည်ဟု ၎င်းကဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;eltmanAP&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;prosecutor&quot;&gt;{{citeweb|url=https://people.com/crime/prosecutor-says-john-bittrolff-long-island-serial-killer/ |title=Prosecutor Suggests a N.Y. Carpenter Could Be a Suspect in the Long Island Serial Killer Case|last=Pelisek |first=Christine |work=People|date=13 September 2017|access-date=6 May 2019}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;greene&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.nydailynews.com/news/crime/convicted-killer-tied-gilgo-beach-murders-article-1.3490281|title=Long Island carpenter convicted of killing two prostitutes eyed in at least one of the unsolved Gilgo Beach murders - NY Daily News|last=Greene|first=Leonard|website=nydailynews.com|access-date=2018-12-06}}&lt;/ref&gt;

၁၉၉၃ နှင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အသီးသီးထွက်ပေါ်လာသည့် ပြည့်တန်ဆာအမျိုးသမီး ၂ ဦးဖြစ်ကြသော ရီတာတန်ဂရက်ဒီ နှင့် ကောလင်းမက်နမီးတို့၏  ရုပ်အလောင်းများမှ တွေ့ရှိရသော မျိုးရိုးဗီဇ (ဒီအဲန်အေ) နှင့် ဆက်နွယ်ပြီး ၂၀၁၄ ၌ ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်) ဖမ်းဆီးခံရသည်။ (အခြားဆက်စပ်မှုမရှိသော အမှုအခင်းတခုအတွက် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၌ ရုံးတင် စွဲဆိုခံရသော ၎င်း၏အစ်ကိုထံမှ ရရှိသည့် ဒီအဲန်အေမှ တဆင့် တိုက်ဆိုင်စစ်ဆေးမှုပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်)&lt;ref name=&quot;eltmanAP&quot;&gt;{{citeweb|url=http://www.newser.com/article/64ad0c77a9ee4bdf9b1ec54425d42686/prosecutor-convicted-killer-may-be-tied-to-more-ny-slayings.html|title=Prosecutor: Convicted killer may be tied to more NY slayings|author=Frank Eltman, AP|work=Newser|access-date=2017-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20170913232025/http://www.newser.com/article/64ad0c77a9ee4bdf9b1ec54425d42686/prosecutor-convicted-killer-may-be-tied-to-more-ny-slayings.html|archive-date=2017-09-13|dead-url=yes|df=}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၇ မေလတွင် ဤလူသတ်မှုများအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်း ရုံးတင်စွဲဆိုခံရပြီး ထောင်ဒဏ် ၂၅ နှစ် တစပ်တဆက်တည်း ကျခံရန် စက်တင်ဘာတွင် ချမှတ်ခံရသည်။&lt;ref name=&quot;eltmanAP&quot;/&gt; လောင်းအိုင်လန် လူသတ်မှုများမှာ စုံစမ်းစစ်ဆေးဆဲဖြစ်သောကြောင့် ဆပ်ဖော့ခ် ကောင်တီ ရဲဌာနက အစိုးရရှေ့နေ၏ ပြောဆိုချက်အပေါ်မှတ်ချက်မပြုခဲ့ပေ။ ဘစ်တ်ထရော့လ်၏ အမှုလိုက်ရှေ့နေက အစိုးရရှေ့နေ၏ စွပ်စွဲချက်ကို ပယ်ချသည်။&lt;ref name=&quot;prosecutor&quot;/&gt;

အိမ်ထောင်ရှိ လက်သမား ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်)သည် လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်မှု သားကောင် ဂျက်ဆီကာ တိုင်လာ နှင့် &quot;ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆&quot; တို့၏ ကိုယ်အထက်ပိုင်းအား ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိရာမှ ၃ မိုင်အကွာရှိ မနောဗီးလ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ (အောက်ပါ သားကောင်များကဏ္ဍတွင် ရှု) ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်)သည် တိရစ္ဆာန်များအား သတ်ဖြတ် ရသည်ကို သဘောတွေ့သော မုဆိုးတဦးဟု ဘျန်ခဗလီက ပြောသည်။&lt;ref name=&quot;greene&quot;/&gt;

ဘစ်တ်ထရော့လ်(ဖ်)၏ သားကောင်များအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သူ ရီတာတန်ဂရက်ဒီ၏ အရွယ်ရောက်ပြီးသော သမီးဖြစ်သူမှာ ဂီလ်ဂို ကမ်းခြေသားကောင်များအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် မလစ်ဆာဘာသဲလမီ၏ &quot;အရင်းနှီးဆုံး သူငယ်ချင်း&quot; ဖြစ်သည်ဟု အဆိုရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;murphy17&quot;/&gt; သူမ၏သမီးဖြစ်သူမှာ မသေဆုံးမီ မနောဗီးလ်သို့ သူမ၏ဖုန်းမှ ကြိမ်ဖန်များစွာ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြောင်း ဘာသဲလမီ၏ မိခင်ဖြစ်သူက ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;prosecutor&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;murphy17&quot;&gt;{{cite web|url=http://pix11.com/2017/09/12/convicted-killer-may-be-tied-to-gilgo-beach-murders-prosecutor/|title=LI carpenter could be Gilgo Beach serial killer, tied to Craigslist murders: prosecutor|date=September 12, 2017|author=Mary Murphy|website=pix11.com|access-date=October 9, 2017|archive-date=18 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171018033556/http://pix11.com/2017/09/12/convicted-killer-may-be-tied-to-gilgo-beach-murders-prosecutor/}}&lt;/ref&gt;

=== ဂျိုးဆက်ဖ် ဘရူဝါ ===
ရှန်နန်ဂီးလ်ဘာ့တ်အား အသက်ရှင်လျက် နောက်ဆုံးမြင်လိုက်ရသူအနက် တစ်ဦးမှာ ဂျိုးဆက်ဖ်ဘရူဝါဖြစ်သည်။ သူမ ပျောက်ဆုံးသွားသည့်ညက ကြေးကြီးအပျော်မယ်အဖြစ် ခရိတ်လစ်မှတဆင့် ငှားရမ်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူ့အိမ်သို့ ဂီးလ်ဘာ့တ်ရောက်လာပြီး မကြာမီ ဂဏှာမငြိမ်ဖြစ်လာကာ ညအမှောင်ထဲသို့ထွက်ပြေးသွားသည်ဟု ဘရူဝါက ပြောသည်။ သူမအား အုတ်ခ်ကမ်းခြေတလျောက် ပြေးလွှားနေပြီး ဘရူဝါ အိမ်နီးချင်းများ၏ အိမ်တံခါးများအား လိုက်လံထုနှက်နေသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအချိန်အတွင်း &quot;သူတို့သတ်ရန်ကြိုးစားနေသည်&quot; ဟု ဂီးလ်ဘာ့တ်က နိုင်းဝမ်းဝမ်းသို့ ခေါ်ဆိုတိုင်ကြားသည်။ သို့သော် အမှားအယွင်းတစုံတရာ မတွေ့ရသဖြင့် ဘရူဝါအား သံသယဖြစ်ဖွယ်စာရင်းမှ မြန်မြန်ဆန်ဆန် ရှင်းလင်းပေးလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.huntakiller.com/blog-articles/2016/11/5/six-years-later-more-questions-than-answers-in-case-of-the-long-island-serial-killer|title=Six Years Later: More Questions than Answers in Case of The Long Island Serial Killer|website=huntakiller.com|accessdate=October 9, 2017|archivedate=18 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170918154445/https://www.huntakiller.com/blog-articles/2016/11/5/six-years-later-more-questions-than-answers-in-case-of-the-long-island-serial-killer}}&lt;/ref&gt;

=== ဒေါက်တာ ပီတာဟက်ကတ်  ===
ဂီးလ်ဘာ့တ်ပျောက်ဆုံးပြီး ၂ ရက်အကြာ၌ အုတ်ခ် ကမ်းခြေနေ ဒေါက်တာပီတာဟက်ကတ်က မိခင်ဖြစ်သူ မာရီဂီးလ်ဘာ့တ်ကို ဖုန်းခေါ်ဆိုပြီး &quot;လမ်းမှားလိုက်သည့်မိန်းကလေးများအတွက် ဂေဟာဖွင့်ထား&quot; ပြီး ဂီးလ်ဘာ့တ်အား စောင့်ရှောက်ထားသည်ဟု သူကပြောသည်ဟု သူမက နောက်ပိုင်း၌ ပြန်ပြောင်းပြောပြသည်။ ၃ ရက်အကြာတွင် သူက မိခင်ဖြစ်သူထံ ဖုန်းထပ်မံခေါ်ဆိုကာ သူမ၏ သမီးဖြစ်သူနှင့် အဆက်အသွယ်မရှိခဲ့သည့်အပြင် မာရီဂီးလ်ဘာ့တ်ကိုလည်း ဖုန်းမခေါ်ခဲ့ဟု ငြင်းဆိုသည်။ ပျောက်ဆုံးပြီးနောက် ဟက်ကတ်က မာရီထံ ဖုန်း ၂ ကြိမ်ခေါ်ဆိုထားကြောင်း အမှုလိုက်များက နောက်ပိုင်းတွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဂီးလ်ဘာ့တ်၏ ရုပ်ကြွင်းကို တွေ့ရှိရာ ရွှံ့နွံ့ထူသောနေရာမှာ ဟက်ကတ်၏ နေအိမ်ခြံဝင်း အနီးမှာပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းမနက်က ဂီးလ်ဘာ့တ်အား အိမ်တွင်း ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ဆေးပေးကာ သေဆုံးစေရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲချက်နှင့်အတူ တရားမျှတမှုကင်းမဲ့သော သေမှုသေခင်းဖြင့် ဟက်ကတ်အား ၂၀၁၂ တွင် ဂီးလ်ဘာ့တ်၏ မိသားစုက တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ဖြစ်ရပ်ကြီးကြီးကျယ်ကျယ်များတွင် သူပါဝင်ရအောင်ကြံဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် သူ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ချဲ့ကားတတ်လေ့ရှိသည်ဟု နောက်ပိုင်း၌ ရဲများက ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဂီးလ်ဘာ့တ်ပျောက်ဆုံးသည့် ညက ဟက်ကတ်၏ ဇနီးနှင့် ကလေး ၂ ဦး အိမ်တွင် ရှိသည်ဟုလည်း မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ဂီးလ်ဘာ့တ် နှင့် အခြား လောင်းအိုင်လန်သားကောင်များ သေဆုံးမှုအတွက် သံသယရှိခံရသူများ စာရင်းမှ ဟက်ကတ်အား ရဲများက ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vice.com/en_us/article/4wbegj/ghosts-of-suffolk-county-inside-the-bizarre-unsolved-case-of-the-long-island-serial-killer|title=Inside the Bizarre, Unsolved Case of the Long Island Serial Killer|date=February 3, 2016|website=vice.com|accessdate=October 9, 2017}}&lt;/ref&gt;

== သားကောင်များ ==

=== ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိရသည့် ရုပ်အလောင်းများ  ===
၂၀၁၀ နှောင်းပိုင်းမှ စတင် ဖော်ထုတ်ရမိသော လူသေအလောင်း ၁၀ အနက် ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာ၌ တွေ့ရသည့် ၄ လောင်းမှာ ခရိတ်လစ်စ်ပေါ် ဖောက်သည်ရှာကြသည့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသော ပြည့်တန်ဆာများဖြစ်သည်။ လူတိုင်း လည်ပင်းညှစ် အသတ်ခံရပြီး ၎င်းတို့၏ အလောင်းများကို ဂီးလ်ဂိုကမ်းခြေတလျောက် မစွန့်ပစ်မီ ဂုန်နီ အိတ်တွင်း ထုပ်ပိုးခံထားရသည်။&lt;ref&gt;[http://www.cbsnews.com/8301-504083_162-20053194-504083.html &quot;Long Island serial killer? Medical Examiner to study unidentified beach-area remains&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121103194649/http://www.cbsnews.com/8301-504083_162-20053194-504083.html |date=3 November 2012 }}, cbsnews.com; accessed April 12, 2011.&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့အားလုံး အခြားတနေရာတွင် အသတ်ခံရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ 

==== မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းသိရှိပြီးသူများ ====

* ကွန်နတီကတ်ပြည်နယ် နောဝစ်ချ်မှ အသက် ၂၅ နှစ် အရွယ်ရှိ အွန်လိုင်းမှဖောက်သည်ရှာသူ ကြေးကြီးအပျော်မယ် မော်ရင်း ဘရိန်နာ့ဒ်-ဘန်းစ် ။ အရပ် ၄ ပေ ၁၁ လက်မ ၊ ၁၀၅ ပေါင်ရှိ မော်ရင်းအား ၂၀၀၇ ဇူလိုင် ၉ ရက်၌ နောက်ဆုံး တွေ့မြင်စဉ်က &quot;[[နယူးယောက်မြို့|နယူးယောက်စီးတီး]] မှာ အချိန်ဖြုန်းဖို့&quot; အစီအစဉ်ရှိသည်ဟု သူမက ပြောသွားခဲ့ပြီးနောက် နောက်ထပ် မတွေ့ရတော့ပေ။&lt;ref&gt;[https://archive.today/20120904072455/http://www.norwichbulletin.com/carousel/x1850112690/DA-Norwich-woman-likely-a-victim-of-serial-killer%23axzz1KjcoxOPI &quot;DA: Norwich woman likely a victim of serial killer&quot;], Norwichbulletin.com; retrieved April 27, 2011.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|last=Hawkins |first=Kristal |url=http://www.trutv.com/library/crime/serial_killers/unsolved/long-island-ripper/maureen-brainard-barnes.html|title=Maureen Brainard-Barnes — The Long Island Ripper|publisher=Trutv.com|date=July 12, 2007|accessdate=May 20, 2014}}&lt;/ref&gt; ရုန်းကန်နေရသော မိခင်တစ်ဦးဖြစ်သူ မော်ရင်းမှာ အိမ်ဖိုးဆပ်နိုင်ရန် ခရိတ်လစ်မှတဆင့် ကြေးကြီးအပျော်မယ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေသူဖြစ်သည်။ ယခင်က လိင်မှုစီးပွားနယ်နှင့် ၇ လခန့် ကင်းကင်းနေခဲ့သော်လည်း အိမ်မှ ဖယ်ရှားရန် အကြောင်းကြားစာရပြီးနောက် ကုန်ကျစရိတ်များ ပေးနိုင်ရန် အလုပ်ပြန်ဆင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newsday.com/long-island/serial-killer/faces-of-the-gilgo-victims-1.2865774#1|title=Faces of the Gilgo victims|publisher=Newsday|date=April 30, 2013|accessdate=May 20, 2014}}&lt;/ref&gt; Her body was found in December 2010.&lt;ref name=WABC-TV&gt;{{cite web|url=http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news/local/long_island&amp;id=8050530|title=Three more human remains found on Long Island|publisher=[[WABC-TV]]|date=April 4, 2011|access-date=April 7, 2011|accessdate=29 December 2020|archivedate=30 July 2012|archiveurl=https://www.webcitation.org/69XA3l9Ht?url=http://abclocal.go.com/wabc/story?section=news%2Flocal%2Flong_island&amp;id=8050530}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် သူမအလောင်းအား တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မော်ရင်းပျောက်ဆုံးပြီးမကြာမီ သူမ၏ သူငယ်ချင်း ဆယ်ရာကားနစ်မှာ အမျိုးသားတစ်ဦး၏ မရင်းနှီးသည့်နံပါတ်တစ်ခုမှ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ထိုသူက မကြာသေးမီက မော်ရင်းကို အသက်ထင်ရှားတွေ့ရှိရပြီး &quot;ကွင်းစ်ရှိပြည့်တန်ဆာအိမ်&quot; တစ်ခုတွင် နေလျက်ရှိကြောင်း ပြောခဲ့သော်လည်း သူကိုယ်တိုင်မှာ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းနှင့် ယင်းအိမ်လိပ်စာကို ပေးရန် ငြင်းဆိုသည်။ ဖုန်းပြန်ခေါ်ပြီး အိမ်လိပ်စာပေးမည်ဟု ပြောသော်လည်း ပြန်လည်ခေါ်ဆိုခြင်းမရှိတော့ပေ။ နယူးယောက် သို့မဟုတ် ဘော့စတွန် လေယူလေသိမ်းရှိကြောင်း ကွဲကွဲပြားပြားသိနိုင်သည့် လေသံမရှိဟု ကားနစ်က ပြောသည် 
* အီးရီကောင်တီ၊ နယူးယောက်နေ မလီဆာဘာသဲလမီ ၂၄ နှစ်မှာ ၂၀၀၉ ဇူလိုင် ၁၀ တွင် ပျောက်ဆုံးသွားသည်။ ဘရွန့်စ် တွင် နေထိုင်ပြီး ကြေးကြီးအပျော်မယ်အဖြစ် ခရိတ်လစ်မှတဆင့် ဖောက်သည်ရှာ လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။&lt;ref name=wsjblog2011-01-24&gt;{{cite news|url=https://blogs.wsj.com/metropolis/2011/01/24/drawn-to-citys-glamour-cut-down-by-a-serial-killer|title=Drawn to city's glamour, cut down by serial killer|publisher=Wall Street Journal|date=January 24, 2010|access-date=April 9, 2016}}&lt;/ref&gt; ပျောက်ဆုံးသည့်ညက ဖောက်သည်တစ်ဦးနှင့်တွေ့ဆုံပြီး သူမ၏ ဘဏ်အကောင့်တွင် ဒေါ်လာ ၉၀၀ အပ်နှံကာ ရည်းစားဟောင်းအမျိုးသားထံ ဖုန်းခေါ်ခဲ့သော်လည်း ဖုန်းမဝင်ခဲ့ပါ။ ပျောက်ဆုံးပြီး တစ်ပတ်အကြာမှ နောင် ၅ ပတ်တိုင်အောင် သူမ၏ ဆယ်ကျော်သက်အရွယ် ညီမငယ် အမန်ဒါထံသို့ အမျိုးသားတဦးက မလစ်ဆာ၏ ဖုန်းအသုံးပြု၍ &quot;ရုန့်ရင်း လှောင်ပြောင်သရော် စော်ကား&quot; သည့် ခေါ်ဆိုမှုများအား ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့် ထိုသူမှာ လူသတ်သမားဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ဖုန်းခေါ်ဆိုသူက အမန်ဒါအား &quot;အစ်မလိုပဲ မကောင်းသည့်မိန်းမ တစ်ယောက်လား&quot; ဟု မေးမြန်းခဲ့ပြီး တစထက်တစ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မလစ်ဆာ  သေဆုံး သွားပြီဖြစ်ကြောင်း နှင့် သူမပုပ်သိုးသွားပုံကို ကြည့်နေမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖုန်းခေါ်ဆိုသူက အမန်ဒါအား ပြောကြားကာ အဆုံးသတ်ခဲ့ သည်။ ခေါ်ဆိုမှုအချို့ကို မန်ဟက်တန်မြို့လယ် မက်ဒီဆန်ရင်ပြင်ပန်းခြံ နှင့် မဆာပကွား တို့မှ ပြုလုပ်ကြောင်း ရဲများက ခြေရာခံနိုင်ခဲ့သော်လည်း ခေါ်ဆိုသူကို ဖော်ထုတ်သတ်မှတ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။&lt;ref name=&quot;NYT2011-04-08&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2011/04/09/nyregion/09bodies.html|title=Prostitutes' killer seen as versed in police techniques|work=The New York Times|date=April 8, 2011|accessdate=April 9, 2016|first1=William K.|last1=Rashbaum|first2=Joseph|last2=Goldstein}}&lt;/ref&gt; သူမ ပျောက်ဆုံးချိန် မလစ်ဆာ၏ဖုန်းမှ မနောဗီးလ်သို့ ခေါ်ဆိုမှုများစွာရှိခဲ့ကြောင်း မလစ်ဆာ၏ မိခင်က ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;people.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://people.com/crime/prosecutor-says-john-bittrolff-long-island-serial-killer/|title=Prosecutor Suggests a N.Y. Carpenter Could Be a Suspect in the Long Island Serial Killer Case|date=September 13, 2017|website=people.com|accessdate=October 9, 2017}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၇ စက်တင်ဘာ၌ အခြားလူသတ်မှု ၂ ခုကို ကျူးလွန်ခဲ့သူ တမြို့တည်းသား လက်သမား ဂျွန်ဘစ်ထရော့လ်ဖ်အား လောင်းအိုင်လန်အမှုများအတွက် သံသယတရားခံအဖြစ် အမည်တပ်ခြင်းခံရသည်။&lt;ref name=&quot;people.com&quot;/&gt;
* [[မိန်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းပေါ့တ်လန်းမှ မေးဂန်ဝါးတားမန်း အသက် ၂၂ မှာ ကြေးကြီးအပျော်မယ်အဖြစ် ခရိတ်လစ်တွင် ကြော်ငြာတင်ပြီးနောက် ၂၀၁၀ ဇွန် ၆ ရက်တွင် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သည်။ ထိုရက်မတိုင်မီက သူမ၏ အသက် ၂၀ အရွယ် ရည်းစားဖြစ်သူ အမျိုးသားအား အပြင်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ခဏကြာလျှင် ဖုန်းခေါ်မည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ သူမပျောက်ဆုံးချိန်က ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ အရှေ့မြောက် ၁၅ မိုင်အကွာ နယူးယောက် Hauppauge ရှိ မိုတယ် တစ်ခုတွင် တည်းခိုလျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် သူမအလောင်းအား ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိရသည်။&lt;ref name=&quot;BNO&quot;&gt;{{cite web|url=http://wireupdate.com/wires/16417/police-find-more-victims-of-suspected-long-island-serial-killer|title=Police find more victims of suspected Long Island serial killer|publisher=[[BNO News]]|date=April 4, 2011|accessdate=April 9, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20120529235245/http://wireupdate.com/wires/16417/police-find-more-victims-of-suspected-long-island-serial-killer/|archive-date=May 29, 2012|dead-url=yes|df=mdy-all|archivedate=29 May 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120529235245/http://wireupdate.com/wires/16417/police-find-more-victims-of-suspected-long-island-serial-killer/}}&lt;/ref&gt;
* ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ မြောက်ပိုင်း ၁၀ မိုင်အကွာရှိ မြို့ဖြစ်သော နယူးယောက် နော့သ်ဘက်ဘလွန် မှ အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ် အမ်ဘာလင်းကော်စတယ်လိုမှာ ဟီးရိုးအင်းဆေးစွဲနေသူ ပြည့်တန်ဆာတဦးဖြစ်ကာ ၂၀၁၀ စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့၌ ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;BNO&quot;/&gt; ထိုညက သူမထံ ဖုန်းအကြိမ်ကြိမ်ခေါ်ဆိုပြီး အလုပ်အတွက် ဒေါ်လာ ၁၅၀၀ ကမ်းလှမ်းသော သူစိမ်းတစ်ဦးနှင့်တွေ့ဆုံရန် ထွက်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;[http://www.newsweek.com/2011/04/17/terror-on-long-island.html &quot;Terror on Long Island&quot;] [[Newsweek]]; retrieved April 27, 2011.&lt;/ref&gt; ကော်စတယ်လို၏ ညီမဖြစ်သူ အပျော်မယ် ကမ်ဘာလေအိုဗာစတျိက လူသတ်သမားကို မျှားခေါ်ရန် အမဖြစ်သူ ဟန်ဆောင်ကာ ခရိတ်လစ် ဘွတ်ကင်စနစ် တခုတည်းကိုပင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ၂၀၁၂ က ဝန်ခံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thesun.co.uk/sol/homepage/news/4123030/Call-girl-Kimberly-Overstreet-Ill-be-bait-to-lure-serial-killer.html|title=Call girl: I'll be the bait to lure my sister's killer|author=Pete Samson|publisher=thesun.co.uk|date=February 11, 2012|accessdate=June 18, 2012|location=London, UK}}&lt;/ref&gt;

=== ၂၀၁၁ မတ်နှင့် ဧပြီတို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ရုပ်အလောင်းအကြွင်းအကျန်များ ===
ဒီဇင်ဘာလ၌တွေ့ရှိခဲ့သည့်နေရာမှ အရှေ့အရပ် ၂ မိုင်ပတ်လည်အတွင်း ရုပ်ကြွင်းများ လေးစုံကို မတ် (၂၉) နှင့် ဧပြီ (၄) ရက်နေ့တို့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရသည်။&lt;ref name=LIkiller/&gt; အမျိုးသမီး (၂) ဦး ၊ အမျိုးသား (၁) ဦးနှင့် လမ်းလျှောက်တတ်စကလေး (၂) ဦးတို့၏ ရုပ်ကြွင်းများဖြစ်သည်။ Nassau ကောင်တီသို့ ရှာဖွေမှုချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ ဧပြီ (၁၁) ရက်နေ့တွင် အရိုးခေါင်းနှင့် ရုပ်ကြွင်းတပိုင်းတစတို့ကို (၁) မိုင်ခြားလျက် တွေ့ရှိရသည်။&lt;ref name=ABCNews_2011-04-11&gt;{{cite web|url=http://abcnews.go.com/US/long-island-bodies-killer/story?id=13346276|title=Cops: Long Island Bodies May Be From More Than One Killer|publisher=ABC News|date=April 11, 2011|accessdate=April 17, 2011}}&lt;/ref&gt; ဒီဇင်ဘာလတွင် တွေ့ရှိရသည်များ၏ အနောက်ဘက် (၅) မိုင်ခန့်တွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=Newsday_map&gt;{{cite web|url=http://www.newsday.com/long-island/suffolk/bodies-found-at-li-beaches-1.2541830|title=Bodies found at LI beaches (map)|publisher=Newsday.com|date=April 11, 2011|accessdate=April 17, 2011}}&lt;/ref&gt;

==== ဖော်ထုတ်ပြီး ====

* မန်ဟက်တက်မှ အသက် ၂၀ အရွယ် ဂျက်ဆီကာတေလာသည် ၂၀၀၃ ဇူလိုင် ၂၆ တွင် ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ဇူလိုင် ၂၆ တွင် ဖြတ်တောက်ခံထားရသော သူမ၏ ဦးခေါင်းနှင့် လက်များမပါရှိသော ကိုယ်ခန္ဓာအပေါ်ပိုင်းကို ဗလာကျင်းလျက် နယူးယောက် မနောဗီးလ်ရှိ ဂီးလ်ဂိုကမ်းခြေ အရှေ့ရပ် ၄၅ မိုင်တွင် တွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2003/12/14/nyregion/4-bodies-leave-hamlet-on-edge.html|title=4 Bodies Leave Hamlet On Edge|date=December 14, 2003|work=nytimes.com|first=Julia C.|last=Mead}}&lt;/ref&gt; ထိုနှစ် နှောင်းပိုင်တွင် ဒီအဲန်အေ ခွဲခြမ်းဆန်းစစ်မှုများအရ ဤအစိတ်အပိုင်းများအား ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ လောင်းအိုင်လန်အဝေးပြေးလမ်းပေါ် ဟယ်လ်ဇီမနောလမ်း ဖြတ်သန်းသွားသည့်နေရာမှ မြောက်ဘက် ချဉ်းကပ်လမ်း လမ်းချော အဆုံးပိုင်းရှိ သစ်သားဖြတ်စပုံထက်တွင်  တေလာ၏ ကိုယ်အထက်ပိုင်းကို တွေ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်အောက်တွင် ပလတ်စတစ်အခင်းကိုတွေ့ရှိရပြီး ချွန်ထက်သောလက်နက်ဖြင့် သူမကိုယ်ပေါ်မှ တက်တူးကို လှီးထုတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2004/02/08/nyregion/in-brief-a-manorville-body-is-identified.html|title=A Manorville Body Is Identified|date=February 8, 2004|work=The New York Times|first=Julia C.|last=Mead}}&lt;/ref&gt; မတ် ၂၉ တွင် ဂီလ်ဂို၌ တွေ့ရသည့် အရိုးခေါင်း ၊ လက်တစုံ နှင့် လက်မောင်းတို့မှာ တေလာနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိကြောင်း ၂၀၁၁ မေ ၉ တွင် သတင်းထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.longislandpress.com/2011/03/24/long-islands-other-serial-killer/ Long Island's Other Serial Killer] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120809175201/http://www.longislandpress.com/2011/03/24/long-islands-other-serial-killer/ |date=2012-08-09 }}, LongIslandPress.com; accessed April 9, 2016.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;newsday.com&quot;/&gt; ဝါရှင်တန် ဒီစီနှင့် မန်ဟက်တန်တို့တွင် ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=LIkiller/&gt;&lt;ref&gt;[http://www.dailymail.co.uk/news/article-1385327/Craiglist-ripper-At-TWO-killers-dumped-bodies-Long-Island.html &quot;'Craigslist Ripper' police reveal at least TWO killers dumped bodies on Long Island beach as new victim is identified&quot;], dailymail.co.uk; retrieved May 9, 2011.&lt;/ref&gt;

==== မဖော်ထုတ်ရသေးသူများ ====

* &quot;ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆&quot;- လူဦးခေါင်း၊ ညာခြေ နှင့် လက်များကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီ ၄ ရက်တွင် တွေ့ရှိရာ အမည်မဖော်နိုင်သော သားကောင်တစ်ဦးအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဂျက်ဆီကာတေလာ၏ ခန္ဓာရုပ်ကြွင်း အများစုအား တွေ့ရှိရာ မနောဗီးလ်၌ပင် သူမ၏ ခန္ဓာကိုယ် ကျန်ရှိအစိတ်အပိုင်းများအား ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၉ တွင် တွေ့ရသည်။ ဓာတ်အားပေးလိုင်း၊ ဓာတ်အားပေးလိုင်းချဉ်းကပ်လမ်းအနီး ကပ်လျက် ဟယ်လ်ဇီးမနာ လမ်း နှင့် မီးလ်လမ်း လမ်းဆုံအနီး တောအုပ်အတွင်း စွန့်ပစ်ထားသော အမှိုက်အိတ်များအတွင်းမှ သားကောင်း၏ ကိုယ်အထက်ပိုင်းကို တွေ့ရသည်။ သူမ၏ညာခြေကို ခြေမျက်စိအထက်ပိုင်းမှ ခုတ်ဖြတ်ထားသည့်အတွက် မှတ်မိနိုင်သည့် အမှတ်အသား သို့မဟုတ် တက်တူးကို ဖုံးထားနိုင်ရန် ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ဂျက်ဆီကာတေလာ နှင့် ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆ တို့၏ ဖြတ်တောက်စိတ်ပိုင်းခံထားရသော အလောင်းအကြွင်းအကျန်များအား တစ်မြို့တည်း၌ တစ်ပုံစံတည်း စွန့်ပစ်ထားသည့်အတွက် အချိတ်အဆက်ရှိပုံပေါ်သည်။ ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆ ၏ ခဲခြစ်ပုံကြမ်းအား ၂၀၁၁ စက်တင်ဘာတွင် ရဲဌာနက ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ အရပ် ၅ ပေ ၂ လက်မခန့် နှင့် အသက် ၁၉ နှင့် ၃၅ ကြားရှိပုံပေါ်သည်။ ပြည့်တန်ဆာအဖြစ်အသက်မွေးခဲ့ဟန်ရှိသည်။&lt;ref name=NYPost/&gt;
* &quot;ဂျွန်ဒိုး&quot; - ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာတွင် ဖော်ထုတ်ရမိသော ပထမအလောင်း ၄ လောင်းနှင့် အလွန်နီးကပ်သောနေရာ ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ၌ ၂၀၁၁ ဧပြီ ၄ တွင် တွေ့ရသည့် ခန္ဓာကိုယ်မှာ တုံးသောလက်နက်ဖြင့် ရိုက်နှက်ခံရသည့် ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးသည့် အာရှသား ငယ်ရွယ်သောအမျိုးသားဖြစ်ဟန်ရှိသည်။&lt;ref name=LIkiller/&gt;&lt;ref name=&quot;newsday.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.newsday.com/long-island/suffolk/bodies-found-at-li-beaches-1.2541830|title=Bodies found at LI beaches|work=Newsday|accessdate=April 9, 2016}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ စက်တင်ဘာတွင် သားကောင်၏ ခဲခြစ်ပုံကြမ်းကို ရဲဌာက ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် အသက်မွေးသူဖြစ်နိုင်ကြောင်း နှင့် သေဆုံးချိန်က အမျိုးသမီးအဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။&lt;ref name=NYPost/&gt; အသက် ၁၇ နှင့် ၂၃ အကြား၊ အရပ် ၅ ပေ ၆ လက်မ ရှိပြီး သွား ၄ ချောင်း ပျောက်ဆုံးနေကာ သေဆုံးပြီးသည်မှာ ၅ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်အထိ ရှိနေနိုင်သည်။&lt;ref name=NYPost/&gt; အမျိုးသမီးတစ်ဦး အသွင်နေထိုင်ခဲ့ဟန်ရှိပြီး အမျိုးသမီးမဟုတ်ကြောင်း လူသတ်သမားက သိရှိသွားသည့်အတွက် အသတ်ခံရဖွယ်ရှိ သည်ဟု ယူဆသည်။ သူ့တွင် အရိုးကြွက်သားဖွဲ့စည်းပုံ မူမမှန်သောရောဂါရှိသဖြင့် သွားပုံလာပုံကို ထိခိုက်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.doenetwork.org/cases/2864umny.html|title=The Doe Network: 2864UMNY|work=doenetwork.org|accessdate=November 9, 2018|archive-date=21 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180621142503/http://www.doenetwork.org/cases/2864umny.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ဘေဘီဒိုး&quot; - ၂၀၁၁ ဧပြီ ၄ ရက်တွင် &quot;ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆&quot; ၏ အကြွင်းအကျန်တပိုင်းတစကို တွေ့ရှိရာမှ ပေ ၂၅၀ အကွာတွင် တွေ့ရှိရသော တတိယမြောက်အလောင်းမှာ ၁၆ မှ ၂၄ လသား မိန်းခလေး ဖြစ်ပြီး အရိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/2011/05/30/nyregion/among-bodies-discarded-on-a-beach-one-that-doesnt-fit.html &quot;Among Bodies Discarded on a Beach, One That Doesn't Fit&quot;], ''The New York Times''; retrieved May 30, 2011.&lt;/ref&gt; စောင်တစ်ခုနှင့် ထုပ်ပိုးထားပြီး မြင်သာသည့် ဒဏ်မတွေ့ရှိရ။ ဒီအဲန်အေ စစ်ဆေးမှုအရ ကလေး၏မိခင်မှာ ဂျုန်းစ်ကမ်းခြေ ပြည်နယ်ပန်းခြံအနီး အရှေ့ ၁၀ မိုင်တွင် တွေ့ရသည့် &quot;ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၃&quot; ဖြစ်သည်။&lt;ref name=NYT2011&gt;[https://www.nytimes.com/2011/09/21/nyregion/identities-still-sought-in-string-of-murders-on-long-island.html Pursuing Identities, Police Disclose Details about LI victims], nytimes.com, September 21, 2011.&lt;/ref&gt; ကလေးမှာ လူဖြူမဟုတ်သူဖြစ်ပြီး ရွှေနားကပ် ၊ ရွှေဆွဲကြိုး ဝတ်ဆင်ထားသည်။&lt;ref name=NYT2011/&gt;&lt;ref name=LIPress/&gt;
* &quot;သစ်တော်သီးများ/ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၃&quot; - ၁၉၉၇ ဇွန် ၂၈ တွင် နယူးယောက်၊ လိတ်ခ်ဗျူးမြို့တွင်း ဟမ့်စတက်ကန် ပြည်နယ်ပန်းခြံ၌ တွေ့ရသော အမည်မဖော်နိုင်သည့် အာဖရိကန်-အမေရိကန်လူမျိုး အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦး၏ ဖြတ်တောက်ခံထားရသော ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ကန်အနောက်ဘက် ပတ်လမ်းဘေးတွင် စွန့်ပစ်ထားသော အစိမ်းရောင် ပလတ်စတစ်ပုံးအတွင်းမှ ခန္ဓာကိုယ်ကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်သည်။ တကိုက်ကိုက်ခံထားရသည့် အသဲပုံ သစ်တော်သီး နှင့် အသီးအူတိုင်မှ သူမ၏ ဘယ်ဘက်ရင်သားပေါ် စီးကျနေသည့် အစက် ၂ စက်ပုံ တက်တူးပါရှိသည်ဟု အမှုလိုက်များက သတင်းပေးသည်။ ၂၀၁၁ ဧပြီ ၁၁ တွင် ကောင်တီရဲဌာနက ဂျုန်းစ်ကမ်းခြေ ပြည်နယ်ပန်းခြံ၌ ဖြတ်တောက်ခံထားရသော လူ့အရိုးအပိုင်းအစများကို ပလတ်စတစ်အိတ်တလုံးအတွင်းမှ တွေ့ရှိရသဖြင့် &quot;ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၃&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဒီအဲန်အေ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာစစ်ဆေးမှုအရ သားကောင်မှာ &quot;ဘေဘီဒိုး&quot; ၏ မိခင်ဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref name=NYT2011/&gt; &quot;ဘေဘီဒိုး&quot; နှင့်ဆင်တူ ရွှေလက်ဝတ်ရတနာ ဝတ်ဆင်ထားသည်ကို လည်း တွေ့ရသည်။ ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာတွင် သစ်တော်သီးများနှင့် ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၃ မှာ တစ်ဦးတည်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.longislandpress.com/2016/12/13/unidentified-murder-victim-dubbed-peaches-linked-to-gilgo-beach-killings/|title=Murder Victim Dubbed 'Peaches' Linked to Long Island Serial Killer Case|first=Timothy|last=Bolger|date=December 13, 2016|website=longislandpress.com|accessdate=October 9, 2017}}&lt;/ref&gt;
* &quot;ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၇/မီးကျွန်း ဂျိန်းဒိုး&quot; - ၂၀၁၁ ဧပြီ ၁၁ တွင် တူဘေးကမ်းခြေအနီး၌ လူ့အရိုးခေါင်းနှင့် သွားအနည်းငယ်ကို သီးခြားစီဖြစ်လျက်ဖော်ထုတ်ရမိသည်။&lt;ref name=&quot;nbcnewyork.com&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;newsday.com&quot;/&gt; ၁၉၉၆ ဧပြီ ၂၀ ၌ မီးကျွန်းပေါ် တင်ကျန်လာသည့် အမှိုက်အိတ်အတွင်းမှ ဖြတ်တောက်ထားသည့် ခြေထောက်တစ်စုံနှင့် ဒီအဲန်အေအရ ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။&lt;ref name=NYT2011/&gt; သားကောင်၏ ဘက်ခြေထောက်ပေါ်တွင် ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာအမာရွတ်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.doenetwork.org/cases/1019ufny.html|title=The Doe Network: 1019UFNY|work=doenetwork.org|accessdate=November 9, 2018|archive-date=10 November 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181110080245/http://www.doenetwork.org/cases/1019ufny.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== အခြားဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာသားကောင်များ  ===
အောက်ပါအမှုများအား အခြား ရုပ်အလောင်း ၁၀ လောင်းနှင့် တရားဝင် ချိတ်ဆက်မှုမပြုရသေးသော်လည်း ရဲများက ပြန်လှန်သုံးသပ်လျက်ရှိသည် -  

* ၁၉ နှစ် အရွယ် တီနာ ဖော့ဂလီယာအား ဝက်စ်အစ်စလစ်(ပ်)ရှိ ရောခ့်တီးဝိုင်းပွဲနေရာတစ်ခု၌ ၁၉၈၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့  နံနက်စောစောက နောက်ဆုံးမြင်တွေ့လိုက်ရသည်။ သူမအား တောင်တက်သမားတစ်ဦးအဖြစ် သိကြသည်။ သူမ၏ ဖြတ်တောက်စိတ်ပိုင်းခံထားရသော ခန္ဓာကိုယ်ကို ပို့ဆောင်ရေးဌာနအလုပ်သမားများက ဖေဖော်ဝါရီ ၃ ရက်က ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်း လမ်းပခုံးပေါ်၌ တွေ့ခဲ့ကြသည်။ ဂီလ်ဂိုနှင့် အုတ်ခ် ကမ်းခြေသို့ ဦးတည်လျက်ရှိသော ရောဘတ်မော့စစ် တာလမ်းမှ မြောက်အရပ် မိုင်အနည်းငယ်အကွာ၌ ပလတ်စတစ် အမှိုက်အိတ် ၃ လုံးတွင်းမှ သူမရုပ်အလောင်းအပိုင်းအစများအား တွေ့ရှိရသည်။ ဖော့ဂလီယာဝတ်ဆင်ထားသည် ဟု သိရသော စိန်လက်စွပ်မှာ ပျောက်ဆုံးနေပြီး အမှိုက်အိတ်များအတွင်းမျ အမည်မသိအမျိုးသားတစ်ဦး၏ ဒီအဲန်အေကို တွေ့ရသည်။ လောင်းအိုင်လန်ကွင်းဆက်လူသတ်မှု၏ အစောပိုင်းသားကောင်တစ်ဦး ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည် ဟူသည့် အချက်ကို ရဲများက ပယ်ချခြင်းမရှိသေးပေ။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://pix11.com/2017/07/14/male-dna-retrieved-in-mystery-of-dismembered-teen-left-in-3-bags-on-long-island-parkway/|title=Male DNA retrieved in mystery of dismembered teen left in 3 bags on Long Island Parkway|date=July 14, 2017|website=pix11.com|accessdate=October 9, 2017|archive-date=25 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170925021358/http://pix11.com/2017/07/14/male-dna-retrieved-in-mystery-of-dismembered-teen-left-in-3-bags-on-long-island-parkway/}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀၀၇ မတ် ၃ တွင် အမည်တပ်နိုင်ခြင်းမရှိသေးသော စပိန်နွယ်ဖွား သို့မဟုတ် အသားရောင်ဖျော့သောအာဖရိကန်-အမေရိကန်အမျိုးသမီး တစ်ဦး၏ ဖြတ်တောက်ခံထားရသည့် ကိုယ်အပေါ်ပိုင်းပါဝင်သည့် ခရီးဆောင်သေတ္တာ တလုံး မမာရိုနက်ခ် မြို့ပေါ်၊ ဟာဘာအိုင်းလန်ပန်းခြံရှိ ကမ်းခြေတစ်ခုပေါ် တင်ကျန်လာသည်။ သူမ၏ ဘယ်ဘက်ရင်သား ပေါ်တွင် ချယ်ရီသီး ၂ လုံးပုံ တက်တူးပါရှိရာ သစ်တော်သီးများ ကိုယ်ပေါ်တွင် တွေ့ရသည့် တက်တူးနှင့် ဆင်တူ သည်။ ဓားထိုးအသတ်ခံရဖွယ်ရှိပြီး အမည်ဖော်နိုင်သေးခြင်းမရှိသည့်အတွက် အမှုလိုက်များက &quot;ချယ်ရီသီးများ&quot; ဟု ရည်ညွှန်းသည်။ ဖြတ်တောက်ခံရသည့် ခြေထောက်တစ်ဖက်မှာ ၂၀၀၇ မတ် ၂၁ ရက်တွင် ကိုးလ်ဒ်စပရင်းဟာဘာ ပေါ်သို့လည်းကောင်း၊ ကျန်တစ်ဖက်မှာ နောက်ရက်တွင် အွိုင်စတာဘေးရှိ ကို့ဗ်နက်ခ် ရွာတွင်လည်းကောင်း ပေါ်လာခဲ့သည်။ &quot;ချယ်ရီသီးများ&quot; အား ဖြတ်တောက်စိတ်ပိုင်းထားသည့် ဟန်မှာ ဂျက်ဆီကာတေလာ ၊ &quot;သစ်တော်သီးများ&quot; နှင့် &quot;ဂျိန်းဒိုး နံပါတ် ၆&quot; တို့အား ဖြတ်တောက်စိတ်ပိုင်းပုံနှင့် တူညီရာ အခြားသားကောင်များနှင့် ချိတ်ဆက်မှုရှိနိုင်သည့် သဘောရသည်။&lt;ref name=&quot;archive.longislandpress.com&quot;&gt;{{cite web|url=http://archive.longislandpress.com/2011/05/11/two-ocean-parkway-remains-still-await-identification|title=Long Island Serial Killer: Two Ocean Parkway Bodies Still Await Identification|work=Long Island Press|date=May 11, 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://doenetwork.org/cases/605ufny.html|title=The Doe Network: 605UFNY|work=doenetwork.org|accessdate=April 9, 2016|archive-date=28 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228042251/http://www.doenetwork.org/cases/605ufny.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
* လောင်းအိုင်လန်ရဲဌာနက အခြားအလားတူမဖြေရှင်းရသေးသည့် ပြည့်တန်ဆာအသတ်ခံရမှုများအား ပြန်လည် စုံစမ်းနေကြောင်း နယူးယောက်ပို့စ်သတင်းစာက ၂၀၁၁ မေလ ၁၇ နေ့စွဲဖြင့် သတင်းဖော်ပြသည်။ ကလေး ၃ ဦး မိခင် အသက် ၃၉ နှစ်အရွယ် တန်ညာရပ်ရှ်၏ ရုပ်အလောင်း အပိုင်းအစများကို နယူးယောက်ပြည်နယ် ဘဲလ်မောရှိ ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်း လမ်းပခုံးပေါ်က လက်ဆွဲသေတ္တာငယ်တွင်းတွေ့ရှိရသည်ဟု သတင်းက ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;[http://www.nypost.com/p/news/local/murders_eyed_for_tie_to_li_serial_6PPJs4bjEOqYKonueuhjoO &quot;2 murders eyed for tie to LI serial slays&quot;], New York Post; retrieved May 18, 2011.&lt;/ref&gt;
* ရှန်နန်မာရီယာဂီးလ်ဘာ့တ် (၁၉၈၆ အောက်တိုဘာ ၂၄ - ၂၀၁၀ မေ ၁) သည် ကြေးကြီးအပျော်မယ်ဖြစ်ကာ လောင်းအိုင်လန် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား၏ သားကောင်ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ၂၀၁၀ မေ ၁ ရက် ညသန်းခေါင်ကျော်တွင် အုတ်ခ်ကမ်းခြေရှိ ဖောက်သည်၏ နေအိမ်သို့ထွက်သွားခဲ့သည်။ နံနက် ၄ နာရီ ၅၁ တွင် နိုင်းဝမ်းဝမ်းအဖွဲ့က ဂီးလ်ဘာ့တ်ထံမှ ကြောက်လန့်ထိတ်လန့်စွာ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ရရှိခဲ့ပြီး တစ်ယောက်ယောက်က သူမနောက်လိုက်နေကြောင်း၊ သူမအား သတ်ရန်ကြိုးစားနေကြောင်း တိုင်ကြားခဲ့သည်။ သူမအား ညအမှောင်ထဲ ထွက်မပြေးခင် နယ်ခံ အိမ်တံခါးများကို ထုနှက်နေပြီး အကူအညီအော်ဟစ်တောင်းနေသည်ကို နောက်ဆုံးတွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.cbsnews.com/news/48-hours-uncovers-missing-escort-shannan-gilberts-final-minutes|title=&quot;48 Hours&quot; uncovers missing escort Shannan Gilbert's final minutes|date=July 20, 2013|work=cbsnews.com}}&lt;/ref&gt; ၁၉ လ ကြာ အောင် ရှာဖွေခဲ့ပြီးနောက် သူမအားနောက်ဆုံးမြင်တွေ့ခဲ့ရာ နေရာမှ မိုင်ဝက်ခန့်အကွာ နွံတောတွင် သူမ၏ ကြွင်းကျန်ရုပ်အလောင်းကို ရဲများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/news/crime/body-shannan-gilbert-found-oak-beach-missing-2010-article-1.990801|location=New York|work=Daily News|title=Body of Shannan Gilbert found in Oak Beach, L.I.; Had been missing since May 2010 – NY Daily News}}&lt;/ref&gt; နွံတောတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် မတော်တဆရေနစ် သေဆုံးသည်ဟူသော ယူဆချက်ကို ဆပ်ဖော့ခ်ကောင်တီ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစစ်ဆေးသူများက ၂၀၁၂ မေတွင် ပယ်ချခဲ့သည်။ ဆေးဝါးကြောင့် အကြောက်လွန်နေပြီး &quot;မှားယွင်းလွဲချော်မှုကြောင့် သေဆုံးမှု&quot; သို့မဟုတ် &quot;မရေရာ&quot;ဟု ၎င်းတို့က ကောက်ချက်ချခံရသည်။ သူမ အသတ်ခံရသည်ဟု မိသားစုက ယုံကြည်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.nbcnewyork.com/news/local/Shannan-Gilbert-Gilgo-Beach-Autopsy-Remains-Serial-Killer-Prostitute-149687895.html Shannan Gilbert's Cause of Death &quot;Undetermined&quot;], nbcnewyork.com; accessed April 9, 2016.&lt;/ref&gt; သူမပျောက်ဆုံးသွားသည့် ညက ဖြစ်ပျက်ခဲ့ပုံကို ပိုသိရှိရရေး မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် သူမ၏ မိခင် မာရီဂီးလ်ဘာ့တ်က ဆပ်ဖော့ခ် ကောင်တီ ရဲဌာနကို ၂၀၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့က တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nypost.com/p/news/local/family_lawsuit_against_physician_EfxzNwV3RPXre5jE7WJlkL|work=New York Post|first=Selim|last=Algar|title=Family of Gilgo Beach serial killer victim Shannan Gilbert files lawsuit against physician|date=November 15, 2012}}&lt;/ref&gt; ဂီလ်ဘာ့တ် သေဆုံးမှုနှင့်ပတ်သက်သည့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာများကြောင့် သေဆုံးသည့် အကြောင်းရင်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း သိနိုင်ရေးအတွက် ဂီလ်ဘာ့တ်၏ ရုပ်ကြွင်းအား အနှောင်အဖွဲ့ကင်းသော အလောင်းခွဲစိတ်စစ်ဆေးမှု တစ်ရပ် ပြုလုပ်ရန် နာမည်ကျော် အလောင်းခွဲစိတ်စစ်ဆေးမှု ပညာရှင် ဒေါက်တာ မိုက်ကယ်ဘေးဒန်က သဘောတူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.foxnews.com/us/2014/09/18/noted-coroner-michael-baden-to-request-independent-autopsy-on-remains-shannan/|title=Famed coroner Baden seeks to autopsy remains of Craigslist escort|author=Cristina Corbin|work=Fox News|date=September 18, 2014}}&lt;/ref&gt;  အလောင်းစစ်ဆေးမှုမှ သံခွာပုံလည်ပင်းရိုးတွင် ဒဏ်ရာတွေ့ရှိရသဖြင့် လည်ညှစ်သတ်ခံရဖွယ်ရာ ရှိသည်။ အလောင်းမှာ ပက်လက်အနေအထားဖြင့် တွေ့ရှိရသည်ဖြစ်ရာ ရေနစ် သေဆုံးမှုများတွင် တွေ့ရလေ့မရှိဟု ဘေးဒန် က မှတ်ချက်ပြုသည်။ မည်သို့ပင်ရှိစေ သူမ၏ သေဆုံးမှုကို မတော်တဆမှုအဖြစ် ရဲဌာနက တရားဝင် မှတ်တမ်းပြုထားဆဲဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[http://www.foxnews.com/us/2015/03/12/prostitute-found-dead-near-ny-serial-killers-dumping-ground-likely-murdered Prostitute found dead near NY serial killer's dumping ground], foxnews.com, March 12, 2015.&lt;/ref&gt; ၂၀၁၆ ဇူလိုင် ၂၃ တွင် မာရီဂီးလ်ဘာ့တ်မှာ သူမနေအိမ်ရှိရာ နယူးယောက် အယ်လန်ဗီးလ်တွင် အသတ်ခံရပြီး ထိုနေ့နှောင်းပိုင်းတွင်ပင် သူမ၏ ညီမဖြစ်သူ ဆာရာအဲလစ်ဇဘက်သ် ဂီးလ်ဘာ့တ်ကို သူမမိခင်အား ဓားထိုးသတ်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီး တရားစွဲဆိုလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dailyfreeman.com/general-news/20160723/ellenville-woman-slain-daughter-charged-older-daughter-was-found-dead-on-long-island-in-2011-near-serial-killing-victims |title=Ellenville woman slain, daughter charged; older daughter was found dead on Long Island in 2011 near serial killing victims |website=Dailyfreeman.com |date= July 23, 2016|access-date=July 29, 2016}}&lt;/ref&gt;
* အွိုင်စတာဘေးအနီး လက်တင်းတန်ရှိ ကမ်းခြေတလျောက် သဲထူထပ်ရာဧရိယာပေါ်က ခြုံငယ်တစ်ခုအတွင်း တမင်မြုပ်နှံထားသည့် လူ့အလောင်းအကြွင်းအကျန်များကို ၂၀၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၃ ၌ ခွေးကျောင်းထွက်လာသည့် အမျိုးသမီး တစ်ဦးကတွေ့ရှိသည်။ အသက် ၂၀ နှင့် ၃၀ အကြား အာရှအမျိုးသမီးဖြစ်ဖွယ်ရှိသူ၏ ရုပ်အလောင်းဟု ယုံကြည်ရသည်။ အချို့ အာရှယဉ်ကျေးမှုအရ &quot;ဝက်နှစ်ဖွား&quot; ကို ဖော်ညွှန်းသည့် ဝက်ရုပ်ပုံဆွဲသီးပါ ၂၂ ကာရက် ရွှေဆွဲကြိုးကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ပင် သူမအား အသက် ၂၉ နှစ်ရှိမည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ကြသည်။ အရိုးများတွင် ဒဏ်ဖြစ်နေသည်ကိုတွေ့ရပြီး ဟာရီကန်းဆန်ဒီ မတိုက်မီ သူမအလောင်းအား မြုပ်နှံထားခြင်း ဖြစ်မည်ဟု စုံစမ်းသူများက ထင်မြင်သည်။ ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေ အနီးတဝိုက် ၃၂ မိုင်ပတ်လည်တွင် ရှာတွေ့သော အခြားအလောင်း ၁၀ လောင်းနှင့် ဆက်ဆိုင်နိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.nydailynews.com/new-york/gold-pig-key-id-remains-article-1.1246270|location=New York|work=N.Y. Daily News|title=Gold pig necklace key to revealing ID of remains found in Lattingtown, though serial killer connection undetermined|accessdate=April 9, 2016}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀၁၃ မတ်လ ၁၆ ရက်၌ နောင်တွင် နာတာရှာဂျူဂိုအဖြစ် ဖော်ထုတ်နိုင်သည့် အသက် (၃၁) နှစ် အရွယ် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ကွင်းစ်ကောင်တီ၊ အဲလီပွန်းပါ့ခ် အနီး သူမနေအိမ်မှ ထွက်ခွာသွားသည်ကို နောက်ဆုံးမြင်တွေ့ရ သည်။ အိုးရှင်းဥယျာဉ်ပတ်လမ်းအနီးတွင် သူမ၏ ကားကိုလည်းကောင်း ၊ ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေအနီး သဲသောင်ပေါ်တွင် အဝတ်အစားများနှင့် ပစ္စည်းပစ္စယများကို နောက်တစ်ရက်တွင် တွေ့ရှိသည်။ အရပ် ၅ ပေ ၇ လက်မ၊ အလေးချိန် ပေါင် ၁၂၀ ၊ အညိုရောင်မျက်ဝန်း နှင့် ရွှေရောင်ဆံပင်ပိုင်ရှင် ဖြစ်သည်။ အနက်ရောင်ခြုံထည်၊ ပန်းရောင် ညအိပ်ဝတ်စုံ၊ မီးခိုးရောင် ခေါင်းစွပ်ဆွယ်တာ၊ အနက်ရောင် ကုတ်အင်္ကျီ၊ အနက်ရောင်ဘွတ်ဖိနပ်တို့ကို ဝတ်ဆင်လျက် နောက်ဆုံးတွေ့မြင်ရသည်။ LISK သားကောင်များနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိမရှိ ဆိုသည်ကား ရဲများအနေဖြင့် သေချာရေရာမှုမရှိပေ။ သူမနောက် နောက်ယောင်ခံလိုက်သူများ ရှိသည်ဟု  တွေးတောတတ်သည့် ရာဇဝင် ရှိဖူးကြောင်း သူမမိသားစုဝင်များက ပြောဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.huffingtonpost.com/2013/03/19/natasha-jugo-identified-missing-queens-woman-gilgo-beach_n_2905653.html|title=Natasha Jugo Identified As Missing Queens Woman Whose Car Was Found Near Gilgo Beach|work=The Huffington Post|date=March 19, 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|author=Timothy Bolger|url=http://www.longislandpress.com/2013/03/18/gilgo-beach-missing-woman-idd-by-police|title=Gilgo Beach Missing Woman ID'd by Police|publisher=the Long Island Press|date=March 18, 2013|accessdate=May 20, 2014}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ဇွန် ၂၄ ရက်တွင် ဂီလ်ဂိုကမ်းခြေပေါ် ဂျူဂို၏ ရုပ်အလောင်း တင်ကျန်ရစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.newsday.com/long-island/suffolk/gilgo-beach-body-is-that-of-missing-queens-woman-1.5578595?qr=1|title=Gilgo Beach body is that of missing Queens woman|publisher=Newsday|date=June 27, 2013|accessdate=May 20, 2014}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist|30em}}

==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်==
*{{cite news|author= Gallucci, Jaclyn|url= http://www.longislandpress.com/2010/10/21/lost-girls-when-women-go-missing-on-long-island-some-matter-prostitutes-dont/|title= Lost Girls: When Women Go Missing, Some Matter, Prostitutes Don't|work= Long Island Press|date= October 21, 2010|deadurl= yes|archiveurl= https://web.archive.org/web/20120809164047/http://www.longislandpress.com/2010/10/21/lost-girls-when-women-go-missing-on-long-island-some-matter-prostitutes-dont/|archivedate= August 9, 2012|df= }}
* {{cite news|author=Gallucci, Jaclyn|url=http://www.longislandpress.com/2012/07/12/girls-disappearing-behind-the-headlines-of-the-long-island-serial-killer/|title=Girls Disappearing: Behind the Headlines of The Long Island Serial Killer Case|work=Long Island Press|date=July 12, 2012|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120815021520/http://www.longislandpress.com/2012/07/12/girls-disappearing-behind-the-headlines-of-the-long-island-serial-killer/|archivedate=August 15, 2012|df=}}
* {{cite news|author=Hannaford, Alex|url=http://www.gq-magazine.co.uk/comment/articles/2011-11/18/gq-comment-long-island-serial-killer/|title=Who will catch the Long Island Serial Killer?|work=GQ Magazine|date=November 18, 2011|accessdate=15 September 2019|archivedate=10 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140710113147/http://www.gq-magazine.co.uk/comment/articles/2011-11/18/gq-comment-long-island-serial-killer}}
* {{cite news|author=Kolker, Robert. |url=http://nymag.com/news/features/long-island-serial-killer-families-2011-6/ |title=A Serial Killer in Common|work=New York Magazine|date=May 29, 2011}}
* Kolker, Robert. [http://lostgirlsbook.com/ ''Lost Girls''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170118031928/http://lostgirlsbook.com/ |date=18 January 2017 }}. (Harper Perennial, 2011)

==ပြင်ပလင့်ခ်များ==
*{{cite web |website=Google Maps|url=http://www.google.com/maps/d/edit?mid=zAfqjpCEGVmw.kKQjbFqK4dUY|title=Locations and dates of remains' discoveries on Long Island|accessdate=January 20, 2015}}
{{Clear}}

[[Category:အမေရိကန် ကွင်းဆက်လူသတ်သမားများ]]</text>
      <sha1>3n1x7kzpagxgw8uoxnsd0aboj5ncjav</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုဗစ် ၁၉</title>
    <ns>0</ns>
    <id>130044</id>
    <revision>
      <id>1053391</id>
      <parentid>1047531</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T13:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]] to [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053391</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="88013" sha1="skcrgj3povcse4je9xtgl1oyss2hhcr" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition (new)
| name            = Coronavirus disease 2019&lt;br&gt;(COVID-19)
| synonyms        = 
*2019-nCoV လတ်တလော အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ
*Novel coronavirus pneumonia&lt;ref name=&quot;NHC2020Name&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nhc.gov.cn/yzygj/s7653p/202002/18c1bb43965a4492907957875de02ae7.shtml|title=国家卫生健康委关于新型冠状病毒肺炎暂命名事宜的通知|date=7 February 2020|website=|url-status=dead|archive-url=https://archive.today/20200228040516/http://www.nhc.gov.cn/yzygj/s7653p/202002/18c1bb43965a4492907957875de02ae7.shtml|archive-date=28 February 2020|access-date=9 February 2020|accessdate=29 February 2020|archivedate=16 February 2020|archiveurl=https://archive.today/20200216044414/http://www.nhc.gov.cn/yzygj/s7653p/202002/18c1bb43965a4492907957875de02ae7.shtml}}&lt;/ref&gt;
*ဝူဟန် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.vox.com/2020/1/9/21058069/wuhan-pneumonia-outbreak |title=Wuhan pneumonia outbreak: What we know and don't know |last=Belluz |first=Julia |date=20 January 2020 |website=Vox |url-status=live |access-date=27 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200113173510/https://www.vox.com/2020/1/9/21058069/wuhan-pneumonia-outbreak |archive-date=13 January 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3046634/wuhan-pneumonia-hong-kong-widens-net-suspected |title=Wuhan pneumonia: Hong Kong widens net for suspected cases but medical workers fear already overstretched hospitals will suffer |last=Cheung |first=Elizabeth |date=17 January 2020 |website=South China Morning Post |access-date=2020-02-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200121085124/https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3046634/wuhan-pneumonia-hong-kong-widens-net-suspected |archive-date=21 January 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Chan |first=Jasper Fuk-Woo |last2=Yuan |first2=Shuofeng |last3=Kok |first3=Kin-Hang |last4=To |first4=Kelvin Kai-Wang |last5=Chu |first5=Hin |last6=Yang |first6=Jin |last7=Xing |first7=Fanfan |last8=Liu |first8=Jieling |last9=Yip |first9=Cyril Chik-Yan |last10=Poon |first10=Rosana Wing-Shan |last11=Tsoi |first11=Hoi-Wah |last12=Lo |first12=Simon Kam-Fai |last13=Chan |first13=Kwok-Hung |last14=Poon |first14=Vincent Kwok-Man |last15=Chan |first15=Wan-Mui |last16=Ip |first16=Jonathan Daniel |last17=Cai |first17=Jian-Piao |last18=Cheng |first18=Vincent Chi-Chung |last19=Chen |first19=Honglin |last20=Hui |first20=Christopher Kim-Ming |last21=Yuen |first21=Kwok-Yung |displayauthors=6 |date=2020-02-15 |title=A familial cluster of pneumonia associated with the 2019 novel coronavirus indicating person-to-person transmission: a study of a family cluster |url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30154-9/abstract |journal=The Lancet |language=English |publication-date=24 January 2020 |volume=395 |issue=10223 |pages=514–523 |doi=10.1016/S0140-6736(20)30154-9 |issn=0140-6736 |pmid=31986261}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/wuhan-designates-hospitals-for-viral-pneumonia-treatment-as-cases-rise |title=Wuhan designates hospitals for viral pneumonia treatment as cases rise |date=21 January 2020 |website=The Straits Times |url-status=live |access-date=27 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200121174412/https://www.straitstimes.com/asia/east-asia/wuhan-designates-hospitals-for-viral-pneumonia-treatment-as-cases-rise |archive-date=21 January 2020 }}&lt;/ref&gt;
| image           = Symptoms of coronavirus disease 2019 (cropped).png
| width           = 
| alt             = 
| caption         = ရောဂါလက္ခဏာများ
| pronounce       = {{IPAc-en|k|ə|'|r|oʊ|n|ə|v|aɪ|r|ə|s|_|d|ɪ|z|i:|z}}
| specialty       = [[:en:Acute respiratory infection|လတ်တလော အသက်ရှုလမ်းကြောင်း ကူးစက်ရောဂါ]] &lt;ref&gt;အသေးစိတ်အတွက် [[လတ်တလော ပြင်းထန် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂|SARS-CoV-2]] ကို ကြည့်ပါ။&lt;/ref&gt;
| symptoms        = ဖျားခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အသက်ရှုခက်ခဲခြင်း၊ အနံ့အသက်ပျောက်ခြင်း၊ အရသာခံစား၍မရခြင်း၊ &lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot;/&gt;
| complications   = အဆုတ်ရောင်ခြင်း [[ARDS]]၊ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း
| onset           =
| duration        =
| types           = 
| causes          =  [[လတ်တလော ပြင်းထန် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂|SARS-CoV-2]]
| risks           = 
| diagnosis       = PCR testing, medical imaging
| differential    =
| prevention      =
| treatment       = ရောဂါလက္ခဏာပေါ်မူတည်၍ ကုသခြင်း
| medication      =
| prognosis       =
| frequency       =
| deaths          = 
}}

'''ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ၂၀၁၉''' ('''COVID-19''') သည် [[ပြင်းထန်အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂]] ကြောင့် ဖြစ်ပွားသော&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it |title=Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it |website=www.who.int |publisher=World Health Organization |language=en |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200228035651/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it |archive-date=2020-02-28 |access-date=2020-02-28}}&lt;/ref&gt; [[ကူးစက်ရောဂါ]]ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite report|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200211-sitrep-22-ncov.pdf|title=Novel Coronavirus (2019-nCoV): situation report, 22 | |date=February 11, 2020|publisher=[[World Health Organization]]|issue=|doi=|volume=|pmid=|access-date=|vauthors=((World Health Organization))|year=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gorbalenya-bioRxiv&quot;&gt;{{Cite journal |last=Gorbalenya |first=Alexander E. |date=2020-02-11 |title=Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus – The species and its viruses, a statement of the Coronavirus Study Group |url=https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.02.07.937862v1 |url-status=live |journal=bioRxiv |language=en |pages=2020.02.07.937862 |doi=10.1101/2020.02.07.937862 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211175138/https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.02.07.937862v1 |archive-date=11 February 2020 |access-date=11 February 2020 |name-list-format=vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362|title=Coronavirus disease named Covid-19|date=2020-02-11|work=[[BBC News]]|access-date=2020-02-11|language=en-GB|archive-url=https://web.archive.org/web/20200211162411/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362|archive-date=11 February 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; [[ဆားစ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်|SARS ဗိုင်းရပ်စ်]]နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်နွယ်သော ဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်သည်။ ရောဂါသည် [[၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှု]]၏ အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot;&gt;{{vcite journal|authors=Hui DS, I Azhar E, Madani TA, Ntoumi F, Kock R, Dar O, Ippolito G, Mchugh TD, Memish ZA, Drosten C, Zumla A, Petersen E|title=The continuing 2019-nCoV epidemic threat of novel coronaviruses to global health – The latest 2019 novel coronavirus outbreak in Wuhan, China|journal=Int J Infect Dis|year=2020 Jan 14|volume=91|issue=|pages=264–266|pmid=31953166|doi=10.1016/j.ijid.2020.01.009}}{{open access}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHO-q-a&quot;&gt;{{Cite web |url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses |title=Q&amp;A on coronaviruses |website=[[World Health Organization]] (WHO) |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses |archive-date=20 January 2020 |access-date=27 January 2020}}&lt;/ref&gt; ၎င်းသည် [[ချောင်းဆိုးခြင်း]]သို့မဟုတ် နှာချေခြင်းတို့တွင် လေကြောင်းမှ ထွက်သောအသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အစက်များမှတစ်ဆင့် လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ ကူးစက်စေသည်။&lt;ref name=WHO2020QA&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&amp;A on coronaviruses|website=[[World Health Organization]] (WHO)|date=11 February 2020|access-date=24 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200120174649/https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|archive-date=20 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Quote = The main way the disease spreads is through respiratory droplets expelled by someone who is coughing. --&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fcoronavirus%2Fabout%2Ftransmission.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=24 February 2020 |language=en-us |date=11 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200223224330/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fcoronavirus%2Fabout%2Ftransmission.html |archive-date=23 February 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; ထိတွေ့မှုမှ ရောဂါလက္ခဏာများ စတင်ချိန်အထိ ယေဘုယျအားဖြင့် ၂ ရက်မှ ၁၄ ရက်အကြား ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|title=Symptoms of Novel Coronavirus (2019-nCoV) {{!}} CDC|date=2020-02-10|website=www.cdc.gov|language=en-us|access-date=2020-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130202038/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/symptoms.html|archive-date=30 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;LaiShih2020&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Lai CC, Shih TP, Ko WC, Tang HJ, Hsueh PR | title = Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 (SARS-CoV-2) and coronavirus disease-2019 (COVID-19): The epidemic and the challenges | journal = International Journal of Antimicrobial Agents | pages = 105924 | date = February 2020 | pmid = 32081636 | doi = 10.1016/j.ijantimicag.2020.105924 }}&lt;/ref&gt; လက်ဆေးခြင်း၊ ချောင်းဆိုးနေသော သူများနှင့် ‌ဝေးဝေးနေခြင်း၊ အခြားသူများ၏ မျက်နှာနှင့်ထိတွေ့ခြင်း‌မှ ရှောင်ကျဉ်ခြင်းများဖြင့် ရောဂါကူးစက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန်အကြံပြုထားသည်။&lt;ref name=&quot;Advice for public&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-02-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ချောင်းဆိုးသောအခါ မိမိ၏နှာခေါင်းနှင့်ပါးစပ်ကို တံတောင်ဆစ်ကွေးဖြင့်ဖုံး၍ ချောင်းဆိုးရန်လည်း အကြံပြုထားသည်။&lt;ref name=&quot;Advice for public&quot;/&gt;

လူတို့သည် ရောဂါလက္ခဏာ အနည်းအကျဉ်း သို့မဟုတ် အဖျားတက်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် အသက်ရှူကျပ်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;CDC2020Sym&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Hessen27Jan2020&quot; /&gt; ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများသည် နျူမိုးနီးယား အဆုတ်ရောင် ရောဂါ နှင့် ကိုယ်တွင်းကလီစာများ ပျက်ယွင်းမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;Hui14Jan2020&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;WHO-q-a&quot; /&gt; ‌ယင်းဗိုင်ရပ်အား တိကျသော ဗိုင်းရပ်စ်ကုသမှု၊ ရောဂါလက္ခဏာအား ကုသရန်အစီစဉ်များ၊ အထောက်အကူပြုစောင့်ရှောက်မှုနှင့်စမ်းသပ်မှုဆိုင်ရာစီမံချက်များပါဝင်သော ကာကွယ်ဆေးများမရှိပါ။&lt;ref name=&quot;cdc21Jan20202&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|date=15 February 2020|publisher=[[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)|access-date=20 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200226145347/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/prevention-treatment.html|archive-date=26 February 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကြောင့် သေဆုံးမှုနှုန်းသည် ၁% မှ ၃% ကြားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;worldometers.info&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/#ref-6|title=Wuhan Coronavirus Death Rate - Worldometer|website=www.worldometers.info|language=en|access-date=2020-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131223143/https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/#ref-6|archive-date=31 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|title=Report 4: Severity of 2019-novel coronavirus (nCoV)|access-date=10 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210105717/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|archive-date=10 February 2020|url-status=live|accessdate=29 February 2020|archivedate=10 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200210105717/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf}}&lt;/ref&gt;

[[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] (WHO) နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ ရောဂါ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး ဌာနချုပ် ([[:en:Centers for Disease Control and Prevention|CDC]]) က ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသယ်ဆောင်နေသည်ဟု သံသယရှိသူများကို ခွဲစိတ်ခန်းသုံးမျက်နှာဖုံးကို အသုံးပြုရန်နှင့် ကိုယ်တိုင် ဆေးခန်းသို့ တိုက်ရိုက်သွားပြီး ဆေးကုသမှုခံယူခြင်းထက် ဆရာဝန်အား အိမ်ခေါ်၍ကုသရန် အကြံပေးသည်။ သံသယဖြစ်ဖွယ် ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူတစ်ဦးအား ပြုစုစောင့်ရှောက်သူများအတွက် မျက်နှာဖုံးများအသုံးပြုရန်ကိုလည်း အကြံပြုသည်။ အများပြည်သူအတွက် မျက်နှာဖုံးအသုံးပြုခြင်းအတွက်ကိုမူ အကြံမပေးချေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|title=2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV)|last=CDC|date=2020-02-11|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=2020-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200214153016/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/steps-when-sick.html|archive-date=14 February 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|title=Advice for public|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-02-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public|archive-date=26 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ WHO မှ ၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှုကို ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရေးပေါ်အခြေအနေ (PHEIC) အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV)|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-02-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131005904/https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov)|archive-date=31 January 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web | vauthors = Mahtani S, Berger M, O'Grady S, Iati M | url = http://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html | title = Hundreds of evacuees to be held on bases in California; Hong Kong and Taiwan restrict travel from mainland China | work = The Washington Post | date = 6 February 2020 | access-date = 11 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200207134650/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/coronavirus-china-live-updates/2020/02/05/114ced8a-479c-11ea-bc78-8a18f7afcee7_story.html | archive-date = 7 February 2020 | url-status = live }}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် တရုတ်၊ ဟောင်ကောင်၊ အီရန်၊ အီတလီ၊ ဂျပန်၊ စင်ကာပူနှင့်တောင်ကိုရီးယားတို့သည် ရောဂါကူးစက်မှု ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော ဒေသများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ecdc.europa.eu/en/areas-presumed-ongoing-community-transmission-2019-ncov|title=Areas with presumed ongoing community transmission of 2019-nCoV|website=European Centre for Disease Prevention and Control |access-date=2020-02-28|archive-url= https://web.archive.org/web/20200219092151/https://www.ecdc.europa.eu/en/areas-presumed-ongoing-community-transmission-2019-ncov |archive-date=28 February 2020 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

==ရောဂါလက္ခဏာများ==
ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံထားရသူများသည် ရောဂါလက္ခဏာမပြနိုင် သို့မဟုတ် ဖျားနာခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အရေးပေါ်ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း၊ အမြဲတမ်းရင်ဘတ်နာခြင်းသို့မဟုတ်ဖိအား၊ ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ နိုးထခြင်းနှင့်မျက်လုံးပြာပြာတို့ပါ ၀ င်သည်။ ဤရောဂါလက္ခဏာများရှိပါက ချက်ချင်းဆေးကုသမှုခံယူရန် အကြံပြုသည်။ အများအားဖြင့်တော့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများဖြစ်သည့် နှာချေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်းများ ဖြစ်တတ်သည်။ အော့အန်ခြင်းနှင့် ၀ မ်းလျှောခြင်းကဲ့သို့သောရောဂါလက္ခဏာများကို ရာခိုင်နှုန်းအမျိုးမျိုးဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။  တရုတ်နိုင်ငံရှိအချို့သောကိစ္စရပ်များသည် အစပိုင်းတွင် ရင်ဘတ်တင်းခြင်းနှင့် တုန်ခါခြင်းတို့သာဖြစ်သည်။ Anosmia (အနံ့ဆိုးပျောက်ဆုံးခြင်း) နှင့် dysgeusia (အရသာ၏အဓိပ္ပာယ်ကိုပုံပျက်ခြင်း) သည်အထူးသဖြင့် အခြားလက္ခဏာများမရှိသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖော်ပြသည်။ အချို့တို့၌ ရောဂါသည် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၊ အင်္ဂါစုံများစွာ ရှုံးနိမ့်မှုနှင့် သေခြင်းသို့ ရောက်ရှိလိမ့်မည်။

ကူးစက်ရောဂါများတွင် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိသည့်အတိုင်း လူတစ်ဦးသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံရသည့် အချိန်မှစ၍ ပေါက်ဖွားသည့်ကာလဟု လူသိများသည့်လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အချိန်မှစ၍ နောက်ကျနိုင်သည်။ COVID-19 အတွက်ပေါက်ဖွားသည့်ကာလသည်ပုံမှန်အားဖြင့် ငါးရက်မှ ခြောက်ရက်အထိရှိသော်လည်း ၂ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိရှိနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်သောလူများ၏ ၉၇.၅% သည်ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး ၁၁.၅ ရက်အတွင်းတို့ ဖြစ်သည်။

==အကြောင်းများ==
ရောဂါဗိုင်းရပ်သည် ပြင်းထန်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ coronavirus 2 (SARS-CoV-2) ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ယခင်က ၂၀၁၉ နိုဗယ်လ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (2019-nCoV) အဖြစ် ရည်ညွှန်းကိုးကားထားသည်။ ၎င်းသည်ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် နှာချေခြင်းမှ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ မျက်ရည်စက်များမှ တစ်ဆင့်လူအများအကြား ကူးစက်ပျံ့နှံ့သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပျက်စီးမှုနှုန်းကို စုံစမ်းစစ်ဆေးသည့် လေ့လာချက်တွင် ကြေးနီပေါ်တွင် ၄ နာရီ၊ ကတ်ထူပြားတွင် ၂၄ နာရီ၊ သံမဏိတွင် ၇၂ နာရီနှင့်ပလပ်စတစ်ဖြင့် ၇၂ နာရီကြာပြီးနောက် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမတွေ့ရှိနိုင်ပါ။ သို့သော်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှုန်းသည် ၁၀၀% သို့မရောက်ရှိနိူင်ပါ။ မျက်နှာပြင်အမျိုးအစားနှင့်မတူပါ (ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုပမာဏသည် aerosols အတွက်လေထု၏တစ်လီတာလျှင် ၃.၃၃ × ၁၀၀.၅ TCID50၊ ပလပ်စတစ်၊ သံမဏိနှင့်ကတ်ထူပြားအတွက်အလယ်အလတ်မီလီတာ ၁၀၀.၅ TCID50 နှင့်တစ်မီလီတာလျှင် ၁၀၁.၅ TCID50) ကြေးနီများအတွက်အလတ်စား) ။ Bayesian regression model နှင့်ပျက်စီးယိုယွင်းမှုနှုန်း၏ခန့်မှန်းချက်အရဗိုင်းရပ်စ်များသည်ကြေးနီပေါ်တွင် ၁၈ နာရီ၊ ကတ်ထူပြားပေါ်တွင် ၅၅ နာရီ၊ သံမဏိပေါ်တွင် ၉၀ နာရီနှင့်ပလပ်စတစ်အပေါ် ၁၀၀ နာရီအထိဆက်လက်တည်ရှိနိုင်သည်ဟုအကြံပြုထားသည်။ စမ်းသပ်မှုကာလ (၃ နာရီ) တွင် Aerosols တွင်ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကိုလည်းမစင်များတွင်တွေ့ရပြီး မစင်မှတစ်ဆင့်ကူးစက်ခြင်းကို သုတေသနပြုနေသည်။

အဆုတ်များသည် COVID-19 အများဆုံးထိခိုက်သောအင်္ဂါများဖြစ်သောကြောင့် ဗိုင်းရပ်စ်သည် ACE2 အင်ဇိုင်းမှတစ်ဆင့် အိမ်ရှင်ဆဲလ်များကို ၀ င်ရောက်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဆုတ်၏အမျိုးအစား II ကို alveolar ဆဲလ်တွေထဲမှာအပေါများဆုံးဖြစ်သည်။ အဆိုပါဗိုင်းရပ်စ်သည် ACE2 ကို ဆက်သွယ်၍ အိမ်ရှင်ဆဲလ်ထဲသို့ဝင်ရောက်ရန်“ spike” (peplomer) ဟုခေါ်သောအထူးမျက်နှာပြင် glycoprotein ကိုအသုံးပြုသည်။ တစ်ရှူးတစ်ခုစီရှိ ACE2 ၏သိပ်သည်းဆမှာထိုတစ်ရှူးရှိရောဂါ၏ပြင်းထန်မှုနှင့်ဆက်စပ်နေပြီးအချို့က ACE2 လှုပ်ရှားမှုလျော့ကျခြင်းသည်အကာအကွယ်ဖြစ်နိုင်သည်ဟုဆိုကြသည်။ အခြားရှုထောင့်တစ်ခုမှာ angiotensin II receptor blocker ဆေးများ အသုံးပြု၍ ACE2 တိုးမြှင့်ခြင်းသည်အကာအကွယ်ဖြစ်နိုင်ပြီးထိုယူဆချက်များကိုစစ်ဆေးရန်လိုအပ်သည်။ alveolar ရောဂါတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကျရှုံးမှုဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး သေဆုံးခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

ACE2 ကိုအစာအိမ်၏ glandular ဆဲလ်များ၌များစွာဖော်ပြထားသောကြောင့်၎င်းဗိုင်းရပ်စ်သည်အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအင်္ဂါများကိုပါသက်ရောက်စေသည်။ ACE2 ကိုအစာအိမ်၊ အူသိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းရှိ အပေါ်ယံမျက်နှာပြင်၏ ဂလင်းဆဲလ်များနှင့် အတွင်းဆုံးမျက်နှာပြင်ဆဲလ်များ၌ ACE2 ကိုအလွယ်တကူထုတ်ဖော်ပြသထားခြင်းကြောင့် ၎င်းဗိုင်းရပ်စ်သည် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအင်္ဂါများနှင့် အူလမ်းကြောင်း၏ enterocytes ကိုလည်း ထိခိုက်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကိုဆေးရုံတင်ထားရသူ ၅၃% ၏ အစအနများတွင်တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး၊ ကူးစက်မှုနောက်ပိုင်းအဆင့်များ၌ ပါးစပ်ဖျားရောဂါလက္ခဏာများထက် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်မှုကို ပိုမိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁ ရက်မှ ၁၂ ရက်အတွင်းမစင်များ၌တွေ့ရှိရပြီး ၁၇% သောလူနာများသည်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာနမူနာများ၌မရှိတော့သည့်နောက်မှထိုဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကိုဆက်လက်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းကူးစက်မှုနှင့်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော fecal-oral transmission သည်ဗိုင်းရပ်စ်ပြီးနောက်တွင်ပင်ကြာရှည်နိုင်ကြောင်းညွှန်ပြ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာလမ်းကြောင်းအတွက်ရှင်းလင်းရေး။ ဗိုင်းရပ်စ်ပြန်ပေါ်လာခြင်းကိုလည်းစအိုဖြင့်ထိုးခြင်းဖြင့်ရောဂါ၏အစောပိုင်းအဆင့်များ၌   ချောင်းဆိုးခြင်းမှနောက်ပိုင်းကာလများတွင် ဝမ်းလျှောခြင်းအဖြစ်ပြောင်းလဲခြင်းကိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။

ကူးစက်ခံရသော ကူးစက်ရောဂါမှတဆင့် ၎င်းဗိုင်းရပ်စ်သည် သဘာဝအလျောက် တိရစ္ဆာန်မှတဆင့် ကူးစက်လာသည်ဟုယူဆရသည်။ မူလအစကိုမသိရသေးသော်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ရောဂါကူးစက်မှုကိုလူမှလူသို့ကူးစက်ခြင်းမှလုံးဝကူးစက်သွားသည်။ အစောဆုံးရောဂါကူးစက်မှုကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။

==ရောဂါကုသခြင်း==

[[File:DonningCDC2020.jpg|thumb|တစ်ကိုယ်ရေကာကွယ်ရေး အသုံးအဆောင် ဝတ်ဆင်ခြင်း အဆင့်(၄)ဆင့်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sequence for Putting On Personal Protective Equipment (PPE) |url=https://www.cdc.gov/hai/pdfs/ppe/PPE-Sequence.pdf |website=CDC |access-date=8 March 2020 }}&lt;/ref&gt;]]

လူနာများကို အရည် နှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ် ဖြည့်တင်းခြင်း နှင့် အခြားထိခိုက်ခံရသော အင်္ဂါများကို ထောက်ပံ့ခြင်းဖြင့် ကုသသည်။ &lt;ref name=&quot;NatureDale Fisher &amp; David Heymann&quot;&gt;{{cite journal | vauthors=Fisher D, Heymann D |title = Q&amp;A: The novel coronavirus outbreak causing COVID-19 |journal=BMC Medicine |volume=18 |issue=1 |page=57 |doi=10.1186/s12916-020-01533-w |doi-access=free |pmid=32106852 |pmc=7047369 | date=February 2020 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;KuiFang2020&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Kui L, Fang YY, Deng Y, Liu W, Wang MF, Ma JP, Xiao W, Wang YN, Zhong MH, Li CH, Li GC, Liu HG | display-authors = 6 | title = Clinical characteristics of novel coronavirus cases in tertiary hospitals in Hubei Province | journal = Chinese Medical Journal | page = 1 | date = February 2020 | pmid = 32044814 |doi=10.1097/CM9.0000000000000744 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Wang Du Zhu Cao 2020 p.&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Wang T, Du Z, Zhu F, Cao Z, An Y, Gao Y, Jiang B | title = Comorbidities and multi-organ injuries in the treatment of COVID-19 | journal = Lancet | date = March 2020 | volume = 395 | issue = 10228 | pages = e52 | pmid = 32171074 | doi = 10.1016/s0140-6736(20)30558-4 | publisher = Elsevier BV }}&lt;/ref&gt; CDCက ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရသူဟု သံသယရှိသူများကို မျက်နှာဖုံးတပ်ရန် အကြံပြုထားသည်။ [[:en:Extracorporeal_membrane_oxygenation|ခန္တာကိုယ်ပြင်ပအောက်စီဂျင်ပေးခြင်း]] (ECMO) ကို အသက်လုံးဝမရှူနိုင်‌တော့သော အခြေအနေများတွင် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်း၌ သေချာရေရာသော အကျိုးကျေးဇူးမရှိပေ။&lt;ref name=&quot;Guan Ni Hu Liang p.&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Henry 2020 p.&quot;&gt;{{cite journal | last=Henry | first=Brandon Michael | name-list-format = vanc | title=COVID-19, ECMO, and lymphopenia: a word of caution | journal=The Lancet Respiratory Medicine | publisher=Elsevier BV | date=2020 | issn=2213-2600 | doi=10.1016/s2213-2600(20)30119-3 | page=| pmid=32178774 }}&lt;/ref&gt;
[[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အမျိုးသားကျန်းမာရေးကော်မရှင်က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉ ကြောင့် ဆေးရုံတက်ရသော လူနာများကို စောင့်ရှောက်မှုပေးရာတွင် ဆောင်ရွက်ရန် အကြံပြုချက်များကို ထုတ်ဝေပြီးဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Cheng2020&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Cheng ZJ, Shan J | title = 2019 Novel coronavirus: where we are and what we know | journal = Infection | date = February 2020 | volume = 48 | issue = 2 | pages = 155–163 | pmid = 32072569 |doi=10.1007/s15010-020-01401-y |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|title=Clinical management of severe acute respiratory infection when novel coronavirus (nCoV) infection is suspected|website=[[World Health Organization]] (WHO)|access-date=13 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131032122/https://www.who.int/publications-detail/clinical-management-of-severe-acute-respiratory-infection-when-novel-coronavirus-(ncov)-infection-is-suspected|archive-date=31 January 2020|url-status=live }}&lt;/ref&gt; အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များနှင့် အရေးပေါ်ကြပ်မတ်ကုသမှုဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များက အဖွဲ့များစွာမှ ရရှိသော ကုထုံးထောက်ခံချက်များကို [[:en:EMCrit|IBCC]] စာအုပ်တွင် ပြုစုဖော်ပြထားသည်။&lt;ref name=&quot;IBCC&quot;&gt;{{cite book |last=Farkas |first=Josh | name-list-format = vanc |date=March 2020 |title=COVID-19—The Internet Book of Critical Care |url=https://emcrit.org/ibcc/covid19/ |url-status=live |format=digital |type=Reference manual |language=English |location=USA |publisher=EMCrit |archive-url=https://web.archive.org/web/20200311195758/https://emcrit.org/ibcc/covid19/ |archive-date=11 March 2020 |access-date=13 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;UPenn-IBCC&quot;&gt;{{cite web |url=https://guides.library.upenn.edu/covid-19 |title=COVID19—Resources for Health Care Professionals |publisher=[[Penn Libraries]] |date=11 March 2020 |access-date=13 March 2020 |archive-date=14 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200314035631/https://guides.library.upenn.edu/covid-19 }}&lt;/ref&gt;

===ကုထုံးများ===
အချို့သော ဆေးပညာရှင်များက ပါရာစီတမော (acetaminophen) နှင့် အိုင်ဘျူပရိုဖန် တို့ကို ပထမဦးစားပေးအဖြစ် ထောက်ခံချက်ပေးထားသည်။&lt;ref name=&quot;Day 2020 p.&quot;&gt;{{cite journal | title = Covid-19: ibuprofen should not be used for managing symptoms, say doctors and scientists | journal = BMJ | volume = 368 | date = 17 March 2020 | pmid = 32184201 | doi = 10.1136/bmj.m1086 | url = https://www.bmj.com/content/368/bmj.m1086 | access-date = 18 March 2020 | last = Day | first = Michael | pages = m1086 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nhs.uk/conditions/coronavirus-covid-19/self-isolation-advice/|title=Self-isolation advice—Coronavirus (COVID-19)|date=2020-02-28|website=National Health Service (United Kingdom)|language=en|access-date=2020-03-27}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Day|first=Michael|date=17 March 2020|title=Covid-19: ibuprofen should not be used for managing symptoms, say doctors and scientists|url=https://www.bmj.com/content/368/bmj.m1086|journal=BMJ|language=en|volume=368|pages=m1086|doi=10.1136/bmj.m1086|issn=1756-1833|pmid=32184201}}&lt;/ref&gt;  အိုင်ဘျူပရိုဖန်ကဲ့သို့ စတီးရွိုက်ပါဝင်မှု မရှိသော အရောင်ကျဆေးများကို [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]က ကန့်ကွက်မှု မရှိသည့်အပြင်,&lt;ref name=&quot;AFP 2020b&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.sciencealert.com/who-recommends-to-avoid-taking-ibuprofen-for-covid-19-symptoms|title=Updated: WHO Now Doesn't Recommend Avoiding Ibuprofen For COVID-19 Symptoms|author=AFP|date=19 March 2020|website=ScienceAlert|access-date=19 March 2020}}&lt;/ref&gt; အမေရိကန် အစားအသောက်နှင့်ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာနကလည်း ယခုအချိန်ထိ ၎င်းဆေးများသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ် ရောဂါ ၂၀၁၉ ၏ ရောဂါလက္ခဏာများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေကြောင်း သက်သေပြချက်မတွေ့ရှိရသေးဟု ကြေညာထားသည်။.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Research|first=Center for Drug Evaluation and|date=2020-03-19|title=FDA advises patients on use of non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) for COVID-19|url=http://www.fda.gov/drugs/drug-safety-and-availability/fda-advises-patients-use-non-steroidal-anti-inflammatory-drugs-nsaids-covid-19|journal=Drug Safety and Availability|language=en}}&lt;/ref&gt;

သီအိုရီရှုထောင့်အရ ACEအင်ဇိုင်း ပိတ်ဆေးများ နှင့် Angiotensionလက်ခံပစ္စည်း ပိတ်ဆေးများသုံးစွဲမှုအပေါ် စိုးရိမ်မှုရှိသော်လည်း ၂၀၂၀ခုနှစ် ၊ မတ်လ ၊ ၁၉ရက်နေ့အထိ ၎င်းကုထုံးကို ငြင်းဆန်နိုင်ရန် ခိုင်လုံသောသက်သေအထောက်အထား မရှိသေးပါ။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Patients taking ACE-i and ARBs who contract COVID-19 should continue treatment, unless otherwise advised by their physician |url=https://www.hfsa.org/patients-taking-ace-i-and-arbs-who-contract-covid-19-should-continue-treatment-unless-otherwise-advised-by-their-physician/ |access-date=21 March 2020 |accessdate=31 March 2020 |archivedate=21 March 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200321172112/https://www.hfsa.org/patients-taking-ace-i-and-arbs-who-contract-covid-19-should-continue-treatment-unless-otherwise-advised-by-their-physician/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite press release | title=Patients taking ACE-i and ARBs who contract COVID-19 should continue treatment, unless otherwise advised by their physician | website=American Heart Association | date=17 March 2020 | url=https://newsroom.heart.org/news/patients-taking-ace-i-and-arbs-who-contract-covid-19-should-continue-treatment-unless-otherwise-advised-by-their-physician | access-date=25 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;ESCPositionStatement&quot;&gt;{{cite web |last=de Simone |first=Giovanni |title=Position Statement of the ESC Council on Hypertension on ACE-Inhibitors and Angiotensin Receptor Blockers |url=https://www.escardio.org/Councils/Council-on-Hypertension-(CHT)/News/position-statement-of-the-esc-council-on-hypertension-on-ace-inhibitors-and-ang |website=Council on Hypertension of the European Society of Cardiology |access-date=24 March 2020 |archive-date=24 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200324073257/https://www.escardio.org/Councils/Council-on-Hypertension-(CHT)/News/position-statement-of-the-esc-council-on-hypertension-on-ace-inhibitors-and-ang |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; Methylprednisolone ကဲ့သို့ စတီးရွိုက်ဆေးများကိုမူ ရုတ်တရက်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းထိခိုက်မှုလက္ခဏာပေါ်သည့် အခြေအနေမှအပ အခြားအခြေအနေများတွင် မသုံးစွဲသင့်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။.&lt;ref name=&quot;Vetter Eckerle Kaiser 2020 p.&quot;&gt;{{cite journal | vauthors=Vetter P, Eckerle I, Kaiser L | title=Covid-19: a puzzle with many missing pieces | journal=BMJ | volume=368 | pages=m627 | date=February 2020 | pmid=32075791 | doi=10.1136/bmj.m627 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Novel Coronavirus—COVID-19: What Emergency Clinicians Need to Know |url=https://www.ebmedicine.net/topics/infectious-disease/COVID-19 |website=www.ebmedicine.net |access-date=9 March 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;

သွေးခဲခြင်းကို ကာကွယ်သော ကုထုံးကိုလည်း ရောဂါကုသရန် အကြံပြုထားသည်။&lt;ref&gt;Klok, F.A.; Kruip, M.J.H.A.; van der Meer, N.J.M.; Arbous, M.S.; Gommers, D.A.M.P.J.; Kant, K.M.; Kaptein, F.H.J.; van Paassen, J.; Stals, M.A.M.; Huisman, M.V.; Endeman, H. (April 2020). &quot;Incidence of thrombotic complications in critically ill ICU patients with COVID-19&quot;. ''Thrombosis Research''. doi:10.1016/j.thromres.2020.04.013. ISSN 0049-3848. PMC 7146714.&lt;/ref&gt;မော်လီကျူးအလေးချိန်နည်းသော ဟက်ပရင်ကို အသုံးပြု၍ သွေးခဲခြင်းကို ကာကွယ်သောကုထုံးသည် သွေးခဲခြင်း လက္ခဏာကိုပြသော ပြင်းထန်သည့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂၀၁၉ကို ကုသရာတွင် ကောင်းမွန်သည့် ရလဒ်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အလားအလာရှိသည်။&lt;ref&gt;Tang, Ning; Bai, Huan; Chen, Xing; Gong, Jiale; Li, Dengju; Sun, Ziyong. &quot;Anticoagulant treatment is associated with decreased mortality in severe coronavirus disease 2019 patients with coagulopathy&quot;. ''Journal of Thrombosis and Haemostasis''. '''n/a''' (n/a). doi:10.1111/jth.14817. ISSN 1538-7836.&lt;/ref&gt;

===တစ်ကိုယ်ရေကာကွယ်ရေး အသုံးအဆောင်===
ပြွန်ထည့်ခြင်း နှင့် လက်ကိုအသုံးပြုကာ ဖိအားပေးအသက်ရှူစေခြင်းကဲ့သို့သော ပါးစပ် နှင့် နှာခေါင်းမှ ဗိုင်းရပ်စ်ပါဝင်သည့် အမှုန်အမွှားများထွက်ရှိနိုင်သော ကုသရေးနည်းလမ်းများတွင် ဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချရန် ကြိုတင်ကာကွယ်ရမည်။&lt;ref name=&quot;Cheung Ho Cheng Cham 2020 p.&quot;&gt;{{cite journal | vauthors=Cheung JC, Ho LT, Cheng JV, Cham EY, Lam KN | title=Staff safety during emergency airway management for COVID-19 in Hong Kong | journal=Lancet Respiratory Medicine | date=February 2020 | doi=10.1016/s2213-2600(20)30084-9 | doi-access=free | pmid=32105633 }}&lt;/ref&gt;
CDCသည် ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားချိန်တွင် တစ်ကိုယ်ရေကာကွယ်ရေး အသုံးအဆောင်များ အသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များကိုထုတ်ပြန်ထားသည်။၎င်းအသုံးအဆောင်များတွင်
* လေသန့်စင်မျက်နှာဖုံး သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ခန်းသုံးမျက်နှာဖုံး&lt;ref&gt;[https://www.cdc.gov/niosh/docs/2018-130/ Filtering out Confusion: Frequently Asked Questions about Respiratory Protection, User Seal Check]. The National Institute for Occupational Safety and Health (April 2018). Retrieved 16 March 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 Proper N95 Respirator Use for Respiratory Protection Preparedness] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200327073252/https://blogs.cdc.gov/niosh-science-blog/2020/03/16/n95-preparedness/?deliveryName=USCDC_170-DM22692 |date=27 March 2020 }}. NIOSH Science Blog (16 March 2020). Retrieved 16 March 2020.&lt;/ref&gt;
* ဝတ်စုံ
* ဆေးဘက်ဆိုင်ရာသုံး လက်အိတ်&lt;ref&gt;{{cite web |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/infection-control/control-recommendations.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=11 March 2020 |date=11 February 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/caring-for-patients.html |website=Centers for Disease Control and Prevention |access-date=8 March 2020 |date=11 February 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;နှင့်
* မျက်လုံးအကာအကွယ်ပစ္စည်း&lt;ref&gt;{{cite web|title=Strategies for Optimizing the Supply of Eye Protection|date=11 February 2020|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/ppe-strategy/eye-protection.html|publisher=CDC}}&lt;/ref&gt;တို့ ပါဝင်သည်။
ပစ္စည်းအလုံအလောက်ရှိပါက ခွဲစိတ်ခန်းသုံးမျက်နှာဖုံးအစား လေသန့်စင်မျက်နှာဖုံးများကိုသာ အသုံးပြုသင့်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/infection-control/control-recommendations.html|title=Interim Infection Prevention and Control Recommendations for Patients with Suspected or Confirmed Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) in Healthcare Settings|author=CDC|date=11 February 2020|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=25 March 2020}}&lt;/ref&gt;  N95 လေသန့်စင်မျက်နှာဖုံးများကို စက်မှုလုပ်ငန်းတွင်သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသော်လည်း အမေရိကန်အစားအသောက်နှင့်ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာနက အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးအခြေအနေတွင် အသုံးပြုရန် ညွှန်ကြားထားသည်။၎င်းမျက်နှာဖုံးများကို ဖုန်ကဲ့သို့ လေထဲရှိ အမှုန်အမွှားများဝင်ရောက်မှုမှ ကာကွယ်ရန် ပြုလုပ်ထားသော်လည်း အခြားအသုံးပြုမှုများတွင် ပိုးမွှားများဝင်ရောက်ခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်စွမ်းကိုမူ အာမခံနိုင်ခြင်းမရှိပေ။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19) Frequently Asked Questions|url=https://www.fda.gov/emergency-preparedness-and-response/mcm-issues/coronavirus-disease-2019-covid-19-frehttps://oc.wikipedia.org/wiki/Malauti%C3%A1_de_coronavirus_de_2019quently-asked-questions#5e78ba94b86da|website=Food and Drug Administration}}&lt;/ref&gt;ထိုမျက်နှာဖုံးများ မရရှိနိုင်ပါက မျက်နှာအကာအကွယ်ပစ္စည်းကို အသုံးပြုရန် နောက်ဆုံးအခြေအနေများတွင် အိမ်တွင်းလုပ်မျက်နှာဖုံးများကို အသုံးပြုရန် CDCမှ ညွှန်ကြားထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/ppe-strategy/face-masks.html|title=Strategies for Optimizing the Supply of Facemasks|date=11 February 2020|publisher=CDC}}&lt;/ref&gt;

===အသက်ရှူစက်အသုံးပြုခြင်း===
ရောဂါကူးစက်ခံရသော လူနာအများစုသည် အသက်ရှူစက်အသုံးပြုရလောက်အောင် ရောဂါပြင်းထန်မှုမရှိသော်လည်း ရာခိုင်နှုန်းအနည်းငယ်သော လူနာများတွင်မူ အသက်ရှူစက်လိုအပ်သည်။&lt;ref name=&quot;murthy&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Murthy S, Gomersall CD, Fowler RA | title = Care for Critically Ill Patients With COVID-19 | journal = JAMA |date=11 March 2020 |pmid=32159735 | doi = 10.1001/jama.2020.3633 | url = https://jamanetwork.com/journals/jama/fullarticle/2762996 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |author=World Health Organization|date=28 January 2020|title=Clinical management of severe acute respiratory infection when novel coronavirus (2019-nCoV) infection is suspected|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/clinical-management-of-novel-cov.pdf|journal=|volume=|pages=|via=}}&lt;/ref&gt;ကနေဒါဆရာဝန်အချို့က ရောဂါပိုးမွှားပါဝင်သော ပါးစပ်ထဲမှ အမှုန်အမွှားများမှတဆင့် ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်နိုင်သော ပြွန်ထည့်အသက်ရှူစက်အသုံးပြုခြင်းနည်းလမ်းကို ထောက်ခံကြသည်။.&lt;ref name=&quot;murthy&quot;/&gt; ရောဂါပြင်းထန်သူအများစုမှာ သက်ကြီးရွယ်အိုများ(အသက် ၆၀နှစ်နှင့်အထက်&lt;ref name=&quot;murthy&quot;/&gt; ၊အထူးသဖြင့် အသက် ၈၀နှစ်နှင့် အထက်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Ferguson|first1=N.|last2=Laydon|first2=D.|last3=Nedjati Gilani|first3=G.|last4=Imai|first4=N.|last5=Ainslie|first5=K.|last6=Baguelin|first6=M.|last7=Bhatia|first7=S.|last8=Boonyasiri|first8=A.|last9=Cucunuba Perez|first9=Zulma|last10=Cuomo-Dannenburg|first10=G.|last11=Dighe|first11=A.|date=16 March 2020|title=Report 9: Impact of non-pharmaceutical interventions (NPIs) to reduce COVID19 mortality and healthcare demand|publisher=[[Imperial College London]]|url=http://spiral.imperial.ac.uk/handle/10044/1/77482|doi=10.25561/77482|hdl=20.1000/100|doi-access=free|at=Table 1}}&lt;/ref&gt;ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် ဆေးရုံခုတင်အလုံအလောက်မရှိခြင်းကြောင့် အချိန်တိုအတွင်း များပြားလာသော ဆေးရုံတက်ရန်လိုအပ်သော ရောဂါကူးစက်ခံရသူလူနာများကို ကိုင်တွယ်နိုင်စွမ်းကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်။&lt;ref name=&quot;VoxCOVID&quot;&gt;{{cite news |last=Scott |first=Dylan |title=Coronavirus is exposing all of the weaknesses in the US health system High health care costs and low medical capacity made the US uniquely vulnerable to the coronavirus. |url=https://www.vox.com/policy-and-politics/2020/3/16/21173766/coronavirus-covid-19-us-cases-health-care-system |access-date=18 March 2020 |publisher=Vox |date=16 March 2020}}&lt;/ref&gt;ကုသနိုင်စွမ်းတွင် အကန့်အသတ်ရှိသောကြောင့် လူနာအသစ်ထပ်မံပေါ်ပေါက်နှုန်းနှင့် လူနာအရည်အတွက်တို့ကို နည်းနိုင်သမျှနည်းအောင်ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည်။&lt;ref name=&quot;VoxCOVID&quot;/&gt;တရုတ်နိုင်ငံရှိ လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် လူနာများ၏ ၅ရာခိုင်နှုန်းသည် အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်တွင် ကုသမှုခံယူနေရပြီး ၂.၃ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက်ရှူစက်ပေးရန်လိုအပ်ကာ ၁.၄ရာခိုင်နှုန်းသည် သေဆုံးသွားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref name=&quot;Guan Ni Hu Liang p.&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Guan WJ, Ni ZY, Hu Y, Liang WH, Ou CQ, He JX, Liu L, Shan H, Lei CL, Hui DS, Du B, Li LJ, Zeng G, Yuen KY, Chen RC, Tang CL, Wang T, Chen PY, Xiang J, Li SY, Wang JL, Liang ZJ, Peng YX, Wei L, Liu Y, Hu YH, Peng P, Wang JM, Liu JY, Chen Z, Li G, Zheng ZJ, Qiu SQ, Luo J, Ye CJ, Zhu SY, Zhong NS | display-authors = 6 | title = Clinical Characteristics of Coronavirus Disease 2019 in China | journal = The New England Journal of Medicine | date = February 2020 | pmid = 32109013 | doi = 10.1056/nejmoa2002032 | publisher = Massachusetts Medical Society | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်‌ ရောဂါ ၂၀၁၉ကြောင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါနှင့် ဆေးရုံတက်ရသော လူနာများ၏ ၂၀ မှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်သည် အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်တွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအထောက်အပံ့ပေးရန်လိုအပ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/clinical-guidance-management-patients.html|title=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|last=CDC|date=2020-02-11|website=Centers for Disease Control and Prevention|language=en-us|access-date=2020-03-29}}&lt;/ref&gt; အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများက လိုအပ်သော အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် သုံးဘက်မြင် ပုံနှိပ်ခြင်း([https://en.wikipedia.org/wiki/3D_printing 3D Printing])ကို အသုံးပြုနေသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=[Updating] Italian hospital saves Covid-19 patients lives by 3D printing valves for reanimation devices |url=https://www.3dprintingmedia.network/covid-19-3d-printed-valve-for-reanimation-device/ |access-date=20 March 2020 |work=3D Printing Media Network |date=14 March 2020 |archive-date=15 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200515022725/https://www.3dprintingmedia.network/covid-19-3d-printed-valve-for-reanimation-device/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

===စမ်းသပ်ကုထုံးများ===
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ဤရောဂါကို ကုသရန် ထောက်ခံချက်ပေးထားသော ကုထုံးတစ်ခုမျှမရှိသော်လည်း အချို့သော နိုင်ငံများ၏ ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများမှ ညွှန်းထားသော ကုထုံးအချို့ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;LiDeClerq&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Li G, De Clercq E | title = Therapeutic options for the 2019&amp;nbsp;novel coronavirus (2019-nCoV) | journal = Nature Reviews. Drug Discovery | volume = 19 | issue = 3 | pages = 149–150 | date = March 2020 | pmid = 32127666 | doi = 10.1038/d41573-020-00016-0 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;၂၀၂၀ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ စတင်ကာ အလားအလာရှိသော ကုထုံးများကို သုတေသနပြုလုပ်နေပြီး&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-hospital-idUSKBN20B1M6|title=Chinese doctors using plasma therapy on coronavirus, WHO says 'very valid' approach|newspaper=Reuters|date=17 February 2020|via=www.reuters.com}}&lt;/ref&gt; ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ဆေးများကို စမ်းသပ်သုံးစွဲနေကြပြီဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Steenhuysen J, Kelland K (24 January 2020). &quot;With Wuhan virus genetic code in hand, scientists begin work on a vaccine&quot;. Reuters. Archived from the original on 25 January 2020. Retrieved 25 January 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;clinicaltrialsarena&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.clinicaltrialsarena.com/analysis/coronavirus-mers-cov-drugs/|title=Coronavirus outbreak: Vaccines/drugs in the pipeline for Covid-19|last=Duddu|first=Praveen|date=19 February 2020|work=clinicaltrialsarena.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219184512/https://www.clinicaltrialsarena.com/analysis/coronavirus-mers-cov-drugs/|archive-date=19 February 2020|name-list-format=vanc}}&lt;/ref&gt;  ကုထုံးအသစ်များကို ၂၀၂၁ခုနှစ်မှ ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သော်လည်း&lt;ref&gt;{{cite journal|vauthors=Lu H|date=28 January 2020|title=Drug treatment options for the 2019-new coronavirus (2019-nCoV).|journal=Biosci Trends|volume=14|issue=1|pages=69–71|doi=10.5582/bst.2020.01020|pmid=31996494}}&lt;/ref&gt; စမ်းသပ်ဆဲကုထုံးအများစုကို အခြားရောဂါများအတွက် အသုံးပြုနေပြီး အချို့ကို အဆင့်မြင့်စမ်းသပ်ခြင်း ပြုလုပ်နေပြီဖြစ်သည်။.&lt;ref name=&quot;LiDeClerq&quot; /&gt;ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ဆေးကို ရောဂါအမြောက်အမြားရှိသော လူနာများတွင် စမ်းသပ်ပြီးဖြစ်နိုင်သည်။.&lt;ref name=&quot;NatureDale Fisher &amp; David Heymann&quot; /&gt;အလားအလာရှိသော ကုထုံးများ၏ ထိရောက်မှု နှင့် လုံခြုံမှုတို့ကို စမ်းသပ်ရာတွင် ပါဝင်ကြရန် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများကို ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က တိုက်တွန်းထားသည်။&lt;ref name=&quot;ThomReut_notreatment_20200205&quot;&gt;{{cite news|last1=Nebehay|first1=Stephanie|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-treatments-who-idUSKBN1ZZ1M6|title=WHO: 'no known effective' treatments for new coronavirus|date=5 February 2020|access-date=5 February 2020|url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205155653/https://www.reuters.com/article/us-china-health-treatments-who-idUSKBN1ZZ1M6|archive-date=5 February 2020|agency=[[Thomson Reuters]]|last2=Kelland|first2=Kate|last3=Liu|first3=Roxanne|name-list-format=vanc}}&lt;/ref&gt;

===စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအထောက်အပံ့===
လူနာများသည် ကန့်သတ်တားဆီးခံရခြင်း၊ ခရီးသွားခွင့် ကန့်သတ်ခံရခြင်း ၊ ကုထုံးများ၏ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး နှင့် ရောဂါကိုကြောက်ရွံ့ခြင်းတို့ကြောင့် စိတ်ကျဉ်းကျပ်မှုများကို ခံစားရနိုင်သည်။၎င်းတို့ကိုဖြေရှင်းနိုင်ရန် တရုတ်အမျိုးသားကျန်းမာရေးကော်မရှင်က ၂၀၂၀ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ရက်နေ့တွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်းဖြေရှင်းခြင်းအတွက် လမ်းညွှန်ချက်ထုတ်ပြန်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Xiang4Feb2020&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Xiang YT, Yang Y, Li W, Zhang L, Zhang Q, Cheung T, Ng CH | display-authors = 6 | title = Timely mental health care for the 2019 novel coronavirus outbreak is urgently needed | journal = The Lancet. Psychiatry | volume = 7 | issue = 3 | pages = 228–29 | date = March 2020 | pmid = 32032543 |doi=10.1016/S2215-0366(20)30046-8 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Kang5Feb2020&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Kang L, Li Y, Hu S, Chen M, Yang C, Yang BX, Wang Y, Hu J, Lai J, Ma X, Chen J, Guan L, Wang G, Ma H, Liu Z | display-authors = 6 | title = The mental health of medical workers in Wuhan, China dealing with the 2019&amp;nbsp;novel coronavirus | journal = The Lancet. Psychiatry | volume = 7 | issue = 3 | pages = e14 | date = March 2020 | pmid = 32035030 |doi=10.1016/S2215-0366(20)30047-X |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ရောဂါသမိုင်းကြောင်း==
အဆိုပါရောဂါသည် သဘာဝအတိုင်းဖြစ်ပြီး မူလရင်းမြစ်မှာ တိရစ္ဆာန်မှဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhou P, Yang XL, Wang XG, Hu B, Zhang L, Zhang W, etal |title=Discovery of a novel coronavirus associated with the recent pneumonia outbreak in humans and its potential bat origin |date=23 January 2020 |journal=[[bioRxiv]] |type=preprint |doi=10.1101/2020.01.22.914952 |doi-access=free | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;NM-20200317&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Andersen KG, Rambaut A, Lipkin WI, Holmes EC, Garry RF |title=The proximal origin of SARS-CoV-2 |url=https://www.nature.com/articles/s41591-020-0820-9 |date=17 March 2020 |journal=[[Nature Medicine]] |pages=1–3 |doi=10.1038/s41591-020-0820-9 |access-date=18 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200318001738/https://www.nature.com/articles/s41591-020-0820-9 |archive-date=18 March 2020 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;မူလရင်းမြစ်ကို အတိအကျမသိရသေးသော်လည်း ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာလတွင် ရောဂါကူးစက်ပုံသည် လူအချင်းချင်းကူးစက်မှုပုံစံ လုံးဝနီးပါးဖြစ်နေသည်။&lt;ref name=&quot;Epidemiology2020Feb17&quot;&gt;{{cite journal|vauthors=Yanping Z, et al.|collaboration=The Novel Coronavirus Pneumonia Emergency Response Epidemiology Team|title=The Epidemiological Characteristics of an Outbreak of 2019 Novel Coronavirus Diseases (COVID-19)—China, 2020|url=http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51|journal=China CDC Weekly|volume=2|issue=8|pages=113–122|date=17 February 2020|publisher=[[Chinese Center for Disease Control and Prevention]]|access-date=18 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200219142101/http://weekly.chinacdc.cn/en/article/id/e53946e2-c6c4-41e9-9a9b-fea8db1a8f51|archive-date=19 February 2020|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Heymann Shindo 2020 pp. 542–45&quot;&gt;{{cite journal | vauthors=Heymann DL, Shindo N | title=COVID-19: what is next for public health? | journal=Lancet | volume=395 | issue=10224 | date=February 2020 | pmid=32061313 | doi=10.1016/S0140-6736(20)30374-3 | doi-access=free | pages=542–45 }}&lt;/ref&gt;အစောဆုံးသိရှိခဲ့သည့် ကူးစက်မှုမှာ ၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ရက်နေ့၌ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဝူဟန်မြို့တွင်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |author= Davidson, Helen |date= 13 March 2020 |title= First Covid-19 case happened in November, China government records show—report |url= https://www.theguardian.com/world/2020/mar/13/first-covid-19-case-happened-in-november-china-government-records-show-report |work= The Guardian |access-date= 21 March 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200320235432/https://www.theguardian.com/world/2020/mar/13/first-covid-19-case-happened-in-november-china-government-records-show-report |archive-date= 20 March 2020 |url-status= live }}&lt;/ref&gt;

==လူမှုပတ်ဝန်းကျင် နှင့် ယဉ်ကျေးမှု==
===နာမည်အသုံးအနှုန်း===
၂၀၂၀ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]က ရောဂါ၏အမည်ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ၂၀၁၉ (COVID-19)အဖြစ် တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။

ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ အကြီးအကဲ Tedros Adhanom Ghebreyesusuက CO သည် coronaကို ကိုယ်စားပြု၍ VIသည် virusကို ကိုယ်စားပြုကာ Dသည် diseaseကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း နှင့် 19 သည် ထိုရောဂါကို ပထမဆုံးအတည်ပြုနိုင်ခဲ့သော ၂၀၁၉ခုနှစ်ကို ကိုယ်စားပြုကြောင်းရှင်းလင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;&quot;Novel coronavirus disease 2019 (COVID-19) pandemic: increased transmission in the EU/EEA and the UK – sixth update&quot; (PDF). ecdc. Archived (PDF) from the original on 14 March 2020. Retrieved 26 March 2020&lt;/ref&gt;အမည်ပေးရာတွင် အခြားသူများအား အသရေမပျက်စေရန်ရည်ရွယ်၍ နိုင်ငံတကာအကြံပြုချက်များအတိုင်း နေရာဒေသ(ဥပမာ-တရုတ်) ၊ တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ် နှင့် လူမျိုးတို့ကို ရည်ညွှန်းသည့် အမည်များကို ရှောင်ကြဉ်ကာ ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;&quot;Novel coronavirus named 'Covid-19': WHO&quot;. TODAYonline. Archived from the original on 21 March 2020. Retrieved 11 February 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;The coronavirus spreads racism against – and among – ethnic Chinese&quot;. The Economist. 17 February 2020. Archived from the original on 17 February 2020. Retrieved 17 February 2020.&lt;/ref&gt;

ရောဂါအမည်ကို [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉|ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ၂၀၁၉]]အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီးချိန်တွင် အဆိုပါရောဂါကိုဖြစ်ပေါ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်အမည်ကိုလည်း [[ပြင်းထန်အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂|ပြင်းထန်အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ရောဂါ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂]] (SARS-CoV-2)ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;&quot;Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it&quot;. World Health Organization (WHO). Archived from the original on 28 February 2020. Retrieved 13 March 2020.&lt;/ref&gt;အစောပိုင်းတွင် ထိုဗိုင်းရပ်စ်ကို ၂၀၁၉ နိုဗယ်လ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (2019-nCoV)ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;&quot;Novel Coronavirus(2019-nCoV) Situation Report – 10&quot; (PDF). World Health Organization (WHO). 30 January 2020. Archived (PDF) from the original on 31 January 2020. Retrieved 15 March 2020.&lt;/ref&gt;ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က &quot;COVID-19 virus&quot; နှင့် &quot;COVID-19ရောဂါကို ဖြစ်ပေါ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်&quot;ဟုလည်း လူထုအကြားတွင် ထပ်ပေါင်းခေါ်ဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;&quot;Naming the coronavirus disease (COVID-19) and the virus that causes it&quot;. World Health Organization (WHO). Archived from the original on 28 February 2020. Retrieved 13 March 2020.&lt;/ref&gt;ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ၁၉၆၈ခုနှစ်တွင် အီလက်ထရွန် အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းပုံရိပ်တွင် မြင်တွေ့ရသော ပုံစံအတိုင်း အမည်ပေးခဲ့ပြီး လက်တင်ဘာသာတွင် ကိုရိုနာသည် သရဖူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။&lt;ref&gt;&quot;Virology: Coronaviruses&quot;. Nature. 220 (5168): 650. 1968. Bibcode:1968Natur.220..650.. doi:10.1038/220650b0. ISSN 0028-0836.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Definition of Coronavirus by Merriam-Webster, Merriam-Webster, archived from the original on 23 March 2020, retrieved 24 March 2020&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Definition of Corona by Merriam-Webster, Merriam-Webster, archived from the original on 24 March 2020, retrieved 24 March 2020&lt;/ref&gt;

၂၀၂၀ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့သည် ထိုဗိုင်းရပ်စ်ကို &quot;တရုတ်ဗိုင်းရပ်စ်&quot; သို့မဟုတ် &quot;ဝူဟန်ဗိုင်းရပ်စ်&quot;ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမပြုရန် လူထုကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Wu, Nicholas. &quot;GOP senator says China 'to blame' for coronavirus spread because of 'culture where people eat bats and snakes and dogs'&quot;. USA TODAY. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 28 March 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Forgey, Quint. &quot;Trump on 'Chinese virus' label: 'It's not racist at all'&quot;. POLITICO. Archived from the original on 18 March 2020. Retrieved 28 March 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fischer, Sara. &quot;The WHO said to stop calling it &quot;Chinese&quot; coronavirus, but Republicans didn't listen&quot;. Axios. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 28 March 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Filipovic, Jill. &quot;Trump's malicious use of 'Chinese virus'&quot;. CNN. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 29 March 2020.&lt;/ref&gt;ထိုကာလတွင် ပို၍အငြင်းပွားဖွယ် အသုံးအနှုန်းများဖြစ်သော &quot;ဝူတုပ်ကွေး&quot; နှင့် &quot;ကွန် တုပ်ကွေး&quot; အစရှိသော ကြမ်းတမ်းသည့် အသုံးအနှုန်းများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု(ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသိုက်အဝန်းများမှတစ်ပါး)တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းများသည် ဗိုင်းရပ်စ်ကို ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့ရာ ဝူဟန်မြို့နှင့် ဆက်စပ်ညွှန်းဆိုနေသည့်အပြင် တရုတ်ရိုးရာသိုင်းပညာများဖြစ်သော [[ဝူရှူ|ဝူရှူး]] ၊ [[ကွန်ဖူး]] အစရှိသော စကားလုံးများနှင့် ရောဂါအမည်ကို ပေါင်းစပ်ကာ တရုတ်နိုင်ငံကိုညွှန်းဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းများကို လူမှုကွန်ယက်နှင့် လက်ယာယိမ်းဝါဒီများက အသုံးပြုနေကြခြင်းက အသက်အန္တရာယ်ရှိသော ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှုအကြောင်းကို မှေးမှိန်စေသည့်အပြင် တုပ်ကွေးမဟုတ်သည့်ဤရောဂါကို တုပ်ကွေးရောဂါတစ်မျိုးဟု အထင်အမြင်လွဲမှားမှုများလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။&lt;ref&gt;&quot;Trump doubles down on 'China virus', demands to know who in White House used phrase 'Kung Flu'&quot;. Fox News. 18 March 2020. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 18 March 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;A last, desperate pivot: Trump and his allies go full racist on coronavirus&quot;. Salon. 19 March 2020. Archived from the original on 29 March 2020. Retrieved 19 March 2020.&lt;/ref&gt;

===သတင်းအချက်အလက်မှားယွင်းမှု===
{{main|ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ၂၀၁၉နှင့်ပတ်သတ်၍ မှားယွင်းသောသတင်းအချက်အလက်များ}}
ဤရောဂါသည် ကိုရိုနာ အမည်အမှတ်တံဆိပ်ပါ ကုန်စည်များမှ ကူးစက်ခြင်းမဟုတ်သည့်အပြင် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းသော ထုတ်ကုန်များမှလည်း မကူးစက်နိုင်ပါ။&lt;ref&gt;Lee, Bruce Y. &quot;Coronavirus Is Not The 'Corona Beer Virus', What People Are Googling&quot;. Forbes. Archived from the original on 16 March 2020. Retrieved 31 March 2020.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;&quot;Can I get coronavirus from a package delivered from China?&quot;. Daily Breeze. 26 February 2020. Retrieved 31 March 2020.&lt;/ref&gt;

==ကာကွယ်ခြင်း==
[[File:Covid-19-curves-graphic-social-v3.gif|thumb|upright=1.5|ရောဂါကူးစက်မှုကို အချိန်အတော်ကြာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ပြသော ဂရပ်ပုံ။ (မျဉ်းကွေးကို ပြားစေခြင်းဟုလည်း ခေါ်သည်)မျဉ်းကွေး၏ ထိပ်ဆုံးမှတ် နိမ့်လေလေ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ပို၍ ပေးနိုင်လေလေဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Wiles |first=Siouxsie |author-link=Siouxsie Wiles|title=The three phases of Covid-19—and how we can make it manageable |url=https://thespinoff.co.nz/society/09-03-2020/the-three-phases-of-covid-19-and-how-we-can-make-it-manageable/ |website=The Spinoff |access-date=9 March 2020 |date=9 March 2020| name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Lancet2020Flatten&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Anderson RM, Heesterbeek H, Klinkenberg D, Hollingsworth TD | title = How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic? | journal = Lancet | date = March 2020 | volume = 395 | issue = 10228 | pages = 931–934 | pmid = 32164834 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)30567-5 | quote = A key issue for epidemiologists is helping policy makers decide the main objectives of mitigation—e.g. minimising morbidity and associated mortality, avoiding an epidemic peak that overwhelms health-care services, keeping the effects on the economy within manageable levels, and flattening the epidemic curve to wait for vaccine development and manufacture on scale and antiviral drug therapies. | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.vox.com/2020/3/10/21171481/coronavirus-us-cases-quarantine-cancellation|title=How canceled events and self-quarantines save lives, in one chart|first=Eliza|last=Barclay|date=10 March 2020|website=Vox | name-list-format = vanc }}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Covid-19-curves-graphic2-stopthespread-v3.gif|thumb|upright=1.5|မျဉ်းကွေးကို ပြားစေခြင်း၏ အခြားနည်းလမ်းများဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last=Wiles |first=Siouxsie |title=After 'Flatten the Curve', we must now 'Stop the Spread'. Here's what that means |url=https://thespinoff.co.nz/society/14-03-2020/after-flatten-the-curve-we-must-now-stop-the-spread-heres-what-that-means/ |website=The Spinoff |access-date=13 March 2020 |date=14 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Anderson RM, Heesterbeek H, Klinkenberg D, Hollingsworth TD | title = How will country-based mitigation measures influence the course of the COVID-19 epidemic? | journal = Lancet | date = March 2020 | volume = 395 | issue = 10228 | pages = 931–934 | pmid = 32164834 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)30567-5 }}&lt;/ref&gt;]]

ရောဂါကူးစက်ခံရမှုအားလျှော့ချနိုင်သောနည်းလမ်းများမှာ အိမ်တွင်နေထိုင်ခြင်း ၊ လူထူထပ်သောနေရာများကိုရှောင်ကြဉ်ခြင်း ၊ လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် အနည်းဆုံး စက္ကန့် ၂၀ခန့် ဆေးကြောခြင်း၊ လေကောင်းလေသန့်ရအောင်နေခြင်း ၊ မဆေးကြောရသေးသောလက်များနှင့် မျက်လုံး၊နှာခေါင်း၊ပါးစပ်တို့ကို ထိတွေ့ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;CDC-Prevention &amp; Treatment&quot;&gt;{{cite web | url = https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html | author = Centers for Disease Control | title = Coronavirus Disease 2019 (COVID-19): Prevention &amp; Treatment | date = 3 February 2020 | language = en-us | access-date = 10 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20191215193934/https://www.cdc.gov/coronavirus/about/prevention.html | archive-date = 15 December 2019 | url-status = live| author-link = Centers for Disease Control }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHO Advice for Public&quot;&gt;{{cite web | url = https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public | title = Advice for Public | vauthors = ((World Health Organization)) | access-date = 10 February 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200126025750/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/advice-for-public | archive-date = 26 January 2020 | url-status = live| author-link = World Health Organization | name-list-format = vanc}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/03/17/814221111/my-hand-washing-song-readers-offer-lyrics-for-a-20-second-scrub|title=My Hand-Washing Song: Readers Offer Lyrics For A 20-Second Scrub|website=NPR.org|language=en|access-date=20 March 2020}}&lt;/ref&gt;  [[CDC]]သည် နှာချေ၊ချောင်းဆိုးသည့်အခါတိုင်း ပါးစပ်နှင့် နှာခေါင်းကို တစ်ရှူးနှင့် အုပ်ရန် ၊ တစ်ရှူးမရှိပါက တံတောင်ကွေးနှင့်ဖုံး၍ နှာချေ၊ချောင်းဆိုးရန် အကြံပြုထားသည်။&lt;ref name = &quot;CDC-Prevention &amp; Treatment&quot;/&gt; ၎င်းတို့က နှာချေ၊ချောင်းဆိုးပြီးတိုင်း လက်ကို ဆေးကြောရန်လည်း အကြံပြုထားသည်။&lt;ref name = &quot;CDC-Prevention &amp; Treatment&quot;/&gt; [[:en:Social_distancing|လူတစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက်ခွာနေခြင်း]] နည်းဗျူဟာတွင် ကျောင်းများ၊အလုပ်ရုံများကို ပိတ်ခြင်း၊ခရီးသွားမှုကို ကန့်သတ်ခြင်း နှင့် လူစုလူဝေးပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို တားဆီးခြင်းဖြင့် ရောဂါရှိသူနှင့် လူအများစု ထိတွေ့နိုင်မှုကို လျှော့ချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;JHUSocialDistancing&quot;&gt;{{cite web | first = Lisa Lockerd | last = Maragakis | name-list-format = vanc |title=Coronavirus, Social Distancing and Self Quarantine |url=https://www.hopkinsmedicine.org/health/conditions-and-diseases/coronavirus/coronavirus-social-distancing-and-self-quarantine |website=www.hopkinsmedicine.org |publisher=Johns Hopkins University}}&lt;/ref&gt;လူတစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက်သည် အနည်းဆုံး ၆ပေ(၁.၈၀ မီတာခန့်) ခွာနေရမည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|last=Parker-Pope|first=Tara|url=https://www.nytimes.com/2020/03/19/well/live/coronavirus-quarantine-social-distancing.html|title=Deciding How Much Distance You Should Keep|date=19 March 2020|work=The New York Times|access-date=20 March 2020|language=en-US|issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါ]]
[[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာကပ်ရောဂါများ]]</text>
      <sha1>skcrgj3povcse4je9xtgl1oyss2hhcr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>131464</id>
    <revision>
      <id>1053446</id>
      <parentid>872711</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T21:00:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053446</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="92021" sha1="2nmgg047uced5v3dj7ld2xzf7xv8mkq" xml:space="preserve">{{rough translation}}
{{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း|agency_name=ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများ|chief4_position=|chief1_position=ညွှန်ကြားရေးမှူး|chief2_name=[[Anne Schuchat]]|chief2_position=Principal Deputy Director|parent_agency=[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကျန်းမာရေးနှင့်လူ့ဝန်ဆောင်မှုဌာန]]|website=https://www.cdc.gov/ CDC|chief3_name=|chief3_position=|chief4_name=|chief5_name=|minister2_pfo=|chief5_position=|chief6_name=|chief6_position=|chief7_name=|chief7_position=|chief8_name=|chief8_position=|chief9_name=|chief9_position=|chief1_name=[[Robert R. Redfield]]|minister2_name=|logo=CDC logo 2024.svg|preceding4=အမျိုးသားကူးစက်ရောဂါစင်တာ (1967–70)|logo_width=|logo_caption=|seal=|seal_width=|seal_caption=|formed={{Start date and age|1946|7|1}}|preceding1=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးငှက်ဖျားရောဂါထိန်းချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ (1942)|preceding2=စစ်ဒေသများရှိငှက်ဖျားရောဂါထိန်းချုပ်ရေးရုံး (1942–46)|preceding3=ကူးစက်ရောဂါကုသရေးဌာန (1946–67)|preceding5=ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးစင်တာ (1970–80)|minister1_pfo=|preceding6=ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးစင်တာများ (1980–92)|dissolved=|superseding=|jurisdiction=[[https://en.wikipedia.org/wiki/Federal_government_of_the_United_States Federal government of the United States]]|headquarters=[[Atlanta]], [[Georgia (U.S. state)|Georgia]], U.S.|coordinates={{Coord|33|47|58|N|84|19|42|W|region:US-GA_type:landmark|display=inline,title}}|employees=10,899 &lt;small&gt;(2015)&lt;/small&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးလစာ စာရင်းအင်းစင်တာများ |url=https://www.federalpay.org/employees/centers-for-disease-control-and-preventn |website=federalpay.org |accessdate=July 4, 2019 |quote=၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာတွင် ဝန်ထမ်း ၁၀,၈၉၉ ယောက်ရှိပြီးပျမ်းမျှလစာ (အခြေခံလစာ + အပိုဆုကြေး) ဒေါ်လာ ၁၀၃,၂၈၅.၇၅ ရှိသည်။}}&lt;/ref&gt;|budget=US$11.1{{nbsp}}billion (FY18)|minister1_name=|parent_department=}} '''ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများ''' (U.S. Centers for Disease Control and Prevention, CDC) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏အဓိကပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဖက်ဒရယ်အဆင့် အေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျန်းမာရေးနှင့်လူသား ဝန်ဆောင်မှုများဦးစီးဌာန လက်အောက်တွင်ရှိပြီး [[ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု)|ဂျော်ဂျီယာ]]၊ [[အတ္တလန္တာမြို့]]တွင် ရုံးချုပ်ရှိသည်။  

၎င်း၏ အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် နိုင်ငံတကာတွင်ရောဂါ၊ ဒဏ်ရာနှင့် မသန်စွမ်းမှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့်ကာကွယ်ခြင်းမှ တစ်ဆင့် [[ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး]] နှင့်လုံခြုံမှုကိုကာကွယ်ရန်ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/about/organization/mission.htm|title=Mission, Role and Pledge|author=&lt;!--Staff writer(s); no by-line.--&gt;|date=|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|quote=}}&lt;/ref&gt; 

CDC သည် ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်တားဆီးရေးဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် အသုံးချမှုအတွက် အမျိုးသားရေးအာရုံကို အာရုံစိုက်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသားများ၏ ကျန်းမာရေးတိုးတက်စေရန်ဒီဇိုင်း [[ရောဂါပိုးဝင်ရောက်ခြင်း|ကူးစက်ရောဂါ]] ၊ အစားအစာမှရောဂါပိုးများ ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကျန်းမာရေး ၊ လုပ်ငန်းခွင်ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနှင့်ကျန်းမာရေး ၊ ကျန်းမာရေးမြှင့်တင်မှု ၊ ဒဏ်ရာကြိုတင်ကာကွယ်ရေး နှင့်ပညာရေးဆိုင်ရာလှုပ်ရှားမှုများအပေါ် အထူးအာရုံစိုက်သည်။ CDC သည်သုတေသနပြုပြီး [[အဝလွန်ခြင်း]] နှင့် [[ဆီးချိုရောဂါ|ဆီးချိုရောဂါစသည့်]] ကူးစက်မှုမရှိသောရောဂါများ ဆိုင်ရာသတင်းအချက်အလက်များကိုလည်း ပေးသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများအသင်း၏ တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;cdcoffwebsite&quot;&gt;[https://www.cdc.gov CDC Home Page], cdc.gov; retrieved November 19, 2008.&lt;/ref&gt; 

== သမိုင်း ==
[[ဖိုင်:CDC_HDR_I.jpg|thumb| [[အတ္တလန္တာမြို့|ဂျော်ဂျီယာအတ္တလန်တာ]] ရှိ CDC ဌာနချုပ်၊ Emory တက္ကသိုလ်မှ မြင်သည် ]]
[[ဖိုင်:CDC_Headquarters_PHIL_10693.tif|thumb| ဂျော်ဂျီယာ၊ အတ္တလန်တာရှိ CDC ၏ Roybal ကျောင်းဝင်း ]]
[[ဖိုင်:Arlen_Specter_Headquarters_Building_PHIL_7971.tif|thumb| Arlen Spectre ဌာနချုပ်နှင့်အရေးပေါ်စစ်ဆင်ရေးစင်တာ ]]
[[ဖိုင်:Tom_Harkin_Global_Communications_Center_PHIL_8876.tif|thumb| Tom Harkin ဂလိုဘယ်ဆက်သွယ်ရေးစင်တာ ]]
[[ဖိုင်:Preparing_to_enter_Ebola_treatment_unit.jpg|right|thumb| CDC နှင့် [[နယ်စည်းမထားဆရာဝန်များအဖွဲ့|MSF]] ဝန်ထမ်းများသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ|လိုင်ဘေးရီးယား]] ရှိ [[အီဗိုလာ ဗိုင်းရပ်စ်|အီဘိုလာ]] ကုသရေးဌာနသို့ဝင်ရောက်ရန်ပြင်ဆင်နေကြသည် ]]
အဆိုပါကူးစက်တတ်သောရောဂါ Center ကအဆိုပါရန်ဆက်ခံအဖြစ်ဇူလိုင်လ 1, 1946 တည်ထောင်ခဲ့သည် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] စစ်ဒေသများအတွက် ငှက်ဖျားရောဂါထိန်းချုပ်ရေး အစီအစဉ်ကို &lt;ref name=&quot;pmid8955706&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=From MCWA to CDC—origins of the Centers for Disease Control and Prevention|date=November–December 1996}}&lt;/ref&gt; အမျိုးသားကာကွယ်ရေးငှက်ဖျားရောဂါထိန်းချုပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ၏ရုံး၏။ &lt;ref name=&quot;NARA&quot;&gt;{{Template:Cite web|title=Records of the Centers for Disease Control and Prevention (Record Group 442) 1921–2004|work=Guide to Federal Records|publisher=[[National Archives and Records Administration]]|date=November 9, 2010|url=https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/442.html|accessdate=2009-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101119230544/http://archives.gov/research/guide-fed-records/groups/442.html|archivedate=November 19, 2010}}&lt;/ref&gt;

[[ငှက်ဖျားရောဂါ]]တိုက်ဖျက်ရေး တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသောအဖွဲ့အစည်းများသည် ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး|အဖွဲ့]] နှင့် Rockefeller ဖောင်ဒေးရှင်းကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Najera&quot;&gt;{{Template:Cite journal|author=Nájera JA|title=Malaria control: achievements, problems and strategies|journal=Parassitologia|volume=43|issue=1–2|pages=1–89|date=June 2001|pmid=11921521}}&lt;/ref&gt; Rockefeller ဖောင်ဒေးရှင်းမှ ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးကိုများစွာ ထောက်ခံခဲ့သည်။  သည်အစိုးရ၏ အချို့ကြိုးပမ်းမှုများကိုလွှဲပြောင်းရယူရန်နှင့် အေဂျင်စီနှင့်ပူးပေါင်းရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Stapelton&quot;&gt;{{Template:Cite journal|author=Stapleton DH|title=Lessons of history? Anti-malaria strategies of the International Health Board and the Rockefeller Foundation from the 1920s to the era of DDT|journal=Public Health Rep|volume=119|issue=2|pages=206–15|pmid=15192908}}&lt;/ref&gt; 

အေဂျင်စီအသစ်သည် ယူအက်စ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု ဌာနခွဲဖြစ်သည်။ အမေရိကန် တောင်ပိုင်းတွင် [[ငှက်ဖျားရောဂါ|ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်ပွားနေသော]] ကြောင့်အတ္တလန်တာကိုနေရာအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|url=http://journals.cambridge.org/repo_A87OY4Vt|title=War, Tropical Disease, and the Emergence of National Public Health Capacity in the United States|last=Sledge|first=Daniel|date=2012|journal=Studies in American Political Development|volume=26|issue=2|pages=125–162|doi=10.1017/S0898588X12000107}}&lt;/ref&gt; အေဂျင်စီသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ''Communicable Disease Center'' အမည်ကိုမချမှတ်မီ အမည်များကိုပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ရုံးများသည် Peachtree လမ်းရှိစေတနာ့ဝန်ထမ်းအဆောက်အအုံ၏ ခြောက်ထပ်တွင်ရှိသည်။ 

အကြောင်းကို $ 1 ၏အချိန်မှာ ဘတ်ဂျက်နှင့်အတူ {{Spaces}} သန်း၎င်း၏ ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ 59 ရာခိုင်နှုန်းအတွက် စေ့စပ်ခဲ့ကြ [[ခြင်]] ထိန်းချုပ်မှုများနှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ငှက်ဖျားတိုက်ဖျက်ရေး၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့်အတူ abatement နှင့်နေရင်းဒေသများထိန်းချုပ်  (တွေ့မြင် အမျိုးသားငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအစီအစဉ် ) ။ 

ဝန်ထမ်း ၃၆၉ ယောက်အနက် CDC တွင်အဓိကအလုပ်များမှာ [[ကိမိလဗေဒ|entomology]] နှင့် engineering ဖြစ်သည်။ CDC ၏ကန ဦး နှစ်များတွင်အိမ်ပေါင်းသန်းခြောက်သန်းခွဲသည် DDT နှင့်အတူပက်ဖြန်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရာရှိ ၇ ဦး သာတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးခြင်ဆေးခွေပုံသဏ္organizationာန်ကိုအစောပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံဇယားကွက်အဖြစ်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ Joseph Walter Mountin လက်အောက်တွင်စီဒီစီသည်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပြforနာများအတွက်ဆက်လက်ထောက်ခံအားပေးခဲ့ပြီးအခြား [[ရောဂါပိုးဝင်ရောက်ခြင်း|ကူးစက်တတ်သောရောဂါများ]] ကိုပိုမိုတာ ၀ န်ယူခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|title=Dr. Joseph W. Mountin, pioneer in public health, 1891–1952|author=Scheele}}&lt;/ref&gt; 

1947 ခုနှစ်, CDC မှ $ 10 ၏လက္ခဏာသက်သေငွေပေးချေမှုကိုဖန်ဆင်း Emory တက္ကသိုလ် {{Convert|15|acre|m2}}  ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် CDC ဌာနချုပ်၏နေအိမ်ဖြစ်သော DeKalb ကောင်တီရှိ Clifton လမ်းရှိမြေအကျယ်    ။ CDC ဝန်ထမ်းများသည် ဝယ်ယူရန်ငွေကိုစုဆောင်းခဲ့သည်။ &quot;လက်ဆောင်&quot; ၏နောက်ကွယ်တွင်အကျိုးခံစားသူမှာ [[ကိုကာကိုလာ ကုမ္ပဏီ|ကိုကာကိုလာကုမ္ပဏီ၏]] ဘုတ်အဖွဲ့ဥက္ကchairman ္ဌ Robert W. Woodruff ဖြစ်သည်။ Woodruff သည် [[ငှက်ဖျားရောဂါ]] ထိန်းချုပ်ရေးကိုကြာမြင့်စွာကတည်းကစိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီးသူသည်သူအမဲလိုက်သည့်နေရာများတွင်ပြaနာဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် PHS သည်ဆန်ဖရန်စစ္စကိုအခြေစိုက်ပလိပ်ဓာတ်ခွဲခန်းကိုကူးစက်ရောဂါဌာနအဖြစ် CDC သို့လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး၊ ကုသရေးဌာနအသစ်တစ်ခုကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;pmid8955706&quot;&gt;{{Template:Cite journal|author=Parascandola J|title=From MCWA to CDC—origins of the Centers for Disease Control and Prevention|journal=Public Health Reports|date=November–December 1996|pmid=8955706|volume=111|issue=6|pages=549–51|pmc=1381908}}&lt;/ref&gt; Epidemic Intelligence Service (EIS) ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီးမူလကကိုရီးယားစစ်ပွဲမှပေါ်ပေါက်လာသောဇီဝစစ်ဆင်ရေးကြောင့်ဖြစ်သည်။ သူသည်ရောဂါကူးစက်မှုဗေဒဆိုင်ရာနှစ်နှစ်တာဘွဲ့သင်တန်းနှင့် ကွင်းဆင်းရောဂါကူးစက်ရောဂါသင်တန်းအစီအစဉ် (FETP) အတွက်ရှေ့ပြေးပုံစံအဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။     ဤပုံစံကိုနိုင်ငံတကာတွင်မြှင့်တင်ရာတွင် CDC ၏လွှမ်းမိုးမှုကိုရောင်ပြန်ဟပ်သောနိုင်ငံများစွာတွင်တွေ့ရှိရသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|author=White|title=Partnerships in International Applied Epidemiology Training and Service|journal=[[American Journal of Epidemiology]]|volume=154|issue=11|pages=993–999|pmid=11724714}}&lt;/ref&gt; 

၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင်ယူအက်စ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု (Venereal Disease Division) ကိုအမေရိကန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုဌာန (PHS) မှစီဒီစီသို့ပြောင်းရွှေ့သောအခါ CDC ၏မစ်ရှင်သည်ငှက်ဖျားရောဂါကိုမူလအာရုံစိုက်ပြီးသောအခါ [[လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ|လိင်မှတဆင့်ကူးစက်သောရောဂါများ]] ပါဝင်သည်။ သိပ်မကြာခင်မှာတီဘီရောဂါထိန်းချုပ်ရေးကို (၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှာ) PHC ကနေ CDC သို့လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ မှာကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်ကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite book|last=Beth E. Meyerson|title=Ready to Go: The History and Contributions of U.S. Public Health Advisors}}&lt;/ref&gt; 

ဒါဟာဇူလိုင်လ 1, 1967 ''ထိရောက်သောအမျိုးသားကူးစက်တတ်သောရောဂါစင်တာ (NCDC)'' ဖြစ်လာခဲ့သည် &lt;ref name=&quot;NARA&quot;&gt;{{Template:Cite web|title=Records of the Centers for Disease Control and Prevention (Record Group 442) 1921–2004|work=Guide to Federal Records|publisher=[[National Archives and Records Administration]]|date=November 9, 2010|url=https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/442.html|accessdate=2009-10-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101119230544/http://archives.gov/research/guide-fed-records/groups/442.html|archivedate=November 19, 2010}}&lt;/ref&gt; ''အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းသည်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးထိရောက်သောအောက်တိုဘာလ'' 14, 1980 ''ဘို့ဇွန်လ'' 24, 1970, ''''နှင့်စင်တာများအပေါ်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးဗဟိုဌာန'' (CDC) သို့အမည်ပြောင်းခဲ့သည်''  [[အမေရိကန် ကွန်ဂရက် လွှတ်တော်|ယူနိုက်တက်စတိတ်ကွန်ဂရက်မှ]] လုပ်ရပ်တစ်ခုသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်တွင်ထိရောက်သောအမည်နှင့်“ ကာကွယ်ခြင်း” ဟူသောစကားလုံးကိုပေါင်းစပ်လိုက်သည်။ သို့သော်ကွန်ဂရက်က၎င်း၏အမည်အားအသိအမှတ်ပြုခြင်းကြောင့် ''CDC'' ကိုဆက်လက်ထားရှိရန်ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|title=CDC: the nation's prevention agency|url=https://www.cdc.gov/mmwr/preview/mmwrhtml/00017924.htm}}&lt;/ref&gt; 

1990 ကတည်းက CDC အာရုံစိုက်ထည့်သွင်းရန်ကျယ်ပြန့်ထားပါတယ် နာတာရှည်ရောဂါများ, မသန်စွမ်း, ဒဏ်ရာထိန်းချုပ်မှု, အလုပ်ခွင်အန္တရာယ်, ပတျဝနျးကငျြဆိုငျရာကနျြးမာရေး ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့်အကြမ်းဖက်ဝါဒကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု။ CDC သည်ထွန်းသစ်စရောဂါများနှင့် မွေးရာပါချို့ယွင်းချက်များ ၊ အနောက်နိုင်းလ်ဗိုင်းရပ်စ် ၊ [[အဝလွန်ခြင်း]] ၊ [[ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါ|ကြက်ငှက်တုပ်ကွေး]] ၊ [[ဝက်တုပ်ကွေးရောဂါ|က်]] တုပ်ကွေးရောဂါ ၊ [[အက်ရှားရီကီးယား ကိုလိုင်|အီး coli]] နှင့် ဇီဝအကြမ်းဖက်မှု အပါအဝင်အခြားကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအန္တရာယ်များကို တိုက်ဖျက် သည်။ [[ပင်နီဆီလင်|penicillin ကို]] အလွဲသုံးစားပြုခြင်းကိုတားဆီးရာတွင်အဖွဲ့အစည်းသည်အရေးပါသောအချက်တစ်ချက်လည်းဖြစ်သည်။ မေလ 1994 ခုနှစ်တွင် CDC နောက်ပိုင်းတွင်အပါအဝင်ဇီဝစစ်ဆင်ရေးများအတွက် repurposed ခဲ့ပြီးသော 1984 ခုနှစ်ကနေ 1989 ခုနှဈကနေတဆင့်အီရတ်အစိုးရမှကူးစက်နိုင်သောအနာရောဂါများ၏နမူနာကိုစလှေတျပွီးလြှငျဝန်ခံ Botulinum အဆိပ်အတောက်, အနောက်နိုင်းလ်ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး, Yersinia pestis နှင့် [[သွေးလွန်တုပ်ကွေး|Dengue Fever ကို]] ဗိုင်းရပ်စ်။ &lt;ref&gt;&quot;The eleventh plague: the politics of biological and chemical warfare&quot; (pp. 84–86) by [http://www.leonardcole.com Leonard A. Cole] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090210045559/http://www.leonardcole.com/ |date=10 February 2009 }} (1993)&lt;/ref&gt; 

၂၀၀၅ ခုနှစ်Aprilပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် - CDC ဒါရိုက်တာ Julie Gerberding သည် ၂၁ ရာစုကျန်းမာရေးခြိမ်းခြောက်မှုများ၏စိန်ခေါ်မှုများကိုရင်ဆိုင်နိုင်ရန် CDC ကိုပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခြင်းအားတရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=CDC Office of Director, The Futures Initiative}}&lt;/ref&gt; GW Bush အုပ်ချုပ်မှု နှင့် Gerberding အောက်တွင်တည်ထောင်ထားသောညှိနှိုင်းရေးစင်တာလေးခုသည်“ သူတို့၏စင်တာအောက်ရှိအမျိုးသားစင်တာများ၏ဩဇာကိုလျော့နည်းစေသည်”    နှင့်အောက်တွင်ဖြတ်အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည် သမ္မတအိုဘားမားအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ 2009 ခုနှစ် &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|author=Koenig|title=New Chief Orders CDC to Cut Management Layers}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၁၃ တွင် CDC ၏ ဇီဝလုံခြုံမှုအဆင့် ၄ ဓာတ်ခွဲခန်းများသည်ကမ္ဘာပေါ်ရှိလူအနည်းငယ်ထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Viral Special Pathogens Branch}}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာပေါ်တွင် [[ကျောက်ကြီးရောဂါ|ရေကျောက်]] တရား ဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသည့်တရားဝင်နေရာ ၂ ခုအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒုတိယကျောက်ရောဂါစတိုးသည်ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းရှိ နိုင်ငံတော်ဗိုင်းရပ်စ်နှင့်ဇီဝနည်းပညာဗျူဟာမြောက်သုတေသနဌာနတွင်တည်ရှိသည်။ CDC က ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်၎င်းသည်ကျောက်ရောဂါနမူနာများစွာကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီးဓာတ်ခွဲခန်းအလုပ်သမားများသည် anthrax ကူးစက်ခံရနိုင်သည်ကိုဖော်ပြခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|author=Scutti|title=CDC Smallpox and Anthrax Mishaps Signal Other Potential Dangers|date=2014-07-16}}&lt;/ref&gt; 

အတ္တလန်တာစီးတီးသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ထိထိရောက်သော CDC ဌာနချုပ်ကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်၊ ၎င်းသည် ၆၅ နှစ်တာကာလအတွင်းမြို့၏အကြီးမားဆုံးသိမ်းပိုက်ခြင်း၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်; အတ္တလန်တာစီးတီးကောင်စီ သည်ဒီဇင်ဘာလမတိုင်မီကမဲပေးခဲ့ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;NiesseEmoryannexed&quot;&gt;{{Template:Cite web|last=Niesse, Mark|url=http://www.ajc.com/news/local-govt--politics/city-atlanta-expansion-emory-and-cdc-approved/kMYzghHbvzD6THTyWpN1zH/|title=City of Atlanta's expansion to Emory and CDC approved}}&lt;/ref&gt; အဆိုပါ CDC အတ္တလန်တာမြို့အစိုးရtheရိယာနောက်ဆက်တွဲဖို့တောင်းဆိုခဲ့သည်ခဲ့သည်။ ယခင်ကဌာနချုပ်တစ်ခုရှိကြ၏ unincorporated ဧရိယာ, &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|last=Torpy, Bill|url=https://www.ajc.com/news/local/torpy-large-dekalb-has-annexation-anxiety-over-emory-cdc/EyaVzWIjxULTGi4iv7xwLK/|title=Torpy at Large: DeKalb has annexation anxiety over Emory, CDC|date=2017-08-07}}&lt;/ref&gt; ထဲမှာကစာရင်းအင်း Druid တောင်ကုန်း သန်းခေါင်စာရင်း-သတ်မှတ်ထားသောနေရာအရပ် ။ &lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081119163445/http://www.cdc.gov/ CDC Home Page], cdc.gov; retrieved November 19, 2008. &quot;1600 Clifton Rd. Atlanta, GA 30333, USA&quot; Compare this to the CDP map: &quot;[http://www2.census.gov/geo/maps/dc10map/GUBlock/st13_ga/place/p1324264_druid_hills/DC10BLK_P1324264_001.pdf 2010 CENSUS - CENSUS BLOCK MAP: Druid Hills CDP, GA].&quot; [[U.S. Census Bureau]]. Retrieved on June 1, 2017.&lt;/ref&gt; 

== အဖွဲ့အစည်း ==
CDC ကိုစင်တာများ၊ အင်စတီကျူးရှင်းများနှင့်ရုံးများ (CIOs) အဖြစ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုချင်းစီသည်အေဂျင်စီ၏လုပ်ငန်းများကိုကျွမ်းကျင်မှုနယ်ပယ်တစ်ခုတွင်အကောင်အထည်ဖော်နေစဉ်အတွင်းအေဂျင်စီအချင်းချင်းအထောက်အပံ့နှင့်အရင်းအမြစ်များခွဲဝေမှုအတွက်ကိစ္စရပ်များနှင့်သီးခြားကျန်းမာရေးတို့အတွက်ပံ့ပိုးပေးသည်။ ခြိမ်းခြောက်မှုများ။ ယေဘုယျအားဖြင့် CDC ရုံးများကိုစင်တာများအဖြစ်ခွဲခြားသည်။ အလှည့်များတွင်ဌာနခွဲများနှင့်ဌာနခွဲများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ &lt;ref name=&quot;pmid8955706&quot;&gt;{{Template:Cite journal|last=Parascandola J|title=From MCWA to CDC—origins of the Centers for Disease Control and Prevention|journal=Public Health Reports|date=November–December 1996|volume=111|issue=6|pages=549–51}}&lt;/ref&gt; သို့သော်ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးစင်တာနှင့်လုပ်ငန်းခွင်ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့်အမျိုးသားအင်စတီကျုတို့ကစည်းရုံးရေးဌာနများဖြစ်ပြီးမိဘရုံးနှင့်မသက်ဆိုင်ပါ။ 

၂၀၁၁ ခုနှစ်ဩဂုတ်လတွင် CIO များသည် - 

* ဒါရိုက်တာ 
** ကျောင်းအုပ်လက်ထောက်ဒါရိုက်တာ 
*** ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး - ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုနှင့်အကောင်အထည်ဖော်ရေးသိပ္ပံ 
**** လူနည်းစုကျန်းမာရေးနှင့်ကျန်းမာရေးတန်းတူရေးရုံး 
**** ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကျန်းမာရေးစင်တာ 
**** ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့်တုံ့ပြန်မှုအတွက်စင်တာ 
**** ပြည်နယ်၊ လူမျိုးစု၊ ဒေသနှင့်ဒေသဆိုင်ရာအထောက်အကူပြုစင်တာ 
*** ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး - ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးသိပ္ပံနှင့်စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး 
**** သိပ္ပံရုံး 
**** ဓာတ်ခွဲခန်းသိပ္ပံနှင့်လုံခြုံရေးရုံး 
**** စောင့်ကြည့်ကြီးကြပ်ရေး၊ ကူးစက်ရောဂါနှင့်ဓာတ်ခွဲခန်းဝန်ဆောင်မှုများဌာန 
**** ကနျြးမာရေးကိန်းဂဏန်းများအတွက်အမျိုးသားစင်တာ 
*** လက်ထောက်ဒါရိုက်တာ - ကူးစက်မှုမရှိသောရောဂါများ 
**** မွေးဖွားခြင်းနှင့်ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာမသန်စွမ်းမှုဆိုင်ရာအမျိုးသားစင်တာ 
**** နာတာရှည်ရောဂါကာကွယ်တားဆီးရေးနှင့်ကျန်းမာရေးမြှင့်တင်ရေးအမျိုးသားစင်တာ 
**** သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကျန်းမာရေးအမျိုးသားစင်တာနှင့် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေပစ္စည်းများနှင့်ရောဂါမှတ်ပုံတင်ခြင်းအေဂျင်စီ 
**** ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုကာကွယ်ခြင်းနှင့်ထိန်းချုပ်ရေးဗဟိုဌာန 
*** လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး - ကူးစက်ရောဂါများ 
**** ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းနှင့်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများဆိုင်ရာအမျိုးသားစင်တာ 
**** ထွန်းသစ်စနှင့် Zoonotic ကူးစက်ရောဂါများဆိုင်ရာအမျိုးသားစင်တာ (ကမ္ဘာ့လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ကာရန်မင်းဌာနပါဝင်သည်၊ quarantine အမိန့်များထုတ်ပေးသည်) 
**** အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ / အေအိုင်ဒီအက်စ်၊ ဗိုင်းရပ်စ်အသည်းရောင်ရောဂါ၊ STD နှင့်တီဘီရောဂါကာကွယ်ခြင်း 
*** လုပ်ငန်းခွင်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအမျိုးသားအင်စတီကျု 
** ဒါရိုက်တာ၏ရုံး 
*** ဌာနမှူး 
*** Chief Operating Officer 
**** လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ရုံး 
**** ဘဏ္Resourcesာရေးအရင်းအမြစ်များရုံး 
**** လုံခြုံရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့်ပိုင်ဆိုင်မှုစီမံခန့်ခွဲမှုရုံး 
**** သတင်းအချက်အလက်ကာကွယ်ရေး ဦး စီးချုပ်ရုံး 
*** ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရာရှိချုပ် 
*** CDC ဝါရှင်တန်ရုံး 
*** တူညီသောအလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းရုံး 
*** တွဲဖက်ဒါရိုက်တာ - ဆက်သွယ်ရေး 
*** တွဲဖက်ဒါရိုက်တာ - ဓာတ်ခွဲခန်းသိပ္ပံနှင့်လုံခြုံမှု 
*** တွဲဖက်ဒါရိုက်တာ - မူဝါဒနှင့်မဟာဗျူဟာ 

ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုရုံးကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုအပြီးမကြာမီ ၂၀၀၁ ခုနှစ်သန္ဓေတားခြင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၎င်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာအစိုးရအကြားဇီဝဗေဒဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုခြိမ်းခြောက်မှုများအားတုံ့ပြန်မှုကိုညှိနှိုင်းရန်ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite news|title=Bioterrorism Office Gets a New Director|author=|date=2002-05-02}}&lt;/ref&gt; 

== ဘတ်ဂျက်နှင့်စစ်ဆင်ရေး ==
CDC ၏ ၂၀၁၈ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ဘတ်ဂျက်သည်ဒေါ်လာ ၁၁.၉  {{Spaces}} ဘီလီယံ ဖြစ်သည် &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.hhs.gov/about/budget/fy2018/budget-in-brief/cdc/index.html|title=FY 2018 Budget in Brief – CDC|publisher=Department of Health and Human Services|date=2017-05-23|work=HHS.gov|accessdate=2018-07-25}}&lt;/ref&gt; 

ယင်း၏အတ္တလန်တာဌာနချုပ်အပြင်, CDC ၏အခြား ပြည်တွင်းနေရာများဖြစ်ကြသည် ကျောက်ချစခန်း, ဖို့တ်ကော်လင်းစ် , Hyattsville, သုတေသနတြိဂံပန်းခြံ, စန်ဂျူအန် (Puerto Rico) နှင့် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]], စဉ်တွင် NIOSH အတွက်၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်အဆောက်အဦလည်ပတ် စင်စင်နာတီ, Morgantown, Pittsburgh, Spokane, Denver နှင့်ကျောက်ချစခန်း။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/jobs/living-in-atlanta.html|title=Living in Atlanta|last=|first=|date=2019-04-23}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင်ခုနှစ်, CDC အမေရိကန် 20 မြို့ကြီးများအတွက်သီးသန့်ခွဲစက်ရုံများလည်ပတ် &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/quarantine/quarantine-stations-us.html|title=U.S. Quarantine Stations|last=|first=|date=2019-04-24}}&lt;/ref&gt; 

CDC သည်အဖွဲ့အစည်းများစွာသည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတစ်ဝှမ်းရှိလူထုအဆင့်တွင်ကျန်းမာရေး၊ ဘေးကင်းရေးနှင့်အသိပညာများတိုးတက်စေရန်နှစ်စဉ် ထောက်ပံ့သောထောက်ပံ့ငွေများပေးသည်။ အဆိုပါထောက်ပံ့ငွေများမှတဆင့် CDC သည်၎င်း၏နှစ်စဉ်ဘတ်ဂျက်၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကိုဆုချီးမြှင့်သည်။

== လုပ်သားအင်အား ==
{{As of|2008}}, CDC ဝန်ထမ်းခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 15,000 အရေအတွက် (iကန်ထရိုက်တာ ၆၀၀၀ နှင့်ကော်မရှင်အရာရှိ ၈၄၀ အပါအဝင်) [[ ယူနိုက်တက်စတိတ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုကော်ပိုရေးရှင်းကတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည် |Commissioned Corps]] officers) in 170 occupations. Eighty percent held bachelor's degrees or higher; almost half had advanced degrees (a master's degree or a doctorate such as a PhD, [[ အရိုးအထူးကုဆရာဝန် |D.O.]], or [[ ဆေးဆရာဝန် |M.D.]]).&lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/about/stateofcdc/html/budget-workforce.htm|title=State of CDC: Budget and Workforce|last=Office of the Associate Director for Communication|date=May 19, 2010}} For more data on 2008, click on the &quot;2008&quot; link.&lt;/ref&gt;

ဘုံ CDC အလုပ်ခေါင်းစဉ်အင်ဂျင်နီယာတို့ပါဝင်သည် [[ကိမိလဗေဒ|entomologist]], ကူးစက်ရောဂါ, ဇီဝဗေဒပညာရှင်, ဆရာဝန်, တိရစ္ဆာန်ဆရာ, အမူအကျင့်သိပ္ပံပညာရှင်, [[သူနာပြုအတတ်|သူနာပြု]], ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာရှင်, စီးပွားရေးပညာရှင်, ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအကြံပေး, ကျန်းမာရေးဆက်သွယ်ပြောဆို, toxicologist, ဓာတုဗေဒပညာရှင်, ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရှင် များနှင့်စာရငျးအငျးပညာ။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/employment/menu_topjobs.html|title=Top Jobs at the CDC|date=April 1, 2008|work=Employment Information Homepage|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|accessdate=2011-03-21}}&lt;/ref&gt; 

CDC သည်အောက်ဖော်ပြပါအချက်များ အပါအဝင် မှတ်သားလောက်သော လေ့ကျင့်သင်ကြားခြင်းနှင့် မိတ်သဟာယဖွဲ့ခြင်းအစီအစဉ်များကို လည်းလုပ်ကိုင်သည်။ 

=== ကူးစက်ရောဂါထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်း (EIS) ===
Epidemic Intelligence Service (EIS) သည်ပြည်တွင်းနှင့်ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပြinvestigနာများကိုစုံစမ်းစစ်ဆေးသည့်“ ဘွတ်ဖိနပ်မြေပြင်ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်သူများ” ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/eis/index.html|title=Epidemic Intelligence Service|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|accessdate=September 27, 2016}}&lt;/ref&gt; အစိုးရအေဂျင်စီတစ်ခုကတောင်းဆိုသောအခါ EIS အရာရှိများသည်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကိုထိန်းချုပ်ရန်နှင့်စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက်နည်းပညာဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်မှုများပေးရန်ကာလတို epidemiological အကူအညီပေးရေးတာ ၀ န်များသို့မဟုတ် Epi-Aids ကိုစတင်နိုင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/eis/epiaids.html|title=Epidemiologic Assistance|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|accessdate=September 27, 2016}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Template:Cite book|title=Infectious diseases: emergence and re-emergence: a geographical analysis|publisher=Oxford University Press|location=Oxford, UK}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|date=2011-12-01|title=Introduction: the Centers for Disease Control and Prevention's Epi-Aids--a fond recollection|url=http://aje.oxfordjournals.org/content/174/suppl_11/S1.long}}&lt;/ref&gt; EIS အစီအစဉ်သည်နိုင်ငံတကာ ကွင်းဆင်းရောဂါဗေဒသင်တန်းအစီအစဉ် အတွက်စံပြဖြစ်သည်။ 

=== ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး Associates အစီအစဉ် ===
CDC သည် Public Health Associate Program (PHAP) ကိုလည်းလုပ်ကိုင်သည်။ ၎င်းသည်မကြာသေးမီကကောလိပ်ဘွဲ့ရများအားအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတစ်ဝှမ်းရှိပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီများတွင်အလုပ်လုပ်ရန်နှစ်နှစ်ပေးသောမိတ်သဟာယဖွဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ PHAP ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီးယခုအချိန်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်     ပြည်နယ် ၃၄ ခုတွင်လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ၁၅၉ ယောက်ရှိသည်။ &lt;ref&gt;[https://www.cdc.gov/phap/index.html Public Health Associate Program website], Cdc.gov; retrieved April 12, 2014.&lt;/ref&gt;

== ခေါင်းဆောင်မှု ==
[[ဖိုင်:David_J._Sencer.png|thumb| David Sencer က ''Triatomine sp'' ၏သရုပ်ဖော်ပုံကိုထောက်ပြသည် ''။'' [[ချာဂါ့စ် ရောဂါ|Chagas ရောဂါကိုကူးစက်]] စေသည်။ ]]
CDC ၏ဒါရိုက်တာသည် အကြီးတန်းအလုပ်အမှုဆောင် ၀ န်ဆောင်မှု ရာထူး &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.gpo.gov/fdsys/pkg/GPO-PLUMBOOK-2016/content-detail.html|title=United States Government Policy and Supporting Positions (Plum Book)|last=|first=|date=2016}}&lt;/ref&gt; ဖြစ်သည်။ သူသည်အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း ဝန်ထမ်းတစ် ဦး မှသော်လည်းကောင်း၊ အထက်လွှတ်တော်အတည်ပြုချက်ကိုမလိုအပ်သော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာခန့်အပ်မှု တစ်ခုအဖြစ်သော်လည်းကောင်းဖြည့်စွက်နိုင်သည်၊ ဒါရိုက်တာသည်သမ္မတ၏နှစ်သက်မှုဖြင့်အမှုဆောင်ပြီးမည်သည့်အချိန်တွင်မဆိုအလုပ်ဖြုတ်နိုင်သည်။ &lt;ref name=&quot;Frieden&quot;&gt;Wilgoren, Debbi and Shear, Michael D. [https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/05/15/AR2009051500295.html &quot;Obama Chooses NYC Health Chief to Head CDC&quot;], ''The Washington Post'', May 16, 2009.&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;Patel, Kant; Rushefsky, Mark E.; and McFarlane, Deborah R. ''The Politics of Public Health in the United States''. M.E. Sharpe, 2005; {{Template:ISBN|978-0-7656-1135-2}}.&lt;/ref&gt; CDC ဒါရိုက်တာသည်တစ်ချိန်တည်းတွင် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေပစ္စည်းများနှင့်ရောဂါများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဆိုင်ရာအေဂျင်စီ ၏အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|last=Dull|first=H. Bruce|date=May–June 1991|title=About the CDC}}&lt;/ref&gt; 

ဒါရိုက်တာ ၁၆ ဦး သည် CDC သို့၎င်း၊ ၎င်း၏ယခင်အေဂျင်စီများကိုတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Past CDC Directors/Administrators|date=February 19, 2009}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://www.archives.gov/research/guide-fed-records/groups/442.html#442.1 Records of the Centers for Disease Control and Prevention] Administrative History; retrieved October 4, 2009.&lt;/ref&gt; 

* လူးဝစ်အယ်လ်ဝီလျံ ဂျူနီယာ, MD (1942-1943) 
* Mark D. Hollis, ScD (1944-1946) 
* ရေမွန်အေ Vonderlehr, MD (1947-1951) 
* Justin M. Andrews, SCD (၁၉၅၂-၁၉၅၃) 
* Theodore J. Bauer, MD (1953-1956) 
* ရောဘတ်ဂျေအန်ဒါဆင်, MD, MPH (1956-1960) 
* Clarence A. Smith, MD, MPH (1960-1962) 
* ဂျိမ်းစ်အယ်လ် Goddard, MD, MPH (1962-1966) 
* ဒေးဗစ်ဂျေစီစင် ၊ MD, MPH (1966-1977) 
* ဝီလျံအိပ်ချ်ဖိုဂျီ ၊ MD, MPH (1977-1983) 
* ဂျိမ်းစ်အို Mason ဆို, MD, MPH, Ph.D (1983-1989) 
* ဝီလျံအယ်လ် Roper, MD, MPH (1990-1993) 
* ဒေးဗစ် Satcher, MD, PhD (1993-1998) 
* Jeffrey P. Koplan, MD, MPH (1998-2002) &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=http://ianphi.org/who-we-are/biography-executive.cfm/third/executive/staff_id/0DC197D2-123F-73FE-89B61A336FB4B8D5|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101015040509/http://ianphi.org/who-we-are/biography-executive.cfm/third/executive/staff_id/0DC197D2-123F-73FE-89B61A336FB4B8D5|archivedate=2010-10-15|title=National Public Health Institute, NPHI Advocacy|publisher=IANPHI|accessdate=2012-04-16}}&lt;/ref&gt; 
* ဂျူလီ Gerberding, MD, MPH (2002-2008) 
* သောမတ်စ် R. ဖရီဒန်, MD, MPH (2009 - ဇန်နဝါရီလ 2017) &lt;ref name=&quot;Frieden&quot;/&gt; 
* အန်း Schuchat, MD, RADM USPHS (ဇန်နဝါရီ - ဇူလိုင်လ 2017) &lt;ref name=&quot;Schuchat&quot;&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/about/leadership/leaders/pdd.html|title=Principal Deputy Director: Anne Schuchat, MD|work=cdc.gov|date=2 August 2019}}&lt;/ref&gt; 
* Brenda Fitzgerald, MD (ဇူလိုင် ၂၀၁၇ - ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈) &lt;ref name=&quot;Fitzgerald&quot;&gt;{{Template:Cite news|url=http://thehill.com/policy/healthcare/371592-cdc-head-resigns-after-report-she-traded-tobacco-stocks|title=CDC head resigns after report she traded tobacco stocks|date=January 31, 2018|work=The Hill|accessdate=January 31, 2018}}&lt;/ref&gt; 
* အန်း Schuchat, MD (ဇန်နဝါရီ - မတ်လ 2018) 
* ရောဘတ် R. Redfield, MD (မတ်လ 2018 - လက်ရှိ) &lt;ref&gt;{{Template:Cite news|url=https://www.washingtonpost.com/news/to-your-health/wp/2018/03/21/longtime-aids-researcher-robert-redfield-picked-to-lead-cdc/|title=Longtime AIDS researcher Robert Redfield picked to lead CDC|date=2018-03-21|work=The Washington Post|accessdate=2018-03-22}}&lt;/ref&gt; 

== ဒေတာအစုနှင့်စစ်တမ်းစနစ်များ ==

* CDC သိပ္ပံဆိုင်ရာအချက်အလက်များ၊ စောင့်ကြည့်ကြီးကြပ်ခြင်း၊ ကျန်းမာရေးစာရင်းအင်းနှင့်ဓာတ်ခွဲခန်းအချက်အလက်များ။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=CDC Data and Statistics}}&lt;/ref&gt; 
* အမူအကျင့်ဆိုင်ရာအန္တရာယ်အချက်အလက်များစောင့်ကြည့်လေ့လာရေးစနစ် (BRFSS)၊ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Behavioral Risk Factor Surveillance System}}&lt;/ref&gt; 
* သေဆုံးမှုဆေးဘက်ဆိုင်ရာဒေတာစနစ် ။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=NCHS – Mortality Data – About the Mortality Medical Data System}}&lt;/ref&gt; 
* အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိကိုယ်ဝန်ဖျက်ချစာရင်းဇယား &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=CDC – Data and Statistics – Reproductive Health|date=April 4, 2012}}&lt;/ref&gt; 

== အာရုံစိုက်asရိယာများ ==
[[ဖိုင်:Smallpox_eradication_team.jpg|right|thumb| Donald Henderson သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် CDC ၏ကျောက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ]]
CDC ၏အစီအစဉ်များသည်သေဆုံးမှု၊ ရောဂါနှင့်မသန်စွမ်းမှုများ၏အဓိကအကြောင်းရင်းများဖြစ်သောရောဂါပေါင်း ၄၀၀ ကျော်၊ ကျန်းမာရေးခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့်အခြေအနေများအားဖြေရှင်းသည်။ CDC ဝက်ဘ်ဆိုက်၌ [[ကျောက်ကြီးရောဂါ|ကျောက်ရောဂါ]] ၊ [[ဝက်သက်ရောဂါ|ဝက်သက်]] နှင့်အခြားရောဂါများအပါအဝင်ကူးစက်ရောဂါ (နှင့်ကူးစက်ခြင်းမရှိသော) ရောဂါများအကြောင်းသတင်းအချက်အလက်များရှိသည်။ 

==== တုပ်ကွေး ====
CDC သည် H1N1 ဝက်တုပ်ကွေးအပါအ ဝင် [[တုပ်ကွေးရောဂါ]] ကူးစက်မှုကို ဦး တည်သည့်စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးများကိုစတင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/flu/index.htm|title=Influenza (Flu)|publisher=Centers for Disease Control and Prevention}}&lt;/ref&gt; 

==== ရွေးချယ်ပါအေးဂျင့်များနှင့်အဆိပ်များ၏ဌာနခွဲ ====
ဌာနခွဲတွင်ပရိုဂရမ်နှစ်ခုရှိသည် - ဖက်ဒရယ်ရွေးချယ်သည့်ကိုယ်စားလှယ်အစီအစဉ် (FSAP) နှင့်သွင်းကုန်ခွင့်ပြုအစီအစဉ်။ FSAP သည်အမေရိကန်စိုက်ပျိုးရေးဌာနရှိရုံးနှင့်ပူးပေါင်းပြီးလူ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များတွင်ရောဂါဖြစ်စေနိုင်သောအေးဂျင့်များကိုထိန်းညှိသည်။ သွင်းကုန်ခွင့်ပြုချက်အစီအစဉ်သည်ကူးစက်တတ်သောဇီဝဗေဒဆိုင်ရာပစ္စည်းများတင်သွင်းမှုကိုထိန်းချုပ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/phpr/dsat/about.htm|title=About the Division of Select Agents and Toxins {{!}} CDC|date=2018-10-10}}&lt;/ref&gt; 

အများပြည်သူအားရှားပါး။ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော anthrax နှင့် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် များမှကာကွယ်ပေးသောအစီအစဉ်ကို CDC မှစီမံသည်။ Federal Select Agent Program ဟုခေါ်သောအဆိုပါအစီအစဉ်တွင်အမေရိကန်ရှိအန္တရာယ်ရှိသောရောဂါပိုးများနှင့်အလုပ်လုပ်သောဓာတ်ခွဲခန်းများကိုစစ်ဆေးရန်တောင်းဆိုထားသည်။  

၂၀၁၄ အနောက်အာဖရိကတွင်အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပွား စဉ်ကာလအတွင်းရောဂါကူးစက်ခံရသည့်ရောဂါများကိုကုသရန်အထူးယူနစ်၏အိမ်ဖြစ်သော အီမိုရီတက္ကသိုလ်ဆေးရုံတွင် ရောဂါကူးစက်ခံထားရသောအမေရိကန်အကူအညီပေးရေးလုပ်သားနှစ် ဦး ပြန်လာခြင်းကို CDC ကကူညီပေးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|author=Achenbach|title=American doctor infected with Ebola returns to U.S.|url=https://www.washingtonpost.com/national/health-science/us-confirms-2-americans-with-ebola-coming-home-for-treatment/2014/08/01/c20a27cc-1995-11e4-9e3b-7f2f110c6265_story.html?hpid=z1|publisher=The Washington Post}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၁၄ အီဘိုလာဖြစ်ပွားမှုကိုတုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့်ကွန်ဂရက်ကဗိုင်းရပ်စ်နှိမ်နင်းရေးအား CDC ၏ကြိုးပမ်းမှုများအတွက်ဒေါ်လာ ၃၀,၀၀၀,၀၀၀ အားခွဲဝေချထားပေးသည့်ဆက်လက်ဖြစ်ပွားသည့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုချမှတ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Continuing Appropriations Resolution, 2015|url=https://beta.congress.gov/113/bills/hjres124/BILLS-113hjres124ih.pdf}}&lt;/ref&gt; 

=== မကူးစက်နိုင်သောရောဂါများ ===
CDC သည် [[အဝလွန်ခြင်း]] ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအားနည်းခြင်းနှင့်ဆေးရွက်ကြီးသုံးစွဲ [[အဝလွန်ခြင်း|ခြင်း]] တို့ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသောနာတာရှည်ရောဂါများအပါအဝင်ကူးစက်တတ်သောမဟုတ်သည့်ရောဂါများတွင်လည်းအလုပ်လုပ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Overweight &amp; Obesity}}&lt;/ref&gt; 

=== ပိဇီဝဆေးယဉ်ပါးမှု ===
ယူအက်စ်တွင်ပ ''antibိဇီဝ'' ဆေးယဉ်ပါးမှုပျံ့နှံ့မှုကို ''တားဆီးရန်အတွက်'' စီဒီစီကသူတို့၏ပ ''Actionိဇီဝဆေးခံနိုင်ရည်ရှိသောဗက်တီးရီးယားများကိုတိုက်ဖျက်ရန်အမျိုးသားအဆင့်အစီအစဉ်ကို'' အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ဒီပဏာမခြေလှမ်းဘတ်ဂျက် $ 161 ရှိပါတယ် {{Spaces}} သန်းပေါင်းများစွာနှင့်ပ iိဇီဝဆေးယဉ်ပါး တီထွင်မှု ဓာတ်ခွဲခန်းကွန်ယက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ပါဝင်သည်။  

=== ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကျန်းမာရေး ===
CDC သည်ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစိန်ခေါ်မှုများကိုဖြေရှင်းရန်နှင့်၎င်းတို့၏အရင်းအမြစ်တွင်ရောဂါခြိမ်းခြောက်မှုများကိုထိန်းချုပ်ရန်ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိအခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့်အတူတကွအလုပ်လုပ်သည်။ ၎င်းသည် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] (WHO) ကဲ့သို့သော [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့|ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများ]] ၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနများနှင့်အခြားအဖွဲ့များနှင့်နီးကပ်စွာအလုပ်လုပ်သည်။ အေဂျင်စီသည်နိုင်ငံပေါင်း ၆၀ ကျော်တွင် ဝန်ထမ်းများကိုအမေရိကန်မှခန့်အပ်ထားသော်လည်းအချို့သောနိုင်ငံများမှ ဝန်ထမ်းများကိုထိန်းသိမ်းထားသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/globalhealth/what/default.htm|title=CDC Global Health – What We're Doing|date=2017-09-15|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|accessdate=2018-04-19}}&lt;/ref&gt; အေဂျင်စီ၏ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဌာနခွဲများတွင်ကမ္ဘာအနှံ့အိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီနှင့်တီဘီ (DGHT)၊ ကပ်ပါးရောဂါနှင့်ငှက်ဖျားဌာန (DPDM)၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကျန်းမာရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးဌာန (DGHP) နှင့်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကာကွယ်ဆေးထိုးဌာန (GID) တို့ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/globalhealth/organization.htm|title=Organization of the CDC Center for Global Health|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|date=March 24, 2016}}&lt;/ref&gt; 

CDC သည်ကမ္ဘာ့ &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAc8&quot;&gt;ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများ&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; (IHR) ကိုအကောင်အထည်ဖော်ရန်ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ ( Global Disease Detection Programme - GDD) အပါအ ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၆ နိုင်ငံအကြားတရားဝင်ပြbinding္ ဌာန်း ထားသောသဘောတူညီချက်အားအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင်အဓိကကျသည်။ ) ။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Module 2: WHO and CDC Global Surveillance Systems}}&lt;/ref&gt; 

CDC သည်အမေရိကန်၏အဓိကကျသောကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကျန်းမာရေးအစီအစဉ်များကိုအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် သမ္မတ၏အေအိုင်ဒီအက်စ်ကယ်ဆယ်ရေးဆိုင်ရာအရေးပေါ်စီမံချက် (PEPFAR) နှင့် သမ္မတ၏ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအစီအစဉ် ကို ဦး ဆောင်အကောင်အထည်ဖော်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/globalhivtb/who-we-are/about-us/globalhiv/globalhiv.html|title=CDC's Role in Global HIV Control|date=|publisher=Centers for Disease Control and Prevention|accessdate=2018-04-19}}&lt;/ref&gt; 

=== ခရီးသွားများ၏ကျန်းမာရေး ===
CDC သည်ခရီးသွားသူများအတွက်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအချက်အလက်များအားစုဆောင်းထုတ်ဝေသော ''အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက်ကျန်းမာရေးအချက်အလက်များ CDC ၏ကျန်းမာရေး'' တွင်“ အဝါရောင်စာအုပ်” ဟုလူသိများသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=2018 Yellow Book Home {{!}} Travelers' Health {{!}} CDC}}&lt;/ref&gt; ဒီစာအုပ်ကိုနှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းအွန်လိုင်းနှင့်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။ လက်ရှိခရီးသွားကျန်းမာရေးလမ်းညွှန်များ၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးရန်အကြံပြုချက်များနှင့် ခရီးသွားနေရာများ နှင့်သက်ဆိုင်သောသတင်းအချက်အလက်များပါရှိသည်။ CDC သည်အဆင့် ၃ ဆင့်ပါဝင်သော၎င်း၏ ဝဘ်ဆိုဒ်တွင်ခရီးသွားကျန်းမာရေးသတိပေးချက်များကိုလည်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ 

&quot;စောင့်ကြည့်&quot; အဆင့် ၁ (ပုံမှန်ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများပြုလုပ်ပါ) 

&quot;Alert&quot;: အဆင့် 2 (လေ့ကျင့်မှုတိုးမြှင့်ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ) 

&quot;သတိပေးချက်&quot;: အဆင့် ၃ (မလိုအပ်သောခရီးကိုရှောင်ပါ။ ) &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://wwwnc.cdc.gov/travel/notices|title=Travel Health Notices {{!}} Travelers' Health {{!}} CDC|date=29 August 2019}}&lt;/ref&gt; 

== ဖောင်ဒေးရှင်း ==
CDC ဖောင်ဒေးရှင်းသည် CDC မှသီးခြားလွတ်လပ်သောအကျိုးအမြတ်မယူသော ၅၀၁ (ဂ) (၃) ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်တွင်ဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ်လွတ်လပ်စွာလုပ်ကိုင်သည်။ ဖောင်ဒေးရှင်းကို လူထုကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၉၉ အရပုဂ္ဂလိကကဏ္ with နှင့်ပူးပေါင်းပြီးအဖွဲ့အစည်းများ၊ ဖောင်ဒေးရှင်းများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ပညာရေးဆိုင်ရာအုပ်စုများနှင့်တစ် ဦး ချင်းစီအနေဖြင့် CDC ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုကိုထောက်ခံရန်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၉၉ အရခွင့်ပြုခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=42 U.S. Code § 280e–11 – Establishment and duties of Foundation}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=CDCfoundation.org}}&lt;/ref&gt; 

== လူကြိုက်များတဲ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့်အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ==

=== ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိခဲသောက်ရေ ===
ဝါရှင်တန်တွင် ခဲ့ကြောင့် D.C. သောက်သုံးရေညစ်ညမ်းမှုကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအောက်လွှတ်တော်သည် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုပြုလုပ်ခဲ့ပြီး CDC သည် မြင့်မားသောခဲအဆင့်များမှ သတ္တဝါများကို မည်သည့် အန္တရာယ်မျှမရှိကြောင်း ဖော်ပြသည့်အစီရင်ခံစာတွင်ဖော်ပြခဲ့သည်မှာ ၎င်းသည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သော်လည်း။ &lt;ref&gt;Werner Troesken, ''The Great Lead Water Pipe Disaster'' (Cambridge MA: MIT Press, 2006), 205-7. {{Template:ISBN|0262201674}}, 9780262201674; and Mary Tiemann, ''Lead in Drinking Water: Washington, DC Issues and Broader Regulatory Implications'' (Washington DC: Congressional Research Service, Library of Congress, 2004).&lt;/ref&gt; 

=== Tegkegee ၏ Negro အထီးတွင်ကုသမှုမရှိသောဆစ်ဖလစ်လေ့လာမှု ===
၁၅ နှစ်လုံးလုံး CDC သည် Tuskegee ဆစ်ဖလစ်စမ်းသပ်မှုကို တိုက်ရိုက်ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.cdc.gov/tuskegee/timeline.htm|title=The Tuskegee Timeline|publisher=CDC|work=NCHHSTP|date=22 December 2015}}&lt;/ref&gt; ၁၉၃၂ မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိကြာရှည်ခဲ့သောလေ့လာမှုတွင်အာဖရိကန်အမေရိကန်အမျိုးသားများ (၄၀၀ ခန့်တွင်ဆစ်ဖလစ်ရောဂါရှိသူများ) သည်ရောဂါအကြောင်းပိုမိုလေ့လာရန်လေ့လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့်ဤရောဂါကိုသုတေသနဘာသာရပ်များတွင်ကုသမှုမခံယူဘဲသုတေသနဘာသာရပ်များအနေနှင့်အမှုဆောင်ရန်သူတို့၏အသိပေးခွင့်ပြုချက်ကိုဘယ်တော့မှပေးအပ်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ Tuskegee လေ့လာမှုကိုပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာနမှ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ CDC 1957 ခုနှစ်လေ့လာမှုလွှဲပြောင်းယူ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=http://exopolitics.blogs.com/ebolagate/2014/08/cdc-ran-the-tuskegee-experiment-for-15-years-.html|title=CDC Ran the Tuskegee Experiment for 15 Years: Any Connection To Operation Paperclip?|publisher=exopolitics.blogs.com|date=August 27, 2014|accessdate=August 4, 2015}}&lt;/ref&gt; 

=== အကူအညီများအကျပ်အတည်း ===
CDC ၏ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ၌အေအိုင်ဒီအက်စ်ရောဂါပcrisisိပက္ခအားတုံ့ပြန်မှုသည်အိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီရောဂါပိုးရှိသူများအားထိခိုက်စေသည့်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးမူဝါဒများကိုမြှင့်တင်ရန်နှင့်ထိရောက်သောပြည်သူ့ပညာရေးကိုထောက်ပံ့ပေးခြင်းအတွက်ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။ 

=== 2001 anthrax တိုက်ခိုက်မှု ===
၂၀၀၁ ခုနှစ် anthrax တိုက်ခိုက်မှု အပေါ်အေဂျင်စီ၏တုံ့ပြန်မှုသည်အခြားပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီများ၊ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=The Politics of Public Health in the United States|date=2015-05-20|author=Patel|pages=94–95}}&lt;/ref&gt; 

=== CDC ဖုတ်ကောင် apocalypse ကွင်းဆင်းစည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေး ===
၂၀၁၁ ခုနှစ်မေလ ၁၆ ရက်တွင်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်တားဆီးရေးစင်တာ၏ဘလော့ဂ်သည် ဖုတ်ကောင် ကျူးကျော်ရန်အတွက်မည်သို့ပြင်ဆင်ရမည်ကို လူထုအားညွှန်ကြားသည့်ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဆောင်းပါးသည်ဤသို့သောဖြစ်နိုင်ချေရှိကြောင်းမဖော်ပြသော်လည်းငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ လေဆင်နှာမောင်းနှင့်ရေကြီးခြင်းစသည့်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသောအန္တရာယ်အားလုံးအတွက်နိုင်ငံသားများအားပြင်ဆင်ရန်တိုက်တွန်းသည့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအယူခံဝင်မှုကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|author=Khan|title=CDC Zombie Warning|date=2011-05-16}}&lt;/ref&gt; 

ဆက်သွယ်ရေး၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုနှင့်တုံ့ပြန်မှုဆိုင်ရာတွဲဖက်ဒါရိုက်တာဒေးဗစ် Daigle ၏အဆိုအရသူ၏အဖွဲ့သည်လာမည့်ဟာရီကိန်းသတင်းအချက်အလက်လှုံ့ဆော်မှုကိုဆွေးနွေးနေစဉ် Daigle က &quot;ကျွန်ုပ်တို့သည်နှစ်စဉ်တူညီသောအရာများကိုနှစ်တိုင်းအတူတူပြောကြသည်။ ပြီးတော့လူဘယ်လောက်များများအာရုံစူးစိုက်မှုပေးနေတယ်ဆိုတာပဲတွေးမိတယ်။ &quot; လူမှုမီဒီယာ ဝန်ထမ်းတစ် ဦး က ဖူကူရှီးမားဒိုင်အိချိနျူကလီးယားဘေးအန္တရာယ် နှင့် [[ရေဒီယို သတ္တိကြွခြင်း|ဓာတ်ရောင်ခြည်]] အကြောင်း [[တွစ်တာ]] တွင်ဖုတ်ကောင်အကြောင်းသည် [[တွစ်တာ]] တွင်ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု [[တွစ်တာ|ဖော်ပြခဲ့သည်]] ။ ဤအဖွဲ့သည်ဤကဲ့သို့သောစည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုသည်ပုံမှန်အားဖြင့်ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုသတိပေးချက်များကိုအာရုံစိုက်ပြီးဖုတ်ကောင်လှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင်ရန်ရည်ရွယ်ထားသောပရိသတ်နှင့်မတူကွဲပြားသောပရိသတ်နှင့်ထိတွေ့နိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်းအဖွဲ့သဘောပေါက်ခဲ့သည်။ Daoble က“ စိတ်ကူးတစ်ခုလုံးက အကယ်၍ မင်းကဖုတ်ကောင်ဖြစ်ဖို့ပြင်ဆင်မယ်ဆိုရင်အရာရာတိုင်းအတွက်ပြင်ဆင်ထားတာပဲ။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=http://www.skepticality.com/centers-zombie-control-prevention|title=Skepticality Podcast|date=2011-10-25}}&lt;/ref&gt; 

ဘလော့ဂ်ဆောင်းပါးသည်လူကြိုက်များလာသည်နှင့်တပြိုင်နက် CDC သည်“ CDC Zombie Task Force” မှဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် ဖုတ်ကောင် Apocalypse (သို့မဟုတ်မည်သည့်မျိုးမဆို Apocalypse ) အတွက်ပြင်ဆင်မှုနှင့်ပတ်သက်သည့်တီထွင်ဖန်တီးမှုနှင့်ထိရောက်သောဗွီဒီယိုများအား [[ယူကျု(ဘ်)|YouTube]] တင်ဆက်မှုအတွက်ပွင့်လင်းသောပြိုင်ပွဲကိုကြေညာခဲ့သည်။ တင်ပြချက်များအောက်တိုဘာလ 11, 2011 အထိဖွင့်ခဲ့ကြသည်  သူတို့ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင်ရရှိနိုင်သည့်ဖုတ်ကောင်ဂရပ်ဖစ်ဝတ္ထုတစ်ခုကိုလည်းထုတ်ဝေခဲ့သည်။  ကျောင်းဆရာများအတွက်ဖုတ်ကောင်အကြောင်းအရာများကိုသင်ကြားပို့ချပေးသောပစ္စည်းများမှာထို site ပေါ်တွင်ရရှိနိုင်သည်။  

=== သေနတ်အကြမ်းဖက်မှု ===
CDC ရန်ပုံငွေနှင့်ပတ်သက်သောအုပ်စုတစ်စု၏အငြင်းပွားမှုတစ်ခုမှာသေနတ်အကြမ်းဖက်မှုကိုလေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် Dickey ပြင်ဆင်ချက် က“ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများတွင်ဒဏ်ရာကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့်ထိန်းချုပ်မှုအတွက်ရရှိနိုင်သည့်ရန်ပုံငွေများကိုသေနတ်ထိန်းချုပ်ရေးကိုအားပေးထောက်ခံရန်သို့မဟုတ်မြှင့်တင်ရန်အတွက်အသုံးမပြုရ” ဟုဖော်ပြထားသည်။ &lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Template:Cite web|title=Public Law 104–208|date=September 30, 1996}}&lt;/ref&gt; သေနတ်ထိန်းချုပ်ရေး အတွက်ထောက်ခံသူများကပြင်ဆင်ချက်ကိုဆန့်ကျင်။ ၎င်းအားမှောက်လှန်ရန်ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;PRI&quot;&gt;{{Template:Cite web|title=Quietly, Congress extends a ban on CDC research on gun violence}}&lt;/ref&gt; 

၁၉၉၂ တွင် Mark L. Rosenberg နှင့် CDC လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ၅ ဦး သည်နှစ်စဉ်ဘတ်ဂျက်ငွေဖြင့် CDC ၏ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုကာကွယ်ခြင်းနှင့်ထိန်းချုပ်ရေးဗဟိုဌာနကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်လာ ၂၆၀,၀၀၀ သည်“ သေနတ်သေဆုံးမှုများ၏အဓိကအကြောင်းရင်းများနှင့်၎င်းတို့ကိုကာကွယ်ရန်အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းများ” ကိုအာရုံစိုက်ရန်ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;theatlantic_Masters_2016&quot;&gt;{{Template:Cite news|url=https://www.theatlantic.com/politics/archive/2016/04/cdc-gun-violence/476814|title=Why Did the CDC Stop Researching Gun Violence?|first=Kate|last=Masters|date=April 5, 2016}}&lt;/ref&gt; ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ''New England ဆေးပညာဂျာနယ်တွင်'' ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသူတို့၏ပထမဆုံးအိမ်တွင်းလူသတ်မှုအတွက်သေနတ်ကိုင်ခြင်းပိုင်ဆိုင်မှုသည်ခေါင်းစဉ်ဖြင့်“ အိမ်တွင်သေနတ်တစ်လက်သာရှိနေခြင်းသည်သေနတ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့်အန္တရာယ်ပိုမိုများပြားစေခဲ့သည်” သေဆုံးမှု ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်းနှင့်သတ်သေမှုသည်ငါးဆ -“ တိုးပွားလာခြင်း” ဖြစ်သည်။  တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် NRA က“ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းစင်တာကိုပိတ်ပစ်ရန်လှုပ်ရှားမှု” ကိုစတင်ခဲ့သည်။ တာဝန်ရှိသော သေနတ် ပိုင်ဆိုင်မှု အတွက်ဆရာ ၀ န်များနှင့်သမာဓိရှိခြင်းနှင့်မူဝါဒသုတေသနအတွက်ဆရာဝန်များသည် သေနတ်ကိုင်ရေးကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွင်ပါ ၀ င်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင်နိုင်ငံရေးသမားများသည်သေနတ်များကိုထောက်ခံအားပေးသူများကိုထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် Jay Dickey (R) Arkansas သည် Dickey ပြင်ဆင်ချက် ကြေညာချက်ကိုမိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ &quot;အနာရောဂါကာကွယ်တားဆီးရေးနှင့်ထိန်းချုပ်ရေးစင်တာများတွင်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးဌာနများတွင်သေနတ်ထိန်းချုပ်ရေးကိုမြှင့်တင်ရန်သို့မဟုတ်မြှင့်တင်ရန်အတွက်အသုံးမပြုရ&quot; ဟုဖော်ပြထားသည်။ &lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Template:Cite web|url=https://www.gpo.gov/fdsys/pkg/PLAW-104publ208/pdf/PLAW-104publ208.pdf|title=Public Law 104–208|date=September 30, 1996}}&lt;/ref&gt; 1996 သင့်လျော်သောဥပဒေကြမ်းအတွက် ။ &quot;  ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင်ကွန်ဂရက်သည်သေနတ်အကြမ်းဖက်မှုသုတေသနအတွက်ယခင်ကရရှိခဲ့သောငွေအားလုံးကိုစိတ်ဒဏ်ရာ ဦး နှောက်ဒဏ်ရာလေ့လာခြင်းသို့လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။  ၁၉၉၃ မှ ၁၉၉၈ အထိ CDC ၏အကြီးအကဲဖြစ်သူ ဒေးဗစ်စတ်ချာ သည် &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|last=Office of Public Health and Science|title=David Satcher (1998–2002)|url=http://www.surgeongeneral.gov/library/history/biosatcher.htm|date=January 4, 2007}}&lt;/ref&gt; သေနတ်အကြမ်းဖက်မှုသုတေသနကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှထွက်ခွာသည်အထိထောက်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ တွင် Rosenberg သည်အလုပ်ဖြုတ်ခံခဲ့ရသည်။  &quot;လက်ရှိနှင့်ယခင် CDC အကြီးတန်းခေါင်းဆောင်များအပါအဝင်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအတွင်းရေးမှူး&quot; တစ်ဒါဇင်ကျော်က ''Trace'' အင်တာဗျူးသူများကို CDC မှအကြီးတန်းခေါင်းဆောင်များသည် Dickey ပြင်ဆင်ချက်ကိုသူတို့၏အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရာတွင်အလွန်အမင်းသတိထားသောရပ်တည်ချက်ကိုယူခဲ့ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ သူတို့ဟာအများကြီးပိုပြီးလုပ်နိုင်ပါပြီ။  ရိုဆန်ဘာ့ဂ်က ''The Trace'' ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်ပြောကြားခဲ့သည်မှာ“ အခုအချိန်မှာဒီပြ-နာကိုဖြေရှင်းဖို့သူတို့ကိုတားဆီးစရာဘာမှမရှိဘူး။  

အမေရိကန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအသင်း ၊ အမေရိကန်စိတ်ပညာအသင်း နှင့် အမေရိကန်ကလေးအထူးကုအကယ်ဒမီတို့သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင်ဆီးနိတ်သင့်တော်သောနေရာချထားရေးကော်မတီ၏ခေါင်းဆောင်များအားအနည်းဆုံးဒေါ်လာ ၁၀ ဒေါ်လာထောက်ပံ့ရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။ {{Spaces}} ၂၀၁၄ ဘဏ္ဏာရေးနှစ်အတွင်းရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာ (CDC) တွင်သန်းပေါင်းများစွာသည်အမျိုးသားကျန်းမာရေးအင်စတီကျု့တွင်ရန်ပုံငွေအသစ်နှင့်လုံလောက်သောရန်ပုံငွေများနှင့်သေနတ်အကြမ်းဖက်မှုများကိုကာကွယ်ရန်သုတေသနကိုပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင်ကျွန်ုပ်တို့သည်လက်နက်များအကြမ်းဖက်မှုကာကွယ်တားဆီးရေးသုတေသနနှင့်ဆက်စပ်သော CDC ရန်ပုံငွေကိုလျှော့ချရန်၊ ဖယ်ရှားရန်သို့မဟုတ်အခြေအနေအားမည်သည့်ကြိုးပမ်းမှုများကိုမဆိုဆန့်ကျင်ရန်အဖွဲ့ဝင်များအားတိုက်တွန်းပါသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=http://www.philly.com/philly/news/politics/congressional/Democrats_push_to_restart_CDC_funding_for_gun_violence_research.html|title=Democrats push to restart CDC funding for gun violence research|publisher=Philly.com|accessdate=2015-11-29}}&lt;/ref&gt; ကွန်ဂရက်ကနောက်ဆက်တွဲဘတ်ဂျက်များတွင်ပိတ်ပင်ထားမှုကိုဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ &lt;ref name=&quot;PRI&quot;&gt;{{Template:Cite web|url=http://www.pri.org/stories/2015-07-02/quietly-congress-extends-ban-cdc-research-gun-violence|title=Quietly, Congress extends a ban on CDC research on gun violence|publisher=Pri.org|accessdate=2015-11-29}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာလတွင်  ''ဝါရှင်တန်ပို့စ်သတင်းစာ'' က Trump အုပ်ချုပ်ရေး သည် CDC စာရွက်စာတမ်းများတွင်တားမြစ်ထားသောစကားလုံးခုနစ်လုံး၏စာရင်းကိုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်ဟုအစီရင်ခံခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite news|title=CDC gets list of forbidden words: fetus, transgender, diversity|date=December 15, 2017|author=Sun}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Template:Cite news|title=Trump administration forbids CDC officials from using 7 words and phrases|date=December 16, 2017|author=Sun}}&lt;/ref&gt; Yuval Levin သည် HHS အရာရှိများနှင့်ဆက်သွယ်ပြီးနောက် ''Post'' ''Review'' သည်တိကျမှုမရှိကြောင်း ''National Review'' တွင်ရေးသားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite news|title=No, HHS Did Not 'Ban Words'|author=Levin|date=19 December 2017}}&lt;/ref&gt; 

== ထုတ်ဝေမှုများ ==

* CDC ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခြင်း &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=CDC – Publications}}&lt;/ref&gt; 
* CDC အစီရင်ခံစာ၏အခြေအနေ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=State of CDC Report}}&lt;/ref&gt; 
* CDC အစီအစဉ်များကိုအကျဉ်းချုပ် &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Programs in Brief: Home Page}}&lt;/ref&gt; 
* ''ရောဂါနှင့်သေဆုံးမှုအပတ်စဉ်အစီရင်ခံစာ'' &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Morbidity and Mortality Weekly Report}}&lt;/ref&gt; 
* ''ထွန်းသစ်စကူးစက်ရောဂါများ'' (လစဉ်ဂျာနယ်) &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Emerging Infectious Diseases}}&lt;/ref&gt; 
* ''နာတာရှည်ရောဂါကာကွယ်ခြင်း'' 
* အရေးပါသောစာရင်းဇယားများ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=CDC/National Center for Health Statistics}}&lt;/ref&gt; 


== ကိုးကားချက်များ ==

=== ကိုးကား ===
&lt;references responsive=&quot;0&quot;&gt;&lt;/references&gt;

=== ရင်းမြစ်များ ===

* {{CDC}}           

== ပြင်ပလင့်များ ==

* {{Official website|https://www.cdc.gov}} 
* ဖက်ဒရယ်မှတ်ပုံတင် အတွက် [https://www.federalregister.gov/agencies/centers-for-disease-control-and-prevention CDC] 
* [https://www.cdc.gov/media/ CDC အွန်လိုင်းသတင်းခန်း] 
* [https://phil.cdc.gov/ CDC ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပုံရိပ်စာကြည့်တိုက်] 
* [https://www.cdc.gov/gcc/ CDC ကို Global ဆက်သွယ်ရေးစင်တာ] 
* [https://web.archive.org/web/20080703172216/http://www.labdesignnews.com/LaboratoryDesign/LD0605feat_3.asp CDC ထွန်းသစ်စကူးစက်ရောဂါဓာတ်ခွဲခန်း {{spaced ndash}}   အတ္တလန်တာ၊ ဂျော်ဂျီယာ] 
* [https://wonder.cdc.gov/ CDC WONDER အွန်လိုင်းဒေတာဘေ့စ] ။ 
* {{Facebook|CDC}}

[[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာတွင်မရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများ]]
[[ကဏ္ဍ:အစိုးရကျန်းမာရေးအေဂျင်စီများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကျန်းမာရေးနှင့်လူသားဝန်ဆောင်မှုဌာနများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၄၆ တွင် တည်ထောင်ခြင်း ဂျော်ဂျီယာ (ယူအက်စ်ပြည်နယ်)]]
[[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]]</text>
      <sha1>2nmgg047uced5v3dj7ld2xzf7xv8mkq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မဟာသကျရံသီ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140490</id>
    <revision>
      <id>1053403</id>
      <parentid>874634</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053403</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3638" sha1="6zi4iti0c4msz3h8kekngjub08ajanp" xml:space="preserve">{{Infobox religious building
| name = မဟာသကျရံသီ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး
| image =
| alt = 
| caption = 
| map_type = 
| map_size = 
| map_alt = 
| map_caption = 
| location = 
| coordinates = {{coord|19.868934|96.140135|display=inline,text,title}}
| religious_affiliation = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| deity = 
| country = [[ဥတ္တရသီရိမြို့]]၊ [[နေပြည်တော်]]
| functional_status = 
| website = 
| founded_by = [[နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]]
| year_completed = {{start date and years ago|2015}}
}}
'''မဟာသကျရံသီ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး''' သည် [[နေပြည်တော်]]၊ [[ဥတ္တရသီရိမြို့]]တွင်တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စကျင်ကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ရုပ်ပွားတော်သည် ရပ်တော်မူနေဟန် ဖြစ်ပြီး အလေးချိန် တန် ၁၀၉ တန်လေးကာ အမြင့်မှာ ၃၂ ပေ(၉.၈ မီတာ) ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.mynaypyitaw.com/single-post/2016/09/15/Standing-Buddha-%E2%80%93-Mahasakyaransi|title=Standing Buddha – Mahasakyaransi|language=fr|access-date=2018-10-27|accessdate=1 September 2020|archivedate=27 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181027232026/https://www.mynaypyitaw.com/single-post/2016/09/15/Standing-Buddha-%E2%80%93-Mahasakyaransi}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nptdc.gov.mm/pages.php?pagename=%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%9B%E1%80%B6%E1%80%9E%E1%80%AE%20%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8#page-one|title=မဟာသကျရံသီ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး|website=Naypyitaw Development Committee|language=my|access-date=2018-10-27}}&lt;/ref&gt; စကျင်ကျောက်ကို မန္တလေးမြောက်ဘက် ၃၇၅ မိုင် (၆၀၄ ကီလိုမီတာ) အကွာရှိ  ကျောက်တူးရာနေရာမှ သယ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဂန္ဓကုဋိကျောင်းဆောင်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.aceconstructionmm.com/acemm/projects_npt2.php|title=မဟာသကျရံသီဘုရား|website=ACE Construction Group|access-date=2018-10-27|archive-date=29 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230529130508/https://www.aceconstructionmm.com/acemm/projects_npt2.php|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; တည်ဆောက်မှုများကို တင့်ဆန်း ပိုင်ဆိုင်သည့် ACE Construction Group က ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:နေပြည်တော်ရှိ အဆောက်အအုံများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ]]</text>
      <sha1>6zi4iti0c4msz3h8kekngjub08ajanp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ညောင်ဝန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>146069</id>
    <revision>
      <id>1053388</id>
      <parentid>937579</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T13:44:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053388</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3300" sha1="2aum1lthmzr6dkowbi8tcsza21volrv" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox settlement
|name = ညောင်ဝန်းရွာ
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline =
|image_map =
|map_caption =
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1  =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်ဆည်မြို့နယ်]]
|unit_pref = Imperial
|area_total_km2 =
|population =
|population_as_of =
|coordinates = {{Coord|21.633020401001|96.078483581543|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft =
|elevation_m =
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}
'''ညောင်ဝန်းကျေးရွာ'''သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ဆည်မြို့နယ်]]အတွင်း တည်ရှိပြီး ကျောက်ဆည်မြို့အနောက်ဘက် ၄ မိုင်ခွဲအကွာ ကျောက်ဆည်-တံတားဦး ကားလမ်းနံ‌ဘေးတွင် တည်ရှိသော ကျေးရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ လယ်ယာလုပ်ငန်းကို အဓိကထားအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကြပြီး ထင်ရှားသောထုတ်လုပ်မှုတစ်ခုမှာ ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်တွင် ရောင်းချကြသော ထန်းရွက်ပုတီးလုပ်ငန်း နှင့် ဝါးသေနတ်ထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; 

== ကိုးကား ==
{{reflist}}


{{ကျောက်ဆည်မြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Mandalay-geo-stub}}</text>
      <sha1>2aum1lthmzr6dkowbi8tcsza21volrv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟန်နိုခိရေတံခွန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160711</id>
    <revision>
      <id>1053493</id>
      <parentid>627021</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053493</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2134" sha1="d9s2q321azhni72443mj7x3560g8gsg" xml:space="preserve">{{coord|36|34|31|N|137|31|24|E|type:landmark_region:JP|display=title}}
[[Image:Shomyo-daki 1.jpg|thumb|ရှောမျောရေတံခွန် (ဘယ်)၊ ဟန်နိုခိရေတံခွန် (ညာ)]]
'''ဟန်နိုခိရေတံခွန်''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုယာမစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၄၉၇ မီတာ (၁၆၄၀ ပေ) ရှိ၍ ဂျပန်၌ အမြင့်ဆုံးရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်၌ ရေသည် Midagahara plateau ရှိ နှင်းများအရည်ပျော်သည့် ကာလဖြစ်သည့် ဧပြီမှ ဇူလိုင်အထိသာ ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၎င်းအနီးရှိ ရေတံခွန်ဖြစ်သည့် [[ရှောမယောရေတံခွန်]]ကိုသာ အမြင့်ဆုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။  တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အနီးအနားတွင် တည်ရှိနေသည့် ဟန်နိုခိနှင့် ရှောမျော ရေတံခွန်နှစ်ခုကို အမြွှာရေတံခွန်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hoteloyama.jp/english/shomyo-e.html |title=Shomyodaki Falls - Toyama Prefectural Tateyama Museum |access-date=2008-02-21 |work= |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050218132205/http://hoteloyama.jp/english/shomyo-e.html |archive-date=2005-02-18 |df= |accessdate=18 December 2020 |archivedate=18 February 2005 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050218132205/http://hoteloyama.jp/english/shomyo-e.html }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>d9s2q321azhni72443mj7x3560g8gsg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရှောမယောရေတံခွန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>160721</id>
    <revision>
      <id>1053496</id>
      <parentid>580403</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:06:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="5vfe1bqcbus7hm8aez7zt7rj5d09ivo" xml:space="preserve">{{coord|36|34|31|N|137|31|24|E|type:landmark_region:JP|display=title}}
[[Image:Shomyo-daki 1.jpg|thumb|ရှောမယောရေတံခွန် (ဘယ်)၊ ဟန်နိုခိရေတံခွန် (ညာ)]]
'''ရှောမယောရေတံခွန်''' (称名滝, Shōmyō-daki, ရှောမျောဒခိ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုယမခရိုင်]]၊ တတဲယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တွင် အမြင့်အဆုံးရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၃၅၀ မီတာ (၁၁၄၈ ပေ) မြင့်သည်။ ရေတံခွန်သည် အဆင့်လေးဆင့် ရှိပြီး ပထမဆင့် ၇၀ မီတာ၊ ဒုတိယဆင့် ၅၈ မီတာ၊ တတိယဆင့် ၉၆ မီတာ နှင့် နောက်ဆုံးအဆင့် ၁၂၆ မီတာ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hoteloyama.jp/english/shomyo-e.html |title=Shomyodaki Falls - Toyama Prefectural Tateyama Museum |accessdate=2008-02-21 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050218132205/http://hoteloyama.jp/english/shomyo-e.html |archivedate=2005-02-18 }}&lt;/ref&gt; တတဲယာမတောင်များမှ နှင်းများအရည်ပျော်ချိန်ဖြစ်သည့် နွေလယ်အစောပိုင်းတွင် ရေတံခွန်၌ ရေပမာဏကြီးမားများပြားစွာ စီးဆင်းသည်။

အနီးရှိ [[ဟန်နိုခိရေတံခွန်]] ရာသီချိန်၌သာ စီးဆင်းသည့် အမြင့်ဆုံးရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ ဟန်နိုခိသည် မိဒဂဟရကုန်းပြင်မြင့် (Midagahara) မှ နှင်းများအရည်ပျော်ချိန် ဧပြီမှ ဇူလိုင်အထိသာ ရေရှိသည်။ ပုံတွင် မြင်ရသည့်အတိုင်းပင် ဟန်နိုခိနှင့် ရှောမယောတို့သည် အမြွှာရေတံခွန်များ ဖြစ်ကြသည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>5vfe1bqcbus7hm8aez7zt7rj5d09ivo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053497</id>
      <parentid>1053496</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:06:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ရှောမျောရေတံခွန်]] စာမျက်နှာကို [[ရှောမယောရေတံခွန်]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသံထွက်အမှန်သို့ ပြောင်းလဲသည်။</comment>
      <origin>1053496</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2651" sha1="5vfe1bqcbus7hm8aez7zt7rj5d09ivo" xml:space="preserve">{{coord|36|34|31|N|137|31|24|E|type:landmark_region:JP|display=title}}
[[Image:Shomyo-daki 1.jpg|thumb|ရှောမယောရေတံခွန် (ဘယ်)၊ ဟန်နိုခိရေတံခွန် (ညာ)]]
'''ရှောမယောရေတံခွန်''' (称名滝, Shōmyō-daki, ရှောမျောဒခိ) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[တိုယမခရိုင်]]၊ တတဲယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တွင် အမြင့်အဆုံးရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၃၅၀ မီတာ (၁၁၄၈ ပေ) မြင့်သည်။ ရေတံခွန်သည် အဆင့်လေးဆင့် ရှိပြီး ပထမဆင့် ၇၀ မီတာ၊ ဒုတိယဆင့် ၅၈ မီတာ၊ တတိယဆင့် ၉၆ မီတာ နှင့် နောက်ဆုံးအဆင့် ၁၂၆ မီတာ ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.hoteloyama.jp/english/shomyo-e.html |title=Shomyodaki Falls - Toyama Prefectural Tateyama Museum |accessdate=2008-02-21 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20050218132205/http://hoteloyama.jp/english/shomyo-e.html |archivedate=2005-02-18 }}&lt;/ref&gt; တတဲယာမတောင်များမှ နှင်းများအရည်ပျော်ချိန်ဖြစ်သည့် နွေလယ်အစောပိုင်းတွင် ရေတံခွန်၌ ရေပမာဏကြီးမားများပြားစွာ စီးဆင်းသည်။

အနီးရှိ [[ဟန်နိုခိရေတံခွန်]] ရာသီချိန်၌သာ စီးဆင်းသည့် အမြင့်ဆုံးရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ ဟန်နိုခိသည် မိဒဂဟရကုန်းပြင်မြင့် (Midagahara) မှ နှင်းများအရည်ပျော်ချိန် ဧပြီမှ ဇူလိုင်အထိသာ ရေရှိသည်။ ပုံတွင် မြင်ရသည့်အတိုင်းပင် ဟန်နိုခိနှင့် ရှောမယောတို့သည် အမြွှာရေတံခွန်များ ဖြစ်ကြသည်။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>5vfe1bqcbus7hm8aez7zt7rj5d09ivo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျင်ဂနိုင်ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>171716</id>
    <revision>
      <id>1053483</id>
      <parentid>966846</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:49:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053483</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3722" sha1="gk1zps4jvp8axbdz5ivwv3rwzan13wo" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကျင်ဂနိုင်
|official_name = ကျင်ဂနိုင်ရွာ
|native_name =
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 =  {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = သုံးတောင်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|21.9248504638672|96.3714370727539|region:MM|format=dms|display=inline,title}}	
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကျင်ဂနိုင်ရွာ''' ({{Lang-en|Kyinganaing}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]]၊ [[သုံးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၇၈၄ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ သုံးတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၁၅ ဦး၊ မ ၃၂၃၉ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၆၂၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ကြိမ်ဂနိုင် ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကျင်ဂနိုင်
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Mandalay-geo-stub}}</text>
      <sha1>gk1zps4jvp8axbdz5ivwv3rwzan13wo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053484</id>
      <parentid>1053483</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053484</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3628" sha1="0a337h3utpcm4xl2ovxpv1e0oa6qnfa" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကျင်ဂနိုင်
|official_name = ကျင်ဂနိုင်ရွာ
|native_name =
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 =  {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = သုံးတောင်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|21.9248504638672|96.3714370727539|region:MM|format=dms|display=inline,title}}	
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကျင်ဂနိုင်ရွာ''' ({{Lang-en|Kyinganaing}})သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]]၊ [[သုံးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၇၈၄ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ သုံးတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၁၅ ဦး၊ မ ၃၂၃၉ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၆၂၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကျင်ဂနိုင်
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Mandalay-geo-stub}}</text>
      <sha1>0a337h3utpcm4xl2ovxpv1e0oa6qnfa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကုန်းပေါရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178089</id>
    <revision>
      <id>1053512</id>
      <parentid>964895</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T09:09:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053512</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3543" sha1="f7sai7yiyhpzpgg9dyx5h14xyq8i258" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကုန်းပေါ
|official_name = ကုန်းပေါရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = နောင်ပိန်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3394107818604|96.9123992919922|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကုန်းပေါရွာ''' ({{Lang-en|Konepaw}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ပိန်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၃၉ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရနောင်ပိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၄ ဦး၊ မ ၂၁၈၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၄၂၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကုန်းပေါ
|North = နောင်ပိန်
|Northeast = လုပ်ပါ
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>f7sai7yiyhpzpgg9dyx5h14xyq8i258</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟဲကွီရွာမရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178118</id>
    <revision>
      <id>1053518</id>
      <parentid>1011118</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T10:17:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053518</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3539" sha1="17gqd68fmvdan06bmorrzd4r2r27461" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ဟဲကွီရွာမ
|official_name = ဟဲကွီရွာမရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ဟဲကွီ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3313407897949|97.1043090820313|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ဟဲကွီရွာမရွာ''' ({{Lang-en|Hekwiywarma}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၅၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၁ ဦး၊ မ ၁၃၃၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ဟဲကွီရွာမ
|North = -
|Northeast = -
|East = နားဆောင်း
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = နမ့်ဟန်ခိန်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>17gqd68fmvdan06bmorrzd4r2r27461</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နမ့်ဟန်ခိန်း (မြောက်)ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178121</id>
    <revision>
      <id>1053516</id>
      <parentid>983825</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T09:54:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053516</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3747" sha1="knjx7ugzj4cjmvrk66gk3qz2l2a75jo" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နမ့်ဟန်ခိန်း (မြောက်)
|official_name = နမ့်ဟန်ခိန်း (မြောက်)ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ဟဲကွီ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3263702392578|97.0595092773438|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နမ့်ဟန်ခိန်း (မြောက်)ရွာ''' ({{Lang-en|Namhanhkein (North)}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၆၂ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၁ ဦး၊ မ ၁၃၃၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နမ့်ဟန်ခိန်း (မြောက်)
|North = နောင်မိန်း
|Northeast = နမ့်ဝါ
|East = ဟဲကွီ
|Southeast = ပန်စုံ
|South = -
|Southwest = -
|West = နမ့်မော်ဘီလူး
|Northwest = လွယ်ကုန်
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>knjx7ugzj4cjmvrk66gk3qz2l2a75jo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နောင်မိန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178125</id>
    <revision>
      <id>1053522</id>
      <parentid>985776</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:11:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3569" sha1="2kjj67owunlri6ii8i6jqclfp8pd50m" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နောင်မိန်း
|official_name = နောင်မိန်းရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ဟဲကွီ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3526191711426|97.0423202514648|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နောင်မိန်းရွာ''' ({{Lang-en|Nawngmein}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၆၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၁ ဦး၊ မ ၁၃၃၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နောင်မိန်း
|North = -
|Northeast = -
|East = ဟိုဖိုင်
|Southeast = -
|South = နမ့်ဟန်ခိန်
|Southwest = -
|West = လွယ်ကုန်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>2kjj67owunlri6ii8i6jqclfp8pd50m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရေဆန်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178127</id>
    <revision>
      <id>1053521</id>
      <parentid>999598</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:05:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053521</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3477" sha1="sp2f39ncz2td8hobw1antdm97tb3cun" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ရေဆန်
|official_name = ရေဆန်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ဟဲကွီ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3545703887939|97.0827178955078|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ရေဆန်ရွာ''' ({{Lang-en|Yaehsan}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၆၅ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၁ ဦး၊ မ ၁၃၃၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ရေဆန်
|North = အက်ကီး
|Northeast = -
|East = နမ့်ဝါ
|Southeast = -
|South = ဟဲကွီ
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>sp2f39ncz2td8hobw1antdm97tb3cun</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လွယ်မွန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178259</id>
    <revision>
      <id>1053451</id>
      <parentid>1004887</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T01:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053451</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3657" sha1="lti1jcvyrbv26mcoltwx1kevsgzg3bk" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = လွယ်မွန်း
|official_name = လွယ်မွန်းရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.4598598480225|97.0307083129883|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''လွယ်မွန်းရွာ''' ({{Lang-en|Loimun}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၅၁ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈၁ ဦး၊ မ ၁၈၆၂ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = လွယ်မွန်း
|North = နားထွမ်
|Northeast = ကျွဲကုန်း
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>lti1jcvyrbv26mcoltwx1kevsgzg3bk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နားတွမ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178262</id>
    <revision>
      <id>1053452</id>
      <parentid>984461</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T01:31:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053452</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3687" sha1="7hpvuz98k0c0j3lfay28m7w94wqergb" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နားထွမ်
|official_name = နားထွမ်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.4748001098633|97.0307464599609|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နားထွမ်ရွာ''' ({{Lang-en|Nartum}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၅၀ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈၁ ဦး၊ မ ၁၈၆၂ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နားတွမ်
|North = မွေတော်၊ ခိုမုန်း
|Northeast = ကျွဲကုန်း
|East = -
|Southeast = -
|South = လွယ်မွန်း
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>7hpvuz98k0c0j3lfay28m7w94wqergb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နောင်ပိန်လေးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178263</id>
    <revision>
      <id>1053397</id>
      <parentid>985647</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T14:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053397</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3910" sha1="ec11o0ovf3se1c42751otu8kvvhhq7a" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နောင်ပိန်လေး
|official_name = နောင်ပိန်လေးရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.5012092590332|97.0510864257813|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နောင်ပိန်လေးရွာ''' ({{Lang-en|Nawngpinglay}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၄၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈၁ ဦး၊ မ ၁၈၆၂ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နောင်ပိန်လေး
|North = မန်ကေျာင်းကျွဲကုန်း
|Northeast = ပန်မောင်
|East = ကောင်းဟုန်း
|Southeast = နားပြိန်း
|South = ပန်လော့နမ့်ပျဉ်
|Southwest = နားထွမ်
|West = -
|Northwest = မန်ကေျာင်းကျွဲကုန်း
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>ec11o0ovf3se1c42751otu8kvvhhq7a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထန်တပင်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178269</id>
    <revision>
      <id>1053471</id>
      <parentid>980206</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:03:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <origin>1053471</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3559" sha1="rcdymc7ra1jykwei3rvgpwu7hno9v56" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ထန်းတပင်
|official_name = ထန်းတပင်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မော်မာ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3163108825684|96.9374618530273|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ထန်တပင်ရွာ''' ({{Lang-en|Htantapin}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မော်မာကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၆၁ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မော်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၂၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ထန်တပင်
|North = လုပ်ပါ
|Northeast = ကုန်းညောင်
|East = မော်မာ
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = နောင်ပိန်
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>rcdymc7ra1jykwei3rvgpwu7hno9v56</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကုန်းညှောင့်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178270</id>
    <revision>
      <id>1053459</id>
      <parentid>964789</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:07:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <comment>မူရင်းရွာနာမည်မှာ ကုန်းညောင်ဖြစ်ပါသည်။ ကုန်းညှောင့် မဟုတ်ပါ။</comment>
      <origin>1053459</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3701" sha1="oxl6ir51jqi7vw3o524sioqvrjhr9vy" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကုန်းညောင်
|official_name = ကုန်းညောင်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မော်မာ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3221607208252|96.9743576049805|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကုန်းညှောင့်ရွာ''' ({{Lang-en|Konehnyaung}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မော်မာကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၆၄ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မော်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၂၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကုန်းညောင်ရွာ
|North = လွယ်ကုန်
|Northeast = နောင်မိန်း
|East = နမ့်မော်ဘီလူး
|Southeast = မော်မာ
|South = လုပ်အင်
|Southwest = ထန်းတပင်
|West = လုပ်ပါ
|Northwest = ခွန်ညု
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>oxl6ir51jqi7vw3o524sioqvrjhr9vy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လုပ်အင်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178271</id>
    <revision>
      <id>1053467</id>
      <parentid>1003603</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:55:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053467</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3633" sha1="g5jvh6lhm72ga85624rjt81erkjdv2k" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = လုပ်အင်
|official_name = လုပ်အင်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မော်မာ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3199996948242|96.966941833496|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''လုပ်အင်ရွာ''' ({{Lang-en|Lokein}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မော်မာကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၆၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မော်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၂၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = လုပ်အင်
|North = ကုန်းညောင်
|Northeast = နောင်မိန်း
|East = နမ့်မော်ဘီလူး
|Southeast = မန်လွယ်
|South = မော်မာ
|Southwest = ထန်းတပင်
|West = လုပ်ပါ
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>g5jvh6lhm72ga85624rjt81erkjdv2k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မော်အောက်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178272</id>
    <revision>
      <id>1053465</id>
      <parentid>996771</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:40:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053465</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3528" sha1="1b3ehn1eigc2hkmktwj39tg0gt593c2" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မော်အောက်
|official_name = မော်အောက်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မော်မာ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.2851600646973|96.9813079833984|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''မော်အောက်ရွာ''' ({{Lang-en|Mawauk}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မော်မာကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၅၉ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မော်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၂၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = မော်အောက်
|North = -
|Northeast = -
|East = နမ့်ဟူး
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = ထန်းတပင်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>1b3ehn1eigc2hkmktwj39tg0gt593c2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မော်မာရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178273</id>
    <revision>
      <id>1053466</id>
      <parentid>996727</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:48:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053466</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3492" sha1="67zp1j8mnd4lf31e8ixp3yaxfj1kvqg" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မော်မာ
|official_name = မော်မာရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မော်မာ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.2882595062256|96.9676132202148|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''မော်မာရွာ''' ({{Lang-en|Mawmar}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မော်မာကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၅၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မော်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၂၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = မော်မာ
|North = -
|Northeast = -
|East = နမ့်ဟူး
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = ထန်းတပင်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>67zp1j8mnd4lf31e8ixp3yaxfj1kvqg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခဲတုံကြိုင်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178345</id>
    <revision>
      <id>1053513</id>
      <parentid>971050</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T09:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053513</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3578" sha1="trgbxwev9t7tup2h9borl71dmopk130" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ခဲတုံကြိုင်း
|official_name = ခဲတုံကြိုင်းရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = နောင်ပိန်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3240203857422|96.9174880981445|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ခဲတုံကြိုင်းရွာ''' ({{Lang-en|Hketonekeng}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ပိန်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၃၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရနောင်ပိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၄ ဦး၊ မ ၂၁၈၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၄၂၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ခဲတုံကြိုင်း
|North = နောင်ပိန်
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>trgbxwev9t7tup2h9borl71dmopk130</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နောင်ပိန်ဈေးကုန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178346</id>
    <revision>
      <id>1053511</id>
      <parentid>985642</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T08:59:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053511</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3676" sha1="8zzqy3fgqgcr097fj7g69aixvzw2mjs" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နောင်ပိန်ဈေးကုန်း
|official_name = နောင်ပိန်ဈေးကုန်းရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = နောင်ပိန်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3519897460938|96.917610168457|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နောင်ပိန်ဈေးကုန်းရွာ''' ({{Lang-en|Nawngpingzaykone}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ပိန်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၃၆ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရနောင်ပိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၄ ဦး၊ မ ၂၁၈၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၄၂၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နောင်ပိန်ဈေးကုန်း
|North = ပင်တိန်
|Northeast = -
|East = လုပ်ပါ
|Southeast = ထန်းတပင်
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>8zzqy3fgqgcr097fj7g69aixvzw2mjs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တောင်ရွာမကြီးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178347</id>
    <revision>
      <id>1053515</id>
      <parentid>979455</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T09:34:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053515</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3660" sha1="p4kxfmtrry6yi6ywr6gr99bc3cqriwh" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = တောင်ရွာမကြီး
|official_name = တောင်ရွာမကြီးရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = နောင်ပိန်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3428192138672|96.9172897338867|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''တောင်ရွာမကြီးရွာ''' ({{Lang-en|Taungywarmagyi}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ပိန်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၃၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရနောင်ပိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၄ ဦး၊ မ ၂၁၈၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၄၂၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = တောင်ရွာမကြီး
|North = နောင်ပိန်စျေးကုန်း
|Northeast = လုပ်ပါ
|East = -
|Southeast = ထန်းတပင်
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>p4kxfmtrry6yi6ywr6gr99bc3cqriwh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အက်ကြီးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178380</id>
    <revision>
      <id>1053525</id>
      <parentid>1011551</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053525</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3556" sha1="mbguahsnopicf9blbqpv5uv8oyfsdbp" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = အက်ကြီး
|official_name = အက်ကြီးရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပန်လော့
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3869495391846|97.0637283325195|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''အက်ကြီးရွာ''' ({{Lang-en|Etgyi}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၆၅ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၃၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၂၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = အက်ကြီး
|North = နမ့်ဖတ်
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = ဟိုဖိုင်
|Southwest = -
|West = ပြိန်းနင်ဟောင်း
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>mbguahsnopicf9blbqpv5uv8oyfsdbp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကောင်းလန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178410</id>
    <revision>
      <id>1053502</id>
      <parentid>965815</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:09:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053502</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3606" sha1="h0dpg7cgn1q3sbwgktwvzar1w9pzelz" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကောင်းလန်း
|official_name = ကောင်းလန်းရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပင်ပေါ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.4030494689941|96.8610305786133|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကောင်းလန်းရွာ''' ({{Lang-en|Kawnglan}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၄၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၀၈၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၂၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကောင်းလန်း
|North = -
|Northeast = -
|East = ပင်တိန်
|Southeast = နောင်ပိန်
|South = -
|Southwest = -
|West = ကျောင်းကုန်း(လုံကြိမ်)
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>h0dpg7cgn1q3sbwgktwvzar1w9pzelz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178411</id>
    <revision>
      <id>1053480</id>
      <parentid>968075</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:42:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053480</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3620" sha1="m0ydyncehtcpisdzmwp88d9app6dmpk" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကျောင်းကုန်း
|official_name = ကျောင်းကုန်းရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပင်ပေါ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3586406707764|96.8774795532227|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကျောင်းကုန်းရွာ''' ({{Lang-en|Kyawngkone}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၄၆ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၀၈၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၂၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကျောင်းကုန်း
|North = ခဲလုံ
|Northeast = -
|East = ဇီးပင်စခန်း
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = ဂုတ်တွင်း
|Northwest = နောင်ပစ်
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>m0ydyncehtcpisdzmwp88d9app6dmpk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နောင်ပစ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178412</id>
    <revision>
      <id>1053501</id>
      <parentid>985593</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:08:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053501</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3626" sha1="nz1n7ftfvce8whrn7w5wp9nq71c1i8a" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နောင်ပစ်
|official_name = နောင်ပစ်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပင်ပေါ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3752708435059|96.8533325195313|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နောင်ပစ်ရွာ''' ({{Lang-en|Nawngpyit}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၄၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၀၈၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၂၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နောင်ပစ်
|North = ပန်မလုပ်
|Northeast = ခဲလုံ
|East = -
|Southeast = ကျောင်းကုန်း(လုံကြိမ်)
|South = -
|Southwest = ဂုတ်တွင်း
|West = ဂုတ်တွင်း
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>nz1n7ftfvce8whrn7w5wp9nq71c1i8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပါပုတ်/ခဲလုံရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178413</id>
    <revision>
      <id>1053507</id>
      <parentid>988615</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:25:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053507</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3522" sha1="jn2q5oqxmdlmnsa73ummh2scbkui1n6" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ပါပုတ်/ခဲလုံ
|official_name = ပါပုတ်/ခဲလုံရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပင်ပေါ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.4030895233154|96.8511276245117|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ပါပုတ်/ခဲလုံရွာ''' ({{Lang-en|Parpok khaelong}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၄၉ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပင်ပေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၀၈၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၂၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ပါပုတ်/ခဲလုံ
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>jn2q5oqxmdlmnsa73ummh2scbkui1n6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နမ့်ဆော့ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178458</id>
    <revision>
      <id>1053455</id>
      <parentid>983107</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T01:59:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053455</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3627" sha1="7o64u36z8xgrtfcgan9jx1aty2or0rb" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နမ့်စော့(နမ့်ဆော့)
|official_name = နမ့်စော့(နမ့်ဆော့)ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = တောင်ဆေးလိပ်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.4186096191406|96.8702774047852|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နမ့်စော့(နမ့်ဆော့)ရွာ''' ({{Lang-en|Namhsawt}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ဆေးလိပ်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၂၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ တောင်ဆေးလိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၅ ဦး၊ မ ၅၇၉ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၁၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နမ့်စော့(နမ့်ဆော့)
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>7o64u36z8xgrtfcgan9jx1aty2or0rb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်မလုပ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178459</id>
    <revision>
      <id>1053453</id>
      <parentid>987582</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T01:46:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053453</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3562" sha1="eaeiyk9mlsan21scjd5uxl9o050bo6v" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ပန်မလုပ်
|official_name = ပန်မလုပ်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = တောင်ဆေးလိပ်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.4075393676758|96.8448028564453|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ပန်မလုပ်ရွာ''' ({{Lang-en|Pangmaloke}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ဆေးလိပ်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၂၂ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ တောင်ဆေးလိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၅ ဦး၊ မ ၅၇၉ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၁၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ပန်မလုပ်
|North = -
|Northeast = -
|East = ခဲလုံ
|Southeast = -
|South = နောင်ပစ်
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>eaeiyk9mlsan21scjd5uxl9o050bo6v</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မန်ကျောင်းရွာ၊ မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178484</id>
    <revision>
      <id>1053401</id>
      <parentid>994081</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T14:38:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053401</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3820" sha1="ezy0zyv3krpsi3ney5cnsfkryf0ves6" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မန်ကျောင်း
|official_name = မန်ကျောင်းရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.5115299224854|97.0919494628906|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''မန်ကျောင်းရွာ''' ({{Lang-en|Mankyawng}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၄၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မန်ကျောင်း (ကျွဲကုန်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈၁ ဦး၊ မ ၁၈၆၂ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = မန်ကျောင်း
|North = ကျောက်မဲမြို့
|Northeast = ကျောက်မဲမြို့
|East = ပန်မောင်
|Southeast = ဆိုင်းခေါင်
|South = -
|Southwest = နားထွမ်
|West = ခိုမုန်း
|Northwest = မွေတော်
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>ezy0zyv3krpsi3ney5cnsfkryf0ves6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မန်လွယ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178492</id>
    <revision>
      <id>1053464</id>
      <parentid>994793</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:33:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053464</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3504" sha1="fsqk7kygw31xbsypa59pwrajhwrd35h" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မန်လွယ်
|official_name = မန်လွယ်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မော်မာ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.2880306243896|96.9853973388672|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''မန်လွယ်ရွာ''' ({{Lang-en|Manloi}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မော်မာကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၆၀ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မော်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၂၇ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = မန်လွယ်
|North = -
|Northeast = -
|East = နမ့်ဟူး
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = ထန်းတပင်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>fsqk7kygw31xbsypa59pwrajhwrd35h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နနဆွတ်ရေတံခွန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>183904</id>
    <revision>
      <id>1053487</id>
      <parentid>730098</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2529" sha1="2onnm465gk500thx3ilkusyiwgdph9w" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox waterfall
| name = နနဆွတ်ရေတံခွန်
| photo = Nanatsu waterfall.JPG
| photo_caption = 
| location = [[Tsuruoka, Yamagata]], Japan
| coords = {{coord|38|33|48|N|139|55|44|E|region:JP|display=title, inline}}
| map            = Japan |relief=1
| type = Multi-step Segmented 
| height = 90 m
| height_longest = 50 m
| average_width = 
| number_drops = 
| average_flow = 
| watercourse = 
| world_rank = 
}}'''နနဆွတ်ရေတံခွန်''' (七ツ滝, Nanatsu-taki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂတခရိုင်၊ ဆုရုအိုခမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်သည် ဘွန်းဂျိမြစ်ပေါ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤရေတံခွန်သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် “ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကောင်းဆုံး ရေတံခွန် ၁၀၀” တွင် ပါဝင်သည်။

ရေတံခွန်၏ အမည်မှာ ရေတံခွန်သည် မီတာ ၁၀၀ ကျော် (၃၃၀ ပေ) ကျော်သည့် စမ်းချောင်း ခုနစ်ခုအဖြစ်သို့ ခွဲဖြာစီးဆင်းသွားသဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်သည် ယခင်က ဒဲဝတောင်သုံးခု ဘုရားဖူးခရီးသွားလာရာလမ်းအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://www.mori-taki-nagisa.jp/100/waterfall/index.html Ministry of Environment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219173830/http://www.mori-taki-nagisa.jp/100/waterfall/index.html |date=19 February 2020 }} {{in lang|ja}}
* [https://web.archive.org/web/20120529175019/http://www.tsuruokakanko.com/cate/p0137.html Tsuruoka City Tourist Information website] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>2onnm465gk500thx3ilkusyiwgdph9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053488</id>
      <parentid>1053487</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:00:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[နနဆုရေတံခွန်]] စာမျက်နှာကို [[နနဆွတ်ရေတံခွန်]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသံထွက်အမှန်သို့ ပြောင်းလဲသည်။</comment>
      <origin>1053487</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2529" sha1="2onnm465gk500thx3ilkusyiwgdph9w" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox waterfall
| name = နနဆွတ်ရေတံခွန်
| photo = Nanatsu waterfall.JPG
| photo_caption = 
| location = [[Tsuruoka, Yamagata]], Japan
| coords = {{coord|38|33|48|N|139|55|44|E|region:JP|display=title, inline}}
| map            = Japan |relief=1
| type = Multi-step Segmented 
| height = 90 m
| height_longest = 50 m
| average_width = 
| number_drops = 
| average_flow = 
| watercourse = 
| world_rank = 
}}'''နနဆွတ်ရေတံခွန်''' (七ツ滝, Nanatsu-taki) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂတခရိုင်၊ ဆုရုအိုခမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်သည် ဘွန်းဂျိမြစ်ပေါ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤရေတံခွန်သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် “ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကောင်းဆုံး ရေတံခွန် ၁၀၀” တွင် ပါဝင်သည်။

ရေတံခွန်၏ အမည်မှာ ရေတံခွန်သည် မီတာ ၁၀၀ ကျော် (၃၃၀ ပေ) ကျော်သည့် စမ်းချောင်း ခုနစ်ခုအဖြစ်သို့ ခွဲဖြာစီးဆင်းသွားသဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်သည် ယခင်က ဒဲဝတောင်သုံးခု ဘုရားဖူးခရီးသွားလာရာလမ်းအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://www.mori-taki-nagisa.jp/100/waterfall/index.html Ministry of Environment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219173830/http://www.mori-taki-nagisa.jp/100/waterfall/index.html |date=19 February 2020 }} {{in lang|ja}}
* [https://web.archive.org/web/20120529175019/http://www.tsuruokakanko.com/cate/p0137.html Tsuruoka City Tourist Information website] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>2onnm465gk500thx3ilkusyiwgdph9w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053491</id>
      <parentid>1053488</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:01:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053491</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2534" sha1="6yvt5uydkxa56ys9nrcyk6g9vwes3kq" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox waterfall
| name = နနဆွတ်ရေတံခွန်
| photo = Nanatsu waterfall.JPG
| photo_caption = 
| location = [[Tsuruoka, Yamagata]], Japan
| coords = {{coord|38|33|48|N|139|55|44|E|region:JP|display=title, inline}}
| map            = Japan |relief=1
| type = Multi-step Segmented 
| height = 90 m
| height_longest = 50 m
| average_width = 
| number_drops = 
| average_flow = 
| watercourse = 
| world_rank = 
}}'''နနဆွတ်ရေတံခွန်''' (七ツ滝, Nanatsu-taki) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ယမဂတခရိုင်]]၊ ဆုရုအိုခမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်သည် ဘွန်းဂျိမြစ်ပေါ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤရေတံခွန်သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် “ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကောင်းဆုံး ရေတံခွန် ၁၀၀” တွင် ပါဝင်သည်။

ရေတံခွန်၏ အမည်မှာ ရေတံခွန်သည် မီတာ ၁၀၀ ကျော် (၃၃၀ ပေ) ကျော်သည့် စမ်းချောင်း ခုနစ်ခုအဖြစ်သို့ ခွဲဖြာစီးဆင်းသွားသဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်သည် ယခင်က ဒဲဝတောင်သုံးခု ဘုရားဖူးခရီးသွားလာရာလမ်းအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။

==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://www.mori-taki-nagisa.jp/100/waterfall/index.html Ministry of Environment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200219173830/http://www.mori-taki-nagisa.jp/100/waterfall/index.html |date=19 February 2020 }} {{in lang|ja}}
* [https://web.archive.org/web/20120529175019/http://www.tsuruokakanko.com/cate/p0137.html Tsuruoka City Tourist Information website] {{in lang|ja}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>6yvt5uydkxa56ys9nrcyk6g9vwes3kq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နချိရေတံခွန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>190042</id>
    <revision>
      <id>1053495</id>
      <parentid>623821</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:04:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053495</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3111" sha1="lzj7a0bj5dx2te1t79jdlpxb0vsiyis" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| WHS           = Kumano Sanzan - Nachi no Ôtaki
| image         = Kumano Kodo World heritage Nachi-no-taki 熊野古道 那智大滝10.JPG
| image_upright = 1.2
| caption       = 
| location      = [[Nachikatsuura]], [[Higashimuro District, Wakayama|Higashimuro District]], [[Wakayama Prefecture]], [[Kii Peninsula]], [[Kii Province]], [[Honshu]], [[Japan]]
| part_of       = [[Sacred Sites and Pilgrimage Routes in the Kii Mountain Range]]
| criteria      = {{UNESCO WHS type|(ii), (iii), (iv), (vi)}}(ii), (iii), (iv), (vi)
| ID            = 1142bis-011
| coordinates   = {{coord|33.672|N|135.891|E|display=inline, title|source:cswiki|format=dms}}
| year          = 2004
| extension     = 2016
| area          = {{convert|2.5|ha|acre|abbr=on}}
| locmapin      = Japan
| map_caption   = 
}}

'''နချိရေတံခွန်''' သည်  (那智滝, Nachi no Taki)ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဝခယာမစီရင်စု၊ တချိခဆုအုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကောင်းဆုံး ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်သည် ၁၃၃ မီတာ မြင့်ပြီး ၁၃ မီတာ ကျယ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ရေကျသည့်လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် အဆက်မပြတ် စီးဆင်းနေသည့် ရေတံခွန်များတွင် အရှည်ဆုံး ရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ ရေဆင်းလမ်းကြောင်း များစွာဖြင့် အရှည်ဆုံးရေတံခွန်များမှာ [[ဟန်နိုခိရေတံခွန်]] ၄၉၇ မီတာ (ရာသီအလိုက်စီးဆင်း) နှင့် [[ရှောမယောရေတံခွန်]] ၃၅၀ မီတာ (တစ်နှစ်လုံးစီးဆင်း)တို့ ဖြစ်ကြသည်။
[[File:Nachi Falls.jpg|thumb|upright=0.8|none|Hanging scroll of the [[Kamakura period]] (13th–14th century) depicting the falls|alt=Very tall and narrow depiction of a waterfall. There are large trees at the bottom of the fall and small trees at the top of the rock face. The sun (or moon) is half visible behind the rock.]]
==ပြင်ပလင့်များ==
* [http://www.japan-guide.com/e/e4955.html Japan Guide]
* [http://www.tb-kumano.jp/en/index.html#2 Tanabe City Kumano Tourism Bureau] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110925191301/http://www.tb-kumano.jp/en/index.html#2 |date=25 September 2011 }}
* [http://www.nachikan.jp/en/ Nachi-Katsuura Town Tourism Association]
{{commons category|Nachi Falls}}
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>lzj7a0bj5dx2te1t79jdlpxb0vsiyis</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မန်းငြိမ်းမောင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>202827</id>
    <revision>
      <id>1053399</id>
      <parentid>1040805</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T14:32:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053399</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19922" sha1="pusok2cw3jd6q8nod4uky37v61ftgyt" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
|name = မန်းငြိမ်းမောင်
|image = Mahn Nyein Maung in October 2019.jpg
|birth_date = {{circa}} {{b-da|1947}}
|birth_place = [[ပန်းတနော်မြို့နယ်]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်း]]

| office = [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် 
| term_start = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ 
| term_end = 
| appointer = [[မင်းအောင်လှိုင်]] 
| president = [[မင်းအောင်လှိုင်]] 
| leader = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
| alongside = [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]]၊[[ကိုကိုလှိုင်]]၊[[မိုးအောင်]]၊ဒေါက်တာရင်ရင်နွယ်၊ချိုချိုကျော်ငြိမ်း၊[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]]၊[[ဒွဲဘူ]]၊[[ဇော်အေးမောင်]] တို့နှင့်အတူ 
| predecessor = ရာထူးစတင်
| successor = 

|office1=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ &lt;br&gt;ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်]]
|appointer1=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ
|term_start1 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|president1 =  [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီတာဝန်)}}
|leader1= [[စောထွန်းအောင်မြင့်|စောထွန်းအောင်မြင့်၊]] အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်
|predecessor1 = အဖွဲ့စတင်
|successor1 = 

|office2 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်
|order = 
|appointer2=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁
|term_start2 = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|term_end2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|predecessor2 = ကောင်စီစတင်
|successor2 = ကောင်စီဖျက်သိမ်း
|party = [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] (၂၀၂၀-လက်ရှိ)
| otherparty          = [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး]]

|awards=[[စည်သူဘွဲ့]] (2022)|honorific prefix=[[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]]၊ ပဒို}}[[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]]၊ [[မြန်မာနာမည်|ပဒို]] '''မန်းငြိမ်းမောင်'''သည် [[ကရင်လူမျိုး]] [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/81606 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm}}&lt;/ref&gt;

ယင်းမတိုင်မီက [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတိုင်မီက [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။

== နိုင်ငံရေးဘဝ ==

=== ထောင်ဒဏ်ကျခံရခြင်း ===
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ကရင့်တော်လှန်ရေး မြေအောက်ရဲဘော်အဖြစ်ဖြင့် [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးနေဝင်း]]အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် [[ကိုကိုးကျွန်း]]သို့ ထောင်ဒဏ်တစ်သက်တစ်ကျွန်းဖြင့် အပို့ခံခဲ့ရသည်။ ပင်လယ်ပြင်တွင် ၁၄ ရက်ကြာ ဖြတ်သန်းကာ ကိုကိုးကျွန်းမှ ထွက်ပြေးခဲ့သော်လည်း ပြန်လည်အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=မုန်တိုင်းကိုဆန်ပြီးပင်လယ်ကိုဖြတ်ခဲ့သူ ပဒိုမန်းငြိမ်းမောင် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-45761212 |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=my |date=11 အောက်တိုဘာ 2018}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်လာကာ ၁၉၈၀ တွင် ထပ်မံဖမ်းဆီးခံရပြီး ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=KNU ဝါရင့် တော်လှန်ရေးခါင်းဆောင် ပဒိုမန်းငြိမ်းမောင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးမှ ရွေးကောက်ပွဲဝင်မည် |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/141743.html |website=The Myanmar Times |access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |date=24 ဇူလိုင် 2020 |archive-date=20 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210220101924/https://myanmar.mmtimes.com/news/141743.html }}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင်  ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၌ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဥပဒေ  ချိုးဖောက်မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ်ခြောက်လ ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတော် ပုန်ကန်မှု၊ မတရားအသင်း ဆက်သွယ်မှုများနှင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ရကာ ၂၀၁၃ မတ် ၁၃ တွင် အင်းစိန်ထောင်တွင်း အထူးတရားရုံးက တသက်တကျွန်းနှင့် ထောင် ၃ နှစ် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/03/13/7145.html|title=မန်းငြိမ်းမောင်ကို တသက်တကျွန်းနှင့် ၃ နှစ် အမိန့်ချ|accessdate=7 August 2025|publisher=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သမ္မတဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]]၏ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=ပဒိုမန်းငြိမ်းမောင်ကို ကေအန်ယူထံ ပြန်ပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2012/03/120324_man_nyein_returned |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=my |date=24 မတ် 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင် တစ်သက်တစ်ကျွန်း ပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်မြောက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mann-nyein-maung-release-03192012095954.html |website=Radio Free Asia |access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု ===
ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင်သည် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|title=KNU ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ဟောင်း၊ ပန်းတနော်မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက်ပွဲဝင်မည့် ဖဒိုမန်းငြိမ်းမောင်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း။|url=https://thevoicejournal.com/news/6263|website=The Voice Journal|access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|language=my|accessdate=2 February 2021|archivedate=8 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210208035954/https://thevoicejournal.com/news/6263}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်မှ လွှတ်တော်နိုင်ငံရေးဖြင့် တော်လှန်ရေးခရီးနှင်မည့်သူ|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%9C%E1%80%BD/|website=Frontier Myanmar|access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|language=mm-MM|date=30 ဩဂုတ် 2020}}&lt;/ref&gt; [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] [[ပန်းတနော်မြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]]မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;rfa&quot;&gt;{{cite web|title=မန်းငြိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းညွန့်နဲ့ ဦးခင်မောင်ဆွေတို့ကို တပ်မတော်နေရာပေး|url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-coup-myanmar-new-government-02022021114403.html|website=Radio Free Asia|access-date=၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁|language=en}}&lt;/ref&gt;

=== နစက ကောင်စီဝင် ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းယူမှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;rfa&quot;/&gt;

=== ကာလုံအကြံပေးအဖွဲ့ဝင် ===
[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၅ ဖြင့် ယခင်နစက ကောင်စီဝင်များနှင့် နစက ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များကို ကာလုံဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့သစ်တွင် တာဝန်ပေးခံရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/29778?d=1|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=2025 August 2}}&lt;/ref&gt;

== ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဝင် ==
မန်းငြိမ်းမောင်သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊‌ဧပြီလ၊၁၀ရက်နေ့တွင်နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏‌ ကြေညာချက်အမှတ် (၄/၂၀၂၆) ဖြင့်[[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite|title= ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%25A1%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fhome%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_assetEntryId%3D578387146%26p_p_auth%3DzkkvwFWd&amp;p_p_auth=zkkvwFWd}}&lt;/ref&gt;

== အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှု ==
မန်းငြိမ်းမောင်ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ၂၀၂၁ မေ ၁၇တွင်လည်းကောင်း၊ဥရောပသမဂ္ဂက ၂၀၂၁ ဧပြီ ၁၉ တွင်လည်းကောင်း၊ဩစတြေးလျအစိုးရက ၂၀၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၅တွင်လည်းကောင်း ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့မှုစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mm.usembassy.gov/treasury-sanctions-governing-body-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military/?_ga=2.12243824.551139295.1677632721-1213731328.1677229645|title=Treasury Sanctions Governing Body, Officials, and Family Members Connected to Burma’s Military|work=U.S. Embassy in Burma|access-date=2 March 2023|date=17 May 2021}}{{Dead link|date=September 2026 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2021:132I:FULL&amp;from=EN|title=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU)|work=the European Union|access-date=2 March 2023 |date=19 April 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.legislation.gov.au/Details/F2023L00076|title=Autonomous Sanctions (Designated and Declared Persons – Myanmar) Amendment Instrument 2023|work=Australian Government|access-date=2 March 2023 |date=  25 January 2023 }}&lt;/ref&gt;

== ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ==
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ အားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ဖြစ်သော “[[စည်သူဘွဲ့]]” ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ချီးမြှင့်အပ်နှံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2594%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2584%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2590%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2599%25E1%2580%25B6%25E1%2580%25A1%25E-784|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်း|accessdate=2 August 2025|publisher=Myanmar National Portal|archive-date=23 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260223042710/https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E-784|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}}

{{DEFAULTSORT:ငြိမ်းမောင်၊ မန်း}}
[[Category:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၄၇ မွေးဖွားသူများ]]</text>
      <sha1>pusok2cw3jd6q8nod4uky37v61ftgyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရဲဝင်းဦး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203392</id>
    <revision>
      <id>1053447</id>
      <parentid>1041187</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T21:11:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053447</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27889" sha1="lkx8xbo2i3rsqp4h7dvyagbm6m7oro2" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
 | honorific prefix   = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]&lt;br&gt;[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူ]]
 | name               = ရဲဝင်းဦး
 | native_name        = 
 | native_name_lang   = 
 | honorific_suffix   =တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် 
 | image              =
 | image_size         = 
 | alt                = 
 | caption            = ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး 
 | order              = 
 | office = [[File:Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg|30px|border]] [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
| termstart          = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
 | predecessor        = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]
 |deputy= ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
 | successor          = 
 | office1            = {{Army|Myanmar}}
 | title1             = {{flagicon image|Commander in Chief (Army) flag of Myanmar.svg}}   [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]
 | termstart1         = မတ် ၂၀၂၆
 | term_end1 = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆

 | predecessor1       = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]
 | successor1         = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
 
 | office2            = [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]&lt;br&gt; အတွင်းရေးမှူး
 | appointer2=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]
 | status2            = 
| term_start2        = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
 | term_end2          = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
 | predecessor2       = ''ကော်မရှင်စတင်''
 | successor2         = ''ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း''

 
 | office3            = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] &lt;br&gt; တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်
 | status3            = 
 | term_start3        = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
 | term_end3          = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
 | predecessor3       = ''ရာထူးစတင်''
 | successor3         = ''ရာထူးဖျက်သိမ်း''
 
 | office4            = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]&lt;br&gt;  တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး
 | appointer4=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၁
 | status4             = 
| term_start4         = ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
 | term_end4           = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ 
 | predecessor4       = ''ကောင်စီစတင်''
 | successor4       = ''ကောင်စီဖျက်သိမ်း''
 
 | office5            = [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]
 | status5            = 
| term_start5        = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ 
 | term_end5          = မတ် ၂၀၂၆
 | predecessor5       = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[စိုးထွဋ်]]
 | successor5         = ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ကိုထိုက်]]
 | office6            = တိုင်းမှူး&lt;br&gt; [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
 | status6            = 
 | term_start6        = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈
 | term_end6          = ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ 
 | predecessor6       = ဗိုလ်ချုပ် တေဇကျော်
 | successor6         = [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]
 | office7            = ကျောင်းအုပ်ကြီး &lt;br&gt; [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]]
 | status7            = 
 | term_start7        = ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆
 | term_end7          = ၁၈ ဇွန် ၂၀၁၈
 | predecessor7       = ဗိုလ်ချုပ် [[သက်ပုံ]]
 | successor7         = ဗိုလ်ချုပ် [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]
 | pronunciation   = 
 | birth_name      = 
 | birth_date      =  {{bda|1966|02|21|df=y}}
 | birth_place     = [[မြန်မာပြည်]]
 | death_date      =  | death_place     = 
 | death_cause     = 
 | resting_place   = 
 | resting_place_coordinates = 
 | citizenship     = မြန်မာ
 | nationality     = 
 | party           = 
 | otherparty      =  
 | spouse          = နီလာ
 | relations       = 
 | children        = သိမ့်သဉ္ဇာရဲ၊ထက်ရဲနောင်
 | mother          =  
 | father          = 
 | relatives       = 
 | residence       = 
 | education       = 
 | alma_mater      = [[တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး)]] OTS အပတ်စဉ် ၇၇ 
 | occupation      = 
 | profession      = 
 | known_for       = 
 | salary          = 
 | net_worth       =  | cabinet         = 
 | committees      = 
 | portfolio       = 
 | awards          =  
*[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] (၂၀၂၁)
* [[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၂)
* [[သရေစည်သူ]] (၂၀၂၆)
 | signature       = 
 | signature_alt   = 
 | website         = 
| nickname        = 
 | allegiance      = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
 | branch          = {{Army|Myanmar}}
 | serviceyears    = 
 | rank            = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}}ဗိုလ်ချုပ်ကြီး
 | unit            = [[တပ်မတော်]]
 | commands        = 
 | battles         =ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ် 
 | mawards         =  
|military_blank1=ကိုယ်ပိုင်အမှတ်
|military_data1=ကြည်း ၂၁၄၄၀|President=ဦးမင်းအောင်လှိုင်}}
[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] '''ရဲဝင်းဦး''' (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၆ ဖွား) သည် ၁၁ဦးမြောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်သည်။သူသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်  [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင်  ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် မတ်လ ၃၀ရက်တွင် မြန်မာ့ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]အဖြစ် ဆက်လက်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6266rdr3d2t|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)ဖြစ်လာ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၄ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;

၎င်းသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]]မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် စတင်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး အမိန့်အမှတ်(၉/၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်|url=http://dsinfo.org/node/957|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20210206000142/http://dsinfo.org/node/957|archive-date=2021-02-06|access-date=2021-02-02|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=14 February 2021|archivedate=3 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210203131316/http://dsinfo.org/node/957}}&lt;/ref&gt;[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သက်တမ်းကုန်ဆုံးပြီးနောက် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ (ကာလုံ) အတွက် ရုံးအဖွဲ့ကို အမိန့်အမှတ် ၂/၂၀၂၅ ဖြင့် အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၎င်းသည် ကာလုံရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73047|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}&lt;/ref&gt;

ထို့အပြင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]အစား အသစ်အစားထိုး ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] တွင်လည်း အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံထားရသူ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73052|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025 July 31}}&lt;/ref&gt;

== စစ်မှုထမ်းခြင်း ==
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးသည် [[တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး)|တပ်မတော် (ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း]] အမှတ်စဉ် (၇၇) ဆင်း အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၁၄၄၀ ဖြင့် စစ်မှုထမ်းခဲ့ကာ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ဖြင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း-G1) နှင့် [[အမှတ်(၁၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၁) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] တပ်မမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ 

၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ 

တပ်မတော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးထွဋ်]] အား သမ္မတ[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] က ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီးနောက် သူသည် စိုးထွဋ် ၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာရာထူးနေရာ အား ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ၎င်းရာထူးတွင် တိုင်းမှူးတာဝန်ယူပြီး နှစ်နှစ်မပြည့်မီ အဆင့်တိုးမြှင့်ခံရသူအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-51478101|title=အနောက်တောင်တိုင်းတိုင်းမှူးကို စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေး အရာရှိချုပ်ခန့်|work=BBC Burmese|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]တွင် တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရပြီး နိုင်ငံတကာသံတမန်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုများတွင် အစဉ်တစိုက် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/23118|title=စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး (၁၉)ကြိမ်မြောက်၊ အာဆီယံ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များ အစည်းအဝေးတက်ရောက်ကြသည့် အာဆီယံနိုင်ငံများမှ တပ်မတော်ထောက်လှမ်းရေးမှူးချုပ်များနှင့် နိုင်ငံအလိုက် သီးခြားစီတွေ့ဆုံ|work=MOI Myanmar|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ယုံကြည်စိတ်ချရသူများဖြစ်သည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အောင်လင်းဒွေး]]နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညိုစော]]တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရကာ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73053|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/73048|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၏ အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် တွဲဖက်အမှုဆောင်ချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရရာ ၎င်းရာထူးသည် အစဉ်အလာအရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးနှင့် ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသော တာဝန်ဖြစ်ပြီး ယခင်က ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] တာဝန်ယူခဲ့သည့် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] ၏ အကြီးအကဲ တာဝန်ကို ဆက်ခံခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူးတိုးပေး |url=https://burmese.dvb.no/post/748914 |access-date=2026-03-07 |website=ခုန်ပျံကျော်လွှားစနစ်တွေနဲ့ ရာထူးတိုးလာတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦးကို မတ် ၂ ရက်မှာ စစ်ခေါင်းဆောင်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ရာထူး တိုးပေးလိုက်တယ်လို့ နေပြည်တော် သတင်းအရင်းအမြစ်တွေဆီက သိရပါတယ်။ဒ… |language=en}}&lt;/ref&gt;

== အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှုများ ==
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည့် ၎င်းအား အမေရိကန်၊ ဗြိတိန် နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂ အစရှိသည့် နိုင်ငံတို့က ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများပြုလုပ်ထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2021/03/22/myanmar-burma-eu-sanctions-11-people-over-the-recent-military-coup-and-ensuing-repression/|title=Myanmar/Burma: EU sanctions 11 people over the recent military coup and ensuing repression|publisher=The [[Council of the European Union]]|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2021:099I:FULL&amp;from=EN|title=Official Journal of the European Union|pages=15–24|date=22 March 2021|access-date=11 April 2021}}&lt;/ref&gt;ထို့အပြင် ၎င်း၏ ဇနီးဖြစ်သူ နှင့် အရွယ်ရာက်ပြီး သမီးဖြစ်သူတို့ကိုပါ အရေးယူပိတ်ဆို့ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-senior-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/|title=မြန်မာ စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွှယ်သည့် အရာရှိကြီးများနှင့်မိသားစုဝင်များအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်း|work=U.S Embassy in Burma|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁|archive-date=17 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240817073907/https://mm.usembassy.gov/my/treasury-sanctions-senior-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military-mm/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ==

ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်နီလာနှင့် သိမ့်သဉ္ဇာရဲ နှင့် ထက်ရဲနောင် ခေါ်သမီးနှင့်သားရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar military SAC members, their businesses and associates that require targeted sanctions|url=https://justiceformyanmar.github.io/justiceformyanmar.org/stories/myanmar-military-sac-members-their-businesses-and-associates-that-require-targeted-sanctions.html|access-date=2021-02-11|website=Justice For Myanmar}}&lt;/ref&gt; [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်အေး]] နှင့် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည်။ 

== ချီးမြှင့်ခံရသည့် ဆုများ ==
သူ့ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်သည့် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] ချီးမြှင့်သည်။ 

[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] က ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက် နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁/၂၀၂၂ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]] ချီးမြှင့်အပ်နှင်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/32968|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့များ|work=MWD Webportal|access-date=၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂) ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၄၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ|ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့]]ဖြစ်သော [[သရေစည်သူ|သရေစည်သူဘွဲ့]]ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80484|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} Ministry Of Information|access-date=2026-03-02|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
{{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}}
[[ကဏ္ဍ:၁၉၆၆ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]]
[[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ကြည်း) ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းဆင်းများ]]</text>
      <sha1>lkx8xbo2i3rsqp4h7dvyagbm6m7oro2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အေးနုစိန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>203497</id>
    <revision>
      <id>1053479</id>
      <parentid>960762</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053479</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14738" sha1="pr568klsefsovkajgip02dfz0bdaioi" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
 | honorific_prefix   = [[စည်သူဘွဲ့|စည်သူ]]၊ ဒေါ်
 | name               = အေးနုစိန်
 | honorific_suffix   = 
 | image              = 
 | image_size         = 
 | image_upright      = 
 | smallimage         = &lt;!--If this is specified, &quot;image&quot; should not be.--&gt;
 | smallimage_alt     =
 | alt                = 
 | caption            = 

|office1=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ &lt;br&gt;ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်]]
|appointer1=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ
|term_start1 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|term_end1 = 
|president1 =  [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီတာဝန်)}}
|leader1= စောထွန်းအောင်မြင့်၊ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်
|predecessor1 = ရာထူးစတင်
|successor1 = 
 
 |office2      = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] &lt;br&gt; ဗဟိုအကြံပေး အဖွဲ့ဝင်
 |term_start2  = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃
 |term_end2   = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
 | 1blankname2         = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]]
 | 1namedata2=  ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] 

 
 | office3             = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်
 | status3             = &lt;!--If this is specified, overrides Incumbent.--&gt;
 | term_start3         = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
 | term_end3           = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃
 | predecessor3        = 
 |president3 = ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}}
 |leader3      = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]
 |appointer3 = နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ
 

 | pronunciation   = 
 | birth_name      = 
 | birth_date      = {{b-da|24 March 1957}}
 | birth_place     =  [[စစ်တွေမြို့]]၊[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
 | death_date      =  &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --&gt;
 | death_place     = 
 | death_cause     = 
 | resting_place   = 
 | resting_place_coordinates = 
 | citizenship     = 
 | nationality     =
 | party           = [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] 
 | otherparty      = 
 | height          =  &lt;!-- &quot;X cm&quot;, &quot;X m&quot;  or &quot;X ft Y in&quot; plus optional reference (conversions are automatic) --&gt;
 | spouse          = 
 | partner         =  &lt;!--For those with a domestic partner and not married--&gt;
 | relations       = 
 | children        = 
 | mother          =  
 | father          =  
 | relatives       = 
 | residence       = 
 | education       = 
 | alma_mater      = 
 | occupation      = {{hlist|နိုင်ငံရေးသမား|ရှေ့နေ}}
 | profession      = 
 | known_for       = 
 | salary          = 
 | net_worth       =  &lt;!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
 | cabinet         = 
 | committees      = 
 | portfolio       = 
 | awards          =  &lt;!-- For civilian awards - appears as &quot;Awards&quot; if |mawards= is not set --&gt;
 | signature       = 
 | signature_alt   = 
 | website         = 
}}

'''ဒေါ်အေးနုစိန်''' သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရှေ့နေနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[ရခိုင်လူမျိုး]]တစ်ဦးဖြစ်ပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Asia|first=Radio Free|date=2020-11-12|title=Rebels Call For Election in Parts of Myanmar’s Rakhine Denied Vote|url=https://www.ecoi.net/en/document/2040799.html|access-date=2021-02-04|website=RFA|language=en}}&lt;/ref&gt; [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/50488885|title=ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အေးနုစိန်နဲ့ အင်တာဗျူး |work=BBC Burmese|access-date=၁ မတ် ၂၀၂၃ |date= ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ }}&lt;/ref&gt;၊ ဒုတိယအကြိမ် ပါတီဗဟိုညီလာခံ(၂၀၁၉ )မှတဆင့် လက်ရှိတွင် ANP ဗဟိုမူဝါဒရေးရာ ဦးဆောင်ကော်မတီဝင်&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dmgburmese.com/သတင်း/rka.html|title= ရခိုင်အမျိုးသားပါတီတွင် မူဝါဒရေးရာဦးဆောင်ကော်မတီသည် ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်မည့် အမြင့်ဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်လာ|work=DMG|access-date=၁ မတ် ၂၀၂၃ |date= ၂ ဇွန် ၂၀၁၉ }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/06/02/193375.html|title=ANP ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌသစ် အဖြစ် ဦးသာထွန်းလှ ကို ရွေးချယ်တင်မြောက် |work=ဧရာဝတီ|access-date=၁ မတ် ၂၀၂၃ |date= ၂ ဇွန် ၂၀၁၉ }}&lt;/ref&gt; အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။  [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ( ၁၄ / ၂၀၂၁) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၇ ရက် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်|url=http://www.dsinfo.org/node/973|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2021-02-04|website=Tatmadaw Information Team|language=my|accessdate=16 February 2021|archivedate=7 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210307110636/http://www.dsinfo.org/node/973}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=McLaughlin|first=Timothy|date=2015-10-03|title=Rising Rakhine party looming threat to Myanmar’s Muslim minority|url=http://www.dawn.com/news/1210545|access-date=2021-02-04|website=DAWN.COM|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] တွင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဒေါ်အေးနုစိန်အား ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt; ၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်တွင် ကောင်စီဝင်တစ်ဦးအဖြစ်မှ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/243868|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း  |work=Eleven Media Group|access-date=၁ မတ် ၂၀၂၃ |date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ }}&lt;/ref&gt;

[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၅ ဖြင့် ယခင်နစက ကောင်စီဝင်များနှင့် နစက ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များကို ကာလုံဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့သစ်ကို တာဝန်ပေးခံရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/29778?d=1|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=2025 August 2}}&lt;/ref&gt;

== ပိတ်ဆို့အရေးယူခံရခြင်းများ ==
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ဥရောပသမဂ္ဂက ၂၀၂၁ ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင်လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ၂၀၂၁ ဇွန်လ ၂ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ဩစတြေးလျအစိုးရက ၂၀၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၅ရက်တွင်လည်းကောင်း သူမကို ဒဏ်ခတ်အရေးယူစာရင်းထဲ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mm.usembassy.gov/treasury-sanctions-senior-officials-and-family-members-connected-to-burmas-military/?_ga=2.41669862.551139295.1677632721-1213731328.1677229645|title=Treasury Sanctions Senior Officials and Family Members Connected to Burma’s Military|work=U.S. Embassy in Burma|access-date=1 March 2023|date=2 June 2021}}{{Dead link|date=September 2026 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=OJ:L:2021:132I:FULL&amp;from=EN|title=COUNCIL IMPLEMENTING REGULATION (EU)|work=the European Union|access-date=1 March 2023 |date=19 April 2021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.legislation.gov.au/Details/F2023L00076|title=Autonomous Sanctions (Designated and Declared Persons – Myanmar) Amendment Instrument 2023|work=Australian Government|access-date=1 March 2023 |date=  25 January 2023 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/04/22/240984.html|title=EU အရေးယူမှုမှ စစ်ကောင်စီ နောက်လိုက် အချို့ကင်းလွတ်နေ |work=ဧရာဝတီ|access-date=၁ မတ် ၂၀၂၃ |date= ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt;

== ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း ==
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက သူမကို  ၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် [[စည်သူဘွဲ့]] ချီးမြှင့်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://newsvsinformation.com/2022/11/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%9E/|title=စစ်ကောင်စီက ချီးမြှင့်သည့် စည်သူဘွဲ့နှင့် သီရိပျံချီဘွဲ့ တို့ကို ရခိုင်မှ စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဒေါ်အေးနုစိန်နှင့် ဒေါက်တာအောင်ကျော်မင်းတို့ ပါဝင်￼|work=newsvsinformation|access-date=၁ မတ် ၂၀၂၃|date=၁၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂|archive-date=1 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230301074559/https://newsvsinformation.com/2022/11/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%9E/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-95758စစ်ကောင်စီက-ချီးမြှင့်သ/|title=ရခိုင်တွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေချိန် ရခိုင်လူမျိုး(၈)ဦးကို စစ်ကောင်စီက ဘွဲ့ဂုဏ်ထူးများ ချီးမြှင့်|work=BNI|access-date=၁ မတ် ၂၀၂၃ |date=၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}}
{{lifetime|၁၉၅၇|}}
[[Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ]]
[[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]]
[[Category:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]]


{{Myanmar-bio-stub}}</text>
      <sha1>pr568klsefsovkajgip02dfz0bdaioi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝချီရဝစ် ချီဝအာရီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204717</id>
    <revision>
      <id>1053449</id>
      <parentid>1033114</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T23:06:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053449</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="77781" sha1="7ij5vwh9dgjtfhai2spksk3a6zv7d3k" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name            = ဝချီရဝစ် ချီဝအာရီး
| image            = BrightVC.jpg
| alt                = 
| caption            = &lt;!-- [[MOS:CAPTION]]: In a biography article no caption is necessary for a portrait of the subject pictured alone. --&gt;
| birth_name         = ကုနဠတိုရဏ ဆီဝါရီ&lt;ref name=&quot;born&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=qmYyHDxehO0|title=50 Facts About Bright ล้วงลับเรื่องสุดส่วนตัวของ &quot;ไบร์ท วชิรวิชญ์&quot;|date=4 May 2020|website=GMMTV|access-date=13 May 2020|language=th}}&lt;/ref&gt;
| native_name        = {{Lang|th|วชิรวิชญ์ ชีวอารี}}
| native_name_lang   = th
| birth_date         = {{Birth date and age|1997|12|27|df=yes}}
| birth_place        = [[:en:Nakhon Pathom, Thailand|ထိုင်းနိုင်ငံ၊ နခွန်ဖထုံမ်]]
| nationality        = {{flag|Thailand}}
| education          = [[:en:Suankularb Wittayalai School|သွန်ကုလာဘ ဝိတ္တယလေ]]ကျောင်း &lt;br/&gt; [[:en:Triam Udom Suksa School|တြိအမ္မ ဥဒေါမ သုက္ကဿ]]ကျောင်း
| alma_mater         = [[:en:Bangkok University|ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်]]
| height             = 183 cm&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.gmm-tv.com/artists/view/122/ |title=BRIGHT : Vachirawit Chivaaree ไบร์ท : วชิรวิชญ์ ชีวอารี |access-date=25 February 2021}}&lt;/ref&gt;
| other_names        = Bright
| occupation         = {{Hlist| သရုပ်ဆောင်|အဆိုတော်|မော်ဒယ်|အစီအစဉ်မှူး}}
| years_active       = 2013–present
| known_for          = {{plainlist|
* Sarawat in ''[[2gether: The Series (ထိုင်း ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)|2gether: The Series]]''၊  ''[[Still 2gether]]''
}}
| agent              = &lt;!-- Discouraged in most cases, specifically when promotional, and requiring a reliable source. --&gt;
| website            = {{URL|gmm-tv.com/artists/view/122/}}
| module             = {{Infobox musical artist
| embed      = yes 
| years_active    = 2018–present
| genre    = ထိုင်းပေါ့ပ် (T-pop)
| label    = [[ဂျီအမ်အမ် ဂရမ်မီ]]
| instrument      = {{Hlist|ပင်တိုင်အဆိုတော်|ဂစ်တာသမား}}
| associated_acts = F.HERO
}}
|signature=File: Signature of Bright Vachirawit Chivaaree.svg
}}

'''Bright (ဘရိုက်)''' ခေါ် '''ဝချီရဝစ် ချီဝအာရီး'''{{Efn|ထိုင်း: วชิรวิชญ์ ชีวอารี, အင်္ဂလိပ်: Vachirawit Chivaaree}}(၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၇ မွေး) သည် ထိုင်းနိုင်ငံသား သည် အမေရိကန်-တရုတ်နွယ်ဖွား သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်, မော်ဒယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။

BL (ဘီအာလ်) ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော ''[[2gether: The Series (ထိုင်း ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)|2gether: The Series]]'' နှင့် ''[[Still 2gether]]'' တို့မှ ခေါင်းဆောင်မင်းသား ဆာရာဝပ်အဖြစ် သိကြသည်။ ၂၀၂၁ အတွင်း ထွက်ရှိလာမည့် ''[[:en:F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4Thailand]]'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် F4 ခေါင်းဆောင် Thyme (ဒိုးမျောဂျိ စုကာ့ဆ) အဖြစ် အဓိကနေရာက ပါဝင်သရုပ်ဆောင်မည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-04-21 |title=ปังแบบฉุดไม่อยู่! &quot;ไบร์ท วชิรวิชญ์&quot; มีผู้ติดตามในไอจีทะลุ 18 ล้าน สูงเป็นอันดับ 1 ในไทย |url=https://www.tnnthailand.com/news/trueinside/144388/ |access-date=2023-05-31 |website=www.tnnthailand.com/news/trueinside/144388/ |language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bright Vachirawit Reflects On His Meteoric Rise|url=https://www.harpersbazaar.com.sg/video/bright-vachirawit-meteoric-rise-what-makes-him-happy/ |access-date=2023-02-10 |website=Harper's Bazaar Singapore |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

==ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး==
ဘရိုက်ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ထိုင်း-အမေရိကန်နွယ်ဖွား ဖခင်နှင့် ထိုင်း-တရုတ်နွယ်ဖွား မိခင်တို့က [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[နဂရပဌမခရိုင်|နခွန်ပထုမ်ခရိုင်]]၊ နခွန်ချိုင်စီမြို့နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ငယ်နာမည်မှာ ကွန်လာသွန် ( Kunlatorn) ဖြစ်သည်။ 

ကလေးဘဝတွင် မိဘများ ကွာရှင်းခဲ့ကြသဖြင့် မိခင်ဘက်က ဆွေမျိုးများနှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ခဲ့ရပြီး၊ ဝမ်းကွဲမောင်နှမများနှင့် အတူကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ဂီတမျိုးရိုးရှိသူဖြစ်ပြီး၊ ဦးလေးသည် ဂီတသင်တန်း တစ်ကျောင်း ပိုင်ဆိုင်သည်။ အသက် ၁၀ နှစ်မှာပင် ဂစ်တာ၊ ဘေ့စ်ဂီတာ၊ ဒရမ်စသည့် တေးဂီတတူရိယာအမျိုးမျိုးကို စတင်လေ့လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=HOTTIE ALERT: Thai-American heartthrob Bright Vachirawit|url=https://www.pep.ph/lifestyle/lifestyle/150551/bright-vachirawit-a721-20200402|access-date=13 September 2020|website=PEP.ph|language=en}}&lt;/ref&gt;

Suankularb Wittayalai ကျောင်းမှ အလယ်တန်း အောင်ပြီး၊ [[:en:Triam Udom Suksa School|Triam Udom Suksa]] ကျောင်းမှ အထက်တန်းအောင်မြင်သည်။ မူလက [[ဓမ္မသတ်တက္ကသိုလ်|သမ္မာဆတ်တက္ကသိုလ်]]၊ အင်ဂျင်နီယာမဟာဌာန လက်အောက်ရှိ ''Thammasat English Programme of Engineering'' (TEPE) ကို တက်ရောက်ခဲ့သော်လည်း၊ [[ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်]]မှ နိုင်ငံတကာ မားကတ်တင်းဘွဲ့ ရရှိရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=วชิรวิชญ์ ชีวอารี (ไบรท์) |url=https://www.nangdee.com/name/f/14724/ไบรท์-วชิรวิชญ์-ชีวอารี.html |website=nangdee.com |publisher=Nang Dee |access-date=15 March 2020 |language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=9 Things You Need To Know About Bright Vachirawit |url=https://www.thaiupdate.info/bright-vachirawit-profile/ |website=thaiupdate.info |publisher=Thai Update |access-date=15 March 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=เลิฟเซเฮ.. อยากเซว่ารักเธอ (2016) |url=https://www.nangdee.com/title/html/4430/เลิฟเซเฮ..-อยากเซว่ารักเธอ.html |website=nangdee.com |publisher=Nang Dee |access-date=15 March 2020 |language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=แซ่บฉุดหัวใจ! &quot;ไบร์ท-วชิรวิชญ์ ชีวอารี&quot; หนุ่มหล่อลูกครึ่งไทย-อเมริกัน |url=https://praew.com/people/274469.html |website=praew.com |publisher=Praew |access-date=15 March 2020 |language=th |date=16 September 2019}}&lt;/ref&gt;

==ကိုယ်ပိုင်ဘဝ==
နောက် ၂၀၂၀ မေလ နှောင်းပိုင်းတွင် &quot;Astro&quot; အမည်နှင့် ကုန်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့ပြီး၊&lt;ref&gt;{{cite news |title=&quot;ไบร์ท วชิรวิชญ์&quot;เปิดขายของ หาเงินช่วยสิ่งแวดล้อม |url=https://www.nationtv.tv/main/content/378778814/ |access-date=5 October 2020 |work=The Nation |date=30 May 2020 |language=th}}&lt;/ref&gt; ရရှိလာသော အကျိုးအမြတ်ကို တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နှင့် သစ်တော ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် [[:en:Seub Nakhasathien#Seub Nakhasathien Foundation|ဆွပ် နခါသထီယန် ဖောင်ဒေးရှင်း]]အား ထောက်ပံ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=สมทบทุนรักษาผืนป่าใหญ่ของไทย |url=https://astro-stuffs.com/about-us/?lang=en |website=astro-stuffs.com |publisher=Astro |access-date=5 October 2020 |language=th |accessdate=8 April 2021 |archivedate=18 December 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201218140419/https://astro-stuffs.com/about-us/?lang=en }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=สมทบทุนรักษาผืนป่าใหญ่ของไทย|url=https://astro-stuffs.com/about-us/?lang=en|access-date=5 October 2020|website=astro-stuffs.com|publisher=Astro|language=th|archive-date=18 December 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201218140419/https://astro-stuffs.com/about-us/?lang=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-08-06 |title=ช่วยเหลือพี่น้องชาวไทย &quot;ไบร์ท วชิรวิชญ์&quot; ร่วมแฟนคลับระดมเงินส่งให้ผู้ประสบภัย &quot;ชินลากู&quot; |url=https://www.newtv.co.th/news/61938 |access-date=2022-02-22 |website=www.newtv.co.th |language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ทำดีต่อเนื่อง! ไบร์ท วชิรวิชญ์ และแฟนคลับ ส่งอาหาร-น้ำดื่ม ช่วยเหลือผู้ได้รับผลกระทบ โควิด-19 |url=https://entertainment.trueid.net/detail/9avelE93Nd84 |access-date=2022-02-22 |website=entertainment.trueid.net |language=th}}&lt;/ref&gt; 

LGBT အဖွဲ့အစည်းကို ထောက်ခံသူဖြစ်ပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် လိင်တူလက်ထပ်ခြင်းကို တရားဝင်သတ်မှတ်ပေးရန် ထောက်ခံသူဖြစ်သည်&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bright Vachirawit shows support for the LGBTQIA+ Community |url=https://popularbio.com/is-bright-vachirawit-a-gay-person-who-is-he-now-dating/ |website=Popular Bio |accessdate=4 July 2023 |date=30 June 2023 |archive-date=4 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230704151926/https://popularbio.com/is-bright-vachirawit-a-gay-person-who-is-he-now-dating/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bright Vachirawit supports the LGBT Community and speaks up for legalising same-sex marriage |url=https://www.discoverwalks.com/blog/bangkok/top-five-most-popular-thai-actors/ |website=Discover Walks Blog |accessdate=4 July 2023 |date=30 June 2023}}&lt;/ref&gt;

==ရိုက်ကူးမှုစာရင်း==
===ရုပ်ရှင်===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; | ခုနှစ်
! scope=&quot;col&quot; | ခေါင်းစဉ်
! scope=&quot;col&quot; | ကဏ္ဍ
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | မှတ်စု
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | ကိုးကား
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2016
| ''Love Say Hey''
| Tae
| Main role
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=เลิฟ เซ เฮ ตัวอย่าง Love Say Hey Trailer |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8E257G1Aos |via=YouTube |publisher=Movietronic |access-date=17 March 2020 |language=th |date=2 March 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Love Say Hey |url=https://benetonefilms.com/film/love-say-hey/ |website=benetonefilms.com |publisher=Benetone Films |access-date=31 May 2020 |accessdate=8 April 2021 |archivedate=8 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200708072947/https://benetonefilms.com/film/love-say-hey/ }}&lt;/ref&gt;
|-
!2021
| ''2gether: The Movie''
| Sarawat
| Lead Role
| style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2gether: The movie release |url=https://mobile.daradaily.com/news/%7B%7Bindex.url%7D%7D |access-date=2023-06-20 |website=DARADAILY.COM |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
!2023
|''[[:en:Congrats My Ex! | Congrats My Ex!]]''
|Tim
| Pelakon Utama
|style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{웹 인용|title=เบลล่า-ไบร์ท เจอกันในภาพแรกหนังรอมคอม “Congrats My Ex! ลุ้นรักป่วน ก๊วนแฟนเก่า” |url=https://entertainment.trueid.net/detail/43GpY0ZegeBL |access-date=2023-09-27 |website=entertainment.trueid.net |language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{웹 인용|date=2023-09-27 |title=Open the first picture! 'Bright-Vachirawit' stars opposite 'Bella-Ranee' in &quot;Congrats My Ex! Exciting love story with ex-girlfriends&quot;|url=https://www.mintmagth.com/story/congrats-my-ex-first-look/|access-date=2023-09-28 |website=HITC |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;
|-
! 2024
|''Love You To Debt'' (ผ่อนรักนอกระบบ)
|Bo
| Lead Role
|style=&quot;text-align: center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Swami |first=Shriya |date=2022-11-22 |title=Bright Vachirawit and Yaya Urassaya set to star in spicy new movie The Interest |url=https://www.hitc.com/en-gb/2022/11/22/bright-vachirawit-and-yaya-urassaya-set-to-star-in-new-movie-the-interest/ |access-date=2022-11-28 |website=HITC |language=en-GB |archive-date=22 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122202221/https://www.hitc.com/en-gb/2022/11/22/bright-vachirawit-and-yaya-urassaya-set-to-star-in-new-movie-the-interest/ }}&lt;/ref&gt;
|}

===ရုပ်သံ===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Title
! scope=&quot;col&quot; | Role
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Notes
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
| 2013
| ''The Beginning: Story 2:&lt;br/&gt;Ep 3: Run Lovers Run ''
| Bright
| Main role
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=เปิดประวัติ ไบร์ท วชิรวิชญ์ จากดาวรุ่งสุดโด่งดังจากซีรีย์วาย สู่พระเอกซุปตาร์แห่งเอเชีย สยามนิวส์ |url=https://today.line.me/th/v2/article/vXyDzG8 |access-date=2023-05-02 |website=LINE TODAY |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
| 2014
| ''[[:th:บันทึกกรรม|Karma]]''
| Tao
| Bit Part
| &lt;ref&gt;
*{{cite web |title=ไบร์ท วชิรวิชญ์ จากตัวประกอบส่งตัวเองเรียน สู่นักแสดงดาวรุ่งดังไกลทั่วเอเชีย |url=https://sudsapda5.rssing.com/chan-64110475/article3834.html |website=sudsapda5.rssing.com |access-date=30 May 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|2017
| ''Roop Thong&lt;br/&gt;Ep:6''
| Ekkarat 
| Bit Part
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bright Vachirawit: Conoce todo sobre el actor Tailandés |url=https://elvortex.com/bright-vachirawit-conoce-todo-sobre-el-actor-tailandes/ |access-date=2023-04-24 |website=El Vortex |date=18 May 2022 |language=es-MX |archive-date=29 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230429074329/https://elvortex.com/bright-vachirawit-conoce-todo-sobre-el-actor-tailandes/ }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;6&quot; | 2018
| ''I Sea U''
| Peter/Peyton
| Main role
| &lt;ref&gt;
*{{cite AV media |date=26 February 2018 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CMEr2mz7zPc |title=I.Sea.U ฉันรักทะเล...ที่มีเธอ [ Full Episode EP. 01 Official by True4U ] |publisher=[[True4U]] |via=[[YouTube]] |access-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220929142645/https://www.youtube.com/watch?v=CMEr2mz7zPc |archive-date=29 September 2022 |url-status=live}}
*{{cite web |title=เรื่องย่อ I SEA U ฉันรักทะเล...ที่มีเธอ |url=https://entertainment.trueid.net/synopsis/arYv22kzDJl9 |website=entertainment.trueid.net |access-date=30 May 2023 |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[:th:Love Songs Love Series|Love Songs Love Series: Rao Lae Nai]]''
| Bright
| Main role
| &lt;ref&gt;{{cite news |title=Bright talks about Love and friendship |url=https://www.bangkokpost.com/learning/entertainment/1437146/love-and-friendship |website=Bangkok Post |date=31 March 2018 |access-date=19 May 2023 |language=en |last1=Chaiyong |first1=Suwitcha }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[:it:Social Death Vote|Social Death Vote]]&lt;br/&gt;Ep:4-6''
| Day
| Supporting role
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=Bright Vachirawit portrays a playboy in Social Death Vote |url=https://mobile.daradaily.com/news/72145 |website=DARADAILY.COM |access-date=30 May 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[:th:Love Songs Love Series|Love Songs Love Series: Ja Ruk Reu Ja Rai]]''
| Ter
| Main role
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-11-15 |title=Top 5 Bright Vachirawit Chivaaree Dramas List and TV Shows |url=https://sarankita.com/blog/3809/bright-vachirawit-chivaaree-dramas-list/ |access-date=2023-04-13 |website=Sarankita.com |language=en-US |archive-date=30 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530081539/https://sarankita.com/blog/3809/bright-vachirawit-chivaaree-dramas-list/ }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[:th:Love Songs Love Series|Love Songs Love Series: Gor Koey Sunya]]''
| Ken
| Supporting role
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=เรื่องย่อ Love Songs Love Series ตอน ก็เคยสัญญา ซีรีส์ช่อง GMM25 |url=https://www.online-idol.com/2018/10/13/lsls-12103/ |website=idol |access-date=30 May 2023 |language=th |date=13 October 2018 |archive-date=30 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230530162323/https://www.online-idol.com/2018/10/13/lsls-12103/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[:th:ยุทธการปราบนางมาร|Yuttakarn Prab Nang Marne]]&lt;br/&gt;Ep:8''
| Tuanote
| Bit Part
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=10 ปี ในวงการ ของ &quot;ไบร์ท วชิรวิชญ์&quot; ศิลปิน ระดับ โกอินเตอร์ |url=https://www.komchadluek.net/entertainment/thai-entertainment/531200 |website=คมชัดลึกออนไลน์ |access-date=30 May 2023 |language=th |date=27 September 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2019
| ''Heha Mia Navy''
| Seaman Bright
| Bit Part
| &lt;ref&gt;{{cite web |title='เพ็ชร-ฐกฤต'ประกบ'ฝ้าย-นันทนัช'ครั้งแรก!!ในละคร'เฮฮา(เมีย)นาวี' |url=https://www.naewna.com/entertain/444331 |website=naewna.com |access-date=30 May 2023 |language=th |date=1 October 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Korn Aroon Ja Roong: Ep.14 Onwards''
| Anotai (Adult)
| Supporting role
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=เรื่องย่อ &quot;ก่อนอรุณจะรุ่ง&quot; |url=https://mgronline.com/drama/detail/9620000004658 |website=mgronline.com |access-date=30 May 2023 |language=th |date=14 January 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''My Ambulance&lt;br/&gt;Ep:1,3''
| Peng (Young)
| Guest role
| &lt;ref&gt;
*{{cite web |title=รวมหนังซีรีส์ ไบร์ท วชิรวิชญ์ สามีแห่งชาติ 2020 - Sale Here |url=https://salehere.co.th/articles/bright-vachirawit-actor-series |website=Salehere |access-date=30 May 2023 |language=th |date=8 May 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2020
| ''2gether: The Series''
|rowspan=&quot;2&quot; | Sarawat Guntithanon
| Lead role
| &lt;ref&gt;*{{cite web|date=7 February 2020|title=#คั่นกู &quot;เพราะเราคู่กัน 2gether The Series&quot; เป็นกระแส ตั้งแต่ทีเซอร์ล่าสุด คั่นกู EP1 รอดู ไบร์ทวิน #สารวัตร #ไทน์คนชิค|url=https://medhubnews.com/%E0%B8%94%E0%B8%B9%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1-64752-%E0%B8%84%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B9-%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%99-2gether-the-series-%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%81.html|access-date=15 March 2020|website=medhubnews.com|publisher=Med Hub News|language=th|archive-date=27 June 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200627093530/https://medhubnews.com/%E0%B8%94%E0%B8%B9%E0%B8%9A%E0%B8%97%E0%B8%84%E0%B8%A7%E0%B8%B2%E0%B8%A1-64752-%E0%B8%84%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%99%E0%B8%81%E0%B8%B9-%E0%B9%80%E0%B8%9E%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%84%E0%B8%B9%E0%B9%88%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%99-2gether-the-series-%E0%B9%80%E0%B8%9B%E0%B9%87%E0%B8%99%E0%B8%81.html}}
*{{Cite web |date=2020-12-27 |title=23 things about Bright Chiva-aree |url=https://manilastandard.net/showbitz/celebrity-profiles/342987/23-things-about-bright-chiva-aree.html |access-date=2023-04-13 |website=Manila Standard |language=en-US }}&lt;/ref&gt;
|-
| ''[[Still 2gether]]'' 
| Lead role
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=ตัวอย่างแรกของ เพราะเรา(ยัง)คู่กัน สานต่อปรากฏการณ์ |url=https://thestandard.co/still-2gether-the-series/ |website=THE STANDARD |access-date=5 August 2023 |language=th |date=31 July 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2021
| ''In Time with You: Thueng Ham Jai Kor Ja Rak''
| Nick
| Supporting role
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Time With You ～君の隣に～｜ドラマ｜テレ朝チャンネル |url=https://www.tv-asahi.co.jp/ch/contents/drama/1048/ |access-date=2023-04-11 |website=tv-asahi.co.jp |language=ja |archive-date=15 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230415214757/https://www.tv-asahi.co.jp/ch/contents/drama/1048/ }}&lt;/ref&gt;
|-
|''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers]]''
| &quot;Thyme&quot; Akira Paramaanantra
| Lead role
| &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Thai actor-singer Bright Vachirawit Chivaaree on his fave things to do in Bangkok and fashion essentials |url=https://cnalifestyle.channelnewsasia.com/style-beauty/bright-vachirawit-chivaaree-thai-actor-singer-2gether-f4-thailand-boys-over-flowers-353036 |access-date=2023-04-13 |website=CNA Lifestyle |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | 2022
|''Astrophile''
| Kimhan
| Lead role
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-06-01 |title=Thai drama Astrophile episode 1 release time, cast ft Bright &amp; where to watch |url=https://www.hitc.com/en-gb/2022/06/01/thai-drama-astrophile-episode-1-release-time-cast-ft-bright-where-to-watch/ |access-date=2023-04-13 |website=HITC |language=en-GB |archive-date=6 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230206002643/https://www.hitc.com/en-gb/2022/06/01/thai-drama-astrophile-episode-1-release-time-cast-ft-bright-where-to-watch/ }}&lt;/ref&gt;
|-
|''Good Old Days:&lt;br/&gt;Story 4: Our Soundtrack&lt;br/&gt;Ep:8,9''
| Tong
| Lead role
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=ไบร์ท-ต้าเหนิง จับมือส่งเพลง ระหว่างทาง Ost. Good Old Days |url=https://thestandard.co/good-old-days-ost/ |website=THE STANDARD |access-date=21 May 2023 |language=th |date=13 September 2022 }}
*{{cite web |title=อินเนอร์มาเต็ม 'ไบร์ท – ต้าเหนิง' เดินทางตามฝัน ในซีรีส์ 'Good Old Days ร้านซื้อขายความทรงทำ' ตอน 'Our Soundtrack' |url=https://madan.fun/good-old-days-our-soundtrack/amp/ |website=Madan |access-date=21 May 2023 |language=th |date=26 August 2022 |archive-date=21 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521185301/https://madan.fun/good-old-days-our-soundtrack/amp/ }}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=2|2023
|''Midnight Museum: Ep.3''
| Moth
| Guest role
| &lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Times |first1=I. D. N. |last2=Shabira |first2=Rafifa |title=10 Potret Bright Vachirawit di Midnight Museum, Lakuin Adegan Panas! |url=https://www.idntimes.com/hype/entertainment/rafifa-shabira-1/bright-vachirawit-di-midnight-museum-lakuin-adegan-panas |access-date=2024-07-21 |website=IDN Times |language=id-Id}}&lt;/ref&gt;
|-
| ''Enigma: Ep.4/4''
| Tul
| Guest role
| &lt;ref&gt;{{cite web |title=เซอร์ไพรส์! 'ไบร์ท วชิรวิชญ์' ปรากฏตัวในซีรีส์ 'Enigma คน มนตร์ เวท' ที่หนุ่ม 'วิน เมธวิน' แสดง |url=https://www.mintmagth.com/people/bbrightvc-winmetawin-enigma-final-ep/ |website=Mint Magazine Thailand |access-date=2023-08-05 |language=th}}&lt;/ref&gt;
|}

==တေးသရုပ်ဖော်==
===Singles===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Song Title
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Label
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
|2021
|&quot;Unmovable&quot; (Move ไปไหน)
|Rowspan=2|GMMTV Records
|&lt;ref&gt;References:
*{{cite AV media |date=22 June 2021 |url=https://www.youtube.com/watch?v=PeycqmLyPNI |title=Move ไปไหน (Unmovable) - BRIGHT VACHIRAWIT BOYS DON'T CRY |publisher=GMMTV RECORDS |via=[[YouTube]] |access-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221027011208/https://www.youtube.com/watch?v=PeycqmLyPNI |archive-date=27 October 2022 |url-status=live}}
*{{cite web |title=ขึ้นชื่อว่าไบร์ทปังทุกผลงาน! MV MOVEไปไหน ไบร์ท วชิรวิชญ์ มาแรงสุดวันเดียวครึ่งล้าน พร้อมเทรนด์Youtube (มีคลิป) |url=https://music.trueid.net/th-en/detail/PWYl2erR1wb9 |website=music.trueid.net |access-date=21 May 2023 |language=th}}
*{{cite web |title=มูฟออนไม่ได้เลย! ไบร์ท วชิรวิชญ์ ทีเซอร์แรก MV #Moveไปไหน (Unmovable) โปรเจกต์ BOYS DON’T CRY |url=https://music.trueid.net/th-en/detail/3Oza8jzqXnNo |website=music.trueid.net |access-date=21 May 2023 |language=th}}
*{{cite web |title=ไบร์ท วชิรวิชญ์ คว้า Rookie Of The Week 2 สัปดาห์ติด จากเพลง Move ไปไหน (Unmovable) |url=https://music.trueid.net/th-en/detail/6YK6LLKQlMAO |website=music.trueid.net |access-date=21 May 2023 |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|2022
|&quot;Lost and Found&quot;
|&lt;ref&gt;References :
*{{cite AV media |date=15 August 2022 |url=https://www.youtube.com/watch?v=4AHacJ0sXMQ |title=Lost&amp;Found - Bright [Official Music Video] |publisher=GMMTV RECORDS |via=[[YouTube]] |access-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205181309/https://www.youtube.com/watch?v=4AHacJ0sXMQ |archive-date=5 February 2023 |url-status=live }}
*{{Cite web |title=YESASIA: Bright Vachirawit - Lost &amp; Found Memories Photo Set MALE STARS,Celebrity Gifts,PHOTO/POSTER - Bright Vachirawit Chivaaree, GMMTV - Other Asia Movies &amp; Videos - Free Shipping |url=https://www.yesasia.com/global/bright-vachirawit-lost-found-memories-photo-set/1116113229-0-0-0-en/info.html |access-date=2023-04-13 |website=www.yesasia.com }}
*{{Cite web |last=Idol |first=Overseas |date=2022-08-14 |title=Bright Vachirawit Siap Rilis Single Baru 'Lost and Found' |url=https://overseasidol.com/bright-vachirawit-siap-rilis-single-baru-lost-and-found/ |access-date=2023-04-27 |language=id-ID }}
*{{cite web |title=Fakta dan Terjemahan Lirik Lagu Lost and Found - Bright Vachirawit |url=https://hits.zigi.id/fakta-dan-terjemahan-lirik-lagu-lost-and-found-bright-vachirawit-11531 |website=www.zigi.id |access-date=21 May 2023 |language=id |date=15 August 2022 |archive-date=21 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230521173606/https://hits.zigi.id/fakta-dan-terjemahan-lirik-lagu-lost-and-found-bright-vachirawit-11531 }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; | 2023
|&quot;My Ecstasy&quot;&lt;br/&gt;{{small|ft. D. Gerrard}}
| rowspan=&quot;3&quot;|RISER Music
|&lt;ref&gt;References : 
*{{cite AV media |date=25 January 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=SmLdBTscu20 |title=Bright - My Ecstasy ft. D GERRARD [ OFFICIAL MV ] |publisher=RISER MUSIC |via=[[YouTube]] |access-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230201004146/https://www.youtube.com/watch?v=SmLdBTscu20 |archive-date=1 February 2023 |url-status=live }}
*{{Cite web |last=Adhya |first=Arpita |date=2023-01-25 |title=Bright Vachirawit track My Ecstasy ft Gerrard brings out his bad boy charm |url=https://www.hitc.com/en-gb/2023/01/25/bright-vachirawit-track-my-ecstasy-ft-gerrard-brings-out-his-bad-boy-charm/ |access-date=2023-04-13 |website=HITC |language=en-GB |archive-date=17 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230417202829/https://www.hitc.com/en-gb/2023/01/25/bright-vachirawit-track-my-ecstasy-ft-gerrard-brings-out-his-bad-boy-charm/ }}
*{{Cite web |date=2023-02-01 |title=&quot;ไบร์ท&quot; ส่งเพลงคลั่งรัก &quot;My Ecstasy&quot; คว้า &quot;โบว์&quot; แซ่บขยี้ใจ ได้ &quot;D GERRARD&quot; โปรดิวซ์ร่วมFeat. |url=https://www.thairath.co.th/entertain/news/2617296 |access-date=2023-04-27 |website=www.thairath.co.th |language=th }}&lt;/ref&gt;
|-
|&quot;Saturday Night&quot; (มาดูแมวดำน้ำทำกับข้าวบ้านเรามั้ย)
|&lt;ref&gt;References : 
*{{Citation |title=Bright - มาดูแมวดำน้ำทำกับข้าวบ้านเรามั้ย (Saturday Night) [ OFFICIAL MV ] |url=https://www.youtube.com/watch?v=X9iZUtns50c |language=en |access-date=2023-03-02}}
*{{Cite web |date=2023-02-28 |title=Bright Vachirawit releases Saturday Night and fans dub him 'boyfriend material' |url=https://www.forevergeek.com/bright-vachirawit-releases-saturday-night-and-fans-dub-him-boyfriend-material/ |access-date=2023-04-13 |website=ForeverGeek |language=en}}
*{{Cite web |title=Potret Bright Vachirawit Ngedate Bareng Cewek di MV |url=https://www.idntimes.com/hype/entertainment/rafifa-shabira-1/bright-vachirawit-ngedate-bareng-cewek-di-mv-saturday-night |access-date=2023-04-27 |website=www.idntimes.com |language=id}}&lt;/ref&gt;
|-
|&quot;I Think of You&quot; 
|&lt;ref&gt;References :
*{{cite web |title=ไบร์ท วชิรวิชญ์ ถ่ายทอดอารมณ์เศร้าสะเทือนอารมณ์ผ่านซิงเกิลใหม่ I THINK OF YOU |url=https://thestandard.co/bright-i-think-of-you-new-single/ |website=THE STANDARD |access-date=2 June 2023 |language=th |date=2 June 2023 }}
*{{cite web |title=&quot;BRIGHT&quot; บอกเล่าความคิดถึงสุดเศร้า!! ผ่านเพลง &quot;I THINK OF YOU&quot; ดึง &quot;สกาย-มิ้ลค์&quot; ตอกย้ำความเสียใจใน MV |url=https://brickinfotv.com/entertainment/186741 |website=BrickinfoTV.com |access-date=1 June 2023 |language=th |date=1 June 2023 }}
*{{cite web |title='I THINK OF YOU' ซิงเกิลล่าสุดจาก 'ไบร์ท วชิรวิชญ์' |url=https://workpointtoday.com/bright-tpop/ |website=workpointTODAY |access-date=1 June 2023 |language=th |archive-date=1 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230601142828/https://workpointtoday.com/bright-tpop/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|}

===OST===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Song Title
! scope=&quot;col&quot; | Artist(s)
! scope=&quot;col&quot; | Role
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Notes
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2013
| &quot;กอดไม่ได้&quot; (Kot Mai Dai)
| Bedroom Audio
| Love interest
| Official music video
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=Bedroom Audio - กอดไม่ได้ (Official MV) |url=https://www.youtube.com/watch?v=6bn533w3-M0 |website=youtube.com |publisher=CRISPY SOUND OFFICIAL |access-date=31 March 2020 |date=3 December 2013}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;3&quot; | 2018
| &quot;ปีศาจ&quot; (Pi Sat)
| Natthawut Jenmana (Max)
| Day
| OST. ''Social Death Vote''
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=ปีศาจ OST. Social Death Vote l Max Jenmana |url=https://www.youtube.com/watch?v=MSm64HxyQ3s |website=youtube.com |publisher=Whattheduck |access-date=2 April 2020 |date=4 May 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;เอามั้ย&quot; (Ao Mai)
| Numchok Tanud-rum (Singto)&lt;br/&gt;Popetorn Soonthornyanakij (Two)
| 
| Official music video
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=สิงโต นำโชค &amp; ตู่ ภพธร - เอามั้ย [Official MV] |url=https://www.youtube.com/watch?v=vBgUFUt9X2o |website=youtube.com |publisher=Whattheduck |access-date=2 April 2020 |date=17 August 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;ร้องไห้คนเดียว&quot;&lt;br/&gt;(Raung Hai Kon Diow)
| Muzu
| 
| Official music video
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=ร้องไห้คนเดียว - Muzu [Official MV] |url=https://www.youtube.com/watch?v=nrDi6mP4uZg |website=youtube.com |publisher=OfficialWhiteMusic |access-date=2 April 2020 |date=20 August 2018}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | 2019
| &quot;คนเดิม&quot; (Kon Derm)
| Napassorn Phuthornjai (New)
| 
| Official music video
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=คนเดิม - นิว นภัสสร 【OFFICIAL MV】 |url=https://www.youtube.com/watch?v=-CJ591j403s |website=youtube.com |publisher=musiccreamgmm |access-date=2 April 2020 |date=15 February 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;Your Story&quot;
| PAAM
| 
| Official music video
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=PAAM - แค่หน้าจอ (Your Story) 【Official Music Video】 |url=https://www.youtube.com/watch?v=OGWU9ewxriI |website=youtube.com |publisher=Wayfer Records |access-date=2 April 2020 |date=29 November 2019}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;8&quot; | 2020
| &quot;ติดกับ&quot; (Tit Kap)
| Natthawut Jenmana (Max)
| Sarawat
| ''2gether: The Series'' Opening theme
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=ติดกับ Ost.เพราะเราคู่กัน 2gether The Series - แม็กซ์ เจนมานะ |url=https://www.youtube.com/watch?v=dQaI3VkSCi0 |website=youtube.com |publisher=GMMTV Records |access-date=24 March 2020 |date=18 February 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;คั่นกู&quot; (Kan Goo)
| Vachirawit Chiva-aree (Bright)
| Sarawat
| ''2gether: The Series'' Ending theme
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;kangoo&quot;&gt;{{cite web |title=คั่นกู Ost.เพราะเราคู่กัน 2gether The Series - ไบร์ท วชิรวิชญ์ |url=https://www.youtube.com/watch?v=leevExpA8ec |website=youtube.com |publisher=GMMTV Records |access-date=24 March 2020 |date=10 March 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;ตกลงฉันคิดไปเองใช่ไหม&quot;&lt;br/&gt;(Tok Long Chan Kid Pai Eng Chai Mai)
| Vachirawit Chiva-aree (Bright)
| Sarawat
| OST. ''2gether: The Series''
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;toklong&quot;&gt;{{cite web |title=ตกลงฉันคิดไปเองใช่ไหม Ost.เพราะเราคู่กัน 2gether The Series - ไบร์ท วชิรวิชญ์ |url=https://www.youtube.com/watch?v=av2N1O0J39w |website=youtube.com |publisher=GMMTV Records |access-date=16 May 2020 |date=16 May 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;Thank You To My Silent Heroes&quot;
| Ada Chunhavajira&lt;br/&gt;Vachirawit Chiva-aree (Bright)&lt;br/&gt;Metawin Opas-iamkajorn (Win)
| Himself
| Special Olympics Thailand
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;thankyou&quot;&gt;{{cite web |title=Thank you my Silent Heroes #Bright #Win #Ada #TogetherSpecial |url=https://www.youtube.com/watch?v=iJ5heWUSHMs |website=youtube.com |publisher=Special Olympics Thailand |access-date=31 May 2020 |date=24 May 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;ตามตะวัน&quot;&lt;br/&gt;Tam Ta Wan
| NUM Kala (ณพสิน แสงสุวรรณ)&lt;br/&gt;Add Carabao (ยืนยง โอภากุล)
| Nont
| Official music video
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;Tam Ta Wan&quot;&gt;{{cite web |title=ตามตะวัน - NUM KALA x แอ๊ด คาราบาว (#MYHERO)「Official MV」 |url=https://www.youtube.com/watch?v=yklzF1PBC2U |website=youtube.com |publisher=Genierock |access-date=4 December 2020 |date=1 July 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;With A Smile&quot;
| Vachirawit Chiva-aree (Bright)
| Sarawat
| OST. ''Still 2gether'' (Philippine version)
| style=&quot;text-align: center;&quot; |
|-
| &quot;ยังคู่กัน&quot; (Yang Khu Kan)
| Vachirawit Chiva-aree (Bright)&lt;br/&gt;Metawin Opas-iamkajorn (Win)
| Sarawat
| OST. ''Still 2gether''
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;still2getherost&quot;&gt;{{cite news |title=วิเคราะห์เพลง 'ยังคู่กัน' ไบร์ท-วิน เพราะเรายังคู่กัน |url=https://thethaiger.com/thai/entertainment-th/songs-th/thai-songs-th/วิเคราะห์เพลง-ยังคู่กั |access-date=4 August 2020 |work=The Thaiger |date=4 August 2020 |language=th }}{{Dead link|date=April 2023 }}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;คนนั้นต้องเป็นเธอ&quot; (Kon Nan Taung Pen Tur)
| Metawin Opas-iamkajorn (Win)
| Sarawat
| OST. ''Still 2gether''
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=คนนั้นต้องเป็นเธอ Ost.เพราะเรา(ยัง)คู่กัน Still 2gether - วิน เมธวิน |url=https://www.youtube.com/watch?v=v5gMMsjox6E |website=youtube.com |publisher=GMMTV Records |access-date=18 September 2020 |date=18 September 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;2&quot; | 2021
| &quot;Sad Movie&quot;
| Nattawut Srimhok (F.HERO)&lt;br/&gt;Vachirawit Chiva-aree (Bright)
|
| Official music video
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web|title=F.HERO Ft. BRIGHT VACHIRAWIT (Prod. By NINO) - Sad Movie [Official MV] |url=https://www.youtube.com/watch?v=E_wWsU3mxRI |website=youtube.com |publisher=High Cloud Entertainment |access-date=21 February 2021 |date=13 February 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;Ten Years Later&quot;
| Metawin Opas-iamkajorn (Win)
| Sarawat
| OST. ''2gether: The Movie''
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=Ten Years Later Ost. ภาพยนตร์ เพราะเราคู่กัน The Movie - WIN METAWIN |url=https://www.youtube.com/watch?v=V-yWp2nm-n8 |website=youtube.com |publisher=GMMTV Records |access-date=30 March 2021 |date=30 March 2021}}&lt;/ref&gt;
|}

==တေးသံသွင်း==
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Song Title
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Label
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; rowspan=&quot;5&quot; | 2020
| &quot;คั่นกู&quot; (Kan Goo)
| GMMTV Records
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;kangoo&quot;/&gt;
|-
| &quot;ตกลงฉันคิดไปเองใช่ไหม&quot;&lt;br/&gt;(Tok Long Chan Khit Pai Eng Chai Mai)
| GMMTV Records
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;toklong&quot;/&gt;
|-
| &quot;Thank You To My Silent Heroes&quot;&lt;br/&gt;{{small|together with Metawin Opas-iamkajorn &amp; Ada Chunhavajira}}
| Special Olympics Thailand
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;thankyou&quot;/&gt;
|-
| &quot;With A Smile&quot;&lt;br/&gt;{{small|original by Eraserheads}}
| Star Music
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref&gt;{{cite web |title=2gether: The Series actor Bright to release first Filipino single this July |url=https://www.bandwagon.asia/articles/bright-vachirawit-chivaaree-2gether-the-series-first-filipino-single-dreamscape-entertainment-scrubb-star-music-2020 |website=bandwagon.asia |publisher=Bandwagon |access-date=31 July 2020 |date=28 July 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| &quot;ยังคู่กัน&quot; (Yang Khu Kan)&lt;br/&gt;{{small|together with Metawin Opas-iamkajorn}}
| GMMTV Records
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;still2getherost&quot;/&gt;
|}

===အထူးအနုပညာရှင်အဖြစ်===
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot;
! scope=&quot;col&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; | Song Title
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | Label
! scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Ref.|Reference(s)}}
|-
! scope=&quot;row&quot; | 2021
| &quot;Sad Movie&quot; 
{{small|by F.HERO }}
| High Cloud Entertainment
| style=&quot;text-align: center;&quot; | &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite web |title=Sad Movie บทบันทึกของเหล่าคนแซดผ่านหนังเศร้า งานใหม่ของ F.HERO และ ไบร์ท วชิรวิชญ์ ที่น่าลองฟัง |url=https://thestandard.co/sad-movie-song-f-hero/ |website=thestandard.co |publisher=THE STANDARD |access-date=21 February 2021 |date=15 February 2021}}&lt;/ref&gt;
|}

==ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်း==
===ဆုများ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|{{Won}}
|style=&quot;text-align: center;&quot; |35
|-
|{{Nom}}
|style=&quot;text-align: center;&quot; |46
|}
{{small|*သီးသန့်မဲပေးခြင်းကိုအခြေခံသည့်အသိအမှတ်ပြုမှုအနည်းငယ်ကို ဤနေရာတွင်ဖော်ပြထားခြင်းမရှိပါ။}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1em;&quot;| Year
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:25em;&quot;| Award 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:40em;&quot;| Category
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:35em;&quot;| Nominated work 
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5em;&quot;| Result
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1em;&quot;class=&quot;unsortable&quot;| {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |2020
| Maya Awards
|Best Couple
| rowspan=&quot;4&quot; |''[[2gether: The Series (ထိုင်း ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)|2gether: The Series]]''
| {{nom}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|date=30 April 2020|title=กลับมาอีกครั้ง !! MAYA AWARDS 2020 [17 รางวัลมหาชน]|url=http://www.maya-channel.com/news/detail/3924|access-date=20 June 2020|website=maya-channel.com|publisher=Maya Channel|language=th|archive-date=11 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211211145353/http://www.maya-channel.com/news/detail/3924}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Here is a list of winners from 'Maya Awards 2020' |url=https://www.thaiupdate.info/maya-awards-2020/ |website=Thai Update |access-date=17 May 2023 |date=21 October 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|Kazz Awards
|Kazz Magazine's Favorite
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web|date=24 August 2020|title=สุดปัง! ฉลองครบรอบ 14 ปี KAZZ MAGAZINE ศิลปินขวัญใจวัยรุ่นตบเท้ารับรางวัลในงาน 'KAZZ Awards 2020'|url=https://kazz-magazine.com/8585588-2/|access-date=24 August 2020|website=kazz-magazine.com|language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |date=2020-08-25 |title=Here is the list of winners from Kazz Awards 2020 |url=https://www.thaiupdate.info/winners-kazz-awards-2020/ |access-date=2023-06-03 |website=Thai Update |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| Line Thailand People's Choice Awards
| Best Couple
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite news|date=23 September 2020|title=ควงคู่ขึ้นรับรางวัล Line Thailand &quot;ไบร์ท&quot; ขอบคุณแฟนๆ ที่รักกันเสมอมา|language=th|work=NEW18|url=https://www.newtv.co.th/news/65471|access-date=23 September 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
|Thairath|Thairath Best of 2020
|Best Couple
| {{won}}
|
|-
| rowspan=&quot;29&quot; |2021
|Fever Awards 2020
|Best Drama-Series Song Fever Award
|&quot;Kan Goo&quot; (คั่นกู)
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=definir |first=por |title=Fever Awards 2020: ‘2gether: The series’ ganó como Mejor serie y OST |url=https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2021/03/09/fever-awards-2020-2gether-the-series-gano-como-mejor-serie-y-ost |access-date=2023-03-29 |website=larepublica.pe |language=es}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |title=มิน-เข้ม-หนิง” ฟีเวอร์ที่สุดแห่งปี นำทีมคนดังรวมตัวใน “FEVER Awards 2020”  WOOPMAG.COM |url=http://www.woopmag.com/?p=26360 |access-date=2023-04-01 |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|Thailand Zocial Awards 2021
|Person of The Year - Couple of The Year
| rowspan=&quot;2&quot; |''[[2gether: The Series (ထိုင်း ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)|2gether: The Series]]''
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web|last=pum|date=2021-04-08|title=ไวซ์ไซท์ ประกาศรางวัล Thailand Zocial Awards 2021|url=https://www.prachachat.net/ict/news-645525|access-date=2021-10-14|website=ประชาชาติธุรกิจ|language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |title=“จีเอ็มเอ็มทีวี” คว้า 3 รางวัล “THAILAND ZOCIAL AWARDS 2021” |url=http://www.woopmag.com/?p=26977 |access-date=2023-04-01 |language=th |archive-date=1 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401195902/http://www.woopmag.com/?p=26977 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |Sanook Awards 2020
|Best Couple
| {{won}}
|
|-
| Thai Song Of The Year
| &quot;Yang Khu Kan&quot; (ยังคู่กัน)
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |title= เพลงสุดฮิตแห่งปี 2020 |url=https://www.sanook.com/music/2426633/ |website=www.sanook.com/music |access-date=18 June 2023 |language=th |date=21 December 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |JOOX Thailand Music Awards 2021
|Song of The Year
|&quot;Kan Goo&quot; (คั่นกู)
| {{nom}}
| rowspan=&quot;3&quot; ; align=&quot;center&quot;  |&lt;ref&gt;{{cite web |title=JTMA 2021 มาแน่! JOOX เปิดโผผู้เข้าชิง 5 สาขาสุดเดือดประจำปีนี้ |url=https://www.sanook.com/music/2430873/ |website=www.sanook.com/music |access-date=18 June 2023 |language=th |date=23 April 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|New Artist of The Year
|
| {{nom}}
|-
|Top Social Artist of The Year
|
| {{nom}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |Line TV Awards 2021
|LINETV Best Thai Song
|&quot;Kan Goo (คั่นกู)&quot;
| {{nom}}
|rowspan=&quot;2&quot; ; align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|last=sawinee22|title=สรุปผล LINE TV AWARDS 2021 'ไบร์ท' และ 'บิวกิ้น-พีพี' คว้ารางวัลมากที่สุด - The Bangkok Insight|url=https://www.thebangkokinsight.com/news/lifestyle/entertainment/683795/|access-date=2021-10-14|website=www.thebangkokinsight.com|language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|LINETV Best Kiss Scene
|''[[2gether: The Series (ထိုင်း ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)|2gether: The Series]]''
| {{nom}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |12th Nataraja Awards
|Best Drama Song Award
|&quot;Kan Goo&quot; (คั่นกู)
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ภูมิใจที่สุด! ไบร์ท วชิรวิชญ์ รับมอบรางวัล เพลงละครยอดเยี่ยม นาฏราชครั้งที่ 12 |url=https://entertainment.trueid.net/detail/6wXEqVqJxQqr |access-date=2023-04-26 |website=entertainment.trueid.net |language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title='ไบร์ท'ปลื้ม'เพลงคั่นกู'คว้ารางวัลนาฏราช |url=https://www.thaipost.net/main/detail/116402 |website=Thai Post |access-date=4 June 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Best Cast Ensemble
|''[[2gether: The Series (ထိုင်း ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)|2gether: The Series]]''
| {{nom}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |title=รอลุ้นกัน! เปิดโผ รายชื่อผู้ผ่านเข้ารอบตัดสิน รางวัลนาฏราชครั้งที่ 12 ประจำปี 2563 |url=https://entertainment.trueid.net/detail/oJgoXv1lX57J |website=entertainment.trueid.net |access-date=8 June 2023 |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;4&quot; |Kazz Awards 2021
|Attractive Young Man Of The Year
| rowspan=&quot;4&quot; |''[[Still 2gether]]''
| {{won}}
|rowspan=&quot;4&quot;; align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=จัดเต็ม! ฉลองครบรอบ 15 ปี 'KAZZ MAGAZINE' ศิลปินขวัญใจวัยรุ่นร่วมรับรางวัลในงาน &quot;KAZZ Awards 2021&quot; |url=https://kazz-magazine.com/142728-2/ |access-date=2023-04-30 |website=KAZZ Magazine |language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kazz Award Winners|url=https://mobile.daradaily.com/news/%7B%7Bindex.url%7D%7D |access-date=2023-04-30 |website=DARADAILY.COM |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Imaginary Couple of the Year
| {{won}}
|-
|Best Actor| Best Actor
| {{won}}
|-
|Best Scene| Best Scene
| {{won}}
|-
|Asia Artist Awards 2021
|Asia Celebrity Award for Actor
|
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web|last=AAA특별취재단|title=와치라윗 치와아리 AAA 아시아 셀러브리티상 수상[2021 AAA]|url=https://n.news.naver.com/entertain/article/108/0003009699|access-date=2021-12-02|website=n.news.naver.com|language=ko}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=AAA 2021: Award winners revealed, Thai actors Bright invited to K-pop show |url=https://meaww.com/aaa-2021-popularity-award-winners-thai-actors-bright-win-2-gether-k-pop-exo-bts-blackpink-twice |website=MEAWW |access-date=11 May 2023 |date=16 November 2021}}&lt;/ref&gt;
|-
|True ID Music Awards 2021
|Best Singer of the Year
||
| {{nom}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |title=ประกาศผลรางวัล นักร้องแห่งปี TrueID Music Award ครั้งที่ 2 ประจำปี 2021 สาขาเพลงไทย |url=https://music.trueid.net/th-th/detail/Qr2eeONVxBe4 |website=music.trueid.net |access-date=31 May 2023 |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|T-POP Stage Awards
|Music of the week
|&quot;Sad Movie&quot;&lt;br /&gt;{{small|bersama dengan Nattawut Srimhok}} 
|{{won}} 
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |title=แฟนๆร่วมยินดีเพลง Sad Movie คว้าถ้วยในรายการ T-POP STAGE ดันแฮชแท็กขึ้นอันดับ 1 |url=https://www.thaipost.net/main/detail/96196 |website=Thai Post  อิสรภาพแห่งความคิด |access-date=31 May 2023 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|- 
| rowspan=&quot;4&quot; |Maya Awards 2021
|Charming Boy
||
| {{nom}}
|
|-
|Best Couple
||
| {{nom}}
|
|-
|Popular Drama Soundtrack
|&quot;Yang Khu Kan&quot; (ยังคู่กัน)
| {{nom}}
|
|-
|Male Rising Star
||
| {{nom}}
|
|-
|Thairath Best of 2021
|Couple of the Year
|''[[Still 2gether]]''
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Thairath ที่สุดแห่งปี 2021|url=https://www.thairath.co.th/campaign/vote|access-date=2022-02-04|website=www.thairath.co.th|language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ฮอตเกินต้าน! &quot;ไบร์ท - วิน&quot; ติด TOP10 ผู้ชายหน้าหล่อที่สุดในโลก 2022 {{pipe}} ข่าวใส่ไข่ |url=https://www.thairath.co.th/tv/program/khao_sai_khai/690070 |access-date=2023-04-01 |website=www.thairath.co.th |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|Rowspan=3|Central BL Awards 2021: Mexico
|Best Couple
|rowspan=3|''[[2gether: The Series (ထိုင်း ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)|2gether: The Series]]''
|{{Won}}
|Rowspan = &quot;3&quot; ; align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Central BL Awards 2021 (Mexico) Winners #centralblawards2021 #gmmtvUpdatesPh By GMMTV Updates PH Facebook |url=https://www.facebook.com/GMMTVUpdates.PH/videos/central-bl-awards-2021-mexico-winnerscentralblawards2021gmmtvupdatesph/595641711353448/ |access-date=2023-05-23 |website=www.facebook.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Mister BL
|{{Won}}
|-
|Best Seme
|{{Won}}
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |Thailand Actors Award 2021: Japan
|Best Couple
|rowspan=&quot;2&quot; |2gether: The Movie
| {{won}}
|rowspan=&quot;2&quot; ; style=&quot;text-align:center;&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web|title=タイ俳優♡推し♡アワード～♡を届けよう！～|url=https://www.asiadramatictv.com/award/|access-date=2022-01-12|website=タイ俳優♡推し♡アワード～♡を届けよう！～|language=ja}}&lt;/ref&gt;
|-
|Best Actor
| {{won}}
|-
|T-POP of the Year Awards 2021
|Best Rookie
|&quot;Unmovable&quot; (Move ไปไหน)
| {{nom}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=เปิดโหวตแล้ว 'TOTY AWARDS 2021' 8 รางวัลในหมวด เพลงยอดนิยม|url=https://workpointtoday.com/toty-awards-vote-now-8-best-of/|access-date=2022-02-04|website=workpointTODAY|language=th|archive-date=1 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201091217/https://workpointtoday.com/toty-awards-vote-now-8-best-of/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
|- 
| rowspan=&quot;18&quot; |2022
|rowspan=&quot;2&quot; | JOOX Thailand Music Awards 2022
|Top Social Thai Artist of the year
|
| {{nom}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |title=เปิดลิสต์เข้าชิง”JOOX Thailand Music Awards 2022” ชวนแฟนเพลงทั่วประเทศ ร่วมโหวตพร้อมกัน 10 - 23 มีนาคมนี้ |url=https://mgronline.com/entertainment/detail/9650000022765 |website=mgronline.com |access-date=25 May 2023 |language=th |date=8 March 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|Collaboration Song of the Year
|&quot;Sad Movie&quot;&lt;br /&gt;{{small|bersama dengan Nattawut Srimhok}}
| {{nom}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |title=JTMA 2022 เผยรายชื่อผู้เข้าชิงรางวัลทั้ง 12 สาขา พร้อมเปิดให้แฟนๆ ได้ร่วมโหวตตั้งแต่วันที่ 10-23 มี.ค. นี้ |url=https://thestandard.co/jtma-2022-unveiled-12-awards-nominee/ |website=THE STANDARD |access-date=25 May 2023 |language=th |date=9 March 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|Thailand Zocial Award 2022
|Best Entertainment Performance on Social Media: 
Actor Category
|''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]'' 
''Astrophile''
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Thailand Zocial Awards 2022|url=https://thailand.zocialawards.com/2022/|access-date=2022-02-22|website=thailand.zocialawards.com|archive-date=30 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220330223026/https://thailand.zocialawards.com/2022/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |title=สุดปัง!!! “ไบร์ท” คว้ารางวัลผู้ทรงอิทธิพลสาขา “Actor” บนโซเชียล จากงานประกาศรางวัล “THAILAND ZOCIAL AWARDS 2022”  WOOPMAG.COM |url=http://www.woopmag.com/?p=31149 |access-date=2023-04-01 |language=th |archive-date=1 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401195638/http://www.woopmag.com/?p=31149 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Maya Entertain Awards
|Charming Boy
|rowspan=&quot;3&quot; |''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]''
| {{nom}}
|rowspan=&quot;3&quot; ; align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;Maya Entertain Awards 2022&quot; |url=http://www.maya-channel.com/news/detail/5664 |access-date=2022-05-26 |website=Maya Channel |archive-date=26 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211226084944/http://www.maya-channel.com/news/detail/5664 }}&lt;/ref&gt;
|-
|Best Couple
| {{nom}}
|-
|Popular Male Star
| {{nom}}
|-
|SiamRath Awards 2022
|Popular Male Star
|''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]'' 
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Citation |title=งานประกาศรางวัล Siamrath Online Award 2022 |url=https://www.facebook.com/SiamrathOnline/videos/5417081431637971/ |language=en |access-date=2022-05-06}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |Kazz Awards 2022
|Popular Male Teenager
|rowspan=&quot;2&quot; |''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]''
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ไบร์ท-โอม-นนน นำทีมนักแสดง GMMTV กวาด 14 รางวัล &quot;Kazz Awards 2022&quot; |url=https://entertainment.trueid.net/detail/POjL04yGJnKW |access-date=2022-07-21 |website=entertainment.trueid.net |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|Best Scene
{{small|(bersama dengan Tontawan Tantivejakul)}}
| {{nom}}
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |The 3rd Mani Mekhala Awards (2022)
|ดาราชายมหานิยมมหาชน 
(The Most Public Popular Male Celebrity Award)
|rowspan=&quot;2&quot;|''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]''
| {{won}}
|rowspan=&quot;2&quot; ; align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |title=ไบร์ท วชิรวิชญ์ และทีมนักแสดง F4 Thailand คว้ารางวัลจากเวทีมณีเมขลา 2565 ผลโหวตจากมหาชน 29 ประเทศ |url=https://m.pantip.com/topic/41596817? |website=Pantip |access-date=26 May 2023 |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|ซุปเปอร์สตาร์เจ้าเสน่ห์ 
(Charismatic Superstar Award)
| {{won}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Content Asia Awards
| rowspan=&quot;3&quot; |Best Original Song:
For Movie or An Asian TV Program
|&quot;Night Time&quot; Ost. ''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]''
| {{nom}}
|rowspan=&quot;3&quot; ; align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |last=admin |date=2022-08-19 |title=Nine Naphat, Baifern Pimchanok, Bright Vachirawit, and more nominated for Content Asia Awards 2022 |url=https://www.thaiupdate.info/baifern-content-asia-awards-2022/ |access-date=2023-05-02 |website=Thai Update |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|&quot;One Hug&quot; Ost. ''2gether: The Movie''
| {{nom}}
|-
|&quot;Who Am I&quot; Ost. ''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]''
| {{nom}}
|-
|The 27th Asian Television Awards (ATA)
|Best Theme Song
|&quot;Who Am I&quot; Ost. ''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]''
| {{nom}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.asiantelevisionawards.net/nominees/day-1/|title=Asian Television Award|access-date=2022-11-28|website=www.asiantelevisionawards.net|archive-date=26 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221026085035/https://www.asiantelevisionawards.net/nominees/day-1}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | Asian Academy Creative Awards (AAA) 2022
|Best Theme Song or Title Theme:
National Winners
|rowspan=&quot;2&quot; |''&quot;Who Am I&quot; (Ost. [[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]])''
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2022 AAA National Winners |url=https://aaca.wpenginepowered.com/wp-content/uploads/2022/11/Full-List-of-NW22_-Categories-20.11.22.pdf |access-date=September 30, 2022 |website=Asian Academy Creative Awards}}&lt;/ref&gt;
|-
|Best Theme Song or Title Theme:
Grand Final Winners
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite tweet |author=ภาพดีทวีสุข |user=parbdee |number=1600831657723904001 |date=8 December 2022 |title=ซีรีส์ F4 Thailand : หัวใจรักสี่ดวงดาว BOYS OVER FLOWERS จาก GMMTV ได้รับรางวัล สาขา BEST THEME SONG OR TITLE THEME รางวัลระดับเอเชีย ในงาน Asian Academy Creative Awards 2022 🏆ณ ประเทศสิงคโปร์  #F4Thailand #GMMTV #ภาพดีทวีสุข https://t.co/vBaTkPca3o |access-date=14 February 2023}}&lt;/ref&gt;
|-
|GQ Men of the Year Awards 2022: MOTY
|Actor of the Year
|''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]''
| {{won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |title=&quot;ไบร์ท-ตู&quot; คว้ารางวัลแห่งปี จากงาน GQ Men of the Year Awards 2022 |url=https://entertainment.trueid.net/detail/Nw6GgEYJxn8q |website=entertainment.trueid.net |access-date=16 May 2023 |language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite tweet |author=GQ Thailand |user=GQThailand |number=1597154813468626944 |date=28 November 2022 |title=GQ Men of the Year Awards 2022 : ACTOR OF THE YEAR |language=th |access-date=14 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221128151409/https://twitter.com/GQThailand/status/1597154813468626944 |archive-date=28 November 2022 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;21&quot;|2023
| Sanook Awards 2022
| Actor of the Year
|''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]''
''Astrophile'' 
| {{Nom}}
|
|-
| Daradaily Awards 2022
| Star of the Year
|
| {{Won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=DARADAILY ที่สุดแห่งปี 2022-ดารา – นักร้องชายสุดปังขวัญใจมหาชนที่สุดแห่งปี |url=https://www.daradaily-vote.com/award/daradaily_oftheyear_2022_man_star_oftheyear |access-date=2023-04-09 |website=daradaily |archive-date=9 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230409143918/https://www.daradaily-vote.com/award/daradaily_oftheyear_2022_man_star_oftheyear }}&lt;/ref&gt;
|-
| Komchadluek Awards 2022
| Most Popular Actor
| ''Astrophile''
| {{Won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ปังมาก &quot;ไบร์ท&quot; ดีใจคว้ารางวัล &quot;นักแสดงชายยอดนิยม&quot;จากเวที &quot;คมชัดลึก AWARDS ครั้งที่ 19&quot; |url=http://www.starupdate.com/?p=681432 |access-date=2023-04-01 |website=StarUpdate |language=en-US |archive-date=1 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230401201135/http://www.starupdate.com/?p=681432 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-04-28 |title=เส้นทางความสำเร็จ 'ไบร์ท วชิรวิชญ์' ดังระดับโลก สร้างมูลค่าหลักล้าน |url=https://www.komchadluek.net/entertainment/thai-entertainment/547804 |access-date=2023-04-28 |website=คมชัดลึกออนไลน์ |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|Guitar Mag Awards 2023
|Star Single Hit of the Year
|&quot;Lost &amp; Found&quot;
| {{nom}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-02-21 |title=Home - The Guitar Mag |url=https://www.theguitarmag.com/ |access-date=2023-04-09 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot;|KAZZ Awards 2023
| Men's Superstar Award
| rowspan=&quot;2&quot;|''Astrophile''
|{{Won}}
|rowspan=&quot;2&quot; ; align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |title=“GMMTV” กวาด 6 รางวัล “KAZZ Awards 2023” “ไบร์ท-เต-นนน-ฟ้า-เจมีไนน์-โฟร์ท” คว้ารางวัลที่สุดแห่งปี!!! - NEWSPLUS : สำนักข่าวนิวส์พลัส ออนไลน์ เที่ยงตรง ทุกมุมมองข่าว กระชับ ฉับไว |url=https://www.newsplus.co.th/entertainment/events/307270/ |access-date=17 May 2023 |date=17 May 2023 |archive-date=17 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230517064315/https://www.newsplus.co.th/entertainment/events/307270/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=“GMMTV” กวาด 6 รางวัล “KAZZ Awards 2023” “Bright-เต-นนน-ฟ้า-เจมีไนน์-โฟร์ท” best award of the year!!! |url=https://thestarsociety.com/49795 |access-date=17 May 2023 |archive-date=8 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230608150015/https://thestarsociety.com/49795 }}&lt;/ref&gt;
|-
| Best Actor Award
|{{Nom}}
|-
|rowspan=&quot;3&quot;|Maya TV Awards 2023
| Best Male Star of the Year 
| rowspan=&quot;2&quot;| ''Astrophile''
|{{nom}}
|rowspan=&quot;3&quot; ; align=&quot;center&quot; |&lt;ref&gt;{{cite web |title=MAYA TV AWARDS 2023 : Nominees |url=http://www.maya-channel.com/news/detail/8805 |website=Maya Channel |access-date=21 June 2023 |archive-date=28 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230528135757/http://www.maya-channel.com/news/detail/8805 }}&lt;/ref&gt;
|-
| Charming Young Man of the Year
|{{nom}}
|-
| String Artist of the Year 
|&quot;Lost &amp; Found&quot;
|{{nom}}
|-
|Thai Update 2023
|Certificate of Appreciation:&lt;br&gt;Most Popular Thai Actor
|
|{{Won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Certificate of Appreciation Award to Bright Vachirawit |url=https://twitter.com/thaiupdate2021/status/1659585247577772039?t=ojD4nvIyC6XhiigtO3vKPw&amp;s=19 |access-date=2023-05-21 |website=Twitter |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Nine Entertainment Award 2023
|Special Award: Most Engagement on Instagram 
|
|{{Won}}
|style=&quot;text-align:center;&quot;|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Here are the winners of the Nine Entertain Awards 2023 |url=https://www.thaiupdate.info/winners-nine-entertain-awards-2023/ |website=Thai Update |access-date=26 May 2023 |date=26 May 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NineEntertain ผู้เข้าชิง NINEENTERTAIN AWARDS |url=https://9entertainawards.mcot.net/awards |access-date=2023-05-25 |website=9entertainawards.mcot.net |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709203310/https://9entertainawards.mcot.net/awards }}&lt;/ref&gt;
|-
|Seoul International Drama Awards
|Outstanding Asian Star
|''[[:en:Astrophile (TV series)|Astrophile]]''
|{{nom}} 
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=Seoul International Drama Awards Nominees |url=http://www.seouldrama.org/eng/entry/awards.php?nationalCode=TH&amp;entryDataYear=2023 |website=www.seouldrama.org |access-date=11 July 2023 |language=ko}}&lt;/ref&gt;
|-
|HOWE Awards 2023 
|Popular Vote
|
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=HOWE Popular Vote Award 2023 : Nominees |url=https://shop.howemagazine.com/product/vote-hf-howe-popular-vote-award-2023/ |website=HOWE Shop |access-date=1 August 2023 |archive-date=2023-08-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230801190149/https://shop.howemagazine.com/product/vote-hf-howe-popular-vote-award-2023/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|14th Nataraja Awards
|Best Cast Ensemble 
|''[[F4 Thailand: Boys Over Flowers|F4 Thailand]]''
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{cite web |title=เปิดเผยรายชื่อ ผู้เข้าชิงรางวัลนาฏราช ครั้งที่ 14 |url=https://pantip.com/topic/42195658? |website=Pantip |access-date=1 September 2023 |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|MTV EMA Paris 2023
|Best Asian Act
|
|{{nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2023 MTV EMAs |url=https://www.mtvema.com/ |access-date=2023-10-04 |website=www.mtvema.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Ejaz |first=Shumaila |date=2023-10-04 |title=Bright Vachirawit Earns a Nomination at the MTV EMAs 2023 |url=https://kpopnewswire.com/bright-vachirawit-earns-a-nomination-at-the-mtv-emas-2023/ |access-date=2023-10-04 |website=K-POP NEWSWIRE |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sending encouragement!'Bright Vachirawit' is nominated for the BEST ASIA ACT award at the MTV EMAs awards ceremony|url=
https://www.mintmagth.com/people/bbrightvc-best-asia-act-mtv-emas/|access-date=2023-10-04 |website=www.mintmagth.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|MTV Video Music Awards Japan 2023
|Best Asian Celebrity
|
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-10-27|title=ไบร์ท วชิรวิชญ์ ศิลปินไทยคนแรก คว้ารางวัลใหญ่เวทีระดับโลก MTV VMAJ 2023|url=https://www.springnews.co.th/news/entertainment/844666|website=springnews|language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=เพ้นท์|date=2023-10-28|title='ไบร์ท วชิรวิชญ์' ศิลปินไทยคนแรก คว้ารางวัลใหญ่เวทีระดับโลก|url=https://www.thaipost.net/entertainment-news/474646/|language=th}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ตำนานบทใหม่ 'ไบร์ท วชิรวิชญ์' คนไทยคนแรก ที่คว้ารางวัล Best Asia Celebrity จากงาน MTV VMAJ 2023 {{!}} HITZ THAILAND|url=https://hitz.teroradio.com/news/66156|website=hitz.teroradio.com|language=en|access-date=4 December 2023|archive-date=24 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231124190607/https://hitz.teroradio.com/news/66156}}&lt;/ref&gt;
|-
|GQ Men of the Year Awards 2023
|Thailand's Global Star
|
| {{won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Nast|first=Condé|date=2023-11-27|title=「GQ MEN OF THE YEAR 2023」発表！ これが今年の受賞者だ！|url=https://www.gqjapan.jp/article/20231127-moty2023-all|website=GQ JAPAN|language=ja-JP}}&lt;/ref&gt;
|-
|33rd Seoul Music Awards
|Popular Thai Star Award
|
|{{Nom}}
|
|-
|Tatler Ball Awards 2023
|The Golden Cane Awardee
|
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|last=東網|first=on cc|title=碧咸壓軸登場 木村光希低胸露腰搶Fo {{!}} on.cc 東網|url=https://today.line.me/hk/v2/article/nXmgyjg|website=LINE TODAY|language=zh-Hant}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-11-26|title=&quot;ไบร์ท วชิรวิชญ์&quot; กระทบไหล่ &quot;เบ็คแฮม&quot; คว้ารางวัลระดับตำนานในงาน Tatler Ball|url=https://www.nationtv.tv/news/entertainment/378936478|website=เนชั่นทีวี|language=th-TH}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Brickinfo|date=2023-11-26|title=ครั้งแรกกับงาน “Tatler Ball” ระดับภูมิภาค เฉลิมฉลองความเป็นที่สุดแห่งเอเชีย โดย “ไบร์ท วชิรวิชญ์” นักแสดง และศิลปินชาวไทยคว้ารางวัลระดับตำนาน “The Golden Cane Awards” ณ โรงแรม The Londoner Macao|url=https://brickinfotv.com/entertainment/211806|website=BrickinfoTV.com|language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|GQ Japan: Men of the Year Awards 2023
|Best Asian Entertainer
|
| {{won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-11-28|title=山田裕貴、“友人”Mrs. GREEN APPLEに多忙ぶり心配され「あなたたちの曲に元気をもらっている」|url=https://news.mynavi.jp/article/20231128-2828438/|website=マイナビニュース|language=ja}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Nast|first=Condé|title=GQ MEN OF THE YEAR 2023|url=https://www.gqjapan.jp/moty|website=GQ JAPAN|language=ja-JP}}&lt;/ref&gt;
|-
|Central World Music Community Award 2023
|Artist Of The Year
|
|{{Nom}}
|
|-
| rowspan=&quot;9&quot; |2024
| rowspan=&quot;2&quot; |The Guitar Mag Awards 2024
|Popular Vote 2024
|
|{{Nom}}
| rowspan=&quot;2&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-02-10 |title=Nominees Artist : The Guitar Mag Awards 2024 |url=https://www.theguitarmag.com/?p=56194 |access-date=2024-03-14 |website=The Guitar Mag |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|Star's Single Hits of The Year 2024
|
|{{Draw|2nd Place}}
|-
|rowspan=&quot;2&quot; |Kazz Awards 2024
|Popular Male Artist Award
|
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Petshoo |first=Purichaya |date=2024-05-16 |title=จัดเต็ม!! บรรยากาศฉลองครบรอบ 18 ปี 'KAZZ MAGAZINE' ดารา ศิลปินขวัญใจวัยรุ่น หลากหลายค่าย ตบเท้าเข้าร่วมแสดงความยินดี และรับรางวัลในงาน &quot;KAZZ Awards 2024&quot; {{!}} KAZZ Magazine |url=https://kazz-magazine.com/161964-2/ |access-date=2024-06-08 |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|Popular Vote
|
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=VOTE KM Popular Vote 2024 |url=https://kazzmarket.com/product/store/kazz-magazine/vote-km-popular-vote-2024/ |access-date=2024-06-28 |website=KAZZ MARKET |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |Komchadluek Awards 2023
|Popular Male Actor
|
|{{Nom}}
| rowspan=&quot;3&quot; |&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Komchadluek |url=https://awards.komchadluek.net/ |access-date=27 May 2025 |archive-date=16 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116033420/https://awards.komchadluek.net/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Thai International Singer
|
|{{Nom}}
|-
|Popular Couple{{small|(shared with Ranee Campen)}}
|''Congrats My Ex!''
|{{Nom}}
|-
|Maya TV Awards
|Popular Vote
|
|{{nom}}
|
|-
|Asian Academy Creative Awards 2024 &lt;br/&gt;{{small|National Winner Thailand}}
|Best Leading Actor
|''Congrats My Ex!''
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 Award Ceremonies |url=https://www.asianacademycreativeawards.com/award-ceremony/2024-award-ceremonies/ |access-date=2024-09-29 |website=Asian Academy Creative Awards |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
|rowspan=&quot;6&quot; |2025
|Komchadluek Awards
|Popular Male Actor
|''Love You To Debt''
|{{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ร่วมเสนอชื่อ ศิลปิน คนดังที่คุณชื่นชอบใน คมชัดลึก อวอร์ด 2025 (ครั้งที่ 21) |url=https://awards.komchadluek.net/ |access-date=2025-01-13 |website=awards.komchadluek.net |language=th |archive-date=16 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116033420/https://awards.komchadluek.net/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
|Thailand BOX Office Awards
| Actor of the Year: Movie
|''Love You To Debt''
| {{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ไบร์ท วชิรวิชญ์ ขอเป็นส่วนหนึ่ง สานสิ่งที่ดี พร้อมส่งต่อเสื้อแบรนด์ ช่วยเหลือกลุ่มเปราะบาง |url=https://www.news.in.th/view-21445.html |access-date=2025-01-13 |website=ข่าวไทย |language=th}}&lt;/ref&gt;
|-
|StarFocus Awards
| Top Artist
|
| {{Nom}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Star Focus Top Artist 2025 |url=https://www.starfocus.online/main/?sid=d6h5cg58 |access-date=2025-01-13 |website=Star Focus}}&lt;/ref&gt;
|}

===အခြားအသိအမှတ်ပြုမှုများ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1em;&quot; | Year
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:35em;&quot; | Award
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:40em;&quot; | Category
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:25em;&quot; | Work
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:5em;&quot; | Result
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width:1em;&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{Abbr|Ref.|References}}
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2020
|Korean Updates Awards
|Asian Artist of the Year
|
| {{won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-11-03 |title=KoreanUpdates Awards 2020 |url=https://koreanupdates.com/kuawards2020/ |access-date=2023-10-04 |website=KoreanUpdates.com |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Asian Culture Awards &lt;br /&gt;{{small |(The Republic of Peru)}}
|Best Thai Artist
|
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-01-06 |title=Premios Cultura Asiática 2020: conoce la lista completa de nominados a los PCA |url=https://larepublica.pe/cultura-asiatica/2020/12/30/pca-2020-como-votar-y-lista-oficial-de-nominados-de-los-premios-cultura-asiatica |access-date=2023-10-04 |website=larepublica.pe |language=es}}&lt;/ref&gt;
|-
|VoicePoints Social Media Awards
|Phenomenal Foreign BL Couple of the Year
| rowspan=&quot;4&quot;|''2gether: The Series''
|{{won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2020-12-21 |title=VoicePoints Social Media Awards 2020 goes international |url=https://voicepoints.org/vp-sma-2020/ |access-date=2023-10-04 |website=VoicePoints |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |2021
|Rowspan=3|Central BL Awards 2021: Mexico
|Best Couple
|{{Won}}
|Rowspan=3|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Central BL Awards 2021 (Mexico) Winners #centralblawards2021 By GMMTV Updates PH |url=https://www.facebook.com/GMMTVUpdates.PH/videos/central-bl-awards-2021-mexico-winnerscentralblawards2021gmmtvupdatesph/595641711353448/ |access-date=2023-05-23 |via=Facebook |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|Mister BL
|{{Won}}
|-
|Best Seme/ Actor
|{{Won}}
|-
|2023
|Thai Update 2023
|Certificate of Appreciation:&lt;br&gt;Most Popular Thai Actor
|
|{{Won}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Certificate of Appreciation Award to Bright Vachirawit |url=https://twitter.com/thaiupdate2021/status/1659585247577772039?t=ojD4nvIyC6XhiigtO3vKPw&amp;s=19 |access-date=2023-05-21 |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|2024
|Halo Ocean Awards 2024
|Most Popular Asian Artist
|
|{{Draw|Top Male}}
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2024 The Most Popular Asian Artist (S4) |url=https://www.haloocean.com/vote |access-date=2024-07-21 |website=Halo}}&lt;/ref&gt;
|}

== မှတ်စု ==
{{Notelist}}

==ကိုးကား==
{{reflist}}

==ပြင်ပလင့်ခ်များ==
* {{Instagram|bbrightvc}}
* {{Twitter|bbrightvc}}
* {{IMDb name|11456308}}

[[ကဏ္ဍ:၁၉၉၇ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ထိုင်း အဆိုတော်များ]]
[[ကဏ္ဍ:GMMTV အနုပညာရှင်များ]]</text>
      <sha1>7ij5vwh9dgjtfhai2spksk3a6zv7d3k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟန်ဂျီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>204806</id>
    <revision>
      <id>1053450</id>
      <parentid>688523</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T01:18:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053450</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9265" sha1="6r70nj2uzh9mnaynrr7of9se8mz07vd" xml:space="preserve">[[ဖိုင်:Seoul-Insadong-Papers.jpg|thumb]]

'''ဟန်ဂျီ'''သည် [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|ကိုရီးယား]]ရိုးရာစက္ကူအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဟန်ဂျီမှ &quot;ဟန်&quot;သည် ကိုရီးယားဟု အဓိပ္ပါယ်ရ၍ &quot;ဂျီ&quot;သည် စာရွက်ကိုဆိုလိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ifides.com/what00.html |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=17 April 2021 |archive-date=15 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241215233157/http://ifides.com/what00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; ဟန်ဂျီကိုကိုရီးယားနိုင်ငံတွင်သာ ပေါက်ရောက်သော ပိုးစာပင်​၏ ပျော့ဖတ်မှပြုလုပ်သည်။ ပိုးစာပင်သည် ကိုရီးယားနိုင်ငံ​၏ ကျောက်ဆောင်များ ထူထပ်သောတောင်နံရံများတွင် ပေါများစွာ ပေါက်ရောက်သည်။ ကိုရီးယားပိုးစားပင်​၏အမျှင်သည် အာရှရှိ အခြားနွေးသောဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သောပိုးစာပင်များထက် ရှည်လျား၍ ကွေးညွတ်လွယ်သည်။ အေးသောကာလများတွင် ခုတ်လှဲပါက သန်မာသော အမျှင်များကို ရရှိနိုင်သည်။&lt;ref&gt;https://newsroom.korea.net/upload/e-book/ecatalog5.jsp?Dir=234&amp;catimage=&amp;eclang=en&lt;/ref&gt;စက္ကူပြုလုပ်ရန် အကောင်းဆုံးသော ပိုးစာပင်အမျိုးအစားကို ချမ်ဒက်(참닥) ဟုခေါ်ပြီး &quot;ပိုးစာပင်စက္ကူ အစစ်အမှန်&quot;ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://ifides.com/making00.html |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=17 April 2021 |archive-date=26 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250326131815/http://ifides.com/making00.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

ဟန်ဂျီပြုလုပ်ရန်အတွက် ပထမဦးစွာ ပိုးစာပင်သစ်ခေါက်ကို တိဖြတ်သည်။ ထို့နောက် ထိုတိဖြတ်ထားသော သစ်ခေါက်များကို နာရီအနည်းငယ်ခန့်ပြုတ်သည်။ တစ်ဖန် ပြုတ်ပြီးသစ်ခေါက်များကို အခွံနွှာ၍ သန့်စင်ပြီးပါက နေလှန်းအရောင်ချွတ်ကာ အယ်ကာလီပျော်ရည်တစ်မျိုးဖြင့် ချက်သည်။နောက်တစ်ဆင့်အနေဖြင့် ထုချေ၍ ခေါင်ရန်းအမြစ်မှ ထုတ်ယူ၍ရသော အနှစ်ဖြင့်ရောသည်။ နောက်ဆုံးတွင် စက္ကူအဖြစ် ပြောင်းလဲသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ ပြုပြင်မွမ်းမံလာသော ရိုးရာနည်းဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;https://newsroom.korea.net/upload/e-book/ecatalog5.jsp?Dir=234&amp;catimage=&amp;eclang=en&lt;/ref&gt;

ထိုကဲ့သို့ ခက်ခဲ၍ရှည်လျားသော ထုတ်လုပ်မှုမှ ရရှိလာသော ဟန်ဂျီသည် အရည်အသွေး အလွန်မြင့်မားသည်။ လှပ၍ ကြာရှည်ခံကာ ပီအိတ်အမှတ်(pH) 7 ရှိသည်။ ပန်းချီရေးဆွဲခြင်း၊ လက်ရေးဆက်ရေးခြင်း၊ ပုံနှိပ်ခြင်းတို့အတွက် စံစက္ကူအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;https://newsroom.korea.net/upload/e-book/ecatalog5.jsp?Dir=234&amp;catimage=&amp;eclang=en&lt;/ref&gt;

ဟန်ဂျီသည် စွယ်စုံသုံးစက္ကူဖြစ်၍ စာရေးရန်အတွက်သာမက အခြားသောနယ်ပယ်များတွင်လည်း အသုံးဝင်သည်။ လယ်သမားများက အထိအခိုက်လွယ်သော အပင်များကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဒိုင်းအဖြစ်၊ လက်သမားများက ပြတင်းပေါက်များ တံခါးများအဖြစ်၊ လက်မှုပညာသည်များကပရိဘောဂပစ္စည်းများအဖြစ်၊ စစ်အင်ဂျင်နီယာများက စစ်သားများအတွက် ရေကာ၊ မြှားကာသော ဒိုင်းများအဖြစ် အသီးသီး အသုံးပြုကြသည်။ခေတ်သစ်ဒီဇိုင်နာများက ဟန်ဂျီကို လက်ဝတ်ရတနာနှင့် ရုပ်တုငယ်များတွင်ပါ ထည့်ဝင်သုံးစွဲလာသည်။ ကိုရီးယားလူမျိုးများ နှစ်စဉ် မေလတွင်ကျင်းပလေ့ရှိသော ဗုဒ္ဓ​၏ မွေးနေ့ပွဲတွင် ဟန်ဂျီဖြင့် မီးပုံးများ ပြုလုပ်ကြသည်။&lt;ref&gt;&lt;nowiki&gt;https://www.korea.net/NewsFocus/Column/view&lt;/nowiki&gt;? articleId=132623&lt;/ref&gt; ဟန်ဂျီ​၏ အတွင်းဘက် အဝိုင်းထုချွန်သည် ပါးလှပ်သော အလွှာဖြစ်၍အသံကို ပဲ့တင်ပြန်စေသည်။  ထို့ကြောင့် ဟန်ဂျီကို ဆိုနိုဒိုင်း(sonodyne)ဟုခေါ်သော ကုမ္ပဏီ​၏ အသံချဲ့စက်များတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်။နန်းကြိုးဘောင်ပတ်လည်တွင် စက္ကူများကို တစ်လွှာချင်းထပ်၍ ပြုလုပ်ရသော စက္ကူအရုပ်များ၊ စက္ကူဖြင့် ရက်လုပ်သော ခြင်းတောင်း၊ ဖိနပ်၊ ပိုက်ဆံအိတ် အစရှိသော ပစ္စည်းများ၊ သစ်သားဘောင် အတွင်းနှင့်အပြင်ကို စက္ကူလွှာများထပ်၍ ပြုလုပ်သော သေတ္တာ၊ မြားကျည်တောက်၊  မျက်မှန်ဘူးနှင့်မိုးကာဦးထုပ်များ၊ လက်လုပ် စက္ကူပန်းများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ဟန်ဂျီကို အသုံးပြုသည်။&lt;ref&gt;https://newsroom.korea.net/upload/e-book/ecatalog5.jsp?Dir=234&amp;catimage=&amp;eclang=en&lt;/ref&gt; 

==ဓာတ်ပုံပြခန်း==
&lt;gallery&gt;
File:Korea-Seoul-Changgyeonggung-01.jpg|''Changhoji'' pasted on doors at [[Changgyeonggung]]
File:Seoul-Korean-Hangul-Insadong-Papers.jpg|[[Hangul]] printed on hanji at a store in [[Insadong]], Seoul
File:Korean paper-Hanji-01.jpg|Colorful hanji strings; fans
File:Korean paper-Hanji-02.jpg|A piece of hanji artwork
File:Question of life.jpg|Modern Hanji Lamp
&lt;/gallery&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

==ပြင်ပလင့်ခ်များ==
{{Commons category|Hanji}}
*[http://www.visitkorea.or.kr/ena/CU/CU_EN_8_3_4.jsp Hanji (Traditional Korean paper)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120226062223/http://www.visitkorea.or.kr/ena/CU/CU_EN_8_3_4.jsp |date=26 February 2012 }} at Korea Tourism Organization
*[http://www.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309610 Fabulous Hanji (Korean Traditional Paper)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121007143253/http://www.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309610 |date=7 October 2012 }} at Korea Tourism Organization
*[http://www.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309588 Traditional Culture Hands-on Programs] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121007143032/http://www.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309588 |date=7 October 2012 }} at Korea Tourism Organization

[[ကဏ္ဍ:ကိုရီးယား ယဉ်ကျေးမှု]]</text>
      <sha1>6r70nj2uzh9mnaynrr7of9se8mz07vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အောင်ပြည့်စုံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206450</id>
    <revision>
      <id>1053478</id>
      <parentid>833795</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:30:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053478</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11604" sha1="i2go4kzs1x2dvvigtxtknv3bzl1yule" xml:space="preserve">{{Infobox person
|name=အောင်ပြည့်စုံ
|education=
|other_names=ဖိုးသား
|image=
|alt=
|caption=
|birth_name=
|birth_date={{Birth year and age| 1984}}
|birth_place=[[မြန်မာ]]နိုင်ငံ၊ [[ရန်ကုန်]]မြို့
|death_date=
|death_place=
|nationality=[[မြန်မာ]]
|ethnicity=
|native_name_lang=my
|relatives=[[ခင်သီရိသက်မွန်]]
|parents=[[မင်းအောင်လှိုင်]]&lt;br&gt;[[ကြူကြူလှ]]
|years_active=
|party=
|religion=
|spouse=မျိုးရတနာထိုက် (m. ၂၀၁၂)
|children=ခင်ငြိမ်းချမ်းပြည့်စုံလှိုင်&lt;br&gt;ခင်ဘုန်းမြတ်ပြည့်စုံလှိုင်
|awards=
|known_for=
|occupation=စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်
|criminal_charge=
|alma_mater=[[ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]]
|criminal_penalty=
|criminal_status=
}}

'''အောင်ပြည့်စုံ''' (၁၉၈၄ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်ပြီး လုပ်ငန်းကြီးများဖြစ်သော စကိုင်းဝမ်းဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အောင်မြင့်မိုရ်မင်းအာမခံလုပ်ငန်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; တယ်လီကွန်းဝန်ဆာင်မှုလုပ်ငန်း [[မိုင်တဲလ် မြန်မာ|မိုင်တဲ]]တွင်လည်း တစ်ဦးချင်းအနေဖြင့် အများဆုံးရှယ်ယာရှင်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=တပ်ချုပ်သားပိုင်ကုမ္ပဏီများကို အရေးယူရန် ကုလအချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့ တောင်းဆို|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/2402|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=my|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201053646/https://www.myanmar-now.org/mm/news/2402|url-status=live}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင်]] တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]၏သား ဖြစ်သောကြောင့် လူမုန်းများသည်။

၎င်း၏ဖခင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာသည့်ကာလ သမ္မတ [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]]လက်ထက်၌ ဈေးကွက်အောက် အလွန်နည်းသော ပမာဏဖြင့် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ တန်ကြေးမြင့်စားသောက်ဆိုင်နှင့် ပန်းချီပြခန်းကို နှစ် ၃၀ ငှားခွင့် ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Military Chief's Son Paid 'Very Low' Rent for His Upscale Restaurant on Government-Owned Land|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-son-paid-very-low-rent-for-his-upscale-restaurant-on-government-owned-land|access-date=11 January 2021|website=Myanmar NOW|language=en|archive-date=17 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200717014336/https://myanmar-now.org/en/news/military-chiefs-son-paid-very-low-rent-for-his-upscale-restaurant-on-government-owned-land|url-status=live}}&lt;/ref&gt; ပို့ခွန်သွင်းခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်နှင့် အစားအသောက်နှင့်ဆေးဝါးကြီးကြပ်ရေး၌ အလိုအလျောက်ခွင့်ပြုမိန့်ရသော အေအန္နံမဟာ (A&amp;M Mahar) ပို့ကုန်သွင်းကုန်လုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသား ဦးအောင်ပြည့်စုံ ဒါရိုက်တာအဖြစ် ပါဝင်သော A &amp; M Mahar ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းများ အကျိုး စီးပွားပဋိပက္ခရှိနိုင်ဟု ဝေဖန်ခံရ |url=https://www.khitthitnews.com/2020/08/ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသား-ဦ.html |work=Khitthit Media |language=my |date=14 August 2020 |accessdate=13 June 2021 |archivedate=20 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220124602/https://www.khitthitnews.com/2020/08/%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A6.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=|title=Dirty Secrets #2: Sr. Gen. Min Aung Hlaing's family profiting off of FDA and Customs clearances|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/dirty-secrets-2-sr-gen-min-aung-hlaings-family-selling-fda-and-customs-clearance-for-profit|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20201026181000/https://www.justiceformyanmar.org/stories/dirty-secrets-2-sr-gen-min-aung-hlaings-family-selling-fda-and-customs-clearance-for-profit|archive-date=26 October 2020|access-date=11 January 2021|website=Justice For Myanmar}}&lt;/ref&gt; မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခွန်ဦးစီးဌာနကို ခေါင်းဆောင်သူမှာ [[မြန်မာစီးပွားရေးဦးပိုင် အများနှင့်သက်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီ|မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လီမိတက်]]၏ ဒါရိုက်တာဟောင်း ကျော်ထင်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

[[ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ]]ထံမှလည်း ထင်မထားနိုင်လောက်အောင်နည်းသော ငွေပမာဏဖြင့် အရက်ရောင်းချခွင့် ရခဲ့သည်။ ကန်သာယာဆေးရုံ၏ ရှယ်ယာရှင်ဖြစ်ပြီး ချောင်းသာ၊ ပုဂံ၊ မန္တလေး၊ အင်းလေး စသော ပြည်ပခရီးသွားများကျက်စားရာတို့၌ ဖွင့်ထားသော အဇူရဟိုတယ်တွဲကြီးကိုလည်း အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တဦးနှင့်အတူ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်သည်။ [[ချောင်းသာကမ်းခြေ|ချောင်းသာ]]၌ အဇူရကမ်းခြေအပန်းဖြေစခန်းသည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Who profits from a coup? The power and greed of Senior General Min Aung Hlaing|url=https://www.justiceformyanmar.org/stories/who-profits-from-a-coup-the-power-and-greed-of-senior-general-min-aung-hlaing |website=www.justiceformyanmar.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=ပြည်သူ့ဥယျာဉ်အတွင်း တပ်ချုပ်သား လုပ်ကိုင်ခွင့်ရရှိထားသော လုပ်ငန်းများ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/2357 |work=Myanmar NOW |date=18 July 2019 |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Coup regime’s minister visits hotel owned by military chief’s son to mark ‘resumption’ of tourism in Myanmar |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/coup-regimes-minister-visits-hotel-owned-by-military-chiefs-son-to-mark-resumption-of-tourism |work=Myanmar NOW |date=23 March 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;

== မိသားစုဘဝ ==
စတယ်လာ(၇) လုပ်ငန်းနှင့်၊ ချမ်းငြိမ်းပြည့်စုံထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း ပိုင်ရှင်ဖြစ်လာမည့် မျိုးရတနာထိုက်နှင့်လက်ထပ်ရာ ခင်ငြိမ်းချမ်းပြည့်စုံလှိုင်၊ ခင်ဘုန်းမြတ်ပြည့်စုံလှိုင်ဟူသော သမီး ၂ ယောက်ရှိသည်။

== နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုများ ==
၂၀၁၉ ခု၌ ကုလသမဂ္ဂအချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့က အောင်ပြည့်စုံပိုင်သောလုပ်ငန်းများကို အရေးယူရန် တောင်းဆိုဖူးသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

၂၀၂၁ ခု၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်အစိုးရက အောင်ပြည့်စုံနှင့် ညီမ ခင်သီရိသက်မွန်ကို စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Psaledakis |first1=Simon Lewis, Daphne |title=U.S. imposes sanctions on children of Myanmar military leader, companies |url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-usa-sanctions-idUSKBN2B22MF |work=Reuters |date=10 March 2021 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=US sanctions 2 adult children of Myanmar junta leader |url=https://www.aa.com.tr/en/americas/us-sanctions-2-adult-children-of-myanmar-junta-leader/2171849 |work=www.aa.com.tr |date=11 March 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=US Slaps Sanctions on Adult Children of Myanmar Military Leader |url=https://www.voanews.com/east-asia-pacific/us-slaps-sanctions-adult-children-myanmar-military-leader |work=VOA |date=10 March 2022 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=United States Targets Family Members Profiting from Connection to Burmese Coup Leader |url=https://mm.usembassy.gov/united-states-targets-family-members-profiting-from-connection-to-burmese-coup-leader/ |website=U.S. Embassy in Burma |date=11 March 2021 |access-date=9 June 2021 |archive-date=18 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210318014737/https://mm.usembassy.gov/united-states-targets-family-members-profiting-from-connection-to-burmese-coup-leader/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}


{{Lifetime|၁၉၈၄|}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ]]</text>
      <sha1>i2go4kzs1x2dvvigtxtknv3bzl1yule</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များစာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>234093</id>
    <revision>
      <id>1053485</id>
      <parentid>1053334</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:56:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* စာရင်း */</comment>
      <origin>1053485</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20343" sha1="7vrof46mbq5wnrs7fsnjl08o9vq67iv" xml:space="preserve">{{More citations needed|date=December 2009}}

ဤရေတံခွန်များစာရင်းသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်၌ ဂျပန်နိုင်ငံသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနက ပြုစုထားသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရေတံခွန် ၁၀၀ (日本の滝百選, Nihon no taki hyakusen) ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ဂျပန်နိုင်ငံအစိုးရက ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နာမည်ကြီးသည့် ရေတံခွန် ၅၁၇ ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုရေတံခွန်များထဲမှ ရေတံခွန်များစွာတို့သည် ဝေးကွာသည့် တောင်တန်းများ ရှိရာတွင် တည်ရှိသည်။ များမကြာမီကာလများအတွင်း တောင်တက်ခြင်းနှင့် ခရီးသွားခြင်း လုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာသဖြင့် ခရီးသွားများလည်း တိုးပွားလာခဲ့သည်။

==စာရင်း==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ One Hundred Waterfalls of Japan
! # !! အမည် 
!နေရာ!! ခရိုင် သို့မဟုတ် စီရင်စု!! မြို့ သို့မဟုတ် ရွာ
|-
| 1
| {{nihongo|[[ဟဂိုရိုမိုရေတံခွန်]]|羽衣の滝|Hagoromo-no-taki}}
| {{coord|43|37|38.3|N|142|47|12.5|E|display=inline}}
| rowspan=&quot;6&quot; | [[Hokkaidō]] || [[Higashikawa, Hokkaidō|Higashikawa]]
|-
| 2
| {{nihongo|[[အင်းခုရရေတံခွန်]]|インクラの滝|Inkura-no-taki}} 
| ||[[Shiraoi, Hokkaidō|Shiraoi]]
|-
| 3
| {{nihongo|[[ဂရိုးရေတံခွန်]]|&quot;飛竜&quot;賀老の滝|”Hiryū“ Garō-no-taki}} 
| ||[[Shimamaki, Hokkaidō|Shimamaki]]
|-
| 4
| {{nihongo|[[ရူးဆဲဂင်းဂရေတံခွန်]]|流星・銀河の滝|Ryūsei-Ginga-no-taki}} 
| ||[[Kamikawa, Hokkaidō|Kamikawa]]
|-
| 5
| {{nihongo|[[အရှိရိဘဲဆွတ်ရေတံခွန်]]|アシリベツの滝|Ashiribetsu-no-taki}} 
| ||[[Minami-ku, Sapporo|Minami-ku]], [[Sapporo, Hokkaidō|Sapporo]]
|-
| 6
| {{nihongo|[[အိုရှင်းခိုရှင်းရေတံခွန်]]|オシンコシンの滝|Oshinkoshin-no-taki}} 
| ||[[Shari, Hokkaidō|Shari]]
|-
| 7
| {{nihongo|[[ခုရိုခုမရေတံခွန်]]|くろくまの滝|Kurokuma-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Aomori Prefecture]] || [[Ajigasawa, Aomori|Ajigasawa]]
|-
| 8
| {{nihongo|[[မဆွတ်မိရေတံခွန်]]|松見の滝|Matsumi-no-taki}} 
| ||[[Towada, Aomori|Towada]]
|-
| 9
| {{nihongo|[[ဖုဒိုးရေတံခွန်]]|不動の滝|Fudō-no-taki}} 
| ||[[Iwate Prefecture]] || [[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]]
|-
| 10
| {{nihongo|[[အခိအုရေတံခွန်ကြီး]]|秋保大滝|Akiu-Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Miyagi Prefecture]] || [[Taihaku-ku, Sendai|Taihaku-ku]], [[Sendai]]
|-
| 11
| {{nihongo|[[ဆန်းခိုင်ရေတံခွန်]]|三階の滝|Sankai-no-taki}} 
| ||[[Zao, Miyagi|Zao]]
|-
| 12
| {{nihongo|[[နနတခိရေတံခွန်]]|七滝|Nanataki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Akita Prefecture]] || [[Kosaka, Akita|Kosaka]]
|-
| 13
| {{nihongo|[[ချဂမရေတံခွန်]]|茶釜の滝|Chagama-no-taki}} 
| ||[[Kazuno, Akita|Kazuno]]
|-
| 14
| {{nihongo|[[ဟော့တိုင်းရေတံခွန်]]|法体の滝|Hottai-no-taki}} 
| ||[[Yurihonjō, Akita|Yurihonjō]]
|-
| 15
| {{nihongo|[[ယဆုရေတံခွန်]]|安の滝|Yasu-no-taki}} 
| ||[[Kitaakita, Akita|Kitaakita]]
|-
| 16
| {{nihongo|[[နမဲခဝရေတံခွန်ကြီး]]|滑川の大滝|Namekawa-no-Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Yamagata Prefecture]] || [[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]]
|-
| 17
| {{nihongo|[[ရှိရအိတိုရေတံခွန် (ယမဂတ)|ရှိရအိတိုရေတံခွန်]]|白糸の滝|Shiraito-no-taki}} 
| ||[[Tozawa, Yamagata|Tozawa]]
|-
| 18
| {{nihongo|[[နနဆွတ်ရေတံခွန်]]|七ツ滝|Nanatsu-taki}} 
| ||[[Tsuruoka, Yamagata|Tsuruoka]]
|-
| 19
| {{nihongo|[[အိုဆွတ်ဂျိရေတံခွန်]]|乙字ケ滝|Otsuji-ga-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Fukushima Prefecture]] || [[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]]
|-
| 20
|{{nihongo|[[ဆန်းဂျောရေတံခွန်]]|三条の滝|Sanjō-no-taki}}
| ||[[Hinoemata, Fukushima|Hinoemata]]
|-
| 21
| {{nihongo|[[ချောရှိရေတံခွန်]]|銚子ケ滝|Chōshi-ga-taki}} 
| ||[[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]]
|-
| 22
| {{nihongo|[[ဖုခုရိုဒရေတံခွန်]]|袋田の滝|Fukuroda-no-taki}} 
| ||[[Ibaraki Prefecture]] || [[Daigo, Ibaraki|Daigo]]
|-
| 23
| {{nihongo|[[ခဲဂွန်ရေတံခွန်]]| 華厳滝|Kegon-no-taki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Tochigi Prefecture]] || [[Nikko, Tochigi|Nikko]]
|-
| 24
| {{nihongo|[[ခိရိဖုရိရေတံခွန်]]|霧降の滝|Kirifuri-no-taki}} 
| ||[[Nikko, Tochigi|Nikko]]
|-
| 25
| {{nihongo|[[ဖုခိဝရဲရေတံခွန်]]|吹割の滝|Fukiware-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Gunma Prefecture]] || [[Numata, Gunma|Namata]]
|-
| 26
| {{nihongo|[[ဂျောဖုရေတံခွန်]]|常布の滝|Jōfu-no-taki}} 
| ||[[Kusatsu, Gunma|Kusatsu]]
|-
| 27
| {{nihongo|[[တနရှိတနော့ဖုဒိုးရေတံခွန်]]|棚下の不動滝|Tanashita-no-Fudō-no-taki}} 
| ||[[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]]
|-
| 28
| {{nihongo|[[မရုဂမိရေတံခွန်]]|丸神の滝|Marugami-no-taki}} 
| ||[[Saitama Prefecture]] || [[Ogawa, Saitama|Ogano]]
|-
| 29
| {{nihongo|[[ဟော့ဆဝရေတံခွန်]]|払沢の滝|Hossawa-no-taki}} 
| ||[[Tokyo]] || [[Hinohara, Tokyo|Hinohara]]
|-
| 30
| {{nihongo|[[ဟယတိုရေတံခွန်ကြီး]]|早戸大滝|Hayato Ōtaki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Kanagawa Prefecture]] || [[Sagamihara, Kanagawa|Sagamihara]]
|-
| 31
| {{nihongo|[[ရှဆုအိရေတံခွန်]]|洒水の滝|Shasui-no-taki}} 
| ||[[Yamakita, Kanagawa|Yamakita]]
|-
| 32
| {{nihongo|[[နနဆွတ်ဂမဂိုဒန်းရေတံခွန်]]|七ツ釜五段の滝|Nanatsugamagodan-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Yamanashi Prefecture]] || [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]]
|-
| 33
| {{nihongo|[[ခိတရှောဂျိရေတံခွန်]]|北精進ケ滝|Kitashōji-ga-taki}} 
| ||[[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]]
|-
| 34
| {{nihongo|[[ဆန်းဂရေတံခွန်]]|仙娥滝|Senga-taki}}
| ||[[Kōfu, Yamanashi|Kōfu]]
|-
| 35
| {{nihongo|[[ဆုဇုရေတံခွန်]]|鈴ヶ滝|Suzu-ka-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Niigata Prefecture]] || [[Murakami, Niigata|Murakami]]
|-
| 36
| {{nihongo|[[နအဲနရေတံခွန်]]|苗名滝|Naena-taki}} 
| ||[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]
|-
| 37
|{{nihongo|[[ဆိုးတခိရေတံခွန်]]|惣滝|Sō-taki}} 
| ||[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]
|-
| 38
| {{nihongo|[[ရှောမယောရေတံခွန်]]|称名滝|Shōmyō-daki}} 
| ||[[Toyama Prefecture]] || [[Tateyama, Toyama|Tateyama]]
|-
| 39
| {{nihongo|[[အုဘရေတံခွန်]]|姥ケ滝|Uba-ga-taki}} 
| ||[[Ishikawa Prefecture]] || [[Hakusan, Ishikawa|Hakusan]]
|-
| 40
| {{nihongo|[[ရူးဆိုးရေတံခွန်]]|龍双ケ滝|Ryūsō-ga-taki}} 
| ||[[Fukui Prefecture]] || [[Ikeda, Fukui|Ikeda]]
|-
| 41
| {{nihongo|[[ယောနခိုရေတံခွန်|ယောနခိုဒိုင်းဘခုဖုရေတံခွန်]]|米子大瀑布|Yonako-daibakufu}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Nagano Prefecture]] || [[Suzaka, Nagano|Suzaka]]
|-
| 42
| {{nihongo|[[ဆန်းဘွန်းရေတံခွန်]]|三本滝|Sanbon-daki}} 
| ||[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]]
|-
| 43
| {{nihongo|[[တဒချိရေတံခွန်]]|田立の滝|Tadachi-no-taki}} 
| ||[[Nagiso, Nagano|Nagiso]]
|-
| 44
| {{nihongo|[[နဲအိုရေတံခွန်]]|根尾の滝|Neo-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Gifu Prefecture]] || [[Gero, Gifu|Gero]]
|-
| 45
| {{nihongo|[[ဟိရယုရေတံခွန်ကြီး]]|平湯大滝|Hirayu Ōtaki}} 
| ||[[Takayama, Gifu|Takayama]]
|-
| 46
| {{nihongo|[[ယောရိုးရေတံခွန်]]|養老の滝|Yōrō-no-taki}} 
| ||[[Yōrō, Gifu|Yōrō]]
|-
| 47
| {{nihongo|[[အမိဒရေတံခွန်]]|阿弥陀ケ滝|Amida-ga-taki}} 
| ||[[Gujō, Gifu|Gujō]]
|-
| 48
| {{nihongo|[[အဘဲရေတံခွန်ကြီး]]|安倍の大滝|Abe no Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Shizuoka Prefecture]] || [[Aoi-ku, Shizuoka|Aoi-ku]], [[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]]
|-
| 49
| {{nihongo|[[ဂျောရန်းရေတံခွန်]]|浄蓮の滝|Jōren-no-taki}} 
| ||[[Itō, Shizuoka|Itō]]
|-
| 50
| {{nihongo|[[ရှိရအိတိုရေတံခွန်]]|白糸の滝|Shiraito-no-taki}}＋{{nihongo|[[Otodome Falls]]|音止めの滝|Otodome-no-taki}} 
| ||[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]
|-
| 51
| {{nihongo|[[Atera Seven Falls]]|阿寺の七滝|Atera-no-Nana-taki}} 
| ||[[Aichi Prefecture]] || [[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]]
|-
| 52
| {{nihongo|[[Nunobiki Falls (Mie)|Nunobiki Falls]]|布引の滝|Nunobi-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Mie Prefecture]] || [[Kumano, Mie|Kumano]]
|-
| 53
| {{nihongo|[[Akame Shijyūhachi Falls]]|赤目四十八滝|Akame Shijyūhachi-taki}} 
| ||[[Nabari, Mie|Nabari]]
|-
| 54
| {{nihongo|[[Nanatsugama Falls]]|七ツ釜滝|Nanatsugama-taki}} 
| ||[[Ōdai, Mie|Ōdai]]
|-
| 55
|{{nihongo|[[Yatsubuchi Falls]]|八ツ淵の滝|Yatsubuchi-no-taki}} 
| ||[[Shiga Prefecture]] || [[Takashima, Shiga|Takashima]]
|-
| 56
| {{nihongo|[[Kanabiki Falls]]|金引の滝|Kanabiki-no-taki}} 
| ||[[Kyoto Prefecture]] || [[Miyazu, Kyoto|Miyazu]]
|-
| 57
| {{nihongo|[[Minoo Falls]]|箕面滝|Minoo-no-taki}} 
| ||[[Osaka Prefecture]] || [[Minoh, Osaka|Minoh]]
|-
| 58
| {{nihongo|[[Harafudō Falls]]|原不動滝|Harafudō-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Hyōgo Prefecture]] || [[Shisō, Hyōgo|Hyōgo]]
|-
| 59
|{{nihongo|[[Saruo Falls]]|猿尾滝|Saruo-daki}} 
| ||[[Kami, Hyōgo (Mikata)|Kami]]
|-
| 60
| {{nihongo|[[Tendaki Falls]]|天滝|Tendaki}} 
| ||[[Yabu, Hyōgo|Yabu]]
|-
| 61
| {{nihongo|[[Nunobiki Falls]]|布引の滝|Nunobiki-no-taki}} 
| ||[[Kobe, Hyōgo|Kobe]]
|-
| 62
| {{nihongo|[[Somon Falls]]|双門の滝|Somon-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Nara Prefecture]] || [[Tenkawa, Nara|Tenkawa]]
|-
| 63
| {{nihongo|[[Fudōnanae Falls]]|不動七重滝|Fudōnanae-no-taki}} 
| ||[[Shimokitayama, Nara|Shimokitayama]]
|-
| 64
| {{nihongo|[[Sasa Falls]]|笹の滝|Sasa-no-taki}} 
| ||[[Totsukawa, Nara|Totsukawa]]
|-
| 65
| {{nihongo|[[Naka Falls]]|中の滝|Naka-no-taki}} 
| ||[[Kamikitayama, Nara|Kamikitayama]]
|-
| 66
| {{nihongo|[[Nachi Falls]]|那智滝|Nachi-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Wakayama Prefecture]] || [[Nachikatsuura, Wakayama|Nachikatsuura]]
|-
| 67
| {{nihongo|[[Kuwanoki Falls]]|桑ノ木の滝|Kuwanoki-no-taki}} 
| ||[[Shingū, Wakayama|Shingū]]
|-
| 68
| {{nihongo|[[Haso Falls]]|八草の滝|Haso-no-taki}} 
| ||[[Shirahama, Wakayama|Shirahama]]
|-
| 69
|{{nihongo|[[Daisen Falls]]|大山滝|Daisen-taki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Tottori Prefecture]] || [[Tōhaku, Tottori|Tōhaku]]
|-
| 70
| {{nihongo|[[Ame Falls]]|雨滝|Amedaki}} 
| ||[[Tottori, Tottori|Tottori]]
|-
| 71
| {{nihongo|[[Dangyō Falls]]|壇鏡の滝|Dangyō-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Shimane Prefecture]] || [[Okinoshima, Shimane|Okinoshima]]
|-
| 72
| {{nihongo|[[Ryūzuyae Falls]]|龍頭八重滝|Ryūzuyae-daki}} 
| ||[[Unnan, Shimane|Unnan]]
|-
| 73
| {{nihongo|[[Kanba Falls]]|神庭の滝|Kanba-no-taki}} 
| ||[[Okayama Prefecture]] || [[Maniwa, Okayama|Maniwa]]
|-
| 74
| {{nihongo|[[Jōsei Falls]]|常清滝|Jōsei-daki}} 
| ||[[Hiroshima Prefecture]] || [[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]]
|-
| 75
| {{nihongo|[[Jakuchikyō Goryū Falls]]|寂地峡五竜の滝|Jakuchikyō Goryū-no-taki}} 
| ||[[Yamaguchi Prefecture]] || [[Iwakuni, Yamaguchi|Iwakuni]]
|-
| 76
| {{nihongo|[[Ōgama Falls]]|大釜の滝|Ōgama-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Tokushima Prefecture]] || [[Naka, Tokushima|Naka]]
|-
| 77
| {{nihongo|[[Todoroki Kujyūku Falls]]|轟九十九滝|Todoroki kujyūku-taki}} 
| ||[[Kaiyō, Tokushima|Kaiyō]]
|-
| 78
| {{nihongo|[[Amagoi Falls]]|雨乞の滝|Amagoi-no-taki}} 
| ||[[Kamiyama, Tokushima|Kamiyama]]
|-
| 79
| {{nihongo|[[Yukiwa Falls]]|雪輪の滝|Yukiwa-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Ehime Prefecture]] || [[Uwajima, Ehime|Uwajima]]
|-
| 80
| {{nihongo|[[Goraikō Falls]]|御来光の滝|Goraikō-no-taki}} 
| ||[[Kumakōgen, Ehime|Kumakōgen]]
|-
| 81
| {{nihongo|[[Ryūō Falls]]|龍王の滝|Ryūō-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Kōchi Prefecture]] || [[Ōtoyo, Kōchi|Ōtoyo]]
|-
| 82
| {{nihongo|[[Todoro Falls]]|轟の滝|Todoro-no-taki}} 
| ||[[Kami, Kōchi|Kami]]
|-
| 83
| {{nihongo|[[Ōtaru Falls]]|大樽の滝|Ōtaru-no-taki}} 
| ||[[Ochi, Kōchi|Ochi]]
|-
| 84
| {{nihongo|[[Kannon Falls]]|観音の滝 |Kannon-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Saga Prefecture]] || [[Karatsu, Saga|Karatsu]]
|-
| 85
| {{nihongo|[[Mikaeri Falls]]|見帰りの滝|Mikaeri-no-taki}} 
| ||[[Karatsu, Saga|Karatsu]]
|-
| 86
| {{nihongo|[[Yonjyūsanman Falls]]|四十三万滝|Yonjyūsanman-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Kumamoto Prefecture]] || [[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]]
|-
| 87
| {{nihongo|[[Sendantodoro Falls]]|栴壇轟の滝|Sendantodoro-no-taki}} 
| ||[[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]]
|-
| 88
| {{nihongo|[[Sugaruga Falls]]|数鹿流ヶ滝|Sugaruga-taki}} 
| ||[[Minamiaso, Kumamoto|Minamiaso]]
|-
| 89
| {{nihongo|[[Kaname Falls]]|鹿目の滝|Kaname-no-taki}} 
| ||[[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]]
|-
| 90
| {{nihongo|[[Higashishiiya Falls]]|東椎屋の滝|Higashishiiya-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Ōita Prefecture]] || [[Usa, Ōita|Usa]]
|-
| 91
| {{nihongo|[[Harajiri Falls]]|原尻の滝|Harajiri-no-taki}} 
| ||[[Bungo-ōno, Ōita|Bungo-ōno]]
|-
| 92
| {{nihongo|[[Shindō Falls]]|震動の滝|Shindō-no-taki}} 
| ||[[Kokonoe, Ōita|Kokonoe]]
|-
| 93
| {{nihongo|[[Nishishiiya Falls]]|西椎屋の滝|Nishishiiya-no-taki}} 
| ||[[Kusu, Ōita|Kusu]]
|-
| 94
| {{nihongo|[[Sekinoo Falls]]|関之尾滝|Sekinoo-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Miyazaki Prefecture]] || [[Miyakonojō, Miyazaki|Miyakonojō]]
|-
| 95
| {{nihongo|[[Yatogi Falls]]|矢研の滝|Yatogi-no-taki}} 
| ||[[Tsuno, Miyazaki|Tsuno]]
|-
| 96
| {{nihongo|[[Mukabaki Falls]]|むかばきの滝|Mukabaki-no-taki}} 
| ||[[Nobeoka, Miyazaki|Nobeoka]]
|-
| 97
| {{nihongo|[[Manai Falls]]|真名井の滝|Manai-no-taki}} 
| ||[[Takachiho, Miyazaki|Takachiho]]
|-
| 98
| {{nihongo|[[Ryūmon Falls]]|龍門滝|Ryūmon-daki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Kagoshima Prefecture]] || [[Kajiki, Kagoshima|Kajiki]]
|-
| 99
| {{nihongo|[[Ōko Falls]]|大川の滝|Ōko-no-taki}} 
| ||[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]
|-
| 100
|{{nihongo|[[Mariyudu Falls]]|マリユドゥの滝|Mariyudu-no-taki}} 
| ||[[Okinawa Prefecture]] || [[Taketomi, Okinawa|Taketomi]]
|}

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery&gt;
File:Hagoromonotaki.jpg|1. [[Hagoromo Falls]]
File: Inkura.jpg|2. Inkura Falls
File:Garoh-Fall.jpg|3. [[Garō Falls]]
File:Ginganotaki.jpg|4. [[Ryusei-Ginga Falls]]
File:Asiribetu.jpg|5. [[Ashiribetsu Falls]]
File:Oshinkoshin-no-taki.jpg|6. [[Oshinkoshin Falls]]
File:Kurokumanotaki.jpg|7. [[Kurokuma Falls]]
File: Waterfall of Fudou in Hatimantai.JPG|9. Fudō Falls
File:Akiu Otaki.jpg|10. [[Akiu Great Falls]]
File:Sankai_no_taki_5nov07.jpg|11. [[Sankai Falls]]
File:Nanataki Falls 2008-02-29.jpg|12. [[Nanataki Falls]]
File:Chagama-no-taki.jpg|13. [[Chagama Falls]]
File:Hottainotaki_20070716.jpg|14. [[Hōttai Falls]]
File: Yasu no taki.jpg|15. Yasu Falls
File: Namekawa-falls.jpg|16. Namekawa Great Falls
File: Shiraito no taki Waterfall (Yamagata).jpg|17. Shiraito Falls
File: Nanatsu waterfall.JPG|18. Nanatsu Falls
File:Otsujigataki.jpg|19. [[Otsuji Falls]]
File:Sanjo falls.jpg|20. [[Sanjō Falls]]
File: Choshi-ga-taki.jpg|21. Chōshi Falls
File:Fukuroda-no-taki.jpg|22. [[Fukuroda Falls]]
File:Kegon falls nikko 2006-11-04.jpg|23. [[Kegon Falls]]
File: Kirifuri Falls 20090719.jpg|24. Kirifuri Falls
File:Fukiware.jpg|25. [[Fukiware Falls]]
File: Jofu-no-taki.jpg|26. Jōfu Falls
File: Tanashitahudotaki.jpg|27. Tanashita no Fudō Falls
File:Hossawa Falls.jpg|29. [[Hossawa Falls]]
File:Hayato-ootaki.jpg|30. [[Hayato Great Falls]]
File:Shasui Falls 01.jpg|31. [[Shasui Falls]]
File: Nishizawa-Valley.jpg|32. Nanatsugamagodan Falls
File: 精進ヶ滝.jpg|33. Kitashōji Falls
File:Shosenkyo-Waterfall.jpg|34. [[Senga Falls]]
File: Naena waterfall.JPG|36. Naena Falls
File: So Falls.jpg|37. Sōtaki Falls
File:Shomyo-daki 1.jpg|38. [[Shōmyō Falls]]
File: Ubaga waterfall.JPG|39.Uba Falls
File: 龍双ヶ滝初夏.jpg|40. Ryūsō Falls
File:Yonakodaibakufu.jpg|41. [[Yonako Falls|Yonako Daibakufu Falls]]
File:Sanbon Falls Koono.jpg|42. [[Sanbon Falls]]
File:Tengadaki.jpg|43. [[Tadachi Falls]]
File:Neo Falls.jpg|44. Neo Falls
File:Hirayu Falls 1.jpg|45. [[Hirayu Great Falls]]
File:Yoro-no-taki.jpg|46. [[Yōrō Falls]]
File:Jpn gifu gujyou amidagataki 20090527.jpg|47. [[Amida Falls]]
File:安倍の大滝002_MG_0085.jpg|48. [[Abe Great Falls]]
File:Joren-no-taki 2004-11-24.jpg|49. [[Jōren Falls]]
File:N2 Shiraito Falls 2.jpg|50. [[Shiraito Falls]]
File:Otodome Falls April 2005.jpg|50. [[Otodome Falls]]
File:Atera Nana Falls.jpg|51. [[Atera Seven Falls]]
File: Nunobiki-no-taki mie.jpg|52. Nunobiki Falls
File:Akame48Taki FudoTaki.jpg|53. [[Akame Shijyūhachi Falls]]
File: 七ツ釜滝.jpg|54. Nanatsukgama Falls
File: Waterfall of Kanabiki.JPG|56. Kanabiki Falls
File:Minoonotaki.jpg|57. [[Minoo Falls]]
File:Harafudou Falls 01.JPG|58. [[Harafudō Falls]]
File:Saruo falls 01.JPG|59. [[Saruo Falls]]
File:Tendaki 02.JPG|60. [[Tendaki Falls]]
File:Odaki is the greatest fall of the Nunobiki Falls.jpg|61. [[Nunobiki Falls]]
File: FudoNanae taki.JPG|63. Fudōnanae Falls
File: Sasa-no-taki.jpg|64. Sasa Falls
File:Nachi waterfall 01.jpg|66. [[Nachi Falls]]
File: Kuwanoki-no-taki.jpg|67. Kuwanoki Falls
File: Haso no taki.JPG|68. Haso Falls
File:Daisendaki 02.jpg|69. [[Daisen Fall]]
File:Amedaki 02.JPG|70. [[Amedaki Falls]]
File: Dangyo falls1.JPG|71. Dangyō Falls
File:Ryuuzugadaki Odaki.JPG|72. [[Ryūzuyae Falls]]
File:Kanba Falls.JPG|73. [[Kanba Falls]]
File:Jousei Waterfall.JPG|74. [[Jōsei Falls]]
File: Ryūzu-no-taki Jakuchikyō.jpg|75. Jakuchikyō Goryū Falls
File:Ogama Falls 01.JPG|76. [[Ōgama Falls]]
File:Todoroki Watefalls 02.JPG|77. [[Todoroki Kujyūku Falls]]
File:Amagoi Waterfalls 06.JPG|78. [[Amagoi Falls]]
File:Yukiwa no Taki 02.JPG|79. [[Yukiwa Falls]]
File:Goraiko Falls in 2004.jpg|80. [[Goraikō Falls]]
File:Ryuo Falls 04.JPG|81. [[Ryūō Falls]]
File:Todoro no Taki 02.JPG|82. [[Todoro Falls]]
File:Otaru Falls 02.JPG|83. [[Ōtaru Falls]]
File: Waterfall of Mikaeri.JPG|85. Mikaeri Falls
File: SendanTodoro no Taki.JPG|87. Sendantodoro Falls
File: Sugaruga Fall Aso 2009.JPG|88. Sukaruga Falls
File: Kaname Otaki.JPG|89. Kaname Falls
File:Harajirinotaki.jpg|91. [[Harajiri Falls]]
File: Shindo Waterfalls 01.JPG|92. Shindō Falls
File:Nishishiyanotaki Waterfall.jpg|93. [[Nishishiiya Falls]]
File:Sekinoo_falls.jpg|94. [[Sekinoo Falls]]
File: Yatogi Waterfall 2009 001.JPG|95. Yatogi Falls
File:Takachiho Gorge by boat.jpg|97. [[Manai Falls]]
File: Ryūmondaki Kagoshima.jpg|98. Ryūmon Falls
File:Ooko Falls in Yaku Island.jpg|99. [[Ōko Falls]]
File:Mariyudo iriomote 2007-04-05.jpg|100. [[Mariyudu Falls]]
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.mustlovejapan.com/feature/waterfall/ Must Love Japan]
*[http://park10.wakwak.com/~wwww/jwfall.html The Best 100 Waterfalls of Japan]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>7vrof46mbq5wnrs7fsnjl08o9vq67iv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053486</id>
      <parentid>1053485</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:57:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* စာရင်း */</comment>
      <origin>1053486</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20387" sha1="fbxwiiir48znz60cg0ga95m9ic6hz5e" xml:space="preserve">{{More citations needed|date=December 2009}}

ဤရေတံခွန်များစာရင်းသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်၌ ဂျပန်နိုင်ငံသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနက ပြုစုထားသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရေတံခွန် ၁၀၀ (日本の滝百選, Nihon no taki hyakusen) ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ဂျပန်နိုင်ငံအစိုးရက ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နာမည်ကြီးသည့် ရေတံခွန် ၅၁၇ ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုရေတံခွန်များထဲမှ ရေတံခွန်များစွာတို့သည် ဝေးကွာသည့် တောင်တန်းများ ရှိရာတွင် တည်ရှိသည်။ များမကြာမီကာလများအတွင်း တောင်တက်ခြင်းနှင့် ခရီးသွားခြင်း လုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာသဖြင့် ခရီးသွားများလည်း တိုးပွားလာခဲ့သည်။

==စာရင်း==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ One Hundred Waterfalls of Japan
! # !! အမည် 
!နေရာ!! ခရိုင် သို့မဟုတ် စီရင်စု!! မြို့ သို့မဟုတ် ရွာ
|-
| 1
| {{nihongo|[[ဟဂိုရိုမိုရေတံခွန်]]|羽衣の滝|Hagoromo-no-taki}}
| {{coord|43|37|38.3|N|142|47|12.5|E|display=inline}}
| rowspan=&quot;6&quot; | [[Hokkaidō]] || [[Higashikawa, Hokkaidō|Higashikawa]]
|-
| 2
| {{nihongo|[[အင်းခုရရေတံခွန်]]|インクラの滝|Inkura-no-taki}} 
| ||[[Shiraoi, Hokkaidō|Shiraoi]]
|-
| 3
| {{nihongo|[[ဂရိုးရေတံခွန်]]|&quot;飛竜&quot;賀老の滝|”Hiryū“ Garō-no-taki}} 
| ||[[Shimamaki, Hokkaidō|Shimamaki]]
|-
| 4
| {{nihongo|[[ရူးဆဲဂင်းဂရေတံခွန်]]|流星・銀河の滝|Ryūsei-Ginga-no-taki}} 
| ||[[Kamikawa, Hokkaidō|Kamikawa]]
|-
| 5
| {{nihongo|[[အရှိရိဘဲဆွတ်ရေတံခွန်]]|アシリベツの滝|Ashiribetsu-no-taki}} 
| ||[[Minami-ku, Sapporo|Minami-ku]], [[Sapporo, Hokkaidō|Sapporo]]
|-
| 6
| {{nihongo|[[အိုရှင်းခိုရှင်းရေတံခွန်]]|オシンコシンの滝|Oshinkoshin-no-taki}} 
| ||[[Shari, Hokkaidō|Shari]]
|-
| 7
| {{nihongo|[[ခုရိုခုမရေတံခွန်]]|くろくまの滝|Kurokuma-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Aomori Prefecture]] || [[Ajigasawa, Aomori|Ajigasawa]]
|-
| 8
| {{nihongo|[[မဆွတ်မိရေတံခွန်]]|松見の滝|Matsumi-no-taki}} 
| ||[[Towada, Aomori|Towada]]
|-
| 9
| {{nihongo|[[ဖုဒိုးရေတံခွန်]]|不動の滝|Fudō-no-taki}} 
| ||[[Iwate Prefecture]] || [[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]]
|-
| 10
| {{nihongo|[[အခိအုရေတံခွန်ကြီး]]|秋保大滝|Akiu-Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Miyagi Prefecture]] || [[Taihaku-ku, Sendai|Taihaku-ku]], [[Sendai]]
|-
| 11
| {{nihongo|[[ဆန်းခိုင်ရေတံခွန်]]|三階の滝|Sankai-no-taki}} 
| ||[[Zao, Miyagi|Zao]]
|-
| 12
| {{nihongo|[[နနတခိရေတံခွန်]]|七滝|Nanataki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Akita Prefecture]] || [[Kosaka, Akita|Kosaka]]
|-
| 13
| {{nihongo|[[ချဂမရေတံခွန်]]|茶釜の滝|Chagama-no-taki}} 
| ||[[Kazuno, Akita|Kazuno]]
|-
| 14
| {{nihongo|[[ဟော့တိုင်းရေတံခွန်]]|法体の滝|Hottai-no-taki}} 
| ||[[Yurihonjō, Akita|Yurihonjō]]
|-
| 15
| {{nihongo|[[ယဆုရေတံခွန်]]|安の滝|Yasu-no-taki}} 
| ||[[Kitaakita, Akita|Kitaakita]]
|-
| 16
| {{nihongo|[[နမဲခဝရေတံခွန်ကြီး]]|滑川の大滝|Namekawa-no-Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Yamagata Prefecture]] || [[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]]
|-
| 17
| {{nihongo|[[ရှိရအိတိုရေတံခွန် (ယမဂတ)|ရှိရအိတိုရေတံခွန်]]|白糸の滝|Shiraito-no-taki}} 
| ||[[Tozawa, Yamagata|Tozawa]]
|-
| 18
| {{nihongo|[[နနဆွတ်ရေတံခွန်]]|七ツ滝|Nanatsu-taki}} 
| ||[[Tsuruoka, Yamagata|Tsuruoka]]
|-
| 19
| {{nihongo|[[အိုဆွတ်ဂျိရေတံခွန်]]|乙字ケ滝|Otsuji-ga-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Fukushima Prefecture]] || [[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]]
|-
| 20
|{{nihongo|[[ဆန်းဂျောရေတံခွန်]]|三条の滝|Sanjō-no-taki}}
| ||[[Hinoemata, Fukushima|Hinoemata]]
|-
| 21
| {{nihongo|[[ချောရှိရေတံခွန်]]|銚子ケ滝|Chōshi-ga-taki}} 
| ||[[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]]
|-
| 22
| {{nihongo|[[ဖုခုရိုဒရေတံခွန်]]|袋田の滝|Fukuroda-no-taki}} 
| ||[[Ibaraki Prefecture]] || [[Daigo, Ibaraki|Daigo]]
|-
| 23
| {{nihongo|[[ခဲဂွန်ရေတံခွန်]]| 華厳滝|Kegon-no-taki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Tochigi Prefecture]] || [[Nikko, Tochigi|Nikko]]
|-
| 24
| {{nihongo|[[ခိရိဖုရိရေတံခွန်]]|霧降の滝|Kirifuri-no-taki}} 
| ||[[Nikko, Tochigi|Nikko]]
|-
| 25
| {{nihongo|[[ဖုခိဝရဲရေတံခွန်]]|吹割の滝|Fukiware-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Gunma Prefecture]] || [[Numata, Gunma|Namata]]
|-
| 26
| {{nihongo|[[ဂျောဖုရေတံခွန်]]|常布の滝|Jōfu-no-taki}} 
| ||[[Kusatsu, Gunma|Kusatsu]]
|-
| 27
| {{nihongo|[[တနရှိတနော့ဖုဒိုးရေတံခွန်]]|棚下の不動滝|Tanashita-no-Fudō-no-taki}} 
| ||[[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]]
|-
| 28
| {{nihongo|[[မရုဂမိရေတံခွန်]]|丸神の滝|Marugami-no-taki}} 
| ||[[Saitama Prefecture]] || [[Ogawa, Saitama|Ogano]]
|-
| 29
| {{nihongo|[[ဟော့ဆဝရေတံခွန်]]|払沢の滝|Hossawa-no-taki}} 
| ||[[Tokyo]] || [[Hinohara, Tokyo|Hinohara]]
|-
| 30
| {{nihongo|[[ဟယတိုရေတံခွန်ကြီး]]|早戸大滝|Hayato Ōtaki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Kanagawa Prefecture]] || [[Sagamihara, Kanagawa|Sagamihara]]
|-
| 31
| {{nihongo|[[ရှဆုအိရေတံခွန်]]|洒水の滝|Shasui-no-taki}} 
| ||[[Yamakita, Kanagawa|Yamakita]]
|-
| 32
| {{nihongo|[[နနဆွတ်ဂမဂိုဒန်းရေတံခွန်]]|七ツ釜五段の滝|Nanatsugamagodan-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Yamanashi Prefecture]] || [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]]
|-
| 33
| {{nihongo|[[ခိတရှောဂျိရေတံခွန်]]|北精進ケ滝|Kitashōji-ga-taki}} 
| ||[[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]]
|-
| 34
| {{nihongo|[[ဆန်းဂရေတံခွန်]]|仙娥滝|Senga-taki}}
| ||[[Kōfu, Yamanashi|Kōfu]]
|-
| 35
| {{nihongo|[[ဆုဇုရေတံခွန်]]|鈴ヶ滝|Suzu-ka-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Niigata Prefecture]] || [[Murakami, Niigata|Murakami]]
|-
| 36
| {{nihongo|[[နအဲနရေတံခွန်]]|苗名滝|Naena-taki}} 
| ||[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]
|-
| 37
|{{nihongo|[[ဆိုးတခိရေတံခွန်]]|惣滝|Sō-taki}} 
| ||[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]
|-
| 38
| {{nihongo|[[ရှောမယောရေတံခွန်]]|称名滝|Shōmyō-daki}} 
| ||[[Toyama Prefecture]] || [[Tateyama, Toyama|Tateyama]]
|-
| 39
| {{nihongo|[[အုဘရေတံခွန်]]|姥ケ滝|Uba-ga-taki}} 
| ||[[Ishikawa Prefecture]] || [[Hakusan, Ishikawa|Hakusan]]
|-
| 40
| {{nihongo|[[ရူးဆိုးရေတံခွန်]]|龍双ケ滝|Ryūsō-ga-taki}} 
| ||[[Fukui Prefecture]] || [[Ikeda, Fukui|Ikeda]]
|-
| 41
| {{nihongo|[[ယောနခိုရေတံခွန်|ယောနခိုဒိုင်းဘခုဖုရေတံခွန်]]|米子大瀑布|Yonako-daibakufu}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Nagano Prefecture]] || [[Suzaka, Nagano|Suzaka]]
|-
| 42
| {{nihongo|[[ဆန်းဘွန်းရေတံခွန်]]|三本滝|Sanbon-daki}} 
| ||[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]]
|-
| 43
| {{nihongo|[[တဒချိရေတံခွန်]]|田立の滝|Tadachi-no-taki}} 
| ||[[Nagiso, Nagano|Nagiso]]
|-
| 44
| {{nihongo|[[နဲအိုရေတံခွန်]]|根尾の滝|Neo-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Gifu Prefecture]] || [[Gero, Gifu|Gero]]
|-
| 45
| {{nihongo|[[ဟိရယုရေတံခွန်ကြီး]]|平湯大滝|Hirayu Ōtaki}} 
| ||[[Takayama, Gifu|Takayama]]
|-
| 46
| {{nihongo|[[ယောရိုးရေတံခွန်]]|養老の滝|Yōrō-no-taki}} 
| ||[[Yōrō, Gifu|Yōrō]]
|-
| 47
| {{nihongo|[[အမိဒရေတံခွန်]]|阿弥陀ケ滝|Amida-ga-taki}} 
| ||[[Gujō, Gifu|Gujō]]
|-
| 48
| {{nihongo|[[အဘဲရေတံခွန်ကြီး]]|安倍の大滝|Abe no Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Shizuoka Prefecture]] || [[Aoi-ku, Shizuoka|Aoi-ku]], [[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]]
|-
| 49
| {{nihongo|[[ဂျောရန်းရေတံခွန်]]|浄蓮の滝|Jōren-no-taki}} 
| ||[[Itō, Shizuoka|Itō]]
|-
| 50
| {{nihongo|[[ရှိရအိတိုရေတံခွန်]]|白糸の滝|Shiraito-no-taki}}＋{{nihongo|[[အိုတိုဒိုမဲရေတံခွန်]]|音止めの滝|Otodome-no-taki}} 
| ||[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]
|-
| 51
| {{nihongo|[[Atera Seven Falls]]|阿寺の七滝|Atera-no-Nana-taki}} 
| ||[[Aichi Prefecture]] || [[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]]
|-
| 52
| {{nihongo|[[Nunobiki Falls (Mie)|Nunobiki Falls]]|布引の滝|Nunobi-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Mie Prefecture]] || [[Kumano, Mie|Kumano]]
|-
| 53
| {{nihongo|[[Akame Shijyūhachi Falls]]|赤目四十八滝|Akame Shijyūhachi-taki}} 
| ||[[Nabari, Mie|Nabari]]
|-
| 54
| {{nihongo|[[Nanatsugama Falls]]|七ツ釜滝|Nanatsugama-taki}} 
| ||[[Ōdai, Mie|Ōdai]]
|-
| 55
|{{nihongo|[[Yatsubuchi Falls]]|八ツ淵の滝|Yatsubuchi-no-taki}} 
| ||[[Shiga Prefecture]] || [[Takashima, Shiga|Takashima]]
|-
| 56
| {{nihongo|[[Kanabiki Falls]]|金引の滝|Kanabiki-no-taki}} 
| ||[[Kyoto Prefecture]] || [[Miyazu, Kyoto|Miyazu]]
|-
| 57
| {{nihongo|[[Minoo Falls]]|箕面滝|Minoo-no-taki}} 
| ||[[Osaka Prefecture]] || [[Minoh, Osaka|Minoh]]
|-
| 58
| {{nihongo|[[Harafudō Falls]]|原不動滝|Harafudō-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Hyōgo Prefecture]] || [[Shisō, Hyōgo|Hyōgo]]
|-
| 59
|{{nihongo|[[Saruo Falls]]|猿尾滝|Saruo-daki}} 
| ||[[Kami, Hyōgo (Mikata)|Kami]]
|-
| 60
| {{nihongo|[[Tendaki Falls]]|天滝|Tendaki}} 
| ||[[Yabu, Hyōgo|Yabu]]
|-
| 61
| {{nihongo|[[Nunobiki Falls]]|布引の滝|Nunobiki-no-taki}} 
| ||[[Kobe, Hyōgo|Kobe]]
|-
| 62
| {{nihongo|[[Somon Falls]]|双門の滝|Somon-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Nara Prefecture]] || [[Tenkawa, Nara|Tenkawa]]
|-
| 63
| {{nihongo|[[Fudōnanae Falls]]|不動七重滝|Fudōnanae-no-taki}} 
| ||[[Shimokitayama, Nara|Shimokitayama]]
|-
| 64
| {{nihongo|[[Sasa Falls]]|笹の滝|Sasa-no-taki}} 
| ||[[Totsukawa, Nara|Totsukawa]]
|-
| 65
| {{nihongo|[[Naka Falls]]|中の滝|Naka-no-taki}} 
| ||[[Kamikitayama, Nara|Kamikitayama]]
|-
| 66
| {{nihongo|[[Nachi Falls]]|那智滝|Nachi-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Wakayama Prefecture]] || [[Nachikatsuura, Wakayama|Nachikatsuura]]
|-
| 67
| {{nihongo|[[Kuwanoki Falls]]|桑ノ木の滝|Kuwanoki-no-taki}} 
| ||[[Shingū, Wakayama|Shingū]]
|-
| 68
| {{nihongo|[[Haso Falls]]|八草の滝|Haso-no-taki}} 
| ||[[Shirahama, Wakayama|Shirahama]]
|-
| 69
|{{nihongo|[[Daisen Falls]]|大山滝|Daisen-taki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Tottori Prefecture]] || [[Tōhaku, Tottori|Tōhaku]]
|-
| 70
| {{nihongo|[[Ame Falls]]|雨滝|Amedaki}} 
| ||[[Tottori, Tottori|Tottori]]
|-
| 71
| {{nihongo|[[Dangyō Falls]]|壇鏡の滝|Dangyō-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Shimane Prefecture]] || [[Okinoshima, Shimane|Okinoshima]]
|-
| 72
| {{nihongo|[[Ryūzuyae Falls]]|龍頭八重滝|Ryūzuyae-daki}} 
| ||[[Unnan, Shimane|Unnan]]
|-
| 73
| {{nihongo|[[Kanba Falls]]|神庭の滝|Kanba-no-taki}} 
| ||[[Okayama Prefecture]] || [[Maniwa, Okayama|Maniwa]]
|-
| 74
| {{nihongo|[[Jōsei Falls]]|常清滝|Jōsei-daki}} 
| ||[[Hiroshima Prefecture]] || [[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]]
|-
| 75
| {{nihongo|[[Jakuchikyō Goryū Falls]]|寂地峡五竜の滝|Jakuchikyō Goryū-no-taki}} 
| ||[[Yamaguchi Prefecture]] || [[Iwakuni, Yamaguchi|Iwakuni]]
|-
| 76
| {{nihongo|[[Ōgama Falls]]|大釜の滝|Ōgama-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Tokushima Prefecture]] || [[Naka, Tokushima|Naka]]
|-
| 77
| {{nihongo|[[Todoroki Kujyūku Falls]]|轟九十九滝|Todoroki kujyūku-taki}} 
| ||[[Kaiyō, Tokushima|Kaiyō]]
|-
| 78
| {{nihongo|[[Amagoi Falls]]|雨乞の滝|Amagoi-no-taki}} 
| ||[[Kamiyama, Tokushima|Kamiyama]]
|-
| 79
| {{nihongo|[[Yukiwa Falls]]|雪輪の滝|Yukiwa-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Ehime Prefecture]] || [[Uwajima, Ehime|Uwajima]]
|-
| 80
| {{nihongo|[[Goraikō Falls]]|御来光の滝|Goraikō-no-taki}} 
| ||[[Kumakōgen, Ehime|Kumakōgen]]
|-
| 81
| {{nihongo|[[Ryūō Falls]]|龍王の滝|Ryūō-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Kōchi Prefecture]] || [[Ōtoyo, Kōchi|Ōtoyo]]
|-
| 82
| {{nihongo|[[Todoro Falls]]|轟の滝|Todoro-no-taki}} 
| ||[[Kami, Kōchi|Kami]]
|-
| 83
| {{nihongo|[[Ōtaru Falls]]|大樽の滝|Ōtaru-no-taki}} 
| ||[[Ochi, Kōchi|Ochi]]
|-
| 84
| {{nihongo|[[Kannon Falls]]|観音の滝 |Kannon-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Saga Prefecture]] || [[Karatsu, Saga|Karatsu]]
|-
| 85
| {{nihongo|[[Mikaeri Falls]]|見帰りの滝|Mikaeri-no-taki}} 
| ||[[Karatsu, Saga|Karatsu]]
|-
| 86
| {{nihongo|[[Yonjyūsanman Falls]]|四十三万滝|Yonjyūsanman-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Kumamoto Prefecture]] || [[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]]
|-
| 87
| {{nihongo|[[Sendantodoro Falls]]|栴壇轟の滝|Sendantodoro-no-taki}} 
| ||[[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]]
|-
| 88
| {{nihongo|[[Sugaruga Falls]]|数鹿流ヶ滝|Sugaruga-taki}} 
| ||[[Minamiaso, Kumamoto|Minamiaso]]
|-
| 89
| {{nihongo|[[Kaname Falls]]|鹿目の滝|Kaname-no-taki}} 
| ||[[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]]
|-
| 90
| {{nihongo|[[Higashishiiya Falls]]|東椎屋の滝|Higashishiiya-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Ōita Prefecture]] || [[Usa, Ōita|Usa]]
|-
| 91
| {{nihongo|[[Harajiri Falls]]|原尻の滝|Harajiri-no-taki}} 
| ||[[Bungo-ōno, Ōita|Bungo-ōno]]
|-
| 92
| {{nihongo|[[Shindō Falls]]|震動の滝|Shindō-no-taki}} 
| ||[[Kokonoe, Ōita|Kokonoe]]
|-
| 93
| {{nihongo|[[Nishishiiya Falls]]|西椎屋の滝|Nishishiiya-no-taki}} 
| ||[[Kusu, Ōita|Kusu]]
|-
| 94
| {{nihongo|[[Sekinoo Falls]]|関之尾滝|Sekinoo-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Miyazaki Prefecture]] || [[Miyakonojō, Miyazaki|Miyakonojō]]
|-
| 95
| {{nihongo|[[Yatogi Falls]]|矢研の滝|Yatogi-no-taki}} 
| ||[[Tsuno, Miyazaki|Tsuno]]
|-
| 96
| {{nihongo|[[Mukabaki Falls]]|むかばきの滝|Mukabaki-no-taki}} 
| ||[[Nobeoka, Miyazaki|Nobeoka]]
|-
| 97
| {{nihongo|[[Manai Falls]]|真名井の滝|Manai-no-taki}} 
| ||[[Takachiho, Miyazaki|Takachiho]]
|-
| 98
| {{nihongo|[[Ryūmon Falls]]|龍門滝|Ryūmon-daki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Kagoshima Prefecture]] || [[Kajiki, Kagoshima|Kajiki]]
|-
| 99
| {{nihongo|[[Ōko Falls]]|大川の滝|Ōko-no-taki}} 
| ||[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]
|-
| 100
|{{nihongo|[[Mariyudu Falls]]|マリユドゥの滝|Mariyudu-no-taki}} 
| ||[[Okinawa Prefecture]] || [[Taketomi, Okinawa|Taketomi]]
|}

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery&gt;
File:Hagoromonotaki.jpg|1. [[Hagoromo Falls]]
File: Inkura.jpg|2. Inkura Falls
File:Garoh-Fall.jpg|3. [[Garō Falls]]
File:Ginganotaki.jpg|4. [[Ryusei-Ginga Falls]]
File:Asiribetu.jpg|5. [[Ashiribetsu Falls]]
File:Oshinkoshin-no-taki.jpg|6. [[Oshinkoshin Falls]]
File:Kurokumanotaki.jpg|7. [[Kurokuma Falls]]
File: Waterfall of Fudou in Hatimantai.JPG|9. Fudō Falls
File:Akiu Otaki.jpg|10. [[Akiu Great Falls]]
File:Sankai_no_taki_5nov07.jpg|11. [[Sankai Falls]]
File:Nanataki Falls 2008-02-29.jpg|12. [[Nanataki Falls]]
File:Chagama-no-taki.jpg|13. [[Chagama Falls]]
File:Hottainotaki_20070716.jpg|14. [[Hōttai Falls]]
File: Yasu no taki.jpg|15. Yasu Falls
File: Namekawa-falls.jpg|16. Namekawa Great Falls
File: Shiraito no taki Waterfall (Yamagata).jpg|17. Shiraito Falls
File: Nanatsu waterfall.JPG|18. Nanatsu Falls
File:Otsujigataki.jpg|19. [[Otsuji Falls]]
File:Sanjo falls.jpg|20. [[Sanjō Falls]]
File: Choshi-ga-taki.jpg|21. Chōshi Falls
File:Fukuroda-no-taki.jpg|22. [[Fukuroda Falls]]
File:Kegon falls nikko 2006-11-04.jpg|23. [[Kegon Falls]]
File: Kirifuri Falls 20090719.jpg|24. Kirifuri Falls
File:Fukiware.jpg|25. [[Fukiware Falls]]
File: Jofu-no-taki.jpg|26. Jōfu Falls
File: Tanashitahudotaki.jpg|27. Tanashita no Fudō Falls
File:Hossawa Falls.jpg|29. [[Hossawa Falls]]
File:Hayato-ootaki.jpg|30. [[Hayato Great Falls]]
File:Shasui Falls 01.jpg|31. [[Shasui Falls]]
File: Nishizawa-Valley.jpg|32. Nanatsugamagodan Falls
File: 精進ヶ滝.jpg|33. Kitashōji Falls
File:Shosenkyo-Waterfall.jpg|34. [[Senga Falls]]
File: Naena waterfall.JPG|36. Naena Falls
File: So Falls.jpg|37. Sōtaki Falls
File:Shomyo-daki 1.jpg|38. [[Shōmyō Falls]]
File: Ubaga waterfall.JPG|39.Uba Falls
File: 龍双ヶ滝初夏.jpg|40. Ryūsō Falls
File:Yonakodaibakufu.jpg|41. [[Yonako Falls|Yonako Daibakufu Falls]]
File:Sanbon Falls Koono.jpg|42. [[Sanbon Falls]]
File:Tengadaki.jpg|43. [[Tadachi Falls]]
File:Neo Falls.jpg|44. Neo Falls
File:Hirayu Falls 1.jpg|45. [[Hirayu Great Falls]]
File:Yoro-no-taki.jpg|46. [[Yōrō Falls]]
File:Jpn gifu gujyou amidagataki 20090527.jpg|47. [[Amida Falls]]
File:安倍の大滝002_MG_0085.jpg|48. [[Abe Great Falls]]
File:Joren-no-taki 2004-11-24.jpg|49. [[Jōren Falls]]
File:N2 Shiraito Falls 2.jpg|50. [[Shiraito Falls]]
File:Otodome Falls April 2005.jpg|50. [[Otodome Falls]]
File:Atera Nana Falls.jpg|51. [[Atera Seven Falls]]
File: Nunobiki-no-taki mie.jpg|52. Nunobiki Falls
File:Akame48Taki FudoTaki.jpg|53. [[Akame Shijyūhachi Falls]]
File: 七ツ釜滝.jpg|54. Nanatsukgama Falls
File: Waterfall of Kanabiki.JPG|56. Kanabiki Falls
File:Minoonotaki.jpg|57. [[Minoo Falls]]
File:Harafudou Falls 01.JPG|58. [[Harafudō Falls]]
File:Saruo falls 01.JPG|59. [[Saruo Falls]]
File:Tendaki 02.JPG|60. [[Tendaki Falls]]
File:Odaki is the greatest fall of the Nunobiki Falls.jpg|61. [[Nunobiki Falls]]
File: FudoNanae taki.JPG|63. Fudōnanae Falls
File: Sasa-no-taki.jpg|64. Sasa Falls
File:Nachi waterfall 01.jpg|66. [[Nachi Falls]]
File: Kuwanoki-no-taki.jpg|67. Kuwanoki Falls
File: Haso no taki.JPG|68. Haso Falls
File:Daisendaki 02.jpg|69. [[Daisen Fall]]
File:Amedaki 02.JPG|70. [[Amedaki Falls]]
File: Dangyo falls1.JPG|71. Dangyō Falls
File:Ryuuzugadaki Odaki.JPG|72. [[Ryūzuyae Falls]]
File:Kanba Falls.JPG|73. [[Kanba Falls]]
File:Jousei Waterfall.JPG|74. [[Jōsei Falls]]
File: Ryūzu-no-taki Jakuchikyō.jpg|75. Jakuchikyō Goryū Falls
File:Ogama Falls 01.JPG|76. [[Ōgama Falls]]
File:Todoroki Watefalls 02.JPG|77. [[Todoroki Kujyūku Falls]]
File:Amagoi Waterfalls 06.JPG|78. [[Amagoi Falls]]
File:Yukiwa no Taki 02.JPG|79. [[Yukiwa Falls]]
File:Goraiko Falls in 2004.jpg|80. [[Goraikō Falls]]
File:Ryuo Falls 04.JPG|81. [[Ryūō Falls]]
File:Todoro no Taki 02.JPG|82. [[Todoro Falls]]
File:Otaru Falls 02.JPG|83. [[Ōtaru Falls]]
File: Waterfall of Mikaeri.JPG|85. Mikaeri Falls
File: SendanTodoro no Taki.JPG|87. Sendantodoro Falls
File: Sugaruga Fall Aso 2009.JPG|88. Sukaruga Falls
File: Kaname Otaki.JPG|89. Kaname Falls
File:Harajirinotaki.jpg|91. [[Harajiri Falls]]
File: Shindo Waterfalls 01.JPG|92. Shindō Falls
File:Nishishiyanotaki Waterfall.jpg|93. [[Nishishiiya Falls]]
File:Sekinoo_falls.jpg|94. [[Sekinoo Falls]]
File: Yatogi Waterfall 2009 001.JPG|95. Yatogi Falls
File:Takachiho Gorge by boat.jpg|97. [[Manai Falls]]
File: Ryūmondaki Kagoshima.jpg|98. Ryūmon Falls
File:Ooko Falls in Yaku Island.jpg|99. [[Ōko Falls]]
File:Mariyudo iriomote 2007-04-05.jpg|100. [[Mariyudu Falls]]
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.mustlovejapan.com/feature/waterfall/ Must Love Japan]
*[http://park10.wakwak.com/~wwww/jwfall.html The Best 100 Waterfalls of Japan]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>fbxwiiir48znz60cg0ga95m9ic6hz5e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053492</id>
      <parentid>1053486</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:02:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* စာရင်း */</comment>
      <origin>1053492</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20387" sha1="aab5ljz50hy9fqvggwlyn9u6ke09s12" xml:space="preserve">{{More citations needed|date=December 2009}}

ဤရေတံခွန်များစာရင်းသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်၌ ဂျပန်နိုင်ငံသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနက ပြုစုထားသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရေတံခွန် ၁၀၀ (日本の滝百選, Nihon no taki hyakusen) ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ဂျပန်နိုင်ငံအစိုးရက ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နာမည်ကြီးသည့် ရေတံခွန် ၅၁၇ ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုရေတံခွန်များထဲမှ ရေတံခွန်များစွာတို့သည် ဝေးကွာသည့် တောင်တန်းများ ရှိရာတွင် တည်ရှိသည်။ များမကြာမီကာလများအတွင်း တောင်တက်ခြင်းနှင့် ခရီးသွားခြင်း လုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာသဖြင့် ခရီးသွားများလည်း တိုးပွားလာခဲ့သည်။

==စာရင်း==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ One Hundred Waterfalls of Japan
! # !! အမည် 
!နေရာ!! ခရိုင် သို့မဟုတ် စီရင်စု!! မြို့ သို့မဟုတ် ရွာ
|-
| 1
| {{nihongo|[[ဟဂိုရိုမိုရေတံခွန်]]|羽衣の滝|Hagoromo-no-taki}}
| {{coord|43|37|38.3|N|142|47|12.5|E|display=inline}}
| rowspan=&quot;6&quot; | [[Hokkaidō]] || [[Higashikawa, Hokkaidō|Higashikawa]]
|-
| 2
| {{nihongo|[[အင်းခုရရေတံခွန်]]|インクラの滝|Inkura-no-taki}} 
| ||[[Shiraoi, Hokkaidō|Shiraoi]]
|-
| 3
| {{nihongo|[[ဂရိုးရေတံခွန်]]|&quot;飛竜&quot;賀老の滝|”Hiryū“ Garō-no-taki}} 
| ||[[Shimamaki, Hokkaidō|Shimamaki]]
|-
| 4
| {{nihongo|[[ရူးဆဲဂင်းဂရေတံခွန်]]|流星・銀河の滝|Ryūsei-Ginga-no-taki}} 
| ||[[Kamikawa, Hokkaidō|Kamikawa]]
|-
| 5
| {{nihongo|[[အရှိရိဘဲဆွတ်ရေတံခွန်]]|アシリベツの滝|Ashiribetsu-no-taki}} 
| ||[[Minami-ku, Sapporo|Minami-ku]], [[Sapporo, Hokkaidō|Sapporo]]
|-
| 6
| {{nihongo|[[အိုရှင်းခိုရှင်းရေတံခွန်]]|オシンコシンの滝|Oshinkoshin-no-taki}} 
| ||[[Shari, Hokkaidō|Shari]]
|-
| 7
| {{nihongo|[[ခုရိုခုမရေတံခွန်]]|くろくまの滝|Kurokuma-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Aomori Prefecture]] || [[Ajigasawa, Aomori|Ajigasawa]]
|-
| 8
| {{nihongo|[[မဆွတ်မိရေတံခွန်]]|松見の滝|Matsumi-no-taki}} 
| ||[[Towada, Aomori|Towada]]
|-
| 9
| {{nihongo|[[ဖုဒိုးရေတံခွန်]]|不動の滝|Fudō-no-taki}} 
| ||[[Iwate Prefecture]] || [[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]]
|-
| 10
| {{nihongo|[[အခိအုရေတံခွန်ကြီး]]|秋保大滝|Akiu-Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Miyagi Prefecture]] || [[Taihaku-ku, Sendai|Taihaku-ku]], [[Sendai]]
|-
| 11
| {{nihongo|[[ဆန်းခိုင်ရေတံခွန်]]|三階の滝|Sankai-no-taki}} 
| ||[[Zao, Miyagi|Zao]]
|-
| 12
| {{nihongo|[[နနတခိရေတံခွန်]]|七滝|Nanataki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Akita Prefecture]] || [[Kosaka, Akita|Kosaka]]
|-
| 13
| {{nihongo|[[ချဂမရေတံခွန်]]|茶釜の滝|Chagama-no-taki}} 
| ||[[Kazuno, Akita|Kazuno]]
|-
| 14
| {{nihongo|[[ဟော့တိုင်းရေတံခွန်]]|法体の滝|Hottai-no-taki}} 
| ||[[Yurihonjō, Akita|Yurihonjō]]
|-
| 15
| {{nihongo|[[ယဆုရေတံခွန်]]|安の滝|Yasu-no-taki}} 
| ||[[Kitaakita, Akita|Kitaakita]]
|-
| 16
| {{nihongo|[[နမဲခဝရေတံခွန်ကြီး]]|滑川の大滝|Namekawa-no-Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Yamagata Prefecture]] || [[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]]
|-
| 17
| {{nihongo|[[ရှိရအိတိုရေတံခွန် (ယမဂတ)|ရှိရအိတိုရေတံခွန်]]|白糸の滝|Shiraito-no-taki}} 
| ||[[Tozawa, Yamagata|Tozawa]]
|-
| 18
| {{nihongo|[[နနဆွတ်ရေတံခွန်]]|七ツ滝|Nanatsu-taki}} 
| ||[[Tsuruoka, Yamagata|Tsuruoka]]
|-
| 19
| {{nihongo|[[အိုဆွတ်ဂျိရေတံခွန်]]|乙字ケ滝|Otsuji-ga-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Fukushima Prefecture]] || [[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]]
|-
| 20
|{{nihongo|[[ဆန်းဂျောရေတံခွန်]]|三条の滝|Sanjō-no-taki}}
| ||[[Hinoemata, Fukushima|Hinoemata]]
|-
| 21
| {{nihongo|[[ချောရှိရေတံခွန်]]|銚子ケ滝|Chōshi-ga-taki}} 
| ||[[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]]
|-
| 22
| {{nihongo|[[ဖုခုရိုဒရေတံခွန်]]|袋田の滝|Fukuroda-no-taki}} 
| ||[[Ibaraki Prefecture]] || [[Daigo, Ibaraki|Daigo]]
|-
| 23
| {{nihongo|[[ခဲဂွန်ရေတံခွန်]]| 華厳滝|Kegon-no-taki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Tochigi Prefecture]] || [[Nikko, Tochigi|Nikko]]
|-
| 24
| {{nihongo|[[ခိရိဖုရိရေတံခွန်]]|霧降の滝|Kirifuri-no-taki}} 
| ||[[Nikko, Tochigi|Nikko]]
|-
| 25
| {{nihongo|[[ဖုခိဝရဲရေတံခွန်]]|吹割の滝|Fukiware-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Gunma Prefecture]] || [[Numata, Gunma|Namata]]
|-
| 26
| {{nihongo|[[ဂျောဖုရေတံခွန်]]|常布の滝|Jōfu-no-taki}} 
| ||[[Kusatsu, Gunma|Kusatsu]]
|-
| 27
| {{nihongo|[[တနရှိတနော့ဖုဒိုးရေတံခွန်]]|棚下の不動滝|Tanashita-no-Fudō-no-taki}} 
| ||[[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]]
|-
| 28
| {{nihongo|[[မရုဂမိရေတံခွန်]]|丸神の滝|Marugami-no-taki}} 
| ||[[Saitama Prefecture]] || [[Ogawa, Saitama|Ogano]]
|-
| 29
| {{nihongo|[[ဟော့ဆဝရေတံခွန်]]|払沢の滝|Hossawa-no-taki}} 
| ||[[Tokyo]] || [[Hinohara, Tokyo|Hinohara]]
|-
| 30
| {{nihongo|[[ဟယတိုရေတံခွန်ကြီး]]|早戸大滝|Hayato Ōtaki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Kanagawa Prefecture]] || [[Sagamihara, Kanagawa|Sagamihara]]
|-
| 31
| {{nihongo|[[ရှဆုအိရေတံခွန်]]|洒水の滝|Shasui-no-taki}} 
| ||[[Yamakita, Kanagawa|Yamakita]]
|-
| 32
| {{nihongo|[[နနဆွတ်ဂမဂိုဒန်းရေတံခွန်]]|七ツ釜五段の滝|Nanatsugamagodan-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Yamanashi Prefecture]] || [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]]
|-
| 33
| {{nihongo|[[ခိတရှောဂျိရေတံခွန်]]|北精進ケ滝|Kitashōji-ga-taki}} 
| ||[[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]]
|-
| 34
| {{nihongo|[[ဆင်းဂရေတံခွန်]]|仙娥滝|Senga-taki}}
| ||[[Kōfu, Yamanashi|Kōfu]]
|-
| 35
| {{nihongo|[[ဆုဇုရေတံခွန်]]|鈴ヶ滝|Suzu-ka-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Niigata Prefecture]] || [[Murakami, Niigata|Murakami]]
|-
| 36
| {{nihongo|[[နအဲနရေတံခွန်]]|苗名滝|Naena-taki}} 
| ||[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]
|-
| 37
|{{nihongo|[[ဆိုးတခိရေတံခွန်]]|惣滝|Sō-taki}} 
| ||[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]
|-
| 38
| {{nihongo|[[ရှောမယောရေတံခွန်]]|称名滝|Shōmyō-daki}} 
| ||[[Toyama Prefecture]] || [[Tateyama, Toyama|Tateyama]]
|-
| 39
| {{nihongo|[[အုဘရေတံခွန်]]|姥ケ滝|Uba-ga-taki}} 
| ||[[Ishikawa Prefecture]] || [[Hakusan, Ishikawa|Hakusan]]
|-
| 40
| {{nihongo|[[ရူးဆိုးရေတံခွန်]]|龍双ケ滝|Ryūsō-ga-taki}} 
| ||[[Fukui Prefecture]] || [[Ikeda, Fukui|Ikeda]]
|-
| 41
| {{nihongo|[[ယောနခိုရေတံခွန်|ယောနခိုဒိုင်းဘခုဖုရေတံခွန်]]|米子大瀑布|Yonako-daibakufu}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Nagano Prefecture]] || [[Suzaka, Nagano|Suzaka]]
|-
| 42
| {{nihongo|[[ဆန်းဘွန်းရေတံခွန်]]|三本滝|Sanbon-daki}} 
| ||[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]]
|-
| 43
| {{nihongo|[[တဒချိရေတံခွန်]]|田立の滝|Tadachi-no-taki}} 
| ||[[Nagiso, Nagano|Nagiso]]
|-
| 44
| {{nihongo|[[နဲအိုရေတံခွန်]]|根尾の滝|Neo-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Gifu Prefecture]] || [[Gero, Gifu|Gero]]
|-
| 45
| {{nihongo|[[ဟိရယုရေတံခွန်ကြီး]]|平湯大滝|Hirayu Ōtaki}} 
| ||[[Takayama, Gifu|Takayama]]
|-
| 46
| {{nihongo|[[ယောရိုးရေတံခွန်]]|養老の滝|Yōrō-no-taki}} 
| ||[[Yōrō, Gifu|Yōrō]]
|-
| 47
| {{nihongo|[[အမိဒရေတံခွန်]]|阿弥陀ケ滝|Amida-ga-taki}} 
| ||[[Gujō, Gifu|Gujō]]
|-
| 48
| {{nihongo|[[အဘဲရေတံခွန်ကြီး]]|安倍の大滝|Abe no Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Shizuoka Prefecture]] || [[Aoi-ku, Shizuoka|Aoi-ku]], [[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]]
|-
| 49
| {{nihongo|[[ဂျောရန်းရေတံခွန်]]|浄蓮の滝|Jōren-no-taki}} 
| ||[[Itō, Shizuoka|Itō]]
|-
| 50
| {{nihongo|[[ရှိရအိတိုရေတံခွန်]]|白糸の滝|Shiraito-no-taki}}＋{{nihongo|[[အိုတိုဒိုမဲရေတံခွန်]]|音止めの滝|Otodome-no-taki}} 
| ||[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]
|-
| 51
| {{nihongo|[[Atera Seven Falls]]|阿寺の七滝|Atera-no-Nana-taki}} 
| ||[[Aichi Prefecture]] || [[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]]
|-
| 52
| {{nihongo|[[Nunobiki Falls (Mie)|Nunobiki Falls]]|布引の滝|Nunobi-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Mie Prefecture]] || [[Kumano, Mie|Kumano]]
|-
| 53
| {{nihongo|[[Akame Shijyūhachi Falls]]|赤目四十八滝|Akame Shijyūhachi-taki}} 
| ||[[Nabari, Mie|Nabari]]
|-
| 54
| {{nihongo|[[Nanatsugama Falls]]|七ツ釜滝|Nanatsugama-taki}} 
| ||[[Ōdai, Mie|Ōdai]]
|-
| 55
|{{nihongo|[[Yatsubuchi Falls]]|八ツ淵の滝|Yatsubuchi-no-taki}} 
| ||[[Shiga Prefecture]] || [[Takashima, Shiga|Takashima]]
|-
| 56
| {{nihongo|[[Kanabiki Falls]]|金引の滝|Kanabiki-no-taki}} 
| ||[[Kyoto Prefecture]] || [[Miyazu, Kyoto|Miyazu]]
|-
| 57
| {{nihongo|[[Minoo Falls]]|箕面滝|Minoo-no-taki}} 
| ||[[Osaka Prefecture]] || [[Minoh, Osaka|Minoh]]
|-
| 58
| {{nihongo|[[Harafudō Falls]]|原不動滝|Harafudō-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Hyōgo Prefecture]] || [[Shisō, Hyōgo|Hyōgo]]
|-
| 59
|{{nihongo|[[Saruo Falls]]|猿尾滝|Saruo-daki}} 
| ||[[Kami, Hyōgo (Mikata)|Kami]]
|-
| 60
| {{nihongo|[[Tendaki Falls]]|天滝|Tendaki}} 
| ||[[Yabu, Hyōgo|Yabu]]
|-
| 61
| {{nihongo|[[Nunobiki Falls]]|布引の滝|Nunobiki-no-taki}} 
| ||[[Kobe, Hyōgo|Kobe]]
|-
| 62
| {{nihongo|[[Somon Falls]]|双門の滝|Somon-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Nara Prefecture]] || [[Tenkawa, Nara|Tenkawa]]
|-
| 63
| {{nihongo|[[Fudōnanae Falls]]|不動七重滝|Fudōnanae-no-taki}} 
| ||[[Shimokitayama, Nara|Shimokitayama]]
|-
| 64
| {{nihongo|[[Sasa Falls]]|笹の滝|Sasa-no-taki}} 
| ||[[Totsukawa, Nara|Totsukawa]]
|-
| 65
| {{nihongo|[[Naka Falls]]|中の滝|Naka-no-taki}} 
| ||[[Kamikitayama, Nara|Kamikitayama]]
|-
| 66
| {{nihongo|[[Nachi Falls]]|那智滝|Nachi-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Wakayama Prefecture]] || [[Nachikatsuura, Wakayama|Nachikatsuura]]
|-
| 67
| {{nihongo|[[Kuwanoki Falls]]|桑ノ木の滝|Kuwanoki-no-taki}} 
| ||[[Shingū, Wakayama|Shingū]]
|-
| 68
| {{nihongo|[[Haso Falls]]|八草の滝|Haso-no-taki}} 
| ||[[Shirahama, Wakayama|Shirahama]]
|-
| 69
|{{nihongo|[[Daisen Falls]]|大山滝|Daisen-taki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Tottori Prefecture]] || [[Tōhaku, Tottori|Tōhaku]]
|-
| 70
| {{nihongo|[[Ame Falls]]|雨滝|Amedaki}} 
| ||[[Tottori, Tottori|Tottori]]
|-
| 71
| {{nihongo|[[Dangyō Falls]]|壇鏡の滝|Dangyō-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Shimane Prefecture]] || [[Okinoshima, Shimane|Okinoshima]]
|-
| 72
| {{nihongo|[[Ryūzuyae Falls]]|龍頭八重滝|Ryūzuyae-daki}} 
| ||[[Unnan, Shimane|Unnan]]
|-
| 73
| {{nihongo|[[Kanba Falls]]|神庭の滝|Kanba-no-taki}} 
| ||[[Okayama Prefecture]] || [[Maniwa, Okayama|Maniwa]]
|-
| 74
| {{nihongo|[[Jōsei Falls]]|常清滝|Jōsei-daki}} 
| ||[[Hiroshima Prefecture]] || [[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]]
|-
| 75
| {{nihongo|[[Jakuchikyō Goryū Falls]]|寂地峡五竜の滝|Jakuchikyō Goryū-no-taki}} 
| ||[[Yamaguchi Prefecture]] || [[Iwakuni, Yamaguchi|Iwakuni]]
|-
| 76
| {{nihongo|[[Ōgama Falls]]|大釜の滝|Ōgama-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Tokushima Prefecture]] || [[Naka, Tokushima|Naka]]
|-
| 77
| {{nihongo|[[Todoroki Kujyūku Falls]]|轟九十九滝|Todoroki kujyūku-taki}} 
| ||[[Kaiyō, Tokushima|Kaiyō]]
|-
| 78
| {{nihongo|[[Amagoi Falls]]|雨乞の滝|Amagoi-no-taki}} 
| ||[[Kamiyama, Tokushima|Kamiyama]]
|-
| 79
| {{nihongo|[[Yukiwa Falls]]|雪輪の滝|Yukiwa-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Ehime Prefecture]] || [[Uwajima, Ehime|Uwajima]]
|-
| 80
| {{nihongo|[[Goraikō Falls]]|御来光の滝|Goraikō-no-taki}} 
| ||[[Kumakōgen, Ehime|Kumakōgen]]
|-
| 81
| {{nihongo|[[Ryūō Falls]]|龍王の滝|Ryūō-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Kōchi Prefecture]] || [[Ōtoyo, Kōchi|Ōtoyo]]
|-
| 82
| {{nihongo|[[Todoro Falls]]|轟の滝|Todoro-no-taki}} 
| ||[[Kami, Kōchi|Kami]]
|-
| 83
| {{nihongo|[[Ōtaru Falls]]|大樽の滝|Ōtaru-no-taki}} 
| ||[[Ochi, Kōchi|Ochi]]
|-
| 84
| {{nihongo|[[Kannon Falls]]|観音の滝 |Kannon-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Saga Prefecture]] || [[Karatsu, Saga|Karatsu]]
|-
| 85
| {{nihongo|[[Mikaeri Falls]]|見帰りの滝|Mikaeri-no-taki}} 
| ||[[Karatsu, Saga|Karatsu]]
|-
| 86
| {{nihongo|[[Yonjyūsanman Falls]]|四十三万滝|Yonjyūsanman-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Kumamoto Prefecture]] || [[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]]
|-
| 87
| {{nihongo|[[Sendantodoro Falls]]|栴壇轟の滝|Sendantodoro-no-taki}} 
| ||[[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]]
|-
| 88
| {{nihongo|[[Sugaruga Falls]]|数鹿流ヶ滝|Sugaruga-taki}} 
| ||[[Minamiaso, Kumamoto|Minamiaso]]
|-
| 89
| {{nihongo|[[Kaname Falls]]|鹿目の滝|Kaname-no-taki}} 
| ||[[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]]
|-
| 90
| {{nihongo|[[Higashishiiya Falls]]|東椎屋の滝|Higashishiiya-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Ōita Prefecture]] || [[Usa, Ōita|Usa]]
|-
| 91
| {{nihongo|[[Harajiri Falls]]|原尻の滝|Harajiri-no-taki}} 
| ||[[Bungo-ōno, Ōita|Bungo-ōno]]
|-
| 92
| {{nihongo|[[Shindō Falls]]|震動の滝|Shindō-no-taki}} 
| ||[[Kokonoe, Ōita|Kokonoe]]
|-
| 93
| {{nihongo|[[Nishishiiya Falls]]|西椎屋の滝|Nishishiiya-no-taki}} 
| ||[[Kusu, Ōita|Kusu]]
|-
| 94
| {{nihongo|[[Sekinoo Falls]]|関之尾滝|Sekinoo-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Miyazaki Prefecture]] || [[Miyakonojō, Miyazaki|Miyakonojō]]
|-
| 95
| {{nihongo|[[Yatogi Falls]]|矢研の滝|Yatogi-no-taki}} 
| ||[[Tsuno, Miyazaki|Tsuno]]
|-
| 96
| {{nihongo|[[Mukabaki Falls]]|むかばきの滝|Mukabaki-no-taki}} 
| ||[[Nobeoka, Miyazaki|Nobeoka]]
|-
| 97
| {{nihongo|[[Manai Falls]]|真名井の滝|Manai-no-taki}} 
| ||[[Takachiho, Miyazaki|Takachiho]]
|-
| 98
| {{nihongo|[[Ryūmon Falls]]|龍門滝|Ryūmon-daki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Kagoshima Prefecture]] || [[Kajiki, Kagoshima|Kajiki]]
|-
| 99
| {{nihongo|[[Ōko Falls]]|大川の滝|Ōko-no-taki}} 
| ||[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]
|-
| 100
|{{nihongo|[[Mariyudu Falls]]|マリユドゥの滝|Mariyudu-no-taki}} 
| ||[[Okinawa Prefecture]] || [[Taketomi, Okinawa|Taketomi]]
|}

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery&gt;
File:Hagoromonotaki.jpg|1. [[Hagoromo Falls]]
File: Inkura.jpg|2. Inkura Falls
File:Garoh-Fall.jpg|3. [[Garō Falls]]
File:Ginganotaki.jpg|4. [[Ryusei-Ginga Falls]]
File:Asiribetu.jpg|5. [[Ashiribetsu Falls]]
File:Oshinkoshin-no-taki.jpg|6. [[Oshinkoshin Falls]]
File:Kurokumanotaki.jpg|7. [[Kurokuma Falls]]
File: Waterfall of Fudou in Hatimantai.JPG|9. Fudō Falls
File:Akiu Otaki.jpg|10. [[Akiu Great Falls]]
File:Sankai_no_taki_5nov07.jpg|11. [[Sankai Falls]]
File:Nanataki Falls 2008-02-29.jpg|12. [[Nanataki Falls]]
File:Chagama-no-taki.jpg|13. [[Chagama Falls]]
File:Hottainotaki_20070716.jpg|14. [[Hōttai Falls]]
File: Yasu no taki.jpg|15. Yasu Falls
File: Namekawa-falls.jpg|16. Namekawa Great Falls
File: Shiraito no taki Waterfall (Yamagata).jpg|17. Shiraito Falls
File: Nanatsu waterfall.JPG|18. Nanatsu Falls
File:Otsujigataki.jpg|19. [[Otsuji Falls]]
File:Sanjo falls.jpg|20. [[Sanjō Falls]]
File: Choshi-ga-taki.jpg|21. Chōshi Falls
File:Fukuroda-no-taki.jpg|22. [[Fukuroda Falls]]
File:Kegon falls nikko 2006-11-04.jpg|23. [[Kegon Falls]]
File: Kirifuri Falls 20090719.jpg|24. Kirifuri Falls
File:Fukiware.jpg|25. [[Fukiware Falls]]
File: Jofu-no-taki.jpg|26. Jōfu Falls
File: Tanashitahudotaki.jpg|27. Tanashita no Fudō Falls
File:Hossawa Falls.jpg|29. [[Hossawa Falls]]
File:Hayato-ootaki.jpg|30. [[Hayato Great Falls]]
File:Shasui Falls 01.jpg|31. [[Shasui Falls]]
File: Nishizawa-Valley.jpg|32. Nanatsugamagodan Falls
File: 精進ヶ滝.jpg|33. Kitashōji Falls
File:Shosenkyo-Waterfall.jpg|34. [[Senga Falls]]
File: Naena waterfall.JPG|36. Naena Falls
File: So Falls.jpg|37. Sōtaki Falls
File:Shomyo-daki 1.jpg|38. [[Shōmyō Falls]]
File: Ubaga waterfall.JPG|39.Uba Falls
File: 龍双ヶ滝初夏.jpg|40. Ryūsō Falls
File:Yonakodaibakufu.jpg|41. [[Yonako Falls|Yonako Daibakufu Falls]]
File:Sanbon Falls Koono.jpg|42. [[Sanbon Falls]]
File:Tengadaki.jpg|43. [[Tadachi Falls]]
File:Neo Falls.jpg|44. Neo Falls
File:Hirayu Falls 1.jpg|45. [[Hirayu Great Falls]]
File:Yoro-no-taki.jpg|46. [[Yōrō Falls]]
File:Jpn gifu gujyou amidagataki 20090527.jpg|47. [[Amida Falls]]
File:安倍の大滝002_MG_0085.jpg|48. [[Abe Great Falls]]
File:Joren-no-taki 2004-11-24.jpg|49. [[Jōren Falls]]
File:N2 Shiraito Falls 2.jpg|50. [[Shiraito Falls]]
File:Otodome Falls April 2005.jpg|50. [[Otodome Falls]]
File:Atera Nana Falls.jpg|51. [[Atera Seven Falls]]
File: Nunobiki-no-taki mie.jpg|52. Nunobiki Falls
File:Akame48Taki FudoTaki.jpg|53. [[Akame Shijyūhachi Falls]]
File: 七ツ釜滝.jpg|54. Nanatsukgama Falls
File: Waterfall of Kanabiki.JPG|56. Kanabiki Falls
File:Minoonotaki.jpg|57. [[Minoo Falls]]
File:Harafudou Falls 01.JPG|58. [[Harafudō Falls]]
File:Saruo falls 01.JPG|59. [[Saruo Falls]]
File:Tendaki 02.JPG|60. [[Tendaki Falls]]
File:Odaki is the greatest fall of the Nunobiki Falls.jpg|61. [[Nunobiki Falls]]
File: FudoNanae taki.JPG|63. Fudōnanae Falls
File: Sasa-no-taki.jpg|64. Sasa Falls
File:Nachi waterfall 01.jpg|66. [[Nachi Falls]]
File: Kuwanoki-no-taki.jpg|67. Kuwanoki Falls
File: Haso no taki.JPG|68. Haso Falls
File:Daisendaki 02.jpg|69. [[Daisen Fall]]
File:Amedaki 02.JPG|70. [[Amedaki Falls]]
File: Dangyo falls1.JPG|71. Dangyō Falls
File:Ryuuzugadaki Odaki.JPG|72. [[Ryūzuyae Falls]]
File:Kanba Falls.JPG|73. [[Kanba Falls]]
File:Jousei Waterfall.JPG|74. [[Jōsei Falls]]
File: Ryūzu-no-taki Jakuchikyō.jpg|75. Jakuchikyō Goryū Falls
File:Ogama Falls 01.JPG|76. [[Ōgama Falls]]
File:Todoroki Watefalls 02.JPG|77. [[Todoroki Kujyūku Falls]]
File:Amagoi Waterfalls 06.JPG|78. [[Amagoi Falls]]
File:Yukiwa no Taki 02.JPG|79. [[Yukiwa Falls]]
File:Goraiko Falls in 2004.jpg|80. [[Goraikō Falls]]
File:Ryuo Falls 04.JPG|81. [[Ryūō Falls]]
File:Todoro no Taki 02.JPG|82. [[Todoro Falls]]
File:Otaru Falls 02.JPG|83. [[Ōtaru Falls]]
File: Waterfall of Mikaeri.JPG|85. Mikaeri Falls
File: SendanTodoro no Taki.JPG|87. Sendantodoro Falls
File: Sugaruga Fall Aso 2009.JPG|88. Sukaruga Falls
File: Kaname Otaki.JPG|89. Kaname Falls
File:Harajirinotaki.jpg|91. [[Harajiri Falls]]
File: Shindo Waterfalls 01.JPG|92. Shindō Falls
File:Nishishiyanotaki Waterfall.jpg|93. [[Nishishiiya Falls]]
File:Sekinoo_falls.jpg|94. [[Sekinoo Falls]]
File: Yatogi Waterfall 2009 001.JPG|95. Yatogi Falls
File:Takachiho Gorge by boat.jpg|97. [[Manai Falls]]
File: Ryūmondaki Kagoshima.jpg|98. Ryūmon Falls
File:Ooko Falls in Yaku Island.jpg|99. [[Ōko Falls]]
File:Mariyudo iriomote 2007-04-05.jpg|100. [[Mariyudu Falls]]
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.mustlovejapan.com/feature/waterfall/ Must Love Japan]
*[http://park10.wakwak.com/~wwww/jwfall.html The Best 100 Waterfalls of Japan]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>aab5ljz50hy9fqvggwlyn9u6ke09s12</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053500</id>
      <parentid>1053492</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:07:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* စာရင်း */</comment>
      <origin>1053500</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20387" sha1="mokmrbczsp8ghhtbofluctxdbf3lz7w" xml:space="preserve">{{More citations needed|date=December 2009}}

ဤရေတံခွန်များစာရင်းသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်၌ ဂျပန်နိုင်ငံသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနက ပြုစုထားသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရေတံခွန် ၁၀၀ (日本の滝百選, Nihon no taki hyakusen) ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
ဂျပန်နိုင်ငံအစိုးရက ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နာမည်ကြီးသည့် ရေတံခွန် ၅၁၇ ခု ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုရေတံခွန်များထဲမှ ရေတံခွန်များစွာတို့သည် ဝေးကွာသည့် တောင်တန်းများ ရှိရာတွင် တည်ရှိသည်။ များမကြာမီကာလများအတွင်း တောင်တက်ခြင်းနှင့် ခရီးသွားခြင်း လုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာသဖြင့် ခရီးသွားများလည်း တိုးပွားလာခဲ့သည်။

==စာရင်း==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ One Hundred Waterfalls of Japan
! # !! အမည် 
!နေရာ!! ခရိုင် သို့မဟုတ် စီရင်စု!! မြို့ သို့မဟုတ် ရွာ
|-
| 1
| {{nihongo|[[ဟဂိုရိုမိုရေတံခွန်]]|羽衣の滝|Hagoromo-no-taki}}
| {{coord|43|37|38.3|N|142|47|12.5|E|display=inline}}
| rowspan=&quot;6&quot; | [[Hokkaidō]] || [[Higashikawa, Hokkaidō|Higashikawa]]
|-
| 2
| {{nihongo|[[အင်းခုရရေတံခွန်]]|インクラの滝|Inkura-no-taki}} 
| ||[[Shiraoi, Hokkaidō|Shiraoi]]
|-
| 3
| {{nihongo|[[ဂရိုးရေတံခွန်]]|&quot;飛竜&quot;賀老の滝|”Hiryū“ Garō-no-taki}} 
| ||[[Shimamaki, Hokkaidō|Shimamaki]]
|-
| 4
| {{nihongo|[[ရူးဆဲဂင်းဂရေတံခွန်]]|流星・銀河の滝|Ryūsei-Ginga-no-taki}} 
| ||[[Kamikawa, Hokkaidō|Kamikawa]]
|-
| 5
| {{nihongo|[[အရှိရိဘဲဆွတ်ရေတံခွန်]]|アシリベツの滝|Ashiribetsu-no-taki}} 
| ||[[Minami-ku, Sapporo|Minami-ku]], [[Sapporo, Hokkaidō|Sapporo]]
|-
| 6
| {{nihongo|[[အိုရှင်းခိုရှင်းရေတံခွန်]]|オシンコシンの滝|Oshinkoshin-no-taki}} 
| ||[[Shari, Hokkaidō|Shari]]
|-
| 7
| {{nihongo|[[ခုရိုခုမရေတံခွန်]]|くろくまの滝|Kurokuma-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Aomori Prefecture]] || [[Ajigasawa, Aomori|Ajigasawa]]
|-
| 8
| {{nihongo|[[မဆွတ်မိရေတံခွန်]]|松見の滝|Matsumi-no-taki}} 
| ||[[Towada, Aomori|Towada]]
|-
| 9
| {{nihongo|[[ဖုဒိုးရေတံခွန်]]|不動の滝|Fudō-no-taki}} 
| ||[[Iwate Prefecture]] || [[Hachimantai, Iwate|Hachimantai]]
|-
| 10
| {{nihongo|[[အခိအုရေတံခွန်ကြီး]]|秋保大滝|Akiu-Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Miyagi Prefecture]] || [[Taihaku-ku, Sendai|Taihaku-ku]], [[Sendai]]
|-
| 11
| {{nihongo|[[ဆန်းခိုင်ရေတံခွန်]]|三階の滝|Sankai-no-taki}} 
| ||[[Zao, Miyagi|Zao]]
|-
| 12
| {{nihongo|[[နနတခိရေတံခွန်]]|七滝|Nanataki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Akita Prefecture]] || [[Kosaka, Akita|Kosaka]]
|-
| 13
| {{nihongo|[[ချဂမရေတံခွန်]]|茶釜の滝|Chagama-no-taki}} 
| ||[[Kazuno, Akita|Kazuno]]
|-
| 14
| {{nihongo|[[ဟော့တိုင်းရေတံခွန်]]|法体の滝|Hottai-no-taki}} 
| ||[[Yurihonjō, Akita|Yurihonjō]]
|-
| 15
| {{nihongo|[[ယဆုရေတံခွန်]]|安の滝|Yasu-no-taki}} 
| ||[[Kitaakita, Akita|Kitaakita]]
|-
| 16
| {{nihongo|[[နမဲခဝရေတံခွန်ကြီး]]|滑川の大滝|Namekawa-no-Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Yamagata Prefecture]] || [[Yonezawa, Yamagata|Yonezawa]]
|-
| 17
| {{nihongo|[[ရှိရအိတိုရေတံခွန် (ယမဂတ)|ရှိရအိတိုရေတံခွန်]]|白糸の滝|Shiraito-no-taki}} 
| ||[[Tozawa, Yamagata|Tozawa]]
|-
| 18
| {{nihongo|[[နနဆွတ်ရေတံခွန်]]|七ツ滝|Nanatsu-taki}} 
| ||[[Tsuruoka, Yamagata|Tsuruoka]]
|-
| 19
| {{nihongo|[[အိုဆွတ်ဂျိရေတံခွန်]]|乙字ケ滝|Otsuji-ga-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Fukushima Prefecture]] || [[Sukagawa, Fukushima|Sukagawa]]
|-
| 20
|{{nihongo|[[ဆန်းဂျောရေတံခွန်]]|三条の滝|Sanjō-no-taki}}
| ||[[Hinoemata, Fukushima|Hinoemata]]
|-
| 21
| {{nihongo|[[ချောရှိရေတံခွန်]]|銚子ケ滝|Chōshi-ga-taki}} 
| ||[[Kōriyama, Fukushima|Kōriyama]]
|-
| 22
| {{nihongo|[[ဖုခုရိုဒရေတံခွန်]]|袋田の滝|Fukuroda-no-taki}} 
| ||[[Ibaraki Prefecture]] || [[Daigo, Ibaraki|Daigo]]
|-
| 23
| {{nihongo|[[ခဲဂွန်ရေတံခွန်]]| 華厳滝|Kegon-no-taki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Tochigi Prefecture]] || [[Nikko, Tochigi|Nikko]]
|-
| 24
| {{nihongo|[[ခိရိဖုရိရေတံခွန်]]|霧降の滝|Kirifuri-no-taki}} 
| ||[[Nikko, Tochigi|Nikko]]
|-
| 25
| {{nihongo|[[ဖုခိဝရဲရေတံခွန်]]|吹割の滝|Fukiware-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Gunma Prefecture]] || [[Numata, Gunma|Namata]]
|-
| 26
| {{nihongo|[[ဂျောဖုရေတံခွန်]]|常布の滝|Jōfu-no-taki}} 
| ||[[Kusatsu, Gunma|Kusatsu]]
|-
| 27
| {{nihongo|[[တနရှိတနော့ဖုဒိုးရေတံခွန်]]|棚下の不動滝|Tanashita-no-Fudō-no-taki}} 
| ||[[Shibukawa, Gunma|Shibukawa]]
|-
| 28
| {{nihongo|[[မရုဂမိရေတံခွန်]]|丸神の滝|Marugami-no-taki}} 
| ||[[Saitama Prefecture]] || [[Ogawa, Saitama|Ogano]]
|-
| 29
| {{nihongo|[[ဟော့ဆဝရေတံခွန်]]|払沢の滝|Hossawa-no-taki}} 
| ||[[Tokyo]] || [[Hinohara, Tokyo|Hinohara]]
|-
| 30
| {{nihongo|[[ဟယတိုရေတံခွန်ကြီး]]|早戸大滝|Hayato Ōtaki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Kanagawa Prefecture]] || [[Sagamihara, Kanagawa|Sagamihara]]
|-
| 31
| {{nihongo|[[ရှဆုအိရေတံခွန်]]|洒水の滝|Shasui-no-taki}} 
| ||[[Yamakita, Kanagawa|Yamakita]]
|-
| 32
| {{nihongo|[[နနဆွတ်ဂမဂိုဒန်းရေတံခွန်]]|七ツ釜五段の滝|Nanatsugamagodan-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Yamanashi Prefecture]] || [[Yamanashi, Yamanashi|Yamanashi]]
|-
| 33
| {{nihongo|[[ခိတရှောဂျိရေတံခွန်]]|北精進ケ滝|Kitashōji-ga-taki}} 
| ||[[Hokuto, Yamanashi|Hokuto]]
|-
| 34
| {{nihongo|[[ဆင်းဂရေတံခွန်]]|仙娥滝|Senga-taki}}
| ||[[Kōfu, Yamanashi|Kōfu]]
|-
| 35
| {{nihongo|[[ဆုဇုရေတံခွန်]]|鈴ヶ滝|Suzu-ka-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Niigata Prefecture]] || [[Murakami, Niigata|Murakami]]
|-
| 36
| {{nihongo|[[နအဲနရေတံခွန်]]|苗名滝|Naena-taki}} 
| ||[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]
|-
| 37
|{{nihongo|[[ဆိုးတခိရေတံခွန်]]|惣滝|Sō-taki}} 
| ||[[Myōkō, Niigata|Myōkō]]
|-
| 38
| {{nihongo|[[ရှောမယောရေတံခွန်]]|称名滝|Shōmyō-daki}} 
| ||[[Toyama Prefecture]] || [[Tateyama, Toyama|Tateyama]]
|-
| 39
| {{nihongo|[[အုဘရေတံခွန်]]|姥ケ滝|Uba-ga-taki}} 
| ||[[Ishikawa Prefecture]] || [[Hakusan, Ishikawa|Hakusan]]
|-
| 40
| {{nihongo|[[ရူးဆိုးရေတံခွန်]]|龍双ケ滝|Ryūsō-ga-taki}} 
| ||[[Fukui Prefecture]] || [[Ikeda, Fukui|Ikeda]]
|-
| 41
| {{nihongo|[[ယောနခိုရေတံခွန်|ယောနခိုဒိုင်းဘခုဖုရေတံခွန်]]|米子大瀑布|Yonako-daibakufu}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Nagano Prefecture]] || [[Suzaka, Nagano|Suzaka]]
|-
| 42
| {{nihongo|[[ဆန်းဘွန်းရေတံခွန်]]|三本滝|Sanbon-daki}} 
| ||[[Matsumoto, Nagano|Matsumoto]]
|-
| 43
| {{nihongo|[[တဒချိရေတံခွန်]]|田立の滝|Tadachi-no-taki}} 
| ||[[Nagiso, Nagano|Nagiso]]
|-
| 44
| {{nihongo|[[နဲအိုရေတံခွန်]]|根尾の滝|Neo-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Gifu Prefecture]] || [[Gero, Gifu|Gero]]
|-
| 45
| {{nihongo|[[ဟိရယုရေတံခွန်ကြီး]]|平湯大滝|Hirayu Ōtaki}} 
| ||[[Takayama, Gifu|Takayama]]
|-
| 46
| {{nihongo|[[ယောရိုးရေတံခွန်]]|養老の滝|Yōrō-no-taki}} 
| ||[[Yōrō, Gifu|Yōrō]]
|-
| 47
| {{nihongo|[[အမိဒရေတံခွန်]]|阿弥陀ケ滝|Amida-ga-taki}} 
| ||[[Gujō, Gifu|Gujō]]
|-
| 48
| {{nihongo|[[အဘဲရေတံခွန်ကြီး]]|安倍の大滝|Abe no Ōtaki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Shizuoka Prefecture]] || [[Aoi-ku, Shizuoka|Aoi-ku]], [[Shizuoka, Shizuoka|Shizuoka]]
|-
| 49
| {{nihongo|[[ဂျောရင်းရေတံခွန်]]|浄蓮の滝|Jōren-no-taki}} 
| ||[[Itō, Shizuoka|Itō]]
|-
| 50
| {{nihongo|[[ရှိရအိတိုရေတံခွန်]]|白糸の滝|Shiraito-no-taki}}＋{{nihongo|[[အိုတိုဒိုမဲရေတံခွန်]]|音止めの滝|Otodome-no-taki}} 
| ||[[Fujinomiya, Shizuoka|Fujinomiya]]
|-
| 51
| {{nihongo|[[Atera Seven Falls]]|阿寺の七滝|Atera-no-Nana-taki}} 
| ||[[Aichi Prefecture]] || [[Shinshiro, Aichi|Shinshiro]]
|-
| 52
| {{nihongo|[[Nunobiki Falls (Mie)|Nunobiki Falls]]|布引の滝|Nunobi-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Mie Prefecture]] || [[Kumano, Mie|Kumano]]
|-
| 53
| {{nihongo|[[Akame Shijyūhachi Falls]]|赤目四十八滝|Akame Shijyūhachi-taki}} 
| ||[[Nabari, Mie|Nabari]]
|-
| 54
| {{nihongo|[[Nanatsugama Falls]]|七ツ釜滝|Nanatsugama-taki}} 
| ||[[Ōdai, Mie|Ōdai]]
|-
| 55
|{{nihongo|[[Yatsubuchi Falls]]|八ツ淵の滝|Yatsubuchi-no-taki}} 
| ||[[Shiga Prefecture]] || [[Takashima, Shiga|Takashima]]
|-
| 56
| {{nihongo|[[Kanabiki Falls]]|金引の滝|Kanabiki-no-taki}} 
| ||[[Kyoto Prefecture]] || [[Miyazu, Kyoto|Miyazu]]
|-
| 57
| {{nihongo|[[Minoo Falls]]|箕面滝|Minoo-no-taki}} 
| ||[[Osaka Prefecture]] || [[Minoh, Osaka|Minoh]]
|-
| 58
| {{nihongo|[[Harafudō Falls]]|原不動滝|Harafudō-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Hyōgo Prefecture]] || [[Shisō, Hyōgo|Hyōgo]]
|-
| 59
|{{nihongo|[[Saruo Falls]]|猿尾滝|Saruo-daki}} 
| ||[[Kami, Hyōgo (Mikata)|Kami]]
|-
| 60
| {{nihongo|[[Tendaki Falls]]|天滝|Tendaki}} 
| ||[[Yabu, Hyōgo|Yabu]]
|-
| 61
| {{nihongo|[[Nunobiki Falls]]|布引の滝|Nunobiki-no-taki}} 
| ||[[Kobe, Hyōgo|Kobe]]
|-
| 62
| {{nihongo|[[Somon Falls]]|双門の滝|Somon-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Nara Prefecture]] || [[Tenkawa, Nara|Tenkawa]]
|-
| 63
| {{nihongo|[[Fudōnanae Falls]]|不動七重滝|Fudōnanae-no-taki}} 
| ||[[Shimokitayama, Nara|Shimokitayama]]
|-
| 64
| {{nihongo|[[Sasa Falls]]|笹の滝|Sasa-no-taki}} 
| ||[[Totsukawa, Nara|Totsukawa]]
|-
| 65
| {{nihongo|[[Naka Falls]]|中の滝|Naka-no-taki}} 
| ||[[Kamikitayama, Nara|Kamikitayama]]
|-
| 66
| {{nihongo|[[Nachi Falls]]|那智滝|Nachi-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Wakayama Prefecture]] || [[Nachikatsuura, Wakayama|Nachikatsuura]]
|-
| 67
| {{nihongo|[[Kuwanoki Falls]]|桑ノ木の滝|Kuwanoki-no-taki}} 
| ||[[Shingū, Wakayama|Shingū]]
|-
| 68
| {{nihongo|[[Haso Falls]]|八草の滝|Haso-no-taki}} 
| ||[[Shirahama, Wakayama|Shirahama]]
|-
| 69
|{{nihongo|[[Daisen Falls]]|大山滝|Daisen-taki}}
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Tottori Prefecture]] || [[Tōhaku, Tottori|Tōhaku]]
|-
| 70
| {{nihongo|[[Ame Falls]]|雨滝|Amedaki}} 
| ||[[Tottori, Tottori|Tottori]]
|-
| 71
| {{nihongo|[[Dangyō Falls]]|壇鏡の滝|Dangyō-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Shimane Prefecture]] || [[Okinoshima, Shimane|Okinoshima]]
|-
| 72
| {{nihongo|[[Ryūzuyae Falls]]|龍頭八重滝|Ryūzuyae-daki}} 
| ||[[Unnan, Shimane|Unnan]]
|-
| 73
| {{nihongo|[[Kanba Falls]]|神庭の滝|Kanba-no-taki}} 
| ||[[Okayama Prefecture]] || [[Maniwa, Okayama|Maniwa]]
|-
| 74
| {{nihongo|[[Jōsei Falls]]|常清滝|Jōsei-daki}} 
| ||[[Hiroshima Prefecture]] || [[Miyoshi, Hiroshima|Miyoshi]]
|-
| 75
| {{nihongo|[[Jakuchikyō Goryū Falls]]|寂地峡五竜の滝|Jakuchikyō Goryū-no-taki}} 
| ||[[Yamaguchi Prefecture]] || [[Iwakuni, Yamaguchi|Iwakuni]]
|-
| 76
| {{nihongo|[[Ōgama Falls]]|大釜の滝|Ōgama-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Tokushima Prefecture]] || [[Naka, Tokushima|Naka]]
|-
| 77
| {{nihongo|[[Todoroki Kujyūku Falls]]|轟九十九滝|Todoroki kujyūku-taki}} 
| ||[[Kaiyō, Tokushima|Kaiyō]]
|-
| 78
| {{nihongo|[[Amagoi Falls]]|雨乞の滝|Amagoi-no-taki}} 
| ||[[Kamiyama, Tokushima|Kamiyama]]
|-
| 79
| {{nihongo|[[Yukiwa Falls]]|雪輪の滝|Yukiwa-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Ehime Prefecture]] || [[Uwajima, Ehime|Uwajima]]
|-
| 80
| {{nihongo|[[Goraikō Falls]]|御来光の滝|Goraikō-no-taki}} 
| ||[[Kumakōgen, Ehime|Kumakōgen]]
|-
| 81
| {{nihongo|[[Ryūō Falls]]|龍王の滝|Ryūō-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;3&quot; | [[Kōchi Prefecture]] || [[Ōtoyo, Kōchi|Ōtoyo]]
|-
| 82
| {{nihongo|[[Todoro Falls]]|轟の滝|Todoro-no-taki}} 
| ||[[Kami, Kōchi|Kami]]
|-
| 83
| {{nihongo|[[Ōtaru Falls]]|大樽の滝|Ōtaru-no-taki}} 
| ||[[Ochi, Kōchi|Ochi]]
|-
| 84
| {{nihongo|[[Kannon Falls]]|観音の滝 |Kannon-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Saga Prefecture]] || [[Karatsu, Saga|Karatsu]]
|-
| 85
| {{nihongo|[[Mikaeri Falls]]|見帰りの滝|Mikaeri-no-taki}} 
| ||[[Karatsu, Saga|Karatsu]]
|-
| 86
| {{nihongo|[[Yonjyūsanman Falls]]|四十三万滝|Yonjyūsanman-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Kumamoto Prefecture]] || [[Kikuchi, Kumamoto|Kikuchi]]
|-
| 87
| {{nihongo|[[Sendantodoro Falls]]|栴壇轟の滝|Sendantodoro-no-taki}} 
| ||[[Yatsushiro, Kumamoto|Yatsushiro]]
|-
| 88
| {{nihongo|[[Sugaruga Falls]]|数鹿流ヶ滝|Sugaruga-taki}} 
| ||[[Minamiaso, Kumamoto|Minamiaso]]
|-
| 89
| {{nihongo|[[Kaname Falls]]|鹿目の滝|Kaname-no-taki}} 
| ||[[Hitoyoshi, Kumamoto|Hitoyoshi]]
|-
| 90
| {{nihongo|[[Higashishiiya Falls]]|東椎屋の滝|Higashishiiya-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Ōita Prefecture]] || [[Usa, Ōita|Usa]]
|-
| 91
| {{nihongo|[[Harajiri Falls]]|原尻の滝|Harajiri-no-taki}} 
| ||[[Bungo-ōno, Ōita|Bungo-ōno]]
|-
| 92
| {{nihongo|[[Shindō Falls]]|震動の滝|Shindō-no-taki}} 
| ||[[Kokonoe, Ōita|Kokonoe]]
|-
| 93
| {{nihongo|[[Nishishiiya Falls]]|西椎屋の滝|Nishishiiya-no-taki}} 
| ||[[Kusu, Ōita|Kusu]]
|-
| 94
| {{nihongo|[[Sekinoo Falls]]|関之尾滝|Sekinoo-no-taki}} 
|
| rowspan=&quot;4&quot; | [[Miyazaki Prefecture]] || [[Miyakonojō, Miyazaki|Miyakonojō]]
|-
| 95
| {{nihongo|[[Yatogi Falls]]|矢研の滝|Yatogi-no-taki}} 
| ||[[Tsuno, Miyazaki|Tsuno]]
|-
| 96
| {{nihongo|[[Mukabaki Falls]]|むかばきの滝|Mukabaki-no-taki}} 
| ||[[Nobeoka, Miyazaki|Nobeoka]]
|-
| 97
| {{nihongo|[[Manai Falls]]|真名井の滝|Manai-no-taki}} 
| ||[[Takachiho, Miyazaki|Takachiho]]
|-
| 98
| {{nihongo|[[Ryūmon Falls]]|龍門滝|Ryūmon-daki}} 
|
| rowspan=&quot;2&quot; | [[Kagoshima Prefecture]] || [[Kajiki, Kagoshima|Kajiki]]
|-
| 99
| {{nihongo|[[Ōko Falls]]|大川の滝|Ōko-no-taki}} 
| ||[[Yakushima, Kagoshima|Yakushima]]
|-
| 100
|{{nihongo|[[Mariyudu Falls]]|マリユドゥの滝|Mariyudu-no-taki}} 
| ||[[Okinawa Prefecture]] || [[Taketomi, Okinawa|Taketomi]]
|}

==ရုပ်ပုံများ==
&lt;gallery&gt;
File:Hagoromonotaki.jpg|1. [[Hagoromo Falls]]
File: Inkura.jpg|2. Inkura Falls
File:Garoh-Fall.jpg|3. [[Garō Falls]]
File:Ginganotaki.jpg|4. [[Ryusei-Ginga Falls]]
File:Asiribetu.jpg|5. [[Ashiribetsu Falls]]
File:Oshinkoshin-no-taki.jpg|6. [[Oshinkoshin Falls]]
File:Kurokumanotaki.jpg|7. [[Kurokuma Falls]]
File: Waterfall of Fudou in Hatimantai.JPG|9. Fudō Falls
File:Akiu Otaki.jpg|10. [[Akiu Great Falls]]
File:Sankai_no_taki_5nov07.jpg|11. [[Sankai Falls]]
File:Nanataki Falls 2008-02-29.jpg|12. [[Nanataki Falls]]
File:Chagama-no-taki.jpg|13. [[Chagama Falls]]
File:Hottainotaki_20070716.jpg|14. [[Hōttai Falls]]
File: Yasu no taki.jpg|15. Yasu Falls
File: Namekawa-falls.jpg|16. Namekawa Great Falls
File: Shiraito no taki Waterfall (Yamagata).jpg|17. Shiraito Falls
File: Nanatsu waterfall.JPG|18. Nanatsu Falls
File:Otsujigataki.jpg|19. [[Otsuji Falls]]
File:Sanjo falls.jpg|20. [[Sanjō Falls]]
File: Choshi-ga-taki.jpg|21. Chōshi Falls
File:Fukuroda-no-taki.jpg|22. [[Fukuroda Falls]]
File:Kegon falls nikko 2006-11-04.jpg|23. [[Kegon Falls]]
File: Kirifuri Falls 20090719.jpg|24. Kirifuri Falls
File:Fukiware.jpg|25. [[Fukiware Falls]]
File: Jofu-no-taki.jpg|26. Jōfu Falls
File: Tanashitahudotaki.jpg|27. Tanashita no Fudō Falls
File:Hossawa Falls.jpg|29. [[Hossawa Falls]]
File:Hayato-ootaki.jpg|30. [[Hayato Great Falls]]
File:Shasui Falls 01.jpg|31. [[Shasui Falls]]
File: Nishizawa-Valley.jpg|32. Nanatsugamagodan Falls
File: 精進ヶ滝.jpg|33. Kitashōji Falls
File:Shosenkyo-Waterfall.jpg|34. [[Senga Falls]]
File: Naena waterfall.JPG|36. Naena Falls
File: So Falls.jpg|37. Sōtaki Falls
File:Shomyo-daki 1.jpg|38. [[Shōmyō Falls]]
File: Ubaga waterfall.JPG|39.Uba Falls
File: 龍双ヶ滝初夏.jpg|40. Ryūsō Falls
File:Yonakodaibakufu.jpg|41. [[Yonako Falls|Yonako Daibakufu Falls]]
File:Sanbon Falls Koono.jpg|42. [[Sanbon Falls]]
File:Tengadaki.jpg|43. [[Tadachi Falls]]
File:Neo Falls.jpg|44. Neo Falls
File:Hirayu Falls 1.jpg|45. [[Hirayu Great Falls]]
File:Yoro-no-taki.jpg|46. [[Yōrō Falls]]
File:Jpn gifu gujyou amidagataki 20090527.jpg|47. [[Amida Falls]]
File:安倍の大滝002_MG_0085.jpg|48. [[Abe Great Falls]]
File:Joren-no-taki 2004-11-24.jpg|49. [[Jōren Falls]]
File:N2 Shiraito Falls 2.jpg|50. [[Shiraito Falls]]
File:Otodome Falls April 2005.jpg|50. [[Otodome Falls]]
File:Atera Nana Falls.jpg|51. [[Atera Seven Falls]]
File: Nunobiki-no-taki mie.jpg|52. Nunobiki Falls
File:Akame48Taki FudoTaki.jpg|53. [[Akame Shijyūhachi Falls]]
File: 七ツ釜滝.jpg|54. Nanatsukgama Falls
File: Waterfall of Kanabiki.JPG|56. Kanabiki Falls
File:Minoonotaki.jpg|57. [[Minoo Falls]]
File:Harafudou Falls 01.JPG|58. [[Harafudō Falls]]
File:Saruo falls 01.JPG|59. [[Saruo Falls]]
File:Tendaki 02.JPG|60. [[Tendaki Falls]]
File:Odaki is the greatest fall of the Nunobiki Falls.jpg|61. [[Nunobiki Falls]]
File: FudoNanae taki.JPG|63. Fudōnanae Falls
File: Sasa-no-taki.jpg|64. Sasa Falls
File:Nachi waterfall 01.jpg|66. [[Nachi Falls]]
File: Kuwanoki-no-taki.jpg|67. Kuwanoki Falls
File: Haso no taki.JPG|68. Haso Falls
File:Daisendaki 02.jpg|69. [[Daisen Fall]]
File:Amedaki 02.JPG|70. [[Amedaki Falls]]
File: Dangyo falls1.JPG|71. Dangyō Falls
File:Ryuuzugadaki Odaki.JPG|72. [[Ryūzuyae Falls]]
File:Kanba Falls.JPG|73. [[Kanba Falls]]
File:Jousei Waterfall.JPG|74. [[Jōsei Falls]]
File: Ryūzu-no-taki Jakuchikyō.jpg|75. Jakuchikyō Goryū Falls
File:Ogama Falls 01.JPG|76. [[Ōgama Falls]]
File:Todoroki Watefalls 02.JPG|77. [[Todoroki Kujyūku Falls]]
File:Amagoi Waterfalls 06.JPG|78. [[Amagoi Falls]]
File:Yukiwa no Taki 02.JPG|79. [[Yukiwa Falls]]
File:Goraiko Falls in 2004.jpg|80. [[Goraikō Falls]]
File:Ryuo Falls 04.JPG|81. [[Ryūō Falls]]
File:Todoro no Taki 02.JPG|82. [[Todoro Falls]]
File:Otaru Falls 02.JPG|83. [[Ōtaru Falls]]
File: Waterfall of Mikaeri.JPG|85. Mikaeri Falls
File: SendanTodoro no Taki.JPG|87. Sendantodoro Falls
File: Sugaruga Fall Aso 2009.JPG|88. Sukaruga Falls
File: Kaname Otaki.JPG|89. Kaname Falls
File:Harajirinotaki.jpg|91. [[Harajiri Falls]]
File: Shindo Waterfalls 01.JPG|92. Shindō Falls
File:Nishishiyanotaki Waterfall.jpg|93. [[Nishishiiya Falls]]
File:Sekinoo_falls.jpg|94. [[Sekinoo Falls]]
File: Yatogi Waterfall 2009 001.JPG|95. Yatogi Falls
File:Takachiho Gorge by boat.jpg|97. [[Manai Falls]]
File: Ryūmondaki Kagoshima.jpg|98. Ryūmon Falls
File:Ooko Falls in Yaku Island.jpg|99. [[Ōko Falls]]
File:Mariyudo iriomote 2007-04-05.jpg|100. [[Mariyudu Falls]]
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
*[http://www.mustlovejapan.com/feature/waterfall/ Must Love Japan]
*[http://park10.wakwak.com/~wwww/jwfall.html The Best 100 Waterfalls of Japan]

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>mokmrbczsp8ghhtbofluctxdbf3lz7w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၂၀၂၃-၂၀၂၆ မျောက်ကျောက် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>261012</id>
    <revision>
      <id>1053394</id>
      <parentid>1033434</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T13:57:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]] to [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053394</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45627" sha1="jxapvd9peggyty4bumsjzeuryfi9sab" xml:space="preserve">{{Infobox disease outbreak
| name            = ၂၀၂၃–၂၀၂၆ မျောက်ကျောက် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု
| image           = 
| image_size      = 
| caption         = 
| map1            = African mpox epidemic.svg
| legend1         = {{legend|#441650|ဓာတ်ခွဲအတည်ပြုလူနာ ၁၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသော နိုင်ငံများ}}
{{legend|#882ca0|ဓာတ်ခွဲအတည်ပြုလူနာ ၁,၀၀၀ မှ ၉,၉၉၉ ဦးအထိ ရှိသော နိုင်ငံများ}}
{{legend|#bc5fd3|ဓာတ်ခွဲအတည်ပြုလူနာ ၁၀၀ မှ ၉၉၉ ဦးအထိ ရှိသော နိုင်ငံများ}}
{{legend|#ddafe9|ဓာတ်ခွဲအတည်ပြုလူနာ ၁ ဦးမှ ၉၉ ဦးအထိ ရှိသော နိုင်ငံများ}}
{{legend|#e0e0e0|ကလိတ် ၁ဘီ အတည်ပြုလူနာ မရှိသော နိုင်ငံများ}}
| disease         = [[မျောက်ကျောက်ရောဂါ|Mpox (မျောက်ကျောက်)]] (ကလိတ် ၁ဘီ)
| location        = အဓိကအားဖြင့် အာဖရိကအလယ်ပိုင်း၊ အခြားဒေသများတွင် ဒေသတွင်း ကူးစက်မှု အကန့်အသတ်ဖြင့်သာရှိ
| date            = ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စတင်တွေ့ရှိ
----
[[နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ]] 
ထုတ်ပြန်ချက်ကာလ - &lt;br&gt;&lt;small&gt;၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက် – ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်&lt;/small&gt;
| confirmed_cases = ၅၄,၁၁၆ ဦး &lt;br&gt;&lt;small&gt;(၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်မှစ၍)&lt;/small&gt;
| suspected_cases = 
| deaths          = ၄၉၂ ဦး &lt;br&gt;&lt;small&gt;(၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်မှစ၍)&lt;/small&gt;
}}
'''၂၀၂၃–၂၀၂၆ မျောက်ကျောက် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု'''သည် ကလိတ် ၁ဘီ(Clade Ib) ဟု ခေါ်ဆိုသည့် Mpox ( [[မျောက်ကျောက်ရောဂါ|မျောက်ကျောက်]] ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသော) ရောဂါ၏ ဗီဇပြောင်း မျိုးကွဲသစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အာဖရိကအလယ်ပိုင်းတွင်  ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလခန့်ကတည်းက စတင်ကူးစက်ပြန့်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအထိ စာရင်းဇယားများအရ ကူးစက်ခံရသူ ၂၉,၀၀၀ ကျော်ရှိပြီး သေဆုံးသူ ၈၀၀ ကျော် ရှိခဲ့ကာ (သေဆုံးမှုနှုန်း ~၃% ခန့် ရှိသည်)၊ ၎င်းဖြစ်ပွားမှုအားလုံးနီးပါးမှာ [[ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥရောပ ရောဂါကာကွယ်ရေးနှင့် ထိန်းချုပ်ရေးစင်တာ၏ ပြောကြားချက်အရ &quot;ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်နိုင်မှု အားနည်းခြင်းနှင့် သတင်းပို့တင်ပြမှု လိုအပ်ချက်များကြောင့် လက်ရှိ ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ပမာဏသည် အစီရင်ခံထားသည်ထက် ပိုမိုကြီးမားနိုင်သည်&quot; ဟု ဆိုသည်။၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့ နှင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့  တို့တွင် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] က ၎င်းကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို &quot;[[နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ]]&quot; အဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c703ed63rngo|title=မျောက်ကျောက်ရောဂါ(Mpox)ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာ|work=BBC|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/health/2024/08/22/389301.html|title=မျောက်ကျောက်ရောဂါ သိကောင်းစရာ|work=Irrawaddy|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၂၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;

== နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ ==
{{main|မျောက်ကျောက်ရောဂါ}}
အဆိုပါရောဂါပိုးကို  ၁၉၅၈ ခုနှစ်က  [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ]] [[ကိုပင်ဟေဂင်မြို့]] ရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုတွင်  လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။မျောက်များမှတဆင့်  ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးတစ်မျိုးစတင်တွေ့ရှိခဲ့သည့် အတွက် Monkeypox ([[မျောက်ကျောက်ရောဂါ]]) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။စတင် တွေ့ရှိစဉ်က လူသို့ ကူးစက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ နောက်ပိုင်း အဆိုပါ ရှားပါးကူးစက် ရောဂါသည် [[အာဖရိကတိုက်]] [[ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ|ကွန်ဂိုနိုင်ငံ]] အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းနိုင်ငံရှိ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများတွင် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များက လူများ၌ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်းက ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီးနောက် တစ်ဖန်  ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် [[တောင်ဆူဒန်]] နှင့် အခြားအာဖရိကနိုင်ငံများ၌ ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလတွင် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]] ဝစ္စကိုဆင်ပြည်နယ် တွင်လည်းကောင်း၊၂၀၂၂ ခုနှစ်အတွင်း အာဖရိကအလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့တွင်သာမက ဥရောပ၊ မြောက်အမေရိကနှင့် ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့အပြားသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/article/60581|title=မျောက်ကျောက်‌ရောဂါ သတိပြုပါ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၄}}&lt;/ref&gt;

== ကူးစက်မှုနည်းလမ်းများ ==
မည်သူမဆို ရောဂါလက္ခဏာရှိသူ သို့မဟုတ် ကူးစက်ခံ တိရစ္ဆာန်များနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့ပါက ကူးစက်နိုင်ခြေ အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ လူနာသည် လက္ခဏာပြနေချိန် (ပုံမှန်အားဖြင့် ၂ ပတ်မှ ၄ ပတ်အတွင်း) တွင် အခြားသူများကို ကူးစက်စေနိုင်သည်။

အဓိကအားဖြင့် လူနာ၏ အရေပြား အဖုအပိန့်၊ ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်သောအရည် (ပြည်၊ သွေး)၊ အနာဖေး၊ ခံတွင်းအနာနှင့် တံတွေးတို့ကို တိုက်ရိုက် ထိတွေ့ခြင်းမှတစ်ဆင့် ကူးစက်တတ်သည်။ ထို့ပြင် ဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ငြိနေသည့် အဝတ်အစား၊ အိပ်ရာခင်း၊ မျက်နှာသုတ်ပုဝါနှင့် စားသောက်ကုန်သုံး ပစ္စည်းများကို ကိုင်တွယ်မိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် အချင်းမှတစ်ဆင့် သန္ဓေသားထံသို့ လည်းကောင်း၊ မီးဖွားချိန်နှင့် မီးဖွားပြီးနောက် အရေပြားချင်း ထိတွေ့ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရောဂါပူးကူးစက်နိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် လူနာနှင့် နီးကပ်စွာ ထိတွေ့လေ့ရှိသည့် ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းများ၊ အတူနေ မိသားစုဝင်များနှင့် လိင်ဆက်ဆံဖက်များသည် ရောဂါကူးစက်ခံရနိုင်ခြေ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာ မပြသသေးသူများထံမှ ကူးစက်နိုင်ခြေ ရှိ၊ မရှိကိုမူ တိကျစွာ မသိရသေးပေ။

== ရောဂါလက္ခဏာများ ==
မျောက်ကျောက်ရောဂါ၏ အဓိကလက္ခဏာများမှာ ဖျားခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားနှင့် ခါးနာခြင်း၊ အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်းနှင့် ပြန်ရည်ကျိတ် (Lymph nodes) များ ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ စတင်ဖျားပြီး ၁ ရက်မှ ၃ ရက်အတွင်း အရေပြားပေါ်တွင် အနီကွက်များနှင့် အဖုအပိန့်များ စတင်ထွက်လာတတ်သည်။ ၎င်းအဖုအပိန့်များသည် နောက်ပိုင်းတွင် အရည်ကြည် သို့မဟုတ် ပြည်များ ပြည့်နေသည့် အရည်ကြည်ဖုများ ဖြစ်လာပြီး၊ အချိန်တန်လျှင် ပေါက်ထွက်ခြောက်သွေ့ကာ အနာဖေးအဖြစ် ကွာကျသွားသည်။ အဖုအပိန့်များကို မျက်နှာ၊ လက်ဖဝါး၊ ခြေဖဝါး၊ ပါးစပ်၊ လိင်အင်္ဂါတစ်ဝိုက်နှင့် မျက်စိတို့တွင် အရေအတွက် အနည်းငယ်မှ ထောင်ပေါင်းများစွာအထိ တွေ့ရတတ်သည်။ အများအားဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများသည် ၂ ပတ်မှ ၄ ပတ်အထိ ကြာမြင့်တတ်ပြီး အထူးတလည် ဆေးကုသမှုခံယူရန်မလိုဘဲ အလိုအလျောက် ပျောက်ကင်းလေ့ရှိသည်။

သို့သော် လူနာအချို့တွင် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ခံစားရပြီး သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် မွေးကင်းစကလေးငယ်များ၊ ကလေးများနှင့် ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသူများတွင် ရောဂါ ပိုမိုပြင်းထန်တတ်သည်။ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများအနေဖြင့် အရေပြားတွင် ဒုတိယအကြိမ် ပိုးဝင်၍ အနာဖြစ်ခြင်း၊ အဆုတ်ရောင်ခြင်း၊ ဦနှောက်ရောင်ခြင်း (စိတ်ကယောင်ခြောက်ခြားဖြစ်ခြင်း) နှင့် မျက်လုံးသို့ ရောဂါပိုးဝင်ရောက်ကာ အမြင်အာရုံ ဆုံးရှုံးခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

== ကာကွယ်ဆေးနှင့်ကုသပုံ ==
[[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]က ကျောက်ကြီးရောဂါကာကွယ်ဆေး ထိုးထားသူများသည် မျောက်ကျောက်ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်းမှ တစိတ်တပိုင်းကာကွယ်မှုရရှိနိုင်သည်ဟု ကြေညာထားသည်။သို့သော် ကျောက်ကြီးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးထိုးထားသောကြောင့် မျောက်ကျောက်ရောဂါ ကူးစက်ခံရမှုမှ အကာအကွယ်အချို့ရရှိနေသော်လည်း ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်နှင့် အခြားသူများ ကူးစက်ခံရမှုမရှိအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ထားသင့်ကြောင်း သတိပေးထားသည်။တစ်ဖက်တွင်လည်း ကျောက်ကြီးရောဂါပပျောက်သွားသည့် (၁၉၈၀) ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကျောက်ကြီးရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုး လုပ်ငန်းသည် ရပ်နားထားခဲ့ပြီးဖြစ်သည့်အတွက်ကြောင့် ငယ်ရွယ်သူများသည် ကျောက်ကြီးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံထားခြင်း ရှိမနေသေးပေ။လက်ရှိတွင် ကျောက်ကြီးရောဂါကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည့် ကာကွယ်ဆေးအသစ်တစ်မျိုး (MVA-BN, Imvamune, Imvanex of Jyynneo) သည် မျောက်ကျောက်ရောဂါ ကူးစက်ခြင်းမှကာကွယ်ရန် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ခွင့်ပြုချက်ရရှိထားသည်။ထိုကာကွယ်ဆေးအသစ်မှာမူ တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာအနေဖြင့် တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးမပြုနိုင်သေးပါ။ဓာတ်ခွဲဝန်ထမ်းတချို့ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများသည် လက်ရှိအချိန်တွင် မကြာသေးမှီက ထုတ်လုပ်ထားသည့် ကျောက်ကြီးရောဂါကာကွယ်ဆေးအား ထိုးနှံထားပြီးဖြစ်သည်။မျောက်ကျောက်ရောဂါလက္ခဏာသည် ကုသမှုခံယူစရာမလိုဘဲ ပျောက်ကင်းသွားတတ်သည်။စတီးရိုက်ပါဝင်သော ဆေးအမျိုးအစားကို ရှောင်ရှားပြီး အခြား ပါးစပ်သန့်ဆေးရည်နှင့် မျက်စဉ်းခပ်ဆေးတို့ကို အသုံးပြုနိုင်သည်ဟု [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]က လမ်းညွှန်ထားသည်။ပြင်းထန်သောလူနာများတွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းမှ ပေါ်ထွက်လာသော ပဋိပစ္စည်း ပရိုတိန်းတစ်မျိုး (Vaccinia immune globulin –VIG) ကို အသုံးပြုရန် ထောက်ခံချက်ပေးထားသည်။ ကျောက်ကြီးရောဂါကုသရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဆေးတစ်မျိုး (Tecovirimat, TPOXX) ကို မျောက်ကျောက်ရောဂါကုသရာတွင် အသုံးပြုရန် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.who.int/myanmar/emergencies/mpox|title=Mpox (monkeypox)အမေး၊ အဖြေများ|work=World Health Organization|access-date=23 Aug 2024|date=}}&lt;/ref&gt;

== ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအခြေအနေ ==

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:95%;&quot;
|+ မျောက်ကျောက် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု သမိုင်းအကျဉ်း
|-
! style=&quot;width:12%;&quot; | ခုနှစ်
! style=&quot;width:23%;&quot; | နိုင်ငံ/ဒေသ
! style=&quot;width:15%;&quot; | ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲ
! data-sort-type=&quot;number&quot; style=&quot;width:12%;&quot; | ကူးစက်မှု
! data-sort-type=&quot;number&quot; style=&quot;width:12%;&quot; | သေဆုံးမှု
! data-sort-type=&quot;number&quot; style=&quot;width:10%;&quot; | သေဆုံးမှုနှုန်း
! style=&quot;width:16%;&quot; | မှတ်စု
|-
| ၁၉၇၀
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{COD}}
| Clade I
| ၅
| မသိရှိရ
| မသိရှိရ
| 
|-
| ၁၉၇၁
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NGA}}
| Clade II
| ၂
| မသိရှိရ
| မသိရှိရ
| 
|-
| ၁၉၈၁–၁၉၈၆
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{COD}}
| Clade I
| ၃၃၈
| မသိရှိရ
| မသိရှိရ
| 
|-
| ၁၉၉၅–၁၉၉၆
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{COD}}
| Clade I
| ၅၀၀+
| မသိရှိရ
| မသိရှိရ
| 
|-
| ၂၀၀၁–၂၀၀၄
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{COD}}
| Clade I
| ၂,၇၃၄
| မသိရှိရ
| မသိရှိရ
| 
|-
| ၂၀၀၃
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{USA}}
| Clade II
| ၇၁
| မရှိ
| ၀%
| 
|-
| ၂၀၁၅
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{CAF}}&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Nakoune E, Lampaert E, Ndjapou SG, Janssens C, Zuniga I, Van Herp M, Fongbia JP, Koyazegbe TD, Selekon B, Komoyo GF, Garba-Ouangole SM, Manengu C, Manuguerra JC, Kazanji M, Gessain A, Berthet N | title = A Nosocomial Outbreak of Human Monkeypox in the Central African Republic | journal = Open Forum Infectious Diseases | volume = 4 | issue = 4 | pages = ofx168 | date = 2017 | pmid = 29732376 | pmc = 5920348 | doi = 10.1093/ofid/ofx168 }}&lt;/ref&gt;
| Clade I
| ၁၀
| ၂
| ၂၀%
| 
|-
| ၂၀၁၇–၂၀၂၂
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NGA}}
| Clade II
| ၅၅၈
| ၈
| ၁.၄%
| 
|-
| ၂၀၂၀
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{COD}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Monkeypox - Democratic Republic of the Congo October 2020 |url=https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/monkeypox-democratic-republic-of-the-congo |website=WHO |publisher=World Health Organization |access-date=20 March 2024 |archive-date=5 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220605103903/https://www.who.int/emergencies/disease-outbreak-news/item/monkeypox-democratic-republic-of-the-congo |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| Clade I
| ၄,၆၀၀
| ၁၇၁
| ၃.运行%
| 
|-
| ၂၀၂၂–၂၀၂၃
| style=&quot;text-align:left;&quot; | ကမ္ဘာအနှံ့ ([[နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ|PHEIC]])
| Clade IIb
| ၉၃,၃၂၇
| ၂၀၈
| ၀.၂%
| 
|-
| ၂၀၂၃–၂၀၂၆
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{COD}}&lt;br /&gt;{{CAF}}&lt;br /&gt;{{COG}}&lt;br /&gt;{{KEN}}&lt;br /&gt;{{BDI}}
| Clade I&lt;br /&gt;Clade Ib
| ၁၈,၂၄၅+
| ၉၁၉+
| ~၅%
| ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ
|}

== ရောဂါပျံ့နှံ့မှု ဖြစ်စဉ် ==
=== အစီရင်ခံထားသော ကူးစက်မှုနှင့် သေဆုံးမှု စာရင်း ===
{{Updated|၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂/၂၆ ရက်}}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:95%;&quot;
|+ ကလိတ် ၁ဘီ ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲ ကူးစက်မှု တွေ့ရှိရသည့် နိုင်ငံများ
|-
! style=&quot;width:22%;&quot; | နိုင်ငံ/ဒေသ
! data-sort-type=&quot;number&quot; style=&quot;width:13%;&quot; | ဓာတ်ခွဲအတည်ပြု&lt;br /&gt;ကူးစက်မှု
! data-sort-type=&quot;number&quot; style=&quot;width:13%;&quot; | ဓာတ်ခွဲအတည်ပြု&lt;br /&gt;သေဆုံးမှု
! style=&quot;width:26%;&quot; | ပထမဆုံး အတည်ပြုချက်
! style=&quot;width:26%;&quot; | နောက်ဆုံး အတည်ပြုချက်
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{COD}}
| ၃၇,၂၈၀
| ၇၈
| ၂၀၂၃ စက်တင်ဘာ
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{BDI}}
| ၄,၆၈၂
| ၁
| ၂၀၂၄ ဇူလိုင်
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{KEN}}
| ၁,၀၈၇
| ၁၉
| ၂၀၂၄ ဇူလိုင်
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{UK}}
| ၄၄
| ၀
| ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာ ၃၀&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-11-29 |title=Latest update on cases of Clade Ib mpox |url=https://www.gov.uk/government/news/ukhsa-detects-first-case-of-clade-ib-mpox |archive-url=https://web.archive.org/web/20250219105747/https://www.gov.uk/government/news/ukhsa-detects-first-case-of-clade-ib-mpox |archive-date=19 February 2025 |url-status=live |access-date=2024-12-04 |website=GOV.UK }} (Archived Link added 27 February 2025) (no longer updated since 13 February 2025, check [https://ukhsa-dashboard.data.gov.uk/outbreaks/mpox-clade-1b UKHSA data dashboard] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250228035420/https://ukhsa-dashboard.data.gov.uk/outbreaks/mpox-clade-1b |date=28 February 2025 }} - added 27 February 2025, accessed 9 September 2025) (previous page no longer updated, check [https://ukhsa-dashboard.data.gov.uk/emerging-infections-and-zoonoses/mpox UKHSA mpox data dashboard]- added 20 November 2025, [https://web.archive.org/web/20260507130615/https://ukhsa-dashboard.data.gov.uk/emerging-infections-and-zoonoses/mpox Archived Link] 41 cases in England, 4 in Wales and 3 in Scotland, up to 30 April 2026)&lt;/ref&gt;
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{RWA}}
| ၁၃၁
| ၀
| ၂၀၂၄ ဇူလိုင်
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{UGA}}
| ၈,၅၁၂
| ၅၂
| ၂၀၂၄ ဇူလိုင်
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{SWE}}
| ၁
| ၀
| ၂၀၂၄ ဩဂုတ် ၁၅
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{THA}}
| ၁၅
| ၀
| ၂၀၂၄ ဩဂုတ် ၂၂
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{IND}}
| ၁၈
| ၀
| ၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၂၄
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{DEU}}
| ၁၆
| ၀
| ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာ ၁၈
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ZIM}}
| ၁
| ၀
| ၂၀၂၄ အောက်တိုဘာ ၁၈
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ANG}}
| ၂
| ၀
| ၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၅
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{USA}}
| ၂၁&lt;ref name=&quot;CDCMpoxUpdate&quot;&gt;{{cite web |title= Mpox in the United States and Around the World: Current Situation |url=https://www.cdc.gov/mpox/situation-summary/index.html |website=cdc.gov |date=15 May 2026 |access-date=20 May 2026 |url-status=live |archive-url= https://web.archive.org/web/20260520194402/https://www.cdc.gov/monkeypox/situation-summary/index.html |archive-date=20 May 2026}} ([https://www.cdc.gov/monkeypox/situation-summary/index.html New Link] and [https://web.archive.org/web/20250930220838/https://www.cdc.gov/monkeypox/situation-summary/index.html Archived Version] added on 30 September 2025)&lt;/ref&gt;
| ၀
| ၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၆
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{CAN}}
| ၄
| ၀
| ၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၂
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{PAK}}
| ၁
| ၀
| ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{OMN}}
| ၁
| ၀
| ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၀
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{BEL}}
| ၁၀
| ၀
| ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ZMB}}
| ၃၉၈
| ၃
| ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၃၀
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{CHN}}
| ၂၉
| ၀
| ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၃
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{FRA}}
| ၁၀
| ၀
| ၂၀၂၅ ဇန်နဝါရီ ၇
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ARE}}
| ၂
| ၀
| ၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၇
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{TZA}}
| ၃၀၄
| ၁
| ၂၀၂၅ မတ်လ ၁၀
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{MWI}}
| ၁၅၉
| ၁
| ၂၀၂၅
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{MDG}}
| ၇၈၈
| ၂
| ၂၀၂၅ ဒီဇင်ဘာ&lt;ref&gt;{{cite web |title=Madagascar: Mpox Outbreak - Dec 2025 {{|}} ReliefWeb |url=https://reliefweb.int/disaster/ep-2025-000230-mdg |website=reliefweb.int |language=en |date=24 March 2026 |access-date=7 April 2026 |archive-date=12 April 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260412192225/https://reliefweb.int/disaster/ep-2025-000230-mdg |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{CAF}}
| ၁၇၁
| ၈
| မသိရှိရ
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{COG}}
| ၁၆၄
| ၁
| မသိရှိရ
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{MOZ}}
| ၉၃
| ၀
| မသိရှိရ
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ESP}}
| ၈၇
| ၀
| မသိရှိရ
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{SSD}}
| ၅Skip၀
| ၂
| မသိရှိရ
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ETH}}
| ၄၈
| ၁
| မသိရှိရ
| 
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | အခြားနိုင်ငံများ
| ၁၁၂
| ၀
| မသိရှိရ
| 
|-
| colspan=&quot;1&quot; | '''စုစုပေါင်း'''
| '''၅၄,၁၁၆'''
| '''၁၆၉+'''
| 
| 
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center; font-size:95%;&quot;
|+ ကလိတ် ၂ သို့မဟုတ် ကလိတ် ၁အေ သာ တွေ့ရှိရသည့် နိုင်ငံများ၏ အစီရင်ခံစာစုများ (၂၀၂၃ စက်တင်ဘာမှစ၍)
|-
! style=&quot;width:25%;&quot; | နိုင်ငံ/ဒေသ
! data-sort-type=&quot;number&quot; style=&quot;width:18%;&quot; | ကူးစက်မှု
! data-sort-type=&quot;number&quot; style=&quot;width:18%;&quot; | သေဆုံးမှု
! style=&quot;width:39%;&quot; | အခြေအနေ/ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးကွဲ
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{USA}}
| ၄,၂၅၉&lt;ref name=&quot;MMWR&quot;&gt;{{cite journal|title=Notes from the Field: Clade II Mpox Surveillance Update — United States, October 2023–April 2024|last=Tuttle|first=Alexandra|display-authors=etal|journal=[[Morbidity and Mortality Weekly Report]]|date=23 May 2024|volume=73|issue=20|pages=474–476|doi=10.15585/mmwr.mm7320a4|doi-access=free|pmid=38781102|pmc=11115435}}&lt;/ref&gt;
| ၁၁–၂၅
| Clade IIb&lt;ref&gt;{{cite report|url=https://centerforhealthsecurity.org/sites/default/files/2024-06/20240610-mpoxsituationreport.pdf|title=Situation Update - Mpox Virus: Clade I and Clade IIb|date=10 June 2024|publisher=[[Johns Hopkins Center for Health Security]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20240821103907/https://centerforhealthsecurity.org/sites/default/files/2024-06/20240610-mpoxsituationreport.pdf|archive-date=21 August 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{NGA}}
| ၁,၄၈၄ (၁၆၇)&lt;ref&gt;{{cite report|url=https://ncdc.gov.ng/themes/common/files/sitreps/7363fe551ef3d26d7bf30d10c1994611.pdf|title=An Update of Monkeypox Outbreak in Nigeria – Week 44|publisher=[[Nigeria Centre for Disease Control]]|date=25 August 2024|id=220824|access-date=31 August 2024|archive-date=31 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240831142752/https://ncdc.gov.ng/themes/common/files/sitreps/e86cb0c7fed2453eb00a1f38c8577910.pdf|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| ၀
| Clade IIa&lt;ref name=&quot;WHO Emergency Committee Meeting&quot;&gt;{{cite press release|url=https://www.who.int/news/item/19-08-2024-first-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-upsurge-of-mpox-2024|title=First meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the upsurge of mpox 2024|date=19 August 2024|publisher=[[World Health Organization]]|access-date=22 August 2024|quote=Additionally, in 2024, cases of mpox linked to MPXV clade Ia have been reported in the Central African Republic and the Republic of Congo, and cases linked to MPXV clade II have been reported in Cameroon, Côte d'Ivoire, Liberia, Nigeria and South Africa.|archive-date=24 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240824055358/https://www.who.int/news/item/19-08-2024-first-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-upsurge-of-mpox-2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;The Conversation&quot;&gt;{{cite web|url=https://theconversation.com/mpox-african-countries-have-beaten-disease-outbreaks-before-heres-what-it-takes-237238|title=Mpox: African countries have beaten disease outbreaks before – here's what it takes|last=Tomori|first=Oyewale|author-link=Oyewale Tomori|date=24 August 2024|work=[[The Conversation (website)|The Conversation]]|access-date=25 August 2024|archive-date=24 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240824155154/https://theconversation.com/mpox-african-countries-have-beaten-disease-outbreaks-before-heres-what-it-takes-237238|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{AUS}}
| ၁,၆၈၀&lt;ref name=&quot;NINDSS&quot;&gt;{{cite web|url=https://nindss.health.gov.au/pbi-dashboard/|title=National Communicable Disease Surveillance Dashboard|publisher=[[Department of Health and Aged Care]]|access-date=18 February 2025|archive-date=18 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250218052633/https://nindss.health.gov.au/pbi-dashboard/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| ၀
| Clade IIb&lt;ref name=&quot;VDH&quot;&gt;{{cite press release|url=https://www.health.vic.gov.au/health-alerts/mpox-cases-on-the-rise|title=Mpox cases on the rise|last=Looker|first=Clare|publisher=[[Department of Health (Victoria)|Victoria Department of Health]]|date=20 August 2024|access-date=22 August 2024|archive-date=24 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240824055455/https://www.health.vic.gov.au/health-alerts/mpox-cases-on-the-rise|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{PHL}}
| ၉၁၁+&lt;ref name=&quot;mpox-actuallygma&quot;&gt;{{cite news |title=DOH: Mpox cases actually dipped in May 2025; total cases 911 since 2024 |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/947931/doh-more-mpox-cases-in-april-2025-than-in-may-total-cases-911-since-2024/story/ |access-date=31 May 2025 |work=GMA News |date=31 May 2025 |language=en |archive-date=31 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250531073439/https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/947931/doh-more-mpox-cases-in-april-2025-than-in-may-total-cases-911-since-2024/story/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| ၀
| တိကျစွာမသိရ (၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာ)&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Cabalza |first1=Dexter |title=DOH: No new cases, deaths due to mpox |url=https://newsinfo.inquirer.net/1950264/doh-no-new-cases-deaths-due-to-mpox |access-date=23 August 2024 |newspaper=Philippine Daily Inquirer |date=11 June 2024 |language=en |archive-date=12 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240612065533/https://newsinfo.inquirer.net/1950264/doh-no-new-cases-deaths-due-to-mpox |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;Clade II (၂၀၂၄)&lt;ref name=&quot;mpox-actuallygma&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Ombay |first1=Giselle |title=PH detects 2 more mpox cases, both in NCR |url=https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/918239/philippines-mpox-ncr/story/ |access-date=26 August 2024 |work=GMA News |date=26 August 2024 |language=en |archive-date=26 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240826065929/https://www.gmanetwork.com/news/topstories/nation/918239/philippines-mpox-ncr/story/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{CAF}}
| ၂၆၃ (၈၅)&lt;ref name=&quot;Voice of Nigeria&quot;&gt;{{cite news|url=https://von.gov.ng/mpox-vaccine-africa-in-talks-with-bavarian-nordic-on-technology-transfer/|title=Mpox vaccine: Africa in talks with Bavarian Nordic on technology transfer|date=21 August 2024|access-date=22 August 2024|archive-date=24 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240824055333/https://von.gov.ng/mpox-vaccine-africa-in-talks-with-bavarian-nordic-on-technology-transfer/|url-status=live|newspaper=[[Voice of Nigeria]]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CDCMpoxUpdate&quot; /&gt;
| ၁–၁၀
| Clade Ia&lt;ref name=&quot;Voice of Nigeria&quot;/&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{UK}}
| ၂၇၁&lt;ref name=&quot;UKHSA&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/publications/monkeypox-outbreak-epidemiological-overview/mpox-monkeypox-outbreak-epidemiological-overview-8-august-2024|title=Mpox (monkeypox) outbreak: epidemiological overview, 8 August 2024|publisher=[[UK Health Security Agency]]|date=8 August 2024|access-date=22 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240822092801/https://www.gov.uk/government/publications/monkeypox-outbreak-epidemiological-overview/mpox-monkeypox-outbreak-epidemiological-overview-8-august-2024|archive-date=22 August 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| ၀
| တိကျစွာမသိရ
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{CAN}}
| ၃၆၅&lt;ref name=&quot;Canada&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/mpox/outbreak-update.html|title=Mpox (monkeypox): Update|publisher=[[Government of Canada]]|date=16 August 2024|access-date=23 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240817002254/https://www.canada.ca/en/public-health/services/diseases/mpox/outbreak-update.html|archive-date=17 August 2024|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| ၀
| Clade IIb
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{COG}}
| ၁၅၈ (၂၃)&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 August 2024 |title=Congo-Brazzaville Reports 21 Mpox Cases |url=https://www.barrons.com/news/congo-brazzaville-reports-21-mpox-cases-a0eaed50 |access-date=25 August 2024 |work=[[Barron's]] |agency=[[Agence France-Presse]] |archive-date=25 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240825125914/https://www.barrons.com/news/congo-brazzaville-reports-21-mpox-cases-a0eaed50 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;| &lt;ref name=&quot;CDCMpoxUpdate&quot; /&gt;
| ၁
| Clade Ia
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{DEU}}
| ၂၄၀
| ၁
| တိကျစွာမသိရ&lt;ref name=&quot;Berlin&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.berlin.de/en/news/9101298-5559700-33-mpox-cases-in-berlin-since-the-beginn.en.html|title=33 Mpox cases in Berlin since the beginning of the year|date=16 August 2024|publisher=[[Berlin|City of Berlin]]|access-date=23 August 2024|archive-date=16 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240816223512/https://www.berlin.de/en/news/9101298-5559700-33-mpox-cases-in-berlin-since-the-beginn.en.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{CMR}}
| ၃၅ (၅)
| ၂
| Clade IIa နှင့် Clade Ia
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{CIV}}
| ၂၈&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.nst.com.my/world/world/2024/08/1094423/one-dead-28-new-mpox-cases-reported-ivory-coast|title=One dead, 28 new mpox cases reported in Ivory Coast|date=20 August 2024|work=[[New Straits Times]]|agency=[[Agence France-Presse]]|access-date=22 August 2024|archive-date=24 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240824055329/https://www.nst.com.my/world/world/2024/08/1094423/one-dead-28-new-mpox-cases-reported-ivory-coast|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| ၁
| Clade IIa&lt;ref name=&quot;The Conversation&quot;/&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ZAF}}
| ၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Mpox Updates |url=https://www.nicd.ac.za/mpox-updates/ |access-date=17 August 2024 |publisher=[[National Institute for Communicable Diseases]] |language=en-ZA |archive-date=17 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240817120155/https://www.nicd.ac.za/mpox-updates/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| ၃
| Clade IIa&lt;ref name=&quot;WHO Emergency Committee Meeting&quot;/&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{IDN}}
| ၁၄
| ၀
| Clade II
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{HKG}}
| ၁၄
| ၀
| Clade IIb
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{SGP}}
| ၁၃&lt;ref name=&quot;Reuters Singapore&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/singapore-says-it-has-detected-13-cases-mpox-clade-2-infection-2024-2024-08-22/|title=Singapore says it has detected 13 cases of mpox Clade 2 infection in 2024|publisher=[[Reuters]]|date=22 August 2024|access-date=22 August 2024}}&lt;/ref&gt;
| ၀
| Clade II&lt;ref name=&quot;Reuters Singapore&quot;/&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{ARG}}
| ၁၁+
| ၀
| Clade IIb&lt;ref name=&quot;Infobae&quot;&gt;{{cite news|title=Confirmaron un caso autóctono de viruela del mono en Argentina|url=https://www.infobae.com/salud/2024/08/23/confirmaron-el-primer-caso-autoctono-de-viruela-del-mono-en-argentina/|access-date=24 August 2024|work=[[Infobae]]|date=24 August 2024|language=es|archive-date=26 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240826070758/https://www.infobae.com/salud/2024/08/23/confirmaron-el-primer-caso-autoctono-de-viruela-del-mono-en-argentina/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{IRL}}
| ၄၇
| ၀
| Clade I နှင့် Clade IIb&lt;ref name=&quot;Irish Times&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.irishtimes.com/health/2024/08/16/sufficient-supplies-of-mpox-vaccine-for-state-to-counter-risk-deemed-low-by-health-officials/|title='Sufficient' supplies of mpox vaccine for State to counter risk deemed low by health officials|newspaper=[[The Irish Times]]|last1=Bowers|first1=Shauna|last2=Bray|first2=Jennifer|date=16 August 2024|access-date=22 August 2024|archive-date=21 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240821052353/https://www.irishtimes.com/health/2024/08/16/sufficient-supplies-of-mpox-vaccine-for-state-to-counter-risk-deemed-low-by-health-officials/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{LBR}}
| ၆၃
| ၀
| Clade IIa&lt;ref name=&quot;WHO Emergency Committee Meeting&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;The Conversation&quot;/&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{GHA}}
| ၄
| ၀
| Clade II
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{PAK}}
| ၄
| ၀
| Clade II
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{TWN}}
| ၄
| ၀
| တိကျစွာမသိရ&lt;ref name=&quot;Taiwan News&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.taiwannews.com.tw/news/5922518|title=Taiwan's CDC reports 4 new mpox cases|last=Scanlan|first=Sean|date=21 August 2024|work=[[Taiwan News]]|access-date=22 August 2024|archive-date=24 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240824055331/https://www.taiwannews.com.tw/news/5922518|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{PRT}}
| ၆၅
| ၀
| Clade IIb
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{MWI}}
| ၂
| ၀
| တိကျစွာမသိရ&lt;ref name=&quot;Malawi 24&quot;&gt;{{cite news|url=https://malawi24.com/2024/08/21/health-minister-announce-two-suspected-cases-of-pox/|title=Health Minister announces two suspected cases of MPox|last=Kalumbi|first=Mike|date=21 August 2024|publisher=[[malawi24]]|access-date=22 August 2024|archive-date=21 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240821132506/https://malawi24.com/2024/08/21/health-minister-announce-two-suspected-cases-of-pox/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{MOZ}}
| ၁
| ၀
| တိကျစွာမသိရ&lt;ref name=&quot;JUH&quot;&gt;{{cite press release|url=https://reliefweb.int/report/democratic-republic-congo/mpox-outbreak-africa|title=Mpox outbreak in Africa|last=Lorenz|first=Sandra|publisher=[[Johanniter-Unfall-Hilfe]]|date=21 August 2024|access-date=22 August 2024|via=[[ReliefWeb]]|archive-date=23 August 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240823034246/https://reliefweb.int/report/democratic-republic-congo/mpox-outbreak-africa|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{GAB}}
| ၂
| ၀
| တိကျစွာမသိရ&lt;ref name=&quot;Le Monde Gabon&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.lemonde.fr/en/health/article/2024/08/23/gabon-reports-its-first-mpox-case_6720631_14.html|title=Gabon reports its first mpox case|date=23 August 2024|work=[[Le Monde]]|agency=[[Agence France-Presse]]|access-date=23 August 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{CHL}}
| ၂၆
| ၀
| တိကျစွာမသိရ&lt;ref name=&quot;:16&quot;&gt;{{Cite web |last=Henríquez |first=Paz |date=2024-08-30 |title=Confirman primer caso de Viruela del Mono en Chile: Dónde es y qué risk hay de contagiarse |url=https://www.rockandpop.cl/2024/08/confirman-primer-caso-de-viruela-del-mono-en-chile-donde-es-y-que-riesgo-hay-de-contagiarse/ |access-date=2024-08-31 |publisher=[[Rock &amp; Pop (Chilean radio)|Rock &amp; Pop]] |language=es |archive-date=31 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240831105620/https://www.rockandpop.cl/2024/08/confirman-primer-caso-de-viruela-del-mono-en-chile-donde-es-y-que-riesgo-hay-de-contagiarse/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{MAR}}
| ၃
| ၀
| တိကျစွာမသိရ&lt;ref name=&quot;:MA&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-09-12 |title=Premier cas de variole du singe confirmé au Maroc (ministère) |url=https://lematin.ma/nation/premier-cas-de-variole-du-singe-confirme-au-maroc-ministere/242742 |access-date=2024-09-12 |website=[[Le Matin (Morocco)|Le Matin.ma]] |language=fr |archive-date=12 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240912190928/https://lematin.ma/nation/premier-cas-de-variole-du-singe-confirme-au-maroc-ministere/242742 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
|-
| style=&quot;text-align:left;&quot; | {{GIN}}
| ၁&lt;ref name=&quot;:Al24&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-09-04 |title=Guinea: Government Officially Declares Mpox Epidemic |url=https://al24news.com/en/guinea-government-officially-declares-mpox-epidemic |access-date=2024-09-25 |website=[[Al 24 News (Algeria)|al24news.com]] |language=en |archive-date=25 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925055033/https://al24news.com/en/guinea-government-officially-declares-mpox-epidemic |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
| ၀
| တိကျစွာမသိရ
|}
== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာကပ်ရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေများ]]</text>
      <sha1>jxapvd9peggyty4bumsjzeuryfi9sab</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>264067</id>
    <revision>
      <id>1053517</id>
      <parentid>1039990</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T10:08:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khunhtikeaung</username>
        <id>148260</id>
      </contributor>
      <comment>/* သမိုင်းကြောင်း */</comment>
      <origin>1053517</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27689" sha1="pgyg7phlod74vj9cvg7kyypfm1tdbtn" xml:space="preserve">{{infobox war faction
| name             = ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ
| war              = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
| image            = [[file:KNLPflag.jpg|200px]]
| caption          = ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ၏ အလံ
| active           = {{Start date|1964|8|8}} – လက်ရှိ
| ideology         = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]]&lt;br /&gt;[[ဒီမိုကရေစီ]] &lt;br /&gt;လူနည်းစု အခွင့်အရေး&lt;br /&gt;
ကွန်မြူနစ်ဝါဒ&lt;ref&gt;{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240302151629/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-dream-of-a-kayan-homeland/|archivedate=2 March 2024|title=The dream of a Kayan homeland|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-dream-of-a-kayan-homeland/|publisher=Frontier Myanmar|accessdate=24 May 2025}}&lt;/ref&gt;
| clans            = 
| leaders          = ဦးသန်းစိုးနိုင်
| headquarters     = [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]&lt;ref name=&quot;BNI&quot;&gt;{{cite news|author=Naw Dway Eh Khu|title=KNLP calls on the NLD to ensure inclusiveness of all ethnic armed groups in national unity government|work=Burma News International|url=https://www.bnionline.net/en/news/knlp-calls-nld-ensure-inclusiveness-all-ethnic-armed-groups-national-unity-government|date=8 January 2021|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303212629/https://www.bnionline.net/en/news/knlp-calls-nld-ensure-inclusiveness-all-ethnic-armed-groups-national-unity-government|archive-date=March 3, 2024}}&lt;/ref&gt;
| area             = [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]&lt;br /&gt;[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] &lt;br /&gt;[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]&lt;br /&gt;[[နေပြည်တော်]]
| size             = ၁,၀၀၀&lt;ref name=Karenni/&gt;
| predecessor      = 
| successor        = 
| allies           = '''မဟာမိတ်များ'''
* {{flagdeco|Myanmar}} [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]
* {{flagicon image|Communist Party of Burma flag (1946-1969).png}} [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]
** {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ဗမာပြည်_ကွန်မြူနစ်ပါတီ#၂၀၂၁_စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း_ပြန်လည်ဦးမော့လာခြင်း|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* {{flagicon image|Karenni National People's Liberation Front flag.png}} [[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]]
* {{flagicon image|Flag of the Karenni Nationalities Defence Force.svg}} [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]
* {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ
* {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}}[[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| opponents        = {{flag|Myanmar}} ([[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]])
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]]
** {{army|MYA}}
*** {{flagicon image|Mm-eastern-rmc.svg}} [[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
** {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
** {{flagicon image|Flag of Myanmar.svg}} [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]&lt;ref name=&quot;Irrawaddy06&quot;&gt;{{cite news|work=[[The Irrawaddy|Irrawaddy]]|title=Karenni Group Forced Out|author=Khun Sam|date=8 January 2006|accessdate=3 March 2024|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5339|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320052343/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5339|archive-date=March 20, 2021}}&lt;/ref&gt;
| battles          = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
* [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
| website          = [https://www.facebook.com/profile.php?id=100075730164732 KNLP ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် စာမျက်နှာ]
| founder          = ဦးရွှေအေး
}}

'''ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ''' (Kayan New Land Party, အတိုကောက် '''KNLP''') သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ ကယန်းပြည်သစ်တပ်မတော် ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
===အစောပိုင်း နေ့ရက်များ===
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် [[ဦးနေဝင်းအစိုးရ]]တိုင်းပြည်အာဏာကို မတရားလုယူခဲ့ ပြီး ဒီမိုဂရေစီကို အကျဉ်းချကာ [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်]]ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။စစ်အာဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဦးနေဝင်းသည် ဒီမိုဂရေစီ လုပ်ရှားသော ကျောင်းသားများကို ရက်စက် စွာ သတ်ဖြတ်ချေမှုန်းခဲ့သည်.ထိုစဉ် ထင်ရှားသော စကားတစ်ခွန်းမှာ ဗိုလ်ချူပ်နေဝင်းပြောခဲ့သော စကားတစ်ခွန်းပင် ဖြစ်သည် ထိုစကားတစ်ခွန်း မှ {{တုတ်တုတ် ချင်း ဓါးဓါးချင်း}}ဟုဆိုကာ လက်နက်မဲ့ ကျောင်းသား များစွာ ၏စိတ် ထဲတွင် အနာတရ စကားတစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထိုမချိန် တွင် ကယန်းအမျိုးသားကြီး ဦးရွှေအေး ခေါ် သိုင်ဘဟန် သည် ထို ထဲမှ ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ထို့နောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံခေါင်းဆောင်များက ဆည်တည်ဆောက်ရေး ကန့်ကွက်မှုကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။{{Sfn|KDRG|2006|p=35}} ၁၉၆၄ ခုနှစ် မေလတွင် ဦးနေဝင်းစစ်အာဏာရှင်အစိုးရသည် ကြိုတင်သတိပေးခြင်းမရှိဘဲ ၅၀ ကျပ်တန်နှင့် ၁၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကိုရက်စက်စွာ စာနာမှု့ ကင်းမဲ့စွာဖြင့် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ထိုအကြောင်းတရားများသည် လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရန် အစပြိုးခဲ့သော နောက်ခံ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဖြစ်ခဲ့သည်။{{Sfn|Lintner|1994|p=490}}

====လက်နက်ကိုင် စတင်ခြင်း====
၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဖယ်ခုံမြို့နယ်မှ ရွာသားများကအာဏာရှင် ဦးနေဝင်းအစိုးရအား ဆန့်ကျင်ကာ စစ်တပ်စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=18}} ပထမဆုံး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကို ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေးသမားဟောင်း ဗိုလ်ပျံက ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ထိုအချိန်တွင် KNLA ဖြစ်ပေါ်မလာသေးပါ။{{Sfn|Lintner|1994|p=515}} ယင်းနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]ကျောင်းသား ဦးရွှေအေး ပါဝင်လာပြီးနောက် ကယန်းပြည်သစ်ပါတီကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။{{Sfn|Lintner|1994|p=490}}&lt;ref name=&quot;BNI&quot;/&gt;

တန်ဖိုးရှိ ငွေစက္ကူများကို အစိုးရက ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီးနောက်တွင် လက်နက်ကိုင် ကြိုးပမ်းမှုသည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု Lintner (၁၉၉၄) က ဆိုသည်။{{Sfn|Lintner|1994|p=490}} သို့သော် အချို့က ဆည်တည်ဆောက်ရေး ကန့်ကွက်လှုပ်ရှားမှုမှ KNLP စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။{{Sfn|KDRG|2006|p=35}}{{Sfn|KWU|2008|p=1}}

===ဗကပ နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း===
အစောပိုင်းတွင် KNLP သည် [[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ]]နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကာ အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦးကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=61}} သို့သော် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]နှင့် ညှိနှိုင်းရန် အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦးမှ KNLP နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ KNLP ထိန်းချုပ်နယ်မြေများသည် နယ်စပ်ဒေသနှင့် အလှမ်းဝေးကာ နိုင်ငံခြားအကူအညီ ဝေးကွာသဖြင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗကပ နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်။{{Sfn|Lintner|1994|p=285}} ပအိုဝ်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ရှမ်းပြည်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့နှင့် [[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]] တို့နှင့်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။{{Sfn|Burma Issues|2008|p=103}}

၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗကပ ပြိုကွဲခဲ့ချိန်တွင် KNLP အတွင်း ကွဲပြားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ ကယန်းအမျိုးသားစောင့်တပ်ဖွဲ့သည် အင်အား ၆၀ ခန့်နှင့် KNLP မှ ခွဲထွက်ကာ စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ညှိနိုင်းခဲ့သည်။{{Sfn|Burma Issues|2008|p=103}}{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=23}} ထိုနှစ် ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် KNLP သည် အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦးတွင် ပြန်လည်ပါဝင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Lintner|1994|p=490}}

=== အပစ်အခတ် ရပ်စဲပြီးနောက်===
မဟာမိတ်အဖွဲ့အား ဆုံးရှုံးပြီးနောက် ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် KNLP သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဆွေးနွေးခဲ့ကာ ကယားပြည်နယ် အထူးဒေသ ၃ ကို ထိန်းချုပ်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။{{Sfn|Burma Issues|2008|p=103}} သစ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် သတ္တုတူးဖော်ခွင့်များကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။{{Sfn|Burma Issues|2008|p=103}}

သို့သော်လည်း KNLP နှင့် စစ်အစိုးရတို့အကြား ဆက်ဆံရေးမှာ မတည်ငြိမ်ခဲ့ပေ။ [[ဝီကီလိခ်]]မှ ထုတ်ဖော်ခဲ့သော စာတမ်းတစ်ခုတွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံရုံး]]က 'အေးချမ်းဖြိုးကောင်စီနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ပူလိုက်၊ အေးလိုက်' ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|work=The Irrawaddy|title=Kayan Rebels Mark 50 Years Since Birth of Armed Struggle|author=Lawi Weng|date=5 June 2014|url-status=dead|url=https://www.irrawaddy.com/photo/kayan-rebels-mark-50-years-since-birth-armed-struggle.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140727165211/http://www.irrawaddy.org/burma/multimedia-burma/kayan-rebels-mark-50-years-since-birth-armed-struggle.html|archivedate=23 June 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240623200811/https://www.irrawaddy.com/photo/kayan-rebels-mark-50-years-since-birth-armed-struggle.html|accessdate=24 May 2025}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို KNLP ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Irrawaddy06&quot;/&gt;

အပစ်အခတ် ရပ်စဲပြီးနောက် KNLP သည် တပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများရှိခဲ့ကာ ပြည်သူ့စစ်အသွင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;FM2020&quot;/&gt; ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် KNLP အား [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]]အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် စစ်အစိုးရက ဖိအားပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် KNLP သည် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့သို့ ကူးပြောင်းကြောင်း နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီက ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း KNLP က ငြင်းဆိုခဲ့သည်။{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=62}}

အစောပိုင်းတွင် KNLP သည် ဆွေးနွေးရမည့်အဖွဲ့ဟု အစိုးရက သတ်မှတ်ခဲ့ကာ [[အမျိုးသားညီလာခံ]]သို့ ဖိတ်ကြားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ (၂၁) ရာစု ပင်လုံ]]တို့မှ ဖယ်ကြဉ်ခံရသည်။{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=55}}&lt;ref name=&quot;FM2020&quot; /&gt;

KNLP သည် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]]မှ ၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာလတွင် [[ပန်ဆန်းမြို့]]၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ပန်ဆန်းညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ၁၂ ဖွဲ့အနက်မှ တစ်ဖွဲ့အပါအဝင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=Lawi Weng|date=30 October 2015|title=Ethnic Rebel Summit in Panghsang Redux, But Dynamics Differ|work=The Irrawaddy|accessdate=3 March 2024|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/ethnic-rebel-summit-in-panghsang-redux-but-dynamics-differ.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303224921/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ethnic-rebel-summit-in-panghsang-redux-but-dynamics-differ.html|archive-date=March 3, 2024}}&lt;/ref&gt;

===စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ကာလ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင် KNLP သည် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်းကာ သင်တန်းများ ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-muslim-motorcycle-mechanic-who-downed-tools-to-fight-the-junta/|work=Frontier Myanmar|date=28 March 2023|title=The Muslim motorcycle mechanic who downed tools to fight the junta|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302160854/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-muslim-motorcycle-mechanic-who-downed-tools-to-fight-the-junta/|archive-date=March 2, 2024}}&lt;/ref&gt; ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် ဆန္ဒပြသူများကို လွှတ်ပေးရန် အစိုးရအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|work=Myanmar Now|title=Kayah anti-coup protesters released after armed group intervenes|url=https://myanmar-now.org/en/news/kayah-anti-coup-protesters-released-after-armed-group-intervenes/|date=12 February 2021|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428072748/https://myanmar-now.org/en/news/kayah-anti-coup-protesters-released-after-armed-group-intervenes/|archive-date=April 28, 2023}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် KNLP နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့ ပူးပေါင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဆောင်နန်းခဲရွာရှိ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bnionline.net/en/news/tai-volunteers-deliver-aid-idps-kayah-state|title=Tai Volunteers Deliver Aid To IDPs in Kayah State|date=3 June 2021|work=Burma News International|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302225525/https://www.bnionline.net/en/news/tai-volunteers-deliver-aid-idps-kayah-state|archive-date=March 2, 2024}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် အခြားပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များကဲ့သို့ပင် ပါတီ၏ လက်နက်များအား တပ်မတော်က ထောက်ပံ့ပေးထားသည့်အတွက် တပ်မတော်နှင့် နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေး ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-deploys-militias-in-key-strategic-state.html|language=en|date=23 March 2022|work=[[The Irrawaddy]]|title=Myanmar Junta Deploys Militias in Key Strategic State|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430194757/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-deploys-militias-in-key-strategic-state.html|archive-date=April 30, 2022}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း KNLP ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများမှာ စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ခံနေရဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Karenni&quot;&gt;{{cite news|title=ကရင်နီစစ်မျက်နှာကို ဆန်းစစ်ခြင်း အပိုင်း (၁)|work=The Irrawaddy|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/04/24/334500.html|date=24 April 2023|accessdate=26 May 2024|language=my|first=Moe Sett|last=Nyein Chan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=ကယန်းပြည်သစ် လုံခြုံရေးဂိတ်အပါအဝင် ခြောက်နေရာ ဗုံးကြဲခံရ|work=Radio Free Asia|url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-in-mongpai-06012023041127.html|date=1 June 2023|accessdate=26 May 2024|language=my}}&lt;/ref&gt; စစ်ကောင်စီအား ဒေသတွင်းတော်လှန်ရေးများက တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကယန်းပြည်သစ်ပါတီကြောင့် အခက်အခဲဖြစ်ရသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=
ကယန်းပြည်သစ်ကြောင့် ဒေသတွင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုများ စစ်ကောင်စီကို တိုက်ခိုက်ရာမှာ အခက်တွေ့နေ|work=[[Red News Agency]]|url=https://rednewsagency.com/news/13621|date=17 January 2024|accessdate=26 May 2024|language=my}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် KNLP ဦးဆောင်သော ကယန်းအမျိုးသားပညာရေးကော်မတီသည် ကယန်းအမျိုးသားတက္ကသိုလ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်တွင် ဆရာဖြစ်သင်တန်းများ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လူမှုသိပ္ပံ၊ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ၊ ကယန်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားများကို သင်ကြားသွားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သဘာဝသိပ္ပံ၊ စီးပွားရေး၊ ဥပဒေနှင့် အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်များကိုလည်း သင်ကြားပေးမည် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[https://www.bnionline.net/en/news/kayan-national-university-opens Kayan National University opens]. August 8, 2024. Kantarawaddy Times&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်==
*{{cite report|author=Burma Issues|year=2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20101026150825/http://burmalibrary.org/docs4/livingghosts.pdf|archive-date=October 26, 2010|title=Living Ghosts: The Spiraling Repression of the Karenni Population Under the Burmese Military Junta|url=https://www.burmalibrary.org/docs4/livingghosts.pdf|accessdate=3 March 2024|publisher=Burma Issues/ Peace way foundation|ref={{SfnRef|Burma Issues|2008}}}}
*{{cite report|author=Human Rights Watch|year=2008|title=Chronology of Burma's Constitutional Process|archive-url=https://web.archive.org/web/20231222070524/https://www.hrw.org/reports/2008/burma0508/burma0508chronology.pdf|archive-date=December 22, 2023|url=https://www.hrw.org/reports/2008/burma0508/burma0508chronology.pdf|accessdate=3 March 2024|ref={{SfnRef|Human Rights Watch|2008}}}}
*{{cite report|author=Karenni Development Research Group|year=2006|title=Damned by Burma's generals: The Karenni experience with hydropower development - From Lawpita to Salween|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303004106/https://burmacampaign.org.uk/media/Damned_by_Burmas_Generals.pdf|archive-date=March 3, 2024|url=https://burmacampaign.org.uk/media/Damned_by_Burmas_Generals.pdf|publisher=Karenni Development Research Group|ref={{SfnRef|KDRG|2006}}}}
*{{cite report|author=Kayan Women’s Union|year=2008|title=Drowning the green ghosts of Kayan Land: Impacts of the upper Paunglaung Dam in Burma|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303004108/https://burmacampaign.org.uk/media/DrowningGreenGhostsEnglish.pdf|archive-date=March 3, 2024|accessdate=3 March 2024|url=https://burmacampaign.org.uk/media/DrowningGreenGhostsEnglish.pdf|publisher=Kayan Women’s Union|ref={{SfnRef|KWU|2008}}}}
*{{cite book|last=Keenan|first=Paul|title=By force of arms : armed ethnic groups in Burma|url=https://archive.org/details/byforceofarmsarm0000keen|location=New Delhi |publisher=Vij Books India|year=2014|isbn=9789382652304|ref={{SfnRef|Keenan|2014}}}}
*{{cite report|last1=Kramer|first1=Tom|last2=Russel|first2=Oliver|last3=Smith|first3=Martin|year=2018|title=From War to Peace in Kayah (Karenni) State: A Land at the Crossroads in Myanmar|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302172518/https://www.tni.org/files/publication-downloads/tni-2018_karenni_eng_web_def.pdf|archive-date=March 2, 2024|url=https://www.tni.org/files/publication-downloads/tni-2018_karenni_eng_web_def.pdf|accessdate=3 March 2024|publisher= Transnational Institute |location=Amsterdam|ref={{SfnRef|Kramer|Russel|Smith|2018}}}}
* {{cite book|last=Lintner|first=Bertil|title= Burma in Revolt: Opium and Insurgency since 1948 |url=https://archive.org/details/burmainrevoltopi0000lint|year=1994|isbn=9789747100785|location=Chiang Mai|publisher=Silkworm|ref={{SfnRef|Lintner|1994}}}}
* {{cite book|last=South|first=Ashley|title= Mon Nationalism and Civil War in Burma|url=https://archive.org/details/monnationalismci0000sout|year=2003|isbn=9780203037478|location=Abingdon|publisher=Routledge|ref={{SfnRef|South|2003}}}}

{{မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီ}}


[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ]]</text>
      <sha1>pgyg7phlod74vj9cvg7kyypfm1tdbtn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053527</id>
      <parentid>1053517</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:38:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Khunhtikeaung|Khunhtikeaung]] ([[User talk:Khunhtikeaung|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1039990</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25797" sha1="q3a7enqe5dlnlx4zmu46fzgx41c2z7u" xml:space="preserve">{{infobox war faction
| name             = ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ
| war              = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
| image            = [[file:KNLPflag.jpg|200px]]
| caption          = ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ၏ အလံ
| active           = {{Start date|1964|8|8}} – လက်ရှိ
| ideology         = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]]&lt;br /&gt;[[ဒီမိုကရေစီ]] &lt;br /&gt;လူနည်းစု အခွင့်အရေး&lt;br /&gt;
ကွန်မြူနစ်ဝါဒ&lt;ref&gt;{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240302151629/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-dream-of-a-kayan-homeland/|archivedate=2 March 2024|title=The dream of a Kayan homeland|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-dream-of-a-kayan-homeland/|publisher=Frontier Myanmar|accessdate=24 May 2025}}&lt;/ref&gt;
| clans            = 
| leaders          = ဦးသန်းစိုးနိုင်
| headquarters     = [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]&lt;ref name=&quot;BNI&quot;&gt;{{cite news|author=Naw Dway Eh Khu|title=KNLP calls on the NLD to ensure inclusiveness of all ethnic armed groups in national unity government|work=Burma News International|url=https://www.bnionline.net/en/news/knlp-calls-nld-ensure-inclusiveness-all-ethnic-armed-groups-national-unity-government|date=8 January 2021|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303212629/https://www.bnionline.net/en/news/knlp-calls-nld-ensure-inclusiveness-all-ethnic-armed-groups-national-unity-government|archive-date=March 3, 2024}}&lt;/ref&gt;
| area             = [[ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်]]&lt;br /&gt;[[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]] &lt;br /&gt;[[ပင်လောင်းမြို့နယ်]]&lt;br /&gt;[[နေပြည်တော်]]
| size             = ၁,၀၀၀&lt;ref name=Karenni/&gt;
| predecessor      = 
| successor        = 
| allies           = '''မဟာမိတ်များ'''
* {{flagdeco|Myanmar}} [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]
* {{flagicon image|Communist Party of Burma flag (1946-1969).png}} [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]
** {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ဗမာပြည်_ကွန်မြူနစ်ပါတီ#၂၀၂၁_စစ်အာဏာသိမ်းမှုနောက်ပိုင်း_ပြန်လည်ဦးမော့လာခြင်း|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]
* {{flagicon image|Karenni National People's Liberation Front flag.png}} [[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]]
* {{flagicon image|Flag of the Karenni Nationalities Defence Force.svg}} [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]
* {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} ဒေသခံ ပီဒီအက်ဖ်များ
* {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}}[[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]
| opponents        = {{flag|Myanmar}} ([[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]])
* {{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]]
** {{army|MYA}}
*** {{flagicon image|Mm-eastern-rmc.svg}} [[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
** {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]
** {{flagicon image|Flag of Myanmar.svg}} [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]&lt;ref name=&quot;Irrawaddy06&quot;&gt;{{cite news|work=[[The Irrawaddy|Irrawaddy]]|title=Karenni Group Forced Out|author=Khun Sam|date=8 January 2006|accessdate=3 March 2024|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5339|archive-url=https://web.archive.org/web/20210320052343/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5339|archive-date=March 20, 2021}}&lt;/ref&gt;
| battles          = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
* [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
| website          = [https://www.facebook.com/profile.php?id=100075730164732 KNLP ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် စာမျက်နှာ]
| founder          = ဦးရွှေအေး
}}

'''ကယန်းပြည်သစ်ပါတီ''' (Kayan New Land Party, အတိုကောက် '''KNLP''') သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပါတီ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ ကယန်းပြည်သစ်တပ်မတော် ဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
===အစောပိုင်း နေ့ရက်များ===
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် [[ဦးနေဝင်းအစိုးရ]] တက်လာပြီးနောက် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်]]ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံခေါင်းဆောင်များက ဆည်တည်ဆောက်ရေး ကန့်ကွက်မှုကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။{{Sfn|KDRG|2006|p=35}} ၁၉၆၄ ခုနှစ် မေလတွင် ဦးနေဝင်းအစိုးရသည် ကြိုတင်သတိပေးခြင်းမရှိဘဲ ၅၀ ကျပ်တန်နှင့် ၁၀၀ ကျပ်တန် ငွေစက္ကူများကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။{{Sfn|Lintner|1994|p=490}}

====လက်နက်ကိုင် စတင်ခြင်း====
၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ဖယ်ခုံမြို့နယ်မှ ရွာသားများက ဦးနေဝင်းအစိုးရအား ဆန့်ကျင်ကာ စစ်တပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=18}} ပထမဆုံး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကို ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေးသမားဟောင်း ဗိုလ်ပျံက ဦးဆောင်ခဲ့သည်။{{Sfn|Lintner|1994|p=515}} ယင်းနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]ကျောင်းသား ဦးရွှေအေး ပါဝင်လာပြီးနောက် ကယန်းပြည်သစ်ပါတီကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။{{Sfn|Lintner|1994|p=490}}&lt;ref name=&quot;BNI&quot;/&gt;

တန်ဖိုးရှိ ငွေစက္ကူများကို အစိုးရက ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီးနောက်တွင် လက်နက်ကိုင် ကြိုးပမ်းမှုသည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု Lintner (၁၉၉၄) က ဆိုသည်။{{Sfn|Lintner|1994|p=490}} သို့သော် အချို့က ဆည်တည်ဆောက်ရေး ကန့်ကွက်လှုပ်ရှားမှုမှ KNLP စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။{{Sfn|KDRG|2006|p=35}}{{Sfn|KWU|2008|p=1}}

===ဗကပ နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း===
အစောပိုင်းတွင် KNLP သည် [[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ]]နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကာ အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦးကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=61}} သို့သော် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ]]နှင့် ညှိနှိုင်းရန် အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦးမှ KNLP နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ KNLP ထိန်းချုပ်နယ်မြေများသည် နယ်စပ်ဒေသနှင့် အလှမ်းဝေးကာ နိုင်ငံခြားအကူအညီ ဝေးကွာသဖြင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗကပ နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည်။{{Sfn|Lintner|1994|p=285}} ပအိုဝ်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ရှမ်းပြည်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့နှင့် [[ကရင်နီလူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]] တို့နှင့်လည်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။{{Sfn|Burma Issues|2008|p=103}}

၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗကပ ပြိုကွဲခဲ့ချိန်တွင် KNLP အတွင်း ကွဲပြားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ ကယန်းအမျိုးသားစောင့်တပ်ဖွဲ့သည် အင်အား ၆၀ ခန့်နှင့် KNLP မှ ခွဲထွက်ကာ စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ညှိနိုင်းခဲ့သည်။{{Sfn|Burma Issues|2008|p=103}}{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=23}} ထိုနှစ် ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် KNLP သည် အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦးတွင် ပြန်လည်ပါဝင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Lintner|1994|p=490}}

=== အပစ်အခတ် ရပ်စဲပြီးနောက်===
မဟာမိတ်အဖွဲ့အား ဆုံးရှုံးပြီးနောက် ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် KNLP သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ဆွေးနွေးခဲ့ကာ ကယားပြည်နယ် အထူးဒေသ ၃ ကို ထိန်းချုပ်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။{{Sfn|Burma Issues|2008|p=103}} သစ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် သတ္တုတူးဖော်ခွင့်များကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။{{Sfn|Burma Issues|2008|p=103}}

သို့သော်လည်း KNLP နှင့် စစ်အစိုးရတို့အကြား ဆက်ဆံရေးမှာ မတည်ငြိမ်ခဲ့ပေ။ [[ဝီကီလိခ်]]မှ ထုတ်ဖော်ခဲ့သော စာတမ်းတစ်ခုတွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ [[အမေရိကန်သံရုံး (ရန်ကုန်)|အမေရိကန်သံရုံး]]က 'အေးချမ်းဖြိုးကောင်စီနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ ပူလိုက်၊ အေးလိုက်' ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|work=The Irrawaddy|title=Kayan Rebels Mark 50 Years Since Birth of Armed Struggle|author=Lawi Weng|date=5 June 2014|url-status=dead|url=https://www.irrawaddy.com/photo/kayan-rebels-mark-50-years-since-birth-armed-struggle.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20140727165211/http://www.irrawaddy.org/burma/multimedia-burma/kayan-rebels-mark-50-years-since-birth-armed-struggle.html|archivedate=23 June 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240623200811/https://www.irrawaddy.com/photo/kayan-rebels-mark-50-years-since-birth-armed-struggle.html|accessdate=24 May 2025}}&lt;/ref&gt;

၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို KNLP ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Irrawaddy06&quot;/&gt;

အပစ်အခတ် ရပ်စဲပြီးနောက် KNLP သည် တပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများရှိခဲ့ကာ ပြည်သူ့စစ်အသွင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;FM2020&quot;/&gt; ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် KNLP အား [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]]အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် စစ်အစိုးရက ဖိအားပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် KNLP သည် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့သို့ ကူးပြောင်းကြောင်း နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီက ပြောဆိုခဲ့သော်လည်း KNLP က ငြင်းဆိုခဲ့သည်။{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=62}}

အစောပိုင်းတွင် KNLP သည် ဆွေးနွေးရမည့်အဖွဲ့ဟု အစိုးရက သတ်မှတ်ခဲ့ကာ [[အမျိုးသားညီလာခံ]]သို့ ဖိတ်ကြားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံ (၂၁) ရာစု ပင်လုံ]]တို့မှ ဖယ်ကြဉ်ခံရသည်။{{Sfn|Kramer|Russel|Smith|2018|p=55}}&lt;ref name=&quot;FM2020&quot; /&gt;

KNLP သည် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်]]မှ ၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာလတွင် [[ပန်ဆန်းမြို့]]၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော ပန်ဆန်းညီလာခံသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ၁၂ ဖွဲ့အနက်မှ တစ်ဖွဲ့အပါအဝင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|author=Lawi Weng|date=30 October 2015|title=Ethnic Rebel Summit in Panghsang Redux, But Dynamics Differ|work=The Irrawaddy|accessdate=3 March 2024|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/ethnic-rebel-summit-in-panghsang-redux-but-dynamics-differ.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303224921/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ethnic-rebel-summit-in-panghsang-redux-but-dynamics-differ.html|archive-date=March 3, 2024}}&lt;/ref&gt;

===စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ကာလ===
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင် KNLP သည် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်းကာ သင်တန်းများ ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-muslim-motorcycle-mechanic-who-downed-tools-to-fight-the-junta/|work=Frontier Myanmar|date=28 March 2023|title=The Muslim motorcycle mechanic who downed tools to fight the junta|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302160854/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-muslim-motorcycle-mechanic-who-downed-tools-to-fight-the-junta/|archive-date=March 2, 2024}}&lt;/ref&gt; ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် ဆန္ဒပြသူများကို လွှတ်ပေးရန် အစိုးရအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|work=Myanmar Now|title=Kayah anti-coup protesters released after armed group intervenes|url=https://myanmar-now.org/en/news/kayah-anti-coup-protesters-released-after-armed-group-intervenes/|date=12 February 2021|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230428072748/https://myanmar-now.org/en/news/kayah-anti-coup-protesters-released-after-armed-group-intervenes/|archive-date=April 28, 2023}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလတွင် KNLP နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့ ပူးပေါင်းကာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဆောင်နန်းခဲရွာရှိ တပ်မတော်စစ်ကြောင်းနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bnionline.net/en/news/tai-volunteers-deliver-aid-idps-kayah-state|title=Tai Volunteers Deliver Aid To IDPs in Kayah State|date=3 June 2021|work=Burma News International|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302225525/https://www.bnionline.net/en/news/tai-volunteers-deliver-aid-idps-kayah-state|archive-date=March 2, 2024}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် အခြားပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များကဲ့သို့ပင် ပါတီ၏ လက်နက်များအား တပ်မတော်က ထောက်ပံ့ပေးထားသည့်အတွက် တပ်မတော်နှင့် နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေး ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-deploys-militias-in-key-strategic-state.html|language=en|date=23 March 2022|work=[[The Irrawaddy]]|title=Myanmar Junta Deploys Militias in Key Strategic State|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20220430194757/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-deploys-militias-in-key-strategic-state.html|archive-date=April 30, 2022}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း KNLP ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများမှာ စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ခံနေရဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Karenni&quot;&gt;{{cite news|title=ကရင်နီစစ်မျက်နှာကို ဆန်းစစ်ခြင်း အပိုင်း (၁)|work=The Irrawaddy|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/04/24/334500.html|date=24 April 2023|accessdate=26 May 2024|language=my|first=Moe Sett|last=Nyein Chan}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=ကယန်းပြည်သစ် လုံခြုံရေးဂိတ်အပါအဝင် ခြောက်နေရာ ဗုံးကြဲခံရ|work=Radio Free Asia|url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-in-mongpai-06012023041127.html|date=1 June 2023|accessdate=26 May 2024|language=my}}&lt;/ref&gt; စစ်ကောင်စီအား ဒေသတွင်းတော်လှန်ရေးများက တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကယန်းပြည်သစ်ပါတီကြောင့် အခက်အခဲဖြစ်ရသည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=
ကယန်းပြည်သစ်ကြောင့် ဒေသတွင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုများ စစ်ကောင်စီကို တိုက်ခိုက်ရာမှာ အခက်တွေ့နေ|work=[[Red News Agency]]|url=https://rednewsagency.com/news/13621|date=17 January 2024|accessdate=26 May 2024|language=my}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် KNLP ဦးဆောင်သော ကယန်းအမျိုးသားပညာရေးကော်မတီသည် ကယန်းအမျိုးသားတက္ကသိုလ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်တွင် ဆရာဖြစ်သင်တန်းများ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် လူမှုသိပ္ပံ၊ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ၊ ကယန်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားများကို သင်ကြားသွားမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သဘာဝသိပ္ပံ၊ စီးပွားရေး၊ ဥပဒေနှင့် အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်များကိုလည်း သင်ကြားပေးမည် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;[https://www.bnionline.net/en/news/kayan-national-university-opens Kayan National University opens]. August 8, 2024. Kantarawaddy Times&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

==ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်==
*{{cite report|author=Burma Issues|year=2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20101026150825/http://burmalibrary.org/docs4/livingghosts.pdf|archive-date=October 26, 2010|title=Living Ghosts: The Spiraling Repression of the Karenni Population Under the Burmese Military Junta|url=https://www.burmalibrary.org/docs4/livingghosts.pdf|accessdate=3 March 2024|publisher=Burma Issues/ Peace way foundation|ref={{SfnRef|Burma Issues|2008}}}}
*{{cite report|author=Human Rights Watch|year=2008|title=Chronology of Burma's Constitutional Process|archive-url=https://web.archive.org/web/20231222070524/https://www.hrw.org/reports/2008/burma0508/burma0508chronology.pdf|archive-date=December 22, 2023|url=https://www.hrw.org/reports/2008/burma0508/burma0508chronology.pdf|accessdate=3 March 2024|ref={{SfnRef|Human Rights Watch|2008}}}}
*{{cite report|author=Karenni Development Research Group|year=2006|title=Damned by Burma's generals: The Karenni experience with hydropower development - From Lawpita to Salween|accessdate=3 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303004106/https://burmacampaign.org.uk/media/Damned_by_Burmas_Generals.pdf|archive-date=March 3, 2024|url=https://burmacampaign.org.uk/media/Damned_by_Burmas_Generals.pdf|publisher=Karenni Development Research Group|ref={{SfnRef|KDRG|2006}}}}
*{{cite report|author=Kayan Women’s Union|year=2008|title=Drowning the green ghosts of Kayan Land: Impacts of the upper Paunglaung Dam in Burma|archive-url=https://web.archive.org/web/20240303004108/https://burmacampaign.org.uk/media/DrowningGreenGhostsEnglish.pdf|archive-date=March 3, 2024|accessdate=3 March 2024|url=https://burmacampaign.org.uk/media/DrowningGreenGhostsEnglish.pdf|publisher=Kayan Women’s Union|ref={{SfnRef|KWU|2008}}}}
*{{cite book|last=Keenan|first=Paul|title=By force of arms : armed ethnic groups in Burma|url=https://archive.org/details/byforceofarmsarm0000keen|location=New Delhi |publisher=Vij Books India|year=2014|isbn=9789382652304|ref={{SfnRef|Keenan|2014}}}}
*{{cite report|last1=Kramer|first1=Tom|last2=Russel|first2=Oliver|last3=Smith|first3=Martin|year=2018|title=From War to Peace in Kayah (Karenni) State: A Land at the Crossroads in Myanmar|archive-url=https://web.archive.org/web/20240302172518/https://www.tni.org/files/publication-downloads/tni-2018_karenni_eng_web_def.pdf|archive-date=March 2, 2024|url=https://www.tni.org/files/publication-downloads/tni-2018_karenni_eng_web_def.pdf|accessdate=3 March 2024|publisher= Transnational Institute |location=Amsterdam|ref={{SfnRef|Kramer|Russel|Smith|2018}}}}
* {{cite book|last=Lintner|first=Bertil|title= Burma in Revolt: Opium and Insurgency since 1948 |url=https://archive.org/details/burmainrevoltopi0000lint|year=1994|isbn=9789747100785|location=Chiang Mai|publisher=Silkworm|ref={{SfnRef|Lintner|1994}}}}
* {{cite book|last=South|first=Ashley|title= Mon Nationalism and Civil War in Burma|url=https://archive.org/details/monnationalismci0000sout|year=2003|isbn=9780203037478|location=Abingdon|publisher=Routledge|ref={{SfnRef|South|2003}}}}

{{မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီ}}


[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ]]</text>
      <sha1>q3a7enqe5dlnlx4zmu46fzgx41c2z7u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာနိုင်ငံရှိ အထူးဒေသများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>270334</id>
    <revision>
      <id>1053444</id>
      <parentid>1051873</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053444</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42135" sha1="kclisnrth95daez1mxktcemuv993hu2" xml:space="preserve">[[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် သတ်မှတ်ထားသည့် '''“အထူးဒေသများ”''' (Special Regions) သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] ([[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နဝတအစိုးရ]]) နှင့် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) မှ ခွဲထွက်လာသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုမှုအပြီး သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုရာမှ&lt;ref name=&quot;DOWE&quot;&gt;{{Citation|title=The Dragon on the White Elephant: Two &quot;Chinas&quot; Fracture Myanmar's State-Building in the Cold War|last=Chao|first=Chung-chi|journal=International Journal of China Studies|volume=17|issue=1|date=ဇွန် ၂၀၂၆|pages=161, 162|publisher=Department of Southeast Asian Studies, National Chi Nan University|url=https://ejournal.um.edu.my/index.php/IJCS/article/download/72448/20211/203525|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt; စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗကပမဟုတ်သည့်အခြားအပစ်ရပ်အဖွဲ့များကိုပါ အထူးဒေသများအသိအမှတ်ပြုပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;NP&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/6a30b877f6de551622546f02|title=(၅)နှစ်အတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအသစ်တွေ ထပ်မံထွက်ပေါ်လာနိုင်သလား|work=NP News|date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၆|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt; အထူးဒေသများသည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[မွန်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တို့တွင် တည်ရှိကြကြောင်းသိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ၁၃ ခု&lt;ref name=&quot;WHKLT&quot;&gt;{{cite web|url=https://presoffministry.gov.mm/my/article/194|title=ငြိမ်းချမ်းခြင်းမှသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်းဆီသို့ (၁)|author=ဝထကလသ(နတလ)|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|quote=ထို့နောက် ပွန်ချောင်းအရှေ့ခြမ်း ကဒူးကြီး- ကဒူးလေး၊ မဲနယ်တောင်ကြောနှင့် ဟိုနမ့်ဒေသ တွင် အဓိကလှုပ်ရှားခဲ့သူ ဦးတာကလယ်၏ “ရလလဖ” အဖွဲ့သည်လည်း ၉- ၁၀- ၁၉၉၄ တွင် တရားဥပဒေ ဘောင်အတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာပါတော့သည်။ နိုင်ငံတော်သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ရယူသဘောတူညီပြီးနောက် “ရလလဖ” အဖွဲ့ အခြေ ပြုသည့် ဒေသအား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပါသည်။|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=September 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MK&quot;&gt;{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|title=ရလလဖ သို့မဟုတ် တောင်ပေါ်မြေရဲ့ အခြားမျက်နှာ|author=ထွန်းဝင်းငြိမ်း|quote=ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်း အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (Pa-Oh National Organization- PNO)၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်ပြီး နောင်ထောင်က ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ)၏ အထူး ဒေသ ၁၃ ဖြစ်သည်။ ... သို့အတွက် ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဦးတာကလယ် ခေါင်းဆောင်သည့် ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ရလလဖ) ခေါ် (ပအိုဝ်းနီ)အဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရနှင့် အပစ်ခတ်ရပ်စဲရေး ယူလိုက်ရပါသည်။ နအဖစစ်အစိုးရက ‘ရလလဖ’ ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးဒေသ ၁၃ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ... ကားလမ်းအဝင်ဝ၌ အနီရောင်အောက်ခံတွင် အဖြူရောင်စာလုံးများဖြင့် အထူးဒေသ ၁၃၊ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့၊ ‘နှစ် ၇၀ ပြည့် ရှမ်းပြည်ပဒေသရာဇ်စနစ်ဆန့်ကျင်တော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနား’ ခေါင်းစီးမုခ်ဦးကိုတွေ့ရသည်။|work=မော်ကွန်းမဂ္ဂဇင်း|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|archive-date=3 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203181452/https://mawkun.com/%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%9C%E1%80%96-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%9F%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA-%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%BA/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; အထိရှိသဖြင့် အများဆုံးဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ၂ ခု၊&lt;ref name=&quot;KJ-AF&quot;&gt;{{citation|title=Ethnic Armed Conflict and Territorial Administration in Myanmar|first=Jolliffe|last=Kim|date=ဇူလိုင် ၂၀၁၅|publisher=The Asia Foundation|url=https://www.themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ethnic_Armed_Conflict_Territorial_Administration_in_Myanmar_TSF_Jul2015_ENG.pdf|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt; ကယားပြည်နယ်တွင် ၃ ခု၊&lt;ref name=&quot;KJ-AF&quot;/&gt; မွန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ခု{{efn|မွန်ပြည်သစ်ပါတီတွင် အထူးဒေသနှစ်ခုရှိပြီး&lt;ref name=&quot;UNHCR&quot;&gt;{{citation|url=https://www.unhcr.org/in/sites/en-in/files/legacy-pdf/533927c39.pdf?__cf_chl_rt_tk=DYQfd3UOrmyunC3rISu.JBjucgt2obOaIkH2YbE.BNY-1788274201-1.0.1.1-ON4.Xt4LkAsuYX6sRASbcFRJ6n9lR10JOZ4JnastyEs|title=Ceasefires and durable solutions in Myanmar: a lessons learned review &amp; Commentary: IDPs and refugees in the current Myanmar peace process|first1=Jolliffe|last1=Kim|first2=Ashley|last2=South|publisher=Policy Development and Evaluation Service, United Nations High Commissioner for Refugees|date=မတ် ၂၀၁၄|quote=So on 29 June 1995, a ‘gentleman’s agreement’ was made, without signatures, that gave the NMSP two semi-autonomous ‘Special Regions’, one of which encompassed all of the IDP sites.|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt; မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် တည်ရှိကြောင်း&lt;ref name=&quot;KJ-AF&quot;/&gt; သိရသည်။}} နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ၇ ခု{{efn|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)မှအပ ကရင်ပြည်နယ်ရှိကျန်အထူးဒေသအမည်များတွင် အမှတ်စဉ်​ဂဏန်းမပါဝင်ပါ။
*ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/burmese-news-10-15-10-105065439/1241266.html|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးနဲ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ တပ်မဖြန့်ရ၊ တနေရာတည်းမှာနေဖို့ စစ်အစိုးရညွှန်ကြား|author=နိုင်ကွန်းအိမ်|date=၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀|website=Voice of America|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
*ဟောင်သရောအထူးဒေသ၊&lt;ref name=&quot;USTA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BFA&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com.kh/books?id=uCM7AgAAQBAJ&amp;printsec=copyright#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title=By Force of Arms Armed Ethnic Groups in Burma|first=Paul|last=Keenan|date=၂၀၁၂|publisher=Vij Books India Pvt Ltd|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt; 
*ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ၊&lt;ref name=&quot;USTA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;BFA&quot;/&gt; 
*သံတောင်အထူးဒေသ၊&lt;ref name=&quot;USTA&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;CGDKNUTC&quot;&gt;{{Citation|title=Ceasefires, Governance, and Development: The Karen National Union in Times of Change|first=Jolliffe|last=Kim|url=http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Report_Ceasefires_Governance_Development_KNU_in_Times_of_Change_TAF_Apr2017.pdf|date=ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၆|publisher=The Asia Foundation|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;BFA&quot;/&gt; 
*သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ၊&lt;ref name=&quot;USTA&quot;&gt;{{cite news|title=လှိုင်းဘွဲ့မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးစောသိန်းအောင်၏ “ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်များ” နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်းကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးကျော်ဆန်း ပြန်လည်ဖြေကြား|author=သတင်းစဉ်|date=၂၁ မတ် ၂၀၁၁|url=https://www.burmalibrary.org/docsMirror2011/Mirror2011-03-22.pdf?__cf_chl_tk=zkZA_DvloinDBvtQqyIaN607V5tEhMwGaKDFAbs9rA4-1788364740-1.0.1.1-WLylwwvxAC6bRwFYm6y2GGyR4xhRkldPm0EAPQ6C8o0|access-date=၂ မတ် ၂၀၂၆|quote=၎င်းအဖွဲ့များမှာ ဦးသာထူးကျော် ဦးဆောင်သော ဒီကေဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးစောသမူဟဲ ဦးဆောင်သော ဟောင်သရောအထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဖဒိုအောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော ဘုရားကုန်း အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးစောဖယ်ရီမိုး ဦးဆောင်သော သံတောင်အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့၊ ဦးကိုကြီး ဦးဆောင်သော သံတောင်(မြောက်ပိုင်း) အထူးဒေသ ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ဦးဌေးမောင် ဦးဆောင်သော KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအပါအဝင် စုစုပေါင်းအဖွဲ့ ခြောက်ဖွဲ့ ဥပဒေဘောင်အတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ပါကြောင်း၊}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;CGDKNUTC&quot;/&gt;
*မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ&lt;ref&gt;{{cite web|author=myintmyat|url=https://cincds.gov.mm/ttpmettaakaakyeruiiciikhp-builkhpmkii-mngeaaanglingsnny-krngpnnyny-mingkiinguuathuueds?d=2|title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ ၊ ကျေးဇူးတော်ရှင် မြိုင်ကြီးငူ ဆရာတော် ၏ အန္တိမအဂ္ဂိဈာပန ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လှူဒါန်းပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်|date=၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|website=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/311526|title=မြိုင်ကြီးငူ အထူး ဒေသ ၊မြိုင်ကြီးငူ ဒုတိယဆရာ​တော် ဘုရား၏( ၆၇) နှစ်ပြည့် ဝဇာတ ​မွေး​နေ့မင်္ဂလာ သဘင် သို့ ​ဒေသခံပြည်သူအများအပြားတက်​ရောက်|date=၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆|work=Eleven Media Group|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://peopleinneed.de/boarding-house-for-middle-and-high-school-students-in-myaing-gyi-ngu/|title=Boarding House for Middle and High School Students in Myaing Gyi Ngu|work=People In Need|access-date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
*ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.peoplemediamyanmar.com/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BC/|title=ရွေးကောက်ပွဲများအား အပြည့်အဝထောက်ခံကြောင်းနှင့် တတ်စွမ်းသမျှ ကူညီကာကွယ်စောင့်ရှောက် ပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း မူလ D.K.B.A အဖွဲ့ ထုတ်ပြန်|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=People Media Myanmar|date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.thanlwintimes.com/2025/09/19/%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA-4/|title=စစ်ကော်မရှင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကြိုဆိုထောက်ခံတယ်လို့ ခွဲထွက် DKBA ပြော|date=၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|work=သံလွင်တိုင်းမ် Than Lwin Times Media|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;}} ရှိကြောင်းသိရသည်။ 

ဤဒေသများတွင် တချို့အဖွဲ့အစည်းများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး စနစ်များကို သီးခြားတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ချမှတ်ချက်များနှင့် တခါတရံ တင်းမာမှုရှိခဲ့သော်လည်း မိမိတို့ထိန်းချုပ်နေသည့်ဒေသများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။

== အထူးဒေသများစာရင်း ==
အထူးဒေသများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်စစ်ရေးအခြေအနေများအရ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး နယ်မြေဆုံးရှုံးလိုက်ရသည့်အဖွဲ့များ၊ အထူးဒေသအမည်ကိုစွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အဖွဲ့များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့များအပါအဝင် ၁၉၈၉ခုနှစ်နှင့်နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည့် အထူးဒေသများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

{|class=&quot;wikitable&quot;
!align=&quot;center&quot; |အလံ
!align=&quot;center&quot; |မူလသတ်မှတ်ထားသည့်အမည်
!align=&quot;center&quot; |ဒေသအဖွဲ့မှအသုံးပြုသည့်အမည်
!align=&quot;center&quot; |ဗဟိုအစိုးရမှအသုံးပြုသည့်အခြားအမည်
!align=&quot;center&quot; |တည်ထောင်သည့်နေ့
|-
! colspan=&quot;5&quot; |'''[[ရှမ်းပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ
|-
|
|align=&quot;center&quot;|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁)
|align=&quot;center&quot;|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၁) &lt;br /&gt;缅甸联邦第一特区
|align=&quot;center&quot;|ကိုးကန့်အထူးဒေသ(၁)
|၂၁ မတ် ၁၉၈၉
|-
|[[File:Flag of Wa State.svg|75px]]
|align=&quot;center&quot;|ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂)
|align=&quot;center&quot;|မြန်မာနိုင်ငံအထူးဒေသ(၂)&quot;ဝ&quot;ပြည်နယ် &lt;br /&gt;缅甸第二特区佤邦
|align=&quot;center&quot;|&quot;ဝ&quot;အထူးဒေသ(၂)
|၉ မေ ၁၉၈၉
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃)
|
|align=&quot;center&quot;|ရှမ်းအထူးဒေသ(၃)
|၂၄ မေ ၁၉၈၉
|-
|[[File:Flag of the Eastern Shan State Special Region 4 (Myanmar).png|75px]]
|align=&quot;center&quot; |ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄)
|align=&quot;center&quot;|ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းအထူးဒေသ(၄) &lt;br /&gt;缅甸掸邦东部第四特区
|align=&quot;center&quot;|မိုင်းလားအထူးဒေသ(၄)
|၃၀ ဇွန် ၁၉၈၉
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၅)
|
|align=&quot;center&quot;|ကချင်အထူးဒေသ(၅)
|၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၁
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆)
| align=&quot;center&quot; |အထူꩻဒေႏသ(၆)&lt;br /&gt;အထူးဒေသ(၆)
|ပအိုဝ်းအထူးဒေသ(၆)
|၁၁ ဧပြီ ၁၉၉၁
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇)
|
|align=&quot;center&quot;|ပလောင်အထူးဒေသ(၇)
|၂၁ ဧပြီ ၁၉၉၁
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃)
|
|
|၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄
|-
! colspan=&quot;5&quot; |'''[[ကချင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ
|-
|
|align=&quot;center&quot; colspan=&quot;2&quot;|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁)
|align=&quot;center&quot; |ကချင်အထူးဒေသ(၁)
|၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၉
|-
|
|align=&quot;center&quot;|ကချင်ပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂)
|align=&quot;center&quot;|ကချင်အထူးဒေသ-၂(ကေအိုင်အို)
|align=&quot;center&quot;|ကချင်အထူးဒေသ(၂)
|၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄
|-
! colspan=&quot;5&quot; |'''[[ကယားပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၁)
|
|
|၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၂)
|
|
|၉ မေ ၁၉၉၄
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ကယားပြည်နယ်အထူးဒေသ(၃)
|
|align=&quot;center&quot; |အလယ်ကယန်းအထူးဒေသ(၃)
|၂၆ ဇူလိုင် ၁၉၉၄
|-
! colspan=&quot;5&quot; |[[မွန်ပြည်နယ်]] အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ
|-
|
|ရေးချောင်းဖျားအထူးဒေသ
|
|
|၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅
|-
! colspan=&quot;5&quot; |'''[[ကရင်ပြည်နယ်]]''' အတွင်းရှိ အထူးဒေသများ
|-
|
| align=&quot;center&quot; |မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသ
|
|
|၁၉၉၄
|-
|
| align=&quot;center&quot; |ကော့ယက္ခကျေးရွာအမှတ်(၁)အထူးဒေသ
|
|ကော့ယက္ခအထူးဒေသ(၁)
|၂၉ ဇွန် ၁၉၉၅
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ဟောင်သရောအထူးဒေသ
|
|
|၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇
|-
|
|align=&quot;center&quot; |ဘုရားကုန်းအထူးဒေသ
|
|
|၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၈
|-
|
|align=&quot;center&quot; |သံတောင်အထူးဒေသ
|
|
|၁၉၉၈
|-
|
|align=&quot;center&quot; |သံတောင်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ
|
|
|၁၉၉၉
|-
|
|align=&quot;center&quot;  |ကြာအင်းပေါ်တော်မူအထူးဒေသ
|align=&quot;center&quot;  |ကြာအင်းပေါ်တော်မူငြိမ်းချမ်းရေးအထူးဒေသ
|
|
|}

== ရှမ်းပြည်နယ်ရှိအထူးဒေသများ ==

=== ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁) ===
အဆိုပါဒေသသည် [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုးကန့်ဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ MNDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များက [[ဖုန်ကြားရှင်]] ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;south&quot;&gt;South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor &amp; Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.&lt;/ref&gt; ၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် ပထမဆုံးအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ ကိုးကန့်ဒေသကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၁) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;south2&quot;&gt;South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor &amp; Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.&lt;/ref&gt; 

၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၏ [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) စနစ်သို့ ပူးပေါင်းရန် ဖိအားပေးမှုကြောင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး MNDAA သည် ဒေသအချို့မှ နောက်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|title=ကိုးကန့်အရေးအခင်း|accessdate=26 May 2025|publisher=VOA Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526131657/https://burmese.voanews.com/a/current-affairs-analysis-kokang-conflicts/2649949.html|archivedate=26 May 2025|date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ၊ ၂၀၁၅}}&lt;/ref&gt;

သို့သော် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် &quot;[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]&quot; အတွင်း [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အထူးဒေသ(၁)အားပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး အခြားသောနယ်မြေများကိုလည်းအထူးဒေသအတွင်းထည့်သွင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|title=အထူးဒေသ(၁) ပြန်တည်ဆောက်ရေး အရေးကြီးသောအချိန်ဟု MNDAA ဥက္ကဋ္ဌပြော|publisher=CNI Myanmar|accessdate=26 Myanmar 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526130805/https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/19525-mndaa-7|archivedate=26 May 2025|date=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂}}&lt;/ref&gt;

=== ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၂) ===
ဤဒေသကို [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]] (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက်တွင် ဗကပ၏ ဝဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပေါက်ယူချန်း ဦးဆောင်၍ ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;pac&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|last=Chouvy|first=Pierre-Arnaud|title=Myanmar's Wa: Likely Losers in the Opium War|work=Geopium|date=24 January 2004|access-date=25 May 2025|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250526134313/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archive-date=26 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/save/https://www.geopium.org/myanmars-wa-likely-losers-in-the-opium-war/|archivedate=26 May 2025}}&lt;/ref&gt; UWSA သည် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း|ဝဒေသ]]ကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းအထူးဒေသ (၂) အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

ယနေ့တွင် UWSA သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် အင်အားအကြီးဆုံးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး တရားရေး၊ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးတို့ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်စနစ်တကျအုပ်ချုပ်မှုကို တည်ဆောက်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14874|author=Lawi Weng|title=UWSP Proposes Wa Autonomous Region|publisher=[[The Irrawaddy]] magazine, 5 January 2009|access-date=5 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160111164539/http://www2.irrawaddy.com/highlight.php?art_id=14874|archive-date=January 11, 2016|archivedate=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်က [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]]အဖြစ် ပြောင်းရန် ဖိအားပေးမှုကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး မိမိတို့၏ စစ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။

=== ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၃) ===
ဤဒေသကို [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]] (Shan State Progress Party - SSPP) နှင့် ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (မြောက်ပိုင်း)]] (Shan State Army - North, SSA-N) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ SSPP/SSA-N သည် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]]မှ တိုက်ရိုက်ခွဲထွက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ 

၎င်းတို့သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ [[မိုင်းရှူးမြို့နယ်|မိုင်းရှူး]]၊ [[ကျေးသီးမြို့နယ်|ကျေးသီး၊]] [[တန့်ယန်းမြို့နယ်]]များပါဝင်သော ဒေသကို အထူးဒေသ (၃) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ 

SSPP သည် တပ်မတော်နှင့် တခါတရံ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းများရှိသော်လည်း ထိန်းချုပ်နယ်မြေများကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|title=Elusive Nationwide Ceasefire Agreement Continues to Distract from Substantial Peace Talks|access-date=12 September 2014|archive-date=9 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150509011827/http://www.burmapartnership.org/tag/shan-state-army-north/|url-status=usurped}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=5169|title=Uncertainty Reigns in Shan State|access-date=25 May 2025|archive-date=12 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140912093415/http://www2.irrawaddy.org/article.php?art_id=5169|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]နှင့် ပူးပေါင်းပြီး စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။

=== ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)အထူးဒေသ(၄) ===
ဤဒေသမှာ [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလားဒေသ]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်မတော်]] (National Democratic Alliance Army - NDAA) မှ ထိန်းချုပ်သည်။ NDAA သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ဗကပမှ ခွဲထွက်လာသော [[မိုင်းလားမြို့|မိုင်းလား]]ဒေသရှိ တပ်ဖွဲ့ဝင်များက လင်းမင်းရှန် ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ 

၎င်းအဖွဲ့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် မိုင်းလားဒေသကို အထူးဒေသ (၄) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ NDAA သည် မိမိဒေသအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးဒေသ (၄) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် [[မိုင်းလားမြို့နယ်|မိုင်းလား၊]] ဆီလူးနှင့် နမ့်ပန်းဒေသတို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/121558|title=မိုင်းလားမြေပေါ်က မေးခွန်းများ|accessdate=26 May 2025|publisher=Eleven Media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250526133839/https://news-eleven.com/article/121558|archivedate=26 May 2025}}&lt;/ref&gt;

=== ရှမ်းပြည်နယ်(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၆) ===
ရှမ်းပြည်အထူးဒေသ (၆) သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (Pa-O National Organisation - PNO) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဖြစ်သော [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (Pa-O National Army - PNA) တို့က အုပ်ချုပ်သည့် နယ်မြေဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ &quot;ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ&quot; အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေလည်း ဖြစ်ပါသည်။

ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် အဓိကအားဖြင့် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်|ဟိုပုံး]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့နယ်|ဆီဆိုင်]] နှင့် [[ပင်လောင်းမြို့နယ်|ပင်လောင်း မြို့နယ်]]များ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို စုစည်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးဒေသ (၆) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနချုပ်သည် [[ဟိုပုံးမြို့]] တွင် တည်ရှိသည်။

ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့ တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့|နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူခဲ့ပြီး ထိုသဘောတူညီချက်အရ PNO/PNA အား ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ လွှမ်းမိုးရာနယ်မြေများကို အထူးဒေသ (၆) အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် PNA သည် အစိုးရ၏ အသွင်ပြောင်း[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့စစ်]] (People's Militia Force - PMF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့ပြီး တပ်မတော်နှင့် အနီးကပ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/|title=The Pa-O People’s Military Strength in Their Self-Administered Region|publisher=MoeMaKa|accessdate=2025-6-14|archivedate=2025-6-14|date=October 1, 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250614111829/https://moemaka.net/eng/2024/10/the-pa-o-peoples-military-strength-in-their-self-administered-region/}}&lt;/ref&gt;

=== ရှမ်းပြည်နယ်​(မြောက်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၇) ===

၁၉၉၁ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပလောင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့/တပ် (PSLO/A) နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် နမ့်ဆန်နှင့်မန်တုံဒေသကို ရှမ်းပြည်နယ် ပလောင်အထူးဒေသ (၇) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{citation |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09592318.2022.2121389|title=‘Blunt’ biopolitical rebel rule: on weapons and political geography at the edge of the state|first=
Francesco|last=Buscemi|date=၂၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂|page=12, 13|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/37821|title=တအောင်း (ပလောင်) စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု ညီလာခံ ကျင်းပ|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၃|work=DVB|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|quote=}}&lt;/ref&gt;

=== ရှမ်းပြည်နယ်​(တောင်ပိုင်း)အထူးဒေသ(၁၃) ===

၁၉၉၄ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ရက်နေ့၌ ရှမ်းပြည်လူမျိုးပေါင်းစုံပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့(ရလလဖ/SSNPLO) ပအိုဝ်းနီ တို့နှင့် နဝတအစိုးရတို့ အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးသောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအထူးဒေသ(၁၃)အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;WHKLT&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;MK&quot;/&gt;

== မှတ်စု ==
{{Notelist}}

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်မြေအပိုင်းအခြားများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်]]</text>
      <sha1>kclisnrth95daez1mxktcemuv993hu2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင့်စကိပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>271943</id>
    <revision>
      <id>1053461</id>
      <parentid>1051583</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:13:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053461</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="40306" sha1="2o0d4ri6xtnuh26babtoykzcsneuwix" xml:space="preserve">{{Infobox software
| name = Inkscape
| logo = Inkscape Logo.svg
| logo size = 120px
| logo caption = &lt;!--Something smarter than Inkscape logo! Everyone assumes that much. --&gt;
| screenshot = Inkscape 1.4 screenshot.webp
| caption = Inkscape 1.4 အား [[လင်းနပ်စ်]]ပေါ်တွင် တွေ့မြင်ရပုံ
| collapsible = 
| author = 
| developer = &lt;!--Something smarter than &quot;Inkscape Team!&quot; --&gt;
| released = {{start date and age|2003|11|6}}&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = https://sourceforge.net/p/sodipodi/mailman/message/10064135/
 | title = Announcement Email 2003-11-06 07:16:26 (UTC)
 | publisher = SourceForge
 | date = 2 November 2023
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20151211153909/https://sourceforge.net/p/sodipodi/mailman/message/10064135/
 | access-date = 2 November 2023| archive-date = 11 December 2015
}}&lt;/ref&gt;
| discontinued = 
| latest release version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q8041|P348|P548=Q2804309}}
| latest release date = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q8041|P348|P548=Q2804309|P577}}
| latest preview version = {{wikidata|property|preferred|references|edit|Q8041|P348|P548=Q51930650}}
| latest preview date = {{wikidata|qualifier|preferred|single|Q8041|P348|P548=Q51930650|P577}}
| programming language = [[C++]] with [[:en:gtkmm|gtkmm]], [[Python (programming language)|Python]] (extensions)
| operating system = [[:en:FreeBSD|FreeBSD]], [[လင်းနပ်စ်|Linux]], [[macOS]], [[Microsoft Windows|Windows]]
| platform = IA-32, x86-64
| size = &lt;!-- Obsolete data: 81.6 MB Windows MSI 64bit for 0.92.3 --&gt;
| language count = 90
| language footnote = &lt;ref&gt;{{cite web
 | url = https://gitlab.com/inkscape/inkscape/tree/INKSCAPE_0_92_3/po
 | title = List of language files at time of release of version 0.92.3 – gitlab.com repository
 | publisher = Inkscape
 | date = 8 March 2018
 | access-date = 28 March 2018}}&lt;/ref&gt;
| genre = ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေး
| license = [[:en:GNU General Public License|GPL-2.0 (သို့) နောက်ပိုင်း]]&lt;ref&gt;{{cite web
 | url = https://gitlab.com/inkscape/inkscape/raw/master/COPYING
 | title = Copying in Inkscape source
 | access-date = 15 October 2018}}&lt;/ref&gt;
| website = {{URL|https://inkscape.org}}
}}

'''အင့်စကိပ်''' ({{Lang-en|'''Inkscape'''|link=no}}) ဆိုသည်မှာ ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေး ဆော့ဝဲလ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး [[ကာတွန်း ရုပ်ပြောင်|ကာတွန်းများ]]၊ Clip art များ၊ [[လိုဂို|လိုဂိုပုံများ]]၊ စာစီစာရိုက် ပုံနှိပ်မှုများ၊ Diagram ပုံများ နှင့် flowcharts များကဲ့သို့သော Drawing ပုံရေးဆွဲခြင်းနှင့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ သရုပ်ဖော်ပုံ ဖန်တီးမှုများအတွက် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် ပုံနှိပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ဖန်သားမျက်နှာပြင်ထက် ပုံဖော်ရာတွင်လည်းကောင်း  [[Bit map|raster ဂရပ်ဖစ်]]ကဲ့သို့ pixels အရေအတွက် ပုံသေကန့်သတ်ထားခြင်း-မရှိဘဲ ရုပ်ပုံ ကြည်လင်ပြတ်သားမှုအား အကန့်အသတ်မရှိ ပြုလုပ်နိုင်စေသည့် vector ဂရပ်ဖစ်ကို အသုံးပြုထားသည်။  Inkscape သည် အခမဲ့ ရယူအသုံးပြုနိုင်သော ဆော့ဝဲလ်ဖြစ်ရုံသာမက ရင်းမြစ်ကုတ် လွတ်လပ်စွာ ရယူပြင်ဆင်နိုင်သော open-source ဆော့ဝဲလ်လည်းဖြစ်လေသည်။ ၎င်းအား GNU အထွေထွေ အများပြည်သူပိုင် လိုင်စင် (GNU General Public License - GPL) 2.0 သို့မဟုတ် ၎င်းနောက် ထွက်ရှိသော လိုင်စင်အောက်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။

အင့်စကိပ် တွင် နည်းပညာ စံနှုန်းအားဖြင့် [[စကေးချနိုင်သော ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ်]] ({{Lang-en|Scalable Vector Graphics - SVG|link=no}}) format အား ၎င်း၏အဓိက file format အဖြစ် အသုံးပြုထားပြီး ၎င်း format ကို [[ဝက်ဘ် ဘရောက်ဇာ|ဝဘ်ဘရောက်ဆာများ]]အပါအဝင် အခြားသော အပလီကေးရှင်းများစွာမှလည်း ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ Adobe Illustrator (AI), Encapsulated PostScript (EPS), PDF, PostScript (PS) နှင့် PNG အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော ဖိုင်ဖော်မတ်များကို ထည့်သွင်းခြင်းနှင့် ပုံဖော်ခြင်း၊ ထုတ်ယူခြင်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkscape.org/about/|title=About Inkscape|access-date=2 June 2023}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
Inkscape သည် ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေး ဆော့ဝဲလ်တစ်ခုဖြစ်သော Sodipodi ဟုအမည်ပေးထားသော ပရောဂျက်ဖြင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ကနဦး စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=FAQ|url=https://inkscape.org/learn/faq/#how-did-inkscape-start|access-date=5 May 2020|quote=How did Inkscape start? […] Inkscape was started as a fork of Sodipodi, in late 2003, by four Sodipodi developers: Bryce Harrington, MenTaLguY, Nathan Hurst, and Ted Gould. Our mission was creating a fully compliant Scalable Vector Graphics (SVG) drawing tool written in C++ with a new, more user friendly (GNOME Human Interface Guidelines (HIG) compliant) interface and an open, community-oriented development process.}}&lt;/ref&gt; Sodipodi ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး Raph Levien ၏ GNOME Illustration Application (Gill) အပေါ် အခြေခံထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://linux.omnipotent.net/article.php?article_id=12529|title=Linux.com Interviews Lauris Kaplinski|date=24 September 2001|access-date=9 December 2015|archive-date=18 May 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20050518012645/http://linux.omnipotent.net/article.php?article_id=12529}}&lt;/ref&gt; Inkscape ပရောဂျက်၏ အဓိကဦးစားပေးများထဲမှတစ်ခုမှာ GNOME Human Interface လမ်းညွှန်ချက်များကို လိုက်နာခြင်းဖြင့် အင်တာဖေ့စ်ညီညွတ်မှုရှိရန် နှင့် အသုံးပြုနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

ယခင်က Sodipodi ၏ Developer များအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသူများဖြစ်သည့် Ted Gould၊ Bryce Harrington၊ Nathan Hurst နှင့် ''MenTaLguY'' တို့ လေးဦးသည် ပရောဂျက်အပေါ်ထားရှိသော ရည်မှန်းချက် သဘောထားကွဲလွဲမှု၊ ပြင်ပအဖွဲ့အစည်းများ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ သဘောထားကွဲလွဲမှုများအပေါ်ထောက်ပြ၍ ၎င်းပရောဂျက်နှင့် လမ်းခွဲခဲ့ကြပြီး Inkscape ကို ဦးဆောင်ခဲ့ကြသည်။ Inkscape သည် ပြီးပြည့်စုံမှုရှိသော SVG စံနှုန်းအား အကောင်အထည်ဖော်ရာ၌ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ရှေးရှုပြီး၊ Sodipodi သည် SVG ၏ စရိတ်စကမြင့်မားလာရန် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော vector ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေးကို တီထွင်ဖန်တီးရန် အလေးပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Announcing new project (sodipodi mailing list)|url=http://sourceforge.net/p/sodipodi/mailman/message/10064135/|date=6 November 2003|access-date=9 December 2015}}&lt;/ref&gt;

လမ်းခွဲပြီးနောက်ပိုင်း Inkscape ၏ Developer များသည် Programming Language အား [[C (ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာစကား)|C]] မှ [[C++]] သို့ပြောင်းလဲ အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ၎င်း၏ အသုံးပြုသူ အင်တာဖေ့စ်ကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းထုတ်ကာ အင်္ဂါရပ်အသစ်များစွာကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/SodiPodi#Inkscape_Sodipodi_Comparison|title=Inkscape Sodipodi Comparison|access-date=9 December 2015}}&lt;/ref&gt; Inkscape 0.91 ဗားရှင်းတွင် SVG 1.1 စံနှုန်းကို&lt;ref&gt;{{Cite web|title=About SVG {{!}} Inkscape|url=https://inkscape.org/develop/about-svg/|access-date=2025-03-24|language=en}}&lt;/ref&gt; အပြည့်အဝအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Mesh Gradients ကဲ့သို့သော SVG 1.2 နှင့် SVG 2.0 တို့၏ ပြီးစီးမှုမရှိသေးသော စံပြု အင်္ဂါရပ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဖြင့် တိုးတက်မှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် CSS စံနှုန်းကိုလည်း ပံ့ပိုးပေးထားပြီး node-types နှင့် LPE သက်ရောက်မှုများကဲ့သို့ ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်အင်္ဂါရပ်များဖြင့် ဖော်မတ်ကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။

Inkscape သည် Google Summer of Code အစီအစဉ်တွင် ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Google's Summer of Code|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Googles_Summer_Of_Code|archive-url=https://web.archive.org/web/20070704225718/http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Googles_Summer_Of_Code|archive-date=4 July 2007}}&lt;/ref&gt;

Inkscape ၏ [[ရီပိုစစ်တရီ (ရင်းမြစ်ထိန်းချုပ်မှုစနစ်)|အရင်းအမြစ်ကုဒ် သိုလှောင်မှု]]ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကုန်အထိ SourceForge မှ လက်ခံဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် Launchpad ဝဘ်ဆိုက်သို့ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Inkscape moving to Launchpad|url=http://blog.launchpad.net/general/inkscape-moving-to-launchpad}}&lt;/ref&gt; ထိုမှတဖန် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လအရောက်တွင် GitLab သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Inkscape moves to GitLab|url=https://inkscape.org/en/news/2017/06/10/inkscape-moves-gitlab/}}&lt;/ref&gt;

=== ဖိုင်ဖော်မတ်များ ===
Inkscape တွင် ပင်မအသုံးပြုသည့် ဖော်မတ်မှာ SVG 1.1 ဖြစ်ပြီး ဤဖော်မတ်၏ ကန့်သတ်ချက်များအတွင်း ဖန်တီးပြင်ဆင်နိုင်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ SVG ဖော်မတ်သည် [[စီအက်စ်အက်စ်|Cascading Style Sheets]] (CSS) စံနှုန်းကို အတွင်းပိုင်း၌ အသုံးပြုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Animation|url=https://inkscape.org/en/learn/animation/|access-date=18 June 2017}}&lt;/ref&gt; Inkscape တွင် ရှုပ်ထွေးသော script များအတွက် ဘာသာစကားမျိုးစုံ ပံ့ပိုးမှု ပါရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.0#Dropped_Extensions|title=Release notes/1.0}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+Inkscape တွင် ထောက်ပံ့ထားသော file format များ&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkscape.org/learn/faq|title = FAQ|website = Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
! Format အမည်
! Import လုပ်ခြင်း
! Export လုပ်ခြင်း
|-
| Adobe Illustrator Artwork (AI)
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|
|-
| CorelDRAW (CDR, CDT, CCX, CMX)
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|
|-
| Microsoft Visio (VSD, VSDM, VSDX, VDX)
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|
|-
| Portable Document Format (PDF)
| {{Yes|align=center|မူလ}}
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| compressed SVG (SVGZ)
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|
|-
| JPEG
| {{Yes|align=center|မူလ}}
| {{Partial|extension ထည့်သွင်း၍}}
|-
| PNG
| {{Yes|align=center|မူလ}}
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| [[GIF]]
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|
|-
| [[Bit map|BMP]]
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|
|-
| Computer Graphics Metafile (CGM)
| {{Partial|UniConvertor ဖြင့်}}
|
|-
| Encapsulated PostScript (EPS)
| {{Partial|Ghostscript ဖြင့်}}
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| PostScript (PS)
| {{Partial|Ghostscript ဖြင့်}}
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| SK1
| {{Partial|UniConvertor ဖြင့်}}
|
|-
| Affinity Designer (AFDESIGN)
| {{Partial|extension ထည့်သွင်း၍&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Developers |first=Inkscape Website |title=Inkscape 1.4 Release Notes {{!}} Inkscape |url=https://inkscape.org/doc/release_notes/1.4/Inkscape_1.4.html#Affinity_Designer_File_Import |access-date=2025-04-01 |website=inkscape.org |language=en}}&lt;/ref&gt;}}
|
|-
| Sketch
| {{Partial|extension ထည့်သွင်း၍}}
|
|-
| Scalable Vector Graphics (SVG)
| {{Yes|align=center|မူလ}}
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| Xfig (FIG)
| {{Partial|extension ထည့်သွင်း၍}}
|
|-
| Flash XML Graphics (FXG)
|
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| Hewlett-Packard Graphics Language (HPGL)
|
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| HTML5 canvas element
|
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| LaTeX (TeX)
|
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| Synfig (SIF)
|
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|-
| Extensible Application Markup Language (XAML)
|
| {{Yes|align=center|မူလ}}
|}

== ပလပ်ဖောင်း ထောက်ပံ့မှု ==
Inkscape 1.0.x (ဗားရှင်းဟောင်း 0.92.x) ၏ နောက်ဆုံးဗားရှင်းကို [[လင်းနပ်စ်|Linux]] ၊ [[မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဝင်းဒိုးစ်|Windows]] 7 နှင့်အထက်၊ [[Mac OS X Lion|macOS]] 10.11–10.15 ပလပ်ဖောင်းများအတွက် ရရှိနိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=All Platforms for Inkscape 1.0|url=https://inkscape.org/release/1.0/platforms/|access-date=6 May 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkscape.org/news/2020/05/04/introducing-inkscape-10/|title=Introducing Inkscape 1.0}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkscape.org/forums/beyond/inkscape-10-theming-guide/|title=Inkscape 1.0 Theming Guide – Beyond the Basics – Inkscape Forum}}&lt;/ref&gt;

macOS အတွက် ပြုလုပ်ထားသော အစောပိုင်း Inkscape ဗားရှင်းများတွင် အချို့သော mouse ဖြင့် လုပ်ဆောင်မှုများကို မတုံ့ပြန်သည့် ပြဿနာတစ်ခုရှိခဲ့ပြီး [[macOS Ventura]] (macOS 13) ပေါ်ရှိ GTK3 အား အခြေခံထားသည့် app အားလုံးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ GTK ဆိုသည်မှာ မတူညီသော ပရိုဂရမ်များစွာတွင် အသုံးပြုထားသည့် ဂရပ်ဖစ်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုသူ အင်တာဖေ့စ်များ (GUIs) ဖန်တီးရန်အတွက် အခမဲ့ပြီး လွတ်လပ်စွာ ရင်းမြစ် ရယူအသုံးပြုနိုင်သော ဆော့ဖ်ဝဲ widget toolkit တစ်မျိုးဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;GTK&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.gtk.org/features.php|title=GTK+ Features|author=The GTK+ Team|access-date=8 September 2014|archive-date=25 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190525124304/https://www.gtk.org/features.php}}&lt;/ref&gt; Inkscape ဗားရှင်း 1.2.2 အပေါ်လည်း သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး တည်ငြိမ်သော ဗားရှင်း မထွက်ရှိသေးသ၍ ၎င်းအား macOS Ventura သို့ ထည့်သွင်းခြင်းမပြုရန် ၎င်း၏ ဝဘ်ဆိုက်တွင် အကြံပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;GTK2&quot;&gt;{{cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.2/?latest=1|title=Download Inkscape 1.2.2|access-date=8 July 2025}}&lt;/ref&gt; ဗားရှင်း 1.3 တွင် ၎င်းပြဿနာများအားလုံးကို ဖြေရှင်းထားသည်။

အက်ပဲ ဆီလီကွန် ပရိုဆက်ဆာများဖြစ်သော M1, M2 နှင့် M3 မိသားစုဝင် ပရိုဆက်ဆာများ၌ ဖြစ်ပွားသော ပြဿနာအများစုကို ဗားရှင်း 1.3 တွင် ဖြေရှင်းပေးထားပြီး Inkscape ၏ macOS အတွက် ဒေါင်းလုဒ်ဆိုဒ်တွင် Intel ပရိုဆက်ဆာများအတွက် Intel ဗားရှင်းနှင့် Apple Silicon M မိသားစုဝင် ပရိုဆက်ဆာများအတွက် arm64 ဗားရှင်းဟူ၍ ရွေးချယ်နိုင်ရန် ပြုလုပ်ပေးထားသည်။&lt;ref name=&quot;GitLab&quot;&gt;{{Cite web|title=Website download for macOS version should specify Apple Silicon (#10402): Issues: Inkscape: Inbox|date=2024-07-04|url=https://gitlab.com/inkscape/inbox/-/issues/10402|access-date=2024-07-04}}&lt;/ref&gt;

== ထုတ်ဝေမှု သမိုင်း ==

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! Version
! scope=&quot;col&quot; style=&quot;width: 10em;&quot; |ထွက်ရှိသည့် ရက်စွဲ
! သိသာထင်ရှားသော အင်္ဂါရပ်များနှင့် အပြောင်းအလဲများ
|-
| {{Version|o|0.35}} || ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၃ || Initial release of Inkscape based on Sodipodi 0.32, new keyboard shortcuts&lt;ref&gt;{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215026/|title=[Inkscape] Inkscape Release 0.35|date=11 November 2003|mailing-list=inkscape-announce| last1=Harrington|first1=Bryce|access-date=5 January 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.36}} || ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၃ || GUI redesign and improved usability&lt;ref&gt;{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215028/|title=[Inkscape] Inkscape 0.36 – &quot;See, even a 5 year old can use it.&quot;|date=11 December 2003|mailing-list=inkscape-announce| last1=Gould|first1=Ted|access-date=9 January 2020}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.37}} || ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၄&lt;ref&gt;{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215035/|title=[Inkscape] Announcing Inkscape 0.37 Release|date=16 February 2004|mailing-list=inkscape-announce| last1=Harrington|first1=Bryce|access-date=9 January 2020}}&lt;/ref&gt;|| Boolean path operations and path inset/outset, major code refactoring&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.37/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.37 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.38}} || ၁၂ ဧပြီ ၂၀၀၄&lt;ref&gt;{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215038/|title=[Inkscape] Announcing Inkscape 0.38 Release|date=12 April 2004|mailing-list=inkscape-announce| last1=Harrington|first1=Bryce|access-date=9 January 2020}}&lt;/ref&gt;|| Text kerning and letter spacing, multi-stage gradients&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.38.1/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.38.1 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.39}} || ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၀၄&lt;ref&gt;{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215042/|title=[Inkscape] Inkscape 0.39|date=20 July 2004|mailing-list=inkscape-announce| last1=Gould|first1=Ted|access-date=9 January 2020}}&lt;/ref&gt;|| Markers, clones, and pattern fills&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.39/ |title=Download Inkscape 0.39 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.40}} || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄&lt;ref&gt;{{Cite mailing list|url=https://sourceforge.net/p/inkscape/mailman/message/215044/|title=[Inkscape] Announcing Inkscape 0.40 Release|date=30 November 2004|mailing-list=inkscape-announce| last1=Harrington|first1=Bryce|access-date=9 January 2020}}&lt;/ref&gt;|| Multi-layer support, bitmap tracing (only greyscale), and text on path&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.40/ |title=Download Inkscape 0.40 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.41}} || ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၅ || Clone tiler tool and color bitmap tracing&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.41/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.41 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.42}} || ၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၀၅ || Flowing text support, styling text spans, enhanced effects support, and the new gradient tool&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.42/ |title=Download Inkscape 0.42 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.43}} || ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၅ || Connector tool, collaborative editing, tablet pressure/angle sensitivity&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.43/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.43 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.44}} || ၂၄ ဇွန် ၂၀၀၆ || Layers panel, support for clipping and masking, PDF export with transparency&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.44/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.44.1 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.45}} || ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၇ || Gaussian blur, pattern along path, new Undo History panel, improved bitmap tracing using simple interactive object extraction, color effects&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.45.1/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.45.1 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.46}} || ၂၄ မတ် ၂၀၀၈ || Docking user interface, Paint Bucket, Tweak and 3D Box tools, Live Path Effects, support for most SVG filters, the ability to open PDF files, import from the Open Clip Art Library, and OpenType/PostScript and Type1 font support&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.46/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.46 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.47}} || ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၉ || Eraser tool (can slice paths), timed autosave, spiro splines interface for paths, auto-smooth nodes for paths, spellchecker for the text tool, new path effects like &quot;sketch&quot; and &quot;hatches&quot;, new Python extensions like &quot;alphabet soup&quot; and &quot;convert to Braille&quot;, basic support for SVG fonts&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.47/?latest=1 |title=Download Inkscape 0.47 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.48.x}} || ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၀;&lt;br/&gt;ဇူလိုင် ၂၀၁၄ || Multipath node editing, improved text tool: subscript, superscript, numerical and preset inputs for text kerning, tracking and more text enhancements, new Airbrush (Spray) tool, LaTeX export with PDF, PS, EPS, JessyInk extension for creating presentations viewable in SVG-enabled web browsers&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48/ |title=Download Inkscape 0.48 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.1/ |title=Download Inkscape 0.48.1 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.2/ |title=Download Inkscape 0.48.2 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.3.1/ |title=Download Inkscape 0.48.3.1 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.4/ |title=Download Inkscape 0.48.4 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.48.5/ |title=Download Inkscape 0.48.5 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.91}} || ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၅&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://inkscape.org/en/news/2015/01/30/inkscape-version-091-is-released/|title=Inkscape Version 0.91 is Released!|work=inkscape.org}}&lt;/ref&gt; || Switched from libnr to Cairo rendering library, which significantly improved rendering speed.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/0.91#Rendering_and_performance|title=Release notes/0.91|website=Inkscape.org Wiki|access-date=15 August 2015}}&lt;/ref&gt; Refactoring; Measure tool, new import/export formats, grayscale mode, alignment modes, Symbol library and support for Visio stencils, Guides can have labels, variable width strokes (PowerStroke).&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/0.91|title=Release notes for 0.91|work=wiki.inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.91/ |title=Download Inkscape 0.91 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|0.92.x}} || ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၇&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://inkscape.org/en/news/2017/01/04/inkscape-version-092-released/|title=Inkscape Version 0.92 is Released!|work=inkscape.org}}&lt;/ref&gt; || Infrastructure Focus; Mesh gradients, new path effects, default resolution changed from 90&amp;nbsp;dpi to 96&amp;nbsp;dpi to match the CSS standard, options for switching OpenType font features,&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/0.92|title=Release notes for 0.92|work=wiki.inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.92.1/ |title=Download Inkscape 0.92.1 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/news/2017/08/07/inkscape-0-92-2-release-announcement/ |title=Inkscape 0.92.2 Delivers Greater Stability and Easier Contributions |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/en/release/0.92.2/ |title=Download Inkscape 0.92.2 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt; last release 0.92.5, windows 7 Minimum for Windows since 0.92.4, 0.92.3 Vista and XP last version 
|-
| {{Version|o|1.0.x}} || ၄ မေ ၂၀၂၀&lt;ref&gt;{{cite web|access-date=4 May 2020|title=Introducing Inkscape 1.0|url=https://inkscape.org/news/2020/05/04/introducing-inkscape-10/|website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;|| Transition to GTK3 and Python 3, customizable themes, better HiDPI screen support, controllable width of PowerStroke with pressure sensitive graphics tablet, new PNG export options, variable font support.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Notice_of_removal_of_GTK%2B_2_support |title=Notice of removal of GTK+ 2 support |website=Inkscape.org Wiki}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/GTK%2B_3_migration |title=GTK+ 3 migration |website=Inkscape.org Wiki}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/GTK%2B_3_issues |title=GTK+ 3 issues |website=Inkscape.org Wiki}}, no uniconverter support with less Import filters&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.0/?latest=1|title=Download Inkscape 1.0.1 |website=Inkscape}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.0alpha0/|title=Download Inkscape 1.0alpha0 |website=Inkscape.org |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107104428/https://inkscape.org/release/inkscape-1.0alpha0/ |archive-date=7 November 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.0|title=Release notes/1.0 |website=Inkscape.org Wiki}}&lt;/ref&gt; Native support for MacOS 10.10–10.15 Catalina.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Download Inkscape 1.0beta2 |url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.0beta2/ |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Inkscape 1.0 beta1 available for testing |url=https://inkscape.org/news/2019/09/08/inkscape-10-beta1-available-testing/ |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt; Experimental color-managed PDF export,&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Inkscape version 1.0.1 patches crashes &amp; bugs |url=https://inkscape.org/news/2020/09/06/inkscape-version-101-patches-crashes-bugs/ |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt; last release 1.0.2
|-
| {{Version|o|1.1.x}} || ၂၄ မေ ၂၀၂၁ || Significant changes in core and GUI, only Python 3 extensions supported, improved live path effects (LPE),&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.1|title=Release notes/1.1 |website=Inkscape.org Wiki}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.1/|title=Download Inkscape 1.1 &lt;!-- |last1=Name |first1=Human --&gt;|website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkscape.org/news/2021/05/24/welcome-inkscape-11/|title=Welcome to Inkscape 1.1! |website=Inkscape.org |date=24 May 2021 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231107111334/https://inkscape.org/news/2021/05/24/welcome-inkscape-11/ |archive-date=7 November 2023}}&lt;/ref&gt; last release 1.1.2
|-
| {{Version|o|1.2}} || ၁၆ မေ ၂၀၂၂ || New Page tool for multiple pages, Layers and Objects dialog merged, improved gradient editor, ability to export to multiple formats, improved SVG Font Editor, new 'Tiling' Live Path effect, improved performance, bugfix and some changes in GUI, improved macOS integration.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.2/|title=Download Inkscape 1.2 |website=Inkscape.org |date=16 May 2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240202211124/https://inkscape.org/release/inkscape-1.2/ |archive-date=2 February 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Inkscape adds multi-page support with v1.2 |url=https://www.theregister.com/2022/05/17/inkscape_1_2/ |access-date=28 May 2022 |website=www.theregister.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.2 |title=Release notes/1.2 |website=Inkscape.org Wiki}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|1.2.1}} || ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ || Critical bugfix&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/news/2022/07/14/important-release-inkscape-version-121-fixes-data/ |title=Important Release of Inkscape version 1.2.1 fixes data loss and crash issues |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|1.2.2}} || ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ || Maintenance and critical bug fix.&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://media.inkscape.org/media/doc/release_notes/1.2.2/Inkscape_1.2.2.html |title=Inkscape 1.2.2 Release Notes|website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt; Last version to support Windows 7 and 8.
|-
| {{Version|o|1.3}} || ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ || New tools for shape building, pattern editor, document resources, page margin and bleed; return of Search, opacity &amp; blend modes in Layers &amp; Objects dialog and of an optional persistent snap bar; improved canvas editing, XML Editor, welcome dialog, LPE, PDF import,&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://wiki.inkscape.org/wiki/index.php/Release_notes/1.3 |title=Release notes/1.3 |website=Inkscape.org Wiki}}&lt;/ref&gt; public beta available&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Inkscape reveals tools for organizing efficiently in beta version of 1.3 |url=https://inkscape.org/news/2023/05/30/inkscape-reveals-tools-organizing-efficiently-beta/ |access-date=10 June 2023 |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.3beta0/|title=Download Inkscape 1.3beta0 &lt;!-- |last1=Name |first1=Human --&gt; |website=Inkscape.org}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|1.3.1}} || ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || Maintenance and bugfix to dedicate to its 20th anniversary&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/release/inkscape-1.3.1/ |title=Download Inkscape 1.3.1 |website=Inkscape.org |access-date=8 July 2025 |archive-date=22 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622083210/https://inkscape.org/release/inkscape-1.3.1/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.phoronix.com/news/Inkscape-1.3.1-For-20-Years |title=Inkscape Celebrates 20 Years with New Release}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|1.3.2}} || ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || Fix data loss bugs from previous release, which affect saving stars, polygons, spirals and 3D boxes in SVG&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inkscape.org/news/2023/12/01/Inkscape-1-3-2-solves-data-loss-bug/ |title=Inkscape 1.3.2 solves data loss bug in previous release |access-date=8 July 2025 |archive-date=27 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250427182647/https://inkscape.org/news/2023/12/01/Inkscape-1-3-2-solves-data-loss-bug/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|1.4}} || ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ || Filter gallery, modular grids, improvements to swatches dialog and palette file handling, unified font browser preview &lt;ref name=&quot;Inkscape_1.4&quot;&gt;{{cite web |title=Inkscape launches version 1.4, with powerful new accessible and customizable features |website=Inkscape.org |date=2024-10-13 |url=https://inkscape.org/news/2024/10/13/inkscape-launches-version-14-powerful-new-accessib/ |access-date=2024-10-13 |archive-date=19 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241019170600/https://inkscape.org/news/2024/10/13/inkscape-launches-version-14-powerful-new-accessib/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inkscape_1.4_ReleaseNotes&quot;&gt;{{cite web &lt;!-- |last1=Name |first1=Human --&gt; |title=Inkscape 1.4 Release Notes |website=Inkscape.org |date=2024-10-13 |url=https://inkscape.org/doc/release_notes/1.4/Inkscape_1.4.html |access-date=2024-10-13}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|o|1.4.1}} || – || Planned but not released due to significant late-breaking  bug with new features later folded into version{{nbsp}}1.4.2{{nnbsp}}&lt;ref name=&quot;Inkscape_1.4.2&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Inkscape_1.4.1_ReleaseNotes&quot;&gt;
{{cite web
  &lt;!-- | last1 = Name | first1 = Human --&gt;
 | title = Inkscape 1.4.1 Release Notes
 | date =
 | website = Inkscape.org
 | url = https://inkscape.org/release/inkscape-1.4.1/
 | access-date = 2025-05-13
 }}
&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|c|1.4.2}} || ၁၂ မေ ၂၀၂၅ || Maintenance and bugfix release with some new minor features{{nnbsp}}&lt;ref name=&quot;Inkscape_1.4.2&quot;&gt;
{{cite web
  &lt;!-- | last1 = Name | first1 = Human --&gt;
 | title = 2-in-1 release – Inkscape 1.4.2 is out!
 | date = 2025-05-12
 | website = Inkscape.org
 | url = https://inkscape.org/news/2025/05/12/2-in-1-release-inkscape-142-is-out/
 | access-date = 2025-05-13
}}
&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inkscape_1.4.2_ReleaseNotes&quot;&gt;
{{cite web
  &lt;!-- | last1 = Name | first1 = Human --&gt;
 | title = Inkscape 1.4.2 Release Notes
 | date = 2025-05-12
 | website = Inkscape.org
 | url = https://inkscape.org/release/inkscape-1.4.2/
 | access-date = 2025-05-13
 }}
&lt;/ref&gt;
|-
| {{Version|p|1.5}} || – || Development snapshot available from Inkscape, release schedule not announced {{as of|2025|may|13|lc=y}}
|-
| colspan=&quot;5&quot; |{{Version|l|show=110101}}
|}

== ပြခန်း ==
&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Inkscape ဆော့ဖ်ဝဲမြင်ကွင်း Screenshot များ&quot;&gt;
File:Inkscapesplash.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inkscapesplash.png|Splash page for v0.45
File:Inkscapemain.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inkscapemain.png|Main window
File:Openinkscape.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Openinkscape.png|File menu
File:Inkscape_1.2_Screenshot_On_Xubuntu_20.04.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Inkscape_1.2_Screenshot_On_Xubuntu_20.04.png|Edited an old SVG File
&lt;/gallery&gt;&lt;gallery mode=&quot;packed&quot; caption=&quot;Inkscape ဖြင့် ဖန်တီးထားသော ဂရပ်ဖစ်များ&quot;&gt;
File:Spain.Girona.Catedral.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Spain.Girona.Catedral.svg|Cathedral plan
File:Playstation3vector.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Playstation3vector.svg|[[:en:PlayStation_3|PlayStation 3]]
File:Floral_01_nevit.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Floral_01_nevit.svg|Floral drawing
File:Stardesconfied.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Stardesconfied.svg|Simple Smile
File:Mahuri.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mahuri.svg|Manga drawing
File:Silversmith-inkscape.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Silversmith-inkscape.svg|Raster to vector comparison
File:DeliveryVehicle-B.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:DeliveryVehicle-B.svg|Delivery vehicle
&lt;/gallery&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

== ပြင်ပလင့်များ ==
{{Commons}}

* {{Official website}}

[[ကဏ္ဍ:ဝင်းဒိုး ဆော့ဝဲလ်]]
[[ကဏ္ဍ:Mac ဆော့ဝဲလ်]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၀၃ ဆော့ဝဲလ်]]
[[ကဏ္ဍ:C++ ဖြင့် ရေးသားထားသော အခမဲ့ ဆော့ဝဲလ်]]
[[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ နှင့် ရင်းမြစ် လွတ်လပ်စွာ ရယူအသုံးပြုနိုင်သော ဆော့ဝဲလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:စကေးချနိုင်သော ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သော အခမဲ့ ဆော့ဝဲလ်]]
[[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်သော ဆော့ဝဲလ်]]
[[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်သော ဂရပ်ဖစ် ဆော့ဝဲလ်]]
[[ကဏ္ဍ:အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်သော ဗက်တာ ဂရပ်ဖစ် တည်းဖြတ်ရေး ဆော့ဝဲလ်]]</text>
      <sha1>2o0d4ri6xtnuh26babtoykzcsneuwix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>273478</id>
    <revision>
      <id>1053445</id>
      <parentid>947792</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T18:02:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053445</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62762" sha1="tpjomh98csngosxzmyjm7y6z5hkqp94" xml:space="preserve">[[File:Woman with child Burma 2.jpg|thumb|ကလေးငယ်နှင့် မြန်မာ အမျိုးသမီးတစ်ဦး]]
[[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် နေထိုင်သော အမျိုးသမီးများသည် တန်းတူညီမျှမှုအတွက် အတားအဆီးများကို ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်းလေးဆယ်ကြာ ကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ်ပြတ်တောက်နေခဲ့ပြီးနောက်၊ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးများ|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီး]]အခွင့်အရေး အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်သော အယူအဆမှားများသည် အိမ်နီးချင်း [[အရှေ့တောင်အာရှ]]နိုင်ငံများရှိ အမျိုးသမီးများထက် ကျားမခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို လျော့နည်းစွာ ရင်ဆိုင်ရပြီး အခွင့်အရေးပိုမိုရရှိသည်ဟူသော အယူအဆအပေါ်တွင် အခြေတည်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံက နယ်နိမိတ်များ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးနောက် ကျားမခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းမှ စတင်မြင်တွေ့လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|title=Reality or Rhetoric: Understanding Gender Inequality and Education in Myanmar|url=https://www.internationalaffairs.org.au/australianoutlook/reality-or-rhetoric-understanding-gender-inequality-and-education-in-myanmar/|access-date=2021-12-17|website=Australian Institute of International Affairs|language=en-US}}&lt;/ref&gt; လက်ရှိတွင် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုးတို့က မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ရန် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ခြေလှမ်းများ လှမ်းနိုင်ရန်အတွက် ဤသည်မှာ အယူအဆမှားတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း လူအများအား အသိပညာပေးရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြသည်။

မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေရေးရာ မူဘောင်၊ ရိုးရာဓလေ့များနှင့် ဘာသာရေးယုံကြည်မှုများသည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများကို အကာအကွယ်ပေးထားသည်။ သို့သော်လည်း အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာအခန်းကဏ္ဍဆိုင်ရာ အယူအဆများစွာသည် မြန်မာအမျိုးသမီးများအား တိုးတက်မှုရရှိခြင်းမှ ဆက်လက် တားဆီးလျက်ရှိသည်။ အစဉ်အလာအားဖြင့် မြန်မာအမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် မိမိမိသားစု၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာအတွက် တာဝန်ရှိပြီး၊ ခင်ပွန်းဖြစ်သူက အိမ်ထောင်စုအတွက် ဝင်ငွေရှာဖွေရသည်။ အမျိုးသမီးများသည် အစိုးရရာထူးများတွင် ကိုယ်စားပြုမှု နည်းပါးနေဆဲဖြစ်ပြီး၊ ကျေးလက်ဒေသများတွင် နေထိုင်သော အမျိုးသမီးများသည် မြို့ပြဒေသများရှိ အမျိုးသမီးများထက် တိုးတက်မှုအတွက် အခွင့်အလမ်း နည်းပါးစွာသာ ရင်ဆိုင်ရသည်။&lt;ref name=&quot;Culture,Travel&quot;&gt;{{cite book|title=Myanmar: Women in Culture, Business &amp; Travel|date=2010|publisher=World Trade Press|isbn=978-1-60780-147-4|location=California, USA}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုအုပ်စုဝင် အမျိုးသမီးများ၊ အထူးသဖြင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဝင်မဟုတ်သူများသည် ထပ်လောင်း ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများနှင့် အခွင့်အလမ်းရရှိရေးဆိုင်ရာ အတားအဆီးများကို ရင်ဆိုင်ကြရသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;

အမျိုးသမီးများ၏ တန်းတူညီမျှမှုအတွက် အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာ ခြေလှမ်းများ၊ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများ၏ ကိုယ်စားပြုမှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် ဌာနဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ ထူထောင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အထွေထွေ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးနှင့် အမျိုးသမီးကိုယ်စားပြုမှုတို့ကို ဗဟိုပြုသည့် အပြောင်းအလဲများလည်း ရှိခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်လင့်ကစား ကြီးမားသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အတားအဆီးများအပြင် ကျေးလက်နေ သို့မဟုတ် တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု အမျိုးသမီးများအတွက် အခွင့်အလမ်းရရှိမှု ကွာဟချက်များလည်း ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Culture,Travel&quot; /&gt;

== ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ အခွင့်အရေးများ ==

[[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]] (ပုဒ်မ ၃၄၇) တွင် လူတိုင်းအတွက် တန်းတူအခွင့်အရေးနှင့် တန်းတူညီမျှသော တရားဥပဒေအရ အကာအကွယ်ပေးမှုကို အာမခံထားပြီး (ပုဒ်မ ၃၄၈) တွင် မည်သည့်မြန်မာနိုင်ငံသားကိုမျှ လိင်ကိုအခြေခံ၍ ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းမပြုရဟု ပါရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း]] (အာဆီယံ) ၏ အမျိုးသမီးရေးရာကော်မတီတွင်သာမက ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အာဆီယံ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး ကာကွယ်မြှင့်တင်ရေး ကော်မရှင်တွင်လည်း တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UN Women Asian Development Bank&quot;&gt;{{cite book|last1=Asian Development Bank, United Nations Development Programme, United Nations Population Fund, United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women|title=Gender equality and women's rights in Myanmar: A situation analysis.|date=2016|publisher=Asian Development Bank|location=Mandaluyong, Philippines|isbn=978-92-9257-341-6|url=http://www2.unwomen.org/-/media/field%20office%20eseasia/images/2016/09/myanmar-gender-situation-analysis_web-ready_15.pdf?vs=232|access-date=17 August 2025|archive-date=20 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220120083353/http://www2.unwomen.org/-/media/field%20office%20eseasia/images/2016/09/myanmar-gender-situation-analysis_web-ready_15.pdf?vs=232|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
[[File:Myanmar Election 2020 voting with social distancing.jpg|thumb|၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ မဲရုံရှေ့မှ တန်းစီစောင့်ဆိုင်းနေသူများ]]
သို့သော်လည်း [[:en:Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination Against Women|ကုလသမဂ္ဂ အမျိုးသမီးများအား ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပပျောက်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီ]] (CEDAW ကော်မတီ) က မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာနိုင်ငံက အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးအတွက် တက်ကြွစွာ ထောက်ခံပြောဆိုနေခြင်းသည် နိုင်ငံအတွင်း ကျားမတန်းတူညီမျှမှု ရှိနေပြီဟူသော ယုံကြည်ချက်ဆီသို့ ဘာသာပြန်ဆိုသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် အမျိုးသမီးများကို မိခင်အဖြစ် အဓိကရည်ညွှန်းကိုးကားထားရာ၊ ၎င်းသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦး၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သော မိခင်နှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်သူဖြစ်သည်ဟူသော ပုံသေကားကျ အယူအဆကို အားဖြည့်ပေးနေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Htun|first1=Mala|last2=Jensenius|first2=Francesca R.|date=April 2020|title=Political Change, Women's Rights, and Public Opinion on Gender Equality in Myanmar|url=https://link.springer.com/10.1057/s41287-020-00266-z|journal=The European Journal of Development Research|language=en|volume=32|issue=2|pages=457–481|doi=10.1057/s41287-020-00266-z|issn=0957-8811|hdl=10852/77770|s2cid=256509524 |hdl-access=free}}&lt;/ref&gt; ပြည်တွင်းဥပဒေများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ကျားမတန်းတူညီမျှမှု ရရှိရန်အတွက် လက်ရှိတွင် တိကျသောလုပ်ဆောင်ချက်များ မရှိခြင်းသည် အမျိုးသမီးများအား ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပပျောက်ရေးဆိုင်ရာ ကော်မတီအတွက် စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်နေသည်။&lt;ref name= &quot;CEDAW&quot;&gt;{{cite web|title=Committee on the Elimination of Discrimination against Women|url=https://www.un.org/womenwatch/daw/cedaw/committee.htm|website=UN Women: United Nations Entity for Gender Equality and the Empowerment of Women|publisher=UN Women|accessdate=21 February 2017}}&lt;/ref&gt;

== အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေးတွင် ကိုယ်စားပြုမှု ==
မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးများသည် ရွေးကောက်ခံရာထူးများတွင် ကိုယ်စားပြုမှု အလွန်နည်းပါးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ကိုယ်စားပြုမှု နည်းပါးခဲ့ပြီး၊ မကြာသေးမီက အမျိုးသမီးများ ရာထူးရရှိမှု အနည်းငယ် တိုးလာသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများက အစိုးရသည် အမျိုးသမီးများ၏ ကိုယ်စားပြုမှုကို မြှင့်တင်ရန် ဆန္ဒမရှိဟု စောဒကတက်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Junta steps up efforts to promote switch to Proportional Representation in elections|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-steps-up-efforts-to-promote-switch-to-proportional-representation-in-elections|access-date=2021-11-17|website=Myanmar NOW|language=en}}&lt;/ref&gt;

[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ၌ အမျိုးသမီးကိုယ်စားပြုမှု တိုးလာခဲ့သော်လည်း အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများစွာ မျှော်လင့်ထားသလောက် မဟုတ်ခဲ့ပေ။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်၌ အမျိုးသမီးရာခိုင်နှုန်းသည် ၁၁.၃၂% သာရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင်မူ အမတ်နေရာများ၏ ၁၆.၈၃% အထိ တိုးလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar: proportion of seats held by women in national parliament 2010-2020|url=https://www.statista.com/statistics/730677/myanmar-proportion-of-seats-held-by-women-in-national-parliament/|access-date=2021-11-12|website=Statista|language=en}}&lt;/ref&gt; အမျိုးသမီးကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအတွက် သီးသန့်လေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းများ ပေးအပ်ရန် မည်သည့်အရင်းအမြစ်မှ အထောက်အပံ့ မရှိပေ။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web|last1=Sein Latt|first1=Shwe Shwe|last2=N. B. Ninh|first2=Kim|last3=Kyaw Myint|first3=Mi Ki|last4=Lee|first4=Susan|date=April 2017|title=Women's Political Participation in Myanmar: Experiences of Women Parliamentarians 2011-2016|url=https://asiafoundation.org/wp-content/uploads/2017/05/Womens-Political-Participation-in-Myanmar-MP-Experiences_report-1.pdf|website=The Asian Foundation|access-date=17 August 2025|archive-date=17 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240917164545/https://asiafoundation.org/wp-content/uploads/2017/05/Womens-Political-Participation-in-Myanmar-MP-Experiences_report-1.pdf}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း အမျိုးသမီးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများထံမှ အလုံးစုံထောက်ခံမှုကို အများဆုံး ရရှိခဲ့ကြပြီး၊ အထူးသဖြင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာငွေထောက်ပံ့မှုနှင့် မဲဆန္ဒရှင်များထံ ချဉ်းကပ်စည်းရုံးရေးကဲ့သို့သော ကဏ္ဍများတွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;/&gt; မြန်မာနိုင်ငံသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ရသည့်စနစ်]]ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar Electoral System|url=https://myanmar.anfrel.org/en/media-toolkit/myanmar-electoral-system|access-date=2021-11-17|website=Myanmar ANFREL|language=en|archive-date=17 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211117055028/https://myanmar.anfrel.org/en/media-toolkit/myanmar-electoral-system}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် အမျိုးသမီးကိုယ်စားပြုမှု တိုးလာခြင်းသည် မျှော်လင့်ထားသည်ထက် နည်းပါးသည်ဟု အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများစွာက ယူဆခဲ့ပြီးနောက်၊ လှုပ်ရှားသူများသည် [[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်]]ကို ကျင့်သုံးရန် တောင်းဆိုလျက်ရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

အမျိုးသမီးများသည် ဒေသန္တရအစိုးရများတွင်လည်း ကိုယ်စားပြုမှု အလွန်နည်းပါးသည်။ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီက ရပ်ကွက်/ကျေးရွာအုပ်စု အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများတွင် အမျိုးသမီးများသည် ၁% ထက်နည်းပါးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=October 2020|title=Gender and Political Participation in Myanmar|url=https://www.emref.org/sites/emref.org/files/publication-docs/gender_and_political_in_myanmarenglish_online.pdf|journal=Enlightened Myanmar Research Foundation (EMReF)}}&lt;/ref&gt; ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အစည်းအဝေးများတွင် အမျိုးသမီးများ တက်ရောက်မှုအားကောင်းသော်လည်း၊ အစည်းအဝေးများ တက်ရောက်သည့်အခါတွင် အမျိုးသမီးများသည် ခေါင်းဆောင်မှုရာထူးရယူရန် သို့မဟုတ် ထင်မြင်ချက်ပေးရန်ပင် ဖြစ်နိုင်ခြေနည်းပါးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Minoletti|first1=Paul|url=https://www.researchgate.net/publication/344329923|title=Gender and Local Politics in Myanmar: Women's and Men's Participation in Ward, Village Tract and Village Decision Making|last2=Ring|first2=Pausa|last3=Bjarnegård|first3=Elin|date=2020-09-20|location=ResearchGate}}&lt;/ref&gt;

==ပညာရေး==

[[File:Local school Hsipaw.jpg|thumb|ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[သီပေါမြို့]]ရှိ ဒေသခံကျောင်းတစ်ကျောင်းမှ ကလေးသူငယ်များ]]

အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများအတွက် တန်းတူညီမျှသော ပညာသင်ကြားခွင့်ကို [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]က အာမခံထားသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်သည် ယခင်စစ်အစိုးရလက်ထက်က နှစ်ပေါင်းများစွာ ပညာရေးကို ဦးစားပေးမှု နည်းပါးခဲ့ပြီးနောက် ပညာရေးကို ဦးစားပေးအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အတွင်း အစိုးရ၏ ပညာရေးမူဝါဒများကို အားပေးမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပညာသင်ကြားသော မိန်းကလေးဦးရေ တိုးလာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေးစနစ်တွင် အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးဦးရေ ပိုများသည်&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt; အရွယ်ရောက်ပြီး အမျိုးသမီးများ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၈၆% ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားများအတွက်မူ ၉၀% ကျော် ရှိသည်။ ပညာရေးအဆင့်အားလုံးတွင် ပူးတွဲသင်ကြားရေးစနစ်ဖြစ်သည်။ တိုးတက်မှုများရှိသော်လည်း အမျိုးသမီးများအား ၎င်းတို့၏ ပညာရေးအောင်မြင်မှုများကို အသုံးချခြင်းမှ တားဆီးထားသော ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အတားအဆီးများ ဆက်လက်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;

မြို့ပြနှင့် ကျေးလက်ဒေသများ၏ ပညာရေးစွမ်းဆောင်ရည်အကြား အလွန်အမင်း ကွာဟချက်များ ရှိနေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်ဒေသသည် အမျိုးသမီးစာတတ်မြောက်နှုန်း ၅၉.၄% ဖြင့် အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသမီးများ အဆင့်မြင့်ပညာသင်ကြားမှု အချိုးအစား တိုးလာသော်လည်း ဤအရေအတွက်သည် အလုပ်သမားအင်အားစုတွင် အမျိုးသားများက အချိုးအစားပိုများနေသည့် အမျိုးသမီးများ၏ အနာဂတ်အလုပ်အကိုင် အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိပေ။ ထို့ထက်အမျိုးသမီးများသည် အဆင့်မြင့်ပညာတတ်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချသည့် အဆင့်မြင့်ရာထူးများတွင် နေရာယူနိုင်ခြင်း မရှိကြသေးပေ။

==ကျန်းမာရေး==

၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၆၉.၉ နှစ် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွေးကင်းစကလေး အရှင်မွေးဖွားမှု ၁၀၀,၀၀၀ တွင် မိခင်သေဆုံးမှု ၂၀၀ ရှိသောကြောင့် မိခင်သေဆုံးနှုန်း မြင့်မားသော်လည်း၊ ၁၉၉၀ ခုနှစ်က မွေးဖွားမှု ၁၀၀,၀၀၀ တွင် သေဆုံးမှု ၅၂၀ ရှိခဲ့ရာမှ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ ၂၀၀၆-၂၀၁၁ ခုနှစ် အမျိုးသားကျန်းမာရေးစီမံကိန်းအရ မိခင်သေဆုံးမှု၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများမှာ မီးဖွားပြီး သွေးသွန်ခြင်း၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် သွေးဆိပ်တက်ခြင်းနှင့် ဘေးမကင်းသော [[ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း]]များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ကြသည်။ မိခင်သေဆုံးမှုအများစုသည် နေအိမ်တွင် ဖြစ်ပွားကြပြီး၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မီးဖွားစဉ် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ကြုံတွေ့ရသည့် အမျိုးသမီးများအနက် ၃၈% သာ ဆေးရုံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခြင်းခံခဲ့ရပြီး ၂၄% သာ ဆေးရုံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကျန် ၁၄% မှာ လွှဲပြောင်းပေးမှု နောက်ကျခြင်း သို့မဟုတ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး နောက်ကျခြင်းတို့ကြောင့် လမ်းခရီးတွင် သေဆုံးခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UN Women Asian Development Bank&quot; /&gt;

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းသည် တရားမဝင်သော်လည်း၊ မိခင်သေဆုံးမှုအားလုံး၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု အစီရင်ခံထားသည်။ အိမ်ထောင်ရှင်အမျိုးသမီးများအကြား [[သားဆက်ခြားနည်းများ|သားဆက်ခြားနည်းလမ်း]] လိုအပ်သော်လည်း မရရှိမှုမှာ ၂၀% ရှိသည်။ နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် လိင်ပညာပေးမှု နည်းပါးခြင်းသည် ဆယ်ကျော်သက် မျိုးအောင်နှုန်းကို ၁၆.၉% အထိ မြင့်မားစေသည်။&lt;ref name = &quot;UN Wom&quot;&gt;{{cite web|title=Myanmar|url=https://asiapacific.unwomen.org/en/focus-areas/cedaw-human-rights/myanmar|website=UN Women Asia and the Pacific|publisher=UN Women|accessdate=21 February 2017}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများ၏ လိင်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ ယဉ်ကျေးမှုအရ ရှောင်ကြဉ်ရသည့်အရာများ ရှိနေခြင်းသည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ အမျိုးသမီးများအကြား လိင်မှုဆိုင်ရာနှင့် [[မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေး]]နှင့် အခွင့်အရေးများအကြောင်း ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပြောဆိုဆွေးနွေးခြင်းကို တားဆီးထားသည်။ အကယ်၍ အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် လက်မထပ်မီ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု ကြုံတွေ့ခဲ့ရပါက၊ လက်ထပ်ပြီးသည့်အခါတွင် အိမ်ထောင်ရေးအတွင်း လိင်ဆက်ဆံမှုအပေါ် ထိန်းချုပ်နိုင်ခွင့် အနည်းငယ်သာ ရှိတတ်သည်။ ထို့အပြင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်စဉ်များကို တိုင်ကြားခဲ့သည့် အမျိုးသမီးအများစုသည် လူမှုရေး သို့မဟုတ် စီးပွားရေးအရ အားနည်းသော အခြေအနေများအောက်တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ကြသည်။ ဤသည်မှာ အမျိုးသားများက ၎င်းတို့၏ ဇနီးများ၏ ခန္ဓာကိုယ်အပေါ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟူသော စိတ်သဘောထားကို မီးမောင်းထိုးပြလျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Spain Miedema|first1=Stephanie|last2=Shwe|first2=San|last3=There Kyaw|first3=Aye|title=Social Inequalities, Empowerment, and Women's Transitions into Abusive Marriages: a case study from Myanmar|date= August 4, 2016|publisher=GENDER &amp; SOCIETY|edition=Vol 30 No. 4}}&lt;/ref&gt; ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးများအနက် ၆၉,၄၈၉ ဦးမှာ HIV ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံထားရသည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး၊ ၎င်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ စုစုပေါင်း HIV ကူးစက်ခံရသူများ၏ ၃၄% ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UN Women Asian Development Bank&quot; /&gt;

==ထိမ်းမြားခြင်းနှင့် မိသားစု==

[[File:DSC0011 Burma Chin State Village and Traditional Marriage (7479944774).jpg|thumb|[[ချင်းပြည်နယ်]]ရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာ၏ ရိုးရာထိမ်းမြားမင်္ဂလာပွဲတစ်ရပ်]]
တစ်ခါတစ်ရံတွင် အောင်သွယ်ပေးသည့် ဓလေ့များနှင့် မိဘ၏ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် ပါဝင်ပြောဆိုမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသော်လည်း၊ မြန်မာအမျိုးသမီးများသည် အများအားဖြင့် မိမိတို့၏ ခင်ပွန်းကို မိမိတို့ဘာသာ ရွေးချယ်ခွင့် လွတ်လပ်စွာ ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားဝင် လက်ထပ်နိုင်သည့်အသက်မှာ အသက် ၂၀ နှစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦး လက်ထပ်သည့် ပျမ်းမျှအသက်မှာ ၂၁.၂ နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အသက် ၂၆ နှစ်အထိ တိုးလာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနောက်တိုင်းယဉ်ကျေးမှုများ၌ တွေ့ရသကဲ့သို့ မျိုးရိုးအမည်ရှိသည့် ဓလေ့မရှိပါ။&lt;ref name=&quot;UN Women Asian Development Bank&quot; /&gt;

အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် လက်ထပ်သည်ဖြစ်စေ၊ တစ်ကိုယ်တည်းနေသည်ဖြစ်စေ တစ်သက်တာလုံး မိမိ၏ မွေးနာမည်ကိုသာ ဆက်လက်အသုံးပြုသည်။ အမျိုးသားများကို အိမ်ထောင်ဦးစီးအဖြစ် သတ်မှတ်သော်လည်း၊ အမျိုးသမီးများသည် မိမိတို့၏ အိမ်ထောင်စု အသုံးစရိတ်နှင့်ပတ်သက်၍ ခင်ပွန်းထံမှ ခွင့်ပြုချက်မတောင်းဘဲ ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ခွင့်ရှိသည်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် တွေ့ရသည်။ လက်ထပ်ပြီးပါက အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ကလေးယူရန် မျှော်လင့်ခံရပြီး ကလေးမရနိုင်ခြင်းသည် [[ကွာရှင်းပြတ်စဲခြင်း|ကွာရှင်းပြတ်စဲရန်]] အကြောင်းပြချက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;UN Women Asian Development Bank&quot; /&gt;

ဥပဒေအရ အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ခင်ပွန်းနှင့်အတူ ပူးတွဲ သို့မဟုတ် သီးခြား ပိုင်ဆိုင်နိုင်သည်။ ခင်ပွန်းသေဆုံးပါက အမျိုးသမီးသည် ပိုင်ဆိုင်မှုကို အမွေဆက်ခံရသည်။ ကွာရှင်းပြတ်စဲသည့်အခါတွင်မူ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို တန်းတူခွဲဝေရသည်၊ သို့သော် အမျိုးသမီးသည် ခင်ပွန်းအပေါ် မှီခိုနေရပါက ယခင်က ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော ပစ္စည်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံကိုသာ ရရှိသည်။ ကွာရှင်းရာတွင် ကလေးများရှိပါက သားယောက်ျားလေးသည် ဖခင်နှင့်အတူနေပြီး သမီးမိန်းကလေးသည် မိခင်နှင့်အတူနေလေ့ရှိသည်။

==အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု==

လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှုများအပြင် [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]က စစ်လက်နက်တစ်ခုအဖြစ်နှင့် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းများကို မြန်မာအမျိုးသမီးများက တိုင်ကြားခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ဒေသများတွင် အမျိုးသမီးများကို လူကုန်ကူးခြင်း၊ အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုနှင့် အိမ်ထောင်ရေးအတွင်း အတင်းအဓမ္မ လိင်ဆက်ဆံခြင်းတို့သည် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော ပြဿနာများ ဖြစ်သည်။ မိသားစုများအတွင်း၌ပင် အမျိုးသမီးများသည် အိမ်ဖော်နှင့် ကလေးထိန်း အခန်းကဏ္ဍများမှလွဲ၍ အခွင့်အလမ်း နည်းပါးခြင်းအတွက် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုကြသည်။ ဥပဒေရေးရာ မူဘောင်များ ရှိသော်လည်း အမျိုးသမီးများသည် မိသားစုအတွင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်နိုင်သည့် အာဏာ ကန့်သတ်လျက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Norsworthy|first1=Kathryn L.|last2=Khuankaew|first2=Ouyporn|title=Women of Burma Speak Out: Workshops to Deconstruct Gender-Based Violence and Build Systems of Peace and Justice|journal=The Journal for Specialists in Group Work|volume=29|issue=3|pages=259–283|date=August 12, 2010|doi=10.1080/01933920490477011|s2cid=145656111 }}&lt;/ref&gt;

==တိုင်းရင်းသား အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးများ==

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစိုးရမှ အသိအမှတ်ပြုထားသော [[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅ မျိုး]]ရှိပြီး ၎င်းတို့အကြားတွင် ကွဲပြားမှုများစွာ ရှိသောကြောင့် ယေဘုယျကောက်ချက်ချခြင်းသည် အုပ်စုတိုင်းနှင့် သက်ဆိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ သို့သော် တိုင်းရင်းသားအမျိုးသမီးအများစု ခံစားနေရသော ချိုးဖောက်မှုများတွင် တူညီသော လမ်းကြောင်းတစ်ခု ရှိနေသည်။ ကျေးလက်ဒေသများတွင် အခကြေးငွေဖြင့် လုပ်ကိုင်နိုင်သော အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း နည်းပါးပြီး၊ အထူးသဖြင့် လူများကို အမြဲတစေ ရွှေ့ပြောင်းနေစေသည့် နေရပ်စွန့်ခွာရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ထို့အကျိုးဆက်အဖြစ် တောင်သူအမျိုးသမီးများသည် မိမိတို့မိသားစု၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးရသည့်အပြင် မြန်မာစစ်တပ်၏ ရိက္ခာ၊ အခွန်အခနှင့် လုပ်အား တောင်းဆိုမှုများကိုပါ ဖြည့်ဆည်းပေးနေရသည်။

ဤလယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အိမ်မှုကိစ္စများ၏ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးသည် ထိုအမျိုးသမီးများ၏ ကျန်းမာရေးအပေါ် ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေသည်။ ထို့အပြင် [[ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု]] ရရှိနိုင်မှု နည်းပါးခြင်း၊ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် [[အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း]]နှင့် ဒေသန္တရရောဂါများကြောင့် ကျေးလက်ဒေသများတွင် [[မိခင်သေဆုံးနှုန်း]] မြင့်မားလျက်ရှိပြီး၊ အမျိုးသမီး ၁၀၀,၀၀၀ တွင် သေဆုံးသူ ၅၈၀ ဦးခန့် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ကျေးလက်ဒေသတွင် အမျိုးသမီးအများစုသည် [[သားဆက်ခြားနည်းများ|သားဆက်ခြားနည်းလမ်း]] သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ သားဖွားမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် အခြားနည်းလမ်းများ မရရှိကြသောကြောင့် တိုင်းရင်းသားအမျိုးသမီးအများစုသည် ကလေးဆယ်ဦး သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ မွေးဖွားလေ့ရှိသော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ ကလေးများအနက် ထက်ဝက်ခန့်သာ အရွယ်ရောက်သည်အထိ အသက်ရှင်လေ့ရှိသည်။

၁၉၉၈ ခုနှစ် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ်]] (ILO) ၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးကော်မရှင် အစီရင်ခံစာအရ အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေခြင်းကို တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုဒေသများတွင် အများဆုံးတွေ့မြင်ရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤဒေသများတွင် အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေခြင်းကို စစ်တပ်က ဒေသခံပြည်သူလူထုအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုအားကောင်းစေရန် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ အမျိုးသားမိသားစုဝင်များက လုပ်ခလစာရသော အလုပ်အကိုင်ကို ရှာဖွေနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် အမျိုးသမီးများသည် မိသားစုတွင် အခကြေးငွေမရသော လုပ်အားပေးခြင်းကို ပထမဆုံး လုပ်ဆောင်ရလေ့ရှိသည်။ သို့သော် မုဆိုးမများသည် အဓမ္မလုပ်အားပေးခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရမည့် အခကြေးငွေများကို ပေးဆောင်နိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် အထူးသဖြင့် အဓမ္မလုပ်အားပေးခိုင်းစေခြင်းကို ပိုမိုခံရလွယ်သည်။

တိုင်းရင်းသားအမျိုးသမီးများသည် [[ပြည်တွင်းစစ်]]များနှင့် ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားလွယ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ဒေသများတွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ ဤအချက်ကြောင့် အမျိုးသမီးများသည် ၎င်းတို့၏ လူမျိုးကိုအခြေခံ၍ စစ်သားများ၏ အကြမ်းဖက်မှု၊ အထူးသဖြင့် မုဒိမ်းကျင့်မှုကို စနစ်တကျ ပစ်မှတ်ထားခြင်း ခံနေရသည်။ တိုင်းရင်းသားအမျိုးသမီးများအား အစိုးရစစ်သားများက ကိုယ်ထိလက်ရောက်နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ကြောင်း တိုင်ကြားချက်များမှာ တစိုက်မတ်မတ် ရှိနေသည်။ ဤအကြမ်းဖက်မှုများသည် ရိုက်နှက်ခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်းမရှိဘဲ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် အခြားသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုပုံစံများဖြင့် ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် အစိုးရ၏ &quot;ဗမာမှုပြုခြင်း&quot; အစီအစဉ်ကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် တိုင်းရင်းသားအမျိုးသမီးများနှင့် စစ်သားများအကြား အတင်းအဓမ္မ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းများမှာလည်း အဖြစ်များသည်။ တိုင်းရင်းသားသတို့သမီးတစ်ဦးကို လက်ထပ်ခြင်းသည် စစ်သားတစ်ဦးအတွက် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များတွင် ရာထူးတိုးစေနိုင်သည်ဟု အစီရင်ခံစာများက ဖော်ပြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Belak|first1=Brenda|title=Double Jeopardy: Abuse of Ethnic Women's Human Rights in Burma|date=Oct 31, 2000|publisher=Cultural Survival Quarterly|location=Cambridge}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးအားလုံး ရွေးကောက်ပွဲများတွင် မဲပေးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ကြပေ။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံသား ၁,၀၀၀,၀၀၀ သည် လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ တရားဝင် မဲပေးပိုင်ခွင့် ငြင်းပယ်ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲပေးခွင့်ပိတ်ပင်ခံရသူများ၏ ထက်ဝက်မှာ မူဆလင်များ (အများစုမှာ [[ရိုဟင်ဂျာ]]မူဆလင်များ) ဖြစ်ကြပြီး ကျန်ထက်ဝက်မှာ အခြားသော တိုင်းရင်းသားလူနည်းစု အများစုနေထိုင်ရာ ဒေသများမှ မဲဆန္ဒရှင်များ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|date=October 2020|title=Gender and Political Participation in Myanmar|url=https://www.emref.org/sites/emref.org/files/publication-docs/gender_and_political_in_myanmarenglish_online.pdf|website=Enlightened Myanmar Research Foundation}}&lt;/ref&gt;

==အဆင့်သတ်မှတ်ချက်==

၀၁၃ ခုနှစ် [[ကျားမ မညီမျှမှု ညွှန်းကိန်း]]အရ မြန်မာနိုင်ငံသည် ဆက်လက်တည်ရှိနေသော ကျားမ မညီမျှမှုများနှင့်ပတ်သက်၍ နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၇ နိုင်ငံတွင် အဆင့် ၈၃ ၌ ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကျားမရေးရာ ညွှန်းကိန်းတွင်မူ နိုင်ငံပေါင်း ၈၆ နိုင်ငံတွင် အဆင့် ၄၄ နှင့် [[အရှေ့အာရှ]]နှင့် ပစိဖိတ်ဒေသရှိ နိုင်ငံကိုးနိုင်ငံတွင် အဆင့် ၈ ၌ ရပ်တည်ခဲ့သည်။&lt;ref name = &quot;UN Wom&quot; /&gt;

==ကျားမတန်းတူညီမျှမှုအတွက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဌာနဆိုင်ရာ မူဘောင်မျာ==

မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျားမတန်းတူညီမျှမှုနှင့် အမျိုးသမီးများအား စွမ်းရည်မြှင့်တင်ပေးရေးအတွက် နိုင်ငံ၏ကတိကဝတ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဆောင်ရွက်နေသည့် ဌာနဆိုင်ရာ ယန္တရားများစွာ လက်ရှိတွင် ရှိနေသည်။ ၎င်းတို့တွင် [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာန]]တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာအစိုးရ၏ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးအတွက် အဓိကလမ်းကြောင်းများအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

===မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးကော်မတီ ===

မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးကော်မတီကို ပေကျင်း အမျိုးသမီးညီလာခံ၏ ရလဒ်အဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၎င်းကို [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ဝန်ကြီးက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၎င်းသည် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်းစုံပါဝင်သော မူဝါဒချမှတ်ရေးနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ရေး ယန္တရားတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးများ၏ တိုးတက်မှုအတွက် အဓိက အလေးထားရမည့် ကဏ္ဍရှစ်ခုအဖြစ် အမျိုးသမီးများ၏ ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေး၊ အမျိုးသမီးများနှင့် ကျန်းမာရေး၊ အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှု၊ အမျိုးသမီးများနှင့် စီးပွားရေး၊ မိန်းကလေးငယ်များ၊ အမျိုးသမီးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ အမျိုးသမီးများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်၊ နှင့် အမျိုးသမီးများနှင့် မီဒီယာတို့ကို ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar National Committee for Women's Affairs (MNCWA)|url=https://www.asean-sme-academy.org/resource/myanmar-national-committee-for-womens-affairs-mncwa/|website=ASEAN SME Academy|publisher=ASEAN|accessdate=21 February 2017|archive-date=13 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190513144825/http://asean-sme-academy.org/resource/myanmar-national-committee-for-womens-affairs-mncwa/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

=== မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့ချုပ် ===

[[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီးရေးရာ အဖွဲ့ချုပ်]]ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး [[အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း]]တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းသည် CEDAW နှင့် ပေကျင်း ဆောင်ရွက်မှု မူဘောင်၏ ရည်မှန်းချက်များကို ထင်ဟပ်စေသော ကျားမတန်းတူညီမျှမှုနှင့် အမျိုးသမီးများအား စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေး အစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်နှင့် လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် အမျိုးသားကော်မတီနှင့်အတူ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သည်။&lt;ref name= &quot;CEDAW&quot;/&gt;

====မြန်မာနိုင်ငံ မိခင်နှင့်ကလေး စောင့်ရှောက်ရေးအသင်း ====

၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော [[မြန်မာနိုင်ငံမိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း]]သည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ရရှိနိုင်မှုနည်းပါးသော ဝေးလံခေါင်ဖျားသည့် ကျေးရွာများကို အဓိကထား၍ မိခင်များနှင့် ကလေးသူငယ်များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ကောင်းကျိုးချမ်းသာကို မြှင့်တင်ပေးသည်။ ၎င်းကို &quot;တစ်မျိုးသားလုံး၏ ကျန်းမာရေး၊ ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ပညာရေးစံနှုန်းများကို မြှင့်တင်ရန်&quot; ဟူသော လူမှုရေးရည်မှန်းချက်နှင့်အညီ ကျန်းမာရေးလိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar Maternal and Child Welfare Association|url=https://www.mmcwa-myanmar.org|website=Myanmar Maternal and Child Welfare Association|publisher=MMCWA|accessdate=21 February 2017}}&lt;/ref&gt;

====မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များ ဘဝမြှင့် တင်ရေးအသင်း ====

မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များ ဘဝမြှင့် တင်ရေးအသင်းကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ အရေးပေါ်အခြေအနေများနှင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းတို့နှင့် ပတ်သက်၍ တန်းတူအခွင့်အရေးများ မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ ဖောင်ဒေးရှင်း၏ မျှော်မှန်းချက်မှာ &quot;မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များအားလုံးအတွက် လုံခြုံသော လူမှုစီးပွားပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့သော ဘဝများ မြှင့်တင်ရန်&quot; ဖြစ်သည်။ ဖောင်ဒေးရှင်းသည် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးသူငယ်များအတွက် တစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများကို ဆောင်ရွက်နေသည့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် နိုင်ငံတကာအသိုက်အဝန်းက ရှုမြင်ခြင်းခံရရန် ရည်မှန်းချက်ထားရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Who We Are|url=https://mwcdf.org/?page_id=335|website=Myanmar Women and Children Development Foundation|publisher=MWCDF|accessdate=21 February 2017|date=2016-05-05}}&lt;/ref&gt;

====မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း====

မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အစိုးရမဟုတ်သော၊ အကျိုးအမြတ်မယူသော၊ ပါတီစွဲမရှိသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ၊ မန်နေဂျာများနှင့် ပညာရေးသမားများ ပါဝင်သည်။ အသင်းသည် [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ်]]၏ အသင်းဝင်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ရည်မှန်းချက်မှာ &quot;မြန်မာအမျိုးသမီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ၏ အခန်းကဏ္ဍနှင့် စွမ်းဆောင်နိုင်ရည်များကို စုစည်းရန်၊ အာရုံစိုက်လာစေရန်နှင့် ကမ္ဘာက အာရုံစိုက်လာစေရန်&quot; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar Women Entrepreneurs Association (MWEA)|url=https://www.asean-sme-academy.org/resource/myanmar-women-entrepreneurs-association-mwea/|website=ASEAN SME Academy|publisher=ASEAN|accessdate=21 February 2017}}&lt;/ref&gt;

== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးများ]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူ့အခွင့်အရေး]]

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

{{မြန်မာနိုင်ငံ ဆောင်းပါးများ}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေး| ]]</text>
      <sha1>tpjomh98csngosxzmyjm7y6z5hkqp94</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Uduak123</title>
    <ns>3</ns>
    <id>284959</id>
    <revision>
      <id>1053442</id>
      <parentid>1028093</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T17:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>138184</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:GodswillSE]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Uduak123]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/GodswillSE|GodswillSE]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/Uduak123|Uduak123]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>1028093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8531" sha1="1cjd16f27y3rq5uxvs6c2dcdsv96sd5" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် GodswillSE ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၇:၂၄၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>1cjd16f27y3rq5uxvs6c2dcdsv96sd5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285635</id>
    <revision>
      <id>1053390</id>
      <parentid>1047245</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T13:57:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]] to [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053390</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3452" sha1="c1lwtb7ghcenjx3ekequb8rn38h0j7b" xml:space="preserve">'''ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်''' (Hantaviruses) များသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ လူများတွင် ကူးစက်ပြီး ပြင်းထန်သောရောဂါများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ လူများသည် [[ကြွက် (တိရစ္ဆာန်)|ကြွက်]]နှင့် ကြွက်များကဲ့သို့သော ကြွက်များနှင့် ထိတွေ့ခြင်းမှ hantavirus ကို ရရှိကြပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ဆီး၊ မစင်နှင့် တံတွေးများနှင့် ထိတွေ့မိသည့်အခါတွင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကြွက်ကိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကုတ်ခြစ်ခြင်းမှတစ်ဆင့်လည်း ကူးစက်နိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် ရှားပါးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=CDC |date=2026-05-09 |title=About Hantavirus |url=https://www.cdc.gov/hantavirus/about/index.html |access-date=2026-05-12 |website=Hantavirus |language=en-us}}&lt;/ref&gt;

Hantaviruses များသည် ရောဂါလက္ခဏာနှစ်မျိုးကို ဖြစ်စေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အပါအဝင် အနောက်ခြမ်းတွင် တွေ့ရှိရသော Hantaviruses များသည် hantavirus pulmonary syndrome (HPS) ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တွင် HPS ကို ဖြစ်စေသော အဖြစ်အများဆုံး hantavirus မှာ သမင်ကြွက်မှ ပျံ့နှံ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Witkop |first=Bas |title=HantavirusMap — Live Global Hantavirus Outbreak Tracker |url=https://hantavirusmap.com/ |access-date=2026-05-12 |website=HantavirusMap |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[ကျောက်ကပ်]]ဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာစုပါသော သွေးယိုစီးမှုအဖျား (HFRS) သည် ဥရောပနှင့် အာရှတွင် အများဆုံးတွေ့ရှိရသော hantaviruses များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆေးခန်းဆိုင်ရာ အလားတူရောဂါများ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် HFRS ကို ဖြစ်စေသော hantavirus အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည့် Seoul virus ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=CDC |date=2026-05-08 |title=Reported Cases of Hantavirus Disease |url=https://www.cdc.gov/hantavirus/data-research/cases/index.html |access-date=2026-05-12 |website=Hantavirus |language=en-us}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
[[ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ]]</text>
      <sha1>c1lwtb7ghcenjx3ekequb8rn38h0j7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မျောက်ကျောက်ရောဂါ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>285932</id>
    <revision>
      <id>1053392</id>
      <parentid>1033400</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T13:57:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]] to [[Category:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053392</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19725" sha1="erm4sgfk8ab15gkoqee2nq05pxnkxym" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition
| image = Monkeypox.jpg
| caption = မျောက်ကျောက်ရောဂါကူးစက်ခံထားရသည့် ကလေးငယ်၏ ပုံ (၁၉၇၁) 
| pronounce = အမ်ပေါက်စ်
| field = ကူးစက်ရောဂါ
| symptoms =  ဖျားခြင်း၊ ခေါင်းအရမ်းကိုက်ခြင်း၊ ကြွက်သားနာကျင်ခြင်း၊ ခါးနာခြင်း၊ အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း၊ ပြန်ရည်အိပ် (Lymph node) များ ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အရေပြားပေါ်တွင် အနီကွက်များ ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် အဖုအပိန့်များ၊ အရည်ကြည်ဖုများထွက်ခြင်း။
| complications = secondary infections, pneumonia, sepsis, encephalitis, and loss of vision with severe eye infection
| onset = 3–17 days post exposure
| duration =မျောက်ကျောက် ရောဂါလက္ခဏာခံစားနေရသူထံ မှ (ပုံမှန်အားဖြင့် (၂) ပတ်မှ (၄) ပတ်အတွင်း) တွင် အခြားသူကို ကူးစက်စေနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာ ပြသခြင်းမရှိသည့်သူများမှ ကူးစက်စေခြင်း ရှိ၊မရှိကိုမူ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရှိရသေးပေ။
| types = ကလပ် ဝမ်း နှင့် ကလပ် တူး
| causes = မျောက်ကျောက် (Monkeypox) ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါတစ်မျိုး
| risks = 
| diagnosis = ဗိုင်းရပ်အားစစ်ဆေးခြင်း
| differential =Chickenpox, smallpox
| prevention = သံသယ သို့မဟုတ် အတည်ပြု မျောက်ကျောက်ရောဂါဖြစ်ပွားနေသူများနှင့် ကိုင်တွယ်ထိတွေ့မှုကို ရှောင်ရှားခြင်း၊ဆေးရုံသုံးနှာခေါင်းစည်း (Mask) တပ်ဆင်ခြင်း၊အရေပြားခြင်း ထိတွေ့ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊အရေပြားအဖုအပိန့်များကို ကိုင်တွယ်ထိတွေ့ရမည်ဆိုလျှင်လည်း တစ်ခါသုံး လက်အိတ်များကို အသုံးပြုခြင်း၊လက်ကို ရေနှင့်ဆပ်ပြာ သို့မဟုတ် အယ်ကိုဟောပါဝင်သည့် လက်သန့်ဆေးရည်ဖြင့် ပုံမှန်ဆေးကြောခြင်း။
| treatment = မျောက်ကျောက်ရောဂါလက္ခဏာများသည် ကုသမှုခံယူစရာမလိုဘဲ ပျောက်ကင်းသွားတတ်သည်။စတီးရိုက်ပါဝင်သော ဆေးအမျိုးအစားကို ရှောင်ရှားပြီး အခြား ပါးစပ်သန့်ဆေးရည်နှင့် မျက်စဉ်းခပ်ဆေးတို့ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ပြင်းထန်သောလူနာများတွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းမှ ပေါ်ထွက်လာသော ပဋိပစ္စည်း ပရိုတိန်းတစ်မျိုး (Vaccinia immune globulin –VIG) ကို အသုံးပြုရန် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] (WHO)က ထောက်ခံချက်ပေးထားသည်။ ကျောက်ကြီးရောဂါကုသရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဆေးတစ်မျိုး (Tecovirimat, TPOXX) ကို မျောက်ကျောက်ရောဂါကုသရာတွင် အသုံးပြုရန် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလက ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO)က ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
| medication = ကျောက်ကြီးရောဂါ (smallpox) ကာကွယ်ဆေးတော်တော်များများသည် မျောက်ကျောက်ရောဂါ ကူးစက်မှုမှ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကာကွယ်မှု ပေးနိုင်သည်။ ကျောက်ကြီးရောဂါကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည့် ကာကွယ်ဆေးအသစ်တစ်မျိုး (MVA-BN, Imvamune, Imvanex of Jyynneo) သည် မျောက်ကျောက်ရောဂါ ကူးစက်ခြင်းမှကာကွယ်ရန် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ခွင့်ပြုချက်ရရှိထားသော်လည်း တစ်ကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာအနေဖြင့် တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးမပြုနိုင်သေးပါ။ဓာတ်ခွဲဝန်ထမ်းတချို့ သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများသည် လက်ရှိအချိန်တွင် မကြာသေးမှီက ထုတ်လုပ်ထားသည့် ကျောက်ကြီးရောဂါကာကွယ်ဆေးအား ထိုးနှံထားပြီးဖြစ်သည်။
| prognosis = မျောက်ကျောက်ရောဂါ၏ ထူးခြားချက်က ပေါင်ခြံ၊ ချိုင်း၊ လည်ပင်း စသည့်နေရာများတွင် အကျိတ်များ ထွက်ပေါ်လာသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ ရေကျောက်ရောဂါနှင့် ဆင်တူသည်။သို့သော် မျောက်ကျောက်အရည်ကြည်ဖုများက တစ်လုံးနှင့်တစ်လုံး ဘယ်အချိန်ကြည့်ကြည့် အရွယ်တူ၊ ပုံစံတူများသာဖြစ်သည်။ယင်းအဖုအကွက်များသည် ကိုယ်လုံးပေါ်တွင်ထွက်ခြင်းထက် မျက်နှာ၊ ခြေ၊ လက်တို့ပေါ်တွင် ပိုထွက်တတ်သည်။
| name =မျောက်ကျောက် ကပ်ရောဂါ&lt;br&gt;  Mpox
| alt = A rash caused by mpox
}}
'''မျောက်ကျောက်ရောဂါ (Mpox,''' ယခင်နာမည် '''monkeypox)&lt;ref name=&quot;w315&quot;&gt;{{Cite journal |last=Damaso |first=Clarissa R. |date=1 January 2023 |title=Phasing out monkeypox: mpox is the new name for an old disease |journal=The Lancet Regional Health – Americas |publisher=Elsevier |volume=17 |page= |doi=10.1016/j.lana.2022.100424 |issn=2667-193X |pmc=9795326 |pmid=36588985 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;''' သည် လူသားများနှင့် [[သတ္တဝါ|တိရစ္ဆာန်]]များအကြား ကူးစက်ဖြစ်ပွားနိုင်သော [[ဗိုင်းရပ်စ်|ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]]တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများအနေဖြင့် အဖျားတက်ခြင်းနှင့် ပြန်ရည်ကျိတ်များ ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ အရင်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး၊ ထို့နောက်တွင် အရည်ကြည်ဖုများအသွင် ပြောင်းလဲသွားမည့် အဖုအပိန့်များ ထွက်လာတတ်သည်။

ဤရောဂါသည် များသောအားဖြင့် ပြင်းထန်လေ့မရှိဘဲ ကူးစက်ခံရသူအများစုမှာ သီးသန့်ကုသမှု ခံယူစရာမလိုဘဲ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အတွင်း ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာကြသည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရချိန်မှစ၍ ရောဂါလက္ခဏာ စတင်ပြသချိန် (ပျိုးရက်) အထိ ၃ ရက်မှ ၁၇ ရက်အထိ ကြာမြင့်နိုင်ပြီး၊ ရောဂါလက္ခဏာများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ၂ ပတ်မှ ၄ ပတ်အထိ တည်ရှိနေတတ်သည်။ သို့သော်လည်း ကလေးငယ်များ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များနှင့် ကိုယ်ခံအားစနစ် အားနည်းသူများတွင်မူ ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။&lt;ref name=&quot;WHO_Q&amp;A&quot;&gt;{{Cite web |date=17 August 2024 |title=Mpox |url=https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/mpox |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240819162521/https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/mpox |archive-date=19 August 2024 |access-date=22 August 2024 |publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;WHOfact2023&quot;&gt;{{Cite web |date=18 April 2023 |title=WHO Factsheet{{snd}}Mpox (Monkeypox) |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421083742/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox |archive-date=21 April 2022 |access-date=21 May 2023 |publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;CDC_Sym&quot;&gt;{{Cite web |date=15 March 2024 |title=Mpox Symptoms |url=https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/symptoms/index.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240402174303/https://www.cdc.gov/poxvirus/mpox/symptoms/index.html |archive-date=2 April 2024 |access-date=22 August 2024 |publisher=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)}}&lt;/ref&gt;

မျောက်ကျောက်ရောဂါသည် [[အာဖရိက]]အလယ်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကအနောက်ပိုင်းတို့တွင် ပုံမှန်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော (Endemic) ရောဂါဖြစ်ပြီး၊ [[နို့တိုက်သတ္တဝါ]] မျိုးစိတ်အချို့သည် ၎င်းဗိုင်းရပ်စ်၏ သဘာဝသိုအောင်းရာအိမ်ရှင် (Natural reservoir) များအဖြစ် လုပ်ဆောင်နေသည်ဟု သံသယရှိကြသည်။&lt;ref name=&quot;WHOfact20232&quot;&gt;{{cite web |date=18 April 2023 |title=WHO Factsheet{{snd}}Mpox (Monkeypox) |url=https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421083742/https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/monkeypox |archive-date=21 April 2022 |access-date=21 May 2023 |publisher=[[World Health Organization]] (WHO)}}&lt;/ref&gt; လူသားများတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကူးစက်ခံရမှုများကို ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် [[ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ ဘာဆန်ကူဆူ (Basankusu) မြို့၌ ရောဂါရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Bunge2022&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Bunge EM, Hoet B, Chen L, Lienert F, Weidenthaler H, Baer LR, Steffen R |date=February 2022 |title=The changing epidemiology of human monkeypox-A potential threat? A systematic review |journal=PLOS Neglected Tropical Diseases |volume=16 |issue=2 |doi=10.1371/journal.pntd.0010141 |pmc=8870502 |pmid=35148313 |doi-access=free |article-number=e0010141 |title-link=doi}}&lt;/ref&gt; ထိုအချိန်မှစ၍ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု အကြိမ်ရေနှင့် ပြင်းထန်မှုနှုန်းတို့သည် သိသိသာသာ တိုးမြင့်လာခဲ့ပြီး၊ ယင်းမှာ [[ကျောက်ကြီးရောဂါ]] (Smallpox) ကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးနှံပေးခြင်းအား ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည့်နောက်ပိုင်း ခုခံအား တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာခြင်း၏ ရလဒ်ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
== ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများ ==
{{main|၂၀၂၃-၂၀၂၆ မျောက်ကျောက် ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု}}
၂၀၂၂-၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မျိုးဗီဇအုပ်စု ၂ (Clade II) ၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုသည် အာဖရိကပြင်ပ၌ လူမှုအဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]] (WHO) က အဆိုပါ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို [[နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတကာအဆင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး]] [[နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ|အရေးပေါ်အခြေအနေ]] (PHEIC) အဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံခြင်းနှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက် မျှဝေခြင်းတို့ကို အောင်မြင်သော ထိန်းချုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်များအဖြစ် ကိုးကားလျက်၊ ရောဂါကူးစက်မှုကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလတွင် WHO က ယင်းအရေးပေါ်အခြေအနေ သတ်မှတ်ချက်ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;WHO PR 20240814&quot;&gt;{{cite press release|title=WHO Director-General declares mpox outbreak a public health emergency of international concern|website=[[World Health Organization]] (WHO)|date=14 August 2024|url=https://www.who.int/news/item/14-08-2024-who-director-general-declares-mpox-outbreak-a-public-health-emergency-of-international-concern|access-date=19 October 2024}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၌ မျိုးဗီဇအုပ်စု ၁ ၏ မျိုးကွဲသစ်တစ်ခု (Clade Ib အဖြစ် သိကြသော) ကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို စတင်စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ထိုမျိုးကွဲသည် အာဖရိကနိုင်ငံအချို့သို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပြီး၊ လူအချင်းချင်း ပိုမိုရေရှည်ကူးစက်နိုင်ရန် ဗိုင်းရပ်စ်က ပုံမှန်ထက် ပိုမိုလိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်ဟူသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို မြင့်တက်စေခဲ့သည်။[16][17] ထို့ကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က ဤကူးစက်ပြန့်ပွားမှုကို နိုင်ငံတကာအဆင့် အရေးပေါ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအခြေအနေအဖြစ် ထပ်မံထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;MSN 20240814&quot;&gt;{{cite web |date=14 August 2024 |title=WHO declares mpox a public health emergency as newer strain spreads in Africa |url=https://www.msn.com/en-us/news/health/who-declares-mpox-a-public-health-emergency-as-newer-strain-spreads-in-africa/ar-AA1oNOIk |access-date=14 August 2024 |website=MSN}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;WHO PR 202408142&quot;&gt;{{cite press release|title=WHO Director-General declares mpox outbreak a public health emergency of international concern|website=[[World Health Organization]] (WHO)|date=14 August 2024|url=https://www.who.int/news/item/14-08-2024-who-director-general-declares-mpox-outbreak-a-public-health-emergency-of-international-concern|access-date=19 October 2024}}&lt;/ref&gt;

== ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် ==
* [[အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ]]

== ကိုးကား ==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ဆေးဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်သောရောဂါများ]]
[[ကဏ္ဍ:စပိန်ဘာသာစကား ရင်းမြစ်များ ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ (es)]]
[[ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာနှင့် ကွဲပြားသော ဖော်ပြချက်တိုများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဖော်ပြချက်တို ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ]]</text>
      <sha1>erm4sgfk8ab15gkoqee2nq05pxnkxym</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>.xyz</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288288</id>
    <revision>
      <id>1053405</id>
      <parentid>1041927</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:11:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကားချက်များ */</comment>
      <origin>1053405</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13257" sha1="42r2z9zfynpbe89an83hpnavodw76o7" xml:space="preserve">
&lt;templatestyles src=&quot;Module:Infobox/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;{{Infobox top level domain|name=.xyz|image=.xyz logo.svg|image_size=180px|introduced={{start date and age|2014|2|19}}&lt;br&gt;(root server)&lt;br&gt;{{start date|2014|6|2}}&lt;br&gt;(general public)|type=[[Generic top-level domain]] (gTLD)|status=Active|registry=* Generation.XYZ (registry)
* [[CentralNic]] (registry technical operator)|intendeduse=''None''|actualuse=|restrictions=''None''|structure=|document=[https://www.icann.org/resources/agreement/xyz-2013-12-05-en ICANN Registry Agreement]|DNSname=|disputepolicy=|website={{URL|https://gen.xyz}}&lt;!--&lt;br/&gt;{{url|https://xyz.xyz/}}--&gt;|registereddomains=|dateregistereddomains=|refregistereddomains=|dnssec=Yes}}'''.xyz''' သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက် အမည်နှင့် နံပါတ်များဆိုင်ရာ ကော်ပိုရေးရှင်း (ICANN) ၏ အထွေထွေ အဆင့်မြင့် ဒိုမိန်းအသစ်များ (New generic top-level domain - gTLD) အစီအစဉ်အောက်တွင် အဆိုပြုခဲ့သော အင်တာနက် နောက်ဆက်တွဲ [[ဒိုမိန်းအမည်]] (Domain name) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဒိုမိန်းအမည်ကို အများပြည်သူများ လွတ်လပ်စွာ ဝယ်ယူအသုံးပြုနိုင်ရန် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် စတင်မိတ်ဆက် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဒိုမိန်းအမည်အဖြစ် &quot;xyz&quot; ဟု ရွေးချယ်ရခြင်းမှာ ၎င်းစာလုံးသုံးလုံးသည် လာတင်အက္ခရာ (အင်္ဂလိပ်စာလုံး) များ၏ နောက်ဆုံး စာလုံးများဖြစ်နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

လက်ရှိတွင် ဤ[[ဒိုမိန်းအမည်|ဒိုမိန်း]]စနစ်ကို XYZ.com နှင့် CentralNic အဖွဲ့အစည်းများက ပူးတွဲ၍ ဒိုမိန်းမှတ်ပုံတင်ဌာန (Registries) အဖြစ် တရားဝင် တာဝန်ယူ စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ .xyz ဒိုမိန်းသည် အစဉ်အလာ .com ဒိုမိန်းများနေရာတွင် ပိုမိုဆန်းသစ်ပြီး မှတ်မိလွယ်သောကြောင့် ခေတ်သစ်နည်းပညာစတင်တည်ထောင်စ ကုမ္ပဏီများ (Tech startups)၊ အနုပညာနှင့် [[ဒစ်ဂျစ်တယ်]] ဖန်တီးရှင်များ (Creators) အပြင် အထူးသဖြင့် ခေတ်ပြိုင် ဘလော့ခ်ချိန်းနှင့် [[ဝဘ်သရီး|ဝက်ဘ်သရီး]] (Web3) [[နည်းပညာ]] စီမံကိန်းများအကြား တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ခေတ်စားကာ အသုံးအများဆုံး ဒိုမိန်းတစ်ခုအဖြစ် ရေပန်းစားလျက်ရှိသည်။

== ဈေးကွက်အတွင်း အသုံးပြုလာမှု ==
၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် .xyz ဒိုမိန်းမှတ်ပုံတင်မှု အရေအတွက်သည် ၁.၅ သန်းအထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ တစ်ဟုန်ထိုး မြင့်တက်လာခြင်းမှာ ကမ္ဘာကျော် နည်းပညာကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်သော [[ဂူဂယ်|Google]] က ၎င်းတို့၏ မိခင်ကုမ္ပဏီသစ်ဖြစ်သည့် Alphabet Inc. အတွက် တရားဝင်[[ဝက်ဘ်ဆိုဒ်|ဝက်ဘ်ဆိုက်]]အဖြစ် `abc.xyz` ဒိုမိန်းကို အသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။  [[ဂူဂယ်|Google]] သည် ဤဒိုမိန်းနောက်ဆက်တွဲကို အသုံးပြုသည့် ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့အဆင့်မြင့် ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများအနက် တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Ewing |first=Jack |date=2015-08-11 |title=Alphabet? Google Might Get Some Letters |url=https://www.nytimes.com/2015/08/12/technology/google-creates-alphabet-but-runs-into-bmw.html |access-date=2026-06-20 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Roberts |first=Jeff John |title=Squatters swoop on Google “.xyz” names in wake of Alphabet |url=https://fortune.com/2015/08/13/google-alphabet-xzy-urls/ |access-date=2026-06-20 |website=Fortune |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Berkens |first=Michael |date=2015-11-23 |title=.XYZ Tops 1.5 Million Domains As Domain Registrations Return To Normal |url=https://www.thedomains.com/2015/11/23/xyz-tops-1-5-million-domains-as-domain-registrations-return-to-normal/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း အခြားသော ဒိုမိန်းမှတ်ပုံတင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် VeriSign နှင့် ဝေဖန်သူအချို့၏ အဆိုအရ - Network Solutions အမည်ရှိ ဒိုမိန်းဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီသည် ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုသူများအား ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်မတောင်းဘဲ သဘောဆန္ဒအလျောက်မှသာ ပြန်လည်ပယ်ဖျက်ရသည့်စနစ် (Opt-out basis) ဖြင့် သုံးစွဲသူအကောင့်များထဲသို့ .xyz ဒိုမိန်းအမည်ပေါင်း ရာနှင့်ချီ၍ အလကားထည့်သွင်းပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် မှတ်ပုံတင်မှုပမာဏ ယခုကဲ့သို့ ဖောင်းပွလာခြင်းဖြစ်သည်ဟုလည်း စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Allemann |first=Andrew |date=2015-08-19 |title=Verisign presses Network Solutions for details on .XYZ registrations |url=https://domainnamewire.com/2015/08/19/verisign-presses-network-solutions-for-details-on-xyz-registrations/ |access-date=2026-06-20 |website=Domain Name Wire {{!}} Domain Name News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NetSol’s new con; renewing unwanted .xyz domains |url=https://www.networkworld.com/article/941880/netsols-new-con-renewing-unwanted-xyz-domains.html |access-date=2026-06-20 |website=Network World |language=English}}&lt;/ref&gt;

== ၁.၁၁၁ ဘီလီယံ အုပ်စု ==
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် .XYZ တည်ထောင်သူများက &quot;၁.၁၁၁ ဘီလီယံ အုပ်စု&quot; (1.111B class) ဟုခေါ်သော ဒိုမိန်းအမျိုးအစားအသစ်ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၀.၉၉ သာ ကျသင့်ပြီး နောက်နှစ်များတွင် သက်တမ်းတိုးပါကလည်း ယင်းဈေးနှုန်းအတိုင်းသာ ပေးသွင်းရသည့် အလွန်ဈေးချိုသော ဒိုမိန်းအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ယင်းဒိုမိန်းများသည် 000000.xyz မှသည် 999999999.xyz အထိ ဂဏန်း ၆ လုံး၊ ၇ လုံး၊ ၈ လုံးနှင့် ၉ လုံးတို့ကို စိတ်ကြိုက်တွဲဖက်ထားသည့် ဂဏန်းသီးသန့် ဒိုမိန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ .XYZ ၏ CEO ဖြစ်သူ ဒန်နီရယ် နေဂါရီ (Daniel Negari) က ဤအစီအစဉ်သည် ဒိုမိန်းဈေးကွက်အတွင်း ပိုမိုပြိုင်ဆိုင်မှုရှိလာစေရန်၊ ရွေးချယ်စရာများပြားလာစေရန်နှင့် နည်းပညာ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများကို သယ်ဆောင်လာနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=XYZ |title=1.111 Billion .XYZ Domain Names |url=https://www.prnewswire.com/news-releases/1111-billion-xyz-domain-names-300464764.html |access-date=2026-06-20 |website=www.prnewswire.com |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=.XYZ's New 1.111B Class of Domains |url=https://www.hexonet.net/blog/xyzs-new-1111b-class-domains |access-date=2026-06-20 |website=www.hexonet.net}}&lt;/ref&gt;

== ကြုံတွေ့ရသည့် ပြဿနာများ ==
၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း Anti-Phishing Working Group (APWG) အဖွဲ့အစည်း၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ .xyz နှင့် .shop ဒိုမိန်းအမည်များသည် မသမာသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မှတ်ပုံတင်အသုံးပြုသည့် (Malicious domain registrations) အများဆုံး ထိပ်တန်း ဒိုမိန်း ၅ ခုစာရင်းတွင် ပါဝင်နေကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=published |first=Sead Fadilpašić |date=2024-12-09 |title=New domain names such as .shop and .xyz are proving popular for cybercrime |url=https://www.techradar.com/pro/security/new-domain-names-such-as-shop-and-xyz-are-proving-popular-for-cybercrime |access-date=2026-06-20 |website=TechRadar |language=en}}&lt;/ref&gt; ဤကဲ့သို့ ဆော့ဖ်ဝဲလ်ဆိုးများ ထည့်သွင်းခြင်း (Malware)၊ ငွေကြေးလိမ်လည်ခြင်း (Scams) နှင့် အချက်အလက်ခိုးယူခြင်း (Phishing) ဖြစ်စဉ်များတွင် .xyz ဒိုမိန်းကို အလွဲသုံးစားလုပ်မှု များပြားလာသောကြောင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆိုင်ဘာလုံခြုံရေးနှင့် အန်တီဗိုင်းရပ်စ် (Anti-malware) ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီအတော်များများသည် .xyz ဒိုမိန်းအတော်များများ (သို့မဟုတ်) .xyz ဒိုမိန်းအားလုံးကို ၎င်းတို့၏ စနစ်များတွင် အန္တရာယ်ရှိသော ဝက်ဘ်ဆိုက်များအဖြစ် ပိတ်ပင်စာရင်း (Blacklist) သတ်မှတ်ထားကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Proske |first=Sandra |date=2019-05-06 |title=Why is there's so much spam coming from .xyz and other new top-level domains? - F-Secure Blog |url=https://blog.f-secure.com/why-is-theres-so-much-spam-coming-from-xyz-and-other-new-top-level-domains/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20241004054033/https://blog.f-secure.com/why-is-theres-so-much-spam-coming-from-xyz-and-other-new-top-level-domains/ |archive-date=2024-10-04 |access-date=2026-06-20 |work=F-Secure Blog |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== အခြားကြည့်ရန် ==

* [[ဒိုမိန်းအမည်]] 
* [[ဝက်ဘ်သရီး]] (Web3)

== ကိုးကားချက်များ ==
&lt;templatestyles src=&quot;Reflist/styles.css&quot; /&gt;{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဒိုမိန်းအမည်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ဒိုမိန်းအမည်စနစ်]]
[[ကဏ္ဍ:ဝက်ဘ် နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:အင်တာနက်]]</text>
      <sha1>42r2z9zfynpbe89an83hpnavodw76o7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ပရဟိတ</title>
    <ns>3</ns>
    <id>290974</id>
    <revision>
      <id>1053457</id>
      <parentid>1050417</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:02:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ပရဟိတ ! */ အကြောင်းပြန်ခြင်း</comment>
      <origin>1053457</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9229" sha1="3mdobr0e9d2g2krktd6lucve7qt3f7k" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ပရဟိတ ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၅၇၊ ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ (UTC)

:ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ မှတ်ပုံတင်ထားတာက တရားဝင်ပုံစံမျိုး မဟုတ်သလိုဖြစ်နေပါတယ်။ တရားဝင်ပုံစံဖြစ်အောင် ဘယ်လိုမှတ်ပုံတင်ရမလဲဆိုတာ တစ်ဆိတ်လောက် လမ်းညွှန်ပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:ပရဟိတ|ပရဟိတ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ပရဟိတ|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၀၂၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>3mdobr0e9d2g2krktd6lucve7qt3f7k</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291159</id>
    <revision>
      <id>1053424</id>
      <parentid>1051279</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T15:45:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053424</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="29585" sha1="gxvzkxh6hjp5bjsxvfciimkwm0txxs4" xml:space="preserve">{{Infobox military conflict
| conflict    = မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ
| partof      = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]]၊ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]]
| image       = Mogok welcome town sign.jpg
| caption     = စစ်တပ်ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် မြင်တွေ့ရသည့် မိုးကုတ်မြို့အဝင် ဆိုင်းဘုတ် (၂၀၂၆)
| pushpin_map = Myanmar
| pushpin_label = '''မိုးကုတ်'''
| pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ မိုးကုတ်မြို့ တည်နေရာ
| coordinates = {{coord|22|55|0|N|96|30|0|E|region:MM|display=inline,title}}
| date        = ၂၅ ဇွန် ၂၀၂၄ – ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄
| place       = [[မိုးကုတ်မြို့]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]
| status      = 
* ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်တွင် TNLA နှင့် မဟာမိတ် ပူးပေါင်းတပ်များက မြို့ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
* ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်တွင် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည် ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။
| combatant1  = [[File:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px|border]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]
* [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|20px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]]
| combatant2  = [[File:Flag of the Myanmar Army.svg|23px|border]] [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
* [[File:Flag of the Myanmar Army.svg|20px]] တပ်မတော် (ကြည်း)
| notes       = ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်တပ်က မြို့အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားများ ပြန်လည်ပတ်ရန် စတင်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
| campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}
}}

'''မိုးကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] ကာလအတွင်း [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] ဒုတိယပိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ရေးပဋိပက္ခတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-02 |title=TNLA နဲ့ စစ်တပ်အပစ်ရပ်မှု - AA အပါအဝင် မဟာမိတ်တပ်တွေရဲ့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czjppvvgy9mo |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; 

== နောက်ခံအကြောင်းအရင်း ==
[[မိုးကုတ်မြို့]]သည် စတုရန်းမိုင် ၄၅၃.၆ ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန စာရင်းများအရ လူဦးရေ ၁၈၅,၈၉၃ ဦး နေထိုင်သည့် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]] သည် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တပ်များ နှစ်ပေါင်းများစွာ လှုပ်ရှားခဲ့သော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး မြို့ပေါ်ရှိ လုပ်ငန်းရှင်များကို ကာလရှည် ပုံမှန် ဆက်ကြေးကောက်ခံခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ ရပ်တည်ရေးနှင့် ဩဇာကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=TNLA အဖွဲ့ ဖမ်းဆီးသွားသည့် မိုးကုတ်မြို့ စံပြမုန့်တိုက် (SP Bakery) ပိုင်ရှင် ဦးကျော်ဝင်း တစ်လကျော် အကြာတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာ |url=https://news-eleven.com/article/202376 |access-date=2026-09-02 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt; မိုးကုတ်မြို့သည် ၇ မိုင်ခန့် ဝေးကွာသည့် အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ဒေသနှစ်ခု ခွဲခြားတည်ရှိရာ ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုမှာ အရှေ့ပိုင်း၌ တည်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မိုးဇော် |date=2020-12-06 |title=မိုးကုတ်မြို့လုပ်ငန်းရှင်တဦး ဖမ်းဆီးမှု TNLA ဝန်ခံ |url=https://burmese.voanews.com/a/mogok-u-kyaw-win-tnla/5689081.html |access-date=2026-09-02 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}&lt;/ref&gt;

[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] (ပထမပိုင်း) စတင်ပြီးနောက် [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]သည် စစ်ရေးအရ ပိုမိုအရေးပါလာသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအင်အားစုများသည် မိုးကုတ်မြို့နယ်အား စစ်ရေးအရ ထိန်းချုပ်နိုင်လျှင် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]] နှင့် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]တို့အကြား မဟာဗျူဟာမြောက် ပေါင်းကူးပေးသွားနိုင်သည့်အပြင်၊ အနီးအပါးရှိ [[မိုးမိတ်မြို့]]၏ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သွားလာရေး လမ်းကြောင်းများကိုလည်း ပိတ်ဆို့နိုင်မည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့သိမ်းပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းထဲက တိုက်ပွဲတွေဘယ်ကိုဦးတည်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crg71mg8yy4o |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

ယင်းအပြင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ ပထမပိုင်းအတွင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA)]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]]၊ [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]]နှင့် [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] နယ်မြေများမှသည် မိုးကုတ်ကို ဖြတ်သန်း၍ စစ်ကိုင်းတိုင်း နယ်စပ်အထိ တော်လှန်ရေး အင်အားစုများ၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေများသည် တဆက်တည်း ဖြစ်သွားသည်အထိ အရေးပါလာမည်ဖြစ်သည်။ဤလမ်းကြောင်းသည် အနောက်ဘက် [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကို ကူးတို့ဖြတ်သန်းရုံမျှဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားကောင်းရာ [[ရေဦးမြို့|ရေဦး]]၊ [[ခင်ဦးမြို့|ခင်ဦး]]၊ [[တန့်ဆည်မြို့|တန့်ဆည်]]နှင့် [[ရွှေဘိုမြို့|ရွှေဘို]] မြို့နယ်များသို့ စစ်ရေးအရ တိုက်ရိုက် ချိတ်ဆက်နိုင်မည်ဖြစ်ရာ ရှမ်းမြောက်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းတို့အကြား တပ်ရွှေ့ပြောင်းမှုနှင့် စစ်ရေးထောက်ပံ့မှု လမ်းကြောင်းများကိုပါ ပွင့်သွားစေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-12-01 |title=မိုးကုတ်၊မိုးမိတ်ကိုလက်မလွှတ်ရရေး တော်လှန်ရေးတပ်တွေအတွက် ဘယ်လောက်အရေးကြီးလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c9qewg3474ro |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

== တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် ==
၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယပိုင်းအဖြစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက မိုးကုတ်မြို့ရှိ စစ်တပ် တပ်စခန်းများကို စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။မန္တလေးတိုင်း၊ မိုးကုတ်မြို့အနောက်ပိုင်းရှိ  စစ်တပ် တပ်စွဲထားသည့် လက်ကျန်စခန်းတခု ဖြစ်သော  ရွှေမြင်ဝင်းတပ်စခန်းကို ဇွန် ၃၀ ရက်  ညနေ ၄ နာရီတွင်   PSLF /TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မိုးကုတ်မြို့ အနောက်ပိုင်းရှိ လက်ကျန် စစ်တပ်စခန်းကို TNLA တပ်သိမ်းပိုက်ရရှိ |url=https://burmese.dvb.no/post/658447 |access-date=2026-09-02 |website=DVB Burmese |language=my}}&lt;/ref&gt; 

ထို့နောက် မိုးကုတ်မြို့ အရှေ့ခြမ်းသို့ ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ရေကန်တောင်၊ တာဝါတိုင်နှင့် ပတ္တမြားစေတီ တပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် ကျန်ရှိနေသည့် တပ်စခန်း ၄ ခုအပါအဝင် မိုးကုတ်မြို့တစ်မြို့လုံးရှိ တပ်စခန်းအားလုံးကို TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-11-05 |title=မိုးကုတ်ကို ဘယ်သူတွေ ထိန်းချုပ်ထားသလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8vj35p5elo |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; 

== နောက်ဆက်တွဲနှင့် စစ်တပ်မှ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခြင်း ==
တိုက်ပွဲများအပြီးတွင် TNLA ထုတ်ပြန်သည့် သတင်းဓာတ်ပုံများအရ မြို့အတွင်း ဝင်ရောက်လာသော ပူးပေါင်းတပ်များကို မြို့ခံပြည်သူများက အောင်ပွဲအထိမ်းအမှတ် သပြေပန်းများ ကိုင်ဆောင်၍ ဝမ်းသာအားရ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://mawkun.com/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD-%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA/|title=မိုးကုတ်မြို့ရှိ စစ်တပ်စခန်းအားလုံးကို TNLA သိမ်းပိုက်|work=မော်ကွန်းသတင်းဌာန|access-date=၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|archive-date=26 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240726012323/https://mawkun.com/%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ad-%e1%80%85%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%ba/|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

သို့သော် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကူညီစေ့စပ်ပေးမှု၊ အပစ်ရပ် သဘောတူညီချက်များမှတစ်ဆင့် မိုးကုတ်မြို့နှင့် မိုးမိတ်မြို့များကို စစ်တပ်က ပြန်လည်လွှဲပြောင်း ရယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2025-11-27 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်မြို့ပေါ်မှ တော်လှန်ရေးတပ်များ ယနေ့ နောက်ဆုံးထား ဆုတ်ခွာရမည် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69584/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt; 

{{main|သပိတ်ကျင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}}

သို့သော်လည်း မိုးကုတ်–မန္တလေး ကားလမ်းတလျှောက်ကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် ဒေသခံ လက်နက်ကိုင်ကာကွယ်ရေးမဟာမိတ်တပ်များက  စိုးမိုးထားသည့်အတွက် မြို့အုပ်ချုပ်ရေးကို  ချက်ချင်း ပြန်လည်ပတ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက မန္တလေး - သပိတ်ကျင်း - မိုးကုတ် ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ စစ်ဗျူဟာအရေးကြီးနေရာများနှင့် နယ်မြေခံတပ်ရင်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရရှိ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaacckeaangmaak-mnttle-spittkng-miukutt-chksyrelmkeaangperi-ccbuuhaaarekiineraamaanng-0 |access-date=2026-09-02 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;ထို့ကြောင့် စစ်တပ်သည် မိုးကုတ်–မန္တလေး ကားလမ်းပိုင်းကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[သပိတ်ကျင်းမြို့]] ကို မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲဖြင့် ပြန်လည် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title= မိုးကုတ် - သပိတ်ကျင်းလမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ PDF များ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် အုန်ဒန်ကျေးရွာ၊ ကင်းကျေးရွာနှင့် ရန်သူ့စခန်းတစ်ခုတို့အား တပ်မတော်က ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ရရှိ |url=https://news-eleven.com/article/309182 |access-date=2026-09-02 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt; {{main|စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} 

ဆက်လက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ်  ဒီဇင်ဘာလတွင် [[စဉ့်ကူးမြို့]] နှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မန္တလေး–သပိတ်ကျင်း–မိုးကုတ် ကားလမ်းကို စစ်တပ်က  ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မြို့အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရား ပြန်လည်ပတ်နိုင်ရန်အတွက်  ဌာနဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများကို မိုးကုတ်မြို့သို့ ပြန်လည် ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး မြို့အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-01-21 |title=မိုးကုတ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံး ပြန်လည်ပတ်ဖို့ စစ်ကော်မရှင်ကြိုးပမ်း |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/01/21/myanmar-junta-handover-civilian-administration/ |access-date=2026-09-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;

== ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ ==
[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA)]] သည် [[မိုးကုတ်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်  အကြီးစား ကျောက်မျက်လုပ်ကွက် လုပ်ကိုင်ခွင့်များကို ပိတ်ပင်ခဲ့ပြီး၊ မြို့နယ်အတွင်း အသေးစား ကျောက်မျက်လုပ်ကွက်များကို စက်တင်ဘာလမှစ၍  လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ဤတွင် မိုးကုတ်မြို့ရှိ ဂေါက်ကွင်းကိုပါ ကျောက်မျက်တူးဖော်ရှာဖွေခွင့်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2024-07-26 |title=စစ်တပ်နှင့် အပေါင်းပါများ၏ မိုးကုတ်ပတ္တမြားလုပ်ကွက်များ TNLA လက်အောက်ရောက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/55469/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2024-11-06 |title=မိုးကုတ်တွင် အသေးစားကျောက်မျက်တူးဖော်ခွင့် TNLA စတင် ခွင့်ပြု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58968/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့]]အား တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် အရပ်သား ၉ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ယင်းမှာ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA)]] က မိုးကုတ်မြို့အား ထိန်းချုပ်ပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စစ်တပ်က ဗုံးကြဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဆက်လက်၍ ဗုံးကြဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-11-12 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို စစ်ကောင်စီဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c74l04vx10jo |access-date=2026-09-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ကိုယ်စားလှယ်၏ ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးမှုဖြင့် သတ်မှတ်ကာလအတွင်း [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]]နှင့် [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]]မြို့များမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးရန် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA)]] သည် စစ်တပ် တို့ သဘောတူညီခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ယင်းနေ့ ည ၁၂ နာရီမှစ၍ အပြန်အလှန် အပစ်အခတ် ရပ်စဲကြရန် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်းလည်း ထိုနေ့၌ပင် TNLA က သတင်းထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-10-29 |title=တရုတ်ကြားဝင်မှုဖြင့် TNLA နှင့် စစ်ကော်မရှင် အပစ်ရပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68864/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက် ည ၈ နာရီတွင် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးကုတ်မြို့]] အရှေ့ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့၌ မြို့ခံပြည်သူများက သံပုံးတီးခြင်းနှင့် &quot;သွေးသစ္စာ&quot; သီချင်းကို သီဆိုခြင်းဖြင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ကြားဝင်စွက်ဖက်မှုကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မိုးကုတ်က သံပုံးတီးသံက ပြည်သူများ၏ တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်ကို ပြသနေ |url=https://burmese.dvb.no/post/732135 |access-date=2026-09-02 |website=DVB Burmese |language=my}}&lt;/ref&gt;

စစ်တပ်က [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုများမှတစ်ဆင့် [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]]နှင့် [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]]မြို့များသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းချိန်တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)]] ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ခံ မန္တလေးတိုင်း စစ်ဒေသခွဲ (MDY-PDF)၊ မိုးကုတ်မြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ)၊ မိုးကုတ်ဗျူဟာအပြင် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ကျောင်းသားတပ်မတော် (ABSDF)]] နှင့် [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA)]] စသည့် မဟာမိတ် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက ထိုမြို့နယ်များကို ဆက်လက်ခုခံကာကွယ်သွားမည်ကြောင်း အသီးသီး ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်များ ထွက်ရှိခဲ့သော်လည်း မြေပြင်တွင် အမှန်တကယ် စစ်ရေးအရ တားဆီးကာကွယ်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2025-10-31 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို အစွမ်းကုန် ကာကွယ်မည်ဟု NUG တပ်များပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68908/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ထို့နောက် မိုးကုတ်မြို့နှင့် မိုးမိတ်မြို့များတွင် တပ်စွဲထားသည့် တော်လှန်ရေးတပ်များအနေဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်  နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား၍ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာကြရန် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (TNLA)]] က တောင်းဆိုခဲ့သဖြင့် အဆိုပါ တပ်ဖွဲ့များ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2025-11-27 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်မြို့ပေါ်မှ တော်လှန်ရေးတပ်များ ယနေ့ နောက်ဆုံးထား ဆုတ်ခွာရမည် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69584/ |access-date=2026-09-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]]</text>
      <sha1>gxvzkxh6hjp5bjsxvfciimkwm0txxs4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လေးတူချင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291430</id>
    <revision>
      <id>1053383</id>
      <parentid>1053382</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T11:59:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <origin>1053383</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34566" sha1="7pa5hz1mxhbbrh4jxw7c7pl5mtkvser" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= [[[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]]]|native_name=Letu Chin}}

'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် '' [https://archive.org/details/000803_202409/page/396/mode/2up &quot;လဲဒူ&quot;]''  ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် Census of India, Vol-XI, Burma (Part 1)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt;ထဲတွင်  C.40.Ledu ကုဒ်ဖြင့် ကောက်ယူခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>7pa5hz1mxhbbrh4jxw7c7pl5mtkvser</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053384</id>
      <parentid>1053383</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T12:00:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <origin>1053384</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34562" sha1="qap4qarwe54aigi1e629abrs5aa4ndb" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= [[[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]]]|native_name=Letu Chin}}

'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် [https://archive.org/details/000803%20202409/page/396/mode/2up &quot;လဲဒူ&quot;] ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် Census of India, Vol-XI, Burma (Part 1)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt;ထဲတွင်  C.40.Ledu ကုဒ်ဖြင့် ကောက်ယူခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>qap4qarwe54aigi1e629abrs5aa4ndb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053386</id>
      <parentid>1053384</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T13:01:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <origin>1053386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34570" sha1="1vk0qniz11prish4tz74s9fsv7pfkax" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= [[[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]]]|native_name=Letu Chin}}

'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် &quot;လဲဒူ &lt;ref&gt;https://archive.org/details/000803_202409/page/396/mode/2up&lt;/ref&gt;&quot;] ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် Census of India, Vol-XI, Burma (Part 1)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt;ထဲတွင်  C.40.Ledu ကုဒ်ဖြင့် ကောက်ယူခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>1vk0qniz11prish4tz74s9fsv7pfkax</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053454</id>
      <parentid>1053386</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T01:58:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <origin>1053454</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34709" sha1="k36ro7gnkemtyigb2rdcgxalvm9vgo5" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= [[[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]]]|native_name=Letu Chin}}{{Infobox image|width=|title=|above=|style=|image=|name=Letu Chin couple in their traditional attires.jpg|has border=|size=|alt=|caption=}}

'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် &quot;လဲဒူ &lt;ref&gt;https://archive.org/details/000803_202409/page/396/mode/2up&lt;/ref&gt;&quot;] ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် Census of India, Vol-XI, Burma (Part 1)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt;ထဲတွင်  C.40.Ledu ကုဒ်ဖြင့် ကောက်ယူခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>k36ro7gnkemtyigb2rdcgxalvm9vgo5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053458</id>
      <parentid>1053454</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:05:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <comment>Än image of the &quot;Letu Chin couple in their traditional attires&quot; is added to the infobox.</comment>
      <origin>1053458</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34860" sha1="a7outedxwb30mjqvbmu0rwz80l6dnqd" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= &lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;|native_name=Letu Chin|image=[[File:Letu Chin couple in their traditional attires.jpg|thumb|Letu Chin couple in their traditional attires]]}}{{Infobox image|width=|title=|above=|style=|image=|name=Letu Chin couple in their traditional attires.jpg|has border=|size=|alt=|caption=}}

'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် &quot;လဲဒူ &lt;ref&gt;https://archive.org/details/000803_202409/page/396/mode/2up&lt;/ref&gt;&quot;] ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် Census of India, Vol-XI, Burma (Part 1)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt;ထဲတွင်  C.40.Ledu ကုဒ်ဖြင့် ကောက်ယူခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>a7outedxwb30mjqvbmu0rwz80l6dnqd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053460</id>
      <parentid>1053458</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:11:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <comment>Since two images of the same were accidentally added, it is removed now.</comment>
      <origin>1053460</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34719" sha1="sdjv6r06qu2uvvs5tg456gmmrfa79v6" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= &lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;|native_name=Letu Chin|image=[[File:Letu Chin couple in their traditional attires.jpg|thumb|Letu Chin couple in their traditional attires]]}}'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် &quot;လဲဒူ &lt;ref&gt;https://archive.org/details/000803_202409/page/396/mode/2up&lt;/ref&gt;&quot;] ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် Census of India, Vol-XI, Burma (Part 1)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt;ထဲတွင်  C.40.Ledu ကုဒ်ဖြင့် ကောက်ယူခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားပါသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>sdjv6r06qu2uvvs5tg456gmmrfa79v6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မော်ဂျူလာ ဂဏန်းသင်္ချာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291680</id>
    <revision>
      <id>1053441</id>
      <parentid>1053183</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:36:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="36606" sha1="l8chm1idylw2imbtfby7t34zbkunfr6" xml:space="preserve">[[File:Clock group.svg|thumb|upright=1.1|right|class=skin-invert-image|alt=Left: Analog clock reading 9 o'clock. Right: After four hours have passed, the clock now reads 1 o'clock.|ဘယ်ဘက်သည် 9 နာရီကို ပြသနေသော လက်တံပါ နာရီ ဖြစ်သည်။ ညာဘက်သည် 4 နာရီ ကြာလွန်ပြီးနောက် လက်တံသည် 1 နာရီကို ပြသနေသည်။ ဤနာရီပေါ်ရှိ အချိန်မှတ်သားမှုသည် မော်ဂျူလို 12 ဂဏန်းသင်္ချာကို အသုံးပြုသည်။ 9 နာရီသို့ 4 နာရီ ပေါင်းထည့်ခြင်းသည် 1 နာရီကို ရရှိစေသည်။ အကြောင်းမှာ 13 သည် မော်ဂျူလို 12 အရ 1 နှင့် ထပ်တူညီသောကြောင့် ဖြစ်သည်။]]

[[သင်္ချာ|သင်္ချာတွင်]] မော်ဂျူလာ ဂဏန်းသင်္ချာ (modular arithmetic) သည် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (integers) အတွက် [[ဂဏန်းသင်္ချာ]] တွက်ချက်မှုများ (arithmetic operations) စနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် တွက်ချက်မှုများနှင့် ကွဲပြားသည်။ မော်ဂျူးလပ်စ် (modulus) ဟုခေါ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် တန်ဖိုးတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိချိန် သို့မဟုတ် ကျော်လွန်ချိန်တွင် ကိန်းများသည် မူလနေရာသို့ ပြန်လည်လှည့်ပတ်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။ မော်ဂျူလာ ဂဏန်းသင်္ချာကို အသုံးပြုထားသော [[ကိန်းသီအိုရီ]] (number theory) ဆိုင်ရာ ခေတ်သစ် ချဉ်းကပ်မှုကို ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်စ် က 1801 ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော သူ၏ ဒစ်ကွီဇီရှန်းနက်စ် အရစ်သမက်တီကေး (Disquisitiones Arithmeticae) ကျမ်းတွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Gray (2018), p. 143.&lt;/ref&gt;

မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ပါဝင်သော မော်ဂျူလာ ဂဏန်းသင်္ချာတွင် [[ပေါင်းခြင်း|အပေါင်း]]၊ [[မြှောက်ခြင်း|အမြှောက်]]နှင့် [[နုတ်ခြင်း|အနုတ်]] ရလဒ်များကို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ဖြင့် စားရာမှရရှိသော အကြွင်းဖြင့် စနစ်တကျ အစားထိုးခြင်း ပါဝင်သည်။ မော်ဂျူလာ ဂဏန်းသင်္ချာ၏ ထူးခြားသော ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုမှာ တွက်ချက်မှု၏ ရလဒ်သည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ဖြင့် စားခြင်းကို တွက်ချက်မှုအဆင့်တိုင်း၏ နောက်တွင် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ တွက်ချက်မှုအားလုံး ပြီးဆုံးချိန်တွင် တစ်ကြိမ်တည်း ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ မူတည်ခြင်းမရှိခြင်း ဖြစ်သည်။

==  ဥပမာ (Example) ==
မော်ဂျူလာ ဂဏန်းသင်္ချာကို ပြသနေသည့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သော ဥပမာတစ်ခုမှာ 12 နာရီပါ နာရီတစ်ခုပေါ်ရှိ နာရီလက်တံ ဖြစ်သည်။ နာရီလက်တံသည် ယခု 7 သို့ ညွှန်ပြနေပါက 8 နာရီ ကြာပြီးနောက်တွင် 3 သို့ ညွှန်ပြမည် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန် [[ပေါင်းခြင်း|အပေါင်းတွက်ချက်မှု]] (addition) သည် &lt;math&gt;7 + 8 = 15&lt;/math&gt; ရလဒ်ကို ရရှိစေမည် ဖြစ်သော်လည်း နာရီလက်တံသည် 12 နာရီတိုင်းတွင် တစ်ပတ်လည်သောကြောင့် နာရီမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် 15 ကို 3 အဖြစ် ဖတ်ရှုရသည်။ 15 သည် မော်ဂျူလို 12 အရ 3 နှင့် ထပ်တူညီသည် (congruent) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး &lt;math&gt;15 \equiv 3 \pmod{12}&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားသည်။ ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;7 + 8 \equiv 3 \pmod{12}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

အလားတူစွာ 16 နာရီ ပြောင်းလဲမှုသည် 4 နာရီနှင့် ထပ်တူညီပြီး &lt;math&gt;2 \times 8 \equiv 4 \pmod{12}&lt;/math&gt; ဟူသော ထပ်တူညီမှု ဖြစ်သည်။ အတိအကျ 12 နာရီ ကြာပြီးနောက်တွင် လက်တံသည် ၎င်းစတင်ခဲ့သောနေရာသို့ ပြန်ရောက်ရှိသွားသောကြောင့် 12 သည် 0 ဖြစ်မှုရှိသည်။ ယင်းကို &lt;math&gt;12 \equiv 0 \pmod{12}&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားသည်။

== ထပ်တူညီမှု (Congruence) ==
မော်ဂျူးလပ်စ် ဟုခေါ်သော [[ကိန်းပြည့်]] &lt;math&gt;m \ge 1&lt;/math&gt; တစ်ခုကို ပေးထားရာတွင် ကိန်းပြည့်နှစ်ခုဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; တို့၏ ခြားနားခြင်းရလဒ် (difference) &lt;math&gt;a - b&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ၏ ကိန်းပြည့် ဆတိုးကိန်း (multiple) ဖြစ်ပါက အဆိုပါကိန်းပြည့်နှစ်ခုသည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; အရ ထပ်တူညီသည်ဟု ဆိုသည်။ တနည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;a - b = km&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိပါက ထပ်တူညီသည်ဟု ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ထပ်တူညီမှုသည် ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (congruence relation) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ [[ပေါင်းခြင်း|အပေါင်း]]၊ [[နုတ်ခြင်း|အနုတ်]]နှင့် [[မြှောက်ခြင်း|အမြှောက်]]တို့နှင့် ကိုက်ညီမှု (compatible) ရှိသော ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (equivalence relation) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ထပ်တူညီမှုကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည်။

: &lt;math&gt; a \equiv b \pmod m. &lt;/math&gt;

ကွင်းစကွင်းပိတ်များသည်&lt;math&gt;\pmod m&lt;/math&gt; ကို ညီမျှခြင်းတစ်ခုလုံးအပေါ် သက်ရောက်ကြောင်း ဆိုလိုသည်။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (notation) ကို မော်ဂျူလို တွက်ချက်မှု (modulo operation) &lt;math&gt;b \bmod m&lt;/math&gt; နှင့် ရောထွေးမှုမရှိသင့်ပေ။ အဆိုပါ မော်ဂျူလို တွက်ချက်မှုသည် &lt;math&gt;0 \le r &lt; m&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;r \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) အကြွင်း &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; ကို ရည်ညွှန်းသည်။  &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ဆက်သွယ်ချက်သည် &lt;math&gt;a\bmod m = b\bmod m.&lt;/math&gt; နှင့် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည် (equivalent)။

&lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်ကို [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|ယူကလစ် စားခြင်း]] (Euclidean division) နှင့် ၎င်း၏ ဆက်စပ်မှုကို ပြသရန် အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းစွာ ပြန်လည်ရေးသားနိုင်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\exists k\in\mathbb{Z}\quad a=km+b,&lt;/math&gt;
ဤသည်မှာ &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; တို့ကို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ဖြင့် စားသောအခါ အကြွင်းတူညီကြောင်း အတည်ပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ သုညမဟုတ်သော မည်သည့်ကိန်းပြည့်ကိုမဆို သီအိုရီအရ မော်ဂျူးလပ်စ်အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ ကိန်းတစ်ခုသည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ဖြင့် အတိအကျ စား၍ရနိုင်ပါက &lt;math&gt;-m&lt;/math&gt; ဖြင့်လည်း အတိအကျ စား၍ရနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် စံအဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များတွင် မော်ဂျူးလပ်စ် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ကို အပေါင်းကိန်းအဖြစ်သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။

=== ဥပမာများ (Examples) ===
မော်ဂျူးလပ်စ် 12 တွင် ခြားနားခြင်းရလဒ်သည် &lt;math&gt;38 - 14 = 24 = 2 \times 12&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် &lt;math&gt;38 \equiv 14 \pmod{12}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်ဟု အတည်ပြုနိုင်သည်။ အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီစွာဖြင့် 38 နှင့် 14 တို့ကို 12 ဖြင့် စားသောအခါ တူညီသော အကြွင်း 2 ကို ရရှိသည်။

ထပ်တူညီမှု၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်သည် အနုတ်တန်ဖိုးများအပေါ်တွင်လည်း တူညီစွာ သက်ရောက်မှုရှိသည်။
: &lt;math&gt; \begin{align}
2 &amp;\equiv -3 \pmod 5\\
-8 &amp;\equiv \phantom{+}7 \pmod 5\\
-3 &amp;\equiv -8 \pmod 5.
\end{align}&lt;/math&gt;

== အခြေခံ ဂုဏ်သတ္တိများ (Basic properties) ==
ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်သည် ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက်တစ်ခု၏ အခြေအနေအားလုံးကို ပြည့်စုံစေသည်။
* ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိ (Reflexivity) - &lt;math&gt;a \equiv a \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* အချိုးညီမှု (Symmetry) - &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;b \equiv a \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။
* ကူးပြောင်းနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (Transitivity) - &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;b \equiv c \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;a \equiv c \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;a_1 \equiv b_1 \pmod m&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;a_2 \equiv b_2 \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက သို့မဟုတ် &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Lehoczky &amp; Rusczyk (2006), p. 44.&lt;/ref&gt;
* မည်သည့်[[ကိန်းပြည့်]] &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;a + k \equiv b + k \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း (translation) ဖြစ်သည်။
* မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;k a \equiv k b \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အရွယ်ပြောင်းခြင်း (scaling) ဖြစ်သည်။
* သုညမဟုတ်သော မည်သည့်ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;k a \equiv k b \pmod{k m}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;a_1 + a_2 \equiv b_1 + b_2 \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ပေါင်းခြင်း]] ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;a_1 - a_2 \equiv b_1 - b_2 \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[နုတ်ခြင်း]] (subtraction) ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;a_1 a_2 \equiv b_1 b_2 \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) ဖြစ်သည်။
* အနုတ်ကိန်းမဟုတ်သော ကိန်းပြည့် (non-negative integer) &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; မည်သည့်အတွက်မဆို &lt;math&gt;a^k \equiv b^k \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (exponentiation) ဖြစ်သည်။
* ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (integer coefficients) ပါဝင်သော [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (polynomial) &lt;math&gt;p(x)&lt;/math&gt; မည်သည့်အတွက်မဆို &lt;math&gt;p(a) \equiv p(b) \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပိုလီနိုမီရယ် တန်ဖိုးရှာခြင်း (polynomial evaluation) ဖြစ်သည်။

ထပ်ကိန်းတင်ခြင်းအတွက် &lt;math&gt;k^a \equiv k^b \pmod m&lt;/math&gt; သည် ယေဘုယျအားဖြင့် မှားယွင်းသည်။ သို့ရာတွင် အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းပြည့်များဖြစ်သည့် &lt;math&gt;c&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;d&lt;/math&gt; တို့အတွက် &lt;math&gt;c \equiv d \pmod{\varphi(m)}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;a^c \equiv a^d \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\varphi&lt;/math&gt; သည် အွိုင်လာ၏ [[ဖန်ရှင်|တိုးရှန့် ဖန်ရှင်]] (Euler's totient function) ဖြစ်သည်။ ဤအချက်သည် &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; နှင့် [[နှိုင်းရသုဒ္ဓ]] (coprime) ဖြစ်သည်ဟူသော အခြေအနေအောက်တွင်သာ မှန်ကန်သည်။

&lt;math&gt;a \equiv b \pmod{mn}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;a \equiv b \pmod n&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ 

ဘုံကိန်းပိုင်းများ ချေဖျက်ခြင်းအတွက် အောက်ပါ စည်းမျဉ်းများ ရှိသည်။
* &lt;math&gt;a + k \equiv b + k \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;k a \equiv k b \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓဖြစ်ပါက &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;k a \equiv k b \pmod{k m}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;k \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

မော်ဂျူလာ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်]] (modular multiplicative inverse) ကို အောက်ပါ စည်းမျဉ်းများဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
* တည်ရှိမှု (Existence) - &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓဖြစ်ခြင်းသည် &lt;math&gt;aa^{-1} \equiv 1 \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;a^{-1}&lt;/math&gt; တည်ရှိရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ 
* &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;a^{-1}&lt;/math&gt; တည်ရှိပါက &lt;math&gt;a^{-1} \equiv b^{-1} \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;ax \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; သို့ နှိုင်းရသုဒ္ဓဖြစ်ပါက ဤမျဉ်းဖြောင့် ထပ်တူညီမှု (linear congruence) အတွက် အဖြေကို &lt;math&gt;x \equiv a^{-1}b \pmod m&lt;/math&gt; အဖြစ် ဖော်ပြသည်။

မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် &lt;math&gt;x \equiv a^{-1} \pmod m&lt;/math&gt; ကို တိုးချဲ့ ယူကလစ် [[အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း]] (Extended Euclidean algorithm) အသုံးပြု၍ ဘေဇူး [[ညီမျှခြင်း]] (Bézout's equation) &lt;math&gt;a x + m y = 1&lt;/math&gt; ကို ဖြေရှင်းခြင်းဖြင့် လျင်မြန်စွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime) ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;0 &lt; a &lt; p&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်တစ်ခု တည်ရှိသည်။

== ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) ==
* ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ် (Fermat's little theorem) - &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]]ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; ကို စား၍မပြတ်ပါက &lt;math&gt;a^{p-1} \equiv 1 \pmod p&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* [[အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်]] (Euler's theorem) - &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; တို့သည် [[နှိုင်းရသုဒ္ဓ]]ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;a^{\varphi(m)} \equiv 1 \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် &lt;math&gt;a^{-1} \equiv a^{\varphi(m)-1} \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* ဝီလ်ဆင်၏ သီအိုရမ် (Wilson's theorem) - [[ကိန်းပြည့်]] &lt;math&gt;p &gt; 1&lt;/math&gt; သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ခြင်းသည် &lt;math&gt;(p - 1)! \equiv -1 \pmod p&lt;/math&gt; ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။
* တရုတ် အကြွင်း သီအိုရမ် (Chinese remainder theorem) - ကိန်းပြည့်များဖြစ်သော &lt;math&gt;a, b&lt;/math&gt; နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓ အပေါင်းကိန်းပြည့်များဖြစ်သော &lt;math&gt;m, n&lt;/math&gt; မည်သည့်အစုံအတွက်မဆို &lt;math&gt;x \equiv a \pmod m&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;x \equiv b \pmod n&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော &lt;math&gt;x \pmod{mn}&lt;/math&gt; တည်ရှိသည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် &lt;math&gt;x \equiv b m_n^{-1} m + a n_m^{-1} n \pmod{mn}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;m_n^{-1}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;m \pmod n&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန်ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;n_m^{-1}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;n \pmod m&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန် ဖြစ်သည်။
* [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem) - &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; သည် သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;f(x) = a_0 x^d + ... + a_d&lt;/math&gt; သည် ကိန်းပြည့် [[ပိုလီနိုမီရယ်]]တစ်ခုဖြစ်ကာ &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;a_0&lt;/math&gt; ကို စား၍မပြတ်ပါက &lt;math&gt;f(x) \equiv 0 \pmod p&lt;/math&gt; ထပ်တူညီမှုတွင် ကိန်းရင်း အများဆုံး &lt;math&gt;d&lt;/math&gt; ခု ရှိသည်။
* မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ၏ ပရစ်မစ်တစ် ကိန်းရင်း (Primitive root modulo m) - ကိန်း &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; သည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ၏ ပရစ်မစ်တစ် ကိန်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ရန် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; နှင့် နှိုင်းရသုဒ္ဓဖြစ်သော &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက် &lt;math&gt;g^k \equiv a \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; တည်ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ပရစ်မစ်တစ် ကိန်းရင်း တည်ရှိခြင်းသည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;2, 4, p^k&lt;/math&gt;၊ သို့မဟုတ် &lt;math&gt;2p^k&lt;/math&gt; နှင့် ညီမျှရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေတွင် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; သည် [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|မကိန်း]] သုဒ္ဓကိန်း ဖြစ်သည်။ 
* နှစ်ထပ်ကိန်း အကြွင်း (Quadratic residue) - &lt;math&gt;x^2 \equiv a \pmod m&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တည်ရှိပါက ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; ကို မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း အကြွင်းဟု ခေါ်သည်။ အွိုင်လာ စံသတ်မှတ်ချက် (Euler's criterion) အရ &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; ကို စား၍မပြတ်သော မကိန်း သုဒ္ဓကိန်းဖြစ်ပါက &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; သည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ၏ နှစ်ထပ်ကိန်း အကြွင်းဖြစ်ခြင်းသည် &lt;math&gt;a^{(p-1)/2} \equiv 1 \pmod p&lt;/math&gt; ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုဖော်ပြသည်။

== ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ (Congruence classes) ==
[[ကိန်းပြည့်]] &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; ၏ မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ရှိ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား (equivalence class) သည် &lt;math&gt;a + k m&lt;/math&gt; ပုံစံရှိ ကိန်းပြည့်အားလုံး၏ [[အစု]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;a \pmod m&lt;/math&gt; ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား သို့မဟုတ် အကြွင်းအတန်းအစား (residue class) ဟု ခေါ်ပြီး &lt;math&gt;\overline{a}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;[a]&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။

မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ၏ အကြွင်းအတန်းအစားတစ်ခုစီတွင် &lt;math&gt;0 \le r &lt; |m|&lt;/math&gt; အပိုင်းအခြား (range) အတွင်းရှိ ကိုယ်စားပြု ကိန်းပြည့် အတိအကျ တစ်ခု ပါဝင်သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် &lt;math&gt;a \bmod m&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;a \pmod m&lt;/math&gt; ၏ အကြွင်း ဟုခေါ်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;r&lt;/math&gt; ကို ဖော်ပြသည်။ အစုများကို အသုံးပြုခြင်းထက် ကိုယ်စားပြုကိန်းတစ်ခုတည်းကို အသုံးပြုခြင်းက ပိုမိုရိုးရှင်းသောကြောင့် &lt;math&gt;a \equiv b \pmod m&lt;/math&gt; ကို ဖော်ပြရန် &lt;math&gt;a \bmod m = b \bmod m&lt;/math&gt; အဖြစ် မကြာခဏ ရေးသားလေ့ရှိသည်။

== အကြွင်း စနစ်များ (Residue systems) ==
မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; အကြွင်းအတန်းအစား တစ်ခုစီကို ၎င်း၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]]ထဲမှ မည်သည့်အစုဝင် တစ်ခုကမဆို ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။ [[ကိန်းပြည့်]]တိုင်းသည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; အကြွင်းအတန်းအစား တစ်ခုတည်းတွင်သာ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;Pettofrezzo &amp; Byrkit (1970), p. 90.&lt;/ref&gt;

&lt;math&gt;\{0, 1, 2, \dots, m - 1\}&lt;/math&gt; [[အစု]]ကို မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ၏ အငယ်ဆုံး အကြွင်း စနစ် (least residue system modulo &lt;math&gt;m&lt;/math&gt;) ဟု ခေါ်သည်။ မည်သည့် ကိန်းနှစ်ခုမျှ မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; အရ ထပ်တူမညီသော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ခု ပါဝင်သည့် မည်သည့်အစုမဆိုသည် အကြွင်းအတန်းအစားတစ်ခုစီ၏ ကိုယ်စားပြုကိန်း အတိအကျ တစ်ခုစီ ပါဝင်သော မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ၏ ပြည့်စုံသော အကြွင်း စနစ် (complete residue system modulo &lt;math&gt;m&lt;/math&gt;) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Long (1972), p. 78.&lt;/ref&gt; ဥပမာအားဖြင့် မော်ဂျူလို 4 ၏ ပြည့်စုံသော အကြွင်း စနစ်များတွင် အငယ်ဆုံး အကြွင်း စနစ် &lt;math&gt;\{0, 1, 2, 3\}&lt;/math&gt; အပြင် &lt;math&gt;\{-13, 4, 17, 18\}&lt;/math&gt; ကဲ့သို့သော အစုများလည်း ပါဝင်သည်။

=== လျှော့ချထားသော အကြွင်း စနစ်များ (Reduced residue systems) ===
အွိုင်လာ၏ တိုးရှန့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;\varphi(m)&lt;/math&gt; ကို ပေးထားရာတွင် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; နှင့် [[နှိုင်းရသုဒ္ဓ]]ဖြစ်ပြီး အချင်းချင်း မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ထပ်တူမညီသော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;\varphi(m)&lt;/math&gt; ခု ပါဝင်သည့် မည်သည့်အစုမဆိုသည် မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ၏ လျှော့ချထားသော အကြွင်း စနစ် (reduced residue system modulo &lt;math&gt;m&lt;/math&gt;) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။&lt;ref&gt;Long (1972), p. 85.&lt;/ref&gt; 

== မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ရှိသော ကိန်းပြည့်များ (Integers modulo m) ==
မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများအားလုံး၏ [[အစု]]သည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ရှိသော ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း (ring of integers modulo &lt;math&gt;m&lt;/math&gt;) ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းကို &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;\mathbb{Z}/m\mathbb{Z}&lt;/math&gt;၊ &lt;math&gt;\mathbb{Z}/(m)&lt;/math&gt;၊ &lt;math&gt;\mathbb{Z}/m&lt;/math&gt;၊ သို့မဟုတ် &lt;math&gt;\mathbb{Z}_m&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။&lt;ref&gt;Denton (2013).&lt;/ref&gt;

&lt;math&gt;m &gt; 0&lt;/math&gt; အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
: &lt;math&gt;\mathbb{Z}/m\mathbb{Z} = \left\{ \overline{0}_m, \overline{1}_m, \ldots, \overline{m{-}1}_m \right\}.&lt;/math&gt;

[[ပေါင်းခြင်း]]၊ [[နုတ်ခြင်း]]နှင့် [[မြှောက်ခြင်း]]တို့ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
* &lt;math&gt;\overline{a}_m + \overline{b}_m = \overline{(a + b)}_m&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\overline{a}_m - \overline{b}_m = \overline{(a - b)}_m&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\overline{a}_m \overline{b}_m = \overline{(a b)}_m&lt;/math&gt;

ဤတွက်ချက်မှုများအောက်တွင် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/m\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) &lt;math&gt;m\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ဖြင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|စားလဒ်ကွင်း]] (quotient ring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပေါင်းခြင်း တွက်ချက်မှုအောက်တွင် &lt;math&gt;\mathbb{Z}/m\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (cyclic group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Sengadir (2009), p. 293.&lt;/ref&gt;

မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ရှိသော ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်းသည် [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခု ဖြစ်ခြင်းသည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; သည် [[သုဒ္ဓကိန်း]]ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;k &gt; 1&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;m = p^k&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\mathbb{Z}/m\mathbb{Z}&lt;/math&gt; တွင် သုညစားကိန်းများ (zero-divisors) ပါဝင်ပြီး [[အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ်]] (finite field) &lt;math&gt;\mathrm{GF}(m)&lt;/math&gt; နှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) မဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအဖြစ် ပြည့်စုံမှုမရှိပေ။

&lt;math&gt;(\mathbb{Z}/m\mathbb{Z})^\times&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသော မော်ဂျူလို &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ရှိသော ကိန်းပြည့်များ၏ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အုပ်စု (multiplicative group of integers modulo &lt;math&gt;m&lt;/math&gt;) တွင် &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; သို့ နှိုင်းရသုဒ္ဓဖြစ်သည့် ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများ &lt;math&gt;\overline{a}_m&lt;/math&gt; ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းအောက်တွင် အစဉ် (order) &lt;math&gt;\varphi(m)&lt;/math&gt; ပါရှိသည့် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
* {{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |title=Introduction to Analytic Number Theory |series=Undergraduate Texts in Mathematics |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=1976 |isbn=978-0-387-90163-3 |mr=0434929 |zbl=0335.10001 |doi=10.1007/978-1-4757-5579-4 }}
* {{Citation |last=Berggren |first=John L. |title=Modular arithmetic |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/920687/modular-arithmetic }}
* {{Citation |last=Bullynck |first=Maarten |title=Modular Arithmetic before C. F. Gauss: Systematisations and discussions on remainder problems in 18th-century Germany |url=http://www.kuttaka.org/Gauss_Modular.pdf |date=2013 |access-date=2018-02-03 |archive-date=2 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131102014013/http://www.kuttaka.org/Gauss_Modular.pdf |url-status=dead }}
* {{Citation |last=Denton |first=Tom |title=2.3: Integers Modulo n |website=Mathematics LibreTexts |date=2013-11-16 |url=https://math.libretexts.org/Bookshelves/Abstract_and_Geometric_Algebra/Book%3A_Introduction_to_Algebraic_Structures_(Denton)/02%3A_Groups_I/2.03%3A_Integers_Modulo_n |access-date=2020-08-12 }}
* {{Citation |last1=Garey |first1=M. R. |last2=Johnson |first2=D. S. |title=Computers and Intractability: A Guide to the Theory of NP-Completeness |publication-place=San Francisco |publisher=W. H. Freeman |date=1979 |isbn=0716710447 }}
* {{Citation |last=Gioia |first=Anthony |title=Number Theory: An Introduction |edition=Reprint |publication-place=Mineola, NY |publisher=Dover |date=2001 |isbn=0-486-41449-3 }}
* {{Citation |last=Gray |first=Jeremy |title=A History of Abstract Algebra: From Algebraic Equations to Modern Algebra |publication-place=Cham, Switzerland |publisher=Springer International Publishing |date=2018 |isbn=978-3-319-94772-3 |doi=10.1007/978-3-319-94773-0 |mr=3889814 |zbl=1406.01001 }}
* {{Citation |last1=Lehoczky |first1=Sandor |last2=Rusczyk |first2=Richard |editor-last=Patrick |editor-first=David |title=The Art of Problem Solving |volume=1 |edition=7th |publication-place=Alpine, CA |publisher=AoPS Incorporated |date=2006 |isbn=0977304566 }}
* {{Citation |last=Long |first=Calvin T. |title=Elementary Introduction to Number Theory |edition=2nd |publication-place=Lexington, MA |publisher=D. C. Heath and Company |date=1972 }}
* {{Citation |last1=Pettofrezzo |first1=Anthony J. |last2=Byrkit |first2=Donald R. |title=Elements of Number Theory |publication-place=Englewood Cliffs, NJ |publisher=Prentice Hall |date=1970 |isbn=978-0-13-268300-5 }}
* {{Citation |author=Rosetta Code |title=Euler's sum of powers conjecture |url=https://rosettacode.org/wiki/Euler%27s_sum_of_powers_conjecture#QL_SuperBASIC |website=rosettacode.org |date=2020 |access-date=2020-11-11 }}
* {{Citation |last=Sengadir |first=T. |title=Discrete Mathematics and Combinatorics |publication-place=Chennai, India |publisher=Pearson Education India |date=2009 |isbn=978-81-317-1405-8 }}
* {{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Modular Arithmetic |website=Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/ModularArithmetic.html |access-date=2020-08-12 }}

[[Category:ဂဏန်းသင်္ချာ]]
[[Category:အုပ်စုသီအိုရီ]]
[[Category:ကွင်းသီအိုရီ]]</text>
      <sha1>l8chm1idylw2imbtfby7t34zbkunfr6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မူမှန်အုပ်စုပိုင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291704</id>
    <revision>
      <id>1053435</id>
      <parentid>1053254</parentid>
      <timestamp>2026-09-16T16:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053435</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32088" sha1="5nbyjheq8sd9ezcdnsjxc5xz6jkvmw0" xml:space="preserve">[[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ]] (abstract algebra) တွင် '''မူမှန်အုပ်စုပိုင်း''' (normal subgroup) ဆိုသည်မှာ ၎င်းပါဝင်သော [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) ၏ [[အစုဝင်]] (element) များဖြင့် ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်း (conjugation) အောက်တွင် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိသော [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမူမှန်အုပ်စုပိုင်းကို '''မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် အုပ်စုပိုင်း''' (invariant subgroup) သို့မဟုတ် '''မိမိကိုယ်တိုင် ကွန်ဂျူဂိတ်ဖြစ်သော အုပ်စုပိုင်း''' (self-conjugate subgroup) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။&lt;ref&gt;Bradley (2010), p. 12.&lt;/ref&gt; အုပ်စု &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ အုပ်စုပိုင်း &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; သည် မည်သည့် &lt;math&gt;g \in G&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;n \in N&lt;/math&gt; တို့အတွက်မဆို &lt;math&gt;gng^{-1} \in N&lt;/math&gt; ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; တွင် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းဖြစ်ပြီး ယင်းကို &lt;math&gt;N \triangleleft G&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။

မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများသည် အရင်းအမြစ်စု (domain) &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ပါရှိသည့် [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (group homomorphism) များ၏ [[ကာနယ်]] (kernel) များ အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ပေးထားသော အုပ်စု၏ [[စားလဒ်အုပ်စု]] (quotient group) များ တည်ဆောက်ရန်အတွက် သီးသန့် အသုံးပြုသည်။

== အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) ==
[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; သည် ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းအောက်တွင် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါက ၎င်းကို &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ '''မူမှန်အုပ်စုပိုင်း''' အဖြစ် ခေါ်ဆိုပြီး &lt;math&gt;N \triangleleft G&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ [[အစုဝင်]]တစ်ခုဖြင့် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ၏ အစုဝင်တစ်ခုကို ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းသည် အမြဲတမ်း &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ထဲတွင် ရှိနေသည်။&lt;ref&gt;Dummit &amp; Foote (2004).&lt;/ref&gt;

=== ထပ်တူညီသော အခြေအနေများ (Equivalent conditions) ===
&lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ မည်သည့် [[အုပ်စုပိုင်း]] &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; အတွက်မဆို အောက်ပါအခြေအနေများသည် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; အား &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းဖြစ်ခြင်းနှင့် ထပ်တူညီသည်။

* မည်သည့်&lt;math&gt;g\in G&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ မည်သည့်အစုဝင်ဖြင့်မဆို &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ကို ကွန်ဂျူဂိတ်ပြုလုပ်ခြင်းမှ ရရှိသော [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) သည် &lt;math&gt;gNg^{-1} \subseteq N&lt;/math&gt; အား ကိုက်ညီသည်။ သို့ဖြစ်၍ &lt;math&gt;gNg^{-1} = N&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Hungerford (2003), p. 41.&lt;/ref&gt;
* မည်သည့် &lt;math&gt;g \in G&lt;/math&gt; အတွက်မဆို ဘယ် [[ကိုဆက်]] (left coset) နှင့် ညာ ကိုဆက် (right coset) များသည် ထပ်တူကျပြီး &lt;math&gt;gN = Ng&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ အကျိုးဆက်အဖြစ် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ရှိ &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ၏ ဘယ် ကိုဆက်များနှင့် ညာ ကိုဆက်များ [[အစု]] (set) တို့သည် ထပ်တူကျသည်။&lt;ref&gt;Hungerford (2003), p. 41.&lt;/ref&gt;
* &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ရှိ [[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) သည် တူညီသော ဘယ် ကိုဆက်တွင် ရှိသည် ဆိုသည့် ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (equivalence relation) ကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;g N = g' N&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;h N = h' N&lt;/math&gt; ကို ပြေလည်စေသော မည်သည့် &lt;math&gt;g,g',h,h'\in G&lt;/math&gt; တို့အတွက် &lt;math&gt;(g h) N = (g' h') N&lt;/math&gt; ရရှိသည်။
* &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ၏ ဘယ် ကိုဆက်များ အစုအပေါ်တွင် မြှောက်ခြင်းအားဖြင့် &lt;math&gt;(gN)(hN) = (gh)N&lt;/math&gt; ကို ရရှိစေသော [[စားလဒ်အုပ်စု]]တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤအုပ်စုသည် စားလဒ်အုပ်စု &lt;math&gt;G/N&lt;/math&gt; ပင် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ ကွန်ဂျူဂိတ် အတန်းအစား (conjugacy class) များ၏ ပေါင်းစပ်စု (union) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Cantrell (2000), p. 160.&lt;/ref&gt;
* &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အတွင်း အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (inner automorphism) များက ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။&lt;ref&gt;Fraleigh (2003), p. 141.&lt;/ref&gt;
* [[ကာနယ်]]သည် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ဖြစ်သော [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] &lt;math&gt;G \to H&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိသည်။&lt;ref&gt;Cantrell (2000), p. 160.&lt;/ref&gt;
* [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ဖိုက်ဘာ_(Fiber)|ဖိုက်ဘာ]] (fiber) များပေါင်းစု၍ အုပ်စုတစ်ခုဖြစ်ပေါ်စေသော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် &lt;math&gt;\phi:G \to H&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ယင်းအုပ်စုတွင် [[ထပ်တူရအစုဝင်]] (identity element) သည် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;h_1, h_2 \in \mathrm{im}(\phi)&lt;/math&gt; အတွက် မည်သည့် ဖိုက်ဘာနှစ်ခု &lt;math&gt;\phi^{-1}(h_1)&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\phi^{-1}(h_2)&lt;/math&gt; ကိုမဆို မြှောက်ခြင်းဖြင့် ဖိုက်ဘာ &lt;math&gt;\phi^{-1}(h_1 h_2)&lt;/math&gt; ကို ရရှိစေသည်။
* ထပ်တူရအစုဝင်၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစား (equivalence class) အဖြစ် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ကို ရရှိစေသည့် ထပ်တူညီမှု ဆက်သွယ်ချက် (congruence relation) တစ်ခု &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; အပေါ်၌ တည်ရှိသည်။
* မည်သည့် &lt;math&gt;n\in N&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g\in G&lt;/math&gt; တို့အတွက်မဆို ကွန်မြူတေတာ (commutator) &lt;math&gt;[n,g] = n^{-1} g^{-1} n g&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; အတွင်း၌ ရှိသည်။
* မည်သည့် &lt;math&gt;g, h \in G&lt;/math&gt; တို့အတွက်မဆို &lt;math&gt;g h \in N&lt;/math&gt; ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ &lt;math&gt;h g \in N&lt;/math&gt; ဖြစ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

== ဥပမာများ (Examples) ==
မည်သည့် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; အတွက်မဆို အသေးအဖွဲ [[အုပ်စုပိုင်း]] (trivial subgroup) &lt;math&gt;\{ e \}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ကိုယ်တိုင်တို့သည် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည်သာလျှင် တစ်ခုတည်းသော မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; သည် အသေးအဖွဲ အုပ်စု (trivial group) မဟုတ်ပါက &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; သည် ရိုးရှင်းအုပ်စု (simple group) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Robinson (1996), p. 16.&lt;/ref&gt; အခြားသော အမည်ပေးထားသည့် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများတွင် အုပ်စု၏ ဗဟို (center) နှင့် ကွန်မြူတေတာ အုပ်စုပိုင်း (commutator subgroup) &lt;math&gt;[G,G]&lt;/math&gt; တို့ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;Hungerford (2003), p. 45.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Hall (1999), p. 138.&lt;/ref&gt; ပိုမိုယေဘုယျအားဖြင့် မည်သည့် ဝိသေသလက္ခဏာ အုပ်စုပိုင်း (characteristic subgroup) မဆို မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Hall (1999), p. 32.&lt;/ref&gt;

အကယ်၍ &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; သည် [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (abelian group) တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;gN = \{gn\}_{n\in N} = \{ng\}_{n\in N} = Ng&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ အုပ်စုပိုင်းတိုင်းသည် မူမှန်ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဗဟို &lt;math&gt;Z(G)&lt;/math&gt; ၏ အုပ်စုပိုင်းတိုင်းသည် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; တွင် မူမှန်ဖြစ်သည်။ အုပ်စုပိုင်းတိုင်း မူမှန်ဖြစ်နေသော အဘီလီယန်မဟုတ်သော အုပ်စု တစ်ခုကို ဟာမီလ်တန် အုပ်စု (Hamiltonian group) ဟု ခေါ်သည်။&lt;ref&gt;Hall (1999), p. 190.&lt;/ref&gt;

ပါမြူတေးရှင်းအပြည့် အုပ်စု (symmetric group) &lt;math&gt;S_3&lt;/math&gt; တွင် အုပ်စုပိုင်း &lt;math&gt;N = \{(1), (123), (132)\}&lt;/math&gt; သည် မူမှန်ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ၏ ကိုဆက်တိုင်းသည် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;(12)N = \{ (12), (23), (13)\}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အုပ်စုပိုင်း &lt;math&gt;H = \{(1), (12)\}&lt;/math&gt; သည် မူမှန်မဟုတ်ပေ။ အကြောင်းမှာ &lt;math&gt;(123)H = \{(123), (13) \} \neq \{(123), (23) \} = H(123)&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Judson (2020), §10.1.&lt;/ref&gt; ဤအချက်က အညွှန်း (index) &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ရှိသော မည်သည့် အုပ်စုပိုင်း &lt;math&gt;H \leq G&lt;/math&gt; မဆို မူမှန်ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြသသည်။

ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု (general linear group) &lt;math&gt;\mathrm{GL}_n(\mathbf{R})&lt;/math&gt; တွင် အထူး မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု (special linear group) &lt;math&gt;\mathrm{SL}_n(\mathbf{R})&lt;/math&gt; သည် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအထူးမျဉ်းဖြောင့်အုပ်စုတွင် [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (determinant) &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; ရှိသော [[ကိန်းအုံ]] (matrix) များ ပါဝင်သည်။ မည်သည့် &lt;math&gt;X \in \mathrm{SL}_n(\mathbf{R})&lt;/math&gt; နှင့် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;\det(AXA^{-1}) = \det(A) \det(X) \det(A)^{-1} = \det(X) = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး ၎င်းမှာ &lt;math&gt;AXA^{-1} \in \mathrm{SL}_n(\mathbf{R})&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ အခြားစကားလုံးများဖြင့် ဆိုရသော် &lt;math&gt;\det&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathrm{GL}_n(\mathbf{R})&lt;/math&gt; မှ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အုပ်စုပိုင်း (multiplicative subgroup) &lt;math&gt; \mathbf{R}^\times&lt;/math&gt; သို့ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]တစ်ခု ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\mathrm{SL}_n(\mathbf{R})&lt;/math&gt; သည် [[ကာနယ်]] ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ သက်သေပြချက်နှစ်ခုစလုံးသည် [[ကိန်းထွေး]] (complex number) များအပေါ်တွင်လည်း မှန်ကန်ပြီး အမှန်တကယ်အားဖြင့် အလိုရှိရာ [[ဖီးလ်ဒ်]] (arbitrary field) တစ်ခုအပေါ်တွင်ပါ မှန်ကန်သည်။

ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း အုပ်စု (translation group) သည် မည်သည့် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimension) တွင်မဆို ယူကလစ်ဒ် အုပ်စု (Euclidean group) ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Thurston (1997), p. 218.&lt;/ref&gt; ၎င်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် မူလနေရာ (origin) အား ဗဟိုပြုသော လည်ပတ်မှုအုပ်စုပိုင်းသည် အတိုင်းအတာ &lt;math&gt;\ge 2&lt;/math&gt; ရှိသော ယူကလစ်ဒ်အုပ်စုတွင် မူမှန်မဟုတ်ပေ။အကြောင်းမှာ ပြိုင်တူရွှေ့ပြောင်းခြင်းများသည် မူလနေရာအား အထိုင်ချရန်အတွက် လည်ပတ်မှုများနှင့် [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] မရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

== ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) ==

* အကယ်၍ &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; ကို ငုံထားသော &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ [[အုပ်စုပိုင်း]]တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Hungerford (2003), p. 42.&lt;/ref&gt;
* မူမှန်ဖြစ်မှုသည် ကူးပြောင်းနိုင်သော ဆက်သွယ်ချက် (transitive relation) တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းသည် ထိုအုပ်စုကြီးထဲတွင် မူမှန်ဖြစ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစဉ် (order) &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; ရှိသော ဒိုင်ဟီဒရယ် အုပ်စု (dihedral group) တွင် ဤအချက်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;Robinson (1996), p. 17.&lt;/ref&gt; သို့သော်လည်း မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု၏ ဝိသေသလက္ခဏာ အုပ်စုပိုင်းသည် မူမှန်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Robinson (1996), p. 28.&lt;/ref&gt; မူမှန်ဖြစ်မှုသည် ကူးပြောင်းနိုင်သော အုပ်စုတစ်စုကို T-အုပ်စု (T-group) ဟု ခေါ်သည်။&lt;ref&gt;Robinson (1996), p. 402.&lt;/ref&gt;
* အုပ်စုပိုင်းများဖြစ်သော &lt;math&gt;G \times \{e_H\}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\{e_G\} \times H&lt;/math&gt; တို့သည် [[တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်]] (direct product) &lt;math&gt;G \times H&lt;/math&gt; ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
* တစ်ပိုင်းတိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (semidirect product) &lt;math&gt;G = N \rtimes H&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; အတွင်း မူမှန်ဖြစ်သော်လည်း &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; မှာ မူမှန်ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပေ။
* အကယ်၍ &lt;math&gt;M&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;G = M + N&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;M \cap N = \{0\}&lt;/math&gt; ကို ပြေလည်စေသော အပေါင်းအခြေခံ အုပ်စု (additive group) &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများဖြစ်ပါက &lt;math&gt;G = M \oplus N&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Hungerford (2013), p. 290.&lt;/ref&gt;
* မူမှန်ဖြစ်မှုကို [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]]ဖြစ်သော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (surjective homomorphism) များနှင့် [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|ပြောင်းပြန်ပုံရိပ်]] (inverse image) များအောက်တွင် ထိန်းသိမ်းထားသည်။&lt;ref&gt;Hall (1999), p. 29.&lt;/ref&gt; အကယ်၍ &lt;math&gt;f: G \to H&lt;/math&gt; သည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;N \triangleleft G&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;f(N) \triangleleft H&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;M \triangleleft H&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;f^{-1}(M) \triangleleft G&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* မူမှန်ဖြစ်မှုကို တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်များက ထိန်းသိမ်းပေးထားသည်။&lt;ref&gt;Hungerford (2003), p. 46.&lt;/ref&gt; အကယ်၍ &lt;math&gt;N_1 \triangleleft G_1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;N_2 \triangleleft G_2&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;N_1 \times N_2\; \triangleleft \;G_1 \times G_2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* အညွှန်း &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ရှိသော အုပ်စုပိုင်းတိုင်းသည် မူမှန်ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ရှိ အဆုံးရှိ (finite) အညွှန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ပါသော အုပ်စုပိုင်း &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;n!&lt;/math&gt; ကို စားနိုင်သည့် အညွှန်းပါသော မူမှန် အနှစ် (normal core) &lt;math&gt;K \triangleleft G&lt;/math&gt; ပါဝင်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; သည် အဆုံးရှိအုပ်စု (finite group) တစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ အစဉ်ကိုစားနိုင်သော အငယ်ဆုံး [[သုဒ္ဓကိန်း]] (smallest prime) ဖြစ်ပါက အညွှန်း &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ရှိသော အုပ်စုပိုင်းတိုင်းသည် မူမှန်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Robinson (1996), p. 36.&lt;/ref&gt;
* မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများသည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် ပုံရိပ်များကို အတွင်းပိုင်းအားဖြင့် အမျိုးအစားခွဲခြားပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအုပ်စုတစ်ခုသည် ထပ်တူရမဟုတ်သော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် ပုံရိပ်အားလုံးနှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် ရိုးရှင်းအုပ်စုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Dõmõsi &amp; Nehaniv (2005), p. 7.&lt;/ref&gt; ထို့ပြင် အဆုံးရှိအုပ်စုတစ်ခုသည် သုဒ္ဓကိန်းအညွှန်းပါသော မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ မရှိရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် ပြည့်စုံသော အုပ်စု (perfect group) ဖြစ်သည်။

=== မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ၏ လတ္တစ် (Lattice of normal subgroups) ===
&lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းနှစ်ခုဖြစ်သော &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;M&lt;/math&gt; ကို ပေးထားပါက ၎င်းတို့၏ ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) &lt;math&gt;N\cap M&lt;/math&gt; နှင့် မြှောက်လဒ် (product) &lt;math&gt;N M = \{n m : n \in N\; \text{ and }\; m \in M \}&lt;/math&gt; တို့သည်လည်း &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; တွင် မူမှန်ဖြစ်ကြသည်။

&lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများသည် အငယ်ဆုံးတန်ဖိုး [[အစုဝင်]] (least element) &lt;math&gt;\{ e \}&lt;/math&gt; နှင့် အကြီးဆုံးတန်ဖိုး အစုဝင် (greatest element) &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; တို့ဖြင့် [[အစုပိုင်း]] ပါဝင်ခြင်း (subset inclusion) အောက်တွင် ပြည့်စုံသော (complete) မော်ဂျူလာ လတ္တစ် (modular lattice) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။&lt;ref&gt;Hungerford (2003), p. 46.&lt;/ref&gt; ဆုံမှတ် (meet) သည် ၎င်းတို့၏ ထပ်တူပိုင်းအစုဖြစ်ပြီး ပေါင်းစည်းမှု (join) သည် ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။

== မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများ၊ စားလဒ်အုပ်စုများနှင့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (Normal subgroups, quotient groups and homomorphisms) ==

အကယ်၍ &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; သည် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းဖြစ်ပါက ကိုဆက်များအပေါ်ရှိ မြှောက်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ 
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\left(g N\right) \left(h N\right) := \left(g h\right) N.&lt;/math&gt;
ဤပုံဖော်ခြင်း &lt;math&gt;G/N\times G/N \to G/N&lt;/math&gt; သည် မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း (well-defined) ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;n_1, n_2 \in N&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;g' = g n_1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;h' = h n_2&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက အောက်ပါညီမျှခြင်းကို ရရှိသည်။ &lt;math display=&quot;block&quot;&gt;g' h' N = g n_1 h n_2 N = g h n_1' n_2 N = g h N,&lt;/math&gt; ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;n_1 h = h n_1'&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;n_1'\in N&lt;/math&gt; ကို ရှာဖွေရန်အတွက် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ၏ မူမှန်ဖြစ်မှုကို အသုံးပြုထားသည်။

ဤသည်က [[စားလဒ်အုပ်စု]] &lt;math&gt;G/N&lt;/math&gt; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ &lt;math&gt;f(g) = g N&lt;/math&gt; ဖြင့် ပေးထားသော သဘာဝ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (natural homomorphism) &lt;math&gt;f : G \to G/N&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ကို ထပ်တူရအစုဝင် &lt;math&gt;e N = N&lt;/math&gt; သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။&lt;ref&gt;Hungerford (2003), pp. 42–43.&lt;/ref&gt; ၎င်းမှာ &lt;math&gt;\ker(f) = N&lt;/math&gt; ဖြစ်ကြောင်း ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် &lt;math&gt;f : G \to H&lt;/math&gt; တစ်ခုတွင် မူမှန်ဖြစ်သော [[ကာနယ်]] &lt;math&gt;\ker f&lt;/math&gt; ပါဝင်သည်။ ဤကာနယ်သည် &lt;math&gt;\{ e \}&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) ပင်ဖြစ်သည်။ ပထမ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်များ|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်]] (first isomorphism theorem) အရ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] &lt;math&gt;f(G)&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;G / \ker f&lt;/math&gt; နှင့် အိုင်ဆိုမော်ဖစ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Hungerford (2003), p. 44.&lt;/ref&gt; ဤအချက်သည် စားလဒ်အုပ်စုများဖြစ်သော &lt;math&gt;G / N&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် ပုံရိပ်များကြားတွင် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးသည်။ ဤဆက်စပ်မှုသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော သဘောတရားအရ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Robinson (1996), p. 20.&lt;/ref&gt; ယင်း၏ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် မူမှန်အုပ်စုပိုင်းများသည် အရင်းအမြစ်စုအဖြစ် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; ပါဝင်သော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ၏ ကာနယ်များ အတိအကျပင် ဖြစ်လာသည်။&lt;ref&gt;Hall (1999), p. 27.&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Bergvall |first1=Olof |last2=Hynning |first2=Elin |last3=Hedberg |first3=Mikael |last4=Mickelin |first4=Joel |last5=Masawe |first5=Patrick |title=On Rubik's Cube |publisher=KTH Royal Institute of Technology |publication-place=Stockholm |date=2010 |url=https://people.kth.se/~boij/kandexjobbVT11/Material/rubikscube.pdf |access-date=15 September 2026 |archive-date=27 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241127005609/https://people.kth.se/~boij/kandexjobbVT11/Material/rubikscube.pdf |url-status=dead }}
* {{Citation |last=Bradley |first=C. J. |title=The mathematical theory of symmetry in solids : representation theory for point groups and space groups |publisher=Clarendon Press |publication-place=Oxford |year=2010 |isbn=978-0-19-958258-7}}
* {{Citation |last=Cantrell |first=C. D. |title=Modern Mathematical Methods for Physicists and Engineers |publisher=Cambridge University Press |publication-place=Cambridge |year=2000 |isbn=978-0-521-59180-5 |url=https://archive.org/details/modernmathematic0000cant}}
* {{Citation |last1=Dõmõsi |first1=Pál |last2=Nehaniv |first2=Chrystopher L. |title=Algebraic Theory of Automata Networks |series=SIAM Monographs on Discrete Mathematics and Applications |publisher=SIAM |publication-place=Philadelphia |year=2005 |isbn=0-89871-569-5}}
* {{Citation |last1=Dummit |first1=David S. |last2=Foote |first2=Richard M. |title=Abstract Algebra |edition=3rd |publisher=John Wiley &amp; Sons |publication-place=Hoboken |year=2004 |isbn=0-471-43334-9}}
* {{Citation |last=Fraleigh |first=John B. |title=A First Course in Abstract Algebra |edition=7th |publisher=Addison-Wesley |publication-place=Boston |year=2003 |isbn=978-0-321-15608-2}}
* {{Citation |last=Hall |first=Marshall |title=The Theory of Groups |publisher=Chelsea Publishing |publication-place=Providence |year=1999 |isbn=978-0-8218-1967-8}}
* {{Citation |last=Hungerford |first=Thomas |title=Algebra |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=73 |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |year=2003}}
* {{Citation |last=Hungerford |first=Thomas |title=Abstract Algebra: An Introduction |edition=3rd |publisher=Brooks/Cole Cengage Learning |publication-place=Boston |year=2013}}
* {{Citation |last=Judson |first=Thomas W. |title=Abstract Algebra: Theory and Applications |year=2020 |url=http://abstract.ups.edu/aata/aata.html |access-date=15 September 2026 |archive-date=22 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240822022600/http://abstract.ups.edu/aata/aata.html |url-status=dead }}
* {{Citation |last=Robinson |first=Derek J. S. |title=A Course in the Theory of Groups |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=80 |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |year=1996 |isbn=978-1-4612-6443-9 |zbl=0836.20001}}
* {{Citation |last=Thurston |first=William |author-link=William Thurston |editor-last=Levy |editor-first=Silvio |title=Three-dimensional geometry and topology, Vol. 1 |series=Princeton Mathematical Series |volume=35 |publisher=Princeton University Press |publication-place=Princeton |year=1997 |isbn=978-0-691-08304-9}}
[[ကဏ္ဍ: အုပ်စုသီအိုရီ]]</text>
      <sha1>5nbyjheq8sd9ezcdnsjxc5xz6jkvmw0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၆</title>
    <ns>100</ns>
    <id>291716</id>
    <revision>
      <id>1053462</id>
      <parentid>1053329</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T02:28:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1053462</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1808" sha1="0guiiz07xfin9js3rgbed71jt15ne7o" xml:space="preserve">
{{Current events|year=2026|month=09|day=16|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;
'''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု'''
*မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်က အာဏာကို ပြန်လည်သိမ်းယူပြီးနောက်ပိုင်း ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ အဓိကမိုဘိုင်းတယ်လီကွန်းကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်သည့် [[တယ်လီနော မြန်မာ|တယ်လီနော]]အား ၎င်းတို့၏ မိခင်နိုင်ငံဖြစ်သော [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေးနိုင်ငံ]]အစိုးရက တရားဝင် ပုဒ်မတင်တရားစွဲဆိုလိုက်ပြီဖြစ်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c8750vp4d761t (BBC)]
*[[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်]]၌ Online အသုံးပြု၍ ကျောက်မျက်ရတနာများ လိမ်လည်ရောင်းချလျက်ရှိသည့် ပြည်ပနိုင်ငံသား ၁၁ ဦးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသား ၁၇ ဦးတို့အား သက်သေခံပစ္စည်းများနှင့်အတူ ဖော်ထုတ်ဖမ်းဆီးရမိသည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/88142 (MOI)]


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>0guiiz07xfin9js3rgbed71jt15ne7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291717</id>
    <revision>
      <id>1053514</id>
      <parentid>1053373</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T09:27:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းခြင်း</comment>
      <origin>1053514</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="45755" sha1="6y2bnl4c5qumxxwj9p9oq8jlmanv9o0" xml:space="preserve">{{About|ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ စာရင်း ဆောင်းပါး|ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး|ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် }}
{{Multiple image
| align       = right
| total_width = 330
| perrow      = 2
| image1      = Norodom Sihanouk - late 80s early 90s (crop 2x3).jpg
| width1      = 150
| image2      = Norodom Ranariddh.jpg
| width2      = 150
| image3      = Hun Sen (2007).jpg
| width3      = 150
| image4      = Hun Manet on May 30, 2025 (cropped 2).jpg
| width4      = 150
| footer      = 
* '''ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသည့် ခေါင်းဆောင်များ'''&lt;br /&gt;
{{indented plainlist|
* '''အပေါ် ဘယ်ဘက်:''' [[နရောတ္တမ သီဟနု]] သည် ဘုရင်စနစ် ပြန်လည်ထူထောင်ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်များကို ခန့်အပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
* '''အပေါ် ညာဘက်:''' နရောတ္တမ ရာနာရစ်ဒ် သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
* '''အောက် ဘယ်ဘက်:''' [[ဟွန်ဆန်|ဟွန် ဆန်]] သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။
* '''အောက် ညာဘက်:''' [[ဟွန်မာနက်|ဟွန် မာနက်]] သည် လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။
}}
}}
'''ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း''' သည် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]၏ အစိုးရအကြီးအကဲများ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသူများ၏ စာရင်း ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဝန်ကြီးများကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာတွင် အစိုးရကို ကိုယ်စားပြုသည်။ လက်ရှိ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဝန်ကြီးချုပ်ကို ငါးနှစ်သက်တမ်းအတွက် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပြီး ရာထူးသက်တမ်းအရေအတွက်ကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှစ၍ ယာယီတာဝန်ထမ်းဆောင်သူ ၄ ဦးအပါအဝင် ဝန်ကြီးချုပ် စုစုပေါင်း ၃၇ ဦး ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |date=23 August 2014 |title=PM office 'first held power with Pol Pot |url=http://www.phnompenhpost.com/post-weekend/pm-office-first-held-power-pol-pot%E2%80%99 |accessdate=23 August 2014 |publisher=[[The Phnom Penh Post]]}}&lt;/ref&gt;

ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဝန်ကြီးချုပ်သည် အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဘုရင် က တရားဝင်ခန့်အပ်ခြင်း မပြုမီ အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ အတည်ပြုချက်ကို ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ်ဖြင့် ရရှိထားရမည်ဟုလည်း သတ်မှတ်ထားသည်။ ရိုးရာကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပွဲကို တော်ဝင်နန်းတော်တွင် ကျင်းပပြီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံထားရသူသည် ဘုရင်နှင့် အမြင့်ဆုံးသံဃာ့အကြီးအကဲ ရဟန်းတော်နှစ်ပါးရှေ့တွင် ရာထူးကျမ်းသစ္စာကို ကျိန်ဆိုရသည်။လက်ရှိ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ [[ဟွန်မာနက်|ဟွန် မာနက်]] ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့မှစ၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။အောက်တွင် ဘုရင်စနစ်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ထူထောင်ပြီးနောက် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်းအပြင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းကိုလည်း  ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=22 August 2023 |title=King issues Royal Decree appointing new Council of Ministers with HE Dr. Hun Manet as Prime Minister |url=https://www.khmertimeskh.com/501347195/king-issues-royal-decree-appointing-new-council-of-ministers-with-he-dr-hun-manet-as-prime-minister/ |accessdate=22 August 2023 |work=Khmer Times}}&lt;/ref&gt;

==ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များစာရင်း==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
! rowspan=2| စဥ်
! rowspan=2| ပုံ
! rowspan=2| အမည်&lt;br /&gt;{{small|(မွေးဖွား–ကွယ်လွန်)}}
! colspan=3| တာဝန်သက်တမ်း
! colspan=2 rowspan=2| ပါတီ
! rowspan=2| ရွေးကောက်ပွဲ
! rowspan=2| အစိုးရအဖွဲ့
! rowspan=2| နိုင်ငံအကြီးအကဲ&lt;br /&gt;{{small|(နန်းစံသက်တမ်း)}}
|-
! စတင်
! ပြီးဆုံး
! ကြာမြင့်ချိန်
|-
! colspan=&quot;11&quot; | ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင့်နိုင်ငံတော် (၁၉၄၅)
|-
| ၁
| [[File:Norodom Sihanouk in 1941.jpg|frameless|upright=0.4]]
| ဘုရင်&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| {{small|၁၈ မတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၄၅
| {{small|၁၃ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၄၅
| {{age in years and days|1945|3|18|1945|8|13}}
! style=&quot;background:{{party color|Independent politician}};&quot; |
| မရှိ
| —
| Sihanouk I
| rowspan=&quot;23&quot; | [[File:Norodom Sihanouk Coronation Regalia 1941 bw.jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;{{small|ဘုရင်}}&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၄၁–၁၉၅၅)}}
|-
| ၂
| [[File:Sơn Ngọc Thành in 1936 (cropped).jpg|frameless|upright=0.4]]
| ဆွန် ငေါ့သန်း &lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၈–၁၉၇၇)}}
| {{small|၁၄ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၄၅
| {{small|၁၆ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၅
| {{age in years and days|1945|8|14|1945|10|16}}
! style=&quot;background:{{party color|Independent politician}};&quot; |
| မရှိ
| —
| Thành I
|-
! colspan=&quot;10&quot; | ကိုလိုနီပြင်သစ်လက်အောက်ခံ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ (၁၉၄၅-၁၉၅၃)
|-
| ၃
| [[File:Sisowath Monireth.webp|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;ဆီဆိုဝပ် မိုနီရက်သ်&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၉–၁၉၇၅)}}
| {{small|၁၇ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၅
| {{small|၁၅ ဒီဇင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၆
| {{age in years and days|1945|10|17|1946|12|15}}
! style=&quot;background:{{party color|Independent politician}};&quot; |
| မရှိ
| —
| Monireth
|-
| ၄
| [[File:Sisowath Youtévong.jpg|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;ဆီဆိုဝပ် ယူတီဗောင်&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၃–၁၉၄၇)}}
| {{small|၁၅ ဒီဇင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၆
| {{small|၁၇ ဇူလိုင်}}&lt;br /&gt;၁၉၄၇
| {{age in years and days|1946|12|15|1947|7|17}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| ၁၉၄၆
| Youtevong
|-
| ၅
| [[File:Prince Sisowath Watchayavong.jpg|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;ဆီဆိုဝပ် ဝါချာယာဗောင်&lt;br&gt;{{small|(၁၈၉၁–၁၉၇၂)}}
| {{small|၂၅ ဇူလိုင်}}&lt;br /&gt;၁၉၄၇
| {{small|၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၈
| {{age in years and days|1947|7|25|1948|2|20}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| —
| Watchayavong
|-
| ၆
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Chhean Vam&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၆–၂၀၀၀)}}
| {{small|၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၈
| {{small|၁၄ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၄၈
| {{age in years and days|1948|2|20|1948|8|14}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| ၁၉၄၇
| Vam
|-
| ၇
| [[File:Samdech Penn Nouth (1947).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Penn Nouth&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၅)}}
| {{small|၁၅ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၄၈
| {{small|၂၁ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၉
| {{age in years and days|1948|8|15|1949|1|21}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| —
| Nouth I
|-
| ၈
| [[File:Yemsambaur portrait.jpg|frameless|upright=0.4]]
| Yem Sambaur&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၃–၁၉၈၉)}}
| {{small|၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၉
| {{small|၂၀ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၉
| {{age in years and days|1949|2|12|1949|9|20}}
! style=&quot;background:{{party color|National Recovery Party}};&quot; |
| အမျိုးသား ပြန်လည်ထူထောင်ရေးပါတီ
| —
| Sambaur I
|-
| ၉
| [[File:Portrait of Ieu Koeus.jpg|frameless|upright=0.4]]
| Ieu Koeus&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၅–၁၉၅၀)}}
| {{small|၂၀ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၉
| {{small|၂၉ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၉
| {{age in years and days|1949|9|20|1949|9|29}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| —
| Koeus
|-
| (၈)
| [[File:Yemsambaur portrait.jpg|frameless|upright=0.4]]
| Yem Sambaur&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၃–၁၉၈၉)}}
| {{small|၂၉ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၄၉
| {{small|၂၈ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၀
| {{age in years and days|1949|9|29|1950|4|28}}
! style=&quot;background:{{party color|National Recovery Party}};&quot; |
| အမျိုးသား ပြန်လည်ထူထောင်ရေးပါတီ
| —
| Sambaur II
|-
| (၁)
| [[File:Sihanouk Harcourt 1948.jpg|frameless|upright=0.4]]
| ဘုရင်&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| {{small|၂၈ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၀
| {{small|၃၀ မေ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၀
| {{age in years and days|1950|4|28|1950|5|30}}
! style=&quot;background:{{party color|Independent politician}};&quot; |
| မရှိ
| —
| Sihanouk II
|-
| ၁၀
| [[File:Sisowath Monipong.webp|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;Sisowath Monipong&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၂–၁၉၅၆)}}
| {{small|၃၀ မေ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၀
| {{small|၃ မတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၁
| {{age in years and days|1950|5|30|1951|3|3}}
! style=&quot;background:{{party color|Independent politician}};&quot; |
| မရှိ
| —
| Monipong
|-
| ၁၁
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Oum Chheang Sun&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၀–၁၉၆၃)}}
| {{small|၃ မတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၁
| {{small|၁၂ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၁
| {{age in years and days|1951|3|3|1951|10|12}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| —
| Sun I
|-
| ၁၂
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Huy Kanthoul&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၉–၁၉၉၁)}}
| {{small|၁၃ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၁
| {{small|၁၅ ဇွန်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၂
| {{age in years and days|1951|10|13|1952|6|15}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| ၁၉၅၁
| Kanthoul
|-
| (၁)
| [[File:Norodom Sihanouk (c. 1952) (cropped).jpg|frameless|upright=0.4]]
| ဘုရင်&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| {{small|၁၅ ဇွန်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၂
| {{small|၂၄ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၃
| {{age in years and days|1952|6|15|1953|1|24}}
! style=&quot;background:{{party color|Independent politician}};&quot; |
| မရှိ
| —
| Sihanouk III
|-
| (၇)
| [[File:Samdech Penn Nouth (1947).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Penn Nouth&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၅)}}
| {{small|၂၄ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၃
| {{small|၉ နိုဝင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၃
| {{age in years and days|1953|1|24|1953|11|9}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| —
| Nouth II
|-
! colspan=&quot;10&quot; | ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင့်နိုင်ငံတော် / ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတော် (၁၉၅၃–၁၉၇၀)
|-
| (၇)
| [[File:Samdech Penn Nouth (1947).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Penn Nouth&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၅)}}
| {{small|၉ နိုဝင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၃
| {{small|၂၂ နိုဝင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၃
| {{age in years and days|1953|11|9|1953|11|22}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| —
| Nouth II
|-
| ၁၃
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Chan Nak&lt;br&gt;{{small|(၁၈၉၂–၁၉၅၄)}}
| {{small|၂၃ နိုဝင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၃
| {{small|၇ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၄
| {{age in years and days|1953|11|23|1954|4|7}}
! style=&quot;background:{{party color|Independent politician}};&quot; |
| မရှိ
| —
| Nak
|-
| (၁)
| [[File:Norodom Sihanouk (c. 1952) (cropped).jpg|frameless|upright=0.4]]
| ဘုရင်&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| {{small|၇ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၄
| {{small|၁၈ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၄
| {{age in years and days|1954|4|7|1954|4|18}}
! style=&quot;background:{{party color|Independent politician}};&quot; |
| မရှိ
| —
| Sihanouk IV
|-
| (၇)
| [[File:Samdech Penn Nouth (1947).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Penn Nouth&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၅)}}
| {{small|၁၈ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၄
| {{small|၂၆ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၅
| {{age in years and days|1954|4|18|1955|1|26}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| —
| Nouth III
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ၁၄
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:LengNgeth ឡេង ង៉ែត inRangoon 19550428.jpg|frameless|upright=0.4]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Leng Ngeth&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၀–၁၉၇၅)}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{small|၂၆ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၅
| rowspan=&quot;2&quot; | {{small|၂၅ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၅
| rowspan=&quot;2&quot; | {{age in years and days|1955|1|26|1955|9|25}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; | ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| rowspan=&quot;2&quot; | —
| rowspan=&quot;2&quot; | Ngeth
|-
| rowspan=&quot;13&quot; | [[File:Norodom Suramarit (1952) (cropped 3x4).jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;{{small|ဘုရင်}}&lt;br&gt;နရောတ္တမ ဆူရာမာရစ် &lt;br&gt;{{small|(၁၉၅၅–၁၉၆၀)}}
|-
| (၁)
| [[File:Norodom Sihanouk (c. 1952) (cropped).jpg|frameless|upright=0.4]]
| ဘုရင်&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| {{small|၂၅ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၅
| {{small|၄ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{age in years and days|1955|9|25|1956|1|4}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| ၁၉၅၅
| Sihanouk V
|-
| (၁၁)
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Oum Chheang Sun&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၀–၁၉၆၃)}}
| {{small|၄ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{small|၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{age in years and days|1956|1|4|1956|2|29}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Sun II
|-
| (၁)
| [[File:Norodom Sihanouk 1956.jpg|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| {{small|၁ မတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{small|၂၄ မတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{age in years and days|1956|3|1|1956|3|24}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Sihanouk VI
|-
| ၁၅
| [[File:Khim-Tit, Souverains et notabilités d'Indochine.png|frameless|upright=0.4]]
| Khim Tit&lt;br&gt;{{small|(၁၈၉၆–၁၉၇၅)}}
| {{small|၃ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{small|၂၉ ဇူလိုင်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{age in years and days|1956|4|3|1956|7|29}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Tit
|-
| (၁)
| [[File:Norodom Sihanouk 1956.jpg|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| {{small|၁၅ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{small|၁၅ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{age in years and days|1956|9|15|1956|10|15}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Sihanouk VII
|-
| ၁၆
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| San Yun&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၅–၁၉၇၄)}}
| {{small|၂၅ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၆
| {{small|၇ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၇
| {{age in years and days|1956|10|25|1957|4|7}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Yun
|-
| (၁)
| [[File:Norodom Sihanouk 1956.jpg|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| {{small|၇ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၇
| {{small|၇ ဇူလိုင်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၇
| {{age in years and days|1957|4|7|1957|7|7}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Sihanouk VIII
|-
| ၁၇
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Sim Var&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၉)}}
| {{small|၂၆ ဇူလိုင်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၇
| {{small|၁၁ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၈
| {{age in years and days|1957|7|26|1958|1|11}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Var I
|-
| ၁၈
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Ek Yi Oun&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၀–၂၀၁၃)}}
| {{small|၁၁ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၈
| {{small|၁၆ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၈
| {{age in years and days|1958|1|11|1958|1|16}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Oun
|-
| (၇)
| [[File:Samdech Penn Nouth (1947).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Penn Nouth&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၅)}}
| {{small|၁၆ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၈
| {{small|၂၄ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၈
| {{age in years and days|1958|1|16|1958|4|24}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Nouth IV
|-
| (၁၇)
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Sim Var&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၉)}}
| {{small|၂၄ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၅၈
| {{small|၁၂ ဇူလိုင်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၈
| {{age in years and days|1958|4|24|1958|7|12}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| ၁၉၅၈
| Var II
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | (၁)
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Sihanouk 1959.jpg|frameless|upright=0.4]]
| rowspan=&quot;2&quot; | မင်းသား&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{small|၁၂ ဇူလိုင်}}&lt;br /&gt;၁၉၅၈
| rowspan=&quot;2&quot; | {{small|၁၂ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၀
| rowspan=&quot;2&quot; | {{age in years and days|1958|7|12|1960|4|12}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; | ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| rowspan=&quot;2&quot; | —
| rowspan=&quot;2&quot; | Sihanouk IX
|-
| rowspan=&quot;11&quot; | [[File:Sihanouk 1959.jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;{{small|မင်းသား}}&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၆၀–၁၉၇၀)}}
|-
| ၁၉
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Pho Proeung&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၃–၁၉၇၅)}}
| {{small|၁၈ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၀&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lemonde.fr/archives/article/1960/04/19/m-pho-proeung-charge-de-former-le-gouvernement-khmer_2084798_1819218.html|title=M. PHO PROEUNG CHARGÉ DE FORMER LE GOUVERNEMENT KHMER|work=Le Monde |date=19 April 1960}}&lt;/ref&gt;
| {{small|၁၆ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၁
| {{age in years and days|1960|4|18|1961|1|16}}
! style=&quot;background:{{party color|Independent politician}};&quot; |
| မရှိ
| —
| Proeung I&lt;hr&gt;Proeung II
|-
| (၇)
| [[File:Samdech Penn Nouth (1947).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Penn Nouth&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၅)}}
| {{small|၂၈ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၁
| {{small|၁၇ နိုဝင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၁
| {{age in years and days|1961|1|28|1961|11|17}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Nouth V
|-
| (၁)
| [[File:Sihanouk 1959.jpg|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၂–၂၀၁၂)}}
| {{small|၁၇ နိုဝင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၁
| {{small|၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၂
| {{age in years and days|1961|11|17|1962|2|13}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Sihanouk X
|- style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;
| —
| [[File:Nhiek Tioulong.jpg|frameless|upright=0.4]]
| ဗိုလ်ချုပ်&lt;br&gt;Nhiek Tioulong&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၈–၁၉၉၆)&lt;br /&gt;''ယာယီ''}}
| {{small|''၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ''}}&lt;br /&gt;''၁၉၆၂''
| {{small|''၆ ဩဂုတ်''}}&lt;br /&gt;''၁၉၆၂''
| {{age in years and days|1962|2|13|1962|8|6}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Sihanouk X
|- style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;
| —
| [[File:Chau-Sen-Cocsal, Souverains et notabilités d'Indochine (cropped).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Chau Sen Cocsal Chhum&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၅–၂၀၀၉)&lt;br /&gt;''ယာယီ''}}
| {{small|''၆ ဩဂုတ်''}}&lt;br /&gt;''၁၉၆၂''
| {{small|''၆ အောက်တိုဘာ''}}&lt;br /&gt;''၁၉၆၂''
| {{age in years and days|1962|8|6|1962|10|6}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Sihanouk X
|-
| ၂၀
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသာ&lt;br&gt;Norodom Kantol&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၀–၁၉၇၆)}}
| {{small|၆ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၂
| {{small|၂၅ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၆
| {{age in years and days|1962|10|6|1966|10|25}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| ၁၉၆၂
| Kantol
|-
| ၂၁
| [[File:LonNol.jpg|frameless|upright=0.4]]
| Marshal&lt;br&gt;Lon Nol&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၃–၁၉၈၅)}}
| {{small|၂၅ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၆
| {{small|၁ မေ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၇
| {{age in years and days|1966|10|25|1967|5|1}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း / &lt;br /&gt;[[Royal Cambodian Armed Forces#Royal Khmer Armed Forces (FARK)|Military]]
| ၁၉၆၆
| Nol I
|-
| ၂၂
| [[File:Son-Sann (cropped).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Son Sann&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၁–၂၀၀၀)}}
| {{small|၁ မေ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၇
| {{small|၃၁ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၈
| {{age in years and days|1967|5|1|1968|1|31}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Sann
|-
| (၇)
| [[File:Samdech Penn Nouth (1947).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Penn Nouth&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၅)}}
| {{small|၃၁ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၆၈
| {{small|၁၄ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၆၉
| {{age in years and days|1968|1|31|1969|8|14}}
! style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း
| —
| Nouth VI
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | (၂၁)
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:LonNol.jpg|frameless|upright=0.4]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Marshal&lt;br&gt;Lon Nol&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၃–၁၉၈၅)}}
| rowspan=&quot;2&quot; | {{small|၁၄ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၆၉
| rowspan=&quot;2&quot; | {{small|၉ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၀
| rowspan=&quot;2&quot; | {{age in years and days|1969|8|14|1970|10|09}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Sangkum}};&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; | ပြည်သူ့ဆိုရှယ်လစ်အသိုင်းအဝိုင်း / &lt;br /&gt;ခမာအမျိုးသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့
| rowspan=&quot;2&quot; | —
| rowspan=&quot;2&quot; | Nol II
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[File:Cheng Heng in September 1970 cropped.jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;'''Cheng Heng'''&lt;br&gt;{{small|(၁၉၇၀–၁၉၇၂)}}
|-
! colspan=&quot;10&quot; | ခမာနိုင်ငံတော် (၁၉၇၀–၁၉၇၅)
|-
| (၂၁)
| [[File:LonNol.jpg|frameless|upright=0.4]]
| Marshal&lt;br&gt;Lon Nol&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၃–၁၉၈၅)}}
| {{small|၉ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt; ၁၉၇၀
| {{small|၂၀ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၁&lt;ref&gt;[https://www.nytimes.com/1971/04/20/archives/lon-nol-resigns-blaming-health-cambodian-chief-had-stroke-cabinet.html &quot;Lon Nol Resigns, Blaming Health&quot;], ''The New York Times'', 20 April 1971, p1&lt;/ref&gt;
| {{age in years and days|1970|10|09|1971|4|20}}
! style=&quot;background:{{party color|Military rule}};&quot; |
| ခမာအမျိုးသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့
| —
| Nol II
|-
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | —
| rowspan=&quot;3&quot; | [[File:Sisowath Sirik Matak.jpg|frameless|upright=0.4]]
| rowspan=&quot;3&quot; | မင်းသား&lt;br&gt;Sisowath Sirik Matak&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၄–၁၉၇၅)}}
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | {{small|''၁၁ မတ်''}}&lt;br /&gt;''၁၉၇၁''
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | {{small|''၂၀ ဧပြီ''}}&lt;br /&gt;''၁၉၇၁''
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | |{{age in years and days|1971|3|11|1971|4|20}}
! rowspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:{{party color|Military rule}};&quot; |
| rowspan=&quot;3&quot; | ခမာအမျိုးသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | —
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | Nol II
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ၂၃
| rowspan=&quot;2&quot; | {{small|၂၀ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၁
| rowspan=&quot;2&quot; | {{small|၁၈ မတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၇၂
| rowspan=&quot;2&quot; | {{age in years and days|1971|4|20|1972|3|18}}
| rowspan=&quot;2&quot; | —
| rowspan=&quot;2&quot; | Matak
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[File:LonNol.jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;{{small|သမ္မတ}}&lt;br&gt;'''Lon Nol'''&lt;br&gt;{{small|(၁၉၇၂–၁၉၇၅)}}
|-
| (၂)
| [[File:Sơn Ngọc Thành in 1936 (cropped).jpg|frameless|upright=0.4]]
| ဆွန် ငေါ့သန်း&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၈–၁၉၇၇)}}
| {{small|၁၈ မတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၇၂&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1972/03/19/archives/lon-nol-names-a-cambodian-premier.html|title=Lon. Not Names a Cambodian Premier|first=Fox Butterfield Special to The New York|last=Times|work=The New York Times |date=19 March 1972|via=NYTimes.com}}&lt;/ref&gt;
| {{small|၁၅ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၂
| {{age in years and days|1972|3|18|1972|10|15}}
! style=&quot;background:{{party color|Khmer Serei}};&quot; |
| ခမာလွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့
| —
| Thành II
|-
| ၂၄
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Hang Thun Hak&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၆–၁၉၇၅)}}
| {{small|၁၅ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၂
| {{small|၆ မေ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၃
| {{age in years and days|1972|10|15|1973|5|6}}
! style=&quot;background:{{party color|Social Republican Party}};&quot; |
| ဆိုရှယ်ရီပါပလစ်ကန်ပါတီ
| ၁၉၇၂
| Hak
|-
| ၂၅
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| In Tam&lt;br&gt;{{small|(၁၉၁၆–၂၀၀၆)}}
| {{small|၆ မေ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၃
| {{small|၉ ဒီဇင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၃
| {{age in years and days|1973|5|6|1973|12|9}}
! style=&quot;background:{{party color|Democratic Party (Cambodia)}};&quot; |
| ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ(ကမ္ဘောဒီးယား)
| —
| Tam
|-
| ၂၆
| [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| Long Boret&lt;br&gt;{{small|(၁၉၃၃–၁၉၇၅)}}
| {{small|၂၆ ဒီဇင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၃
| {{small|၁၇ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၅
| {{age in years and days|1973|12|26|1975|4|17}}
! style=&quot;background:{{party color|Social Republican Party}};&quot; |
| ဆိုရှယ်ရီပါပလစ်ကန်ပါတီ
| —
| Boret
|-
! colspan=&quot;11&quot; | ကမ်ပူးချား / ဒီမိုကရက်တစ် ကမ်ပူးချား (၁၉၇၅–၁၉၇၉)
|-
| (၇)
| [[File:Samdech Penn Nouth (1947).jpg|frameless|upright=0.4]]
| Penn Nouth&lt;br&gt;{{small|(၁၉၀၆–၁၉၈၅)}}
| {{small|၁၇ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၅
| {{small|၄ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၆
| {{age in years and days|1975|4|17|1976|4|4}}
! style=&quot;background:{{party color|National United Front of Kampuchea}};&quot; |
| ကမ်ပူးချားအမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ဦး
| —
| Nouth VII
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Norodom Sihanouk (1974).jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;မင်းသား&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၇၅–၁၉၇၆)}}
|-style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;
| rowspan=&quot;2&quot;| —
| rowspan=&quot;2&quot;| [[File:Khieu Samphan 1978.jpg|frameless|upright=0.4]]
| rowspan=&quot;2&quot;| Khieu Samphan&lt;br&gt;{{small|(၁၉၃၁ မွေးဖွား)&lt;br /&gt;''ယာယီ''}}
| rowspan=&quot;2&quot;| {{small|''၄ ဧပြီ''}}&lt;br /&gt;''၁၉၇၆''
| rowspan=&quot;2&quot;| {{small|''၁၄ ဧပြီ''}}&lt;br /&gt;''၁၉၇၆''
| rowspan=&quot;2&quot;| {{age in years and days|1976|4|4|1976|4|14}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Communist Party of Kampuchea}};&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot;| ကမ်ပူးချားကွန်မြူနစ်ပါတီ
| rowspan=&quot;2&quot;| —
| rowspan=&quot;2&quot;| Nouth VII
|-
| rowspan=&quot;4&quot; | [[File:Khieu Samphan 1978.jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;'''Khieu Samphan'''&lt;br&gt;{{small|(၁၉၇၆–၁၉၇၉)}}
|-
| ၂၇
| [[File:PolPot.jpg|frameless|upright=0.4]]
| [[ပိုပေါ့]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၅–၁၉၉၈)}}
| {{small|၁၄ ဧပြီ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၆
| {{small|၂၇ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၆
| {{age in years and days|1976|4|14|1976|9|27}}
! style=&quot;background:{{party color|Communist Party of Kampuchea}};&quot; |
| ကမ်ပူးချားကွန်မြူနစ်ပါတီ
| ၁၉၇၆
| Pot I
|- style=&quot;background:#e6e6aa;&quot;
| —
| [[File:NuonChea1978.jpg|frameless|upright=0.4]]
| Nuon Chea&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၆-၂၀၁၉)&lt;br&gt;''ယာယီ''}}
| {{small|''၂၇ စက်တင်ဘာ''}}&lt;br /&gt;''၁၉၇၆''
| {{small|''၂၅ အောက်တိုဘာ''}}&lt;br /&gt;''၁၉၇၆''
| {{age in years and days|1976|9|27|1976|10|25}}
! style=&quot;background:{{party color|Communist Party of Kampuchea}};&quot; |
| ကမ်ပူးချားကွန်မြူနစ်ပါတီ
| —
| Pot I
|-
| (၂၇)
| [[File:PolPot.jpg|frameless|upright=0.4]]
| [[ပိုပေါ့]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၂၅–၁၉၉၈)}}
| {{small|၂၅ အောက်တိုဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၆
| {{small|၇ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၇၉
| {{age in years and days|1976|10|25|1979|1|7}}
! style=&quot;background:{{party color|Communist Party of Kampuchea}};&quot; |
| ကမ်ပူးချားကွန်မြူနစ်ပါတီ
| —
| Pot II
|-
! colspan=&quot;11&quot; |ကမ်ပူးချားပြည်သူ့တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရ / ကမ်ပူးချားပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ / ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတော်|ကမ်ပူးချားပြည်သူ့တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရ / ကမ်ပူးချားပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ / ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတော် (၁၉၇၉–၁၉၉၂)
|-
| colspan=&quot;10&quot; |ရာထူးလစ်လပ်: ၈ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၉ – ၂၇ ဇွန် ၁၉၈၁
| rowspan=&quot;6&quot; | [[File:Samdech Heng Samrin 2018 cropped.jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;ဟန် ဆမ်ရင်&lt;br&gt;{{small|(၁၉၇၉–၁၉၉၂)}}
|-
| ၂၈
| [[File:no image.png|frameless|upright=0.4]]
| Pen Sovann&lt;br&gt;{{small|(၁၉၃၆–၂၀၁၆)}}
| {{small|၂၇ ဇွန်}}&lt;br /&gt;၁၉၈၁
| {{small|၅ ဒီဇင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၈၁
| {{age in years and days|1981|6|27|1981|12|5}}
! style=&quot;background:{{party color|Cambodian People's Party}};&quot; |
| ကမ်ပူးချားပြည်သူ့တော်လှန်ရေးပါတီ
| ၁၉၈၁
| Sovan
|-
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | —
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:No image.png|frameless|upright=0.4]]
| rowspan=&quot;2&quot; | Chan Sy&lt;br&gt;{{small|(၁၉၃၁–၁၉၈၄)}}
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | ''{{small|၅ ဒီဇင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၈၁''
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | ''{{small|၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၈၂''
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | {{age in years and days|1981|12|5|1982|2|11}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Kampuchean People's Revolutionary Party}};&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; | ကမ်ပူးချားပြည်သူ့တော်လှန်ရေးပါတီ
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | —
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | Sovan
|-
| ၂၉
| {{small|၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၈၂&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/1982/02/11/world/chan-sy-is-confirmed-as-cambodia-premier.html|title=Chan Sy Is Confirmed As Cambodia Premier|work=New York Times|date=11 February 1982}}&lt;/ref&gt;
| {{small|၂၆ ဒီဇင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၈၄
| {{age in years and days|1982|2|11|1984|12|26}}
| —
| Sy
|-
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | —
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Hun Sen in July 2019.jpg|frameless|upright=0.4]]
| rowspan=&quot;2&quot; | [[ဟွန်ဆန်]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၅၂ မွေးဖွား)}}
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | ''{{small|၂၆ ဒီဇင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၈၄''
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | ''{{small|၁၄ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၈၅''
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | {{age in years and days|1984|12|26|1985|1|14}}
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Kampuchean People's Revolutionary Party}};&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; | ကမ်ပူးချားပြည်သူ့တော်လှန်ရေးပါတီ&lt;hr&gt;ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူ့ပါတီ
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | —
| style=&quot;background:#e6e6aa;&quot; | Sy
|-
| ၃၀
| {{small|၁၄ ဇန်နဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၈၅
| {{small|၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၉၂
| {{age in years and days|1985|1|14|1992|2|28}}
| —
| ဆန် I
|-
! colspan=&quot;11&quot; | ကုလသမဂ္ဂအုပ်ချုပ်သော ကမ္ဘောဒီးယား (၁၉၉၂–၁၉၉၃)
|-
| (၃၀)
| [[File:Hun Sen July 2019.jpg|frameless|upright=0.4]]
| [[ဟွန်ဆန်]]&lt;br&gt;&lt;br&gt;{{small|(၁၉၅၂)&lt;br&gt;''ဝန်ကြီးချုပ်(၁၉၉၂–၁၉၉၃)''&lt;hr&gt;''ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ် (၁၉၉၃)''}}
| {{small|၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ}}&lt;br /&gt;၁၉၉၂
| {{small|၂၄ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၉၃
| {{age in years and days|1992|2|28|1993|9|24}}
! style=&quot;background:{{party color|Cambodian People's Party}};&quot; |
| ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူ့ပါတီ
| —
| ဆန် I&lt;hr&gt;ရာနာရစ်ဒ်/ဆန်
| rowspan=&quot;2&quot; | [[File:Samdech Heng Samrin 2018 cropped.jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;ဟန် ဆမ်ရင်&lt;br&gt;{{small|(၁၉၇၉–၁၉၉၂)}}&lt;hr&gt;[[File:Chea Sim 3x4.jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;'''Chea Sim'''&lt;br&gt;{{small|(၁၉၉၂–၁၉၉၃)}}&lt;hr&gt;[[File:Norodom Sihanouk (1992).jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;{{small|မင်းသား}}&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၉၃)}}
|-
| ၃၁
| [[File:Ranariddh 1990s.jpg|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;နရောတ္တမ ရာနာရစ်ဒ်&lt;br&gt;{{small|(၁၉၄၄–၂၀၂၁)&lt;br&gt;''ပထမ ဝန်ကြီးချုပ်''}}
| {{small|၂ ဇူလိုင်}}&lt;br /&gt;၁၉၉၃
| {{small|၂၄ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၉၃
| {{age in years and days|1993|7|2|1993|9|24}}
! style=&quot;background:{{party color|FUNCINPEC}};&quot; |
| FUNCINPECပါတီ
| —
| ရာနာရစ်ဒ်/ဆန်
|-
! colspan=&quot;11&quot; | ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင့်နိုင်ငံတော် (၁၉၉၃–လက်ရှိ)
|-
| (၃၁)
| [[File:Ranariddh 1990s.jpg|frameless|upright=0.4]]
| မင်းသား&lt;br&gt;နရောတ္တမ ရာနာရစ်ဒ် &lt;br&gt;{{small|(၁၉၄၄–၂၀၂၁)&lt;br&gt;''ပထမ ဝန်ကြီးချုပ်''}}
| {{small|၂၄ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၉၃
| {{small|၆ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၉၇
| {{age in years and days|1993|9|24|1997|8|6}}
! style=&quot;background:{{party color|FUNCINPEC}};&quot; |
| FUNCINPECပါတီ
| rowspan=&quot;2&quot; | ၁၉၉၃
| ရာနာရစ်ဒ်/ဆန်
| rowspan=&quot;5&quot; | [[File:Norodom Sihanouk (1992).jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;{{small|ဘုရင်}}&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟနု]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၉၃–၂၀၀၄)}}
|-
| (၃၀)
| [[File:Hun Sen July 2019.jpg|frameless|upright=0.4]]
| [[ဟွန်ဆန်]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၅၂ မွေးဖွား)&lt;br&gt;''ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်''}}
| {{small|၂၄ စက်တင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၉၃
| {{small|၃၀ နိုဝင်ဘာ}}&lt;br /&gt; ၁၉၉၈
| {{age in years and days|1993|9|24|1998|11|30}}
! style=&quot;background:{{party color|Cambodian People's Party}};&quot; |
| ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူ့ပါတီ
| ရာနာရစ်ဒ်/ဆန်&lt;br /&gt;ဟွတ်/ဆန်
|-
| ၃၂
| [[File:no image.png|frameless|upright=0.4]]
| အွန် ဟွတ်&lt;br&gt;{{small|(၁၉၄၅ မွေးဖွား)&lt;br&gt;''ပထမ ဝန်ကြီးချုပ်''}}
| {{small|၆ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၁၉၉၇
| {{small|၃၀ နိုဝင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၉၈
| {{age in years and days|1997|8|6|1998|11|30}}
! style=&quot;background:{{party color|FUNCINPEC}};&quot; |
| FUNCINPECပါတီ
| —
| ဟွတ်/ဆန်
|-
| rowspan=&quot;6&quot; | (၃၀)
| rowspan=&quot;6&quot; | [[File:Hun Sen July 2019.jpg|frameless|upright=0.4]]
| rowspan=&quot;6&quot; | [[ဟွန်ဆန်]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၅၂ မွေးဖွား)&lt;br&gt;{{small|ပထမ/ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်များ ပယ်ဖျက်၍ ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဦးတည်းထားရှိခြင်း}}}}
| rowspan=&quot;6&quot; | {{small|၃၀ နိုဝင်ဘာ}}&lt;br /&gt;၁၉၉၈
| rowspan=&quot;6&quot; | {{small|၂၂ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၂၀၂၃
| rowspan=&quot;6&quot; | {{age in years and days|1998|11|30|2023|8|22}}
! rowspan=&quot;6&quot; style=&quot;background:{{party color|Cambodian People's Party}};&quot; |
| rowspan=&quot;6&quot; | ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူ့ပါတီ
| ၁၉၉၈
| ဆန် II
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ၂၀၀၃
| rowspan=&quot;2&quot; | ဆန် III
|-
| rowspan=&quot;5&quot; | [[File:King Norodom Sihamoni (2019).jpg|frameless|upright=0.3]]&lt;br&gt;{{small|ဘုရင်}}&lt;br&gt;[[နရောတ္တမ သီဟမုနီ]]&lt;br&gt;{{small|(၂၀၀၄ ကတည်းက)}}
|-
| ၂၀၀၈
| ဆန် IV
|-
| ၂၀၁၃
| ဆန် V
|-
| ၂၀၁၈
| ဆန် VI
|-
| ၃၃
| [[File:Hun Manet on May 30, 2025 (cropped 2).jpg|frameless|upright=0.4]]
| [[ဟွန်မာနက်]]&lt;br&gt;{{small|(၁၉၇၇ မွေးဖွား)}}
| {{small|၂၂ ဩဂုတ်}}&lt;br /&gt;၂၀၂၃
| လက်ရှိ
| {{age in years and days|2023|8|22}}
! style=&quot;background:{{party color|Cambodian People's Party}};&quot; |
| ကမ္ဘောဒီးယားပြည်သူ့ပါတီ
| ၂၀၂၃
| မာနက်
|-
! colspan=&quot;11&quot; |ရင်းမြစ်:&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://rulers.org/rulc1.html#cambodia|title=Cambodia|website=rulers.org|accessdate=20 June 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|first=Harris M.|last=Lentz|date=2013|title=Heads of States and Governments Since 1945|url=https://books.google.com/books?id=D6HKAgAAQBAJ|isbn=978-1-884964-44-2|pages=132–138|accessdate=20 June 2020|publisher=Taylor &amp; Francis Group}}&lt;/ref&gt;
|}


== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]</text>
      <sha1>6y2bnl4c5qumxxwj9p9oq8jlmanv9o0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291718</id>
    <revision>
      <id>1053472</id>
      <parentid>1053339</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:10:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053472</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4393" sha1="8b1z4nxgqk7fkjys26vh8pazpffgfma" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = Cultural: vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>8b1z4nxgqk7fkjys26vh8pazpffgfma</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053473</id>
      <parentid>1053472</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:10:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053473</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4414" sha1="s3nctwoqffp2o5buda067vsw2ehzc50" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>s3nctwoqffp2o5buda067vsw2ehzc50</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053474</id>
      <parentid>1053473</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:17:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* မူလအဆောက်အဦ */</comment>
      <origin>1053474</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6535" sha1="dgoc6glsafrl5ks7gmr6zgzg9z8ba90" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>dgoc6glsafrl5ks7gmr6zgzg9z8ba90</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053475</id>
      <parentid>1053474</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:18:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဗုံးကြဲခံရခြင်း */</comment>
      <origin>1053475</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6741" sha1="gzi36135abn1k840lc6gjx1qwh7k7lk" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>gzi36135abn1k840lc6gjx1qwh7k7lk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053481</id>
      <parentid>1053475</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:43:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဗုံးကြဲခံရခြင်း */</comment>
      <origin>1053481</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13377" sha1="2pqideqqh5bie4col2ce23dq2pbkcbt" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>2pqideqqh5bie4col2ce23dq2pbkcbt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053510</id>
      <parentid>1053481</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T06:34:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရုပ်ပုံ */</comment>
      <origin>1053510</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15941" sha1="d1wfqa14rw4bg8bzw03cby2e8zjvcdl" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|180° view of Hiroshima Peace Memorial Park. The Genbaku Dome can be seen in the center right of the image. The original target for the bomb was the T-shaped [[Aioi Bridge]] seen in the left of the image.}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|Products Exhibition Hall in its original condition (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|Hall, taken from Motoyasu Bridge (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|Nighttime photograph, 1921
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|Photograph in March 1929
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|Citizens of the city pass by the Hiroshima Peace Memorial on their way to a memorial ceremony on 6 August 2004
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|The Dome, photo taken from the southwest side
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|Distant view of the Dome; shot is taken from the Aioi Bridge
File:GenbakuDome02.jpg|Side view of the Hiroshima Peace Memorial
File:A-bomb dome closeup.jpg|Close up of the dome
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|Dome with plaque
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|Peace Dome, then and now
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|The Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome) at dusk
File:A-bomb dome.jpg|Genbaku Dome in 2007
File:A-bomb dome at night.jpg|Genbaku Dome at night
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|Genbaku Dome at night
File:Paper cranes.jpg|[[Origami crane]]s
File:Hiroshima dome.JPG|Hiroshima dome as seen from the memorial park
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|Overcast in the spring (May 2017)
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|Genbaku Dome in moonlight (November 2018)
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|The Cenotaph for the A-bomb Victims at Hiroshima Peace Memorial Park, with the Atomic Bomb Dome visible through the arch.
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|Atomic Bomb Dome pictured in 2020, 75 years after the bombing
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|Genbaku Dome seen from Orizuru Tower in 2019
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|The Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome) on the bank of the Motoyasu River, with the modern city skyline visible beyond, from the exact target - Aioi Bridge. 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>d1wfqa14rw4bg8bzw03cby2e8zjvcdl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053523</id>
      <parentid>1053510</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:14:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရုပ်ပုံ */</comment>
      <origin>1053523</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16283" sha1="cojisc67r289rxb00e0tzqw6kfybm8h" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|Products Exhibition Hall in its original condition (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|Hall, taken from Motoyasu Bridge (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|Nighttime photograph, 1921
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|Photograph in March 1929
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|Citizens of the city pass by the Hiroshima Peace Memorial on their way to a memorial ceremony on 6 August 2004
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|The Dome, photo taken from the southwest side
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|Distant view of the Dome; shot is taken from the Aioi Bridge
File:GenbakuDome02.jpg|Side view of the Hiroshima Peace Memorial
File:A-bomb dome closeup.jpg|Close up of the dome
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|Dome with plaque
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|Peace Dome, then and now
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|The Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome) at dusk
File:A-bomb dome.jpg|Genbaku Dome in 2007
File:A-bomb dome at night.jpg|Genbaku Dome at night
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|Genbaku Dome at night
File:Paper cranes.jpg|[[Origami crane]]s
File:Hiroshima dome.JPG|Hiroshima dome as seen from the memorial park
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|Overcast in the spring (May 2017)
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|Genbaku Dome in moonlight (November 2018)
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|The Cenotaph for the A-bomb Victims at Hiroshima Peace Memorial Park, with the Atomic Bomb Dome visible through the arch.
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|Atomic Bomb Dome pictured in 2020, 75 years after the bombing
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|Genbaku Dome seen from Orizuru Tower in 2019
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|The Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome) on the bank of the Motoyasu River, with the modern city skyline visible beyond, from the exact target - Aioi Bridge. 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>cojisc67r289rxb00e0tzqw6kfybm8h</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053524</id>
      <parentid>1053523</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:23:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရုပ်ပုံ */</comment>
      <origin>1053524</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16880" sha1="o5thkss6zschz23o5cistaliwmp0h1u" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|The Dome, photo taken from the southwest side
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|Distant view of the Dome; shot is taken from the Aioi Bridge
File:GenbakuDome02.jpg|Side view of the Hiroshima Peace Memorial
File:A-bomb dome closeup.jpg|Close up of the dome
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|Dome with plaque
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|Peace Dome, then and now
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|The Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome) at dusk
File:A-bomb dome.jpg|Genbaku Dome in 2007
File:A-bomb dome at night.jpg|Genbaku Dome at night
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|Genbaku Dome at night
File:Paper cranes.jpg|[[Origami crane]]s
File:Hiroshima dome.JPG|Hiroshima dome as seen from the memorial park
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|Overcast in the spring (May 2017)
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|Genbaku Dome in moonlight (November 2018)
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|The Cenotaph for the A-bomb Victims at Hiroshima Peace Memorial Park, with the Atomic Bomb Dome visible through the arch.
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|Atomic Bomb Dome pictured in 2020, 75 years after the bombing
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|Genbaku Dome seen from Orizuru Tower in 2019
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|The Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome) on the bank of the Motoyasu River, with the modern city skyline visible beyond, from the exact target - Aioi Bridge. 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>o5thkss6zschz23o5cistaliwmp0h1u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053528</id>
      <parentid>1053524</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:42:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ဗုံးကြဲခံရခြင်း */</comment>
      <origin>1053528</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17014" sha1="puqkoal5zeimt8gqt2sou4593nywvz8" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|The Dome, photo taken from the southwest side
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|Distant view of the Dome; shot is taken from the Aioi Bridge
File:GenbakuDome02.jpg|Side view of the Hiroshima Peace Memorial
File:A-bomb dome closeup.jpg|Close up of the dome
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|Dome with plaque
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|Peace Dome, then and now
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|The Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome) at dusk
File:A-bomb dome.jpg|Genbaku Dome in 2007
File:A-bomb dome at night.jpg|Genbaku Dome at night
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|Genbaku Dome at night
File:Paper cranes.jpg|[[Origami crane]]s
File:Hiroshima dome.JPG|Hiroshima dome as seen from the memorial park
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|Overcast in the spring (May 2017)
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|Genbaku Dome in moonlight (November 2018)
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|The Cenotaph for the A-bomb Victims at Hiroshima Peace Memorial Park, with the Atomic Bomb Dome visible through the arch.
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|Atomic Bomb Dome pictured in 2020, 75 years after the bombing
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|Genbaku Dome seen from Orizuru Tower in 2019
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|The Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome) on the bank of the Motoyasu River, with the modern city skyline visible beyond, from the exact target - Aioi Bridge. 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>puqkoal5zeimt8gqt2sou4593nywvz8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053529</id>
      <parentid>1053528</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရုပ်ပုံ */</comment>
      <origin>1053529</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18702" sha1="0n8uq5dxx5g20y6ufv0abhs9o9bm643" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>0n8uq5dxx5g20y6ufv0abhs9o9bm643</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053530</id>
      <parentid>1053529</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T11:56:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြင်ပလင့်များ */</comment>
      <origin>1053530</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19356" sha1="949qs59knsse8o89xcu6eujtmljxd57" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>949qs59knsse8o89xcu6eujtmljxd57</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291720</id>
    <revision>
      <id>1053389</id>
      <timestamp>2026-09-16T13:55:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; {{Commons category|Diseases and disorders due to viruses}}  [[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053389</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="123" sha1="5dk0ao9dh60dvoxyprzh9rw6jztc3xz" xml:space="preserve">
{{Commons category|Diseases and disorders due to viruses}}

[[ကဏ္ဍ:ကူးစက်ရောဂါများ]]</text>
      <sha1>5dk0ao9dh60dvoxyprzh9rw6jztc3xz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:နည်းပညာ သမိုင်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291721</id>
    <revision>
      <id>1053398</id>
      <timestamp>2026-09-16T14:06:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; {{Commons cat|History of technology}}    [[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053398</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="80" sha1="r8hkmsiqn4x2ky1t5s342jldqcp2plo" xml:space="preserve">
{{Commons cat|History of technology}}


[[ကဏ္ဍ:နည်းပညာ]]</text>
      <sha1>r8hkmsiqn4x2ky1t5s342jldqcp2plo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dextereoger</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291722</id>
    <revision>
      <id>1053411</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1053411</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8544" sha1="o6x5b367nrc2dm6up8izt9ss9cu73hu" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Dextereoger ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၂၂၊ ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>o6x5b367nrc2dm6up8izt9ss9cu73hu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-50244-27</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291723</id>
    <revision>
      <id>1053412</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:22:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1053412</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8552" sha1="i9wdxw3j9j7d0tjxf3umq00bue87dck" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-50244-27 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၂၂၊ ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>i9wdxw3j9j7d0tjxf3umq00bue87dck</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:နျူကလီးယား စွမ်းအား</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291724</id>
    <revision>
      <id>1053414</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:25:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Cat main}} {{commons category|Nuclear power}}  [[ကဏ္ဍ:နျူကလီးယား နည်းပညာ]] [[ကဏ္ဍ:စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်း]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053414</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="203" sha1="03b5qkp20fc28j0wr84yibmma29yczs" xml:space="preserve">{{Cat main}}
{{commons category|Nuclear power}}

[[ကဏ္ဍ:နျူကလီးယား နည်းပညာ]]
[[ကဏ္ဍ:စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်း]]</text>
      <sha1>03b5qkp20fc28j0wr84yibmma29yczs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နျူကလီးယား စွမ်းအား</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291725</id>
    <redirect title="နျူကလီးယားစွမ်းအား" />
    <revision>
      <id>1053415</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>စာမျက်နှာကို [[နျူကလီးယားစွမ်းအား]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053415</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="4epsjij34e8p0kdtwqzp3v9syurju48" xml:space="preserve">#Redirect[[နျူကလီးယားစွမ်းအား]]</text>
      <sha1>4epsjij34e8p0kdtwqzp3v9syurju48</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291726</id>
    <revision>
      <id>1053419</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:34:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons category|Nuclear reactors}} {{Cat main|နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို}}   [[ကဏ္ဍ:နျူကလီးယား စွမ်းအား]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053419</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="199" sha1="tkbj2og8fuctfrewm3o21aeogbb7cvb" xml:space="preserve">{{Commons category|Nuclear reactors}}
{{Cat main|နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို}}


[[ကဏ္ဍ:နျူကလီးယား စွမ်းအား]]</text>
      <sha1>tkbj2og8fuctfrewm3o21aeogbb7cvb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အီးမေးလ်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291727</id>
    <revision>
      <id>1053429</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:54:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Cat main}} {{cat diffuse}} {{Commons cat|E-mail}}   [[ကဏ္ဍ:အင်တာနက်]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053429</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="364nudi5kdmhvg0r8hsms222dmtirtk" xml:space="preserve">{{Cat main}}
{{cat diffuse}}
{{Commons cat|E-mail}}


[[ကဏ္ဍ:အင်တာနက်]]</text>
      <sha1>364nudi5kdmhvg0r8hsms222dmtirtk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အင်တာနက် သမိုင်း</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291728</id>
    <revision>
      <id>1053430</id>
      <timestamp>2026-09-16T15:55:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons category|Internet history}} {{Cat main}}   [[ကဏ္ဍ:အင်တာနက်]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053430</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="94" sha1="2ksw329q4pleu1d0a01ci12wgtz7s9l" xml:space="preserve">{{Commons category|Internet history}}
{{Cat main}}


[[ကဏ္ဍ:အင်တာနက်]]</text>
      <sha1>2ksw329q4pleu1d0a01ci12wgtz7s9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ် လုံခြုံရေး</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291729</id>
    <revision>
      <id>1053437</id>
      <timestamp>2026-09-16T16:21:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons cat|Electrical safety}}  [[ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="76" sha1="ps8gjxdkpexui8tkis9isu6adfoyapg" xml:space="preserve">{{Commons cat|Electrical safety}}

[[ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်]]</text>
      <sha1>ps8gjxdkpexui8tkis9isu6adfoyapg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:GodswillSE</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291730</id>
    <redirect title="အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Uduak123" />
    <revision>
      <id>1053443</id>
      <timestamp>2026-09-16T17:22:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mfield</username>
        <id>138184</id>
      </contributor>
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:GodswillSE]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Uduak123]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/GodswillSE|GodswillSE]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/Uduak123|Uduak123]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>1053443</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="90" sha1="m4lt8fwnl6wk7b7qnbk9opn897mn8fa" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Uduak123]]</text>
      <sha1>m4lt8fwnl6wk7b7qnbk9opn897mn8fa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၇</title>
    <ns>100</ns>
    <id>291731</id>
    <revision>
      <id>1053463</id>
      <timestamp>2026-09-17T02:29:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; {{Current events|year=2026|month=09|day=17|content=  &lt;!-- All news items below this line --&gt;   &lt;!-- All news items above this line --&gt;}}&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053463</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="bqceul82uk6np7bc5z33cvxszzggbdz" xml:space="preserve">
{{Current events|year=2026|month=09|day=17|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>bqceul82uk6np7bc5z33cvxszzggbdz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆွေးနွေးချက်:ကျင်ဂနိုင်ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်</title>
    <ns>1</ns>
    <id>291732</id>
    <revision>
      <id>1053476</id>
      <timestamp>2026-09-17T05:19:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;ဤစာမျက်နှာ၏ ရည်ညွှန်းကျေးရွာမှာ ကျင်ဂနိုင်ရွာ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ကြိမ်ဂနိုင်ရွာ မဟုတ်ပါ။ ကြိမ်ဂနိုင်ရွာမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၊ န...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053476</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="729" sha1="qoawh615072mp4b6uk1t4waiuprzq3u" xml:space="preserve">ဤစာမျက်နှာ၏ ရည်ညွှန်းကျေးရွာမှာ ကျင်ဂနိုင်ရွာ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ကြိမ်ဂနိုင်ရွာ မဟုတ်ပါ။ ကြိမ်ဂနိုင်ရွာမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ရွာတစ်ရွာ သီးသန့်ရှိပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:ပရဟိတ|ပရဟိတ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ပရဟိတ|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၁၉၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>qoawh615072mp4b6uk1t4waiuprzq3u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053482</id>
      <parentid>1053476</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T05:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053482</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1274" sha1="4gv1w006cogwz590mcwtsbz62iu7x8u" xml:space="preserve">==ရွာအမည်==
ဤစာမျက်နှာ၏ ရည်ညွှန်းကျေးရွာမှာ ကျင်ဂနိုင်ရွာ ဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ကြိမ်ဂနိုင်ရွာ မဟုတ်ပါ။ ကြိမ်ဂနိုင်ရွာမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ရွာတစ်ရွာ သီးသန့်ရှိပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:ပရဟိတ|ပရဟိတ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ပရဟိတ|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၁၉၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
:ဟုတ်ကဲ့။ ဆောင်းပါးအမည်ကို ပြောင်းလိုက်ပါပြီ။ ကျေးဇူးပါ။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၄၈၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>4gv1w006cogwz590mcwtsbz62iu7x8u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mine Ah Naing(MTT)</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291733</id>
    <revision>
      <id>1053477</id>
      <timestamp>2026-09-17T05:23:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1053477</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8551" sha1="g8pcxdiz75rbp7dtec0xyi4jnglbm0w" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mine Ah Naing(MTT) ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၅:၂၃၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>g8pcxdiz75rbp7dtec0xyi4jnglbm0w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ထန်းကုန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291736</id>
    <revision>
      <id>1053503</id>
      <timestamp>2026-09-17T06:17:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ထန်းကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ထန်းကုန်းရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ထန်းကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053503</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="ircq31351hmt2ac77kkl18rxbs37lmx" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ထန်းကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ထန်းကုန်းရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ထန်းကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၆၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.184425327639072| 96.29615241878614|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>ircq31351hmt2ac77kkl18rxbs37lmx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ဆင်ဂွေရွာသစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291737</id>
    <revision>
      <id>1053504</id>
      <timestamp>2026-09-17T06:19:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ဆင်ဂွေရွာသစ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ဆင်ဂွေရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ဆင်ဂွေရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053504</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="946" sha1="pc8egtbs0cd26qz8noww2173lwbb4c3" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ဆင်ဂွေရွာသစ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ဆင်ဂွေရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ဆင်ဂွေရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၂၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.16033969043104| 96.41180837803634|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>pc8egtbs0cd26qz8noww2173lwbb4c3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ထိပ်ပေါက်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291738</id>
    <revision>
      <id>1053505</id>
      <timestamp>2026-09-17T06:22:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ထိပ်ပေါက်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ထိပ်ပေါက်ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ထိပ်ပေါက်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053505</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="esas32yqudo5pme26jdtm64x0op47my" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ထိပ်ပေါက်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ထိပ်ပေါက်ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ထိပ်ပေါက်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.195467990487682| 96.40588322870818|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>esas32yqudo5pme26jdtm64x0op47my</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ရသေ့ဆိပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291739</id>
    <revision>
      <id>1053508</id>
      <timestamp>2026-09-17T06:32:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ရသေ့ဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ရသေ့ဆိပ်ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ရသေ့ဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053508</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="947" sha1="q5vhvw2ahw0t6t0za1jywwj8s0q1lax" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ရသေ့ဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ရသေ့ဆိပ်ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ရသေ့ဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၈၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.374691001193845| 96.29853368499656|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>q5vhvw2ahw0t6t0za1jywwj8s0q1lax</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - အေးကြီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291740</id>
    <revision>
      <id>1053509</id>
      <timestamp>2026-09-17T06:34:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - အေးကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[အေးကြီး (အထက်)ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|အေးကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053509</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="952" sha1="4sq3ed4zw2a1oqfw5mfotkx4hdujeot" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - အေးကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[အေးကြီး (အထက်)ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|အေးကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၄၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.43260793703804| 96.29286884986868|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>4sq3ed4zw2a1oqfw5mfotkx4hdujeot</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Khunhtikeaung</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291741</id>
    <revision>
      <id>1053519</id>
      <timestamp>2026-09-17T10:24:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1053519</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8546" sha1="muwqje8upm3ibm1vxafqr1i8x80qddc" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Khunhtikeaung ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၀:၂၄၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>muwqje8upm3ibm1vxafqr1i8x80qddc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-50235-09</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291742</id>
    <revision>
      <id>1053526</id>
      <timestamp>2026-09-17T11:24:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1053526</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8552" sha1="hatgqa01bmjds8a6i5t62dj9d3dzp8k" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-50235-09 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၁:၂၄၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>hatgqa01bmjds8a6i5t62dj9d3dzp8k</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>