ဆူနာမီ

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="my">
  <siteinfo>
    <sitename>ဝီကီပီးဒီးယား</sitename>
    <dbname>mywiki</dbname>
    <base>https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.20</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">မီဒီယာ</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">အထူး</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">အသုံးပြုသူ</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">ဖိုင်</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">ဖိုင် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">တမ်းပလိတ်</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">အကူအညီ</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">အကူအညီ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">ကဏ္ဍ</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">မုခ်ဝ</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">စာမူကြမ်း</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">မော်ဂျူး</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက်</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ဆူနာမီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4068</id>
    <revision>
      <id>1053624</id>
      <parentid>814507</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053624</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32024" sha1="2f1c12wuh4w6ltunnr3n5k4oz4uga3f" xml:space="preserve">[[File:2004-tsunami.jpg|right|thumb|[[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်၌ ဆူနာမီမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခဲ့ခြင်း]]

'''ဆူနာမီ''' ({{lang-en|tsunami}}; {{lang-ja|津波}}၊ {{IPA-en|/suːˈnɑːmi/ သို့မဟုတ် /tsuːˈnɑːmi/}}; အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ''ဆိပ်ကမ်း ပင်လယ်ရေလှိုင်း''  သို့မဟုတ် ''ပင်လယ် ဒီရေလှိုင်း'') သည် [[သမုဒ္ဒရာ]]တစ်ခု သို့မဟုတ် ကြီးမားသော ရေအိုင်တစ်ခု ကဲ့သို့သော ထုထည်ကြီးမားသည့် ရေအစုအဝေး ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေလှိုင်းအတွဲ (ဆူနာမီ ရေလှိုင်းမီးရထားတွဲဟုလည်းခေါ် ဆိုသည်) ဖြစ်သည်။ ဆူနာမီမုန်တိုင်းကြီးများသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် မကြာခဏကျရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့ကာ အရေအတွက် မှာ အကြိမ်ပေါင်း ၁၉၅ ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းမှတ်ရာများတွင် တွေ့ရှိကြရသည်။ ရေထုထည် ပမာဏ အင်အားများစွာ ပါဝင်မှုကြောင့် အဆိုပါဆူနာမီ မုန်တိုင်းကြီးသည် ကမ်းခြေနေရာများကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ပြီး၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု မှာလည်း များပြားနိုင်ပေသည်။ သေဆုံးမှုသည် မြင့်မားနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် လှိုင်းလုံးကြီးများသည် လူသားများပြေးလွှားနိုင်ခြင်းထက် ပို၍ မြန်ဆန်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

[[ငလျင်လှုပ်ခြင်း|မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း]]၊ [[မီးတောင်]]ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် အခြားသော ရေအောက်ပေါက်ကွဲမှုများဖြစ်ခြင်း၊ (ပင်လယ်ပြင်တွင် နျူကလီယား ကျယ်လောင်စွာ မြည်ဟီးပေါက်ကွဲသကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း)၊ မြေပြိုခြင်း၊ အခြားသော ထုထည်ကြီးမားသည့် လှုပ်ရှားမှုများဖြစ်ခြင်း၊ ကြယ်ပျံကြီးများ ကမ္ဘာမြေပြင်သို့ လာရောက် တိုက်သကဲ့သို့ဖြစ်ခြင်း နှင့်အခြားသော ရေပေါ်ရေအောက် အနှောင့်အယှက်များ အားလုံးတို့တွင် ဆူနာမီမုန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်ရန် အလား အလာများ ရှိသည်။

ဂရိ (Greek) လူမျိုး သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော သူဆင်ဒိုက် (Thucydides) သည် ဆူနာမီ မုန်တိုင်းကြီး ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းမှာ ရေအောက်ကြမ်းပြင်ရှိ မြေငလျင်လှုပ်ရှားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ပထမဆုံး ပြောဆို ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆူနာမီ မုန်တိုင်း၏ သဘာဝ အပေါ်နားလည်မှု သဘောထားမှာ ၂၀ ရာစုနှစ်ထိ သေး သိမ်နေခဲ့ပြီး ယခု အချိန်အထိ အဆိုပါ အကြောင်းအရာကို သုတေသန ပြုလုပ်နေဆဲပင် ရှိကြပါသေးသည်။ [[ဘူမိဗေဒ]]၊ [[ပထဝီဝင်]] ၊ [[အဏ္ဏဝါဗေဒ]]ဆိုင်ရာ အစောပိုင်း စာအုပ်စာတမ်းများ၌လည်း ဆူနာမီကို &quot;ငလျင်လှုပ်သော ပင်လယ် လှိုင်းများ&quot;ဟု ရည်ညွှန်းကြသည်။ 

လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ကဲ့သို့သော အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည့် အချို့သော မိုးလေဝသ အခြေ အနေများသည် မက်တီအိုဆူနာမီ (meteotsunami) ဟုခေါ်ဆိုသော တစ်ရှိန်ထိုးမုန်တိုင်းဖြစ်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ် စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ဒီရေကို သာမန်ထက် မီတာအတော်များများ မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ လေဖိအားနည်ရပ်ဝန်း ၏အလယ်ဗဟို အတွင်းရှိ နိမ့်ကျသော လေထုဖိအားမှ အစားထိုး - ရောက်ခြင်း ထွက်ပေါ်လာသည်။ ၎င်းလှိုင်း လုံးကြီး များသည် ကမ်းခြေအထိ ရွေ့လျားလာပြီး မြေဧရိယာအတော်များများကို ရေဖြင့်လွှမ်းမိုးလိုက် ပါသည်။ အဆိုပါ လှိုင်းလုံးကြီးများသည် ဆူနာမီ (မဟုတ်သော်လည်း) ၎င်းနှင့် ဆင်တူဖြစ်ကာ ထိုကဲ့သို့သော လှိုင်းလုံး ကြီးမျိုး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလအတွင်းက ကျရောက်ခဲ့သည်။

== ဆူနာမီဖြစ်ရသော အကြောင်းရင်းများ ==
[[File:Tsunami comic book style.png|right|thumb|ဆူနာမီအများစုသည် ရေထုအောက်ပိုင်း မြေငလျင် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းဖြစ်သည်။]]

တစ်နေရာတည်း၌ဆုံသော သို့မဟုတ် ပျက်စီးစေသော ကျောက်ထုလွှာကြီးများ၏ နယ်နိမိတ်သည် ရုတ်တရက် ရွေ့လျားပြီး အပေါ်တွင်ဖုံးလွှမ်းနေသော ရေထုကို ဒေါင်လိုက်အနေအထားဖြင့် အစားထိုး ဝင်ရောက်နေရာယူ သောအခါ ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်နေရာထဲမှခွဲဖြာထွက်သော သို့မဟုတ် ရှေးကျသည့် ကျောက်ထုလွှာကြီးများ၏ နယ်နိမိတ်များတွင် မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါ။ ဤအရာသည် အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ရှေးကျ သည့် ကျောက်ထုလွှာကြီးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရေတိုင်၏ ဒေါင်လိုက်အစား နေရာယူခြင်းကို အနှောင့်အယှက် မပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အနိမ့်ပိုင်းဇုံနှင့် ဆက်စပ်နေသော ငလျင်များသည် ဆူနာမီ အများစုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ 
ဆူနာမီများတွင် သေးငယ်သော ကမ်းလွန် လွှဲခွင်(လှိုင်းအမြင့်) နှင့် အလွန်ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျား (ကီလို မီတာ ရာပေါင်းများစွာ အထိရှည်လျားလေ့ရှိပြီး) ကြောင့်ပင် ပင်လယ်ပြင်၌ ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းတို့ ဖြတ် သန်းသွားသည်ကို မသိလိုက်နိုင်ပဲရှိတတ်ကြပြီး ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်တွင် မူလကထက် ၃၀၀ မီလီမီတာ (၁၂ လက်မ) ခန့်သာမြင့်တက်သော လှိုင်းတံပိုးထခြင်း အနည်းငယ်သာဖြစ်ပေါ်သည်။ ဆူနာမီလှိုင်းများ ကမ်း စပ်ရေတိမ်ပိုင်းသို့ရောက်လာသောအခါ ရေမျက်နှာပြင်မြင့်တက်လာပြီး၊ အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော ပင်လယ် ရေတိမ်ပိုင်း လှိုင်းရိုက်ခတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ဖြစ်စေသည်။ မည်မျှပင်သေးငယ်သော ဒီရေပင်ဖြစ်သော်လည်း ကမ်း ခြေဧရိယာများတွင် ရေလွှမ်းမိုးမှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ဆူနာမီတစ်ခုသည် မည်သည့်ဒီရေ အခြေအနေမျိုး တွင်မဆိုဖြစ် ပွားနိုင်သည်။ 


== ခုနှစ်အလိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သောဆူနာမီလှိုင်းများ ==
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်နေ့တွင် ရစ်ချ်တာစကေး (Richter Scale) ပမာဏ ၇.၈ ရှိ သည့် မြေငလျင် တစ်ခု သည် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]] အလက်စကားပြည်နယ် (Alaska) ရှိ အလူတီယန်ကျွန်းစု (Aleutian Islands ) အနီး၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အတွက် ၁၄ မီတာ (၄၆ ပေ) မြင့်သော ဆူနာမီလှိုင်းလုံးကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ဟာဝိုင်ယီကျွန်း (Hawaii) ရှိ ဟီလို (Hilo) အရပ်ကို ရေလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ မြေငလျင် လှုပ်ရှားမှုမျိုးဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော [[ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]] (Pacific Ocean)၏ ကြမ်းပြင်သည် အလက်စကားပြည်နယ် အောက်သို့ အနည်းငယ် နိမ့်ဆင်းသွားသည်။

လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ခန့်တွင် စတိုးဂါ (Storegga)၊ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂရန်းဘန့်(ခ်) (Grand Banks)၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ပါပူးဝါး နယူး ဂီနီ (Papua New Guinea) တပ်ပင် (Tappin) ၂၀၀၁ ခုနှစ် တို့သည် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဆုံသောနယ်နိမိတ်များ၏ အဝေးနေရာများတွင် ဖြစ်ပွားသော ဆူနာမီတိုက်ခတ်မှု ဥပမာ များပင်ဖြစ်သည်။ ဂရန်းဘန့်(ခ်) နှင့် ပါပူးဝါး နယူး ဂီနီ တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဆူနာမီများသည် အနည်အနှစ်များကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေသည့် မြေငလျင်များမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအနည်အနှစ်များအား သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ရွေ့လျားစီးဝင်စေခြင်းဖြင့် ဆူနာမီ မုန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာစေ ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာကျော်ဖြတ်သည့် အကွာအဝေးများကို ဆက်လက်၍ မသွားမီ ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။

စတိုးဂါတွင် ဖြစ်ပေါ်သော အနည်အနှစ်များ ဆုံးရှုံးရသည်မှာ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ကိုမူ ရှင်းလင်းစွာ မသိရှိရသေးပါ။ အဆိုပါအကြောင်းရင်းများတွင် ပါဝင်သော ဖြစ်နိုင်ချေများမှာ အနည်အနှစ်များ ပို၍များပြားစွာ စုပုံလာခြင်း၊ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေဓာတ်ပါဝင်သည့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်ခြင်း (methane (မီသိန်း) စသည်) တို့ ဖြစ်သည်။ 

၁၉၆၀ ခုနှစ် ဗာဒီးဗီးယား မြေငလျင် (Valdivia earthquake) (Mw 9.5) (19:11 hrs UTC) ၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ် အလက်စကား မြေငလျင် (Alaska earthquake) (Mw 9.2) နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]] မြေငလင် (Indian Ocean earthquake)(Mw 9.2) (00:58:53 UTC) တို့သည် မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အင် အားပြင်းထန်သော ကြီးမားသည့်တွန်းကန်ခြင်း မြေငလျင် ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာကြီးများ တစ်ခုလုံးကို ကျော်ဖြတ်သွားနိုင်သည့် ဆူနာမီများ (teletsunamis (တယ်လီဆူနာမီများ) ဟု လူသိများကြသည်) ကို ဖြစ်ပွားစေသည်။ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်ပေါ်သော (Mw 4.2) ရှိ အင်အားနည်းသော မြေငလျင် များသည် ဆူနာမီများ (ဒေသ နှင့် နယ်မြေဆိုင်ရာ ဆူနာမီများဟု ခေါ်ကြသည်) ကို ဖြစ်ပွားစေပြီး ၎င်းတို့သည် အနီးအနားရှိ ကမ်းခြေတို့ကိုသာ မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း ဖျက်ဆီးပစ် နိုင်သည်။ 

၁၉၅၀ ခုနှစ်များအတွင်း ယခင်က ဖြစ်ခဲ့သည်ထက် ပိုမိုကြီးမားသော ဆူနာမီများသည် မြေပြိုခြင်း၊ မီးတောင် ပေါက်ကွဲခြင်း ( ဥပမာ စံတော်ရီနီ (Santorini) နှင့် ကရာကတ်တို (Krakatau) ) နှင့် ရေနှင့်ထိတွေ့သောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော သက်ရောက်မှု အဖြစ်အပျက်များကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထိုအခြေအနေများက ရေထုအစိုင်အခဲ ထုထည်ကြီးအား လျင်မြန်စွာ အစားထိုး နေရာဝင်ယူသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကျရောက်လာသော အပိုင်းအစများမှ စွမ်းအင် သို့မဟုတ် ရေထုသို့ ပြန့်ကားခြင်းကူး ပြောင်းသည့် နှုန်းသည် ရေမှစုပ်ယူနိုင်သော နှုန်းထက်ပိုမိုမြန်ဆန်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မီဒီယာမှ ၎င်းတို့ကို မဂ္ဂါဆူနာမီ (megatsunami - ကြီးမားသော ဆူနာမီ) ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်။

ထိုနည်းလမ်းများကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ဆူနာမီများသည် သမုဒ္ဒရာချင်း ဖြတ်ကျော်သော ဆူနာမီမုန်တိုင်း ကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ရေပြင်အကျယ်အဝန်းအနည်းငယ်သာ သက်ရောက်မှုရှိသဖြင့် ပြိုကွဲမှုမှာ မြန်ဆန်ပြီး အဝေးနေရာရှိ ကမ်းခြေများကို ထိခိုက်မှု အလွန်နည်းပါးပါသည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်များကြောင့် ပို၍ ကြီးမားသော ဒေသတွင်း ဂယက်လှိုင်းပြင်းများ ဖြစ်သည့် ဆော်လစ်တန် (solitons) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် လစ်တူယာ ပင်လယ်အော် (Lituya Bay) ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော မြေပြိုကျမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လှိုင်း လုံးကြီးများသည် ကနဦး၌ ၅၂၄ မီတာ (၁၇၁၉ ပေ) ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ သို့သော် အလွန်ကြီးမားသော မြေပြိုကျမှုသည် မဂ္ဂါဆူနာမီကို ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး သမုဒ္ဒရာချင်း ဆက်စပ်နေသည့် အကွာအဝေးနေရာသို့တိုင် ရောက်ရှိနိုင်သော်လည်း ထိုအယူအဆကို အထောက်အပံ့ပေးရန် ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ မရှိပေ။ 

&lt;gallery&gt;
File:Tsunami4.JPG|1. ဆူနာမီအများစုမှာ ပင်လယ်ရေအောက် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာ ရေအောက်ကြမ်းပြင်အလွှာကို နေရာရွေ့စေပြီး ရေထုကို အထက်သို့ တွန်းပို့ ပေးသည်။
File:Tsunami3.JPG|2. ဆူနာမီသည် ရေအောက်ရှိ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းမှ ချော်ရည်များကို သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ တွန်းထုတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
File:Tsunami5.JPG|3. သမုဒ္ဒရာ၏ နက်ရှိုင်းသောနေရာမှ ဓာတ်ငွေ့ပူဖေါင်းများ ပေါက်ထွက်လာခြင်းသည် ဆူနာမီကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။
&lt;/gallery&gt;

== မြေငလျင်လှုပ်ခြင်းကြောင့် ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်စေခြင်း ==
ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်စေသော မြေငလျင် လှုပ်မှုများမှာ အကယ်၍ 
#ရေထု၏ အောက်ဘက်နေရာ၌ ငလျင်လှုပ်မှုဖြစ်ပွားလျှင်၊
#ငလျင်သည်အင်အားအသင့်အတင့် သို့မဟုတ် အင်အားပြင်းထန်လျှင်၊ နှင့်
#ငလျင်လှုပ်မှုသည်ပမာဏကြီးမားသော ရေထုများနေရာရွေ့လျားစေလျှင်

&lt;gallery&gt;
File:Eq-gen1.svg|မြေငလျင်မလှုပ်မီ tectonic (တက်တိုးနစ်)ကျောက်လွှာထု နယ်နိမိတ် ပုံ။
File:Eq-gen2.svg|ဆွဲဆန့်အားအောက်တွင် ခုံးထွက်နေသော ကျောက်လွှာထုများ ကျော်၍ထပ်ခြင်းသည် tectonic(တက်တိုးနစ်) ကျောက်လွှာထုမြင့်တက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
File:Eq-gen3.svg|ကျောက်လွှာထုများ ချော်ခြင်း သည် ကျွံဝင်ခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး စွမ်းအင်များကို ရေထုထဲသို့ ထုတ်လွှတ်သည်။
File:Eq-gen4.svg|ထုတ်လွှတ်သောစွမ်းအင်မှ ဆူနာမီလှိုင်းများဖြစ်ပေါ်စေသည်။
&lt;/gallery&gt;

== သွင်ပြင်လက္ခဏာများ ==
[[File:Propagation_du_tsunami_en_profondeur_variable.gif|right|thumb|လှိုင်းများသည် ရေတိမ်ပိုင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ အရှိန်လျော့နည်းလာပြီး ၎င်း၏လွှဲခွင် (အမြင့်)ကို တိုးလာစေသည်။]]
[[File:Tsunami2.JPG|right|thumb|လှိုင်းများသည် မြေပြင်နှင့် ထိတွေ့မိသောအခါ ပို၍နှေးကွေးလာပြီး အရွယ် အစားကြီး မားလာသည်။ အကြီးဆုံးလှိုင်းများသာလျှင် ထိပ်ဦးစွန်း၌ အချွန်ပုံသဏ္ဌာန်များဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။]]

နေ့စဉ် လေကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သောလှိုင်းများ၏ လှိုင်းအလျားသည် (ထိပ်ပိုင်းတစ်ခုမှ အခြား ထိပ်ပိုင်း တစ်ခုသို့) ၁၀၀ မီတာ (၃၃၀ ပေ) နှင့် အကြမ်းအားဖြင့် အမြင့် ၂ မီတာ (၆.၆ ပေ) ရှိသည်။ ဆူနာမီတစ်ခုသည် အလွန်နက်သော ပင်လယ်တွင်မူ လှိုင်းအလျားမှာ ၂၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀ မိုင်) ခန့်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော လှိုင်းမျိုးသည် တိုက် ခတ်မှု တစ်နာရီလျှင် ၈၀၀ ကီလိုမီတာ (တစ်နာရီလျှင်မိုင် ၅၀၀) ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလွန်ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျားကြောင့် မည်သည့်နေရာ၌မဆို စက်ဝန်းတစ်ပတ်ပြည့်ရန် အချိန်မှာ ၂၀ သို့မဟုတ် ၃၀ မိနစ်အထိ ကြာတတ်ပြီး လွှဲခွင်မှာ ၁ မီတာ (၃.၃ ပေ) ခန့် သာရှိသည်။ ထိုအရာသည် နက်ရှိုင်းသော ရေပြင်ပေါ်တွင် ဆူနာမီ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရန်ခက်ခဲပြီး သင်္ဘောများသည် အဆိုပါလှိုင်းတို့ ဖြတ်သန်းသွားခြင်း ကို သိနိုင်ခဲပါသည်။

ဆူနာမီသည် ကမ်းခြေသို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်လာသောအခါ ရေများပို၍ တိမ်လာကာ သောင်တိမ်ပိုင်းသို့ ရိုက် ခတ်သည့်လှိုင်းသည် လှိုင်းများကို ဖိပြီး လှိုင်း၏အရှိန်အဟုန်သည် တစ်နာရီလျှင် ၈၀ ကီလိုမီတာ (တစ်နာရီ လျှင်မိုင် ၅၀) ဖြစ်လာပြီး ၎င်း၏ လှိုင်းအလျားသည်လည်း ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အောက် လျော့လာ၍ ၎င်း၏ လွှဲခွင်မှာ ပို၍ မြင့်မားလာကာ သိသာ ထင်ရှားလာသည်။ သို့သော် လှိုင်းများတွင် ထိုကဲ့သို့ ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျား တစ်ခုရှိနေသေး၍ ဆူနာမီသည် အမြင့်ဆုံး အနေအထားသို့ ရောက်ရှိရန် အချိန်မှာ မိနစ်ပိုင်းခန့် ကြာဦးမည်ဖြစ်သည်။ အလွန်ကြီးမားသော ဆူနာမီမုန်တိုင်းမတစ်ပါး လှိုင်းများသည် (ကမ်းခြေသို့တိုက်ခတ် သောလှိုင်းများကဲ့သို့) ကွဲပျောက်လွင့်စဉ်မသွားသော်လည်း ဖောက်ထွင်းစီးဝင်မှု လျင်မြန်သော ဒီရေစီးကြောင်း နှင့်တူသည်။ ရေနက်သော နေရာများနှင့် ကပ်လျက်ရှိသော ပင်လယ်အော်များ၊ ကမ်းရိုးတန်းများ နေရာများ သည် ဆူနာမီကို မတ်စောက်သော အက်ကွဲကြောင်းမျက်နှာစာနှင့် လှေကားထစ်များသဖွယ် လှိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ထပ်မံ၍ ပုံဖော်နိုင်သည်။ 

ဆူနာမီ လှိုင်းအမြင့်ဆုံးသည် ကမ်းခြေသို့ ရောက်ရှိသောအခါ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ပင်လယ်ပြင်၏ ရေမျက် နှာပြင် ယာယီမြင့်တက် ခြင်းကို အရှိန်ယူခြင်း ဟူ၍ သတ်မှတ်သည်။ အရှိန်ယူခြင်းကို ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ရည်ညွှန်းချက်၏ အထက်တွင် မီတာဖြင့် တိုင်းတာသည်။ ကြီးမားသော ဆူနာမီမုန်တိုင်း၏ လှိုင်းလုံးများ သည် အချိန်ကာလတစ်ခုတွင် တစ်လုံးပြီးတစ်လုံး ဆက်လက်၍ ဖြစ်ပေါ်ပြီး လှိုင်းခေါင်းဖြူများ အကြားတွင် သိသာ ထင်ရှားသော အချိန်ကာလအတိုင်းအတာတစ်ခု အထိကြာမြင့်သည်။ ကမ်းခြေသို့ ပထမဦးဆုံး ရောက် ရှိလာသော လှိုင်းလုံးသည်အမြင့်ဆုံး အရှိန်ယူခြင်းသို့ မရောက်ရှိနိုင်ပါ။

၈၀ % သော ဆူနာမီများသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော်လည်း ထိုမျှမကဘဲ ရေကန်များ အပါအဝင် ရေထုထည်ကြီးမားသော နေရာများတွင်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသေးသည်။ မြေပြိုခြင်းများ ဖြစ်သောအခါတွင် လည်းကောင်း၊ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းများနှင့် ကြယ်ပျံကြီးများ ကျရောက်သော အခါတွင် လည်းကောင်း၊ မြေငလျင် လှုပ်ရှားသောအခါတွင်လည်းကောင်း ဆူနာမီမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်သည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://nctr.pmel.noaa.gov/Mov/DART_04.swf Animation of DART tsunami detection system]
* [http://ifmaxp1.ifm.uni-hamburg.de/tsunami.shtml Can HF Radar detect Tsunamis?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719103302/http://ifmaxp1.ifm.uni-hamburg.de/tsunami.shtml |date=19 July 2011 }}

[[Category:မိုးလေဝသ]]</text>
      <sha1>2f1c12wuh4w6ltunnr3n5k4oz4uga3f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053642</id>
      <parentid>1053624</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:58:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ပြင်ပလင့်ခ်များ */</comment>
      <origin>1053642</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32087" sha1="thajrnlxqb8ftub9jw7lm9ub0dz8qo0" xml:space="preserve">[[File:2004-tsunami.jpg|right|thumb|[[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်၌ ဆူနာမီမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခဲ့ခြင်း]]

'''ဆူနာမီ''' ({{lang-en|tsunami}}; {{lang-ja|津波}}၊ {{IPA-en|/suːˈnɑːmi/ သို့မဟုတ် /tsuːˈnɑːmi/}}; အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ''ဆိပ်ကမ်း ပင်လယ်ရေလှိုင်း''  သို့မဟုတ် ''ပင်လယ် ဒီရေလှိုင်း'') သည် [[သမုဒ္ဒရာ]]တစ်ခု သို့မဟုတ် ကြီးမားသော ရေအိုင်တစ်ခု ကဲ့သို့သော ထုထည်ကြီးမားသည့် ရေအစုအဝေး ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေလှိုင်းအတွဲ (ဆူနာမီ ရေလှိုင်းမီးရထားတွဲဟုလည်းခေါ် ဆိုသည်) ဖြစ်သည်။ ဆူနာမီမုန်တိုင်းကြီးများသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် မကြာခဏကျရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့ကာ အရေအတွက် မှာ အကြိမ်ပေါင်း ၁၉၅ ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းမှတ်ရာများတွင် တွေ့ရှိကြရသည်။ ရေထုထည် ပမာဏ အင်အားများစွာ ပါဝင်မှုကြောင့် အဆိုပါဆူနာမီ မုန်တိုင်းကြီးသည် ကမ်းခြေနေရာများကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ပြီး၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု မှာလည်း များပြားနိုင်ပေသည်။ သေဆုံးမှုသည် မြင့်မားနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် လှိုင်းလုံးကြီးများသည် လူသားများပြေးလွှားနိုင်ခြင်းထက် ပို၍ မြန်ဆန်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

[[ငလျင်လှုပ်ခြင်း|မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း]]၊ [[မီးတောင်]]ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် အခြားသော ရေအောက်ပေါက်ကွဲမှုများဖြစ်ခြင်း၊ (ပင်လယ်ပြင်တွင် နျူကလီယား ကျယ်လောင်စွာ မြည်ဟီးပေါက်ကွဲသကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း)၊ မြေပြိုခြင်း၊ အခြားသော ထုထည်ကြီးမားသည့် လှုပ်ရှားမှုများဖြစ်ခြင်း၊ ကြယ်ပျံကြီးများ ကမ္ဘာမြေပြင်သို့ လာရောက် တိုက်သကဲ့သို့ဖြစ်ခြင်း နှင့်အခြားသော ရေပေါ်ရေအောက် အနှောင့်အယှက်များ အားလုံးတို့တွင် ဆူနာမီမုန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်ရန် အလား အလာများ ရှိသည်။

ဂရိ (Greek) လူမျိုး သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော သူဆင်ဒိုက် (Thucydides) သည် ဆူနာမီ မုန်တိုင်းကြီး ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းမှာ ရေအောက်ကြမ်းပြင်ရှိ မြေငလျင်လှုပ်ရှားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ပထမဆုံး ပြောဆို ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆူနာမီ မုန်တိုင်း၏ သဘာဝ အပေါ်နားလည်မှု သဘောထားမှာ ၂၀ ရာစုနှစ်ထိ သေး သိမ်နေခဲ့ပြီး ယခု အချိန်အထိ အဆိုပါ အကြောင်းအရာကို သုတေသန ပြုလုပ်နေဆဲပင် ရှိကြပါသေးသည်။ [[ဘူမိဗေဒ]]၊ [[ပထဝီဝင်]] ၊ [[အဏ္ဏဝါဗေဒ]]ဆိုင်ရာ အစောပိုင်း စာအုပ်စာတမ်းများ၌လည်း ဆူနာမီကို &quot;ငလျင်လှုပ်သော ပင်လယ် လှိုင်းများ&quot;ဟု ရည်ညွှန်းကြသည်။ 

လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ကဲ့သို့သော အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည့် အချို့သော မိုးလေဝသ အခြေ အနေများသည် မက်တီအိုဆူနာမီ (meteotsunami) ဟုခေါ်ဆိုသော တစ်ရှိန်ထိုးမုန်တိုင်းဖြစ်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ် စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ဒီရေကို သာမန်ထက် မီတာအတော်များများ မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ လေဖိအားနည်ရပ်ဝန်း ၏အလယ်ဗဟို အတွင်းရှိ နိမ့်ကျသော လေထုဖိအားမှ အစားထိုး - ရောက်ခြင်း ထွက်ပေါ်လာသည်။ ၎င်းလှိုင်း လုံးကြီး များသည် ကမ်းခြေအထိ ရွေ့လျားလာပြီး မြေဧရိယာအတော်များများကို ရေဖြင့်လွှမ်းမိုးလိုက် ပါသည်။ အဆိုပါ လှိုင်းလုံးကြီးများသည် ဆူနာမီ (မဟုတ်သော်လည်း) ၎င်းနှင့် ဆင်တူဖြစ်ကာ ထိုကဲ့သို့သော လှိုင်းလုံး ကြီးမျိုး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလအတွင်းက ကျရောက်ခဲ့သည်။

== ဆူနာမီဖြစ်ရသော အကြောင်းရင်းများ ==
[[File:Tsunami comic book style.png|right|thumb|ဆူနာမီအများစုသည် ရေထုအောက်ပိုင်း မြေငလျင် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းဖြစ်သည်။]]

တစ်နေရာတည်း၌ဆုံသော သို့မဟုတ် ပျက်စီးစေသော ကျောက်ထုလွှာကြီးများ၏ နယ်နိမိတ်သည် ရုတ်တရက် ရွေ့လျားပြီး အပေါ်တွင်ဖုံးလွှမ်းနေသော ရေထုကို ဒေါင်လိုက်အနေအထားဖြင့် အစားထိုး ဝင်ရောက်နေရာယူ သောအခါ ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်နေရာထဲမှခွဲဖြာထွက်သော သို့မဟုတ် ရှေးကျသည့် ကျောက်ထုလွှာကြီးများ၏ နယ်နိမိတ်များတွင် မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါ။ ဤအရာသည် အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ရှေးကျ သည့် ကျောက်ထုလွှာကြီးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရေတိုင်၏ ဒေါင်လိုက်အစား နေရာယူခြင်းကို အနှောင့်အယှက် မပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အနိမ့်ပိုင်းဇုံနှင့် ဆက်စပ်နေသော ငလျင်များသည် ဆူနာမီ အများစုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ 
ဆူနာမီများတွင် သေးငယ်သော ကမ်းလွန် လွှဲခွင်(လှိုင်းအမြင့်) နှင့် အလွန်ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျား (ကီလို မီတာ ရာပေါင်းများစွာ အထိရှည်လျားလေ့ရှိပြီး) ကြောင့်ပင် ပင်လယ်ပြင်၌ ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းတို့ ဖြတ် သန်းသွားသည်ကို မသိလိုက်နိုင်ပဲရှိတတ်ကြပြီး ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်တွင် မူလကထက် ၃၀၀ မီလီမီတာ (၁၂ လက်မ) ခန့်သာမြင့်တက်သော လှိုင်းတံပိုးထခြင်း အနည်းငယ်သာဖြစ်ပေါ်သည်။ ဆူနာမီလှိုင်းများ ကမ်း စပ်ရေတိမ်ပိုင်းသို့ရောက်လာသောအခါ ရေမျက်နှာပြင်မြင့်တက်လာပြီး၊ အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော ပင်လယ် ရေတိမ်ပိုင်း လှိုင်းရိုက်ခတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ဖြစ်စေသည်။ မည်မျှပင်သေးငယ်သော ဒီရေပင်ဖြစ်သော်လည်း ကမ်း ခြေဧရိယာများတွင် ရေလွှမ်းမိုးမှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ဆူနာမီတစ်ခုသည် မည်သည့်ဒီရေ အခြေအနေမျိုး တွင်မဆိုဖြစ် ပွားနိုင်သည်။ 


== ခုနှစ်အလိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သောဆူနာမီလှိုင်းများ ==
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်နေ့တွင် ရစ်ချ်တာစကေး (Richter Scale) ပမာဏ ၇.၈ ရှိ သည့် မြေငလျင် တစ်ခု သည် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]] အလက်စကားပြည်နယ် (Alaska) ရှိ အလူတီယန်ကျွန်းစု (Aleutian Islands ) အနီး၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အတွက် ၁၄ မီတာ (၄၆ ပေ) မြင့်သော ဆူနာမီလှိုင်းလုံးကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ဟာဝိုင်ယီကျွန်း (Hawaii) ရှိ ဟီလို (Hilo) အရပ်ကို ရေလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ မြေငလျင် လှုပ်ရှားမှုမျိုးဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော [[ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]] (Pacific Ocean)၏ ကြမ်းပြင်သည် အလက်စကားပြည်နယ် အောက်သို့ အနည်းငယ် နိမ့်ဆင်းသွားသည်။

လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ခန့်တွင် စတိုးဂါ (Storegga)၊ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂရန်းဘန့်(ခ်) (Grand Banks)၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ပါပူးဝါး နယူး ဂီနီ (Papua New Guinea) တပ်ပင် (Tappin) ၂၀၀၁ ခုနှစ် တို့သည် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဆုံသောနယ်နိမိတ်များ၏ အဝေးနေရာများတွင် ဖြစ်ပွားသော ဆူနာမီတိုက်ခတ်မှု ဥပမာ များပင်ဖြစ်သည်။ ဂရန်းဘန့်(ခ်) နှင့် ပါပူးဝါး နယူး ဂီနီ တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဆူနာမီများသည် အနည်အနှစ်များကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေသည့် မြေငလျင်များမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအနည်အနှစ်များအား သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ရွေ့လျားစီးဝင်စေခြင်းဖြင့် ဆူနာမီ မုန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာစေ ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာကျော်ဖြတ်သည့် အကွာအဝေးများကို ဆက်လက်၍ မသွားမီ ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။

စတိုးဂါတွင် ဖြစ်ပေါ်သော အနည်အနှစ်များ ဆုံးရှုံးရသည်မှာ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ကိုမူ ရှင်းလင်းစွာ မသိရှိရသေးပါ။ အဆိုပါအကြောင်းရင်းများတွင် ပါဝင်သော ဖြစ်နိုင်ချေများမှာ အနည်အနှစ်များ ပို၍များပြားစွာ စုပုံလာခြင်း၊ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေဓာတ်ပါဝင်သည့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်ခြင်း (methane (မီသိန်း) စသည်) တို့ ဖြစ်သည်။ 

၁၉၆၀ ခုနှစ် ဗာဒီးဗီးယား မြေငလျင် (Valdivia earthquake) (Mw 9.5) (19:11 hrs UTC) ၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ် အလက်စကား မြေငလျင် (Alaska earthquake) (Mw 9.2) နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]] မြေငလင် (Indian Ocean earthquake)(Mw 9.2) (00:58:53 UTC) တို့သည် မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အင် အားပြင်းထန်သော ကြီးမားသည့်တွန်းကန်ခြင်း မြေငလျင် ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာကြီးများ တစ်ခုလုံးကို ကျော်ဖြတ်သွားနိုင်သည့် ဆူနာမီများ (teletsunamis (တယ်လီဆူနာမီများ) ဟု လူသိများကြသည်) ကို ဖြစ်ပွားစေသည်။ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်ပေါ်သော (Mw 4.2) ရှိ အင်အားနည်းသော မြေငလျင် များသည် ဆူနာမီများ (ဒေသ နှင့် နယ်မြေဆိုင်ရာ ဆူနာမီများဟု ခေါ်ကြသည်) ကို ဖြစ်ပွားစေပြီး ၎င်းတို့သည် အနီးအနားရှိ ကမ်းခြေတို့ကိုသာ မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း ဖျက်ဆီးပစ် နိုင်သည်။ 

၁၉၅၀ ခုနှစ်များအတွင်း ယခင်က ဖြစ်ခဲ့သည်ထက် ပိုမိုကြီးမားသော ဆူနာမီများသည် မြေပြိုခြင်း၊ မီးတောင် ပေါက်ကွဲခြင်း ( ဥပမာ စံတော်ရီနီ (Santorini) နှင့် ကရာကတ်တို (Krakatau) ) နှင့် ရေနှင့်ထိတွေ့သောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော သက်ရောက်မှု အဖြစ်အပျက်များကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထိုအခြေအနေများက ရေထုအစိုင်အခဲ ထုထည်ကြီးအား လျင်မြန်စွာ အစားထိုး နေရာဝင်ယူသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကျရောက်လာသော အပိုင်းအစများမှ စွမ်းအင် သို့မဟုတ် ရေထုသို့ ပြန့်ကားခြင်းကူး ပြောင်းသည့် နှုန်းသည် ရေမှစုပ်ယူနိုင်သော နှုန်းထက်ပိုမိုမြန်ဆန်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မီဒီယာမှ ၎င်းတို့ကို မဂ္ဂါဆူနာမီ (megatsunami - ကြီးမားသော ဆူနာမီ) ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်။

ထိုနည်းလမ်းများကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ဆူနာမီများသည် သမုဒ္ဒရာချင်း ဖြတ်ကျော်သော ဆူနာမီမုန်တိုင်း ကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ရေပြင်အကျယ်အဝန်းအနည်းငယ်သာ သက်ရောက်မှုရှိသဖြင့် ပြိုကွဲမှုမှာ မြန်ဆန်ပြီး အဝေးနေရာရှိ ကမ်းခြေများကို ထိခိုက်မှု အလွန်နည်းပါးပါသည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်များကြောင့် ပို၍ ကြီးမားသော ဒေသတွင်း ဂယက်လှိုင်းပြင်းများ ဖြစ်သည့် ဆော်လစ်တန် (solitons) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် လစ်တူယာ ပင်လယ်အော် (Lituya Bay) ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော မြေပြိုကျမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လှိုင်း လုံးကြီးများသည် ကနဦး၌ ၅၂၄ မီတာ (၁၇၁၉ ပေ) ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ သို့သော် အလွန်ကြီးမားသော မြေပြိုကျမှုသည် မဂ္ဂါဆူနာမီကို ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး သမုဒ္ဒရာချင်း ဆက်စပ်နေသည့် အကွာအဝေးနေရာသို့တိုင် ရောက်ရှိနိုင်သော်လည်း ထိုအယူအဆကို အထောက်အပံ့ပေးရန် ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ မရှိပေ။ 

&lt;gallery&gt;
File:Tsunami4.JPG|1. ဆူနာမီအများစုမှာ ပင်လယ်ရေအောက် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာ ရေအောက်ကြမ်းပြင်အလွှာကို နေရာရွေ့စေပြီး ရေထုကို အထက်သို့ တွန်းပို့ ပေးသည်။
File:Tsunami3.JPG|2. ဆူနာမီသည် ရေအောက်ရှိ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းမှ ချော်ရည်များကို သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ တွန်းထုတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
File:Tsunami5.JPG|3. သမုဒ္ဒရာ၏ နက်ရှိုင်းသောနေရာမှ ဓာတ်ငွေ့ပူဖေါင်းများ ပေါက်ထွက်လာခြင်းသည် ဆူနာမီကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။
&lt;/gallery&gt;

== မြေငလျင်လှုပ်ခြင်းကြောင့် ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်စေခြင်း ==
ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်စေသော မြေငလျင် လှုပ်မှုများမှာ အကယ်၍ 
#ရေထု၏ အောက်ဘက်နေရာ၌ ငလျင်လှုပ်မှုဖြစ်ပွားလျှင်၊
#ငလျင်သည်အင်အားအသင့်အတင့် သို့မဟုတ် အင်အားပြင်းထန်လျှင်၊ နှင့်
#ငလျင်လှုပ်မှုသည်ပမာဏကြီးမားသော ရေထုများနေရာရွေ့လျားစေလျှင်

&lt;gallery&gt;
File:Eq-gen1.svg|မြေငလျင်မလှုပ်မီ tectonic (တက်တိုးနစ်)ကျောက်လွှာထု နယ်နိမိတ် ပုံ။
File:Eq-gen2.svg|ဆွဲဆန့်အားအောက်တွင် ခုံးထွက်နေသော ကျောက်လွှာထုများ ကျော်၍ထပ်ခြင်းသည် tectonic(တက်တိုးနစ်) ကျောက်လွှာထုမြင့်တက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
File:Eq-gen3.svg|ကျောက်လွှာထုများ ချော်ခြင်း သည် ကျွံဝင်ခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး စွမ်းအင်များကို ရေထုထဲသို့ ထုတ်လွှတ်သည်။
File:Eq-gen4.svg|ထုတ်လွှတ်သောစွမ်းအင်မှ ဆူနာမီလှိုင်းများဖြစ်ပေါ်စေသည်။
&lt;/gallery&gt;

== သွင်ပြင်လက္ခဏာများ ==
[[File:Propagation_du_tsunami_en_profondeur_variable.gif|right|thumb|လှိုင်းများသည် ရေတိမ်ပိုင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ အရှိန်လျော့နည်းလာပြီး ၎င်း၏လွှဲခွင် (အမြင့်)ကို တိုးလာစေသည်။]]
[[File:Tsunami2.JPG|right|thumb|လှိုင်းများသည် မြေပြင်နှင့် ထိတွေ့မိသောအခါ ပို၍နှေးကွေးလာပြီး အရွယ် အစားကြီး မားလာသည်။ အကြီးဆုံးလှိုင်းများသာလျှင် ထိပ်ဦးစွန်း၌ အချွန်ပုံသဏ္ဌာန်များဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။]]

နေ့စဉ် လေကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သောလှိုင်းများ၏ လှိုင်းအလျားသည် (ထိပ်ပိုင်းတစ်ခုမှ အခြား ထိပ်ပိုင်း တစ်ခုသို့) ၁၀၀ မီတာ (၃၃၀ ပေ) နှင့် အကြမ်းအားဖြင့် အမြင့် ၂ မီတာ (၆.၆ ပေ) ရှိသည်။ ဆူနာမီတစ်ခုသည် အလွန်နက်သော ပင်လယ်တွင်မူ လှိုင်းအလျားမှာ ၂၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀ မိုင်) ခန့်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော လှိုင်းမျိုးသည် တိုက် ခတ်မှု တစ်နာရီလျှင် ၈၀၀ ကီလိုမီတာ (တစ်နာရီလျှင်မိုင် ၅၀၀) ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလွန်ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျားကြောင့် မည်သည့်နေရာ၌မဆို စက်ဝန်းတစ်ပတ်ပြည့်ရန် အချိန်မှာ ၂၀ သို့မဟုတ် ၃၀ မိနစ်အထိ ကြာတတ်ပြီး လွှဲခွင်မှာ ၁ မီတာ (၃.၃ ပေ) ခန့် သာရှိသည်။ ထိုအရာသည် နက်ရှိုင်းသော ရေပြင်ပေါ်တွင် ဆူနာမီ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရန်ခက်ခဲပြီး သင်္ဘောများသည် အဆိုပါလှိုင်းတို့ ဖြတ်သန်းသွားခြင်း ကို သိနိုင်ခဲပါသည်။

ဆူနာမီသည် ကမ်းခြေသို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်လာသောအခါ ရေများပို၍ တိမ်လာကာ သောင်တိမ်ပိုင်းသို့ ရိုက် ခတ်သည့်လှိုင်းသည် လှိုင်းများကို ဖိပြီး လှိုင်း၏အရှိန်အဟုန်သည် တစ်နာရီလျှင် ၈၀ ကီလိုမီတာ (တစ်နာရီ လျှင်မိုင် ၅၀) ဖြစ်လာပြီး ၎င်း၏ လှိုင်းအလျားသည်လည်း ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အောက် လျော့လာ၍ ၎င်း၏ လွှဲခွင်မှာ ပို၍ မြင့်မားလာကာ သိသာ ထင်ရှားလာသည်။ သို့သော် လှိုင်းများတွင် ထိုကဲ့သို့ ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျား တစ်ခုရှိနေသေး၍ ဆူနာမီသည် အမြင့်ဆုံး အနေအထားသို့ ရောက်ရှိရန် အချိန်မှာ မိနစ်ပိုင်းခန့် ကြာဦးမည်ဖြစ်သည်။ အလွန်ကြီးမားသော ဆူနာမီမုန်တိုင်းမတစ်ပါး လှိုင်းများသည် (ကမ်းခြေသို့တိုက်ခတ် သောလှိုင်းများကဲ့သို့) ကွဲပျောက်လွင့်စဉ်မသွားသော်လည်း ဖောက်ထွင်းစီးဝင်မှု လျင်မြန်သော ဒီရေစီးကြောင်း နှင့်တူသည်။ ရေနက်သော နေရာများနှင့် ကပ်လျက်ရှိသော ပင်လယ်အော်များ၊ ကမ်းရိုးတန်းများ နေရာများ သည် ဆူနာမီကို မတ်စောက်သော အက်ကွဲကြောင်းမျက်နှာစာနှင့် လှေကားထစ်များသဖွယ် လှိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ထပ်မံ၍ ပုံဖော်နိုင်သည်။ 

ဆူနာမီ လှိုင်းအမြင့်ဆုံးသည် ကမ်းခြေသို့ ရောက်ရှိသောအခါ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ပင်လယ်ပြင်၏ ရေမျက် နှာပြင် ယာယီမြင့်တက် ခြင်းကို အရှိန်ယူခြင်း ဟူ၍ သတ်မှတ်သည်။ အရှိန်ယူခြင်းကို ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ရည်ညွှန်းချက်၏ အထက်တွင် မီတာဖြင့် တိုင်းတာသည်။ ကြီးမားသော ဆူနာမီမုန်တိုင်း၏ လှိုင်းလုံးများ သည် အချိန်ကာလတစ်ခုတွင် တစ်လုံးပြီးတစ်လုံး ဆက်လက်၍ ဖြစ်ပေါ်ပြီး လှိုင်းခေါင်းဖြူများ အကြားတွင် သိသာ ထင်ရှားသော အချိန်ကာလအတိုင်းအတာတစ်ခု အထိကြာမြင့်သည်။ ကမ်းခြေသို့ ပထမဦးဆုံး ရောက် ရှိလာသော လှိုင်းလုံးသည်အမြင့်ဆုံး အရှိန်ယူခြင်းသို့ မရောက်ရှိနိုင်ပါ။

၈၀ % သော ဆူနာမီများသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော်လည်း ထိုမျှမကဘဲ ရေကန်များ အပါအဝင် ရေထုထည်ကြီးမားသော နေရာများတွင်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသေးသည်။ မြေပြိုခြင်းများ ဖြစ်သောအခါတွင် လည်းကောင်း၊ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းများနှင့် ကြယ်ပျံကြီးများ ကျရောက်သော အခါတွင် လည်းကောင်း၊ မြေငလျင် လှုပ်ရှားသောအခါတွင်လည်းကောင်း ဆူနာမီမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်သည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://nctr.pmel.noaa.gov/Mov/DART_04.swf Animation of DART tsunami detection system]
* [http://ifmaxp1.ifm.uni-hamburg.de/tsunami.shtml Can HF Radar detect Tsunamis?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719103302/http://ifmaxp1.ifm.uni-hamburg.de/tsunami.shtml |date=19 July 2011 }}

[[Category:မိုးလေဝသ]]
[[ကဏ္ဍ:သဘာဝဖြစ်ရပ်များ]]</text>
      <sha1>thajrnlxqb8ftub9jw7lm9ub0dz8qo0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053675</id>
      <parentid>1053642</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:06:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိုးလေဝသ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ဆူနာမီ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053675</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32085" sha1="0ojul2za9giifrx1qzaj8v2a8yn4m9o" xml:space="preserve">[[File:2004-tsunami.jpg|right|thumb|[[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်၌ ဆူနာမီမုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခဲ့ခြင်း]]

'''ဆူနာမီ''' ({{lang-en|tsunami}}; {{lang-ja|津波}}၊ {{IPA-en|/suːˈnɑːmi/ သို့မဟုတ် /tsuːˈnɑːmi/}}; အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ''ဆိပ်ကမ်း ပင်လယ်ရေလှိုင်း''  သို့မဟုတ် ''ပင်လယ် ဒီရေလှိုင်း'') သည် [[သမုဒ္ဒရာ]]တစ်ခု သို့မဟုတ် ကြီးမားသော ရေအိုင်တစ်ခု ကဲ့သို့သော ထုထည်ကြီးမားသည့် ရေအစုအဝေး ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေလှိုင်းအတွဲ (ဆူနာမီ ရေလှိုင်းမီးရထားတွဲဟုလည်းခေါ် ဆိုသည်) ဖြစ်သည်။ ဆူနာမီမုန်တိုင်းကြီးများသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် မကြာခဏကျရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့ကာ အရေအတွက် မှာ အကြိမ်ပေါင်း ၁၉၅ ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းမှတ်ရာများတွင် တွေ့ရှိကြရသည်။ ရေထုထည် ပမာဏ အင်အားများစွာ ပါဝင်မှုကြောင့် အဆိုပါဆူနာမီ မုန်တိုင်းကြီးသည် ကမ်းခြေနေရာများကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ပြီး၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှု မှာလည်း များပြားနိုင်ပေသည်။ သေဆုံးမှုသည် မြင့်မားနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် လှိုင်းလုံးကြီးများသည် လူသားများပြေးလွှားနိုင်ခြင်းထက် ပို၍ မြန်ဆန်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

[[ငလျင်လှုပ်ခြင်း|မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း]]၊ [[မီးတောင်]]ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် အခြားသော ရေအောက်ပေါက်ကွဲမှုများဖြစ်ခြင်း၊ (ပင်လယ်ပြင်တွင် နျူကလီယား ကျယ်လောင်စွာ မြည်ဟီးပေါက်ကွဲသကဲ့သို့ ဖြစ်ခြင်း)၊ မြေပြိုခြင်း၊ အခြားသော ထုထည်ကြီးမားသည့် လှုပ်ရှားမှုများဖြစ်ခြင်း၊ ကြယ်ပျံကြီးများ ကမ္ဘာမြေပြင်သို့ လာရောက် တိုက်သကဲ့သို့ဖြစ်ခြင်း နှင့်အခြားသော ရေပေါ်ရေအောက် အနှောင့်အယှက်များ အားလုံးတို့တွင် ဆူနာမီမုန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်ရန် အလား အလာများ ရှိသည်။

ဂရိ (Greek) လူမျိုး သမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော သူဆင်ဒိုက် (Thucydides) သည် ဆူနာမီ မုန်တိုင်းကြီး ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းမှာ ရေအောက်ကြမ်းပြင်ရှိ မြေငလျင်လှုပ်ရှားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ပထမဆုံး ပြောဆို ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆူနာမီ မုန်တိုင်း၏ သဘာဝ အပေါ်နားလည်မှု သဘောထားမှာ ၂၀ ရာစုနှစ်ထိ သေး သိမ်နေခဲ့ပြီး ယခု အချိန်အထိ အဆိုပါ အကြောင်းအရာကို သုတေသန ပြုလုပ်နေဆဲပင် ရှိကြပါသေးသည်။ [[ဘူမိဗေဒ]]၊ [[ပထဝီဝင်]] ၊ [[အဏ္ဏဝါဗေဒ]]ဆိုင်ရာ အစောပိုင်း စာအုပ်စာတမ်းများ၌လည်း ဆူနာမီကို &quot;ငလျင်လှုပ်သော ပင်လယ် လှိုင်းများ&quot;ဟု ရည်ညွှန်းကြသည်။ 

လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ကဲ့သို့သော အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည့် အချို့သော မိုးလေဝသ အခြေ အနေများသည် မက်တီအိုဆူနာမီ (meteotsunami) ဟုခေါ်ဆိုသော တစ်ရှိန်ထိုးမုန်တိုင်းဖြစ်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ် စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ဒီရေကို သာမန်ထက် မီတာအတော်များများ မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ လေဖိအားနည်ရပ်ဝန်း ၏အလယ်ဗဟို အတွင်းရှိ နိမ့်ကျသော လေထုဖိအားမှ အစားထိုး - ရောက်ခြင်း ထွက်ပေါ်လာသည်။ ၎င်းလှိုင်း လုံးကြီး များသည် ကမ်းခြေအထိ ရွေ့လျားလာပြီး မြေဧရိယာအတော်များများကို ရေဖြင့်လွှမ်းမိုးလိုက် ပါသည်။ အဆိုပါ လှိုင်းလုံးကြီးများသည် ဆူနာမီ (မဟုတ်သော်လည်း) ၎င်းနှင့် ဆင်တူဖြစ်ကာ ထိုကဲ့သို့သော လှိုင်းလုံး ကြီးမျိုး [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလအတွင်းက ကျရောက်ခဲ့သည်။

== ဆူနာမီဖြစ်ရသော အကြောင်းရင်းများ ==
[[File:Tsunami comic book style.png|right|thumb|ဆူနာမီအများစုသည် ရေထုအောက်ပိုင်း မြေငလျင် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းဖြစ်သည်။]]

တစ်နေရာတည်း၌ဆုံသော သို့မဟုတ် ပျက်စီးစေသော ကျောက်ထုလွှာကြီးများ၏ နယ်နိမိတ်သည် ရုတ်တရက် ရွေ့လျားပြီး အပေါ်တွင်ဖုံးလွှမ်းနေသော ရေထုကို ဒေါင်လိုက်အနေအထားဖြင့် အစားထိုး ဝင်ရောက်နေရာယူ သောအခါ ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် တစ်နေရာထဲမှခွဲဖြာထွက်သော သို့မဟုတ် ရှေးကျသည့် ကျောက်ထုလွှာကြီးများ၏ နယ်နိမိတ်များတွင် မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါ။ ဤအရာသည် အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ရှေးကျ သည့် ကျောက်ထုလွှာကြီးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရေတိုင်၏ ဒေါင်လိုက်အစား နေရာယူခြင်းကို အနှောင့်အယှက် မပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အနိမ့်ပိုင်းဇုံနှင့် ဆက်စပ်နေသော ငလျင်များသည် ဆူနာမီ အများစုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ 
ဆူနာမီများတွင် သေးငယ်သော ကမ်းလွန် လွှဲခွင်(လှိုင်းအမြင့်) နှင့် အလွန်ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျား (ကီလို မီတာ ရာပေါင်းများစွာ အထိရှည်လျားလေ့ရှိပြီး) ကြောင့်ပင် ပင်လယ်ပြင်၌ ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းတို့ ဖြတ် သန်းသွားသည်ကို မသိလိုက်နိုင်ပဲရှိတတ်ကြပြီး ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်တွင် မူလကထက် ၃၀၀ မီလီမီတာ (၁၂ လက်မ) ခန့်သာမြင့်တက်သော လှိုင်းတံပိုးထခြင်း အနည်းငယ်သာဖြစ်ပေါ်သည်။ ဆူနာမီလှိုင်းများ ကမ်း စပ်ရေတိမ်ပိုင်းသို့ရောက်လာသောအခါ ရေမျက်နှာပြင်မြင့်တက်လာပြီး၊ အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော ပင်လယ် ရေတိမ်ပိုင်း လှိုင်းရိုက်ခတ်ခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ဖြစ်စေသည်။ မည်မျှပင်သေးငယ်သော ဒီရေပင်ဖြစ်သော်လည်း ကမ်း ခြေဧရိယာများတွင် ရေလွှမ်းမိုးမှု ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ဆူနာမီတစ်ခုသည် မည်သည့်ဒီရေ အခြေအနေမျိုး တွင်မဆိုဖြစ် ပွားနိုင်သည်။ 


== ခုနှစ်အလိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သောဆူနာမီလှိုင်းများ ==
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်နေ့တွင် ရစ်ချ်တာစကေး (Richter Scale) ပမာဏ ၇.၈ ရှိ သည့် မြေငလျင် တစ်ခု သည် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]] အလက်စကားပြည်နယ် (Alaska) ရှိ အလူတီယန်ကျွန်းစု (Aleutian Islands ) အနီး၌ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အတွက် ၁၄ မီတာ (၄၆ ပေ) မြင့်သော ဆူနာမီလှိုင်းလုံးကြီးများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ဟာဝိုင်ယီကျွန်း (Hawaii) ရှိ ဟီလို (Hilo) အရပ်ကို ရေလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ မြေငလျင် လှုပ်ရှားမှုမျိုးဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော [[ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]] (Pacific Ocean)၏ ကြမ်းပြင်သည် အလက်စကားပြည်နယ် အောက်သို့ အနည်းငယ် နိမ့်ဆင်းသွားသည်။

လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၈,၀၀၀ ခန့်တွင် စတိုးဂါ (Storegga)၊ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂရန်းဘန့်(ခ်) (Grand Banks)၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ပါပူးဝါး နယူး ဂီနီ (Papua New Guinea) တပ်ပင် (Tappin) ၂၀၀၁ ခုနှစ် တို့သည် တစ်နေရာတည်းတွင် စုဆုံသောနယ်နိမိတ်များ၏ အဝေးနေရာများတွင် ဖြစ်ပွားသော ဆူနာမီတိုက်ခတ်မှု ဥပမာ များပင်ဖြစ်သည်။ ဂရန်းဘန့်(ခ်) နှင့် ပါပူးဝါး နယူး ဂီနီ တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဆူနာမီများသည် အနည်အနှစ်များကို မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေသည့် မြေငလျင်များမှ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအနည်အနှစ်များအား သမုဒ္ဒရာထဲသို့ ရွေ့လျားစီးဝင်စေခြင်းဖြင့် ဆူနာမီ မုန်တိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာစေ ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာကျော်ဖြတ်သည့် အကွာအဝေးများကို ဆက်လက်၍ မသွားမီ ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။

စတိုးဂါတွင် ဖြစ်ပေါ်သော အနည်အနှစ်များ ဆုံးရှုံးရသည်မှာ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ကိုမူ ရှင်းလင်းစွာ မသိရှိရသေးပါ။ အဆိုပါအကြောင်းရင်းများတွင် ပါဝင်သော ဖြစ်နိုင်ချေများမှာ အနည်အနှစ်များ ပို၍များပြားစွာ စုပုံလာခြင်း၊ မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေဓာတ်ပါဝင်သည့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်ခြင်း (methane (မီသိန်း) စသည်) တို့ ဖြစ်သည်။ 

၁၉၆၀ ခုနှစ် ဗာဒီးဗီးယား မြေငလျင် (Valdivia earthquake) (Mw 9.5) (19:11 hrs UTC) ၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ် အလက်စကား မြေငလျင် (Alaska earthquake) (Mw 9.2) နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]] မြေငလင် (Indian Ocean earthquake)(Mw 9.2) (00:58:53 UTC) တို့သည် မကြာသေးမီက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အင် အားပြင်းထန်သော ကြီးမားသည့်တွန်းကန်ခြင်း မြေငလျင် ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာကြီးများ တစ်ခုလုံးကို ကျော်ဖြတ်သွားနိုင်သည့် ဆူနာမီများ (teletsunamis (တယ်လီဆူနာမီများ) ဟု လူသိများကြသည်) ကို ဖြစ်ပွားစေသည်။ [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]တွင် ဖြစ်ပေါ်သော (Mw 4.2) ရှိ အင်အားနည်းသော မြေငလျင် များသည် ဆူနာမီများ (ဒေသ နှင့် နယ်မြေဆိုင်ရာ ဆူနာမီများဟု ခေါ်ကြသည်) ကို ဖြစ်ပွားစေပြီး ၎င်းတို့သည် အနီးအနားရှိ ကမ်းခြေတို့ကိုသာ မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း ဖျက်ဆီးပစ် နိုင်သည်။ 

၁၉၅၀ ခုနှစ်များအတွင်း ယခင်က ဖြစ်ခဲ့သည်ထက် ပိုမိုကြီးမားသော ဆူနာမီများသည် မြေပြိုခြင်း၊ မီးတောင် ပေါက်ကွဲခြင်း ( ဥပမာ စံတော်ရီနီ (Santorini) နှင့် ကရာကတ်တို (Krakatau) ) နှင့် ရေနှင့်ထိတွေ့သောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော သက်ရောက်မှု အဖြစ်အပျက်များကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထိုအခြေအနေများက ရေထုအစိုင်အခဲ ထုထည်ကြီးအား လျင်မြန်စွာ အစားထိုး နေရာဝင်ယူသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကျရောက်လာသော အပိုင်းအစများမှ စွမ်းအင် သို့မဟုတ် ရေထုသို့ ပြန့်ကားခြင်းကူး ပြောင်းသည့် နှုန်းသည် ရေမှစုပ်ယူနိုင်သော နှုန်းထက်ပိုမိုမြန်ဆန်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ မီဒီယာမှ ၎င်းတို့ကို မဂ္ဂါဆူနာမီ (megatsunami - ကြီးမားသော ဆူနာမီ) ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ကြသည်။

ထိုနည်းလမ်းများကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ဆူနာမီများသည် သမုဒ္ဒရာချင်း ဖြတ်ကျော်သော ဆူနာမီမုန်တိုင်း ကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ရေပြင်အကျယ်အဝန်းအနည်းငယ်သာ သက်ရောက်မှုရှိသဖြင့် ပြိုကွဲမှုမှာ မြန်ဆန်ပြီး အဝေးနေရာရှိ ကမ်းခြေများကို ထိခိုက်မှု အလွန်နည်းပါးပါသည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်များကြောင့် ပို၍ ကြီးမားသော ဒေသတွင်း ဂယက်လှိုင်းပြင်းများ ဖြစ်သည့် ဆော်လစ်တန် (solitons) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် လစ်တူယာ ပင်လယ်အော် (Lituya Bay) ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော မြေပြိုကျမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လှိုင်း လုံးကြီးများသည် ကနဦး၌ ၅၂၄ မီတာ (၁၇၁၉ ပေ) ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ သို့သော် အလွန်ကြီးမားသော မြေပြိုကျမှုသည် မဂ္ဂါဆူနာမီကို ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး သမုဒ္ဒရာချင်း ဆက်စပ်နေသည့် အကွာအဝေးနေရာသို့တိုင် ရောက်ရှိနိုင်သော်လည်း ထိုအယူအဆကို အထောက်အပံ့ပေးရန် ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ မရှိပေ။ 

&lt;gallery&gt;
File:Tsunami4.JPG|1. ဆူနာမီအများစုမှာ ပင်လယ်ရေအောက် ငလျင်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး ၎င်းတို့သည် သမုဒ္ဒရာ ရေအောက်ကြမ်းပြင်အလွှာကို နေရာရွေ့စေပြီး ရေထုကို အထက်သို့ တွန်းပို့ ပေးသည်။
File:Tsunami3.JPG|2. ဆူနာမီသည် ရေအောက်ရှိ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းမှ ချော်ရည်များကို သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ တွန်းထုတ်လိုက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
File:Tsunami5.JPG|3. သမုဒ္ဒရာ၏ နက်ရှိုင်းသောနေရာမှ ဓာတ်ငွေ့ပူဖေါင်းများ ပေါက်ထွက်လာခြင်းသည် ဆူနာမီကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။
&lt;/gallery&gt;

== မြေငလျင်လှုပ်ခြင်းကြောင့် ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်စေခြင်း ==
ဆူနာမီဖြစ်ပေါ်စေသော မြေငလျင် လှုပ်မှုများမှာ အကယ်၍ 
#ရေထု၏ အောက်ဘက်နေရာ၌ ငလျင်လှုပ်မှုဖြစ်ပွားလျှင်၊
#ငလျင်သည်အင်အားအသင့်အတင့် သို့မဟုတ် အင်အားပြင်းထန်လျှင်၊ နှင့်
#ငလျင်လှုပ်မှုသည်ပမာဏကြီးမားသော ရေထုများနေရာရွေ့လျားစေလျှင်

&lt;gallery&gt;
File:Eq-gen1.svg|မြေငလျင်မလှုပ်မီ tectonic (တက်တိုးနစ်)ကျောက်လွှာထု နယ်နိမိတ် ပုံ။
File:Eq-gen2.svg|ဆွဲဆန့်အားအောက်တွင် ခုံးထွက်နေသော ကျောက်လွှာထုများ ကျော်၍ထပ်ခြင်းသည် tectonic(တက်တိုးနစ်) ကျောက်လွှာထုမြင့်တက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။
File:Eq-gen3.svg|ကျောက်လွှာထုများ ချော်ခြင်း သည် ကျွံဝင်ခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး စွမ်းအင်များကို ရေထုထဲသို့ ထုတ်လွှတ်သည်။
File:Eq-gen4.svg|ထုတ်လွှတ်သောစွမ်းအင်မှ ဆူနာမီလှိုင်းများဖြစ်ပေါ်စေသည်။
&lt;/gallery&gt;

== သွင်ပြင်လက္ခဏာများ ==
[[File:Propagation_du_tsunami_en_profondeur_variable.gif|right|thumb|လှိုင်းများသည် ရေတိမ်ပိုင်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ အရှိန်လျော့နည်းလာပြီး ၎င်း၏လွှဲခွင် (အမြင့်)ကို တိုးလာစေသည်။]]
[[File:Tsunami2.JPG|right|thumb|လှိုင်းများသည် မြေပြင်နှင့် ထိတွေ့မိသောအခါ ပို၍နှေးကွေးလာပြီး အရွယ် အစားကြီး မားလာသည်။ အကြီးဆုံးလှိုင်းများသာလျှင် ထိပ်ဦးစွန်း၌ အချွန်ပုံသဏ္ဌာန်များဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။]]

နေ့စဉ် လေကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သောလှိုင်းများ၏ လှိုင်းအလျားသည် (ထိပ်ပိုင်းတစ်ခုမှ အခြား ထိပ်ပိုင်း တစ်ခုသို့) ၁၀၀ မီတာ (၃၃၀ ပေ) နှင့် အကြမ်းအားဖြင့် အမြင့် ၂ မီတာ (၆.၆ ပေ) ရှိသည်။ ဆူနာမီတစ်ခုသည် အလွန်နက်သော ပင်လယ်တွင်မူ လှိုင်းအလျားမှာ ၂၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀ မိုင်) ခန့်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော လှိုင်းမျိုးသည် တိုက် ခတ်မှု တစ်နာရီလျှင် ၈၀၀ ကီလိုမီတာ (တစ်နာရီလျှင်မိုင် ၅၀၀) ဖြစ်သည်။ သို့သော် အလွန်ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျားကြောင့် မည်သည့်နေရာ၌မဆို စက်ဝန်းတစ်ပတ်ပြည့်ရန် အချိန်မှာ ၂၀ သို့မဟုတ် ၃၀ မိနစ်အထိ ကြာတတ်ပြီး လွှဲခွင်မှာ ၁ မီတာ (၃.၃ ပေ) ခန့် သာရှိသည်။ ထိုအရာသည် နက်ရှိုင်းသော ရေပြင်ပေါ်တွင် ဆူနာမီ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရန်ခက်ခဲပြီး သင်္ဘောများသည် အဆိုပါလှိုင်းတို့ ဖြတ်သန်းသွားခြင်း ကို သိနိုင်ခဲပါသည်။

ဆူနာမီသည် ကမ်းခြေသို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်လာသောအခါ ရေများပို၍ တိမ်လာကာ သောင်တိမ်ပိုင်းသို့ ရိုက် ခတ်သည့်လှိုင်းသည် လှိုင်းများကို ဖိပြီး လှိုင်း၏အရှိန်အဟုန်သည် တစ်နာရီလျှင် ၈၀ ကီလိုမီတာ (တစ်နာရီ လျှင်မိုင် ၅၀) ဖြစ်လာပြီး ၎င်း၏ လှိုင်းအလျားသည်လည်း ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အောက် လျော့လာ၍ ၎င်း၏ လွှဲခွင်မှာ ပို၍ မြင့်မားလာကာ သိသာ ထင်ရှားလာသည်။ သို့သော် လှိုင်းများတွင် ထိုကဲ့သို့ ရှည်လျားသော လှိုင်းအလျား တစ်ခုရှိနေသေး၍ ဆူနာမီသည် အမြင့်ဆုံး အနေအထားသို့ ရောက်ရှိရန် အချိန်မှာ မိနစ်ပိုင်းခန့် ကြာဦးမည်ဖြစ်သည်။ အလွန်ကြီးမားသော ဆူနာမီမုန်တိုင်းမတစ်ပါး လှိုင်းများသည် (ကမ်းခြေသို့တိုက်ခတ် သောလှိုင်းများကဲ့သို့) ကွဲပျောက်လွင့်စဉ်မသွားသော်လည်း ဖောက်ထွင်းစီးဝင်မှု လျင်မြန်သော ဒီရေစီးကြောင်း နှင့်တူသည်။ ရေနက်သော နေရာများနှင့် ကပ်လျက်ရှိသော ပင်လယ်အော်များ၊ ကမ်းရိုးတန်းများ နေရာများ သည် ဆူနာမီကို မတ်စောက်သော အက်ကွဲကြောင်းမျက်နှာစာနှင့် လှေကားထစ်များသဖွယ် လှိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ထပ်မံ၍ ပုံဖော်နိုင်သည်။ 

ဆူနာမီ လှိုင်းအမြင့်ဆုံးသည် ကမ်းခြေသို့ ရောက်ရှိသောအခါ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ပင်လယ်ပြင်၏ ရေမျက် နှာပြင် ယာယီမြင့်တက် ခြင်းကို အရှိန်ယူခြင်း ဟူ၍ သတ်မှတ်သည်။ အရှိန်ယူခြင်းကို ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ရည်ညွှန်းချက်၏ အထက်တွင် မီတာဖြင့် တိုင်းတာသည်။ ကြီးမားသော ဆူနာမီမုန်တိုင်း၏ လှိုင်းလုံးများ သည် အချိန်ကာလတစ်ခုတွင် တစ်လုံးပြီးတစ်လုံး ဆက်လက်၍ ဖြစ်ပေါ်ပြီး လှိုင်းခေါင်းဖြူများ အကြားတွင် သိသာ ထင်ရှားသော အချိန်ကာလအတိုင်းအတာတစ်ခု အထိကြာမြင့်သည်။ ကမ်းခြေသို့ ပထမဦးဆုံး ရောက် ရှိလာသော လှိုင်းလုံးသည်အမြင့်ဆုံး အရှိန်ယူခြင်းသို့ မရောက်ရှိနိုင်ပါ။

၈၀ % သော ဆူနာမီများသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော်လည်း ထိုမျှမကဘဲ ရေကန်များ အပါအဝင် ရေထုထည်ကြီးမားသော နေရာများတွင်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသေးသည်။ မြေပြိုခြင်းများ ဖြစ်သောအခါတွင် လည်းကောင်း၊ မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းများနှင့် ကြယ်ပျံကြီးများ ကျရောက်သော အခါတွင် လည်းကောင်း၊ မြေငလျင် လှုပ်ရှားသောအခါတွင်လည်းကောင်း ဆူနာမီမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်သည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://nctr.pmel.noaa.gov/Mov/DART_04.swf Animation of DART tsunami detection system]
* [http://ifmaxp1.ifm.uni-hamburg.de/tsunami.shtml Can HF Radar detect Tsunamis?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110719103302/http://ifmaxp1.ifm.uni-hamburg.de/tsunami.shtml |date=19 July 2011 }}

[[ကဏ္ဍ:ဆူနာမီ]]
[[ကဏ္ဍ:သဘာဝဖြစ်ရပ်များ]]</text>
      <sha1>0ojul2za9giifrx1qzaj8v2a8yn4m9o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လေဆင်နှာမောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4118</id>
    <revision>
      <id>1053631</id>
      <parentid>853133</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053631</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9739" sha1="5swqh062u1rmmodt7wklh44xbjl4qkd" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
[[File:A tornado near Anadarko, Oklahoma, on May 3, 1999.jpg|thumb|300px|ဥက္ကလာဟိုးမား ပြည်နယ်တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သော လေဆင်နှာမောင်း]]

လေဆင်နှာမောင်းမှာ ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်တိုက်ခတ်သော မုန်တိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
မြေပြင်ရှိ အဆောက်အအုံများကို လေထဲသို့ မြောက်တက်ကျွတ်ပါသားအောင် တိုက်ခတ်တတ်သော အင်အားပြင်းမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ 


လေဆင်နှာမောင်း စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို လေ့လာကြည်လျှင် နေပူရှန်ကြောင့် မြေမျက်နှာပြင်အပူချိန်သည် ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာပြီး စိုစွတ်သော လေထုမှာ ပူနွေးလာရာမှ လေထုစတင်၊ အထက်သို့မြင့်တက်လာသည်။ 

ယင်းလေထုမှာ ပူနွေးလာချိန်တွင် စိုစွတ်သော လေထုနှင် အပေါ်ရှိ အေးမြခြောက်သွေ့သည့် လေထုနှင့် ပေါင်းဆုံမိသည်။ မိုးအရွာတွင် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထစ်ချုန်းမိုးတိမ်တိုက်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ကာ လေဆင်နှာမောင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။

ယင်းလေဆင်နှာမောင်းသည် လျင်မြန်စွာ အားကောင်းလာပြီ မိုးရွာခြင်း၊ လျှပ်စီးများလက်ခြင်းနှင့် မိုးခြိမ်းခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထောင်လိုက် ရွေ့လျားနေသောလေထုမှာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားပြီ လေများမှာ လားရာအမျိုးမျိုးကြောင့် ပတ်ချာလည်နေသည်။ မြေပြင်နှင့် တိမ်တိုက်များအကြား ဖန်ကတော့ပုံ အနေအထားအတိုင်း ရွေ့လျား တိုက်ခတ်နေသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခတ်နေသော လေပွေ၊ လေဝဲသည် အရွယ်အစားနှင် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးသို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ အရွယ်အစားမှာ မီတာ ရာနှင်ချီ ကျယ်ပြန့်လာနိုင်သည်။ လေဆင်နှာမောင်းတစ်ခုသည် စက္ကန့်ပိုင်းမှ တစ်နာရီအထက်ကြာမြင့်စွာ တိုက်ခတ်နိုင်သည်။ ရွေ့လျားတိုက်ခတ်သည်လမ်းကြောင်းမှာလည်း နာရီပိုင်းအတွင်း မိုင်အများအပြားတိုက်ခတ်နိုင်သည်။ 

လေဆင်နှာမောင်းအတွင်းရှိ လေများသည် လျင်မြန်စွာ တိုက်ခတ်နေသဖြင့် တိုင်းတာရန် မလွယ်ကူပေ။ သို့သော် လေဆင်နှာမောင်းတစ်ခု၏တိုက်ခတ်နှုန်းကို ဖူဂျီတာစကေးဖြင့် ခန့်မှန်းတိုင်းတာကြသည်။ 
== အက်ဖ်အို ==
အက်ဖ်အို လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည် တစ်နာရီ ၇၅မိုင်နှုန်း တိုက်ခတ်ပြီး သာမန်ပျက်စီးမှုဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် လေမုန်တိုင်း အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
သစ်ကိုင်းများ ကျိုးကျခြင်းလောက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်။

== အက်ဖ်-၁ ==
အက်ဖ်-၁ လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည်လည်း ပျက်စီးမှု နည်းပါးသည်။ တစ်နာရီ၇၃မိုင်မှ ၁၁၂မိုင် တိုက်ခတ်သည်။ သို့သော် မော်တော်ကားများ လွင့်ပါနိုင်သည်။ နေအိမ်များလည်း အုတ်မြစ်မှ ကျွတ်ပါသွားနိုင်သည်။ 

== အက်ဖ်-၂ ==
အက်ဖ်-၂ လေဆင်နှာမောင်းအမျိုးအစားသည် အားပြင်း လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ တစ်နာရီ၁၁၃မိုင်မှ ၁၅၇မိုင်နှုန်း တိုက်ခတ်သည်။ နေအိမ်များ လွင့်ပါနိုင်ပြီး ကြီးမားသော သစပင်ကြ်းများ အမြစ်မှ ကျွတ်ထွက်ပါသွားနိုင်သည် မုန့်တိုင်းမျိုးဖြစ်သည်။

== အက်ဖ်-၃ ==
အက်ဖ်-၃ လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည် မီးရထားများ တိမ်းမှောက်နိုင်သည့် အားပြင်းလေမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ တစ်နာရီလျှင် ၁၅၈ မိုင်မှ ၂ဝ၆မိုင်အထိ တိုက်ခတ်သည်။ သစ်ပင်ကြီးများ၊ ကုန်တင်ကားကြီးများ၊ နေအိမ်အုတ်တံတိုင်းများ လွင့်ပါလဲပြိုနိုင်သည့် မုန်တိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

== အက်ဖ်-၄ ==
အကဖ်-၄ လေဆင်နာမောင်း အမျိုးအစားသည်တစ်နာရီလျှင်၂ဝ၇မိုင် မှ မိုင် ၂၆ဝအထိ တိုက်ခတ်သည်။ ပျက်စီးမူများပြီး ပြင်းထန်သည် လေမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အခိုင်အမာဆောက်လုပ်ထားသော အဆောက် အအုံများ၊ ကြီးမားသောအရာဝတ၊များ လေထဲတွင် လွင့်ပါသွားနိုင်သည်။

== အက်ဖ်-၅ ==
အက်ဖ်-၅ လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည် တစ်နာရီလျှင်၂၆၁ မိုင်မှ ၃၁၈မိုင်အထိ တိုက်ခတ်သည်။ အလွန်ပြင်းထန်သည် လေမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ မော်တော်ကားများ မီတာ၁ဝဝကျော်အထိ လွင့်သွား နိုင်သည်။ ကြီးမားသောအဆောက်အအုံများ တံမြက်စည်းဖြင့် လှဲချလိုက် သကဲ့သို့ လွင့်ပါသွားနိုင်သည့် မုန်တိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ 

အဆိုးရွားဆုံး ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေထု၊ မြေထု အပူချိန်များ မြင့်တက်လာရာမှအစပြု၊မုန်တိုင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းမုန်တိုင်းများကြောင့် နှစ်စဉ် လူ့အသက်ပေါင်းများစွာ သေကျေပျက်စီး နေရသကဲ့သို့ ဆုံးရှုံးမှုအားဖြင့်လည်း များပြားလျက်ရှိ၊အဆိုးရွားဆုံး သဘာဝဘေးအန္တာယ်များအနက်မှလေဆင်နှာမောင်းမုန်တိုင်းဖြစ်သည်။ 
&lt;ref&gt;မြန်မာ့ အလင်း (၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၈)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>5swqh062u1rmmodt7wklh44xbjl4qkd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053651</id>
      <parentid>1053631</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:14:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10012" sha1="jkkclumlytyxvixjqc80yz4pxj9nx91" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
[[File:A tornado near Anadarko, Oklahoma, on May 3, 1999.jpg|thumb|300px|ဥက္ကလာဟိုးမား ပြည်နယ်တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သော လေဆင်နှာမောင်း]]

လေဆင်နှာမောင်းမှာ ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်တိုက်ခတ်သော မုန်တိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
မြေပြင်ရှိ အဆောက်အအုံများကို လေထဲသို့ မြောက်တက်ကျွတ်ပါသားအောင် တိုက်ခတ်တတ်သော အင်အားပြင်းမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ 


လေဆင်နှာမောင်း စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို လေ့လာကြည်လျှင် နေပူရှန်ကြောင့် မြေမျက်နှာပြင်အပူချိန်သည် ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာပြီး စိုစွတ်သော လေထုမှာ ပူနွေးလာရာမှ လေထုစတင်၊ အထက်သို့မြင့်တက်လာသည်။ 

ယင်းလေထုမှာ ပူနွေးလာချိန်တွင် စိုစွတ်သော လေထုနှင် အပေါ်ရှိ အေးမြခြောက်သွေ့သည့် လေထုနှင့် ပေါင်းဆုံမိသည်။ မိုးအရွာတွင် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထစ်ချုန်းမိုးတိမ်တိုက်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ကာ လေဆင်နှာမောင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။

ယင်းလေဆင်နှာမောင်းသည် လျင်မြန်စွာ အားကောင်းလာပြီ မိုးရွာခြင်း၊ လျှပ်စီးများလက်ခြင်းနှင့် မိုးခြိမ်းခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထောင်လိုက် ရွေ့လျားနေသောလေထုမှာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားပြီ လေများမှာ လားရာအမျိုးမျိုးကြောင့် ပတ်ချာလည်နေသည်။ မြေပြင်နှင့် တိမ်တိုက်များအကြား ဖန်ကတော့ပုံ အနေအထားအတိုင်း ရွေ့လျား တိုက်ခတ်နေသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခတ်နေသော လေပွေ၊ လေဝဲသည် အရွယ်အစားနှင် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးသို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ အရွယ်အစားမှာ မီတာ ရာနှင်ချီ ကျယ်ပြန့်လာနိုင်သည်။ လေဆင်နှာမောင်းတစ်ခုသည် စက္ကန့်ပိုင်းမှ တစ်နာရီအထက်ကြာမြင့်စွာ တိုက်ခတ်နိုင်သည်။ ရွေ့လျားတိုက်ခတ်သည်လမ်းကြောင်းမှာလည်း နာရီပိုင်းအတွင်း မိုင်အများအပြားတိုက်ခတ်နိုင်သည်။ 

လေဆင်နှာမောင်းအတွင်းရှိ လေများသည် လျင်မြန်စွာ တိုက်ခတ်နေသဖြင့် တိုင်းတာရန် မလွယ်ကူပေ။ သို့သော် လေဆင်နှာမောင်းတစ်ခု၏တိုက်ခတ်နှုန်းကို ဖူဂျီတာစကေးဖြင့် ခန့်မှန်းတိုင်းတာကြသည်။ 
== အက်ဖ်အို ==
အက်ဖ်အို လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည် တစ်နာရီ ၇၅မိုင်နှုန်း တိုက်ခတ်ပြီး သာမန်ပျက်စီးမှုဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် လေမုန်တိုင်း အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
သစ်ကိုင်းများ ကျိုးကျခြင်းလောက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်။

== အက်ဖ်-၁ ==
အက်ဖ်-၁ လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည်လည်း ပျက်စီးမှု နည်းပါးသည်။ တစ်နာရီ၇၃မိုင်မှ ၁၁၂မိုင် တိုက်ခတ်သည်။ သို့သော် မော်တော်ကားများ လွင့်ပါနိုင်သည်။ နေအိမ်များလည်း အုတ်မြစ်မှ ကျွတ်ပါသွားနိုင်သည်။ 

== အက်ဖ်-၂ ==
အက်ဖ်-၂ လေဆင်နှာမောင်းအမျိုးအစားသည် အားပြင်း လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ တစ်နာရီ၁၁၃မိုင်မှ ၁၅၇မိုင်နှုန်း တိုက်ခတ်သည်။ နေအိမ်များ လွင့်ပါနိုင်ပြီး ကြီးမားသော သစပင်ကြ်းများ အမြစ်မှ ကျွတ်ထွက်ပါသွားနိုင်သည် မုန့်တိုင်းမျိုးဖြစ်သည်။

== အက်ဖ်-၃ ==
အက်ဖ်-၃ လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည် မီးရထားများ တိမ်းမှောက်နိုင်သည့် အားပြင်းလေမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ တစ်နာရီလျှင် ၁၅၈ မိုင်မှ ၂ဝ၆မိုင်အထိ တိုက်ခတ်သည်။ သစ်ပင်ကြီးများ၊ ကုန်တင်ကားကြီးများ၊ နေအိမ်အုတ်တံတိုင်းများ လွင့်ပါလဲပြိုနိုင်သည့် မုန်တိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

== အက်ဖ်-၄ ==
အကဖ်-၄ လေဆင်နာမောင်း အမျိုးအစားသည်တစ်နာရီလျှင်၂ဝ၇မိုင် မှ မိုင် ၂၆ဝအထိ တိုက်ခတ်သည်။ ပျက်စီးမူများပြီး ပြင်းထန်သည် လေမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အခိုင်အမာဆောက်လုပ်ထားသော အဆောက် အအုံများ၊ ကြီးမားသောအရာဝတ၊များ လေထဲတွင် လွင့်ပါသွားနိုင်သည်။

== အက်ဖ်-၅ ==
အက်ဖ်-၅ လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည် တစ်နာရီလျှင်၂၆၁ မိုင်မှ ၃၁၈မိုင်အထိ တိုက်ခတ်သည်။ အလွန်ပြင်းထန်သည် လေမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ မော်တော်ကားများ မီတာ၁ဝဝကျော်အထိ လွင့်သွား နိုင်သည်။ ကြီးမားသောအဆောက်အအုံများ တံမြက်စည်းဖြင့် လှဲချလိုက် သကဲ့သို့ လွင့်ပါသွားနိုင်သည့် မုန်တိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ 

အဆိုးရွားဆုံး ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေထု၊ မြေထု အပူချိန်များ မြင့်တက်လာရာမှအစပြု၊မုန်တိုင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းမုန်တိုင်းများကြောင့် နှစ်စဉ် လူ့အသက်ပေါင်းများစွာ သေကျေပျက်စီး နေရသကဲ့သို့ ဆုံးရှုံးမှုအားဖြင့်လည်း များပြားလျက်ရှိ၊အဆိုးရွားဆုံး သဘာဝဘေးအန္တာယ်များအနက်မှလေဆင်နှာမောင်းမုန်တိုင်းဖြစ်သည်။ 
&lt;ref&gt;မြန်မာ့ အလင်း (၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၈)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:လေတိုက်ခတ်ခြင်း]]
[[[[ကဏ္ဍ:မုန်တိုင်း]]</text>
      <sha1>jkkclumlytyxvixjqc80yz4pxj9nx91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053652</id>
      <parentid>1053651</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:14:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10010" sha1="1rf3wj2rtv59vckr2y5kfl6mwf8w3jb" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
[[File:A tornado near Anadarko, Oklahoma, on May 3, 1999.jpg|thumb|300px|ဥက္ကလာဟိုးမား ပြည်နယ်တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သော လေဆင်နှာမောင်း]]

လေဆင်နှာမောင်းမှာ ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်တိုက်ခတ်သော မုန်တိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
မြေပြင်ရှိ အဆောက်အအုံများကို လေထဲသို့ မြောက်တက်ကျွတ်ပါသားအောင် တိုက်ခတ်တတ်သော အင်အားပြင်းမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ 


လေဆင်နှာမောင်း စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို လေ့လာကြည်လျှင် နေပူရှန်ကြောင့် မြေမျက်နှာပြင်အပူချိန်သည် ရုတ်တရက် မြင့်တက်လာပြီး စိုစွတ်သော လေထုမှာ ပူနွေးလာရာမှ လေထုစတင်၊ အထက်သို့မြင့်တက်လာသည်။ 

ယင်းလေထုမှာ ပူနွေးလာချိန်တွင် စိုစွတ်သော လေထုနှင် အပေါ်ရှိ အေးမြခြောက်သွေ့သည့် လေထုနှင့် ပေါင်းဆုံမိသည်။ မိုးအရွာတွင် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထစ်ချုန်းမိုးတိမ်တိုက်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ကာ လေဆင်နှာမောင်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။

ယင်းလေဆင်နှာမောင်းသည် လျင်မြန်စွာ အားကောင်းလာပြီ မိုးရွာခြင်း၊ လျှပ်စီးများလက်ခြင်းနှင့် မိုးခြိမ်းခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထောင်လိုက် ရွေ့လျားနေသောလေထုမှာ အလွန်လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားပြီ လေများမှာ လားရာအမျိုးမျိုးကြောင့် ပတ်ချာလည်နေသည်။ မြေပြင်နှင့် တိမ်တိုက်များအကြား ဖန်ကတော့ပုံ အနေအထားအတိုင်း ရွေ့လျား တိုက်ခတ်နေသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခတ်နေသော လေပွေ၊ လေဝဲသည် အရွယ်အစားနှင် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးသို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ အရွယ်အစားမှာ မီတာ ရာနှင်ချီ ကျယ်ပြန့်လာနိုင်သည်။ လေဆင်နှာမောင်းတစ်ခုသည် စက္ကန့်ပိုင်းမှ တစ်နာရီအထက်ကြာမြင့်စွာ တိုက်ခတ်နိုင်သည်။ ရွေ့လျားတိုက်ခတ်သည်လမ်းကြောင်းမှာလည်း နာရီပိုင်းအတွင်း မိုင်အများအပြားတိုက်ခတ်နိုင်သည်။ 

လေဆင်နှာမောင်းအတွင်းရှိ လေများသည် လျင်မြန်စွာ တိုက်ခတ်နေသဖြင့် တိုင်းတာရန် မလွယ်ကူပေ။ သို့သော် လေဆင်နှာမောင်းတစ်ခု၏တိုက်ခတ်နှုန်းကို ဖူဂျီတာစကေးဖြင့် ခန့်မှန်းတိုင်းတာကြသည်။ 
== အက်ဖ်အို ==
အက်ဖ်အို လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည် တစ်နာရီ ၇၅မိုင်နှုန်း တိုက်ခတ်ပြီး သာမန်ပျက်စီးမှုဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် လေမုန်တိုင်း အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
သစ်ကိုင်းများ ကျိုးကျခြင်းလောက်သာ ဖြစ်နိုင်သည်။

== အက်ဖ်-၁ ==
အက်ဖ်-၁ လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည်လည်း ပျက်စီးမှု နည်းပါးသည်။ တစ်နာရီ၇၃မိုင်မှ ၁၁၂မိုင် တိုက်ခတ်သည်။ သို့သော် မော်တော်ကားများ လွင့်ပါနိုင်သည်။ နေအိမ်များလည်း အုတ်မြစ်မှ ကျွတ်ပါသွားနိုင်သည်။ 

== အက်ဖ်-၂ ==
အက်ဖ်-၂ လေဆင်နှာမောင်းအမျိုးအစားသည် အားပြင်း လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ တစ်နာရီ၁၁၃မိုင်မှ ၁၅၇မိုင်နှုန်း တိုက်ခတ်သည်။ နေအိမ်များ လွင့်ပါနိုင်ပြီး ကြီးမားသော သစပင်ကြ်းများ အမြစ်မှ ကျွတ်ထွက်ပါသွားနိုင်သည် မုန့်တိုင်းမျိုးဖြစ်သည်။

== အက်ဖ်-၃ ==
အက်ဖ်-၃ လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည် မီးရထားများ တိမ်းမှောက်နိုင်သည့် အားပြင်းလေမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ တစ်နာရီလျှင် ၁၅၈ မိုင်မှ ၂ဝ၆မိုင်အထိ တိုက်ခတ်သည်။ သစ်ပင်ကြီးများ၊ ကုန်တင်ကားကြီးများ၊ နေအိမ်အုတ်တံတိုင်းများ လွင့်ပါလဲပြိုနိုင်သည့် မုန်တိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။

== အက်ဖ်-၄ ==
အကဖ်-၄ လေဆင်နာမောင်း အမျိုးအစားသည်တစ်နာရီလျှင်၂ဝ၇မိုင် မှ မိုင် ၂၆ဝအထိ တိုက်ခတ်သည်။ ပျက်စီးမူများပြီး ပြင်းထန်သည် လေမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အခိုင်အမာဆောက်လုပ်ထားသော အဆောက် အအုံများ၊ ကြီးမားသောအရာဝတ၊များ လေထဲတွင် လွင့်ပါသွားနိုင်သည်။

== အက်ဖ်-၅ ==
အက်ဖ်-၅ လေဆင်နှာမောင်း အမျိုးအစားသည် တစ်နာရီလျှင်၂၆၁ မိုင်မှ ၃၁၈မိုင်အထိ တိုက်ခတ်သည်။ အလွန်ပြင်းထန်သည် လေမုန်တိုင်း အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ မော်တော်ကားများ မီတာ၁ဝဝကျော်အထိ လွင့်သွား နိုင်သည်။ ကြီးမားသောအဆောက်အအုံများ တံမြက်စည်းဖြင့် လှဲချလိုက် သကဲ့သို့ လွင့်ပါသွားနိုင်သည့် မုန်တိုင်းအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ 

အဆိုးရွားဆုံး ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေထု၊ မြေထု အပူချိန်များ မြင့်တက်လာရာမှအစပြု၊မုန်တိုင်းကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းမုန်တိုင်းများကြောင့် နှစ်စဉ် လူ့အသက်ပေါင်းများစွာ သေကျေပျက်စီး နေရသကဲ့သို့ ဆုံးရှုံးမှုအားဖြင့်လည်း များပြားလျက်ရှိ၊အဆိုးရွားဆုံး သဘာဝဘေးအန္တာယ်များအနက်မှလေဆင်နှာမောင်းမုန်တိုင်းဖြစ်သည်။ 
&lt;ref&gt;မြန်မာ့ အလင်း (၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၈)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:လေတိုက်ခတ်ခြင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မုန်တိုင်း]]</text>
      <sha1>1rf3wj2rtv59vckr2y5kfl6mwf8w3jb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရာသီဥတု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4318</id>
    <revision>
      <id>1053620</id>
      <parentid>1031156</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2038" sha1="pw24aojinkjlmnnlvurta570mje65x6" xml:space="preserve">a

{{ရာသီဥတု}}
[[File:ClimateMapWorld.png|thumb|right|350px|တကမ္ဘာလုံးတွင် ရာသီဥတုအမျိုးအစားခွဲခြားမှုများ]]

ရာသီဥတု (Climate) တွင် ဒေသတစ်ခုအတွင်း ရှည်လျားသော အချိန်ကာလအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်သော အပူချိန်များ၊ စိုထိုင်းဆများ၊ မိုးရေချိန်များ၊ လေထုတွင်းရှိ အမှုန်အမွှားတို့၏ အရေအတွက် နှင့် အခြားမိုလေဝသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များပါဝင်သည်။ ရာသီ (weather) နှင့်ကွဲပြားသည့်အချက်မှာ ရာသီတွင် လက်ရှိအဖြစ်အပျက်များကိုသာ ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ နေရာတစ်ခု၏ ရာသီဥတုကို ၎င်း၏ လတ္တီကျု၊ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၊ အမြဲတမ်းဖုံးလွှမ်းနေသော ရေခဲ သို့မဟုတ် နှင်း စသည်တို့နှင့် အနီးအနားရှိ [[သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် ၎င်းတို့၏ ရေစီးကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ရာသီဥတုကို အပူချိန် နှင့် မိုးရေချိန်စသည့် အချက်အလက်တို့ပေါ်တွင် မူတည်၍ သီးသန့်ရာသီဥတု အမျိုးအစားအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။

Give me a reason to love you.
I just, I wanna be
A woman

{{Stub}}</text>
      <sha1>pw24aojinkjlmnnlvurta570mje65x6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053640</id>
      <parentid>1053620</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053640</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2014" sha1="r1wt0ucn05m7hhgu2ubrc5ldc8hhzds" xml:space="preserve">
{{ရာသီဥတု}}
[[File:ClimateMapWorld.png|thumb|right|350px|တကမ္ဘာလုံးတွင် ရာသီဥတုအမျိုးအစားခွဲခြားမှုများ]]

ရာသီဥတု (Climate) တွင် ဒေသတစ်ခုအတွင်း ရှည်လျားသော အချိန်ကာလအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်သော အပူချိန်များ၊ စိုထိုင်းဆများ၊ မိုးရေချိန်များ၊ လေထုတွင်းရှိ အမှုန်အမွှားတို့၏ အရေအတွက် နှင့် အခြားမိုလေဝသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များပါဝင်သည်။ ရာသီ (weather) နှင့်ကွဲပြားသည့်အချက်မှာ ရာသီတွင် လက်ရှိအဖြစ်အပျက်များကိုသာ ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ နေရာတစ်ခု၏ ရာသီဥတုကို ၎င်း၏ လတ္တီကျု၊ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၊ အမြဲတမ်းဖုံးလွှမ်းနေသော ရေခဲ သို့မဟုတ် နှင်း စသည်တို့နှင့် အနီးအနားရှိ [[သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် ၎င်းတို့၏ ရေစီးကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ရာသီဥတုကို အပူချိန် နှင့် မိုးရေချိန်စသည့် အချက်အလက်တို့ပေါ်တွင် မူတည်၍ သီးသန့်ရာသီဥတု အမျိုးအစားအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။


[[Category:ရာသီဥတု]]
{{Stub}}</text>
      <sha1>r1wt0ucn05m7hhgu2ubrc5ldc8hhzds</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053656</id>
      <parentid>1053640</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:33:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2402" sha1="b5x6mgo3qbzlmvp4amyqxzqa91brqx1" xml:space="preserve">{{hatnote|ဤဆောင်းပါးသည် ဒေသတစ်ခု၏ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် ရေရှည် တိုင်းတာထားသော မိုးလေဝသနှင့် ဥတုများ၏ ပျမ်းမျှ အခြေအနေကို ရည်ညွန်းသည်။}}
{{Distinguish|ရာသီ}}
{{ရာသီဥတု}}
[[File:ClimateMapWorld.png|thumb|right|350px|တကမ္ဘာလုံးတွင် ရာသီဥတုအမျိုးအစားခွဲခြားမှုများ]]

'''ရာသီဥတု''' (Climate) တွင် ဒေသတစ်ခုအတွင်း ရှည်လျားသော အချိန်ကာလအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်သော အပူချိန်များ၊ စိုထိုင်းဆများ၊ မိုးရေချိန်များ၊ လေထုတွင်းရှိ အမှုန်အမွှားတို့၏ အရေအတွက် နှင့် အခြားမိုလေဝသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များပါဝင်သည်။ ရာသီ (weather) နှင့်ကွဲပြားသည့်အချက်မှာ ရာသီတွင် လက်ရှိအဖြစ်အပျက်များကိုသာ ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ နေရာတစ်ခု၏ ရာသီဥတုကို ၎င်း၏ လတ္တီကျု၊ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၊ အမြဲတမ်းဖုံးလွှမ်းနေသော ရေခဲ သို့မဟုတ် နှင်း စသည်တို့နှင့် အနီးအနားရှိ [[သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် ၎င်းတို့၏ ရေစီးကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ရာသီဥတုကို အပူချိန် နှင့် မိုးရေချိန်စသည့် အချက်အလက်တို့ပေါ်တွင် မူတည်၍ သီးသန့်ရာသီဥတု အမျိုးအစားအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။


[[Category:ရာသီဥတု]]
{{Stub}}</text>
      <sha1>b5x6mgo3qbzlmvp4amyqxzqa91brqx1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053657</id>
      <parentid>1053656</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:35:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2405" sha1="7glutz97m7ix5j5vy578z3rg3a6eh8l" xml:space="preserve">{{hatnote|ဤဆောင်းပါးသည် ဒေသတစ်ခု၏ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် ရေရှည် တိုင်းတာထားသော မိုးလေဝသနှင့် ဥတုများ၏ ပျမ်းမျှ အခြေအနေကို ရည်ညွှန်းသည်။}}
{{Distinguish|ရာသီ}}
{{ရာသီဥတု}}
[[File:ClimateMapWorld.png|thumb|right|350px|တကမ္ဘာလုံးတွင် ရာသီဥတုအမျိုးအစားခွဲခြားမှုများ]]

'''ရာသီဥတု''' (Climate) တွင် ဒေသတစ်ခုအတွင်း ရှည်လျားသော အချိန်ကာလအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်သော အပူချိန်များ၊ စိုထိုင်းဆများ၊ မိုးရေချိန်များ၊ လေထုတွင်းရှိ အမှုန်အမွှားတို့၏ အရေအတွက် နှင့် အခြားမိုလေဝသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များပါဝင်သည်။ ရာသီ (weather) နှင့်ကွဲပြားသည့်အချက်မှာ ရာသီတွင် လက်ရှိအဖြစ်အပျက်များကိုသာ ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ နေရာတစ်ခု၏ ရာသီဥတုကို ၎င်း၏ လတ္တီကျု၊ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၊ အမြဲတမ်းဖုံးလွှမ်းနေသော ရေခဲ သို့မဟုတ် နှင်း စသည်တို့နှင့် အနီးအနားရှိ [[သမုဒ္ဒရာ]]တို့နှင့် ၎င်းတို့၏ ရေစီးကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ရာသီဥတုကို အပူချိန် နှင့် မိုးရေချိန်စသည့် အချက်အလက်တို့ပေါ်တွင် မူတည်၍ သီးသန့်ရာသီဥတု အမျိုးအစားအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။


[[Category:ရာသီဥတု]]
{{Stub}}</text>
      <sha1>7glutz97m7ix5j5vy578z3rg3a6eh8l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဂေဟဗေဒ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>4877</id>
    <revision>
      <id>1053569</id>
      <parentid>877499</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053569</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6858" sha1="g8nt2u6tjm792lprrv04k2k1o4vey95" xml:space="preserve">{{Multiple image|perrow = 2|total_width=300
| image1 = Bufo boreas.jpg
| image2 = Blue Linckia Starfish.JPG
| image3 = Hawk eating prey.jpg
| image4 = European honey bee extracts nectar.jpg
| footer = သိပ္ပံနည်းကျ ဂေဟဗေဒသည် [[သက်ရှိ]]တို့၏ အကြောင်းကို အပြည့်အစုံ လေ့လာသည်။ ဘက်တီးရီးယား သေးသေးကလေးမှ စ၍ ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးကို လွှမ်းခြုံနေသည့် ဖြစ်ရပ်များ အထိ ဖြစ်သည်။ ဂေဟဗေဒ ပညာရှင်များသည် မျိုးနွယ်စုတို့ ကြားရှိ ရှုပ်ထွေးပြီး အမျိုးမျိုး အစားစား ကွဲပြားသော သားကောင်ဖမ်းခြင်း၊ ဝတ်မှုန်ကူးခြင်း (အလယ်ပုံ) အစရှိသည့် ဆက်နွယ်မှုများကို လေ့လာကြသည်။ သက်ရှိတို့၏ အမျိုးမျိုးအစားစား ကွဲပြားပုံကို ကျက်စားရာ ဒေသ အမျိုးမျိုး ပေါ်တွင် မူတည်၍ ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာကြသည်။ ကုန်းပေါ်ရှိ ဂေဟဗေဒ စနစ်မှ စ၍ ရေထဲရှိ ဂေဟဗေဒစနစ် အထိ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားကြသည်။
}}

[[File:Eugenius Warming 1841-1924.jpg|thumb|upright|right|ဂေဟဗေဒအား သိပ္ပံပညာတရပ်အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည့် Eugenius Warming]]

'''ဂေဟဗေဒ''' (ဂရိဘာသာ oîkos, &quot;ဂေဟာ&quot;; -λογία, -logia, ဘာသာဗေဒ၊ အင်္ဂလိပ် - ecology) သည် သက်ရှိများ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိပုံ၊ ဦးရေနှင့် သက်ရှိ [[သက်ရှိရုပ်စု|အော်ဂင်နစ်ဆင်]]များနှင့် သဘာဝဝန်းကျင်အကြား မည်သို့ အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှု ရှိသည်ကို လေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာတရပ်ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite book |last=Begon |first=M. |coauthors= Townsend, C. R., Harper, J. L. |title=Ecology: From individuals to ecosystems. (4th ed.) |url=https://archive.org/details/ecologyfromindiv0000beg |year=2006 |publisher=Blackwell |isbn=1405111178 }}&lt;/ref&gt; သက်ရှိ အော်ဂင်နစ်ဆင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရုပ်သတ္တိများ ပါဝင်သည်။ ယင်းသတ္တများတွင်  အဇီဝအချက်များဖြစ်သည့် နေရောင်ခြည်၊ ရာသီဥတု၊ ဘူမိအနေအထားနှင့် ဇီဝအချက်များဖြစ်သည့် ယင်းသက်ရှိများနှင့်အတူ ကျက်စားနေထိုင်ကြသည့် အခြားသက်ရှိများ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite book | last = Campbell | first = Neil A. | authorlink =  | coauthors = Brad Williamson; Robin J. Heyden | title = Biology: Exploring Life | publisher = Pearson Prentice Hall | date = 2006 | location = Boston, Massachusetts | pages =  | url = http://www.phschool.com/el_marketing.html | doi =  | id =  | isbn = 0-13-250882-6 | access-date = 2 April 2009 | archive-date = 2 November 2014 | archive-url = https://web.archive.org/web/20141102041816/http://www.phschool.com/el_marketing.html | url-status = dead }}&lt;/ref&gt;

&quot;Ecology&quot; ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို နှုတ်ပြောစကားအနေဖြင့်  [[:en:social ecology|social ecology]]၊ [[:en:deep ecology|deep ecology]] စသည်တို့တွင် ထည့်သွင်းသုံးနှုန်းကြသကဲ့သို့ သဘာဝဝန်းကျင် သို့မဟုတ် သဘာဝဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝါဒ ဟူသောစကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်တူ ဝေါဟာရအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ 

Ecology သို့မဟုတ် ''oekologie'' ဟူသော ဝေါဟာရကို ဂျာမန် ဇီဝဗေဒပညာရှင် [[:en:Ernst Haeckel|Ernst Haeckel]] က ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး &quot;အော်ဂင်နစ်ဆင်နှင့် ယင်းတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်အကြား ဆက်နွှယ်မှုအား လေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာရပ်&quot;ဟု အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last=Frodin |first=D.G. |authorlink= |coauthors= |title=Guide to Standard Floras of the World |url=http://books.google.com/books?id=aMjXCF4rmDUC&amp;printsec=frontcover&amp;dq=qjIyUKx2VnKAYDw2zTZA9n6hkuk#PPA72,M1 |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |isbn=0-521-79077-8 |pages=72 |quote=[ecology is] a term first introduced by Haeckel in 1866 as Ökologie and which came into English in 1873}}&lt;/ref&gt; Haeckel သည် ဤသဘောတရားကို အသေးစိတ် ဆက်လက် ပြုစုခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ပထမဦးဆုံးသော ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်ကို (တက္ကသိုလ်တွင် ပထမဦးဆုံးသော သင်တန်းနှင့်အတူ) [[ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ|ဒိန်းမတ်]] [[ရုက္ခဗေဒ]]ပညာရှင် [[:en:Eugenius Warming|Eugenius Warming]]က ရေးသားခဲ့သည်။  ယင်းစောစောပိုင်း စာအုပ်ကြောင့်  Warming အား ဂေဟဗေဒပညာရပ်အား ထူထောင်ခဲ့သူဟု နောင်လာနောက်သားများက အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ &lt;ref&gt;Goodland, R.J. (1975) The tropical origin of ecology: Eugen Warming’s jubilee. ''Oikos'' '''26''', 240-245.&lt;/ref&gt;

== ကျမ်းကိုး ==
{{reflist|2}}


[[Category:ဂေဟဗေဒ| ]]
[[ကဏ္ဍ:ဇီဝဘူမိဓာတုဗေဒ]]</text>
      <sha1>g8nt2u6tjm792lprrv04k2k1o4vey95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သံလွင်မြစ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5122</id>
    <revision>
      <id>1053540</id>
      <parentid>1048103</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Khun Win Thein</username>
        <id>146460</id>
      </contributor>
      <comment>စာသား</comment>
      <origin>1053540</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="50641" sha1="jsy287or8l9xjvk561f0wxqyprhyfel" xml:space="preserve">{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; style=&quot;margin-left:7px; width: 24em; font-size: 90%; text-align: left;float:right;border:1px solid #D3D3D3; background-color:#F0F8FF; &quot;
|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center; font-size: 130%; font-weight: bold;&quot; | '''သံလွင်မြစ်'''

|-
| colspan=&quot;2&quot; style=&quot;text-align: center&quot; |[[File:Salween watershed.png|250px|center]]သံလွင်မြစ်

|-valign=&quot;top&quot;
|'''အရှည်'''
|၁၇၄၉မိုင် (၂၈၁၅ကီလိုမီတာ) 

|-valign=&quot;top&quot;
|''' ဖြတ်သန်းရာဒေသ'''
|တရုတ်နိုင်ငံ(တိဗက်ဒေသ၊ ယူနန်ပြည်နယ်)၊ မြန်မာနိုင်ငံ(ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်)
ထိုင်းနိုင်ငံ

|-valign=&quot;top&quot;
|'''မြစ်လက်တက်များ'''
|မုအီမြစ်၊ ပါယီမြစ် (ထိုင်းနိုင်ငံ) 

|-valign=&quot;top&quot;
|'''အဆုံးသတ်စီးဝင်ရာ'''
|အက်ဒမန်ပင်လယ်၊ [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ|အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာ]]
|}
'''သံလွင်မြစ်'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏အထင်ရှားဆုံး[[မြစ်]]ထဲကတစ်သွယ်ဖြစ်ရုံမက [[ကမ္ဘာ]]ပေါ်၌ ရှုခင်းအသာယာဆုံးနှင့် ရေစီးအကြမ်းဆုံးမြစ်တစ်မြစ်ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် မီတာ ၄,၀၀၀ ကျော်မြင့်သည့် [[ဟိမဝန္တာတောင်]]ပေါ်ရှိ [[တိဘက်]]ဒေသ ကုန်းမြင့်များမှ စတင်မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းသည်။ ဤမြစ်သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]ရှိ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]၏ တောင်တန်းထူထပ်သည့်ဒေသ များကိုလည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[မွန်ပြည်နယ်]]တို့ကိုလည်းကောင်း၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ (မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အဖြစ် ကီလိုမီတာပေါင်း ၁၂၀ ကျော် ဆက်လက်စီးဆင်း) ကိုလည်းကောင်း ဖြတ်သန်း၍ မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[မွန်ပြည်နယ်]]၏မြို့တော် [[မော်လမြိုင်မြို့]] အနီး [[မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့]]၌ [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]](အက်ဒမန်ပင်လယ်)အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ စုစုပေါင်း အရှည်သည် ၁၇၄၉ မိုင် (၂,၈၁၅ ကီလိုမီတာ)ရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌မူမိုင် ၆၅၀ သာရှိသည်။
နိုင်ငံတကာကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းခဲ့သည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး [[အရှေ့တောင်အာရှဒေသ]]တွင် [[မဲခေါင်မြစ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယအရှည်လျားဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ဆည်တာတမံပိတ်ဆို့ခြင်းခံရခြင်း မရှိသေးဘဲ လွတ်လပ်စွာစီးဆင်းနေသည့် အရှည်ဆုံး မြစ်တစ်စင်းလည်း ဖြစ်သည်။

သံလွင်မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသသည် ဧရိယာ ၃၂၀,၀၀၀ ကီလိုမီတာအထိ ကျယ်ဝန်းပြီးရေဝေဒေသသည် တရုတ်နိုင်ငံ တွင် (၅၃%)၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် (၄၂%) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် (၅%) ရှိသည်။ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများမှသည် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့အထိ မြစ်ဝှမ်းဒေသတစ်လျှောက်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကိစ္စများအတွက်ရော၊ [[ယဉ်ကျေးမှု]]အတွက်ပါ အရေးပါသည့်မြစ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူမျိုးကွဲများ အများဆုံးစုစည်းမှီတင်းနေထိုင်နေသည့် မြစ်တစ်စင်းလည်း ဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်၏ မြစ်ဝှမ်းနှင့် မြစ်လက်တက်များ၏ ရေဝေဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသူ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃ အုပ်စုရှိပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် နေထိုင်ကြသည့် [[ရှမ်း]]၊ [[၀]]၊ [[ကရင်နီ]]၊ [[ကရင်]]၊ [[ပအိုဝ်း]]၊ [[ပလောင်]]၊ [[မွန်]]၊ [[လားဟူ]]၊ [[ပဒေါင်]]၊ [[အာခါ]]၊ [[လီဆူး]] လူမျိုးများ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ အခြားတိုင်းရင်းသား အုပ်စုများသည်လည်း တရုတ်နိုင်ငံရှိ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။

== အမည်များ ==
သံလွင်မြစ်သည် ခရီးရှည်ကြီးကို ဖြတ်သန်းချီတက်လာရသည့် အားလျော်စွာ ၎င်းဆုံတွေ့ခဲ့ရသည့် လူမျိုးများအလိုက် အမည်နာမကွဲ အမျိုးမျိုးလည်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ရသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် သံလွင်မြစ်ကို နူကျန်း(နူဂျင်းမြစ်) (Nu Jiang River)ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး၊ ရှမ်းလူမျိုးများက နမ့်ခုမ်း(နမ်ခေါင်)ဟု ခေါ်ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သံလွင်မြစ်ဟုခေါ်ပြီး၊ ဤအသံထွက်ကိုပင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာအားဖြင့် &quot;ဆာလဝင်း&quot; (Salween)ဟုအသီးသီး ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤအမည်သည်ပင် ယခုတိုင် ကမ္ဘာကခေါ်ဆိုနေကြသည့် အမည်ဖြစ်သည်။

== ဆည်မြောင်းတာတမံများ ==
လက်ရှိအချိန်ထိ တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းတွင် သံလွင်မြစ်ပေါ်၌ တည်ဆောက်ထားသည့် တာတမံပေါင်း ၁၃ ခု ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ သံလွင်မြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် တာဆန်း၊ ဟက်ကြီး အပါအဝင် အကြီးစား ဆည်မြောင်းတာတမံ စီမံကိန်း ၃ ခုထက်မနည်း ဆက်လက်တည်ဆောက်ရန် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့နှင့် သဘောတူညီမှုရယူပြီးဖြစ်သည်။

မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးနေထိုင်ကြသည့် နေရာမှာ မြစ်ဝနေရာဖြစ်ပြီး မြစ်ကြောင်းမှ ပို့ချလာသည့် မြေဆီဩဇာများဖြင့် ကြွယ်ဝသည့် ဧက ထောင်ချီရှိသည့် လယ်ယာမြေများကို အမှီပြုနေထိုင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဒေသများတွင် လူအများက [[မိုးရာသီ]]တွင် [[စပါး]]စိုက်ပျိုးကြပြီး၊ [[နွေရာသီ]]များတွင် မြစ်ကမ်းပါး၌ ဥယျာဉ်များ၊ [[ဟင်းသီးဟင်းရွက်]]များ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထို့အပြင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းဖြင့်လည်း အသက်မွေးကြသည်။

သံလွင်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် ဂေဟဗေဒစနစ်အရ ယဉ်ကျေးမှုအရ မျိုးကွဲစုံလင်ကြွယ်ဝသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ သို့အတွက် ကြောင့် [[ယူနက်စကို|ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့]] (UNESCO) က ကမ္ဘာက အလေးပေးထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် ရမည့်ဒေသတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်မြောက်ပိုင်းကို အပြိုင်သဖွယ် ဖြတ် ၍ စီးဆင်းနေသည့် ယန်ဇီး၊ မဲခေါင်၊ သံလွင်မြစ်များ အထက်ပိုင်းမှသည် အောက်ပိုင်းဖြတ်သန်းရာ ဒေသများကို ဤသို့ သတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ UNESCO အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ဤဒေသများသည် ရာသီဥတုသမမျှတသည့် ဒေသဖြစ်ပြီး၊ မျိုးကွဲ ဇီဝသတ္တ အစုံလင်ဆုံးဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ အလားတူပင် ထိုင်းအစိုးရကလည်း သံလွင်မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ သစ်တောများကို အရေးပါသည့် နိုင်ငံတကာမုတ်သုံတောစိမ်းများအဖြစ် ၂၀၀၀ ခုနှစ်က သတ်မှတ်ထား ခဲ့သည်။

ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် သံလွင်မြစ်ကမ်းပါးတွင် နေထိုင်ကြသည့်ပြည်သူများ၏ အဆိုအရ သံလွင်မြစ်နှင့် ၎င်း၏ မြစ်လက်တက်များတွင် ရွှေ့ပြောင်းမှီတင်းနေထိုင်ကြသည့် ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ဤငါးများ သည် ထိုင်းလူမျိုးများအတွက်သာမက မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကရင်၊ ကရင်နီ၊ မွန်၊ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသူ တိုင်းရင်း သားတို့အတွက်လည်း အရေးပါသည့် အစားအသောက်ရင်းမြစ်များ ဖြစ်သည်။

ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် သံလွင်မြစ်တစ်လျှောက်ရှိ သစ်တောများသည်လည်း ပထဝီအရ ဇီဝသဘောအရ နယ်ခြားသဖွယ် ဖြစ်နေစေပြီး မတူကွဲပြားသည့် မျိုးစိတ်များဖြင့် ကြွယ်ဝလှပါသည်။ အိန္ဒိယ-တရုတ် ဒေသငယ် (Indo-Chinese sub-region) သည် တရုတ်-ဟိမဝန္တာ (အိန္ဒိယ) ဒေသငယ် (Sino-Himalayan sub-region) နှင့် ဆုံတွေ့ရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ သို့အတွက်ကြောင့် ဇီဝသတ္တမျိုးကွဲများ အမျိုးစုံကြွယ်ဝပြီး ဟိမဝန္တာတောင်တန်းနှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်းဒေသ တို့တွင် တွေ့ရှိရသည့် အပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များကိုလည်း ဤဒေသတွင် အလားတူ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အလားတူ အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသတွင် တွေ့ရသည့် ဇီဝသတ္တမျိုးကွဲများကိုလည်း ဤဒေသတွင် တွေ့ရှိရသည်။

သံလွင်မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် [[တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်]]များနှင့် [[ငါး (တိရစ္ဆာန်)|ငါး]]မျိုးများသာ ကြွယ်ဝစုံလင်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် သံလွင်မြစ် ဖြတ်သန်းရာ ဒေသသည် ကမ္ဘာ၏ [[ကျွန်းသစ်]]အကြွယ်ဝဆုံး ဒေသအဖြစ်လည်း ဂေဟဗေဒပညာရှင်များက သတ်မှတ်ပြောဆိုကြသည်။ ဤဒေသရှိ ကျွန်းတောများမှာ မြစ်စီးဆင်းရာ ဒေသတစ်လျှောက်တွင် ထူထဲစွာ ပေါက်ရောက်ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှ အခြားဒေသများရှိ ကျွန်းတောများနှင့်ပင် ခြားနားမှု ရှိသည်။ အခြားဒေသများတွင် ကျွန်းတောများ ပေါက်ရောက်ပုံမှာ ကျိုးတိုးကျဲတဲနိုင်လှသည်ဟု ဆိုသည်။ မြစ်၏ အထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းရှိ ဤကျွန်းတောများသည် တည်ဆောက်ရန် လျာထားသည့် [[တာဆန်းဆည်]]ကြောင့် ပျက်စီးဖွယ်ရှိနေပြီး၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အတွင်း နောက်ဆုံးကျန်ရှိတော့သည့် သစ်တောနေရာများလည်း ဖြစ်သည်။

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ရှိ သံလွင်မြစ်ဝှမ်းသည် သမိုင်းအရ အရေးပါသည့် ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ [[ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း]] သမိုင်းပညာရှင်များက ဤဒေသတွင် သမိုင်းမတင်မီ ရုပ်ကြွင်းများ တွေ့ရှိရပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် လူစတင်ဖွံ့ဖြိုးသည့် မူလအထောက်အထားလည်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ လူသိများသည့် ဤသို့ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း အထောက်အထား အများဆုံးတွေ့ရှိရသည့်နေရာကို ဝိညာဉ်ဂူ (Spirit Cave) ဟု ခေါ်ကြပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၊ [[မဲဟောင်ဆောင်]] ဒေသ တောင်တန်းများပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ &lt;ref&gt;© 2009 မြန်မာနိုင်ငံ မြစ်ချောင်းများဆိုင်ရာ ကွန်ရက် (BRN).&lt;/ref&gt;

==သံလွင်ထွက်ပစ္စည်း==
သံလွင်မြစ်ကမ်းတွင် နေထိုင်ကြသောသူများသည် တံငါလုပ်ကြ၏။ အချို့မှာ သစ်ဝါး မျှောကြ၏။ ရွှေကျင်ကြ၏။ သံလွင်ရွှေမှာ မာကြော၏။ ရွှေဝါရောင် ဖျော့၏။ သံလွင်မြစ်ကမ်းရှိ သဲသောင်ပြင် ကျောက်ခဲပြင်များမှာ လွန်စွာလှပ၏။ အမည်းရောင်ရှိသော သံလွင်ကျောက်ခဲများသည် ချစ်စရာကောင်း၏။ ရွှေစစ်မစစ် စမ်းသပ်ရာတွင် အသုံးဝင်သည်။ သံလွင် ကျောက်ခဲသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ မိုင်ပေါင်းများစွာ ရေတိုက်စားလာသောကျောက်ဖြစ်သည့်အတွက် အချို့မှာပြားချပ်ပြီး လှပစွာ ဝိုင်းနေသည်ကိုတွေ့ရ၏။ အနက်ရောင် ကျောက်ပြားဝိုင်းများမှာ အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ သံလွင်သဲမှုန့်များသည် မြေမရောသော သဲမှုန့်အစစ်ဖြစ်၍ အဆောက်အအုံဆောက်ရာတွင် အသုံးဝင်၏။

သံလွင်မြစ်အတွင်းရှိငါးများလည်း မျိုးပေါင်းများစွာရှိကြမည်။ နာမည်ကြီးသည်မှာ ငါးကြင်းမြီးကွဲကဲ့သို့ သံလွင်ငါးများဖြစ်သည်။ ရေစီးသန်သောကြောင့် သဘာဝအလျောက် သံလွင်ငါးများသည် ကိုယ်လုံးရှည်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ သံလွင်ငါးမြီးကွဲများသည် ကမ်းစပ် နားရေသောက်ဆင်းလာသော သတ္တဝါငယ်များကို အမြီးနှင့်ရိုက်လှဲ၍ ဖမ်းစားတတ်ကြသည်။ သံလွင်ငါး၏ အရသာသည်လည်း အများနှင့် မတူ တစ်မူထူးခြားသည့် အရသာရှိသည်။ သံလွင်မြစ်ကမ်း၌ ပေါက်သော ဟင်းရွက်တစ်မျိုးကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် (ဖတ်ခုံး) ဟုခေါ်ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် သံလွင်ဟင်းရွက်စိမ်း ဟုခေါ်မည်ထင်သည်။ ချက်စားလျှင် အရသာဆိမ့်သည်။ ကင်းမွန်ရွက်ထက် အရသာ ပိုဆိမ့်သည်။ နောက်တစ်မျိုးမှာ သံလွင်ကန်စွန်းဥဖြစ်သည်။ ကန်စွန်းဥနီကဲ့သို့ပင်။ သို့သော် ဥတိုင်း လိုလို ပိုးထိုးနေသည့်ပုံစံမျိုးဖြစ်နေသည်။ ပြုတ်စား ချက်စားလျှင် အထဲ၌ အနီရောင် အညိုရောင်ရှိပြီး ရိုးရိုးကန်စွန်းဥထက် အရသာပို ချိုသည်။ မာသည်။

== မြစ်လက်တက်များ ==
* Moei မြစ်(ထိုင်းနိုင်ငံ)
* Pai မြစ်(ထိုင်းနိုင်ငံ)
==စီးဆင်းမှု==
သံလွင်မြစ်သည် တိဗက်ပြည်အရှေ့ဘက်ရှိ တန်ဂလာတောင်တန်းတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ တရုတ်နိုင်ငံ ဆီကျန်ပြည်နယ်ဘက်သို့ အနောက်မှအရှေ့စီးဆင်းလာပြီးလျှင် လတ္တီတွဒ် ၃၀° နေရာရောက်သောအခါ အရှေ့တောင်ဘက်သို့ မြစ်ကြောင်းပြောင်းကာ ယူနန်နယ်ဘက်သို့စီးဝင်သည်။ ယူနန်နယ်တွင်မြောက်မှ တောင်သို့စီးဆင်းလာပြီးနောက် လတ္တီတွဒ် ၂၇° နေရာသို့ရောက်သောအခါ အနောက်ဘက်ရှိနမ့်မိုင်ခမြစ်  အရှေ့တောင်ဘက်သို့မြစ်ကြောင်းပြောင်းကာ ယူနန်နယ်ဘက်သို့စီးဝင်သည်။ 

ယူနန်နယ်တွင်မြောက်မှ တောင်သို့စီးဆင်းလာပြီးနောက် လတ္တီတွဒ် ၂၇°နေရာသို့ရောက်သောအခါ အနောက်ဘက်ရှိနမ့်မိုင်ခမြစ် (ဧရာဝတီမြစ်အစ မြစ်ခွတစ်ခု)နှင့် ရေဝေကုန်းတန်းတစ်ခုသာ ခြား၍ အရှေ့ဘက်ရှိမဲခေါင်မြစ် နှင့် မိုင် ၃၀ ခန့်သာ ကွာလှမ်းတော့သည်။ လတ္တီတွဒ်၂၄°တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ဝင်ရောက်လာကာ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း သိန္နီနယ်၊ ကိုးကန့်နယ်၊ ဝနယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်၊ ကျိုင်းတုံနယ်၊ မိုင်းပန်နယ်၊ မောက်မယ်နယ် တို့ကိုလွန်ပြီးနောက် ကယားပြည်နယ်ကိုဖြတ်စီးသည်။ ကယားပြည်နယ်ကိုလွန်သော် ယိုးဒယားနှင့် ကရင်ပြည်နယ်တစ်လျှောက် နယ်ခြားသဖွယ်စီးဆင်းလာပြီးနောက် ကရင်ပြည်နယ်တွင်းကိုဖြတ်စီးကာလတ္တီတွဒ် ၁၆.၅° နေရာတွင်မော်လမြိုင်မြို့အနီးမှ မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ထဲသို့ စီးဝင်သည်။

မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ထဲသို့စီးဝင်ရာတွင် မြစ်ဝနှစ်ခုခွဲထွက်သည်။ တစ်ခုသည်ဘီလူးကျွန်းမြောက်ဘက်မှ ဒရယ်ပေါက်မြစ်အဖြစ်စီးသွား၍ ကျန်တစ်ခုသည် အရှေ့မှမော်လမြိုင်မြစ် အဖြစ် စီးထွက်သည်။ ဒရယ်ပေါက်မြစ်သည်လှေသမ္ဗန်များသာဝင်ထွက်သွားလာနိုင်သော်လည်း မော်လမြိုင်မြစ်ဘက်မှမူ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများသည်မော်လမြိုင်မြို့အထိဝင်ထွက်သွားလာနိုင်သည်။ ပေ ၁၀၀ ခန့်ရှည်သော သင်္ဘောများသည်မော်လမြိုင်မြို့မှအထက် ၆၃ မိုင်ဝေးသော ရွှေဂွန်းမြို့အထိ ဆန်တက်သွားလာနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် နွေရာသီ ရေနည်းသည့်အခါ၌ ရွှေဂွန်းမြို့အောက် ၁၂ မိုင်ဝေးသောနေရာမှနေ၍ ပို၍ငယ်သော သင်္ဘောကလေးပေါ်ပြောင်း၍ဆန်တက်ရသည်။ မော်တော်ဘုတ်နှင့် လှေသမ္ဗန်များသည်နွေရာသီတွင် ရွှေဂွန်းမြို့အထက် ၂၈ မိုင်ဝေးသောမဲဆိပ်မြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သည်။ သံလွင်မြစ်ကိုတိဗက်ပြည်တွင် ဂျာမိုငိုချူမြစ်ဟုလည်းကောင်း၊ နက်ချူမြစ်ဟုလည်းကောင်းခေါ်၍ တရုတ်နိုင်ငံတွင် လူကျန်မြစ်ဟုလည်းကောင်း၊ နုကျန်မြစ်ဟုလည်းကောင်း ဖုတ်ဆုကျန်မြစ်ဟုလည်းကောင်းခေါ်ပြီးလျှင် ရှမ်းတို့က နမ့်ခေါင်မြစ်ဟု ခေါ်သည်။ 

တိဗက်ဘာသာဖြင့်ဂျာမိုငိုချူမြစ်ဟူသည်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ၏မြစ်ပြာ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။ သံလွင်မြစ်သည် တိဗက်ပြည်ဘက်ပိုင်းတွင် ရေခဲ မသွားမီ ရေရောင်သည် အပြာရင့်ရောင်သန်း၍ နေတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နွေအခါ၌မူ ရွှံ့နှစ်ရောင်ဝါ၍နေလေသည်။ မြစ်အစပိုင်းဒေသတွင်အောင်းရိုင်းများ၊ ဝံပုလွေများ၊ တောဆိတ်များ ပေါများသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ 

သံလွင်မြစ်ကိုတရုတ်တို့ကလူတို့အား အန္တရာယ်ဖြစ်စေသောမြစ်ဟုယူဆကြသည်။ သို့ရာတွင်တရုတ်ပိုင်နက်ဖြစ်သောလူကျန်ခေါ်ဟောင်ခိုနယ်သည်အောက်မြန်မာနိုင်ငံအပိုင်းမှလွဲ၍ သံလွင်မြစ်ဝှမ်း၏လူဦးရေအများဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်သည်ရေစီးအလွန်သန်သည်။ 

မြစ်ညာပိုင်းတွင်မြစ်ကြောင်းအလွန်ကျဉ်း၍ ရှုခင်းလှသည်။ မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်သည်ကျောက်တောင်ထူထပ်၍ ကမ်းပါးစောက်သည်။ ထိုကြောင့်အပေါ်မှစီး၍ကြည့်မူ သံလွင်မြစ်သည် ကျောက်ဆောင်မှအက်ကြောင်းသဖွယ်ထင်ရသည်။ မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် လုံး၏ထူးခြားသောအသွင်အပြင်မှာ ဘေးနှစ်ဘက်ကမ်းသည်ရေမျက်နှာပြင်ထက်ပေ ၃၀၀၀ မှ ၆၀၀၀ အထိမြင့်ရကား မြောင်းစောက်ကြီးနှင့် တူနေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ရောက်သည့်အပိုင်းမှလွဲ၍ ကမ်းနှစ်ဖက်မြေပြန့်ဟူ၍ လုံးဝမတွေ့ရချေ။

နွေရာသီတွင်မြစ်ကမ်းများတွင်သဲများ၊ ရေစားကျောက်တုံးကြီးများ၊ ကျောက်ဆောင်များနှင့်ကျောက်စရစ်ခဲများအနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မိုးရာသီကျရောက်သည့်အခါ ရေအလွန်ပြည့်လာရကား ဤကျောက်တုံးကျောက်ဆောင်များ မပေါ်တော့သည့်အပြင် ကမ်းစောက်ရှိသစ်ပင်များကိုပင် တိုက် စားသည်အထိ အရှိန်ပြင်းစွာစီးဆင်းလေသည်။ သံလွင်မြစ်၏ရေမျက်နှာပြင်သည် ရေများချိန်နှင့် ရေနည်းချိန်တွင် ပေ ၆၀ မှ ၇၀ အထိကွာခြားတတ်၍ အချို့ဒေသ၌ပေ ၉၀ အထိကွာတတ်သည်။ ကျောက်တောင်များ၊ ကျောက်စောင်းများကြောင့် ရေဝဲများ၊ ရေတံခွန်များအလွန်ပေါများသဖြင့် 
နေရာအတော်များများ၌ ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် မလွယ်ကူချေ။ ရေအလွန်များသည့်မိုးတွင်းအခါ၌ ယင်းအန္တရာယ်များကင်းပျောက်သွားသော်လည်း ရေစီးအလွန်သန်လာသဖြင့် 
မြစ်ကိုဆန်၍လှေများမတက်နိုင်တော့ချေ။ 

ရေစီးနှေးသည့်အချို့နေရာတွင် တစ်နာရီလျှင်မိုင်ဝက်နှုန်းစီး၍ ရေဝဲများနေရာတွင် ရေစီးသန်သည့်အခါတစ်နာရီလျှင် ၁ ၁⁄၂  မိုင်နှုန်း (၁၀နော့)ကျော်စီးသည်။ ရှားတောမြို့နှင့် ကျောက်ညှပ်မြို့ကြားရှိသံလွင်မြစ်ပိုင်းတွင်လှေကြီးများသွားလာနိုင်သော်လည်း ကျောက်ညှပ်မြို့နှင့် ယွန်းစလင်းမြစ်ဝအကြားတွင် ရေဝဲများပေါရုံမက ရေစီးအလွန်သန်၍ အန္တရာယ်အများ ဆုံး အဆိုးဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည်။ ယွန်းစလင်းမြစ်ဝမှ သံလွင်မြစ်ဝအထိ အပိုင်း၌မူ သင်္ဘောများအခက်အခဲမရှိသွားလာနိုင်ကြသည်။ သံလွင်မြစ်ကမ်းနှစ်ဘက်၌လည်းခရီးသွားလာရန် လမ်းအနည်းငယ်ရှိသော်လည်း မိုးအခါ၌ရေလွှမ်းသွားတတ်သဖြင့် ထိုလမ်းများမရှိတော့ချေ။

သံလွင်မြစ်သည် ဧရာဝတီမြစ်ထက်ရှည်သော်လည်း ဧရာဝတီမြစ်လောက်ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် အသုံးမကျဟုဆိုရပေမည်။ သို့ရာတွင်ယင်း၏အရှေ့ဘက်ရှိ မဲခေါင်မြစ်ကဲ့သို့ကား သစ်များမျှောရန်အသုံးဝင်လေသည်။ သောင်ရင်းမြစ်နှင့်ဆုံရာနေရာ၏အောက် မိုင် ၃၀ ခန့်တွင် တည်ရှိသော  ကယိုးတန်မြို့သည်ထင်ရှားသော သစ်ဆိပ်မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် သစ်တောများမှထွက်သည့် သစ်များကိုမော်လမြိုင်မြို့အထက် မိုင် ၆၀ အကွာ နေရာလောက်အထိမျှောချကာ ထိုနေရာမှမော်လမြိုင်မြို့ အထိ သစ်ဖောင်များဖွဲ့၍ ပို့ပြီးနောက် မော်လမြိုင်မြို့မှတစ်ဆင့် နိုင်ငံခြားသို့သင်္ဘောကြီးများနှင့်တင်ပို့ကြရသည်။ သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်သန်းသွားလာရန် တရုတ်နိုင်ငံဘက်တွင် တံတားဖြတ်၍ ဆောက်ထားသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံဘက်တွင် ကူးတို့ဆိပ်များမှတစ်ပါး ရှေးယခင်ကတံတားဟူ၍မရှိခဲ့ချေ။ သို့ရာတွင် ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ တရုတ်ချေးငွေဖြင့်သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်ကာ တံတားနှစ်ခုဆောက်လုပ်ရန်အစီအစဉ် ရှိခဲ့သည်။ တစ်ခုမှာ တာကော်တံတားဖြစ်၍ တစ်ခုမှာ ကွမ်းလုံတံတားဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဘက်တွင် စုစုပေါင်း ကူးတို့ဆိပ် ၈၈ ဆိပ်ရှိသည်။ ကူးတို့ဆိပ်ရွာများသည်အနည်းဆုံး အမြင့်ပေ ၁၀၀၀ ရှိကုန်းပေါ်တွင်တည်ထားလေသည်။ သံလွင်မြစ်ပေါ်တွင် ယင်းကူးတို့ဆိပ်များမှအပအခြားမြို့ဟူ၍မရှိသလောက်ပင်ဖြစ်သည်။ ကူးတို့ဆိပ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခုသည် မိုင်ပေါင်းများစွာ ကွာလှမ်းသည်။ ကူးတို့ဆိပ် ၈၈ ခုအနက်ထင်ရှားသော 
ကူးတို့ဆိပ်ခြောက်ခုရှိသည်။ 

ယင်းတို့မှာ
# ကွမ်းလုံ
# မန်းဆန်၊ 
# တာကော်၊ 
# တာဆင်း၊ 
# တာတောမော်၊ 
# တာဆင်းလေ ကူးတို့ဆိပ်တို့ဖြစ်ကြသည်။ 
===ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်===
[[ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်]] တရုတ်မြန်မာယဉ်ကျေးမှုလဲလှယ်ရေးတွင် ကျေးဇူးပြုခဲ့သောကူးတို့ဆိပ်ဖြစ်သည်။ နမ့်တင်းမြစ်နှင့်သံလွင်မြစ်ဆုံရာအနီး သံလွင်မြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ယူနန်နယ်စပ်မှ ၁၅ မိုင်ဝေးသည်။ ယခုအခါ ထိုနေရာတွင်သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်၍ ၁၉၆၅ ခုနှစ်ကဆောက်လုပ်ထားသော ၈၉၈ ပေရှည်ကြိုးတံတား ရှိသည်။
===မန်းဆန်ကူးတို့ဆိပ်===
မိုင်းလွန်းနယ်တွင်ရှိ၍ မြစ်ကိုဖြတ်ကူးရန် အလွယ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည်။ ရေများသည့်အခါတွင် ကမ်းပါးသည် သဲများ၍ အတက်အဆင်း ကောင်းသည်။ သို့ရာတွင် 
အေး၍ခြောက်သွေ့သောရာသီတွင် ကမ်းပါးနှစ်ဖက်စလုံးသည် ကျောက်ဆောင်ထူထပ်နေလေသည်။ ဤနေရာ၌ သာမန်ခြောက်သွေ့သော ရာသီတွင် မြစ်သည် ကိုက် ၁၀၀ ခန့်သာကျယ် ၍ အနည်း ဆုံး ၅၅ ပေနက်သည်။ အမြင့်ပေ ၁၅၀၀ ရှိသည်။ ရေစီးသည် တစ်နာရီလျှင် လေးမိုင်ငါးမိုင်ခန့်စီးသည်။ တောင်သိန္နီနယ်၊ မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ 
အခြားဒေသမှကုန်သည်များ အများဆုံးအသုံးပြုသည်။
===တာကော်ကူးတို့ဆိပ်===
လူသိအများဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးကူးတို့ဆိပ်ဖြစ်၍ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်တွင် အသုံးအများဆုံးဖြစ်သည်။ ကျိုင်းတုံသို့သွားသော လမ်းမကြီးသည် ယင်းကူးတို့ဆိပ်ကို ဖြတ်၍သွားလေသည်။ ခြောက်သွေ့သောရာသီတွင် ထိုနေရာရှိမြစ်သည် ကိုက် ၂၀၀ ကျယ်၍ ရေစီးမြန်သည်။ သို့ရာတွင်အမြင့်ပေ ၈၀၀ တွင်တည်ရှိသည်။ တာကော်တွင်သံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်လျက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင်ယာယီကြိုးတံတားတစ်ခုဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုတံတားသည် ပေ ၇၈၀ ရှည်သည်။ 
===တာဆင်းကူးတို့ဆိပ်===
မိုင်းပန်နယ်တွင်ရှိ၍ မိုင်းပန်နှင့်မိုင်းတုန်နယ်၊ ဇင်းမယ်နယ်တို့ကိုဆက်သွယ်သော လမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ ဤနေရာတွင်မြစ်အကျယ်ပေ ၂၀၀ ရှိသည်။ တစ်ဖက်တွင်နမ့်သီလီမြစ်ရှိ၍ တစ်ဖက်တွင် နမ့်သာလာမြစ်ရှိသည်။ ယင်းမြစ်ဝများနှင့်တစ်မိုင်ခန့်သာ ဝေးသည်။ အမြင့်ပေ ၈၀၀ ရှိသည်။ 
===တာတောမော်ကူးတို့ဆိပ်===
ကယားပြည်နယ်တွင်ရှိသည်။ ကယားပြည်နယ် ရှားတောမြစ်၏အရှေ့ဘက် မိုင် ၈၀ ဝေးသည်။ မဲဟောင်ဆောင်းမြို့သို့သွားသောလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိ၍  ခြောက်သွေ့သောရာသီတွင်မြစ်သည် ဤနေရာ၌ ကိုက် ၂၀၀ ကျယ်သည်။ 
===တာဆင်းလေကူးတို့ဆိပ်===
ကယားပြည်နယ်တွင်ရှိသည်။ အမြင့်ပေ ၇၅၀ ရှိပြီးခြောက်သွေ့သောရာသီတွင်မြစ်သည် ဤနေရာ၌ကိုက် ၂၅၀ ကျယ်သည်။ မိုင်းမော(ရွာသစ်)မှ မော်လမြိုင်သို့ ကျောက်ညှပ်မြို့မှတစ်ဆင့်သွားသော လှေလမ်း၊ ရှားတောမြို့သို့ မေပေမြို့မှတစ်ဆင့်သွားသောလှေလမ်းတို့ စရာဌာနဖြစ်သည်။ ရွာသစ်မှခွန်သွန်သို့သွားသောလမ်းသည် ဤကူးတို့ဆိပ်မှသံလွင်မြစ်ကိုဖြတ်၍ ဖောက်ထားလေသည်။ သံလွင်မြစ်တွင် တိဗက်ပြည်နှင့် ယူနန်နယ်ပိုင်း၌ မြစ်လက်တက်ဟူ၍ ရှိသည်ဟု တိကျစွာ မသိရှိရချေ။ 


မြန်မာနိုင်ငံ၌မူ မြစ်လက်တက်ပေါင်း ၂၈ ခုရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ-
# [[နမ့်ယုမြစ်]] နယ်စပ်နားမှစီးဝင်သည်။ 
# [[နမ့်မွိုင်မြစ်]] သို့မဟုတ် နမ့်မွေ မိုင်းယမြို့မှ စီးဝင်လာသည်။ 
# [[ဆီပါအောမြစ်]] ကိုးကန့်နယ်မှ စီးဝင်လာသည်။ 
# [[နမ့်နင်းမြစ်]] အတောက်ဘက်မှစီးဝင်၍ နမ္မတူမြစ်ဖျားနှင့် ယင်းမြစ်ဖျားကပ်လျက်ရှိသည်။ 
# [[နမ့်တင်းမြစ်]] ရွန်နင်ဖူးမြို့ဘက်မှစီးဝင်လာ၍ ကွမ်းလုံးကူးတို့ဆိပ်နားမှ စီးဝင်သည်။
# [[နမ့်ကြက်မြစ်]] ချောင်းငယ်သာသာ ဖြစ်သည်။
# [[နမ့်မမြစ်]] ဝနယ်ဖက်မှနောင်ချိုတစ်ဝိုက်ကိုဖြတ်၍ စီးဝင်လာသည်။
# [[နမ့်နန်းမြစ်]] ငက်လက်မှမြစ်ဖျားခံ စီးဝင်သည်။
# [[နမ့်ကအိုမြစ်]] အနောက်မိုင်းလွန်းဒေသတွင် စီးဝင်သည်။
# [[နမ့်ခမြစ်]] တိဗက်ပြည်လွန်လာသည်မှစ၍ ပထမဆုံးသောအကြီးဆုံးမြစ်လက်တက်ဖြစ်သည်။
# [[ဟွေးလွန်မြစ်]] တာကော်ကူးတို့ဆိပ်၌ စီးဝင်သည်။
# [[မန်းပန်မြစ်]] မြစ်လက်တက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။
# [[နမ့်ဆင်မြစ်]] ကျိုင်းတုံမြို့အနီး မြစ်ဖျားခံသည်။
# [[မဲဟင်းမြစ်]] မိုင်းဟန်မြို့ဘက်မှ စီးဝင်သည်။
# [[နမ့်ပန်မြစ်]]မိုင်းပန်နယ်ကို ဖြတ်စီးသည်။
# [[မဲချော့မြစ်]]ချောင်းငယ်သာဖြစ်သည်။
# [[မဲဆကွန်မြစ်]] (နမ့်ဆကွန်မြစ်)
# [[မဲဆယ်မြစ်]]ချောင်းငယ်သာဖြစ်သည်။
# [[နမ့်တန်မြစ်]]မိုင်းကိုင်နယ်တောင်တန်းများတွင် မြစ်ဖျားခံပြီးနောက် လဲချား၊ မိုးနည်း၊ မောက်မယ်နယ်များကိုဖြတ်၍ စီးဆင်းသည်။
# [[ဟွဲလောင်မြစ်]] ရှမ်းပြည်နယ်နှင့်ကယားပြည်နယ်
# [[ဟွဲလန်းမြစ်]] စပ်နေရာမှ စီးဝင်သည်။
# [[နမ်းမယ်ဗြဲ(မယ်ဗြဲ)မြစ်]] မဲဟောင်ဆောင်းနယ်ကိုဖြတ်၍ စီးဆင်းသည်။
# [[နမ့်ပွန်မြစ်]] သို့မဟုတ် ပွန်ချောင်း ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ကိုဖြတ်၍စီးသည်။ ယင်း၏မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော နမ့်ဘီလူး(ဘီလူးချောင်း)သည်အင်းလေးကန်၌
မြစ်ဖျားခံသည်။ 
# [[သောင်ရင်းမြစ်]] ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင်မြစ်ဖျားခံ၍ ယိုးဒယားနှင့်မြန်မာနယ်နမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းကာ အရှေ့တောင်ဘက်မှ စီးဝင်သည်။
# [[ယွန်းစလင်းမြစ်]] အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်သည်။
# [[ဒုံသမိမြစ်]] အနောက်ဘက်မှ စီးဝင်သည်။
# [[ဂျိုင်းမြစ်]] အရှေ့ဘက်မှ စီးဝင်သည်။
# [[အတ္တရံမြစ်]] အရှေ့ဘက်မှ စီးဝင်သည်။
အထက်ပါမြစ်လက်တက်ကြီး ၂၈ ခုအနက် နမ့်ခ၊ နမ့်ပန်၊ နမ့်ဆင်၊ နမ့်တန်၊ နမ့်ပွန်၊ သောင်ရင်းနှင့် ယွန်းစလင်းစသောမြစ်များသည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းစီးဆင်းသော 
မြစ်များသည် သံလွင်မြစ်ထဲသို့စီးဝင်သည့်အခါ ရေတံခွန်များ၊ ရေတံခွန်လျှောများဖြင့် စီးဝင်လေ့ရှိကြသည်။ သံလွင်မြစ်သည် အောက်ပိုင်းအနည်းငယ်မှအပ ရေမော်၊ ရေတံခွန်များ အလွန်ပေါသဖြင့် ကူးသန်းသွားလာရန်ခက်ခဲသောမြစ်ဖြစ်လေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)&lt;/ref&gt;

== ရည်ညွှန်းကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
* en.wikipedia.org
{{Commonscat|Salween River}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[Category:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]
[[Category:တရုတ်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]</text>
      <sha1>jsy287or8l9xjvk561f0wxqyprhyfel</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အတ္ထုပ္ပတ္တိ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5156</id>
    <revision>
      <id>1053594</id>
      <parentid>837151</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:57:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကျမ်းကိုး */</comment>
      <origin>1053594</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="62784" sha1="bz0f6082wjyniv2ct4vws4bgagz3keb" xml:space="preserve">{{cleanup}}
'''အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' ဟူသည် ပါဠိစကားလုံးဖြစ်သည်။ အနက်အဓိပ္ပာယ်မှာ `အကြောင်းအရာ၏ ဖြစ်ခြင်း´ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယင်းပါဠိစကားကို ယူ၍ မြန်မာစာပေ၌ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ဘဝဖြစ်ရပ်အား ရေးသားတင်ပြသည့် စာပေအမျိုးအစားကို အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အတ္ထုပ္ပတ် ဟူ၍လည်းကောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုသည်။ ဒန္တဇအက္ခရာ ထဆင်ထူးမှ မုဒ္ဓဇ အက္ခရာ ဌဝမ်းဘဲပြောင်း၍ ဆိုခြင်းမှာလည်း ရှေးဟောင်း ပါဠိကျမ်းဂန်အရပင် ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;အတ္ထဿ ဥပ္ပတ္တိ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိယေဝ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ၊ တ္ထကာရဿ ဋ္ဌကာရံ ကတွာ။&lt;/ref&gt; 

ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ဘဝနှင့် စရိုက်ကို ဖော်ပြသည့်စာသည် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဖြစ်သည်။ အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ကဗျာ၊ ပြဇာတ်၊ ဝတ္တုစသည်တို့ကဲ့သို့ပင် စာပေ၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ စာပေ၏ အခြားအင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း တစ်ခုကဲ့သို့ပင် အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် စာဖတ်သူတို့အား စိတ်ဝင်စားမှုလည်း ဖြစ်ပွားစေသည်။ အကျိုးလည်း များစေသည်။ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဖတ်လျှင် စာဖတ်သူသည် စိတ်ဝင်စားမှုရရှိပြီး မိမိအတွက် အကျိုးများစေမည့် အချက်အလက်များကို သိရှိနားလည်နိုင်သည်။ အခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ဘဝဖြစ်ရပ်နှင့် စရိုက်ကို သိရှိနားလည်ပါက မိမိဘဝဖြစ်ရပ်နှင့် စရိုက်ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး ပြုပြင်သွားသင့်သည်ကို ပြုပြင်သွားနိုင်ပေသည်။ အတုယူသင့်သည်ကို အတုယူသွားနိုင်သည်။ စွန့်ပယ်သင့်သည်ကို စွန့်ပယ်သွားနိုင်ပေသည်။

== ရေးနည်းရေးဟန် ==
ရေးနည်းရေးဟန်နှင့် ပုံစံအနေအထားအရ စိစစ်ကြည့်လျှင် အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် အကြမ်းအားဖြင့် လေးမျိုးလေးစားရှိသည်။ 

=== ရိုးရိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိ ===
ရိုးရိုး အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဘဝဖြစ်ရပ်နှင့် စရိုက်ကို အခြားပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက ရေးသားတင်ပြသည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိမျိုးဖြစ်သည်။ 
* [[ဖိုးကျား၊ ဦး|ဦးဖိုးကျား]] ၏ '''ဦးထွန်းရှိန် အတ္ထုပ္ပတ္တိ'''(၁၉၂၃-ခုနှစ်) ၊
* [[ဖိုးကျား၊ ဦး|ဦးဖိုးကျား]] ၏ '''ဦးပုည အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' ၊
* [[သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)|မော်ပီဆရာသိန်း]] ၏ '''မြန်မာဝန်ကြီးမှူးကြီးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' နှင့် '''မြန်မာပညာရှိကြီးများ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' ၊
* [[တင်၊ ဦး (ပုဂံဝန်ထောက်)|ပုဂံဝန်ထောက်ဦးတင်]] ၏ '''တော်စိန်ခို အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' ၊
* [[သိမ်းမောင်၊ ဦး|သတင်းစာဆရာ ဦးသိမ်းမောင်]] ၏ '''မင်းရဲကျော်စွာ၊ ဘုရင့်နောင်၊ အလောင်းဘုရား၊ ဗန္ဓုလ စသောမြန်မာသူရဲကောင်းများ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' ၊
* [[မဟာဆွေ ]] ၏ '''ရှေးခေတ် သတင်းစာဆရာကြီး ဘိုးဝဇီရ အတ္ထုပ္ပတ္တိ'''(၁၉၆၇- ခုနှစ်) ၊
* [[မြဒေါင်းညို ]] ၏''' ရဲဘော်သုံးကျိပ် အတ္ထုပ္ပတ္တိ'''၊
* [[မမလေး၊ ဂျာနယ်ကျော်|ဂျာနယ်ကျော်မမလေး]] ၏ '''သူလိုလူ'''(၁၉၄၇-ခုနှစ်) ၊
* [[ဒဂုန်တာရာ]] ၏ သူသိသော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်၊ စာရေးဆရာ၊ အနုပညာရှင်တို့အကြောင်း '''ရုပ်ပုံလွှာ'''(၁၉၅၅-ခုနှစ်) ၊
* [[မောင်ထင်|စာရေးဆရာ မောင်ထင်]] ၏ '''ယောမင်းကြီးဦးဘိုးလှိုင်အတ္ထုပ္ပတ္တိ'''(၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်) ၊
* [[အမာ၊ ဒေါ် (လူထု)|လူထုဒေါ်အမာ]] ၏ '''ပြည်သူချစ်သော အနုပညာသည်များ'''(၁၉၆၄ ခုနှစ်) ၊
* [[မြင့်ကြွယ်၊ မြို့မ|သမိုင်းပညာရှင် မြို့မ-မြင့်ကြွယ်]] ၏ '''မြို့မ ဆရာကြီး ဦးဘလွင် (သို့မဟုတ်) အမျိုးသားပညာရေးနိဒန်းအစ''' (၂၀၀၃-ခုနှစ်) ၊

=== ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ ===
ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိသည် မိမိ၏ဘဝဖြစ်ရပ်ကို မိမိကိုယ်တိုင်ရေးသည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိမျိုး ဖြစ်သည်။
* [[ပီမိုးနင်း]]၏ '''ပီမိုးနင်း၏ ပီမိုးနင်း'''၊
* [[ဒဂုန်တာရာ]]၏ '''ဒဂုန်တာရာ၏ ဒဂုန်တာရာ'''(၁၉၅ဝ-ပြည့်နှစ်)၊
* [[မဟာဆွေ]]၏'''မဟာဆွေ၏ မဟာဆွေ'''၊
* [[ရွှေဥဒေါင်း]]၏ '''တစ်သက်တာမှတ်တမ်း'''(၁၉၆၁-ခုနှစ်)၊ 
* [[ခင်ခင်လေး၊ (ဒဂုန်)|ဒဂုန်ခင်⁠ခင်လေး]]၏ '''နှစ်ပေါင်း၆၀'''၊ 
* [[ရန်အောင် (စာရေးဆရာ)|ရန်အောင်]]၏ '''နှစ်လေးဆယ် စာပေခရီး'''၊ 
* [[တင့်ဆန်း]]၏ '''စာရေးဆရာတစ်ယောက်အကြောင်း''' ၊
* [[စိန်စိန်၊ စာရေးဆရာမ|စိန်စိန်]]၏ '''ခရီးဝင်္ကဘာ'''၊
* [[မန်းတင်]]၏ '''ပထမအရွယ်''' ၊
* [[တင့်တယ်၊ စာရေးဆရာ|တင့်တယ်]]၏'''တင့်တယ်၏တင့်တယ်'''၊
* [[သော်တာဆွေ]]၏ '''ကျွန်တော်ဘဝ ဇာတ်လမ်းစုံ'''၊
* နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]သည် ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ရေးသွားသေးသည်။
(အချိန်ကား ၁၉၁၅-ခု ဖေဖော်ဝါရီလဖြစ်၍ [[ပထမ ကမ္ဘာစစ်|ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး]]၏ ဒုတိယနှစ်ထည်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုအချိန် ထိုအခါကား [[ဂျာမဏီ]]သည် ရေငုတ်သင်္ဘောများဖြင့် ဗြိတိသျှ ရေတပ်တို့အား အကြီးအကျယ် ဒုက္ခပေးနေသည့် အချိန်ဖြစ်လေသည်။ 

ထိုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၃)ရက်၊ ၁၂၇၆-ခု၊ တပေါင်းလဆန်း ၁ရက် စနေနေ့ လင်းအားကြီးအချိန်တွင် ကျွန်တော်သည် လူ့ပြည်သို့ ပထမဆုံး ရောက်ရှိလာခဲ့ရပေသည်။)

=== ဝတ္တုသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ ===
ရိုး⁠ရိုးအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားရာ၌ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားရာ၌ဖြစ်စေ ရိုး⁠ရိုးစင်းစင်း မရေးပဲ စာရေးဆရာ၏ စိတ်ကူးကိုထည့်ပြီး ရေးသားသည့် ရေးနည်းမျိုးဖြစ်သည်။ ဝတ္တုသဘောဆန်သည်။
* [[မှိုင်း၊ ကိုယ်တော်၊ သခင်|သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]](မစ္စတာမောင်မှိုင်း)၏ '''ဓမ္မစေတီမင်းကြီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ'''
* [[သိန်းဖေမြင့်]]တက်ဘုန်းကြီးသိန်းဖေ၏ '''ဆရာလွန်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ'''(၁၉၃၇-ခုနှစ်)
* [[သော်ဇင်၊ ဦး|ဦးသော်ဇင်]]၏ '''ရွှေမန်းတင်မောင်''' 
* [[တိုက်စိုး]]၏ '''မော်ပီဆရာသိန်း'''

=== မှတ်တမ်းသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ ===
မှတ်တမ်းသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦး၏ ဘဝတစ်လျောက်တွင် ဖြစ်ပျက်သည့် စိတ်ဝင်စားဘွယ်အဖြစ်အပျက် တစ်ကွက်ကိုဖြစ်စေ၊ တစ်ကွက်ထက်မကသော အဖြစ်အပျက်ကိုဖြစ်စေ ရေးသားတင်ပြထားသည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းပုံစံ ယင်းရေးဟန်ဖြင့် စာရေးဆရာသည် မိမိအကြောင်းကိုလည်း ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သူတစ်ပါး၏ အကြောင်းကိုလည်း ရေးသားလေ့ရှိသည်။ မှတ်တမ်းသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ ရေးသူမှာ အတ္ထုပ္ပတ္တိရှင် ကိုယ်တိုင်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အခြားပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ 

မှတ်တမ်းသဘောပါသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ နှင့် အခြား အတ္ထုပ္ပတ္တိတို့၏ ခြားနားချက်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ဘဝတစ်ခုလုံးကို ငုံ၍ ရေးသားခြင်းမျိုး မဟုတ်ပဲ ဘဝ၏ အရေးပါသည့် အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု⁠ခုအကြောင်းကို ရေးသားတင်ပြထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
* [[ဝ၊ မောင် (သိပ္ပံ)|သိပ္ပံမောင်ဝ]]၏ '''အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ် မှတ်တမ်း''' ၊
* [[ထွန်းအုပ်၊ သခင် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)|သခင်ထွန်းအုပ်]]၏ '''ကျွန်ုပ်၏ စွန့်စားခန်း''' ၊
* [[သိန်းဖေမြင့်]]၏ '''စစ်အတွင်း ခရီးသည်'''(၁၉၅၃-ခုနှစ်)၊
* [[တင်မြ၊ သခင်|သခင်တင်မြ]]၏ '''ဘုံဘဝမှာဖြင့်''' ၊
* [[ချစ်ကောင်း(ဗိုလ်မှူး)|ဗိုလ်မှူး ချစ်ကောင်း]]၏''' အနှစ် နှစ်ဆယ်''' ၊
* [[နု၊ ဦး|သခင်နု]]၏ '''ငါးနှစ်ရာသီ မြန်မာပြည်''' ၊
* [[တာရာ၊ ဗိုလ်|ဗိုလ်တာရာ]]၏ '''ရဲဘော်သုံးကျိပ် ပြည်တော်ပြန်''' ၊
* [[အောင်သန်း၊ ဦး|ဦးအောင်သန်း]]၏ '''၁၆-နှစ် နိုင်ငံရေးအတွေ့အကြုံများ''' ၊
* [[လွင်၊ သခင် |သခင်လွင်]]၏ '''ဂျပန်ခေတ် မြန်မာပြည်'''(၁၉၆၉-ခုနှစ်)၊ 
* [[သံဒိုင်၊ ဗိုလ်|ဗိုလ်သံဒိုင်]]၏ '''လွတ်လပ်ရေးအရေးတော်ပုံ မှတ်တမ်း''' ၊
* [[မြင့်ဆွေ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာမြင့်ဆွေ]]၏''' [[မှတ်မိသေးတယ် ဂျပန်ခေတ်ဆေးရုံကြီးဝယ် (စာအုပ်)|မှတ်မိသေးတယ် ဂျပန်ခေတ် ဆေးရုံကြီးဝယ်]]''' ၊
* [[ချစ်မောင်၊ သခင် (ဝိဓူရ)|သခင်ချစ်မောင်(ဝိဓူရ)]]၏ '''ကမ္ဘာလှည့် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း''' ၊
* [[သစ်လွင်၊ လင်းယုန်|လင်းယုန်သစ်လွင်]]၏ '''ယိုးဒယား မြန်မာ မီးရထားလမ်း ကိုယ်တွေ့ ချွေးတပ်မှတ်တမ်း''' ၊
* [[မောင်မောင်၊ ဒေါက်တာ (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဒေါက်တာမောင်မောင်]]၏ '''ဗမာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း''' ၊

အရေးခံ အတ္ထုပ္ပတ္တိရှင်၏ အမျိုးအစားကို လိုက်၍ အတ္ထုပ္ပတ္တိအမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်သေးသည်။ ယေဘူရအားဖြင့် [[ဘာသာရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်]]၊ [[နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်]]၊ [[ရာဇဝင်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်]]၊ [[လူမှုရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်]]၊ [[ပညာရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်]] ဟူ၍ အမျိုးမျိုးအစားစားရှိကြသည်။ 
ပညာရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ် တွင်လည်း [[စာပေပညာရှင်]]၊ [[သိပ္ပံပညာရှင်]]၊ [[အတွေးအခေါ်ပညာရှင်]] ၊ [[အနုပညာရှင်]] စသည်ဖြင့် ရှိကြသေးသည်။

== &lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;အတ္ထုပ္ပတ္တိ၏ အစ ==
အတ္ထုပ္ပတ္တိ၏ အစသည် မြန်မာစာပေ အရေးအသားစသည့် အချိန်မှာကတည်းက ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ မြန်မာစာပေသုတေသီများ၏ အဆိုအရ မြန်မာစာအရေးအသားသည် ပုဂံခေတ် [[မြစေတီကျောက်စာ]]ဟု ခေါ်တွင်သော ရာဇကုမာရကျောက်စာက စသည်ဟု သိရသည်။ ခရစ်နှစ် ၁⁠၁၁၂-ခုနှစ်က ကျန်စစ်သား၏ သားတော် [[ရာဇကုမာရ]]သည် ပုဂံတောင်ဘက် မြစေတီဘုရား၌ ပါဠိ၊မွန်၊ပျူ၊မြန်မာဘာသာ တို့ဖြင့် ကျောက်စာရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုကျောက်စာ၌ သာသနာတော်နှစ်၁၆၂၈-ခုနှစ်၌ ပုဂံပြည်တွင် ကျန်စစ်သားမင်း အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ကြောင်း၊ ကြင်ယာမိဖုရား သမ္ဘူလ၏ သားတော်မှာ ရာဇကုမာရဖြစ်ကြောင်း၊ ဘုရင်သည် မိဖုရားအား ကျွန်သုံးရွာကို ပေးထားကြောင်း၊ မိဖုရား လွန်သည့်အခါ ဘုရင်က မိဖုရား၏ ရတနာတန်ဆာများနှင့် ကျွန်သုံးရွာကို သားတော်ရာဇကုမာရအား ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း၊ နှစ်ပေါင်း ၂၈-နှစ်မျှ ထီးနန်းစိုးစံပြီးနောက် ကျန်စစ်မင်း နာမကျန်းဖြစ်သည့်အခါ သားတော်သည် ဘုရင်မင်းကြီး၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဆင်းတုတော်တစ်ဆူ ကိုးကွယ်လှူဒါန်းကြောင်း၊ ကျွန်သုံးရွာကိုလည်း ဘုရားရှင်အား လှူဒါန်းကြောင်း စသည်တို့ ရေးထိုးဖော်ပြထားသည်။ ယင်းသို့ မြစေတီကျောက်စာ၌ ကျန်စစ်မင်းနှင့် သားတော်၏ အကြောင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးထိုးထားသဖြင့် မြန်မာစာ၏ အစကနဦးဖြစ်သော မြစေတီကျောက်စာသည်ပင် မြန်မာအတ္ထုပ္ပတ္တိစာပေ၏ အစဟု ဆိုထိုက်ပေသည်။

မြန်မာအတ္ထုပ္ပတ္တိ စာပေ၏ အရုဏ်ဦးခေတ်ကိုကြည့်လျှင် ဘုရင်တို့၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ရဟန်းတော်တို့၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ များကိုသာ တွေ့မြင်ရပေလိမ့်မည်။
၁၉၀၇-ခုနှစ်၌ 'အတ္ထုပ္ပတ္တိထူး' အမည်ဖြင့် အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်တစ်အုပ် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေသည်။ ထိုအတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ပုံနှိပ်စာနှင့် ရှိသည့် အတ္ထုပ္ပတ္တိများထဲတွင် အစောဆုံး အတ္ထုပ္ပတ္တိ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုအတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ ဘားမဲ့ဆရာတော်နှင့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်(၁၁)ဦးအကြောင်း ရေးသားထားသည်။ ရေးနည်းရေးဟန်မှာ ရှေးဆန်ဆန် အရေးအသားမျိုး ဖြစ်သည်။ သဘာဝနှင့် ဆန့်ကျင်ပြီး ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် အဖြစ်အပျက်များကိုပင် ထည့်သွင်း ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရသည်။

== အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ် ==
မြန်မာအတ္ထုပ္ပတ္တိစာပေများတွင် အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်များလည်း ရှိသည်။ 
* [[မမကြီး၊ ဒေါ်|ဒေါ်မမကြီး]]၏ '''အမျိုးသမီးစာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' ၊
* [[နတ်ရှင်၊ ဒဂုန်|ဒဂုန်နတ်ရှင်]]၏ '''စာပြုစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' ၊
* [[သုတ၊ မောင် (ဗိုလ်မှူးဘသောင်း)|မောင်သုတ]]၏ '''စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' ၊
* [[လှသမိန်]]၏ '''ဂန္ဒဝင် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ''' ၊
* [[တိုက်စိုး]]၏ '''မင်းနှင့်စာဆို''' ၊
* [[မင်းယုဝေ]]၏ '''ပထမမြန်မာများတို့သည် ထင်ရှားသော အတ္ထုပ္ပတ္တိပေါင်းချုပ်''' ၊

== ထေရုပ္ပတ္တိ ==
လူပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ၏ အကြောင်းကို ရေးသားလျှင် အတ္ထုပ္ပတ္တိ ဟုခေါ်သည်။ ရဟန်းသံဃာများ၏ အကြောင်းကို ရေးသားလျှင် ထေရုပ္ပတ္တိ မည်၏။ 

== အတ္ထုပ္ပတ္တိ ပြုစုခြင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ==
အတ္ထုပ္ပတ္တိ ရေးရာတွင် -
# အချက်အလက်စုဆောင်းခြင်း၊
# အချက်အလက်များကို ဖွဲ့စည်းခြင်း၊
# အချက်အလက်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ပေါ်တတ်သော ပြဿနာများ၊
# သမိုင်း အဆက်ပြတ်သည်ကို ရှာဖွေခြင်း၊
# ကိုးကားစရာ အရေးအသားပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။
=== (၁)အချက်အလက်စုဆောင်းခြင်း ===
===(၂)အချက်အလက်များကို ဖွဲ့စည်းခြင်း===
=== (၃)အချက်အလက်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ပေါ်တတ်သော ပြဿနာများ ===
===(၄)သမိုင်း အဆက်ပြတ်သည်ကို ရှာဖွေခြင်း===
=== (၅)ကိုးကားစရာ အရေးအသားပစ္စည်းများ ===

ယောက်ျား၊ သို့မဟုတ် မိန်းမ တစ်ဦး 
တစ်ယောက်၏ အဖြစ်အပျက်ရေးသားချက်ကို အတ္ထုပ္ပတ္တိဟု 
ခေါ်သည်။ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို အခြားသူများကဖြစ်စေ၊ မိမိကိုယ်တိုင် 
ကဖြစ်စေ ရေးသားကြသည်။

အတ္ထုပ္ပတ္တိသည် ရာဇဝင်သမိုင်းကို အကူအညီဖြစ်စေ သော 
စာပေတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို 
ဖတ်ရှုခြင်းအားဖြင့် ထိုသူနေထိုင်ခဲ့သည့် တိုင်းပြည်နှင့် ထိုခေတ် 
အခါက ထုံးစံအဖြစ်အပျက်များကို သိရှိနိုင်လေသည်။ ပုံစံမှာ 
အီတလီနိုင်ငံ၏အကြောင်းကို ခေါင်းဆောင်ကြီး ဂယ်ရီဗောဒီး၏ 
အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ဖတ်ရှုခြင်းအားဖြင့် ရိပ်စားမိနိုင်သည်။

အတ္ထုပ္ပတ္တိများသည် ရာဇဝင်သမိုင်းကို အထောက်အပံ့ 
ဖြစ်စေသည်သာမက၊ စာပေလောကတွင်လည်း ကြွယ်ဝပြည့်စုံ 
စေလေသည်။ လူသည် လူ့ဖြစ်စဉ် အကြောင်းခြင်းရာများကို 
လေ့လာဖတ်ရှုရန် စိတ်ဝင်စားသည်မှာ အံ့ဩဖွယ်ရာမရှိချေ။ 
ထို့ကြောင့်ပင် အတ္ထုပ္ပတ္တိအရေးအသားသည် စာပေအရေးအသား 
ပေါ်ဦးစကပင် ပေါ်ခဲ့သော အဟောင်းဆုံးစာပေမျိုး ဖြစ်ခဲ့လေ 
သည်။ အတ္ထုပ္ပတ္တိအရေးအသား ပေါ်ဦးစက လူတစ်ယောက်၏ 
ဖြစ်စဉ်ကို သာမန်မျှရေးသားကြသော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ 
စာရေးဆရာ၏ အယူအဆ အတွေးအခေါ် ရာဇဝင်သမိုင်း 
နောက်ခံကားတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင် ရေးသားကြလေသည်။

အတ္ထုပ္ပတ္တိအရေးအသားကို အထူးအရေးထား ရေးသား 
ကြသော အနောက်နိုင်ငံတို့၌ပင် အလယ်ခေတ်လောက်က 
ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ကြီးများနှင့် စိန့်သူတော်စင်များ 
၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိမှလွဲ၍ အခြားသူတို့၏အကြောင်း ရေးသားမှု 
ခေတ်မစားသေးချေ။ ထို့ကြောင့် ၁၆ ရာစုနှစ် မတိုင်မီက ပေါ် 
ပေါက်ခဲ့သော စာဆိုပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ကြီးများ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ 
ကို တိကျစွာမသိရခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုအလယ်ခေတ် 
လောက်က လူတို့သည် တိုင်းသစ်ပြည်သစ်ရှာဖွေခြင်း၊ စစ်တိုက် 
ခြင်းတို့ဖြင့် အချိန်ကုန်နေကြရာ ထိုခေတ်ကုန်မှ စွန့်စားမှု 
တိုက်ခိုက်မှုတို့ကို မှတ်တမ်းတင်ရန် ဟန်ပြင်ကြလေသည်။ 
ထိုအခါမှ အတ္ထုပ္ပတ္တိစာပေများ ခေတ်စားလာခဲ့တော့၏။
အလယ်ခေတ်လောက်က ထင်ရှားခဲ့သော စာရေးဆရာ 
ကြီးတစ်ဦး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိသည်ပင်လျှင် သူလွန်ပြီး အနှစ် ၉ဝ 
လောက်ကြာမှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ အတ္ထုပ္ပတ္တိများကို 
ရှေးမြန်မာစာပေတွင် မတွေ့ရသလောက် ရှားပါးလေသည်။ 
အတ္ထုပ္ပတ္တိ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သော စာများမှာ ခုံတော် 
မောင်ကျဘမ်းဖြတ်ထုံး၊ အယူတော်မင်္ဂလာလျှောက်ထုံး၊ဦးပေါ်ဦး 
လျှောက်ထုံးများဖြစ်၍ ထိုစာအုပ်များကို အတ္ထုပ္ပတ္တိ အပြည့်အစုံ 
ဟု မခေါ်သာပေ။ ခေတ်မြန်မာစာပေတွင် ပီမိုးနင်း၏ပီမိုးနင်း 
နှင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်မှတ်တမ်းတို့မှာ အလားတူစာအုပ်များ 
ဖြစ်ပေသည်။

ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ထိုသူ၏လက်ရာများ 
ဖြစ်သော စာသဝဏ်များနှင့် နေ့စဉ်မှတ်တမ်းများပေါ်တွင် မူ 
တည်ရေးသားကြရသည်။ စလေဆရာကြီးဦးပုည၏ မေတ္တာစာ 
များကို ဖတ်ရှုခြင်းအားဖြင့် ဘုန်ကြီးဘဝနှင့် လူပျိုလှည့်သည်ဟု 
စွပ်စွဲခံရပုံ၊ စလေမြို့ မြို့သူကြီးရာထူးအတွက် ကြီးရိုးမှု 
တရားတွေ့ရန် စလေမှ အမရပူရမြို့တော်သို့ ဆန်တက်ရာ၌ 
လမ်းတွင်ငှားခဲ့သည့် လှေမှောက်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို သိရသကဲ့ 
သို့ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးသူတို့သည် မိမိတို့ 
ရေးမည့်သူ၏ စာသဝဏ်များ၊ နေ့စဉ်မှတ်တမ်းများကို ရှာဖွေစု 
ဆောင်းကြရသည်။ မိဘဆွေမျိုးသားချင်းပေးသော စာသဝဏ် 
များသည်ပင် အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးရာတွင် အသုံးကျလေသည်။ ထို 
ကြောင့် အနောက်နိုင်ငံများတွင် ထင်ရှားသော တိုင်းပြည်ခေါင်း 
ဆောင်ကြီးများ၊ စာရေးဆရာကြီးများ၊ ပန်းချီဆရာကြီးများ၊ စစ် 
ဗိုလ်ကြီးများ၏စာများကို သမီးရည်းစားစာမျှမကျန် မပျောက် 
မပျက်အောင် သိမ်းထားလေ့ရှိကြသည်။

အတ္ထုပ္ပတ္ထိများကို တစ်ခါတစ်ရံ ဝတ္ထုများသဖွယ် ရေးသားကြ 
သေး၏။ ဂါတာဆိုသူ ဂျာမန်စာရေးဆရာသည် မိမိ၏ ဝါသာ့ဒုက္ခ ဝတ္ထုထဲ၌လည်းကောင်း၊ ဒစ်ကင်းသည် သူ၏ ဒေးဗစ်ကော့ပါးဖီး ဝတ္ထုထဲ၌လည်းကောင်း မိမိတို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို မူတည်ကာ ဝတ္ထုသွားသဖွယ်အသီးသီး ရေးသားထားခဲ့လေ 
သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သောဝတ္ထုမျိုး၌ ဝတ္ထုသွားကောင်း 
အောင်ရေးရသဖြင့် တိကျသော လူ့အတ္ထုပ္ပတ္ထိ အချက်အလက်များ ရသည်ဟု မဆိုသာချေ။

အနောက်နိုင်ငံ၏ အတ္ထုပ္ပတ္ထိရေးသာမှု၌ စိတ်ဝင်စား 
ဖွယ်ကောင်းသော အချက်တစ်ချက်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ 
အတ္ထုပ္ပတ္ထိကို တစ်ဦးကရေးပြီးသော်လည်း နောက်ထပ်တစ်ဦးက 
ထိုအကြောင်းကိုပင် ထပ်မံရေးသားခြင်းဖြစ်လေသည်။ ကမ္ဘာ 
ကျော်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများဖြစ်သော သမ္မတလင်ကွန်း၊ စာရေးဆရာ 
ကြီးဗားနဒ်ရှော၊ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး စသူတို့၏အတ္ထုပ္ပတ္ထိများ 
ကို စာရေးဆရာပေါင်းများစွာတို့က မရေမတွက်နိုင်အောင် ရေး 
သားခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရလေသည်။

လူတစ်ယောက်၏ အတ္ထုပ္ပတ္ထိကို ဤသို့စာရေးဆရာ 
ပေါင်းများစွာက အဘက်ဘက်မှကြည့်၍ ရေးခြင်းသည် လူ 
တစ်ယောက်၏အဖြစ်အပျက်ကို အမျိုးမျိုးလေ့လာခြင်းပင်ဖြစ် 
သဖြင့် စာပေတွင် အဖိုးတန်လှသည်။ ပုံစံပြရသော် အင်္ဂလန် 
ပြည်၌ ၁၉ ရာစုနှစ်လောက်က ကျော်ကြားခဲ့သော စာရေးဆရာ 
ကြီးကာလိုင်း၏ အတ္ထုပ္ပတ္ထိကို ဖရုဆိုသူ စာရေးဆရာတစ်ဦးက 
ရေးခဲ့ရာ ကာလိုင်းသည် ပညာရှိ သဘောကောင်း ကြင်နာ 
တတ်သူတစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း သူ၏ဇနီးသည်အပေါ်တွင်အလွန် 
ဇီဇာကျယ်သူဖြစ်၍ ဇနီးသည်မှာ အသက်ထက်ဆုံး စိတ်မချမ်း 
မသာနေထိုင်ရသည်ဟု ကာလိုင်း၏ဇနီးသည်က မိတ်ဆွေများထံ 
ရေးသောစာများကို အထောက်အထားပြ၍ ထည့်သွင်းဖော်ပြထား 
သည်။ သို့ရာတွင် အမျိုးသမီးစာရေးဆရာတစ်ဦး ရေးသားသော 
ကာလိုင်း၏ အတ္ထုပ္ပတ္ထိတွင် ကာလိုင်း၏ဇနီးသည် လင်ကို 
အမြဲနားပူအောင် မြည်တွန်တတ်သူဖြစ်၍ ကာလိုင်း၏ အိမ် 
ထောင်ရေးမှာ စိတ်မချမ်းမြေ့ဖွယ်ရာဖြစ်ကြောင်းဖြင့် တစ်ဦးနှင့် 
တစ်ဦးပေးကြသော သဝဏ်စာများကို အထောက်အထားပြကာ 
ရေးခဲ့လေသည်။

အမှန်စင်စစ် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ဘဝသည် လေ့ 
လာသုံးသပ်၍ ကုန်နိုင်သည်ဟူ၍မရှိ။ လူတစ်ဦး၏ အတ္ထုပ္ပတ္ထိ 
ကို ကွယ်လွန်မှ ရေးရမည်ဟု လူတို့ကထင်ကြ၏။ အနောက် 
နိုင်ငံများတွင် အသက်ထင်ရှားရှိနေသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ 
အတ္ထုပ္ပတ္ထိများကိုပင် ဖတ်နေကြရသည်။ အရှေ့နိုင်ငံသားတစ်ဦး 
ဖြစ်သော (ကွယ်လွန်သူ) အိန္ဒိယခေါင်းဆောင်ကြီး နေရူး၏ 
ကိုယ်တိုင်ရေးသော အတ္ထုပ္ပတ္ထိကို ထိုသို့ပင် ဖတ်ရှုကြရသည်။
လူတစ်ဦး၏ အတ္ထုပ္ပတ္ထိရေးရန် အချိန်အခါ အသက် အရွယ်မှာ 
လှေနံဓားထစ် မမှတ်ထားနိုင်ပေ။ အင်္ဂလိပ်စာရေး ဆရာကြီး 
ဗက်ဗာလီနစ်ကောသည် အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် နှစ်ဆယ့်ငါး ဟူသော အမည်ဖြင့် မိမိ၏အတ္ထုပ္ပတ္ထိကို ရေးခဲ့သည်။ သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သော စီစယ်ရောဗတ်သည် 
အသက်သုံးဆယ့်ငါးနှစ်တွင် တစ်ဝက်ခရီး ဟူသောအမည် 
ဖြင့် မိမိ၏အတ္ထုပ္ပတ္ထိကို ရေးခဲ့သည်။

အတ္ထုပ္ပတ္ထိဟူသည်မှာ သက္ကရာဇ်စာရင်းသဖွယ်ကား 
ဖြစ်မနေသင့်ချေ။ ပုံစံမှာ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်ဖွား၍ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ် 
တွင် ကျောင်းစနေပြီးလျှင် ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ် 
ရောက်ကာ ၁၉၂၁ ခုနှစ်၌ ဘွဲ့ရ၏ စသည်ဖြင့် ရေးသားထား 
ခြင်းမှာ စင်စစ်အတ္ထုပ္ပတ္ထိအစစ်မဟုတ်၊ အတ္ထုပ္ပတ္ထိ၏ အကြမ်း 
ဖျဉ်းမျှသာ ဖြစ်လေသည်။ အထူးသဖြင့် သူ့တစ်သက်တာတွင် 
သူ၏ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်ချက်များကို အဓိကထား၍ ရေးသား 
သင့်၏။ သို့မှသာလျှင် ထိုသူ၏ စိတ်နေသဘောထားကို 
စာဖတ်သူတို့ အကဲခတ်နိုင်ပေမည်။

အတ္ထုပ္ပတ္ထိဟူသည် လူတစ်ယောက်၏ဘဝကို လေ့လာ 
ခြင်းဖြစ်၍ အကောင်းအဆိုးကို မြင်သရွေ့ အမှန်အတိုင်းဖော်ပြ 
ရသည်။ သို့သော် စာရေးသူ၏စိတ်တွင် သူ၏အတ္ထုပ္ပတ္ထိ 
အရေးခံပုဂ္ဂိုလ်သည် ကောင်းသည်ဟူ၍လည်း မိုးထိအောင် 
အထင်ကြီးခြင်းမဖြစ်၊ ဆိုးသည်ဟူ၍လည်း နှိမ့်ချကဲ့ရဲ့လိုစိတ် 
မရှိဘဲ ထိုသူ၏ သဘာဝဖြစ်ပျက်သမျှကို အမှန်အတိုင်းရေးခြင်း 
သာလျှင် အတ္ထုပ္ပတ္ထိအစစ်ဖြစ်သည်။ စာဖတ်သူ၏စိတ်၌လည်း 
အတ္ထုပ္ပတ္ထိဖတ်ရာ၌ လူကိုလေ့လာခြင်းသာဖြစ်၍ အကျိုးအပြစ်ကို လျစ်လျူရှု၍သာလျှင် အတ္ထုပ္ပတ္ထိတို့ကို ဖတ်ရှုသင့်ပေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၅)&lt;/ref&gt;

=== မြန်မာ ===
[[File:Thakhin Kodaw Hmaing.gif|thumb|သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]]
[[File:Aung San color portrait.jpg|thumb|180px|ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]
[[File:Brigadier General Kyaw Zaw.png|thumb|ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇော]]
[[File:Taw Phaya Galay.jpg|thumb|တော်ဖုရားကလေး]]
[[ဖိုင်:U Thant (1963).jpg|thumb|သရေစည်သူဦးသန့်]]
[[File:U Than Sein.jpg|thumb|သီရိပျံချီဦးသန်းစိန်]]

{|
|-
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[အနော်ရထာမင်း]]
* [[ဘုရင့်နောင်]]
* [[အလောင်းဘုရား]]
* [[မဟာဗန္ဓုလ]]
* [[ဆရာစံ]]
* [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]]
* [[သခင်ဖိုးလှကြီး]]
* [[ဒေါက်တာဘမော်]]
* [[ဘဦး|ဒေါက်တာဘဦး]]
* [[သခင်မြ]]
* [[မန်းဘခိုင်]]
* [[စဝ်စံထွန်း၊ မိုင်းပွန်စော်ဘွား|မိုင်းပွန်းစော်ဘွားစဝ်စံထွန်း]]
* [[သခင်ဗဟိန်း]]
* [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]
* [[ဒီးဒုတ်ဦးဘချို]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ဦးဘဝင်း]]
* [[ဦးရာဇာတ်]]
* [[စဝ်ရွှေသိုက်]]
* [[ဦးနု]]
* [[မန်းဝင်းမောင်]]
* [[သခင်စိုး]]
* [[သခင်သန်းထွန်း]]
* [[ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်ချုပ်|ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇော]] (သခင်ရွှေ)
* [[အောင်ဇေ၊ (တော်ဖုရားလေး)|တော်ဖုရားကလေး]] (ဦးအောင်ဇေ)
* [[သီရိပျံချီဦးသန်းစိန်]]
* [[သရေစည်သူဦးသန့်]]
* [[ဒေါ်ခင်ကြည်]]
* [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]
* [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]] (သခင်ရှုမောင်)
* [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစန်းယု]] (ဦးစန်းယု)
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[သန်းရွှေ]] (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)
* [[စိုးဝင်း]] (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)
* [[မောင်အေး]] 
* [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ခင်ညွန့်]](ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)
* [[မြင့်ဆွေ]] 
* [[ရွှေမန်း]] 
* [[သိန်းစိန်]] 
* [[မင်းကိုနိုင်]]
*[[ချန်ထွန်း၊ ဦး(တရားဝန်ကြီး)|ဦးချန်ထွန်း]]
*[[ဗိုလ်မင်းခေါင်]] 
* [[သန်းကြွယ်၊ ဦး (မြို့မ)|မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်]] ([[ပင်လုံစာချုပ်]])
* [[တင့်‌ဆွေ၊ ဦး၊ သံအမတ်ကြီး|ဦးတင့်ဆွေ]]
* [[ဗိုလ်ချုပ်စိန်ထွား]]
* [[ဒေါက်တာ သန်းငြိမ်း]]
* [[ဦးလှဖေ]]
|}
==== အမေရိကန် ====
* [[သီအိုဒို ရုစဗဲ့]] 
* [[ဝုဒ်ရိုး ဝီလ်ဆင်]] 
* [[ဖရန်ကလင် ဒီလာနို ရုစဗဲ့]] 
* [[ဟယ်ရီ ထရူးမန်း]]
* [[ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ]] 
* [[လန်ဒန် ဘန်းနက်စ် ဂျွန်ဆင်]] 
* [[ရစ်ချက် နစ်ကဆင်]] 
* [[ဘာရတ်အိုဗားမား]]

==== တရုတ် ====
* [[မော်စီတုန်း]]
* [[တိန့်ရှောင်ဖိန်]]
* [[ကျန်ဇီမင်း]]
* [[ဟူကျင်ထောင်း]]
* [[ဝမ်ကြားပေါင်]]

==== ပြင်သစ် ====
* [[ချားလ်စ် ဒီဂေါလ်]]
* [[နီကိုလာ ဆာကိုဇီ]]

==== ဗြိတိန် ====
* [[ဝင်စတန် ချာချီ]]
* [[မာဂရက် သက်ချာ]]
* [[တိုနီ ဘလဲလ်]]
* [[ဂေါ်ဒွန် ဘရောင်း]]

==== ဂျာမဏီ ====
* [[ဟစ်တလာ|အဒေါ့ဖ် ဟစ်တလာ]]

==== ရုရှား ====
* [[လီနင်|ဗလာဒီမာ အိုင် လီနင်]]
* [[စတာလင်၊ ဂျိုးဇတ်]]
* [[မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ်]]
* [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်]]

==== ထိုင်ဝမ် ====
* [[ချန်ကေရှိတ်]]
* [[ချန်ဆွေပြန်]]
* [[ဆွန်ယက်ဆင်]]
* [[မာရင်းကျို]]
* [[လီတိန်းဟွေး]]

== သုခုမပညာ ==
=== ပန်းချီဆရာ ===
==== မြန်မာ ====
* [[လွန်းကြွယ်၊ ဦး |ဦးလွန်းကြွယ်]]
* [[ဘကြည်၊ ဦး|ဦးဘကြည်]]
* [[အောင်စိုး၊ ဗဂျီ|ဦးဘဉာဏ်]]
* [[ဝသုန်|ဦးဘဂျမ်း]]

==== နိုင်ငံတကာ ====
* [[ဗင်းဆင့် ဗန်ဂိုး]] 
* [[ပီကာဆို|ပါဗလို ပီကာဆို]]
* [[လီယိုနာဒိုဒါဗင်ချီ]]

=== စာရေးဆရာ ===
==== မြန်မာ ====
[[File:Theippan Maung Wa.gif|thumb|သိပ္ပံမောင်ဝ]]
[[File:Ludu Daw Amar.JPG|thumb|လူထုဒေါ်အမာ]]
[[File:U Thaung.jpeg|thumb|ကြေးမုံဦးသောင်း]]
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ဂျိမ်းစ်လှကျော်]]
* [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]]
* [[ရွှေဥဒေါင်း]]
* [[ပီမိုးနင်း]]
* [[လူထုဦးလှ]]
* [[ဦးဖိုးကျား]]
* [[လူထုဒေါ်အမာ]]
* [[မောင်ထင်]]
* [[သိပ္ပံမောင်ဝ]]
* [[တင်ရွှေ၊ ဆရာဝန်|ဆရာဝန်တင်ရွှေ]]
* [[သောင်း၊ ဦး (ကြေးမုံ)|ကြေးမုံဦးသောင်း]]
* [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးသက်ထွန်း|ဦးသက်ထွန်း]]
* [[တိုက်စိုး]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[သိန်းဖေမြင့်]]
* [[မောင်သာနိုး]]
* [[ဒဂုန်တာရာ]]
* [[မင်းသိင်္ခ]]
* [[သော်တာဆွေ]]
* [[အီကြာကွေး (စာရေးဆရာ)]]
* [[ဦးရွှေအောင်]]
* [[မှော်ဘီဆရာသိန်း]]
* [[ဂျာနယ်ကျော်မမလေး]]
* [[ခင်မျိုးချစ်]]
* [[မြသန်းတင့်]]
* [[မောင်ဆုရှင်]]
* [[ယုဝတီခင်ဦး]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ခင်နှင်းယု]]
* [[ငြိမ်းကျော်]]
* [[စမ်းစမ်းနွဲ့ (သာယာဝတီ)]]
* [[ချစ်ဦးညို]]
* [[နွမ်ဂျာသိုင်း]]
* [[ဂျူး (စာရေးဆရာမ)|ဂျူး]]
* [[တာရာမင်းဝေ]]
* [[နုနုရည် (အင်းဝ)]]
* [[မိုးမိုး (အင်းလျား)]]
* [[နီကိုရဲ]]
* [[မြင့်သန်း၊ ဒေါ် (ကထိက)|ကထိက ဒေါ်မြင့်သန်း]]
* [[မြို့မ-မြင့်ကြွယ်]]
* [[ခင်မောင်အေး (မန္တလေး)]]
|}

==== နိုင်ငံတကာ ====
* [[ရှိတ်စပီးယား|ဝီလီယမ် ရှိတ်စပီးယား]]
* [[လီယိုတော်စတွိုင်း]] 
* [[အင်တွန်ချက်ကော့ဗ်]] 
* [[မက်ဇင်ဂေါ်ကီ]] 
* [[ဖရန့်ဇ်ကဖ်ကာ]] 
* [[အဲလ်ဘတ်ကမူး]] 
* [[ယန်းပေါလ်ဆတ်]] 
* [[ဂျိမ်းဂျွိုက်စ်]]
* [[ဂေဘရီယယ် ဂါစီယာ မားကွက်ဇ်]]

=== ကဗျာဆရာ ===
==== မြန်မာ ====
[[File:Ko Lay (Innwa Gonyi).jpeg|thumb|ကိုလေး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)]]
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; width=37%|

* [[အချုပ်တန်းဆရာဖေ]]
* [[သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း]]
* [[ဇော်ဂျီ]]
* [[မင်းသုဝဏ်]]
* [[ဒဂုန်တာရာ]]
* [[မင်းယုဝေ]]
* [[တင်မိုး]]
* [[မောင်စွမ်းရည်]]
* [[ကြည်အောင် (ကဗျာဆရာ)|ကြည်အောင်]]
* [[ကိုလေး၊ ဦး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)|ကိုလေး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ဓနုဖြူကျော်ထွန်း]]
* [[မောင်သင်းခိုင်]]
* [[ဇော် (ပျဉ်းမနား)]]
* [[အောင်ချိမ့်]]
* [[မောင်ချောနွယ်]]
* [[သုခမိန်လှိုင်]]
* [[ခင်အောင်အေး]]
* [[မောင်ပြည့်မင်း]]
* [[အောင်ဘညို]]
* [[မောင်အောင်ပွင့်]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[အောင်ဝေး]]
* [[ကိုငြိမ်း(မန္တလေး)]]
* [[မောင်သင်းပန်]]
* [[ပိုင်စိုးဝေ]]
* [[ဝင်းမြင့်]]
* [[မိုဃ်းဇော်]]
* [[နှင်းခါးမိုး]]
* [[လှိုင်းထက်]]
* [[အောင်နှင်းသစ်]]
* [[ကိုထက် (ရေဦး)]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[မောင်နွေထက်]]
* [[ရိုးဒီ]]
* [[စံညိမ်းဦး]]
* [[မိုးရင့်ကြယ်]]
* [[ထွဏ်းသွေးအိမ်]]
* [[မင်းနဒီခ]]
* [[မောင်နိုင်လင်း (ကောလင်း)]]
* [[ထွန်းလွင်သွယ် (ဆူးဖြူရိပ်)]]
* [[ကြည်ဇော်အေး]]
* [[တင်လတ်ကို]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ကိုသန်းထွန်း]]
* [[သားဦး]]
* [[နိုင်သစ်နီ]]
* [[သျှီသူအောင်]]
* [[ရာမျိုး]]
* [[ဟိန်းမြတ်ဇော်]]
* [[မြတ်မင်းအိမ်)]]
* [[ကိုငြိမ်းချမ်း (တံတားဦး)]]
* [[ကေမျိုးငြိမ်း]]
* [[ခက်သီ]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ကေဇဝင်း]]
* [[ပိုင်သစ်နွယ်]]
* [[နေပန်ဦး]]
* [[စလင်းမောင်ဌေးကြည်]]
* [[တိုးနှောင်မိုး]]
* [[ဝိုင်ချို]]
* [[အိုအောင်]]
* [[မောင်ကြူးရင့်]]
* [[နောင်မင်းနိုင်]]
* [[လင်းလွင်]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ရည်မွန်|မောင်တင်သစ်]]
* [[ပိုင်]]
* [[အောင်ခိုင်မြတ်]]
* [[လှသန်း]]
* [[စိုးရိမ်]]
* [[အောင်လွန်းမြိုင်]]
* [[လွတ်လပ်မိုး]]
* [[ချောဘသစ်]]
* [[မျိုးတေဇာမောင်]]
* [[စိုင်းဝင်းမြင့်]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[လင်းမိုးစွေ]]
* [[ဝေမှူးသွင်]]
* [[သဝေ]]
* [[ငြိမ်းချမ်းဦး]]
* [[ရင်ရိုး]]
* [[အောင်ရင်ငြိမ်း]]
* [[မောင်ခင်မှိုင်း (ချောက်)]]
* [[ဇေယျာလင်း]]
* [[သစ္စာနီ]]
* [[မိုးကျော်သူ]]
|}

==== နိုင်ငံတကာ ====
* [[အိုမာခေယမ်]] 
* [[ဟိုးမား]]
* [[အဲလက်ဇန်းဒါး ပွတ်ရှ်ကင်]]

=== ဂီတစာဆို ===
==== မြန်မာ ====
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[လက်ဝဲသုန္ဒရ]]
* [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]]
* [[ဒုတိယ နဝဒေး|နဝဒေး]]
* [[လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်]]
* [[နတ်သျှင်နောင်|နတ်သျှင်နောင် (ခ) နတ်ရှင်နောင်]]
* [[မြို့မငြိမ်း|အလင်္ကာကျော်စွာမြို့မငြိမ်း]]
* [[စောညိန်း၊ ကို (ဂီတနက်သန်)|ဂီတနက်သန်ကိုစောငြိမ်း]]
* [[တင်ရီ၊ ကို (တယော)|တယောကိုတင်ရီ]]
* [[ကိုကို၊ မောင် (ဂီတလုလင်)|ဂီတလုလင်မောင်ကိုကို]]
* [[လှထွတ်၊ စန္ဒရား|စန္ဒရားလှထွတ်]]
*[[ချစ်ဆွေ၊ စန္ဒရား|စန္ဒရားချစ်ဆွေ]]
* [[တွံတေးသိန်းတန်]]
* [[ကိုတင်လှိုင်]]
* [[ကိုသန်းလှိုင်]]
* [[ဟင်္သာတထွန်းရင်]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ဦးကျော့မှူး]]
* [[လားရှိုးသိန်းအောင်]] (ဂျင်မီဂျက်)
* [[မင်းအောင် (အဆိုတော်)|မင်းအောင်]]
* [[ကိုနေဝင်း]]
* [[မောင်မောင်၊ အဉ္ဇလီ|အဉ္ဇလီမောင်မောင်]]
* [[ခင်ဝမ်း]]
* [[စိုးပိုင်]]
* [[ခင်မောင်တိုး]]
* [[စိုင်းခမ်းလိတ်]]
* [[စိုင်းထီးဆိုင်]]
* [[စိုင်းဆိုင်မောဝ်]]
* [[ဂျေမောင်မောင်]]
* [[လွှမ်းမိုး]]
* [[ခိုင်ထူး]]
* [[ရာပြည့်]]
* [[မိုးကျော်]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ဂျေညီညီ]]
* [[စိုးလွင်လွင်]]
* [[ကိုင်ဇာ]]
* [[ဗဒင်]]
* [[ထူးအိမ်သင်]]
|}

==== နိုင်ငံတကာ ====
* [[ဘီသိုဗင်]] 
* [[ယိုဟန် ဆီဘက်စ်တီယန် ဘက်ရှ်]] 
* [[ဝေါဖ်ဂန် ဩဓေမူးစ် မိုဇာ့]]

=== အဆိုတော် ===
[[File:MarMarAye_010309.jpeg|thumb|မာမာအေး]]
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ပြည်လှဖေ]]
* [[မေရှင်]]
* [[စောညိန်း၊ ကို (ဂီတနက်သန်)|ဂီတနက်သန်ကိုစောငြိမ်း]]
* [[တင်ရီ၊ ကို (တယော)|တယောကိုတင်ရီ]]
* [[စန္ဒရားလှထွဋ်]]
* [[စန္ဒရားချစ်ဆွေ]]
* [[ကိုအံ့ကြီး]]
* [[မြင့်မြင့်ခင်]]
* [[တွံတေးသိန်းတန်]]
* [[ကိုတင်လှိုင်]]
* [[ကိုသန်းလှိုင်]]
* [[မာမာအေး]]
* [[ဟင်္သာတထွန်းရင်]]
* [[လားရှိုးသိန်းအောင်]] (ဂျင်မီဂျက်)
* [[ဇော်ဝမ်း]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[မင်းအောင် (အဆိုတော်)|မင်းအောင်]]
* [[ခင်ဝမ်း]]
* [[ခင်မောင်တိုး]]
* [[စိုင်းထီးဆိုင်]]
* [[စိုင်းဆိုင်မောဝ်]]
* [[စိုးပိုင်]]
* [[မြန်မာပြည်သိန်းတန်]]
* [[ဂျေမောင်မောင်]]
* [[လွှမ်းမိုး]]
* [[ခိုင်ထူး]]
* [[ရာပြည့်]]
* [[ဂျေညီညီ]]
* [[မွန်းအောင်]]
* [[မေဆွိ]]
* [[စိုးလွင်လွင်]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[အောင်နိုင်]]
* [[ကိုင်ဇာ]]
* [[ဗဒင်]]
* [[ထူးအိမ်သင်]]
|}

=== ရုပ်ရှင် ===
==== ဒါရိုက်တာ ====
* [[သုခ၊ ဦး (ဒါရိုက်တာ)|သုခ]]
* [[မောင်မောင်တာ]]
* [[ဝင်းဖေ]]
* [[အေဝမ်းသန်းထွဋ်]]
* [[ကျော်ဟိန်း]]

==== သရုပ်ဆောင် ====
{|
|-
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ညီပု]]
* [[ဇေယျ]]
* [[ဘမြင့်]]
* [[သာဂေါင်]]
* [[ဖိုးပါကြီး]]
* [[ကျောက်လုံး၊ ဦး|ဦးကျောက်လုံး]]
* [[ဗိုလ်ဗကို]]
* [[ထွန်းဝေ]]
* [[ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း]]
* [[စံတင်]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ဇော်လွင်]]
* [[ဇော်ခင်]]
* [[ဝင်းဦး]]
* [[ခင်ယုမေ]]
* [[ဒေစီကျော်ဝင်း]]
* [[အောင်လွင်]]
* [[ညွန့်ဝင်း]]
* [[လင်းအောင်]]
* [[လင်းထင်]]
* [[အံ့ကျော်]]
| valign=&quot;top&quot; width=37%|
* [[ဇော်ဝမ်း]]
* [[ချိုပြုံး]]
* [[ဝါဝါဝင်းရွှေ]]
* [[ခင်သန်းနု]]
* [[ကျော်ဟိန်း]]
* [[ခင်သီတာထွန်း]]
* [[ကျော်သူ]]
* [[မေသန်းနု]]
* [[ဆင်မ]]
|}

== အပြောင်းအလဲများကို တွေးခေါ်ဖန်တီးသူများ ==
* [[ဟင်နရီ ဖို့ဒ်]] 
* [[အက်ဒီ ရစ်ကင်ဘက်ကာ]] 
* [[ဝီလျံ ရန်းဒေါ့ဖ် ဟတ်စ်]] 
* [[ဝေါ့လ်ဒစ္စနီ|ဝေါ့ ဒစ္စနေ]] 
* [[ဂျွန် မေနတ် ကီးနက်စ်]] 
* [[ဒေးဗစ် ဆာနော့ဖ်]]
* [[တက်ဒ် တန်နာ]] 
* [[ဝပ်ဆင်စ်]] 
* [[ဘီလ်ဂိတ်]]
* [[စတိဗ်ဂျော့စ်]]

== သိပ္ပံပညာရှင်များ ==
[[File:Stephen Hawking.StarChild.jpg|thumb|စတီဖင်ဟော့ကင်း]]
[[File:Antoine_lavoisier_color.jpg|thumb|right|180px|အန်ထော်နီလောရင့် ဒီ လဗွိုင်စီယာ]]
* [[စတီဖင်ဟော့ကင်း]] 
* [[မေရီ ကျူရီ]] 
* [[ဝပ်ဆင် နှင့် ကရစ်]] 
* [[လီကီး မိသားစု]] 
* [[လီနပ်စ် ပေါလင်း]] 
* [[မာဂရက် မိ(ဒ်)]]
* [[အလက်ဇန္ဒား ဖလင်းမင်း]] 
* [[အက်ဒွင် ဟပ်ဘယ်|အက်ဒဝင် ဟတ်ဘဲလ်]] 
* [[အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း]] 
* [[အန်ထော်နီလောရင့် ဒီ လဗွိုင်စီယာ]]

== အင်ဂျင်နီယာများ==
[[File:Diesel 1883.jpg|thumb|ရုဒေါ့ဖ် ဒီဇယ်]]
* [[ရုဒေါ့ဖ် ဒီဇယ်]]

== တွေးခေါ်ပညာရှင်များ ==
* [[ဆိုကရေးတီး]] 
* [[ပလေးတိုး]]
* [[အရစ်စတိုတယ်လ်]]
* [[ဘာထရန်ရပ်ဆဲလ်]]
* [[ဇွန်လော့ခ်]]

== ကျမ်းကိုး ==
အတ္ထုပ္ပတ္တိစာပေနှီးနှောဖလှယ်ပွဲ စာတန်း
&lt;references/&gt;

[[ကဏ္ဍ:စာပေနှင့်အနုပညာပုံစံများ]]
[[Category:အတ္ထုပ္ပတ္တိ]]
[[ကဏ္ဍ:သမိုင်း]]</text>
      <sha1>bz0f6082wjyniv2ct4vws4bgagz3keb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6330</id>
    <revision>
      <id>1053579</id>
      <parentid>962340</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:30:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>|minister1_name=</comment>
      <origin>1053579</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="57876" sha1="3b1mghh3qowyjwxh3evw70hnzz5zya3" xml:space="preserve">{{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း
|jurisdiction={{MYA}}
|nativename=
|seal=Seal of GAD.png
|formed=
*၁၉၄၈ ({{small|အ​ထွေ​ထွေအုပ်ချုပ်​ရေးဌာနခွဲ}})
*၁၅ မတ် ၁၉၇၂ ({{small|ဦးစီးဌာန}})
|headquarters=
| parent_agency = [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
| preceding1=အ​ထွေ​ထွေအုပ်ချုပ်​ရေးဌာနခွဲ
|minister1_name= [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]
|chief1_name=
|website={{url|http://www.gad.gov.mm}}
|chief1_position=
}}
'''အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|General Administration Department}}) သည် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်​အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။၂၀၁၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]] လက်အောက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ ၅ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစိုးရအဖွဲ့  က ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြန်သည်။

== သမိုင်းကြောင်း ==
===ကိုလိုနီခေတ်===
ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအား ၁၈၂၄ ခုနှစ်၊ ပထမအကြိမ် ကျူးကျော်စစ်ပွဲတွင် [[ရခိုင်]]နှင့်[[တနင်္သာရီ]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်မှစ၍ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေး စတင်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ဒေသ၏အုပ်ချုပ်ရေးကို ဘင်္ဂလားအစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ထားပြီး တနင်္သာရီကိုမူ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိသည်။ ဒုတိယကျူးကျော်စစ် ဖြစ်ပွားသည့် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က [[ပဲခူးတိုင်း]]ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ရခိုင်၊ တနင်္သာရီ နှင့် ပဲခူးဒေသကိုပေါင်း၍ ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံအဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး (Commissioner)က အုပ်ချုပ်သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး အထက်မြန်မာနိုင်ငံကိုပါ ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ ထိုကာလအတွင်း မြန်မာ့လွှတ်တော်ကို မဖျက်သိမ်းဘဲ [[ကောင်း၊ ဦး (ကင်းဝန်မင်းကြီး)|ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း]]နှင့် ပူးပေါင်း၍ ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အောက်မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကိုပေါင်းပြီးအိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်က ခန့်အပ်သော မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး (Chief Commissioner)က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအား ဒုတိယဘုရင်ခံချုပ် အုပ်ချုပ်သည့် ပြည်နယ်အဖြစ် တိုးမြှင့်လိုက်သည်။ ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းဝန်များရုံး “ကိုဓ”ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်း၍ ၎င်းဥပဒေအရ အတွင်းဝန်ချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့ကို တာဝန်ခံ၍ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို ဒိုင်အာခီမတိုင်မီအုပ်ချုပ်ရေး၊  ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ၉၁ ဌာနအုပ်ချုပ်ရေး ဟူ၍ ကာလ (၃)ပိုင်းခွဲခြားနိုင်သည်။&lt;ref name=gad&gt;{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8|title=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန သမိုင်းကြောင်း|accessdate=၀၃-၀၈-၂၀၁၅|archive-date=1 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150701174738/http://www.gad.gov.mm/my/%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8}}&lt;/ref&gt;

===ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်&lt;ref name=gad/&gt;===
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၄)ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာ၍ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိကာလသည် ဖဆပလခေတ် ပါလီမန်အုပ်ချုပ်ရေးကာလဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်မှု ကိစ္စအဝဝကို ဆောင်ရွက်ရန် ဝန်ကြီးဌာနများ (Functional Ministries)များ ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနလည်း ပါဝင်၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုချင်းအလိုက် လုပ်ငန်းများ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန်အတွက် အတွင်းဝန်များရုံးကိုလည်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်မတွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ကိုယ်စား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ကို အမာခံထား၍ စီမံခန့်ခွဲသည်။ ဝန်ကြီးသည် အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ “မူဝါဒ”များ ချမှတ်ပြီး အတွင်းဝန်က လုပ်ငန်းအောင်မြင်ရေးအတွက် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲ၍ အကောင်အထည်ဖော်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ထမ်း (Burma Civil Services)များဖြစ်သော အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဝန်ထမ်းများသည် ဝန်ကြီးဌာနအသီးသီးနှင့် အတွင်းဝန်ရုံးအဖွဲ့များတွင် အတွင်းဝန်၊ ဒုတိယအတွင်းဝန်နှင့် အတွင်းဝန်ကလေးများအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နယ်များတွင် တိုင်းမင်းကြီး၊ ခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်၊ မြို့ပိုင်၊ လက်ထောက်မြို့ပိုင်များအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါကာလတွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၌ အောက်ပါဌာနခွဲများ ဖွဲ့စည်းထားသည်။
#အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲ
#ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲ (မြူနီစပါယ်နှင့်ဒိစကြိတ်ကောင်စီများ)
#ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့
#အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနခွဲ
#လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာနခွဲ
#အမျိုးသားမှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ
#သန်းခေါင်စာရင်းဌာနခွဲ
#မီးသတ်ဌာနခွဲ
#ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲ    
#ရာထူးဝန်အဖွဲ့
#ဗဟိုပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကျောင်း
#သာသနာရေးဌာနခွဲ
#ပါဠိတက္ကသိုလ်နှင့် ဓမ္မာစရိယဌာနခွဲ

၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စအဝဝကို အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ထမ်းများသည် ဝန်ကြီးဌာနအချို့ကို အောက်ပါအတိုင်းတာဝန်ခံ၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
*ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံ၍ ကျေးရွာမြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေး (ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေး၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး) ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများနှင့် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊
*တရားရေးဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံ၍ ရာဇဝတ်မှုနှင့် ပြစ်မှုကြိုတင်ကာကွယ်ရေး၊ မှုခင်းဆိုင်ရာ တရားစီရင်ရေး လုပ်ငန်းများ၊
*ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံ၍ မြေယာအုပ်ချုပ်ရေး၊ ယစ်မျိုး အုပ်ချုပ်ရေး၊ ငွေတိုက်အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ငန်းများ၊
*လယ်ယာမြေနိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံ၍ မရွှေ့မပြောင်းနိုင် သောပစ္စည်များ၊ စာချုပ်စာတမ်း မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်းများ၊
*ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဒေသန္တရဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံ၍ မြူနီစပါယ်၊ မြို့ကော်မတီ၊ ဒိစကြိတ် ကောင်စီနှင့် ခရိုင်အုပ်ချုပ်သော ဒေသန္တရအဖွဲ့များဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ၊
*ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံ၍ သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းနှင့် လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများ၊
*နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ပေးအပ်သော အခြားတာဝန်များ၊

၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အတွင်းဝန်ချုပ်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ပြန်လည်သတ်မှတ်ရာ၌ အတွင်းဝန်ချုပ်၏ ပင်ရင်းဌာနကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအစား ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယင်း သတ်မှတ်ချက်အရ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၁၃) ရက်နေ့မှ စ၍ အတွင်းဝန်ချုပ်ကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး လက်အောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်ပြီးနောက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အတွင်းဝန်သည် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၏ အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာအနေဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲဖြစ်၍ ဝန်ကြီး အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သည်။ အစိုးရကိစ္စအရပ်ရပ်ကို ပြည်နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာအား အောက်ပါအတိုင်းသတ်မှတ်ကျင့်သုံးသည်။
*ပြည်မတွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက စီမံခန့်ခွဲသည်။
*ပြည်နယ်များတွင် ပြည်နယ်အစိုးရက စီမံခန့်ခွဲသည်။
*နယ်ခြားဒေသတိုင်း(၃)တိုင်း၊ ခရိုင်(၇)ခုနှင့် မြို့နယ်(၁၈)မြို့နယ်ကို နယ်ခြား ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးဌာနက စီမံခန့်ခွဲသည်။

၁၉၆၂ ခုနှစ်အတွင်း တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက်၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မေလ (၉)ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က ဦးဆောင်၍ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဝန်ထမ်းများ အပါအဝင် လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှု ကော်မတီ အဆင့်ဆင့်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပြည်နယ်များတွင် ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ရခိုင်နှင့် ချင်းပြည်နယ်များကို ဖျက်သိမ်း၍ ပြည်နယ်ဦးစီးအဖွဲ့များဖြင့် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

===အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်း&lt;ref name=gad/&gt;===
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိခဲ့သည့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် အခြေခံအားဖြင့် ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပြုပြင်ထားသည့် စနစ်သာဖြစ်သည့်အလျောက် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တို့၏ အကျိုးကို ထိရောက်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ရန်နှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဒီမိုကရေစီ ယန္တရား တပ်ဆင်နိုင်ရေးအတွက် အသင့်ဖြစ်အောင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားနိုင်ရန် တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ ၁၅-၃-၇၂ ရက်စွဲပါ ကြေညာချက်အမှတ် (၉၇)အရ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအား ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဒေသန္တရအဖွဲ့များဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး၊ အမျိုးသား မှတ်ပုံတင်ရေးနှင့် သန်းခေါင်စာရင်းဝန်ကြီးဌာန၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနကို သီးခြားဌာနတစ်ခုအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယခင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်း၊ စည်ပင်သာယာရေးလုပ်ငန်း၊ ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်း၊ စာပေစိစစ်ရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်ရေးလုပ်ငန်းများကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပြီး အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံးကို ရုံးချုပ်၊ ပြည်နယ်/ တိုင်းရုံးနှင့် မြို့နယ်ရုံးများဟူ၍ အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းသည်။

အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ နယ်အုပ်ချုပ်ရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်သော တိုင်းမင်းကြီး၊ ခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်မြို့ပိုင်များမှ ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည့် ရာဇဝတ်တရားစီရင်ရေး၊ မြေနှင့် အခွန်အုပ်ချုပ်ရေး၊ ငွေတိုက်အုပ်ချုပ်ရေး၊ စာချုပ်စာတမ်းမှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများအောက်ရှိ ဦးစီးဌာနအသီးသီးသို့ အောက်ပါအတိုင်း လွှဲပြောင်း ပေးအပ်ခဲ့သည်။

*ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံလုပ်ကိုင်ရသော အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများမှအပ ရဲလက်စွဲနှင့် လက်နက်ဥပဒေပါ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့သို့လည်းကောင်း၊
*အကျဉ်းထောင်လက်စွဲပါ လုပ်ငန်းများကို အကျဉ်းဦးစီးဌာနသို့လည်းကောင်း၊
*နိုင်ငံခြားသားများ မြန်မာနိုင်ငံသားဖြစ်မှု စည်းမျဉ်းဥပဒေပါလုပ်ငန်းများကို လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနသို့လည်းကောင်း၊
*အထက်မြန်မာပြည် ကျောက်မျက်ရတနာစည်းမျဉ်းဥပဒေပါ လုပ်ငန်းများကို သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနသို့လည်းကောင်း၊
*စက်ရေနွေးအိုးဥပဒေပါ လုပ်ငန်းများကို အလုပ်ရုံစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာနသို့ လည်းကောင်း၊
*စိတ္တဇရောဂါ၊ အနာကြီးရောဂါ အက်ဥပဒေပါလုပ်ငန်းများကို ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာနသို့လည်းကောင်း၊
*တရားရေးဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံ၍ ဆောင်ရွက်ရသော ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ကြိုတင် ကာကွယ်ရေး၊ ရာဇဝတ်တရားစီရင်ရေးလုပ်ငန်းများကို တရားရေးဝန်ကြီး ဌာနသို့လည်းကောင်း၊
*ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံ၍ဆောင်ရွက်ရသောလုပ်ငန်းများကို ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာနသို့လည်းကောင်း၊
*ငွေတိုက်နှင့် လက်အောက်ငွေတိုက်လုပ်ငန်းများကို မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်သို့ လည်းကောင်း၊
*လယ်ယာမြေနိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို တာဝန်ခံ၍ ဆောင်ရွက်ရသော မြေနှင့် မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သော ပစ္စည်များစာချုပ်စာတမ်း မှတ်ပုံတင်ဥပဒေပါ လုပ်ငန်းများကို ကြေးတိုင်နှင့်မြေစာရင်းဦးစီးဌာနသို့ လည်းကောင်း လွှဲပြောင်း ပေးခဲ့သည်။

ယင်းသို့ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ဦးစီးဌာနများသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီးနောက် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များသည် အောက်ပါအတိုင်း ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။    
#မြို့ပြနှင့်ကျေးလက်ဒေသအုပ်ချုပ်ရေး
#ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး
#စာပေစိစစ်ရေးနှင့်ပုံနှိပ်သူများ၊ ထုတ်ဝေသူများမှတ်ပုံတင်ရေး
#ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတာဝန်များ
#ဦးစီးဌာနတစ်ခုလုံး၏ ဝန်ထမ်းရေးရာ၊ ငွေစာရင်းနှင့် အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတာဝန်များ၊
#ဝန်ကြီးဌာနကပေးအပ်သည့် အခြားအထွေထွေလုပ်ငန်းတာဝန်များ

၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီးနောက် ခရိုင်အဆင့်၊ ခရိုင်ခွဲ အဆင့်နှင့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်များကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ စီမံခန့်ခွဲရေးအဆင့်အနေဖြင့် ပြည်နယ်၊ တိုင်း၊ မြို့နယ်များအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းပြီး လုပ်ငန်းပမာဏနှင့် လူဦးရေအပေါ် အခြေခံ၍ ရုံးများကို (က)အဆင့်၊ (ခ)အဆင့်၊ (ဂ)အဆင့်ဟူ၍ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

၂-၃-၁၉၇၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးတွင် ပြည်သူ့ကောင်စီဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်း၍ ပြည်နယ်၊ တိုင်း၊ မြို့နယ်နှင့် ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာ အုပ်စု ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့်နှင့် အလုပ်အမှုဆောင်အဆင့်ဆင့်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂-၈-၁၉၇၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ကြေညာချက်အမှတ် (၅/၇၆)ကို ထုတ်ပြန်၍ ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့်၏ အလုပ်အမှုဆောင်အဆင့်ဆင့်အား တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ အပ်နှင်းခဲ့ရာ ယခင်တိုင်းမင်းကြီး၊ ခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင်တို့၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ ပြည်သူ့ရေးရာစီမံခန့်ခွဲမှုကိစ္စအရပ်ရပ် (သို့မဟုတ်) ဌာနဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတာဝန်အရပ်ရပ်တို့ သည် ပြည်သူ့ကောင်စီအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့အဆင့်ဆင့်ထံသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။

၁၁-၁၂-၁၉၇၆ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၏ (၆၀)ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးက ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့်၏အခြေခံရုံးများအဖြစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနရုံးအဆင့်ဆင့်ကို နိုင်ငံတော်ကောင်စီအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးအဖွဲ့၏ ၁၈-၃-၁၉၇၇ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ (၃/၇၇)ဖြင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးရုံးအဆင့်ဆင့်သည် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်၏ အခြေခံရုံးများအဖြစ် လွှဲပြောင်းရယူပြီး ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီး ဌာနတွင် ကျန်ရှိသည့် အထွေထွေဌာနခွဲ၊ စည်ပင်သာယာရေးဌာနခွဲ၊ စာပေစိစစ်ရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲများ၏ လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန် ၁-၄-၁၉၇၇ရက်နေ့မှစ၍ အထွေထွေ ဦးစီးဌာနဟု ပြင်ဆင်ခေါ်ဝေါ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

၁၈-၉-၁၉၈၈ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်အာဏာအရပ်ရပ်ကို တာဝန်ယူ ခဲ့ပြီး အမိန့်အမှတ် (၁/၈၈)ဖြင့် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ရုံးမှ ဝန်ထမ်းရာထူး အင်အား(၁၇၄) နေရာနှင့် ယခင် ပြည်နယ်/ တိုင်းနှင့် မြို့နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီရုံးများရှိ ဝန်ထမ်းရာထူး (၂၆၁၄၀)နေရာ၊ စုစုပေါင်း (၂၆၃၁၄)နေရာကို ယင်းရာထူးနေရာအသီးသီးတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိကြသည့် ဝန်ထမ်းများနှင့်အတူ ၁-၁၁-၁၉၈၈ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ အထွေထွေဦးစီးဌာနသို့ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးသည့် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၇)ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၄/၈၈)ဖြင့်ထုတ်ပြန်၍ ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန အောက်ရှိ အထွေထွေဦးစီးဌာနကို အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနဟု ၇-၁၁-၁၉၈၈ရက်နေ့ မှစ၍ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းကိုအစွဲပြု၍ နှစ်စဉ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ကို အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနနှစ်ပတ်လည်နေ့အဖြစ် ကျင်းပလျက်ရှိသည်။

===နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကာလ&lt;ref name=gad/&gt;===
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် နိုင်ငံတော်၏ အာဏာအရပ်ရပ် ကို လုံးဝတာဝန်ယူထားသည့်အားလျော်စွာ ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့် မြို့နယ်များတွင် တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေး၊ နယ်မြေအေးချမ်းသာယာရေး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုလုံခြုံချောမွေ့စေရေး၊ ပြည်သူ များ၏ စားဝတ်နေရေးချောင်လည်စေရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ပြည်နယ်/တိုင်းငြိမ်ဝပ် ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့များကို ကြေညာချက် (၅/၈၈)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ရာ ပြည်နယ်/တိုင်းအထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ တိုင်းအထွေထွေဦးစီးဌာနမှူးသည် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်း များ ပိုမိုချောမွေ့လျင်မြန်စွာ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် မြို့နယ်စု ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ကြေညာချက်အမှတ် (၇/၈၈)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ပြည်နယ်/ တိုင်း ဒုတိယ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှူးသည် မြို့နယ်စုငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၈-၁၁-၈၉ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ဖြင့် မြို့နယ်စုရုံး (၅၀)ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေး အဖွဲ့များကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တပ်မတော်အရာရှိ၊ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် မြို့နယ်အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှူး၊ မြို့နယ်ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးကဆောင်ရွက်ပြီး အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဥက္ကဋ္ဌမှတာဝန် ပေးအပ်သူတို့ပါဝင်၍ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ကြေညာချက် (၅/၈၈)ဖြင့် ဖွဲ့စည်း တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာအုပ်စုမှ ကြည်ညိုလေးစားသူ အဖွဲ့ဝင်(၃)ဦး၊ ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာ အုပ်စုအထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ အမှုထမ်းစာရေး (၁)ဦးတို့ပါဝင်သော ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာအုပ်စုငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက် ရေးအဖွဲ့၏ ကြေညာချက် (၇/၈၈)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။

ထို့နောက် ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် အနာဂတ်ကာလစီမံခန့်ခွဲရေးယန္တရားကို မျှော်မှန်း၍ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများအား အလေ့အကျင့်ရရှိနိုင်ရန်အလို့ငှာ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ကြေညာချက် (၁၄/၉၂)ဖြင့် မြို့နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ဦးစီးအရာရှိများအား ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ပေးအပ်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၇-၁၀-၉၂ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့်  မြို့နယ်စုရုံးများကို ခရိုင်ရုံးများအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်တွင် စည်းကမ်းပြည့်ဝသည့် ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာစေရန် နှင့် အေးချမ်းသာယာပြီး ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့် နိုင်ငံတော်သစ် အမြန်ဆုံးဖြစ်ထွန်း တည်ထောင်နိုင်စေရန် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]ကို ၁၅-၉-၉၇ ရက်စွဲပါ ကြေညာချက်အမှတ် (၁/၉၇)ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်အေးချမ်း သာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေး နှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်း များကိုလည်းကောင်း အရှိန်အဟုန်မပျက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်နှင့် နောင်တွင်ကျင့်သုံးမည့် စီမံခန့်ခွဲရေးယန္တရားကို မျှော်မှန်း၍ ပြည်နယ်/ တိုင်းအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ များကို နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ ကြေညာချက်အမှတ် (၂/၂၀၀၆) ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ရာ ပြည်နယ်/ တိုင်းအထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနတို့မှ ပြည်နယ်/ တိုင်းအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများသည် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ပြောင်းလဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အလားတူ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ (၂/၂၀၀၆)အရ ခရိုင်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ခရိုင်အုပ်ချုပ် ရေးမှူးများသည် ခရိုင်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၊ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရသည်။ မြို့နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအဆင့်တွင်မူ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနသည် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရသည်။ ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီကို ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာ အုပ်စုမှ အများကြည်ညိုလေးစားသူ အဖွဲ့ဝင်(၂)ဦး၊ ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာအုပ်စုအထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ အမှုထမ်းစာရေး (၁)ဦးတို့ဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ ကြေညာချက် (၃/၂၀၀၆)ဖြင့် ခရိုင်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် ခရိုင်အေးချမ်း သာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရသည်။

===ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ကာလ&lt;ref name=gad/&gt;===
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံဖြိုးရေးကောင်စီ၏  ၃၀-၃-၂၀၁၁ ရက်စွဲပါ၊ ကြေညာ ချက်အမှတ် (၆/၂၀၁၁)အရ ပြည်နယ်၊ တိုင်းအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီတို့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ပေါ်ပေါက်လာသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များတွင် ရွေးချယ်တာဝန်ပေးခံရသည့် ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး နှင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင် ရာပုဂ္ဂိုလ်များကို အာဏာအပ်နှင်းခဲ့သည်။ ပြည်နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီး အဆင့် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနဝန်ထမ်းများသည် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် လွှတ်တော်ရုံး၊ အစိုးရအဖွဲ့တို့၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် ယင်းအစိုးရအဖွဲ့တို့၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏  ၃၀-၃-၂၀၁၁ ရက်စွဲပါ၊ ကြေညာ ချက်အမှတ် (၇/၂၀၁၁)အရ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ(၆)ခုရှိ ဦးစီးအဖွဲ့များကို လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာအပ်နှင်းပြီး ယင်းဒေသရှိ ခရိုင်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီနှင့် မြို့နယ် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီတို့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင်ရှိသော အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနဝန်ထမ်းများသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဦးစီးရုံးများ တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏  ၃၀-၃-၂၀၁၁ ရက်စွဲပါ ကြေညာချက် အမှတ်(၈/၂၀၁၁)ဖြင့် ခရိုင်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီနှင့် မြို့နယ်အေးချမ်း သာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီတို့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် ခရိုင်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏လုပ်ငန်းတာဝန် များကိုဆောင်ရွက်ပြီး မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးသည် မြို့နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ၏လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။

၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာ နိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂၃/၂၀၁၈)၏ သဘောတူညီချက်အရ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ၂၈ ရက်မှစ၍ [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်သို့ လွှဲပြောင်းဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ်၊​ မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၉ အရ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနမှ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနအား နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ အမိန့်အမှတ် (၁၁၉/၂၀၂၁)ဖြင့် ၅-၅-၂၀၂၁ ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/207802|title=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနအား ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်မှ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== ရုံးဖွဲ့စည်းပုံ ==
အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံးများကို ခေတ်အဆက်ဆက်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ ရုံးဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web|title=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန သမိုင်းကြောင်း|url=https://gad.gov.mm/history.php|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250528050413/https://gad.gov.mm/history.php|archivedate=28 May 2025|accessdate=28 May 2025|publisher=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|(က)
|အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန(ရုံးချုပ်)
|(၁) ရုံး
|-
|(ခ)
|နေပြည်တော်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံး
|(၁) ရုံး
|-
|(ဂ)
|တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံး
|(၁၄) ရုံး
|-
|(ဃ)
|ပြည်နယ်ဒုတိယအထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံး
|(၂) ရုံး
|-
|(င)
|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းရုံး
|(၁) ရုံး
|-
|(စ)
|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရုံး
|(၅) ရုံး
|-
|(ဆ)
|ခရိုင်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံး
|(၁၂၁) ရုံး
|-
|(ဇ )
|မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံး
|(၃၃၀) ရုံး
|-
|(ဈ)
|မြို့အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံး
|(၁၇၄) ရုံး
|-
|(ည)
|ရပ်ကွက် (သို့မဟုတ်) ကျေးရွာအုပ်စုအုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး
|(၁၇၀၆၉) ရုံး
|}

==အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအခေါ်အဝေါ်များ ပြင်ဆင်ခြင်း==
အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနသည် ကိုလိုနီခေတ်ကပင် တည်ရှိခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး ပြောင်းလဲလာသော အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားဖြစ်စဉ်များနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်ရေး အခေါ်အဝေါ်များကို အဆင့်ဆင့်ပြင်ဆင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=gad/&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!ကာလ
!အခေါ်အဝေါ်များ
|-
|ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေး
|တိုင်းမင်းကြီး/ခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်၊ မြို့ပိုင်လက်ထက်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်
|-
|၁၉၇၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း 
|ပြည်နယ်/တိုင်းဦးစီးဌာနမှူး၊ မြို့နယ်ဦးစီးဌာနမှူး&lt;br /&gt;ပြည်နယ်/တိုင်းရုံးအဖွဲ့မှူး၊ မြို့နယ်ရုံးအဖွဲ့မှူး
|-
|၁၉၉၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း
|ပြည်နယ်/တိုင်းအုပ်ချုပ်ရေးမှူး&lt;br /&gt;ပြည်နယ်ခွဲ/တိုင်းခွဲအုပ်ချုပ်ရေးမှူး&lt;br /&gt;ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး
|-
|၂၀၁၁ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း
|တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး&lt;br /&gt;ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊&lt;br /&gt; မြို့နယ်ခွဲအုပ်ချုပ်ရေးမှူး
|}

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
*[http://www.gad.gov.mm အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန ဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150701171141/http://www.gad.gov.mm/ |date=1 July 2015 }}


{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]</text>
      <sha1>3b1mghh3qowyjwxh3evw70hnzz5zya3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန</title>
    <ns>0</ns>
    <id>6861</id>
    <revision>
      <id>1053575</id>
      <parentid>1024882</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:18:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>တာဝန်ထမ်းဆောင်သူ အပြောင်းအလဲ</comment>
      <origin>1053575</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17758" sha1="8z4119o58dbzde3jcd0oesw2hx685nb" xml:space="preserve">{{Infobox Government agency
|agency_name     = ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန
|seal            =Seal of MOHA.png
|seal_width      =
|seal_caption    =
|formed          =  &lt;!--{{start date and years ago|df=yes|}}--&gt;
|preceding1      =
|agency_type     = ဝန်ကြီးဌာန
|jurisdiction    = မြန်မာနိုင်ငံ
|headquarters    = ရုံးအမှတ် (၁၀)၊ [[နေပြည်တော်]]
|coordinates     =
|employees       =
|budget          =
|minister1_name     = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]
| minister1_pfo   =
| deputyminister1_name =ဗိုလ်ချုပ် 
| deputyminister1_pfo  =
| deputyminister2_name =
| deputyminister2_pfo  = &lt;!-- up to |deputyminister7_name= --&gt;
|child1_agency   =
*[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
*[[အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]]
*[[အကျဉ်းဦးစီးဌာန]]
*[[မီးသတ်ဦးစီးဌာန]]
|website         = {{url|https://moha.gov.mm/}}
}}
မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ဝန်ကြီးဌာနများ]]တွင် ပြည်ထဲရေး နှင့် ပတ်သက်၍ '''ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန'''ထားရှိသည်။ လက်ရှိ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/42345|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၆၁ / ၂၀၂၃ ၁၃၈၅ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်) ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃|date=၃ ဩဂုတ်၂၀၂၃}}&lt;/ref&gt;

==ဖွဲ့စည်းပုံ==
ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်အောက်ပါ ဦးစီးဌာနများကို ထပ်မံခွဲထားသည်။ ၎င်းဦးစီးဌာနများမှာ
*[[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့]]
*[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန|အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန]]
*[[အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန]]
*[[အကျဉ်းဦးစီးဌာန]]
*[[မီးသတ်ဦးစီးဌာန]] တို့ဖြစ်သည်။

ယခင်က [[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]]ကို ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့​သော်လည်း ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန]]လက်​အောက်သို့ ​ပြောင်းကာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ ၅ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/207802|title=အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနအား ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်မှ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့|accessdate=}}&lt;/ref&gt;

== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ==
{{Incomplete list|date=August 2025}}
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; width:100%; border-collapse: collapse;&quot;
|- style=&quot;background:#0047AB; color:white;&quot;
! style=&quot;width:5%&quot; | စဉ် !! style=&quot;width:15%&quot; | ပုံ !! style=&quot;width:25%&quot; | အမည် !! style=&quot;width:30%&quot; | တာဝန်သက်တမ်း !! style=&quot;width:25%&quot; | အစိုးရ
|- style=&quot;background:#F0F8FF;&quot;
| ၁ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br /&gt;[[ကိုကို]] || ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ || [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|သိန်းစိန်အစိုးရ]]
|-
| ၂ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br /&gt;[[ကျော်ဆွေ]] || ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ – ၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ || [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ|ထင်ကျော်အစိုးရ]]&lt;br /&gt;[[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဝင်းမြင့်အစိုးရ]]
|- style=&quot;background:#F0F8FF;&quot;
| ၃ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br /&gt;[[စိုးထွဋ်]] || ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၀ – ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ || [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဝင်းမြင့်အစိုးရ]]&lt;br /&gt;[[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]
|-
| ၄ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br /&gt;[[ရာပြည့်]] || ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ – ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ || [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]
|- style=&quot;background:#F0F8FF;&quot;
| ၅ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br /&gt;[[ထွန်းထွန်းနောင်]] || ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ – ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ || [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]&lt;br /&gt;[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]]
|-
| ၆ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br /&gt;[[ဖုန်းမြတ်]] || ၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ – ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]]
|- style=&quot;background:#F0F8FF;&quot;
| ၇ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br /&gt;[[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ – ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ(ဒု)]]
|- style=&quot;background:#F0F8FF;&quot;
| ၇ || [[File:Silver - replace this image male.svg|80px]] || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br /&gt; [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]] || ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ || [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ(ဒု)]]
|}
=== ဒုတိယဝန်ကြီးများ ===
{{Incomplete list|date=August 2025}}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!စဉ်
!ပုံ
!အမည်
! colspan=&quot;2&quot; |တာဝန်သက်တမ်း
!ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
!အစိုးရ
|-
|
|[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
|'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးတင့်နိုင်]]'''
|၂၅ မတ် ၂၀၂၀
|၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/11291 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}&lt;/ref&gt;
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းလှိုင်]]''' 
|၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁&lt;ref name=&quot;GNLM:1&quot;&gt;{{Cite news|date=3 February 2021|title=Order No (6/2021), State Administration Council, Republic of the Union of Myanmar|url=https://cdn.myanmarseo.com/file/client-cdn/gnlm/wp-content/uploads/2021/02/3_Feb_21_gnlm.pdf}}&lt;/ref&gt;
|၂ မေ ၂၀၂၂&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/24783 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}&lt;/ref&gt;
|
|
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရဲချုပ် ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။&lt;/small&gt;
|-
|
|[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
|'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးတင့်နိုင်]]'''
|၁၁ မေ ၂၀၂၁&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၂၄ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၅ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက်) ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း {{!}} DSINFO|url=http://www.dsinformation.org.mm/node/795|website=www.dsinformation.org.mm|access-date=2026-03-06}}&lt;/ref&gt;
|၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထဲရေးဒုတိယဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်စိုးတင့်နိုင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန်များ ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေကာစိုက်/မွေး/ဆည်ဝန်ကြီးဌာနတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးတစ်ဦးခန့်အပ်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးတစ်ဦးကို ဝန်ကြီးဌာနပြောင်းရွှေ့ |url=https://news-eleven.com/article/243974 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
|
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ဗိုလ်ချုပ် [[ဇင်မင်းထက်]]'''
|၂ မေ ၂၀၂၂&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးခန့်အပ်ပေးခြင်းနှင့် ရဲချုပ်တာဝန် ပူးတွဲတာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/24784 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}&lt;/ref&gt;
|၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web|title=စစ်ကောင်စီက ရဲချုပ်နေရာ အပြောင်းအလဲလုပ်|url=https://www.rfa.org/burmese/news/junta-chang-police-chief-07222023071628.html|website=မြန်မာဌာန|date=2023-07-22|access-date=2026-03-06|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}&lt;/ref&gt;
|
|
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရဲချုပ် ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။&lt;/small&gt;
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
| rowspan=&quot;2&quot; |'''ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]]'''
|၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဖြုတ်လိုက် ခန့်လိုက် သံသရာလည်နေတဲ့ ရဲချုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/605925 |access-date=2026-03-06 |website=စစ်ကောင်စီက ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်က ပြည်ထဲရေးဒုဝန်ကြီးနဲ့ ရဲချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ဇင်မင်းထက်ရဲ့ နေရာကို ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး နီလင်းအောင်ကို အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့တယ်လို့ ထုတ်ပြန်ကြေညာလာပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်ဇင်မင်းထက်ကို တ… |language=en}}&lt;/ref&gt;
|၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထဲရေး ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ရဲချုပ်တာဝန်ပူးတွဲခန့်အပ်ထားသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး နီလင်းအောင် စစ်ဘက်မူလတာဝန်များ ပြန်လည်ထမ်းဆောင် |url=https://news-eleven.com/article/294323 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
|
|
|-
| colspan=&quot;4&quot; |&lt;small&gt;မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရဲချုပ် ရာထူးကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။&lt;/small&gt;
|-
|
|[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
|'''ဗိုလ်ချုပ် [[တိုးရီ]]'''
|၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထဲရေးဒုတိယဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်စိုးတင့်နိုင်နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်တိုးရီအား ပြောင်းလဲခန့်အပ် |url=https://news-eleven.com/article/243982 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
|၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅
|
|
|-
|
|[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
|'''ဗိုလ်ချုပ် [[အောင်ကျော်ကျော်]]''' 
|၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၄ / ၂၀၂၅ ၁၃၈၆ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၃ ရက် (၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်) ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=https://dsinformation.org.mm/node/10827?d=1 |url-status=live |website=DS Information}}&lt;/ref&gt;
|၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/79400 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး
[[ထွန်းထွန်းနောင်]]
|
|-
|
|[[ဖိုင်:Silver_-_replace_this_image_male.svg|100x100px]]
|'''ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ'''
|၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/79403 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm}}&lt;/ref&gt;
|ယနေ့အထိ
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး
[[ထွန်းထွန်းနောင်]]
|[[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]]
|}

== ကိုးကား ==
{{reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]]</text>
      <sha1>8z4119o58dbzde3jcd0oesw2hx685nb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပလောင်လူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>7470</id>
    <revision>
      <id>1053561</id>
      <parentid>1053469</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:55:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Mine Ah Naing(MTT)|Mine Ah Naing(MTT)]] ([[User talk:Mine Ah Naing(MTT)|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Chenzeyan29|Chenzeyan29]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1038572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="39443" sha1="p9qdspooh7ihihlkofbxnlprs2frbqq" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group = ပလောင်
| Native_name = De'ang, Ta'ang
| image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg 
| caption = [[ကလောခရိုင်]] ရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး
| population = ~၆၀၀,၀၀၀
| popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}}
| langs = [[ပလောင်ဘာသာစကား]], [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]
| related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]]
}}

'''ပလောင်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''တအာင်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း  ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။

သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}&lt;/ref&gt;

== အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း ==

'''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.&lt;/ref&gt; ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး &quot;တောင်ပေါ်သား&quot; သို့မဟုတ် &quot;လူသား&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။&lt;ref name=&quot;taang&quot;&gt;''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။&lt;/ref&gt; ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် &quot;ပလောင်&quot; အစား &quot;တအာင်း&quot; ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။

တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် &quot;နဂါးပျက်&quot; သို့မဟုတ် &quot;ပြိုလဲနေသောနဂါး&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် &quot;နဂါးမ&quot; မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;ref&gt;တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် &quot;နဂါးမ&quot; မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က &quot;ဘင်လုံ&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။&lt;/ref&gt; သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် &quot;ဘင်လုံ&quot; ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။&lt;/ref&gt;

===ရှေးပလောင်အလံ===
ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။

[[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]]

== ရိုးရာဓလေ့ ==

ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။

=== ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ ===
ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ &lt;ref&gt;အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။&lt;/ref&gt;

ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို &quot;နဂါးမ&quot; နှင့် &quot;နေမင်းသား&quot; တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ &lt;ref name=&quot;legend&quot;&gt;Milne, Leslie (1924). &quot;The Home of an Eastern Clan&quot;.&lt;/ref&gt;
ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။

== နေထိုင်ရာဒေသများ ==
ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ &lt;ref&gt;ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။&lt;/ref&gt;

ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် &lt;ref&gt;Luo, Zongze. &quot;The Ethnic Minority Groups of Yunnan&quot;.&lt;/ref&gt;

== ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း ==

[[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင် (တအာင်း)]] လူမျိုးများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Luce1969&quot;&gt;Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.&lt;/ref&gt; သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Shorto2006&quot;&gt;Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.&lt;/ref&gt;

ခေတ်ပြိုင်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ (ဥပမာ - စစ်ကျိ၊ ဟန်စာအုပ် နှင့် ထန်နန်းတော်မှတ်တမ်းဟောင်း) တွင် ယူနန်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ မြောက်ဘက်ပိုင်း၌ နေထိုင်ကြသော ဩစထြိုအေးရှားတစ် စကားပြော မျိုးနွယ်စုများကို &quot;ပိုင်ပု&quot; (Bai Pu / 百濮)သို့မဟုတ် &quot;ပုလူမျိုး&quot; (Pu People) ဟု စုပေါင်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Sainson1904&quot;&gt;Sainson, C. (1904). ''Manoire de la Chine: Traduction du Nan-tchao ye-che''. Paris: Imprimerie Nationale.&lt;/ref&gt; အေဒီ ၉ ရာစုတွင် ရေးသားခဲ့သော တရုတ်မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် မန်ရှုးကျမ်း (Man Shu / 蠻書) တွင် ၎င်း &quot;ပု&quot; လူမျိုးများကို &quot;ဝမ်မု&quot; (Wang Pu)၊ &quot;မင်ပု&quot; (Min Pu) စသဖြင့် ခွဲခြားဖော်ပြခဲ့ရာ ယင်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တအာင်း (ပလောင်)၊ ဝ နှင့် မွန်တို့၏ ဘိုးဘွားများဖြစ်ကြောင်း ခေတ်သစ်မနုဿဗေဒပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။&lt;ref name=&quot;FanCho&quot;&gt;Fan Cho (အေဒီ ၈၆၃). ''Man Shu (The Book of the Barbarians)''. Translated by G.H. Luce (1961). Ithaca: Cornell University.&lt;/ref&gt;

တအာင်း (ပလောင်) တို့၏ ရိုးရာအဆိုအမိန့်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဂျီအိပ်ခ်ျလုစ်၏ ယူဆချက်များအရ ပလောင်မျိုးနွယ်စုအချို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသများအထိ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ဖူးသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1969&quot;/&gt; ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) သို့မဟုတ် ပုလဲပလောင်တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းဒေသကို 'ရမ္မဝတီ' ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ အချို့အစုသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ကလော၊ အောင်ပန်း) သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။&lt;ref name=&quot;Taang2012&quot;&gt;''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။ နမ့်ဆန်။&lt;/ref&gt; 

ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေး[[ပျူလူမျိုး]]များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း 'လဝ' သို့မဟုတ် 'ဝ' အနွယ်ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ပုဂံခေတ် ကျောက်စာအချို့တွင် &quot;လဝ&quot; ဟူသော အမည်နာမများ တွေ့ရှိရမှုအရ သိရှိရသည်။&lt;ref name=&quot;Luce1969&quot;/&gt; ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း ရှေးဦးလူသားများအဖြစ် အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;ThanTun1964&quot;&gt;ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt; 

နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှု၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာမှု၊ နှင့် အခြားဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် မြေပြန့်ဒေသရှိ မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman2003&quot;&gt;Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.&lt;/ref&gt; ဝ နှင့် ပလောင် တောင်ပေါ်အုပ်စုများသည် မြေပြန့်မှ [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် သီးခြားမြို့ပြ ပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး ပလောင်တို့မှာမူ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများသို့ အခြေပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Saimong1965&quot;&gt;Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.&lt;/ref&gt;

ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် တရုတ်ပြည် တာလီ (Dali Kingdom) ဒေသဘက်မှ လမ်းကြောင်းခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (ယခု မူဆယ်-နမ့်ခမ်းနယ်စပ်) ၌ ရှမ်းနှင့် ပလောင်အနွယ်စုများ ရောနှောကာ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Taang2012&quot;/&gt; 

နောင်တွင် ဒေသခံ တအာင်းတို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' စော်ဘွားနယ်မြေ (နောင်တွင် နမ့်ဆန် တောင်ပိုင်စော်ဘွားနယ်မြေ) ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဒေသသည် ရူမည်း (Rumai)၊ ရူလျဲန်း (Rulyan)၊ ရူကော (Rukaw) စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုခွဲများ၏ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Milne1924&quot;&gt;Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.&lt;/ref&gt;

ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများမှစ၍ သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော &quot;လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်&quot; (Loi Sing Kingdom) သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် &quot;ကျင်းရင်&quot; (Jin Yin) ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;Milne1924&quot;/&gt; 

ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော ရှမ်းလူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Scott1900&quot;&gt;Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.&lt;/ref&gt;

ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ThanTun1964&quot;/&gt; ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု (Animism) ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Milne1924&quot;/&gt; ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Lieberman2003&quot;/&gt;

ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Milne1924&quot;/&gt; ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Scott1900&quot;/&gt;

== ဘာသာစကားနှင့် စာပေ ==

ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားသည် မွန်-ခမာဘာသာစကားအုပ်စု ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး 'ပလောင်အုပ်စု' ဟု သီးခြားခွဲထွက်ထားသည်။&lt;ref name=&quot;Diffloth&quot;&gt;Diffloth, Gérard (2005). &quot;The Austroasiatic Language Family&quot;, in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', Vol. 34, pp. 1-17.&lt;/ref&gt; 

ပလောင်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားတွင် ထူးခြားသည့် ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဒေသအလိုက်၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ဘာသာစကား ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တစ်ခွင်ရှိ တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရွာငယ်များတည်ကာ သီးခြားစီ ခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသန္တရစကား များ အလွန်အမင်း ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Milne&quot;&gt;Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 12-15.&lt;/ref&gt; 

လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ်မျှသာ ကွာဝေးသော တောင်ကုန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသော ပလောင်စကားများသည် ဝေါဟာရနှင့် အသံထွက် လုံးဝကွဲပြားနေတတ်သဖြင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးအထိ ရှိတတ်သည်။&lt;ref name=&quot;Shintani&quot;&gt;Shintani, Tadahiko (2008). ''The Palaung Language: The Language of the Golden Palaung''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).&lt;/ref&gt; ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပလောင် (တအာင်း) ဘာသာစကားကို အဓိကအားဖြင့်  ဒေသကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်။&lt;ref name=&quot;Bradley&quot;&gt;Bradley, David (1997). &quot;Tibeto-Burman languages and classification&quot;, in ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, Pacific Linguistics. pp. 1-72.&lt;/ref&gt;

ရွှေပလောင် ဘာသာစကားသည် နမ့်ဆန်မြို့နှင့် မန်တုံမြို့ ဝန်းကျင်တွင် အဓိကပြောဆိုပြီး 'တအာင်း' သို့မဟုတ် 'ဆောက်' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပလောင်စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်စကား ဖြစ်သည်။ငွေပလောင် (Pale / Silver Palaung / Rumai)သည် [[ကလောမြို့]]၊ [[ပန်တန်းမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]နှင့် သီပေါမြို့ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုကြပြီး 'ပုလဲ' သို့မဟုတ် 'ရူမိုင်း' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူလိုင် (Rulai)သည် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင် နှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နေထိုင်သည့် ပလောင်လူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။

ထိုသို့ ဒေသအလိုက် ဘာသာစကား မတူညီကြသဖြင့် တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကုန်သွယ်ကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း၊ မတူညီသည့် အရပ်ဒေသမှ ပလောင်လူမျိုးအချင်းချင်း တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ ပလောင်ဒေသစကားဖြင့် ဆက်သွယ်၍မရဘဲ၊ ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းဘာသာစကား]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို အသုံးပြု၍ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြရသည်။&lt;ref name=&quot;Scott&quot;&gt;Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 487-491.&lt;/ref&gt;

=== စာပေ ===
ရှေးခေတ်ကာလက ပလောင်လူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ မရှိခဲ့ဘဲ ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပါးစပ်ရာဇဝင် ဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Milne&quot;/&gt; နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းစာပေနှင့် မြန်မာစာပေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို အခြေခံကာ ပလောင်ဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ရေးသားနိုင်သည့် စာပေပုံစံများကို ကေသာရမင်းကြီး (နမ့်ဆန်စော်ဘွားကြီး) ခေတ်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;Scott&quot;/&gt;

ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ 'တအာင်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ' က ဦးဆောင်၍ ရွှေပလောင် (တအာင်း) စကားလုံးများကို ဗဟိုပြုကာ မြန်မာအက္ခရာနှင့် အသံထွက်သင်္ကေတများကို အခြေခံထားသည့် စံပြ 'တအာင်း (ပလောင်) စာပေ' ကို စနစ်တကျ ပြဋ္ဌာန်းပြီး ကျောင်းသားငယ်များနှင့် လူငယ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ။&lt;/ref&gt;

==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု==
ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။
ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။
===နေနဂါးမျိုးနွယ်===
ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။
(အမျိုးသမီးများ၏
ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် )

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}


{{reflist|
&lt;ref&gt;{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}&lt;/ref&gt;
}}


{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]]</text>
      <sha1>p9qdspooh7ihihlkofbxnlprs2frbqq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဖန်ရှင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8041</id>
    <revision>
      <id>1053806</id>
      <parentid>1051101</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:09:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053806</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73592" sha1="p5vxoev0k0wrybop1net2mf9787cdau" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[File:Codomain2.SVG|thumb|&lt;math&gt;X&lt;/math&gt; မှ &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သို့ သွားသော ဖန်ရှင် (function) &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု။ အနီရောင် ဘဲဥပုံ &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အမှတ်များ[[အစု]] (set) သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) ဖြစ်သည်။ အပြာရောင် ဘဲဥပုံ &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ဖြစ်သည်။ အဝါရောင် ဘဲဥပုံအတွင်းရှိ အမှတ်များအစုသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်အစု သို့မဟုတ် ပုံရိပ်]] (range or image) ဖြစ်သည်။]]

သင်္ချာတွင် [[အစု]] &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ကြားရှိ '''ဖန်ရှင်''' &lt;math&gt;f : X \to Y&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[အစုဝင်]] (element) &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) အစုဝင် &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; တစ်ခုစီကို တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဖန်ရှင်များကို ပုံဖော်မှုများ (mappings) သို့မဟုတ် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (transformations) ဟူ၍လည်း အခြားတစ်နည်းအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (notation) &lt;math&gt;f:X\to Y,\quad x\mapsto f(x)&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; က အစုဝင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; သို့ ပုံဖော်ပေးကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တန်ဖိုးများတိကျစွာ စာရင်းချပြခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ တိကျသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်တစ်ခုကို အသုံးပြု၍ဖြစ်စေ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[ညီမျှခြင်း]] (equality) သဘောတရားကို အခြေခံအားဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မည်သည့် &lt;math&gt;x_1, x_2 \in X&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;x_1 = x_2&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f(x_1) = f(x_2)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်သည်။

[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (Category theory) တွင် အစုများ အားလုံးနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်ရှင်များကို စုစည်းလိုက်သောအခါ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး ၎င်းကို &lt;math&gt;\mathbf{Set}&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ အစုများကို ဤကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ (objects) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဖန်ရှင်များကိုမူ ထိုအရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သို့မဟုတ် မြားများ (arrows) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

== သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာမှု (Historical Evolution) ==

ဖန်ရှင်ဆိုင်ရာ မှီခိုမှု (functional dependence) ဟူသော သဘောတရားသည် &lt;math&gt;17&lt;/math&gt; ရာစုတွင် ဖဲမ၊ ဒေကားတ်၊ နယူတန်နှင့် လိုက်ဘ်နစ်ဇ်တို့၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များမှတစ်ဆင့် သီးခြားရပ်တည်သော [[သင်္ချာ|သင်္ချာဆိုင်ရာ]] အရာဝတ္ထုတစ်ခုအဖြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လိုက်ဘ်နစ်ဇ်သည် ဖန်ရှင်ဟူသော ဝေါဟာရကို စတင်သုံးစွဲခဲ့သူဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;18&lt;/math&gt; ရာစုအရောက်တွင် ဘာနူးလီနှင့် အွိုင်လာတို့က ဖန်ရှင်များကို ကိန်းရှင်များ (variables) နှင့် ကိန်းသေများ (constants) ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်များ (mathematical expressions) အဖြစ် ပုံစံတကျ (formally) ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Euler |first=L. |title=Einleitung in die Analysis des Unendlichen |volume=1 |publisher=Springer |date=1983}} &lt;/ref&gt;။ ထို့နောက် လိုဘာချက်ဗ်စကီးနှင့် ဒစ်ရစ်ခ်ျလေးတို့က ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ရန်အတွက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ပုံသေနည်း (analytic formula) တစ်ခု မဖြစ်မနေ လိုအပ်သည်ဟူသော တင်းကျပ်သည့်ကန့်သတ်ချက်ကို အတိအလင်း ဖယ်ရှားပေးခဲ့ကြသည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Lobachevskii |first=N.I. |title=Complete works |volume=5 |publication-place=Moscow-Leningrad |date=1951}} &lt;/ref&gt;။ &lt;math&gt;1888&lt;/math&gt; ခုနှစ်တွင် ဒက်ဒီကင်းက ဖန်ရှင်ဆိုသည်မှာ အလိုရှိရာ အစုများ (arbitrary sets) အကြားရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ခေတ်သစ် ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို (formal definition) ခိုင်မာစွာ အတည်ပြုပေးခဲ့သည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Dedekind |first=R. |title=Was sind und was sollen die Zahlen? |publication-place=Brunswick |date=1888}} &lt;/ref&gt;။

[[နဂိုမှန်အဆို]]ကိုအခြေခံသော [[အစုသီအိုရီ]] (axiomatic set theory) မပေါ်ပေါက်မီက ပုံစံတကျမဟုတ်သော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များသည် သင်္ချာနည်းကျ လုံလောက်မှုမရှိခဲ့ပေ&lt;ref&gt; {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |author-link=Saunders Mac Lane |title=Mathematics, Form and Function |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |date=1986 |isbn=978-1-4612-9340-8}} &lt;/ref&gt;။ ဥပမာအားဖြင့်
*ဖန်ရှင်တစ်ခုကို [[အက္ခရာသင်္ချာ]] စည်းမျဉ်း (algebraic rule) တစ်ခု သို့မဟုတ် ပုံစံတကျ ဖော်ပြချက် (formal expression) အဖြစ် သတ်မှတ်မည်ဆိုပါက မှားယွင်းမည်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုံစံတကျ ဖော်ပြချက်များအစုသည် ရေတွက်နိုင်သောအစု (countable set) သာဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\mathbb{R} \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; ဖန်ရှင်များအစုကမူ ရေတွက်၍မရသောအစု (uncountable set) ဖြစ်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
*ထို့အတူ ဖန်ရှင်ကို မျဉ်းကွေး (curve) တစ်ခုအဖြစ် ဂျီဩမေတြီနည်းအရ သတ်မှတ်ခြင်းသည်လည်း ချောမွေ့မှုမရှိသော သို့မဟုတ် [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်#အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော_ဖန်ရှင်များ_(Discontinuous_Functions)|အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများ]] (discontinuous mappings) တွင် အသုံးမဝင်ပေ။ ၎င်းအပြင် မျဉ်းကွေးဆိုသည်မှာ ကိုယ်တိုင်က တိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်မထားသော [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ သဘောတရား]] (geometric concept) တစ်ခုသာ ဖြစ်နေသည်။
*ထို့အပြင် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဖန်ရှင်အများစုတွင် [[အနန္တ]] (infinite) ဖြစ်သော တန်ဖိုးအရေအတွက်များ ပါဝင်လေ့ရှိသောကြောင့် ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တန်ဖိုးများပါဝင်သည့် ဇယား (table of values) တစ်ခုဖြင့် တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်ရန်မှာလည်း မဖြစ်နိုင်ပေ။

ဖန်ရှင်ဟူသော အယူအဆသည် အစုသီအိုရီမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သော်လည်း ချာ့ခ်ျကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များကမူ ဖန်ရှင်ဆိုသော သဘောတရားသည် အလွန်အခြေခံကျလွန်းသဖြင့် ၎င်းကို ပရစ်မစ်တစ် (primitive) အဖြစ် သို့မဟုတ် အဓိပ္ပာယ်သီးခြားဖွင့်ဆိုရန်မလိုသော အခြေခံသဘောတရား (undefinable) အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း အဆိုပြုခဲ့ကြသည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Church |first=A. |title=Introduction to mathematical logic |volume=1 |publisher=Princeton Univ. Press |date=1956}} &lt;/ref&gt;။ ဤဖန်ရှင်သဘောတရား၏ ဆင့်ကဲတိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာမှုသည် နောက်ဆုံးတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီအတွက် လမ်းစဖွင့်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသီအိုရီတွင် ဖန်ရှင်များနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (compositions) က နေရာတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများကို (algebraic structures) ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းပေးထားသည်။

== အခြေခံ ဝေါဟာရများ (Basic Terminology) ==

* '''အရင်းအမြစ်စု (Domain)''' &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; - ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော [[အစု]]ဖြစ်သည်။
* '''ပစ်မှတ်စု (Codomain)''' &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; - ဖန်ရှင်၏ တန်ဖိုးများ ကျရောက်နိုင်သော အစုဖြစ်သည်။
* '''ပုံရိပ်အစု သို့မဟုတ် ပုံရိပ် (Range or Image)''' &lt;math&gt;\operatorname{im}(f)&lt;/math&gt; - ဖန်ရှင်က ပုံဖော်ပေးလိုက်သော တိကျသည့် တန်ဖိုးများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;\operatorname{im}(f) = \{y \in Y \mid \exists x \in X : y = f(x)\}&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်သည်။ {{main|ပုံရိပ် နှင့် မူလပုံရိပ်}}

ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုကို &lt;math&gt;\operatorname{dom}(f)&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်း၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]]ကို &lt;math&gt;\operatorname{im}(f)&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသည်။

ပုံသေနည်း (formula) တစ်ခုသည် သတ်မှတ်ပေးထားသော အရင်းအမြစ်စု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် ပစ်မှတ်စု &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; တို့အပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားသော ဖန်ရှင်များအဖြစ် သင်္ချာနည်းကျ သက်ရောက်မှုရှိသည်။ ရာရှင်နယ် ဖန်ရှင်များ (rational functions) သည် သုညဖြင့်[[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (division by zero) ကို ရှောင်ရှားရန် အရင်းအမြစ်စုများကို ကန့်သတ်ထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;x \mapsto (3x^2 - 1)/(x^2 - 3x + 2)&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \{1, 2\} \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သို့ ပုံဖော်ပေးသည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |author-link=Saunders Mac Lane |title=Mathematics, Form and Function |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |date=1986 |isbn=978-1-4612-9340-8}} &lt;/ref&gt;။ ပြောင်းပြန် [[တြီဂိုနိုမေတြီ|တြီဂိုနိုမေတြီ]] ဖန်ရှင်များ (inverse trigonometric functions) မှ ဥပမာ &lt;math&gt;\arcsin x&lt;/math&gt; ၏ ပစ်မှတ်စုများကို &lt;math&gt;[-\pi/2, \pi/2]&lt;/math&gt; အဖြစ် ကန့်သတ်ထားသည်။ ဤသည်မှာ တန်ဖိုးတစ်ခုတည်းရှိသော ပုံဖော်မှု (single-valued mapping) အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရန်ဖြစ်သည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Formal Definition) ==

[[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုနည်းကျ]] ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခြင်း (axiomatic formalization) သည် &lt;math&gt;x \in A&lt;/math&gt; ဟူသော [[အစုဝင်|အစုဝင်ဖြစ်မှု]] (membership)၊ &lt;math&gt;A = B \iff (x \in A \iff x \in B)&lt;/math&gt; ဟူသော အစုကျယ်ပြန့်မှု (extensionality) အားဖြင့် [[ညီမျှခြင်း]] သဘောတရားနှင့် &lt;math&gt;\{a,b\}&lt;/math&gt; တည်ရှိကြောင်း အခိုင်အမာဆိုသော အတွဲဖွဲ့ခြင်း နဂိုမှန်အဆို (axiom of pairing) တို့ကို အသုံးပြု၍ ဖန်ရှင်များကို တိကျသေချာစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |author-link=Saunders Mac Lane |title=Mathematics, Form and Function |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |date=1986 |isbn=978-1-4612-9340-8}} &lt;/ref&gt;။

စံဖြစ်သော ကူရာတော့ဗ်စကီး အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ]] (ordered pair) &lt;math&gt;\langle a,b \rangle&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;\{\{a\}, \{a, b\}\}&lt;/math&gt; ဟူသော အစုအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်သည်။ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) &lt;math&gt;X \times Y&lt;/math&gt; ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;x \in X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; ဖြစ်သော ထိုသို့သောအစီအစဉ်ကျအတွဲများ အားလုံးပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။

ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f: X \to Y&lt;/math&gt; သည် တိကျသော နှစ်လုံးသွင်းဆက်သွယ်ချက် (binary relation) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် &lt;math&gt;X \times Y&lt;/math&gt; ၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) &lt;math&gt;S \subseteq X \times Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပထမအစိတ်အပိုင်းအဖြစ် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ &lt;math&gt;\langle x,y \rangle&lt;/math&gt; တစ်ခုတည်းသီးသန့် (exactly one) ပါဝင်သည်။ ဒုတိယအစိတ်အပိုင်းကို &lt;math&gt;y = f(x)&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းအစုပိုင်း &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; ကို ဖန်ရှင်၏ ဂရပ် (graph) အဖြစ် အတိအလင်း သတ်မှတ်သည်။

မည်သည့် &lt;math&gt;x \in \operatorname{dom}(f)&lt;/math&gt; အတွက်မဆို ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထု &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ရှိ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ တန်ဖိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;f_x&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;x \notin \operatorname{dom}(f)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; ဟူသော တန်ဖိုးကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်မထားပေ။ &lt;math&gt;\operatorname{dom}(f) = X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\operatorname{im}(f) \subseteq Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်ရှင်ကို &lt;math&gt;f : X \to Y&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;(f(x))_{x \in X}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;(f_x)_{x \in X}&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်သည်။ 

ဖန်ရှင်နှစ်ခုသည် တူညီသော အရင်းအမြစ်စု၊ တူညီသော ပစ်မှတ်စုနှင့် တူညီသော ဂရပ် သို့မဟုတ် တန်ဖိုးများ တို့ ရှိမှသာလျှင် သင်္ချာနည်းအရ ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ [[အစုသီအိုရီ]]၏ အစုကျယ်ပြန့်မှု နဂိုမှန်အဆိုအရ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ဖန်ရှင်နှစ်ခုသည် &lt;math&gt;\operatorname{dom}(f) = \operatorname{dom}(g)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး မည်သည့် &lt;math&gt;x \in \operatorname{dom}(f)&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x) = g(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်မှသာလျှင် &lt;math&gt;f = g&lt;/math&gt; ထပ်တူညီကြသည်။

== ဖန်ရှင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties of Functions) ==
{{main|အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်}}

ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုနှင့် [[အစု]] &lt;math&gt;X&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; တို့အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။
* &lt;math&gt;\operatorname{dom}(f) = X&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ဖန်ရှင် (function on &lt;math&gt;X&lt;/math&gt;) ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;\operatorname{im}(f) \subseteq Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းသို့ ဖန်ရှင် (function into &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt;) ဖြစ်သည်။

အရင်းအမြစ်စုအတွင်းရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်များက]] ပစ်မှတ်စုသို့ မည်သို့ပုံဖော်သည်ဆိုသည့်အချက်အပေါ် မူတည်၍ ဖန်ရှင်များကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။
[[File:Non-injective function1.svg|thumb|အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော ဖန်ရှင် (non-injective function)]]

* '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (Injective)''' - အစု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ မတူညီသော အစုဝင်များကို &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ၏ မတူညီသော အစုဝင်များဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;x_1 \neq x_2&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f(x_1) \neq f(x_2)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;f(x_1) = f(x_2) \implies x_1 = x_2&lt;/math&gt; ဖြစ်ရမည်။ ၎င်းကို တစ်-တစ် ဖန်ရှင် (one-to-one function) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ဗလာမဟုတ်သော အရင်းအမြစ်စုရှိသည့် ဖန်ရှင်တစ်ခုတွင် ဘယ်ပြောင်းပြန် (left inverse) တစ်ခု ရှိမှသာလျှင် ၎င်းဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။
* '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (Surjective)''' - ဖန်ရှင်၏ ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စု တစ်ခုလုံးနှင့် ညီမျှနေသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် &lt;math&gt;\operatorname{im}(f) = Y&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့် အစုဝင် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;y = f(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်း အမြဲတမ်းတည်ရှိသည်။ ၎င်းကို လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် (onto function) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (axiom of choice) အရ ဗလာမဟုတ်သော အရင်းအမြစ်စုရှိသည့် မည်သည့် ဆာဂျက်တစ်ဖန်ရှင်တွင်မဆို ညာပြောင်းပြန် (right inverse) တစ်ခု အမြဲရှိကြောင်း အခိုင်အမာဆိုထားသည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |author-link=Saunders Mac Lane |title=Mathematics, Form and Function |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |date=1986 |isbn=978-1-4612-9340-8}} &lt;/ref&gt;။
* '''[[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (Bijective)''' - အင်ဂျက်တစ်လည်းဖြစ်ပြီး ဆာဂျက်တစ်လည်းဖြစ်သော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ ဤပုံဖော်မှုတွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ပြောင်းပြန် (unique two-sided inverse) တစ်ခု ရှိသည်။

=== ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Homomorphisms and Categorical Terminology) ===

[[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (Homomorphisms) သည် အခြေခံ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများကို ထိန်းသိမ်းထားသော ဖန်ရှင်များဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;t(g_1 g_2) = t(g_1)t(g_2)&lt;/math&gt; ဟူသော ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည်။ တိကျခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (categorical algebra) သည် ပုံဖော်မှုများကို တင်းကျပ်သော အစုဝင်များဖြင့် သတ်မှတ်မည့်အစား ချေဖျက်ခွင့် ဂုဏ်သတ္တိများ (cancellation properties) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |author-link=Saunders Mac Lane |title=Mathematics, Form and Function |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |date=1986 |isbn=978-1-4612-9340-8}} &lt;/ref&gt;။

* '''[[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Monomorphism)''' - ၎င်းကို &lt;math&gt;t \circ g_1 = t \circ g_2 \implies g_1 = g_2&lt;/math&gt; ကဲ့သို့သော ဘယ်ဘက်မှ ချေဖျက်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (left-cancellation property) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] အတွင်းရှိ အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တစ်ခုနှင့် တိတိကျကျ ထပ်တူညီသည်။
* '''[[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (Epimorphism)''' - ၎င်းကို &lt;math&gt;g_1 \circ t = g_2 \circ t \implies g_1 = g_2&lt;/math&gt; ကဲ့သို့သော ညာဘက်မှ ချေဖျက်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (right-cancellation property) ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အစုများ ကတ်တဂိုရီတွင် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တစ်ခုနှင့် ထပ်တူညီသော်လည်း နေရာတိုင်းတွင် ထပ်တူညီခြင်းမရှိပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) &lt;math&gt;\mathbb{Z} \to \mathbb{Q}&lt;/math&gt; သည် တင်းကျပ်စွာ ဆာဂျက်တစ်မဖြစ်သော်လည်း [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of rings) အတွင်း၌မူ အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* '''[[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]၊ [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်|အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ]]နှင့် [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (Isomorphisms, Endomorphisms, Automorphisms)''' - ၎င်းတို့မှာ အသီးသီးအားဖြင့် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားသော ဘိုင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှုများ (bijective structure-preserving maps)၊ မိမိကိုယ်တိုင်သို့ ပုံဖော်သော ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (self-mapping homomorphisms) နှင့် မိမိကိုယ်တိုင်သို့ ပုံဖော်သော ဘိုင်ဂျက်တစ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။

== ဂရပ်များ (Graphs) ==

ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f : X \to Y&lt;/math&gt; ၏ ဂရပ် ဆိုသည်မှာ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] &lt;math&gt;X \times Y&lt;/math&gt; ၏ [[အစုပိုင်း]] &lt;math&gt;G_f&lt;/math&gt; ကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
*&lt;math&gt;G_f = \{(x, y) \in X \times Y \mid y = f(x)\}&lt;/math&gt;
ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုအတွင်းရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်တစ်ခုစီတိုင်းအတွက်]] တန်ဖိုးတစ်ခုတည်းကိုသာ တိကျစွာ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့် ဒေါင်လိုက်မျဉ်း (vertical line) &lt;math&gt;L_x = \{(x, y) \in X \times Y \mid y \in Y\}&lt;/math&gt; မဆို ဂရပ် &lt;math&gt;G_f&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;(x, f(x))&lt;/math&gt; ဟူသော အမှတ်တစ်မှတ်တည်း၌သာ ဖြတ်သန်းသွားမည် ဖြစ်သည်။

&lt;gallery class=&quot;center&quot; caption=&quot;ဂရပ် အချို့၏ ဥပမာများ&quot;&gt;
Graph describing a linear function.svg| မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် (linear function) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပိုမိုတိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းသည် အဖိုင်း ပုံဖော်မှု (affine mapping) ဖြစ်သည်။
Polynomialdeg5.svg|&lt;math&gt;5&lt;/math&gt;-ဒီဂရီရှိ ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် (quintic function)
Exp re.png|[[ကိန်းထွေး]] ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (complex exponential function) ၏ ကိန်းစစ်ပိုင်း (real part)
Sin.svg| [[ဆိုင်းနှင့် ကိုဆိုင်း ဖန်ရှင်များ|ဆိုင်း ဖန်ရှင်]] (sine function)
Normal density-3.svg|ပုံမှန် ဖြန့်ဖြူးခြင်း (normal distribution) ဖြစ်သော ဂေါက်ရှန်း ခေါင်းလောင်းပုံ မျဉ်းကွေးများ (Gaussian bell curves)
Graph of function of 2 variables.png| ကိန်းရှင် &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ခု ပါဝင်သော ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ မျက်နှာပြင်ပြ ဂရပ်
Champ vecteurs python matplotlib.svg| ယူကလစ်ဒ် ပြင်ညီပေါ်ရှိ [[ဗက်တာ]]စက်ကွင်း (vector field)
Complex zeta.jpg|ကိန်းထွေး ရီးမန်း ဇီတာ ဖန်ရှင် (complex Riemann zeta function) အတွက် အရင်းအမြစ်စု အရောင်ခြယ်ထားမှု (domain coloring)
&lt;/gallery&gt;

== ဖန်ရှင် ဥပမာများ (Examples of Functions) ==

[[File:Constant_function2.png|thumb|ကိန်းရှင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခုပါဝင်သော ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant real-valued function) တစ်ခု။]]

* '''ထပ်တူရ ဖန်ရှင် (Identity function)''' - [[အစု]]တစ်ခု၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်တိုင်းကို]] ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်ဆီသို့သာ ပြန်လည်ပုံဖော်ပေးသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် &lt;math&gt;\operatorname{id}_X : X \to X&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\operatorname{id}_X(x) = x&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်သည်။
* '''ဝိသေသလက္ခဏာ ဖန်ရှင် (Characteristic function)''' - အစုဝင်တစ်ခုသည် [[အစုပိုင်း]] &lt;math&gt;A \subset X&lt;/math&gt; အတွင်း ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိကို ညွှန်ပြပေးသည်။ ၎င်းကို အညွှန်း ဖန်ရှင် (indicator function) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး &lt;math&gt;\chi_A : X \to \{0, 1\}&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏တန်ဖိုးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\chi_A(x) = \begin{cases} 1 &amp; : x \in A \\ 0 &amp; : x \notin A \end{cases}&lt;/math&gt;
* '''ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (Constant function)''' - အစု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့်အစုဝင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ကိုမဆို &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ ပုံသေအစုဝင် &lt;math&gt;c&lt;/math&gt; တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ ပုံဖော်ပေးသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f : X \to Y&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အစုဝင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f(x) = c&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''ဗလာစု ဖန်ရှင် (Empty function)''' - မည်သည့် အစု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွက်မဆို ဗလာစု ဖန်ရှင် &lt;math&gt;\emptyset \to X&lt;/math&gt; သည် အမြဲတမ်း တည်ရှိပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ဗလာအစု &lt;math&gt;\emptyset&lt;/math&gt; သည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] &lt;math&gt;\mathbf{Set}&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အစ အရာဝတ္ထု]] (initial object) ဖြစ်သည်။
* '''ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ ပုံဖော်မှု (Real-valued mapping)''' - &lt;math&gt;f = \{(x, 1/x^2) \mid x \in \mathbb{R} \setminus \{0\}\}&lt;/math&gt; သည် သုညမဟုတ်သော [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များအစု]] &lt;math&gt;\mathbb{R} \setminus \{0\}&lt;/math&gt; မှ ကိန်းစစ်များဆီသို့ သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လွှမ်းခြုံဖန်ရှင် မဟုတ်သကဲ့သို့ တစ်-တစ် ဖန်ရှင်လည်း မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;f(1) = f(-1)&lt;/math&gt; ဖြစ်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ကိုယ်ပိုင်ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် &lt;math&gt;x \mapsto x^4 \quad (x \neq 0)&lt;/math&gt; အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။

== အသုံးချမှုများ (Applications) ==

* '''အက္ခရာသင်္ချာနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ (Algebraic &amp; Analytic Assignments)''' - ဖန်ရှင်များကို &lt;math&gt;x \mapsto 2+x&lt;/math&gt; ကဲ့သို့သော စံ ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ (standard numerical operations)၊ သွယ်ဝိုက် ဖော်ပြချက်များ (implicit expressions) သို့မဟုတ် စုဆုံမှတ်ဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ (limit transitions) မှတစ်ဆင့် သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\sin \theta&lt;/math&gt; ကို ၎င်း၏ တေလာ [[ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) &lt;math&gt;\theta - \theta^3/3! + \dots&lt;/math&gt; ဖြင့် တင်းကျပ်စွာ သတ်မှတ်သည်။
* '''အပိုင်းလိုက်နှင့် အက္ခရာသင်္ချာမဟုတ်သော ဖန်ရှင်များ (Piecewise &amp; Non-Algebraic)''' - ပကတိတန်ဖိုး ဖန်ရှင် (absolute value function) ကဲ့သို့သော အရင်းအမြစ်စုတစ်ခုအပေါ်တွင် ပြောင်းလဲနေသော အခြေအနေများကို သတ်မှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒစ်ရစ်ခ်ျလေး၏ ဖန်ရှင်ကဲ့သို့သော ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံများကို (logical structures) သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒစ်ရစ်ခ်ျလေး၏ ဖန်ရှင်သည် ရာရှင်နယ်ကိန်းများကို (rational numbers) &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; သို့၊ အီရာရှင်နယ်ကိန်းများကို (irrational numbers) &lt;math&gt;0&lt;/math&gt; သို့ ပုံဖော်ပေးသည်။
* '''ဂျီဩမေတြီ ပုံဖော်မှုများ (Geometric Maps)''' - ဖန်ရှင်များသည် ကိန်းဂဏန်းများထက်ကျော်လွန်၍ သက်ရောက်နိုင်သည်။ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; [[အတိုင်းအတာ|အတိုင်းအတာ]] (dimension) ရှိသော ပြင်ညီပေါ်တွင် စက်လုံးမျက်နှာပြင် (sphere) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြခြင်းသည် ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;S^2 \to \mathbb{R}^2&lt;/math&gt; တစ်ခုဖြစ်သည်။ အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်း ရွေ့လျားနေသော အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်း (physical trajectory) သည် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;t \mapsto (x(t), y(t), z(t))&lt;/math&gt; တစ်ခုဖြစ်သည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |author-link=Saunders Mac Lane |title=Mathematics, Form and Function |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |date=1986 |isbn=978-1-4612-9340-8}} &lt;/ref&gt;။
* '''မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (Linear Transformations)''' - မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (linear combinations) မှ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ဖန်ရှင်များ &lt;math&gt;T: \mathbb{R}^n \to \mathbb{R}^n&lt;/math&gt; ကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းတို့ကို [[ဗက်တာ|အခြေအစု ဗက်တာများ]] (basis vectors) ၏ ပုံရိပ်များက အပြည့်အဝ ဆုံးဖြတ်ပေးသောကြောင့် ၎င်းတို့ကို [[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] (matrices) ဖြင့် ရှင်းလင်းစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။

== ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ ဖန်ရှင်များကို ခွဲခြားခြင်း (Classification of Numerical Functions) ==

* '''အကန့်အသတ်ရှိခြင်း (Boundedness)''' - [[ကိန်းစစ်]]တန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f: X \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပုံရိပ်အစုသည် ကိန်းစစ် ကိန်းသေ &lt;math&gt;c \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုဖြင့် ကန့်သတ်ခံရပါက ၎င်းဖန်ရှင်ကို အထက်မှ အကန့်အသတ်ရှိသည် (bounded from above) သို့မဟုတ် အောက်မှ အကန့်အသတ်ရှိသည် (bounded from below) ဟု သတ်မှတ်သည်။
* '''အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ နှင့် ကိန်းလွန် (Algebraic vs. Transcendental)'''
** အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဖန်ရှင်များ (Algebraic functions) သည် &lt;math&gt;a_k(x)y^k + \dots + a_1(x)y + a_0(x) = 0&lt;/math&gt; ဟူသော ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်း (irreducible polynomial equation) တစ်ခု၏ အဖြေများဖြစ်သည်။ ထိုညီမျှခြင်းရှိ မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (coefficients) &lt;math&gt;a_i(x)&lt;/math&gt; ကိုယ်တိုင်သည် ကိန်းရှင်များ &lt;math&gt;x_1, \dots, x_n&lt;/math&gt; ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ်များ ဖြစ်ကြသည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |edition=3rd revised |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=211 |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |mr=1878556 |zbl=0984.00001 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0}} &lt;/ref&gt;။
** [[ကိန်းလွန်|ကိန်းလွန်]] ဖန်ရှင်များကို (Transcendental functions) အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဖန်ရှင်များအစုမှ သီးခြားဖယ်ထုတ်ထားသော သင်္ချာဆိုင်ရာ ဖန်ရှင်များအဖြစ် တိကျစွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။
* '''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ဖန်ရှင်များ (Analytic Functions)''' - စုဆုံသော ပါဝါကိန်းစဉ်တန်း (convergent power series) ဖြင့် ဒေသအလိုက် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်သည်။
* '''ဘလဲ နှင့် တိုင်းတာနိုင်သော ဖန်ရှင်များ (Baire and Measurable Functions)''' - ဘလဲ အတန်းအစားများ (Baire classes) ကို [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]]မှတစ်ဆင့် အမှတ်အလိုက် [[စုဆုံမှတ်|စုဆုံမှတ်များ]] (pointwise limits) ကို အစဉ်လိုက်ရယူခြင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်းတာနိုင်သော ဖန်ရှင်များ (measurable functions) သည် [[အင်တီဂရေးရှင်း|လီဘက်ဂ် အင်တီဂရိတ်လုပ်ခြင်း]] (Lebesgue integration) အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။

== အသွင်ပြောင်းခြင်းများနှင့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အုပ်စုများ (Transformations and Geometric Groups) ==

ဖန်ရှင်များသည် ရပ်ဝန်းများအပေါ်တွင် ဘိုင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှုများအဖြစ် သက်ရောက်သည့်အခါ ကလပ်စစ်ကယ် [[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီများနှင့်]] [[ခေါက်ချိုးညီ|အချိုးညီမှုများ]] (classical geometries and symmetries) ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ပေးသည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |author-link=Saunders Mac Lane |title=Mathematics, Form and Function |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |date=1986 |isbn=978-1-4612-9340-8}} &lt;/ref&gt;။

* '''ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စုများ (Permutation Groups)''' - ပါမြူတေးရှင်းအပြည့် အုပ်စု (symmetric group) &lt;math&gt;S_n&lt;/math&gt; သည် အဆုံးရှိအစုတစ်ခု၏ ပါမြူတေးရှင်းဆိုင်ရာ ဘိုင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;n!&lt;/math&gt; ခုကို ဖမ်းယူထားပြီး ၎င်းတို့ကို နှစ်လုံးဖလှယ်ချက် (transposition) ဖန်ရှင်များ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများအဖြစ် ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။
* '''မျဉ်းဖြောင့် အုပ်စုများ (Linear Groups)''' - ၎င်းတို့တွင် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]]တစ်ခုပေါ်ရှိ ဆင်ဂူလာမဟုတ်သော (nonsingular) ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ အားလုံးပါဝင်သည့် ယေဘုယျ မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု (General Linear Group &lt;math&gt;GL(V)&lt;/math&gt;)၊ အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး (determinant) &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; ရှိသော အထူး မျဉ်းဖြောင့်အုပ်စု (Special Linear Group) နှင့် အတွင်းမြှောက်လဒ်များကို (inner products) ထိန်းသိမ်းထားသော ထောင့်မှန်ကျ အုပ်စုများ (Orthogonal Groups) တို့ ပါဝင်သည်။
* '''အဖိုင်း အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (Affine Transformations)''' - ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;\sum w_i = 1&lt;/math&gt; ဟူသော ကန့်သတ်ချက်ဖြင့် တင်းကျပ်စွာ ထိန်းချုပ်ထားသော အလေးချိန်ပေး ဘာရီစင်ထရစ် ပျမ်းမျှတန်ဖိုးများကို (weighted barycentric averages) ထိန်းသိမ်းထားသော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ &lt;math&gt;t: A \to A&lt;/math&gt; ဖြစ်ကြသည်။ သာဓကအားဖြင့် ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;t(\sum w_i P_i) = \sum w_i t(P_i)&lt;/math&gt; ဟူသော ညီမျှခြင်းကို ပြည့်စုံစေသည်။ ဤကန့်သတ်ချက်မရှိပါက ပုံဖော်မှုများသည် ပြိုင်တူ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း (translational) အဖိုင်း ဂျီဩမေတြီ (affine geometry) ကို ဖမ်းယူနိုင်စွမ်းရှိမည်မဟုတ်ပေ။
* '''အာလန်ဂန် အစီအစဉ် (&lt;math&gt;1872&lt;/math&gt;) (The Erlangen Program (1872))''' - ကလိုင်း၏ မူဘောင်အရ သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီတစ်ခုကို ၎င်း၏ အသွင်ပြောင်းအုပ်စု (transformation group) ဖြင့် အပြည့်အဝ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ထိုအုပ်စုသည် ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ထားသော တည်ဆောက်ပုံဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို ထိန်းသိမ်းထားသည့် တိကျသော ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များအစုဖြစ်သည်။ ဂျီဩမေတြီ ပုံသဏ္ဌာန် နှစ်ခုသည် ထိုအုပ်စုမှ ဖန်ရှင်တစ်ခုမှတစ်ဆင့် အချင်းချင်း ပုံဖော်နိုင်မှသာလျှင် ပင်ကိုယ်အားဖြင့် ထပ်တူညီကြသည်။
* '''[[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)''' - တိုပေါ်လော်ဂျီသည် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော]] (continuous) ဖန်ရှင်များဖြစ်ပြီး အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်များလည်း ပါရှိသည့် အထူး ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများဖြစ်သော ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (homeomorphisms) ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည်။

== ဖန်ရှင်များဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ (Operations on Functions) ==

[[File:Example for a composition of two functions.svg|thumb| &lt;math&gt;f : A \to B&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g : B \to C &lt;/math&gt; တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ &lt;math&gt;g \circ f : A \to C&lt;/math&gt; ကို ရသည်။]]

'''ကန့်သတ်ခြင်း (Restriction)'''

အကယ်၍ &lt;math&gt;f : X \to Y&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;U \subset X&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;U&lt;/math&gt; အပေါ်သို့ ကန့်သတ်ခြင်းအား &lt;math&gt;f|_U : U \to Y&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;f|_U = \{(x, y) \in f \mid x \in U\}&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;U&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[အစုဝင်]] &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f|_U(x) = f(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်အားဖြင့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f|_U&lt;/math&gt; ၏ တိုးချဲ့ချက် (extension) တစ်ခုဖြစ်သည်။

'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition)'''

ဖန်ရှင်နှစ်ခုဖြစ်သော &lt;math&gt;f : X \to Y&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g : Y \to Z&lt;/math&gt; တို့ကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ ဖန်ရှင်အသစ် &lt;math&gt;g \circ f : X \to Z&lt;/math&gt; ကို ရရှိသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
*&lt;math&gt;(g \circ f)(x) = g(f(x))&lt;/math&gt;
ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဖန်ရှင်များကို အဆင့်ဆင့် သက်ရောက်စေခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းကို [[အစုသီအိုရီ|အစုသီအိုရီနည်းအရ]] &lt;math&gt;\{\langle x,z \rangle \mid \exists y \in Y \text{ where } \langle x,y \rangle \in f \text{ and } \langle y,z \rangle \in g\}&lt;/math&gt; ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အခြေအနေတိုင်းတွင် [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]]ပြည့်စုံသော (associative) တွက်ချက်မှုဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;h \circ (g \circ f) = (h \circ g) \circ f&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ညာဘက်မှ ဘယ်ဘက်သို့ တွက်ချက်ရသည်။ ပုံစံတကျဆိုရသော် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပစ်မှတ်စုသည် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် ညီမျှနေမှသာလျှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ 

အနည်းဆုံးအားဖြင့် ဤတွက်ချက်မှု မှန်ကန်စေရန် &lt;math&gt;\operatorname{im}(f) \subseteq \operatorname{dom}(g)&lt;/math&gt; ဟူသော အခြေအနေ ပြည့်စုံရမည်။ ၎င်းအပြင် &lt;math&gt;\operatorname{im}(f) \subseteq \operatorname{dom}(g)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\operatorname{dom}(g \circ f) = \operatorname{dom}(f)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်၏ အရင်းအမြစ်စုကို &lt;math&gt;\operatorname{dom}(g \circ f) = \operatorname{dom}(f) \cap f^{-1}[\operatorname{dom}(g)]&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် &lt;math&gt;g \circ f \neq f \circ g&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

'''ဥပမာ''' - &lt;math&gt;f(x) = x^2 - 1 \quad (x \in \mathbb{R})&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g(x) = \sqrt{x} \quad (x \ge 0)&lt;/math&gt; တို့ဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်၏ အရင်းအမြစ်စု &lt;math&gt;\operatorname{dom}(f) \cap f^{-1}[\operatorname{dom}(g)]&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\{x \in \mathbb{R} \mid x \ge 1 \lor x \le -1\}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်သည် &lt;math&gt;(g \circ f)(x) = \sqrt{x^2 - 1} \quad (x \ge 1 \lor x \le -1)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

'''ပြောင်းပြန်များ (Inverses)'''

ထပ်တူရ ဖန်ရှင် (identity function) &lt;math&gt;I_X: X \to X&lt;/math&gt; ၏ ဂရပ်သည် &lt;math&gt;X \times X&lt;/math&gt; ၏ ထောင့်ဖြတ် (diagonal) &lt;math&gt;\Delta \subseteq X \times X&lt;/math&gt; နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;g \circ f = I_X&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ဘယ်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;f \circ g = I_Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ၎င်းသည် ညာပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်သည်။

[[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f : X \to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုတွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) &lt;math&gt;f^{-1} : Y \to X&lt;/math&gt; အမြဲရှိသည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ &lt;math&gt;f^{-1}(y) = x&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ၎င်းသည် &lt;math&gt;f^{-1} \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;f \circ f^{-1} = \operatorname{id}_Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ခြင်းနှင့် ထပ်တူညီသည်။

'''ဥပမာ''' - မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g(x) = 2x - 1 \quad (x \in \mathbb{R})&lt;/math&gt; သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ &lt;math&gt;g^{-1}(x) = \frac{x+1}{2} \quad (x \in \mathbb{R})&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

အကယ်၍ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f : X \to Y&lt;/math&gt; သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]သာဖြစ်ပြီး [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]]မဖြစ်ပါက ၎င်းတွင် အလုံးစုံလွှမ်းခြုံနိုင်သော ပြောင်းပြန် &lt;math&gt;f^{-1} : Y \to X&lt;/math&gt; မတည်ရှိပေ။ သို့ရာတွင် ပစ်မှတ်စုကို ၎င်းဖန်ရှင်၏ ပုံရိပ်အထိသာ ကန့်သတ်လိုက်မည်ဆိုပါက ဘိုင်ဂျက်တစ် ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;\tilde{f} : X \to \operatorname{im}(f)&lt;/math&gt; ကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကန့်သတ်ထားသော ဖန်ရှင်တွင် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ပြောင်းပြန် (two-sided inverse) &lt;math&gt;\tilde{f}^{-1} : \operatorname{im}(f) \to X&lt;/math&gt; တိတိကျကျ တည်ရှိသည်။

== ကိုက်ညီမှုရှိသော စနစ်များ (Compatible Systems) ==

ဖန်ရှင်နှစ်ခုဖြစ်သော &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; တို့သည် မည်သည့် &lt;math&gt;x \in \operatorname{dom}(f) \cap \operatorname{dom}(g)&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x) = g(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ၎င်းတို့သည် ကိုက်ညီမှုရှိကြသည်။ ၎င်းသည် &lt;math&gt;f \cup g&lt;/math&gt; ကိုယ်တိုင်က ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်နေခြင်းနှင့် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည်။ ဖန်ရှင်များ[[အစု]] &lt;math&gt;\mathcal{F}&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွင်းရှိ ဖန်ရှင်စုံတွဲတိုင်းသည် ကိုက်ညီမှုရှိပါက ၎င်းအစုကို ကိုက်ညီမှုရှိသော စနစ် (compatible system) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ မည်သည့် ကိုက်ညီမှုရှိသော စနစ် &lt;math&gt;\mathcal{F}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို ၎င်း၏ ပေါင်းစပ်စု (union) &lt;math&gt;\bigcup \mathcal{F}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathcal{F}&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; အားလုံးကို တိုးချဲ့ပေးထားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုမှာ &lt;math&gt;\operatorname{dom}\left(\bigcup \mathcal{F}\right) = \bigcup\{\operatorname{dom}(f) \mid f \in \mathcal{F}\}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

== ပုံရိပ်များ၊ မူလပုံရိပ်များ နှင့် ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်းများ (Images, Pre-images and Function Spaces) ==

* '''[[အစု]]တစ်ခု၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (Image of a Set)''' - &lt;math&gt;A \subset X&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက [[အစုပိုင်း]] &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အမှတ်များအပေါ် သက်ရောက်သော &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ တန်ဖိုးများအစုကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;f(A) = \{y \in Y \mid \exists x \in A : y = f(x)\}&lt;/math&gt;
* '''အစုတစ်ခု၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (Preimage of a Set)''' - &lt;math&gt;B \subset Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက တန်ဖိုးများသည် အစုပိုင်း &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; အတွင်း ကျရောက်နေသော &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အမှတ်များအစုကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;f^{-1}(B) = \{x \in X \mid f(x) \in B\}&lt;/math&gt;
:ဤမူလပုံရိပ်ရှာခြင်း တွက်ချက်မှု &lt;math&gt;f^{-1}(B)&lt;/math&gt; သည် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; တည်ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မတည်ရှိသည်ဖြစ်စေ အမြဲတမ်း အဓိပ္ပာယ်ပြည့်ဝသော အစုဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
* '''အစုများ၏ အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု ကွာခြားချက်များ (Set interaction asymmetry)''' - မူလပုံရိပ်များအပေါ် တွက်ချက်မှုများကို အပြည့်အဝ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;f^{-1}(S \setminus T) = f^{-1}(S) \setminus f^{-1}(T)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ပုံရိပ်များအပေါ် တွက်ချက်မှုများကိုမူ အပြည့်အဝ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်းမရှိသော်လည်း အစုပိုင်းများကိုမူ ဖွဲ့စည်းပေးနိုင်သည်။ သာဓကအားဖြင့် &lt;math&gt;f(A) \setminus f(B) \subset f(A \setminus B)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှသာလျှင် တိကျသောညီမျှခြင်းကို အခြေအနေတိုင်းတွင် ရရှိနိုင်သည်။
* '''ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်းများနှင့် စံနှုန်းများ (Function Spaces and Norms)''' - ဘုံတူညီသော ဂုဏ်သတ္တိများရှိသည့် ဖန်ရှင်များ စုစည်းမှုများသည် ပြည့်စုံသော [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း|အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ]] သို့မဟုတ် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (complete metric or normed vector spaces) ကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ ဥပမာများအနေဖြင့် စူပရီမမ် စံနှုန်း (supremum norm) ပါရှိသော [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ]]ဖြစ်သည့် &lt;math&gt;C(X)&lt;/math&gt; နှင့် အင်တီဂရယ်ကိုအခြေခံသော &lt;math&gt;p&lt;/math&gt;-[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]ပါရှိသည့် တိုင်းတာနိုင်သော ဖန်ရှင်များဖြစ်သော လီဘက်ဂ် ရပ်ဝန်းများ (Lebesgue spaces) &lt;math&gt;L_p(X)&lt;/math&gt; တို့ ပါဝင်သည်။
* '''ချောမွေ့သော ဖန်ရှင်များ၏ သိပ်သည်းမှု (Density of Smooth Functions)''' - ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) နှင့် ကိန်းရှင်ခွဲ ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ (partial differential equations) ၏ အခြေခံမူဝါဒတစ်ခုမှာ &lt;math&gt;C_0^\infty&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုလေ့ရှိသော အကြိမ်ရေအနန္တ ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ (infinitely differentiable functions) သည် &lt;math&gt;L_p&lt;/math&gt; နှင့် ဆိုဘိုလတ်ဗ် ရပ်ဝန်းများ (Sobolev spaces) ကဲ့သို့သော အခြေခံ ဖန်ရှင်နယ် ရပ်ဝန်းများ (functional spaces) အတွင်း သိပ်သည်းသည် (dense) ဟူသောအချက်ဖြစ်သည်။ ယင်းက အလွန်ချောမွေ့ပြီး ကောင်းမွန်စွာ ပြုမူသော ဖန်ရှင်များအပေါ် သက်သေပြထားသည့် သီအိုရမ်များကို စုဆုံမှတ် လုပ်ငန်းစဉ်များ (limiting processes) မှတစ်ဆင့် ထိုရပ်ဝန်းအတွင်းရှိ ဖန်ရှင်များ အားလုံးဆီသို့ ပုံစံတကျ တိုးချဲ့ခွင့်ပြုသည်။
* '''ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း နှင့် မြှောက်လဒ်များ (Function Spaces and Products)''' - &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; မှ &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သို့ သွားနိုင်သည့် ဖြစ်နိုင်သမျှ ဖန်ရှင်များအားလုံး စုဝေးထားသော ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်း (function space) ကို &lt;math&gt;Y^X&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ &lt;math&gt;I&lt;/math&gt; ဟူသော အညွှန်းအစု (index set) ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ အစု &lt;math&gt;S_i&lt;/math&gt; များကို သတ်မှတ်ပေးသော ကိန်းစဉ်တစ်ခု &lt;math&gt;S = (S_i)_{i \in I}&lt;/math&gt; အတွက် ၎င်း၏ [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]]ကို &lt;math&gt;\prod_{i \in I} S_i = \left\{ f : I \to \bigcup_{i\in I} S_i \ \bigg| \ \forall i \in I, f(i) \in S_i \right\}&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;\prod (S_i)_{i \in I}&lt;/math&gt; ဟုလည်း သင်္ကေတပြုနိုင်သည်။ အကယ်၍ မည်သည့် &lt;math&gt;i \in I&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;S_i = Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\prod_{i \in I} S_i = Y^I&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;I&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မိသားစုတစ်ခုအတွက် ပေါင်းစပ်စုများနှင့် ထပ်တူပိုင်းအစုများကို &lt;math&gt;\bigcup_{i \in I} S_i&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\bigcap_{i \in I} S_i&lt;/math&gt; ဟု ပုံမှန်ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် &lt;math&gt;X \times Y&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များအတွက် ၎င်းတို့၏ တန်ဖိုးများကို &lt;math&gt;f((x, y))&lt;/math&gt; အစား &lt;math&gt;f(x, y)&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။

== အခြေခံ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ထပ်တူညီချက်များ (Fundamental Set-Theoretic Identities) ==

ဖန်ရှင်များ၏ မိသားစုများနှင့် သက်ဆိုင်သော နိယာမများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

'''ဒီမော်ဂန် နိယာမများ (De Morgan's Laws)'''

&lt;math&gt;X \setminus \bigcup_{i \in I} F_i = \bigcap_{i \in I} (X \setminus F_i)&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;X \setminus \bigcap_{i \in I} F_i = \bigcup_{i \in I} (X \setminus F_i)&lt;/math&gt;

'''ဖြန့်ဝေခြင်း နိယာမများ (Distributive Laws)'''

&lt;math&gt;\left(\bigcup_{x \in X} F_x\right) \cap \left(\bigcup_{y \in Y} G_y\right) = \bigcup_{(x, y) \in X \times Y} (F_x \cap G_y)&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\bigcap_{x \in X} \left(\bigcup_{y \in Y} F_{x, y}\right) = \bigcup_{f \in Y^X} \left(\bigcap_{x \in X} F_{x, f(x)}\right)&lt;/math&gt;

== ဆက်သွယ်ချက်များနှင့် စားလဒ်များ (Relations and Quotients) ==

နှစ်လုံးသွင်း ဆက်သွယ်ချက် (binary relation) ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;X \times Y&lt;/math&gt; ၏ [[အစုပိုင်း]] &lt;math&gt;R \subseteq X \times Y&lt;/math&gt; မည်သည့်အစုပိုင်းကိုမဆို ဆိုလိုသည်။ &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ထပ်တူညီမှုဆက်သွယ်ချက် (equivalence relation) &lt;math&gt;E&lt;/math&gt; သည် ကိုယ်ပြန်ဟပ်ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံသော (reflexive)၊ အချိုးညီသော (symmetric) နှင့် ကူးပြောင်းနိုင်သော (transitive) ဂုဏ်သတ္တိများ ပြည့်စုံပြီး &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ကို အစုခွဲစနစ် (partition) တစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြားပေးသည်။ မည်သည့်ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; အတွက်မဆို ၎င်း၏ ကာနယ်အတွဲ (kernel pair) &lt;math&gt;E_f&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;x E_f y \iff f(x)=f(y)&lt;/math&gt; အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် စားလဒ်ရပ်ဝန်း (quotient space) တစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ပေးပြီး သဘာဝကျစွာဖြင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို ပေးစွမ်းသည်&lt;ref&gt; {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |author-link=Saunders Mac Lane |title=Mathematics, Form and Function |publisher=Springer-Verlag |publication-place=New York |date=1986 |isbn=978-1-4612-9340-8}} &lt;/ref&gt;။

== နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှုများ (Binary Operations) ==

[[အစု]] &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; တစ်ခုပေါ်ရှိ [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (binary operation) ကို &lt;math&gt;f : X \times X \to X&lt;/math&gt; ဟူသော ဖန်ရှင်တစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ ဥပမာ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) ဆိုသည်မှာ အစု &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; တစ်ခုနှင့် နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု &lt;math&gt;\star&lt;/math&gt; တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

== ကိုးကား ==
* {{Citation |last1=Hrbáček |first1=Karel |last2=Jech |first2=Thomas |title=Introduction to Set Theory |edition=3rd |publisher=Marcel Dekker |date=1999}}

[[Category:အခြေခံ သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>p5vxoev0k0wrybop1net2mf9787cdau</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆိုင်ကလုံးမုန်တိုင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9499</id>
    <revision>
      <id>1053673</id>
      <parentid>1029192</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:03:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိုးလေဝသ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053673</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="51294" sha1="6wj5ms2dfrfmpuv8hn6u3tmqpkdzmua" xml:space="preserve">{{Cleanup}}
{{ရာသီဥတု}}
[[File:Chapala 2015-10-30 0910Z (Worldview).jpg|right|thumb|မြောက်အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း]]

'''ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း''' (cyclone) သည် [[မိုးလေဝသ]]နှင့် [[ဇလဗေဒ]] ပညာရပ်အရ ပိတ်ထားသော ဧရိယာတစ်ခုအတွင်းတွင် စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန် အရည်လှုပ်ရှားမှုသည် ကမ္ဘာမြေကြီးလည်ပတ်သည့် အရပ်ဘက်သို့ ဦးတည်လည်ပတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအရာသည် အတွင်းဘက်သို့ ဝဲကတော့ပုံ လှည့်လည်နေသည့် လေများဖြင့် အသွင်အပြင် ခွဲခြားဖော်ပြလေ့ရှိပြီး [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် နာရီလက်တံ ပြောင်းပြန်လည်သကဲ့သို့ လည်၍ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် နာရီလက်တံအတိုင်း လည်သည်။ များသောအားဖြင့် ကြီးမားသော ဆိုင်ကလုန်းလှည့်ပတ်မှုများသည် လေဖိအားနည်း ရပ်ဝန်းဒေသများကို ဗဟိုပြုသည်။ အကြီးမားဆုံးသော လေဖိအားနည်း ရပ်ဝန်း စနစ်များသည် အကြီးစားစကေးပေါ်တွင် တည်ရှိသော လေအေးထု ပါဝင်သော ဆိုင်ကလုန်းများနှင့် အပူလွန်ဒေသ မုန်တိုင်းများ ဖြစ်သည်။ 

လေနွေးထု ပါဝင်သော ဆိုင်ကလုန်းများဖြစ်သည့် အပူပိုင်းဒေသ မုန်တိုင်းများ၊ အလယ်အလတ် ပြင်းအားရှိ မုန်တိုင်းများနှင့် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းတို့သည် ပို၍သေးငယ်သော အလယ်အလတ်စကေး အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အပူလျော့ပိုင်း မုန်တိုင်းများသည် အလယ်အလတ်အရွယ် အစားဖြစ်သည်။ အပေါ်ပိုင်းအလွှာ မုန်တိုင်းများသည် မျက်နှာပြင်အနိမ့်တစ်ခုမရှိဘဲ တည်ရှိနေနိုင်ပြီး မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၏ နွေလများအတွင်းတွင် အပူပိုင်းဒေသ ကမ္ဘာ့လေထု အနိမ့်ဆုံးအလွှာ အပေါ်ပိုင်း လေဖိအားများရပ်ဝန်း နှစ်ခုကြားရှိ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း၏ အောက်ခြေမှ တိုက်ခတ်နိုင်သည်။ ဆိုင်ကလုန်းများကို [[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာမြေကြီး]] (Earth) အပြင်ဘက်ရှိ အခြားဂြိုဟ်များဖြစ်သော [[အင်္ဂါဂြိုဟ်]] (Mars) နှင့် [[နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်]] (Neptune) တို့တွင်လည်း တွေ့နိုင်သည်။

လေထု၏ဖိအား (တစ်နည်းအားဖြင့် လေထု၏အလေးချိန်) 
သည် တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာမတူချေ။ တစ်နေရာတည်း၌ပင် 
တစ်နာရီနှင့် တစ်နာရီ၊ ယနေ့နှင့် နက်ဖြန်၊ ဤလနှင့် နောက် 
လမတူချေ။ ဖိအားများ လိုက်နည်းလိုက်ရှိသည်။ တစ်နည်းအား 
ဖြင့် လေထုသည် ပါးလိုက်ထူလိုက်၊ လေးလိုက် ပေါ့လိုက်ရှိ 
၏။ လေထုပေါ့ပါးရာ အရပ်ကို ဆိုင်ကလုန်း(ဝါ) ဖိအားနည်း 
ဧရိယာဟူ၍လည်းကောင်း၊ လေးလံသောအရပ်ကို အန်တီဆိုင်ကလုန်းဟူ၍ လည်းကောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်၏။ ရာသီအလိုက်ဖြစ်ပေါ်နေ 
သည့် ကျယ်ဝန်းသော ပေါ့ပါးရာအရပ်အဝန်းလုံးကို ဖိအားနည်း 
ဧရိယာဟူ၍လည်းကောင်း၊ လေပေါ့ဧရိယာဟူ၍လည်းကောင်း သိပ္ပံနည်းဖြင့် ခေါ် 
ဝေါ်၏။

ဖိအားနည်းဧရိယာကို အကျယ်အားဖြင့် နှစ်မျိုးနှစ်စား 
ခွဲ၍ ခေါ်ဝေါ်၏။ သမပိုင်းဒေသ၌ ဖြစ်ပေါ်သော လေထုပေါ့ 
ပါးရာအရပ်ကို လေချိုင့်တိမ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အပူပိုင်း၌ဖြစ်ပေါ်သော 
လေထုပေါ့ပါးရာအရပ်ကို အပူပိုင်း လေချိုင့်တိမ်ဟူ၍လည်းကောင်း သိပ္ပံ 
နည်းဖြင့် ခေါ်ဝေါ်၏။ တစ်နည်းအားဖြင့် လေထုပေါ့ပါးနေခြင်း 
ကြောင့် တိုက်ခတ်လာသော လေအဟုန်၏ ပြင်းထန်မှုပေါ်၌ 
အမှီပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်၏။ အရပ်သုံးစကားဖြင့် 
ပေါ့ပါးရာ အရပ်သို့တိုက်လာသော လေ၏အဟုန်သည် ပြင်း 
ထန်မှုမရှိသေးသမျှ လေထုပေါ့ပါးရာရပ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပျက်စီး 
ချို့ယွင်းလောက်အောင် ပြင်းထန်စွာတိုက်ခတ်လျှင် လေပြင်း 
မုန်တိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်၏။ ထို့ကြောင့် သမပိုင်းဒေသ၌ 
ဖြစ်ပေါ်နေသော ပေါ့ပါးရပ်၌ လေသည် သာမန်အားဖြင့် 
ပျက်စီးလောက်အောင် ပြင်းထန် ခြင်းမရှိ၊ အပူပိုင်းဒေသ၌ 
ဖြစ်ပေါ်က အများအားဖြင့် ပျက်စီးလောက်အောင် ပြင်းထန်စွာ 
တိုက်ခတ်တတ်သည်ဟု သိအပ်သည်။

အပူပိုင်းဒေသများ၌ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော လေပြင်းမုန်တိုင်း 
ကြီးများကို အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြ၏။

(၁) မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်း 
တစ်ဝိုက်၊ မြောက်အမေရိကတိုက် ဖလော်ရီဒါကမ်းခြေ 
တစ်ဝိုက်တို့၌ ဟာရီကိန်း၊&lt;br&gt;
(၂) အာရေဗျပင်လယ်နှင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် [[ဆိုင်ကလုန်း]]၊&lt;br&gt;
(၃) တရုတ်ပင်လယ်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတစ်ဝိုက်၌ [[တိုင်ဖွန်း]]၊&lt;br&gt;
(၄) မောရစ်ရှနှင့် မက်ဒါဂတ်စတာကျွန်း၊ အရှေ့အိန္ဒိယ 
ပင်လယ်တို့၌ ဆိုင်ကလုန်း၊&lt;br&gt;
(၅) ဩစတြေးလျတိုက် အရှေ့ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ 
ပင်လယ်ပြင်၌ [[ဟာရီကိန်း]]၊&lt;br&gt;
(၆) ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းတစ်ဝိုက်တွင် [[ဗားဂယို]]ဟူ၍ အမျိုးမျိုး 
ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။&lt;br&gt;

လေမုန်တိုင်းဟူသည် အများအားဖြင့် သမုဒ္ဒရာထဲ၌သာစ၍ 
ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီးလျှင် ပင်လယ်ပြင်တွင် ရွေ့လျားသွားတိုက်ခတ် 
တတ်၏။ ကမ်းခြေသို့ အကြောင်းဆိုက်၍ ရောက်လာပါက 
တဖြည်းဖြည်းအားပျော့သွား ပြီးလျှင် ပျောက်ကွယ်ချုပ်ငြိမ်း 
သွားလေ့ရှိ၏။

လေထုပေါ့ပါးရပ်နှင့် လေမုန်တိုင်းတို့၏ ဖြစ်ပေါ်ရခြင်း 
အကြောင်းနှင့် ရုပ်လက္ခဏာတို့သည် မူအားဖြင့် ခြားနားခြင်း 
လုံးဝမရှိချေ။ အရပ်ဒေသတစ်ခုရှိ လေထုသည်အကြောင်းတစ်စုံ 
တစ်ရာကြောင့် ပေါ့ပါးသွားခဲ့သော် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိထူလေးသော 
လေထုမှလေသည် စီးဝင်လာမည်မှာ ဓမ္မတာဖြစ်၏။ ရေသည် 
မြင့်ရာမှ နိမ့်ရာ သို့စီးသကဲ့သို့ လေသည် ထူလေးသောအရပ်မှ 
ပေါ့ပါးသောအရပ်သို့တိုက်ခတ်၏။ သို့ရာတွင် ပတ်ဝန်းကျင်မှ 
လေသည် ပေါ့ပါးရပ်၏ ဗဟိုသို့တိုးဝင်တိုက်ခတ်ရာ၌ တဲ့တိုး 
ဝင်၍မရသဖြင့် ဝဲထိုး၍သာ ဝင်လာနိုင်၏။ တစ်ဖန် ကမ္ဘာကြီး 
၏ အနောက်မှ အရှေ့သို့လှည့်လည်မှုကြောင့် အီကွေတာ၏ 
မြောက်ပိုင်းခြမ်း၌ လေသည် အမြဲတစေ ဗဟိုချက်မသို့ လက်ဝဲ 
ရစ်ရစ်လျက် တိုက်ခတ်စီးဝင်၏။ အီကွေတာ၏ တောင်ပိုင်း 
ခြမ်း၌ကား လကျာ်ရစ်ရစ်၍ စီးဝင်၏။ ထို့ကြောင့် ပေါ့ပါးရပ် 
ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မုန်တိုင်းဟူ၍လည်းကောင်းခေါ်ဝေါ်ရာ၌ လေဝဲကြီးဖြစ်ကြောင်း 
ကို သတိချပ်အပ်၏။ ဖြည်းညင်းစွာလည်နေသော လေဝဲကြီးကို 
ပေါ့ပါးရပ်၊ ပြင်းပြင်းထန်ထန် လည်နေသောလေဝဲကြီးကို မုန် 
တိုင်းဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တစ်နည်းအားဖြင့် သိအပ် 
၏။

မုန်တိုင်းဟူ၍ ခေါ်ဆိုထားပါလျှင် လေတိုက်နှုန်းသည် 
ယုတ်စွအဆုံး တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၅ဝ ကျော်တိုက် ခတ်လျက် 
ရှိနေပြီ၊ တိုက်ခတ်တော့မည်ဟု သိအပ်၏။
ပေါ့ပါးရပ်ဟူ၍သာ ခေါ်ဝေါ်ထားလျှင် လေတိုက်နှုန်းသည် 
တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၅ဝ အောက်သာ တိုက်ခတ်နေသည်။ မိုင် 
၅ဝ ထက်ကျော်နိုင်မည်မဟုတ်ဟူ၍ ခွဲခြား၍လည်း သိအပ်၏။
မုန်တိုင်း၏ ဗဟို၌ ရံဖန်ရံခါ လေထု၏ ဖိနှိပ်အားသည် 
မိလိဗား ၉၆ဝ (ဝါ) လက်မ ၂၈.၃၅ ခန့်ရှိ တတ်၍ အပြင် 
စွန်း၌ မိလိဗား ၁ဝ၂ဝ (ဝါ) လက်မ ၃ဝ ့၁၂ ခန့်ရှိတတ် 
သည်။ အထူအပါးခြားနားခြင်း ဤမျှလောက်ရှိသော မုန်တိုင်း 
၏ အချင်းသည် တစ်ခါတစ်ရံ မိုင်ပေါင်း ၆ဝဝ ခန့်ကျယ်ဝန်း 
နိုင်၏။ သို့ရာတွင် ရံဖန်ရံခါ မိုင်ပေါင်း ၁ဝဝ မှ ၂ဝဝ ခန့် 
အထိ သေးငယ်နိုင်၏။ ထိုတွင် မျှမက အငယ်ဆုံးအချင်းသည် 
မိုင် ၅ဝ မျှသာ ရှိတတ်သေး၏။

သို့သော် ပေါ့ပါးရပ်များ၌မူကား လေထဲ၏ အတွင်းအပြင် 
တို့၏ ဖိနှိပ်အားသည် မိလိဗား ၉၆ဝ နှင့် ၁ဝ၂ဝ ခန့် 
(လက်မ ၂၈.၃၅ နှင့် ၃ဝ.၁၂ ခန့်)ရှိမူ၊ လေဝဲကြီး၏ အချင်း 
သည် မိုင်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်မှ ၂ဝဝဝ အထိရှိနိုင်၏။
လေဝဲ၏ အချင်းသည် ကြီးမားလျှင် ပြင်းထန်ခြင်းမရှိမူ၍
အချင်းသည်သေးငယ်သော် ပြင်းထန်ခြင်းရှိသည်ကို သတိ 
ပြုရာသည်။

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့ကို ထိပါးသော လေမုန် 
တိုင်းမျိုးသည် အပူပိုင်းဒေသလေထုပေါ့ပါးမှုကြောင့် တဖြည်း 
ဖြည်း မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုငြိမ်သက်နေသော 
မုန်တိုင်း၏ ဗဟိုကို မုန်တိုင်း ဗဟိုချက်ဟူ၍ခေါ်ဆိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအနားတစ်ဝိုက်တွင် တဖြည်းဖြည်းလျော့လာ 
သည်ကိုတွေ့ရ၏။ လေသည် ရာသီအလိုက် တိုက်သင့်သော 
အရပ်မှမတိုက်ဘဲ၊ လက်ဝဲရစ်စ၍ရစ်လာ၏။ သို့ရာတွင် လေ 
သည် ဖြည်းညင်းစွာ တိုက်လျက် ပင်ရှိသေး၏။
လေဖိတူမျဉ်းသည် စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန်ဖြစ်လာ၏။ ဤ 
အချက်၌ လေထုမငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လေဖိအား 
နည်းလှိုင်း သို့မဟုတ် လေဖိအားနည်းဧရိယာ ဖြစ်ပေါ်နေသည် 
ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်၏။ ထိုထက် လေဖိတူမျဉ်းများ ၂ ကြောင်း 
၃ ကြောင်းခန့်ပေါ်လာပြီးလျှင် လေခပ်သုတ်သုတ်တိုက်၍ 
လက်ဝဲရစ်လှည့်သော လေစီးကြောင်းကို မြေပုံပေါ်၌ ပေါ်လွင် 
စွာ တွေ့ရမည်ဖြစ်ပါက လေမုန်တိုင်း အနုစားပျိုးနေသည်ဟု 
ခေါ်ဆို၏။ တိုက်ခတ်သောလေ၏ ပြင်းထန်မှုအပေါ်၌တည်၍ 
တစ်နာရီလျှင် ၃၅ မိုင်ထက် ကျော်လွန်စွာတိုက်ခတ်နေပါက
မုန်တိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၆ဝ ကျော်တိုက်ခတ်နေ 
ပါက လေပြင်းမုန်တိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်၏။ မုန်တိုင်း၏ 
ဗဟိုချက်နားတစ်ဝိုက်တွင် တစ်ခါတစ်ရံ လေသည် လုံးဝငြိမ် 
သက်နေကြောင်းတွေ့ရ၏။ စ၍ပျိုးသည်မှ လေမုန်တိုင်းအဖြစ်သို့ 
ရောက်ရန် ၃ ရက်၊ ၄ ရက်ခန့် ကြာတတ်၏။ သို့ရာတွင် ၂၄ 
နာရီအတွင်း အတော်ပြင်းထန်သော မုန်တိုင်းမျိုးလည်းချက်ချင်း 
လိုပင် ပေါ်ပေါက်တတ်သေး၏။

မုန်တိုင်းသည် အတော်အတန်ကြာကြာ တစ်နေရာတည်း၌ 
ဝပ်နေရာမှ ပြင်းထန်လာပြီးနောက် ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်နာရီ 
လျှင် ၁၅ မိုင်မှ မိုင် ၂ဝ ခန့်ဖြင့် ရွှေ့လျားသွားလေ့ရှိ၏။
မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝိုက်၌ ပျက်စီးလောက်အောင် ပြင်းထန် 
သော မုန်တိုင်းများသည် ဧပြီလ အဦးအဆုံးကာလအတွင်းနှင့် 
မိုးဦးအကြား၌လည်းကောင်း နောက်တစ်ဖန် မိုးနှောင်းနှင့် ဒီဇင်ဘာလ 
အနှောင်းဆုံးကာလအကြား၌လည်းကောင်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိ၏။
မြန်မာနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာနမှ အောက်ပါအတိုင်း အထိမ်း 
အမှတ်များကို ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးများ၌ လေမုန်တိုင်းသတိပေး 
ချက် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် လွှင့်တတ်၏။ အထိမ်းအမှတ် 
များမှာ ဝေးလံသော ပင်လယ်ပြင်၌ လေမုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်နေ 
ကြောင်း အထိမ်းအမှတ်နှင့် ဆိုင်ရာဆိပ်ကမ်းနား၌ ဖြစ်ပေါ်နေ 
ကြောင်း အထိမ်းအမှတ်ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာ ထိုအထိမ်းအမှတ် 
များကို ပုံတွင်ဖော်ပြထားသည်။ 

ဒေါက်တာဦးဘိုးအေး ဝေးလံသော အရပ်၌ဖြစ်ပေါ်နေကြောင်း
အထိမ်းအမှတ်များမှာ -
#တစ်ခုသောအရပ်၌မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ် နေဟန်ရှိကြောင်းနှင့် 
#တစ်ခုသောအရပ်၌ မုန်တိုင်းကျရောက်နေပြီတို့ 
ဖြစ်ကြ၏။&lt;br&gt;
ဆိပ်ကမ်းနားတစ်ဝိုက်နှင့် သက်ဆိုင်သော ညွှန်ကြားချက် 
များမှာကား အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်၏။

(၁) ဆိပ်ကမ်း၌ မိုးလေပြင်းထန်မည့်အကြောင်းလက္ခဏာ 
ရှိသည်။&lt;br&gt;
(၂) ဆိပ်ကမ်း၌ လေမုန်တိုင်းအန္တရာယ်ရှိသည်။&lt;br&gt;
(၃) ဆိပ်ကမ်း၌ မနီးမဝေးအရပ်ကို ဗဟိုပြု၍ အတော် 
အတန်ပြင်းထန်သော လေမုန်တိုင်းသည် ပင်လယ်မှကမ်း 
ခြေသို့ ဖြတ်ကျော်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း။&lt;br&gt;
(၄) ဆိပ်ကမ်းပေါ်သို့သော်လည်းကောင်း နီးကပ်စွာသော်လည်းကောင်း 
အတန်ပြင်းထန်သော လေမုန်တိုင်းဖြတ်သွားတော့ မည် 
ဖြစ်ကြောင်း၊&lt;br&gt;
(၅) ဆိပ်ကမ်းနှင့် အနီးမဝေးအရပ်ကို ဗဟိုပြု၍ လေပြင်း 
မုန်တိုင်းကြီး ပင်လယ်မှ ကမ်းခြေသို့ ဖြတ်ကျော်တော့မည် 
ဖြစ်ကြောင်း၊&lt;br&gt;
(၆) ဆိပ်ကမ်းပေါ်သို့သော်လည်းကောင်း၊ အနီးကပ်စွာသော်လည်းကောင်း 
လေပြင်းမုန်တိုင်းကြီး ဖြတ်သွားတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ &lt;br&gt;
(၇) ဆိပ်ကမ်းနှင့် မိုးလေဝသဌာနတို့ ကြေးနန်းအဆက် 
အသွယ်ပြတ်နေသည်။ ဆိပ်ကမ်းအရာရှိသည် ဤဆိပ် 
ကမ်း၌ မိုးလေဝသ ဆိုးရွားလိမ့်မည်ဟု ယူဆကြောင်း။

== Cyclogenesis (ဆိုက်ကလိုဂျင်နီး(စ်)စစ်) ==
Cyclogenesis (ဆိုက်ကလိုဂျင်နီး(စ်)စစ်) သည် ဆိုင်ကလုံးဖြစ်ပေါ်မှုနှင့် ပြင်းထန်လာခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ပြသည်။ အပူလွန်ပိုင်းဒေသ မုန်တိုင်းများ၏ သိပ်သည်းဆသည် အပူချိန်နှင့် လေဖိအား ပေါ်တွင် မူတည်သည့်ဇုန်များ ဟုခေါ်သော တိုးမြှင့်လတ္တီတွဒ် အလယ်ပိုင်း အပူချိန်ခြားနားခြင်းများ၏ ကြီးမားသော နယ်ပယ်များတွင် လှိုင်းများကဲ့သို့ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုဇုန်များသည် ဆိုင်ကလုံးလှည့်လည်ခြင်းပိတ်ပြီး အရှိန်မြှင့်တက်လာသည်နှင့် ရာသီဥတု လေစိုင်ဆုံများ ဖြစ်ပေါ်စေရန် ကျုံ့ခြင်းကိုဖြစ်စေသည်။ 

၎င်းတို့၏ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်းတွင် မုန်တိုင်းများသည် လေအေးထုပါဝင်သော ဗဟိုချက် စနစ်များကဲ့သို့ ပိတ်လိုက်ကြသည်။ မုန်တိုင်းတစ်ခု၏ ၂ မှ ၆ ရက်အထိ အဆင့်ဆင့် ဖြစ်စဉ်အား ကရကဋ်ရာသီ၏ ရွေ့လျားမှု သို့မဟုတ် အပူလျော့ပိုင်း အမြန်စီးဆင်းသည့် ကျဉ်းမြောင်းသော လေစီးကြောင်းကို လမ်းကြောင်းပေးနိုင်သည်။ ရာသီဥတု လေစိုင်ဆုံများသည် သိပ်သည်းဆ မတူညီသည့် လေဒြပ်ထုနှစ်ခုအား ပိုင်းခြားထားပြီး အရေးပါဆုံးသော မိုးလေဝသဖြစ်ရပ်များနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ 

လေစိုင်ဆုံတစ်ခုဖြင့် ပိုင်းခြားခြင်းခံရသည့် လေဒြပ်ထုများသည် အပူချိန် သို့မဟုတ် စိုထိုင်းမှု တို့တွင် ခြားနားနိုင်သည်။ အလွန်အေးသော လေစိုင်ဆုံ များသည် ထုံးစံအားဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းသော မိုးသက်မုန်တိုင်းများနှင့် ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုတို့၏ လှိုင်းများကို ပုံပေါ်စေပြီး ထိုအဖြစ်ပျက်တွင် မိုးသက်မုန်တိုင်းလိုင်းများ သို့မဟုတ် နှင်းပေါက် နှင်းစက်လိုင်းများမှ အလျင်ဦးစွာ ကျရောက်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် လှည့်လည်သည့် အလယ်ဗဟို၏ အနောက်ဘက်တွင် ဖြစ်ပွားပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် အနောက်မှအရှေ့သို့ ရွေ့လျားသည်။ 

နွေးထွေးသော လေစိုင်ဆုံများသည် ဆိုင်ကလုံး ဗဟိုချက်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဖြစ်ပွားပြီး အလွှာလိုက် ဆီးနှင်းကျခြင်း နှင့် မြူကျခြင်း တို့မှာ အလျင်ဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ဆိုင်ကလုံးလမ်းကြောင်း၏ ရှေ့တွင်စော၍ ဝင်ရိုးစွန်းဘက်သို့ ရွေ့လျားသည်။ ပိတ်ဆို့နေသော လေစိုင်ဆုံများသည် ဆိုင်ကလုံးဗဟိုချက်၏အနီးရှိ ဆိုင်ကလုံးသက်တမ်း ဖြစ်စဉ်အဆင့်ဆင့်တွင် နောက်ကျမှဖြစ်ပွားပြီး ဆိုင်ကလုံးဗဟိုချက် ပတ်ပတ်လည်ကို လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။

အပူပိုင်းဒေသ ဆိုင်ကလုံးဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် အပူပိုင်းဒေသ ဆိုင်ကလုံးများ၏ တိုးတက်မှုဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ပြသည်။ အပူပိုင်းဒေသ မုန်တိုင်းများသည် အဓိကကျသော မိုးသက်မုန်တိုင်းလှုပ်ရှားမှုမှ ထုတ်လွှတ်လိုက်သော အောင်းပူ ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်ပြီး ၎င်းတို့သည် လေနွေးဗဟိုချက်များဖြစ်သည်။ ဆိုင်ကလုံးများသည် သင့်လျော်သော အခြေ အနေများ အောက်တွင် အပူလွန်ပိုင်း၊ အပူလျော့ပိုင်းနှင့် အပူပိုင်း အဆင့်တို့အတွင်း၌ ကူးပြောင်းခြင်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အလယ်အလတ်အဆင့် မုန်တိုင်းများသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် နွေးထွေးသော လေဗဟိုချက် ရှိသည့် မုန်တိုင်းများဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ [[လေဆင်နှာမောင်း]] ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဆီသို့ ဦးတည်နိုင်သည်။ ရေဆင်နှာမောင်းများ သည်လည်း အလယ်အလတ် မုန်တိုင်းများမှ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော်လည်း တည်ငြိမ်မှုမရှိဘဲ ဒေါင်လိုက်နိမ့်ကျသော လေပြောင်းလဲနှုန်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်မှ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။

== ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ==
ဆိုင်ကလုံး အားလုံးအတွက် တူညီသော ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ သွင်ပြင်လက္ခဏာ အရေအတွက် အတော်များများရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် လေဖိအားနည်း ရပ်ဝန်းများ ဖြစ်သောကြောင့်၊ ၎င်းတို့၏ ဗဟိုချက်သည် နေရာဒေသအတွင်းရှိ အနိမ့်ဆုံးသော လေထုဖိအားရှိသည့် ဧရိယာဖြစ်ပြီး သက်တမ်းစေ့သော အပူပိုင်း ဆိုင်ကလုံးများတွင် မျက်စိ ဟူ၍သိကြလေ့ရှိသည်။ ဗဟိုချက်အနီးအနားတွင် ဖိအားပြောင်းလဲခြင်းအား (ဆိုင်ကလုံး အလယ်ဗဟိုအတွင်းရှိ ဖိအားကို ဆိုင်ကလုံးပြင်ပရှိဖိအားနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက) နှင့် လမ်းကြောင်းလွဲသွားရာမှ ပေါ်ထွက်လာသောအား တို့သည် အနီးစပ်ဆုံးသော ဟန်ချက်ညီမျှခြင်းတွင် ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး၊ သို့မဟုတ်ပါက ဖိအားခြားနားခြင်း၏ ရလဒ်တစ်ခုအနေဖြင့် ဆိုင်ကလုံးသည် ၎င်းကိုယ်တိုင်အပေါ်တွင် ပြိုပျက်သွားလိမ့်မည်။ လမ်းကြောင်းလွဲသွားရာမှ ပေါ်ထွက်လာသော အားသက်ရောက်မှု၏ ရလဒ်တစ်ခုအနေဖြင့် ကြီးမားသော ဆိုင်ကလုံးပတ်လည်တွင် လေစီးကြောင်းသည် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် နာရီလက်တံပြောင်းပြန်နှင့် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် နာရီလက်တံ လည်သကဲ့သို့ လှည့်လည်သည်။ (သို့သော်ငြားလည်း အပြင်တိုက်လေဝဲ တစ်ခုသည် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် နာရီလက်တံအတိုင်းနှင့် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် နာရီလက်တံပြောင်းပြန်အတိုင်း လှည့်လည်သည်။) 


== ဖြစ်ပေါ်ပုံ ==
[[File:Baroclinicleafphasecyclogenesiscropped.png|thumb|ဖြစ်ပေါ်ပုံ]]
အစဦး အပူလွန်ပိုင်း လေဖိအားနည်း ဧရိယာများသည် ပုံရိပ်ပေါ်ရှိ အနီရောင် အစက်နေရာများတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ၎င်းသည် ထုံးစံအတိုင်း ဆိုင်ကလုံး တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်မှုဖြစ်စဉ်၏ အစောပိုင်း အဆင့်အတွင်း ဂြိုဟ်တုတွင် တွေ့မြင်ရသည့် သစ်ရွက်ပုံသဏ္ဌာန် တိမ်ဖြစ်ထွန်းခြင်းပေါ်သို့ ထောင့်မတ်ကျသည် (ထောင့်မှန် ထောင့်တစ်ခုဖြစ်ခြင်း)။ လျင်မြန်စွာစီးဆင်းသော ကျဉ်းမြောင်းသည့် လေစီးကြောင်း အပေါ်အဆင့်၏ ဝင်ရိုးတည်နေရာကို အပြာရောင် ဖျော့ဖျော့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။

== ဆိုင်ကလုံး တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းမှုဖြစ်စဉ် နှင့် အပူပိုင်းဒေသ ဆိုင်ကလုံး တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းမှုဖြစ်စဉ် ==
ဆိုင်ကလုံး တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းမှုဖြစ်စဉ် ဆိုသည်မှာ လေထုအတွင်းတွင် (လေဖိအားနည်းဒေသတစ်ခု) ဆိုင်ကလုံး လည်ပတ်မှု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်း သို့မဟုတ် အင်အားပြင်းထန်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိုင်ကလုံး တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းမှုဖြစ်စဉ်သည် ကွဲပြားခြင်းနားသည့် ဖြစ်စဉ်များစွာအတွက် ပေါင်းရုံးထားသည့် အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့မှ အားလုံးသည် ဆိုင်ကလုံး အမျိုးအစားအချို့၏ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှုအဖြစ် အဖြေထွက်သည်။ ၎င်းသည် စကေးအငယ်စားမှ စကေးအကြီးစားအထိ စကေးအများအပြားတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အပူလွန်ပိုင်းဒေသ ဆိုင်ကလုံးများသည် ၎င်းတို့၏ သက်တမ်းဖြစ်စဉ်အဆင့်ဆင့်တွင် နောက်ပိုင်းတွင် လေအေးဝင်ရိုး ဆိုင်ကလုံးများအဖြစ် မပိတ်ဆို့မီ ရာသီဥတုလေစိုင်ဆုံများ တစ်လျှောက်တွင် လှိုင်းများကဲ့သို့ဖြစ်ပေါ်သည်။ 

အပူပိုင်းဒေသ မုန်တိုင်းများသည် အဓိကကျသော မိုးသက်မုန်တိုင်းလှုပ်ရှားမှုမှ ထုတ်လွှတ်လိုက်သော အောင်းပူကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ၎င်းတို့သည် လေနွေးဗဟိုချက်များဖြစ်သည်။ အလယ်အလတ်အဆင့် မုန်တိုင်းများသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် နွေးထွေးသော လေဗဟိုချက်ရှိသည့် မုန်တိုင်းများဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ [[လေဆင်နှာမောင်း]] ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဆီသို့ ဦးတည်နိုင်သည်။ [[ရေဆင်နှာမောင်း]]များသည်လည်း အလယ်အလတ် မုန်တိုင်းများမှ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော်လည်း တည်ငြိမ်မှုမရှိဘဲ ဒေါင်လိုက်နိမ့်ကျသော လေပြောင်းလဲနှုန်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်မှ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။

ဆိုင်ကလုံး တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းမှု ဖြစ်စဉ်သည် ဆိုင်ကလုံး အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ပျက်ပြယ်ခြင်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး လေဖိအားများရပ်ဝန်းများ—အင်တီဆိုင်ကလုံး ဂျင်နီး(စ်)စစ်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည့်အပြင် တိုက်လေဝဲတူညီသောအရာ (လေဖိအားများစနစ်) တစ်ခုရှိသည်။ လေဖိအားနည်းသော မျက်နှာပြင်တွင် ဖြစ်ပေါ်ပုံနည်းလမ်းများစွာရှိသည်။ မြေမျက်နှာပြင် အနေအထားသည် မြောက်မှတောင်သို့ သွယ်တန်းနေသော တောင်တန်းအတားအဆီး၏ အရှေ့ဘက်တွင် လေဖိအားများရပ်ဝန်းစံနစ် အနိမ့်ပိုင်း-မျက်နှာပြင်ကို သိပ်သည်းစေသောအခါ လေဖိအားနည်းသော ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို အားပြုသည်။ 

အလယ်အလတ် စကေးဖြစ်သော အပူသယ်ဆောင်သည့် စနစ်များသည် အစဦးကတည်းက နွေးသောဝင်ရိုးဖြစ်သည့် လေဖိအားနည်း ရပ်ဝန်းများတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အနှောင့်အယှက်သည် လေစိုင်ဆုံ တစ်လျှောက်တွင် လှိုင်းကဲ့သို့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း တစ်ခုအနေဖြင့် ကြီးထွားနိုင်ပြီး လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းသည် ထိပ်များဆီသို့ ဦးတည်လိမ့်မည်။ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ၊ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ပတ်လည်တွင် စီးဆင်းခြင်းသည် ဆိုင်ကလုံးကဲ့သို့ ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဤလှည့်လည်နေသော စီးဆင်းခြင်းသည် ဝင်ရိုးစွန်းလေအေးများကို လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း၏ အနောက်တွင် ၎င်း၏ လေအေးလေစိုင်ဆုံ လမ်းကြောင်းမှတဆင့် အီကွေတာဘက်သို့ တွန်းပို့ပြီး လေနွေးများသည် လေနွေးလေစိုင်ဆုံ မှတဆင့် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း ဝင်ရိုးစွန်းဆီသို့ တွန်းပို့လိမ့်မည်။ လေအေးလေစိုင်ဆုံသည် လေနွေးလေစိုင်ဆုံထက် ပို၍လျင်မြန်စွာရွေ့လျားပြီး ၎င်းကို `အမီလိုက်နိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဆိုင်ကလုံးအနောက်တွင် သိပ်သည်းဆမြင့်မားသော လေထုမွှေ့ခြင်းကြောင့် ကျဉ်းမြောင်းသော နွေးသည့် အပိုင်းကို ရရှိစေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအထားတွင် ထရိုဝယ်(လ်) ဟုသိထားသည့် ပူနွေးသောလေထုသည် လေဖိအားများ ရပ်ဝန်းနှစ်ခုကြားရှိ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်း၏ လေနွေးအတွင်းသို့ လေနွေးထုကို အပေါ်သို့တွန်းပို့ရာမှ ပိတ်ထားသော လေစိုင်ဆုံ တစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာသည်။
 
== အပူပိုင်းဒေသ ဆိုင်ကလုံးများ ==
[[File:Hurricane profile.svg|right|thumb|အပူပိုင်းဒေသ ဆိုင်ကလုံးများ]]{{Main|အပူပိုင်း ဆိုင်ကလုန်း}}
အပေါ်တက်နေသောလေရှိ ရေခိုးငွေ့သိပ်သည်းခြင်းမှ ထုတ်လွှတ်သော စွမ်းအင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့် [[အပူပိုင်းဇုန်|အပူပိုင်းဒေသ]] ဆိုင်ကလုံးများသည် [[သမုဒ္ဒရာ]]ရေနွေးများအပေါ်တွင် မှန်ကန်သော တုံ့ပြန်မှုကွင်းဆက် တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အပူပိုင်းဒေသ မုန်တိုင်းဖြစ်ထွန်းမှုဖြစ်စဉ်သည် လေထုအတွင်းတွင် အပူပိုင်းဒေသမုန်တိုင်း တစ်ခု၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်မှုနှင့် အင်အားကောင်းလာခြင်းကို ဖော်ပြသည့် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။ အပူပိုင်း ဒေသ မုန်တိုင်းဖြစ်ထွန်းမှု နည်းလမ်းသည် အလယ်အလတ်ပိုင်း လတ္တီတွဒ်တွင် ဖြစ်ပွားသည့် မုန်တိုင်းဖြစ်ထွန်းမှု နည်းလမ်းနှင့် ထင်ထင်ရှားရှား ကွဲပြားခြားနားသည်။ အပူပိုင်းဒေသ မုန်တိုင်းဖြစ်ထွန်းမှုတွင် သင့်လျော်သော လေထု ပတ်ဝန်းကျင်အတွင်း၌ သိသာထင်ရှားသည့် အပူသယ်ဆောင်ခြင်းကြောင့် နွေးထွေးသော-ဗဟိုချက် ဆိုင်ကလုံး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ပါဝင်သည်။ 

အပူပိုင်းဒေသ မုန်တိုင်းဖြစ်ထွန်းမှုအတွက် အဓိကလိုအပ်ချက် ခြောက်ရပ်ရှိသည်။ လုံလောက်သော နွေးထွေးသည့်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အပူချိန်များ၊ လေထုမတည်ငြိမ်မှု၊ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင် အနိမ့်ဆုံးအလွှာ၏ အနိမ့်ပိုင်းမှ အလယ်အလတ် မျက်နှာပြင်အတွင်း၌ မြင့်မားသောစိုထိုင်းမှု၊ လေဖိအာနည်း ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေရန် လုံလောက်သော ယိမ်းယိုင်ခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသောအား၊ ရှိပြီးသားဖြစ်သော အနိမ့်ပိုင်းမျက်နှာပြင်ဆုံချက် သို့မဟုတ် အနှောင့်အယှက်နှင့် အနိမ့်ပိုင်းဒေါင်လိုက် လေတိုက်နှုန်း အပြောင်းအလဲ တို့ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာတစ်လွှားတွင် ပျမ်းမျှအားဖြင့် အပူပိုင်းဒေသ မုန်တိုင်းပြင်းအား၏ အပူပိုင်းဒေသဆိုင်ကလုံးများ ၈၆ ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီး ၄၇ ကြိမ်သည် hurricane (ဟာရီကိန်း) / typhoon (တိုက်ဖွန်း) ပြင်းအားအဆင့်နှင့် ၂၀ သည်ပြင်းထန်သော အပူပိုင်းဒေသ ဆိုင်ကလုံး များဖြစ်လာသည် (Saffir-Simpson Hurricane Scale (ဆာဖာ-ဆင်ဆမ်(န်) ဟာရီကိန်းစကေး) တွင် အနည်းဆုံး အုပ်စုအဆင့် ၃ ပြင်းအားတွင်ရှိသည်)။

လေတိုက်နှုန်း အရှိန်နှင့်/သို့မဟုတ် အမြင့်ပေါ်လိုက်၍ ဦးတည်ချက် (&quot;လေတိုက်နှုန်းအပြောင်းအလဲ&quot;) ကြီးကြီး မားမား ပြောင်းလဲခြင်းသည် မမြင်ရသောပြွန်နှင့်တူသည့် အလိပ်များအတွင်း လှည့်နေသည့်လေထု၏ အနိမ့်ပိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ဆင်သောအခါ အလယ်အလတ် ဆိုင်ကလုံးများ ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ 
မိုးသက်မုန်တိုင်း၏ အပေါ်ဘက်ကို အပူသယ်ဆောင်ခြင်းသည် ဤလှည့်လည်နေသော လေထုကိုအပေါ်သို့ ဆွဲတင်ပြီး အလိပ်၏ အပေါ်ဘက်သို့ ဦးတည်နေခြင်း (မြေပြင်နှင့် ပြိုင်လျက် အနေအထားမှ ထောင့်မတ်ကျခြင်းဆီသို့) ကိုစောင်းစေကာ အပေါ်သို့တက်ရောက်သည့် တစ်ခုလုံးကို ဒေါင်လိုက်အတိုင်အဖြစ် လှည့်လည်စေသည်။ အလယ်အလတ် မုန်တိုင်းများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အတန်အသင့် နေရာကွက်၍ ဖြစ်ပွားသည်။ ၎င်းတို့သည် စကေးအကြီးစား (ကီလိုမီတာရာပေါင်းများစွာ)နှင့် စကေးအငယ်စား (မီတာရာပေါင်းများစွာ) အတွင်းတည်ရှိသည်။ ရေဒါဓာတ်ပုံ စသည့်ပုံရိပ်ကို ထိုအင်္ဂါရပ်များအား ခွဲခြားဖော်ထုတ်ရန် အသုံးပြုသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
* [http://www.physicalgeography.net/fundamentals/7s.html Fundamental of Physical Geography: The Mid-Latitude Cyclone]
* [http://nsidc.org/arcticmet/glossary/cyclogenesis.html Glossary Definition: Cyclogenesis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060830135741/http://www.nsidc.org/arcticmet/glossary/cyclogenesis.html |date=30 August 2006 }}

[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[Category:မုန်တိုင်းများ]]
[[Category:သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]]</text>
      <sha1>6wj5ms2dfrfmpuv8hn6u3tmqpkdzmua</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြစ်ဝကျွန်းပေါ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10815</id>
    <revision>
      <id>1053667</id>
      <parentid>1038099</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:သဘာဝ ပထဝီဝင်]] to [[Category:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5959" sha1="aj7iqjmvyxokz6afeqxqfm1vusduf5r" xml:space="preserve">{{wiktionary}}
မြစ်ဝဒေသများသည် မြစ်တစ်ခုမှ ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်များထဲမှရေချိုနှင့် သမုဒ္ဒရာမှ ရေငန်တို့ ဆုံတွေ့ရာနေရာများ ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ဝဒေသများတွင် မြစ်ဝ၌ မြစ်ကသယ်ဆောင်လာသော နုံးအနယ်အနှစ်များ ပို့ချသောကြောင့် မြေဆီဩဇာကောင်း သော မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ကို ဖြစ်စေသည်။ 

ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်ဝဒေသများသည်-
* ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ ဇီဝဒေသဘောအရ ထုတ်လုပ်မှုအားအကောင်းဆုံးသောဂေဟ စနစ်များဖြစ်သည်။
* အမြဲစိမ်းအပင်များဖြင့် နေစွမ်းအင်ကို အာဟာရစွမ်းအင်အဖြစ်ပြောင်းလဲပေးသော အစားအစာကွန်ရက် စနစ် အဖြစ် စုပုံရာ အရင်းအမြစ်များ ဖြစ်သည်။
* အပင်အမျိုးအစား အချို့အတွက်သာ ပေါက်ရောက်ရှင်သန်နိုင်သည်။ (ဤအပင်မျိုးများသည် ပင်လယ်နှင့်ဆုံသော မြစ်ဝဒေသမှာ ရှိနေသည့် ရုပ်ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေမှာသာ ရှင်သန်နိုင်သည်။)
* သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အချို့၏ ဘဝသက်တမ်း အဆင့်အချို့တွင်၊ ခိုလှုံကျက် စားနေထိုင်ရာ အရေးပါသည့် ဒေသဖြစ်သည်။

ပင်လယ်နှင့်ဆုံရာ မြစ်ဝဒေသများ၌ ရေချိုသည် ပင်လယ်ရေငန်ထက်ပို၍ ပေါ့ပါးသဖြင့်၊ ရေငန်၏အပေါ်မှနေ၍ စီးဆင်းကြ သည်။ သမုဒ္ဒရာထဲမှနေ၍ သယ်ဆောင်လာသော အာဟာရဓာတ်များသည် မြစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြသောကြောင့် အပင်များ ကြီးထွားရန်မြေဆီဩဇာ ထက်သန်သောနေရာများအဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ အမှန်တွင် ဤမြစ်ဝဒေသများ သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဇီဝဗေဒသဘောအရ ထုတ်လုပ်မှုအကောင်းဆုံး ဂေဟစနစ်များ တည်ရှိရာနေရာအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

အချို့သော အပင်အမျိုးအစားများသည် မြစ်ဝဒေသများ၏ ထူးခြားသော ရုပ်အခြေအနေများမှာသာလျှင် ရှင်သန်နိုင်ကြပြီး အချို့အပင်များသည် မြစ်ဝဒေသများမှာပင် နေရာရွေး၍ ပေါက်ရောက်တတ်ကြသည်။ မြစ်ဝဒေသများတွင် အပင်များပေါက် ရောက်ခြင်းနှင့် နေရာရွေးချယ်၍ ပေါက်ရောက်ခြင်းအတွက် အဓိက အကြောင်းအချက်မှာ ရေတွင်အငန်ဓာတ် ပါဝင်ခြင်း ကြောင့် သို့မဟုတ် ဆားငန်ပေါက်မှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ 

အပူပိုင်းဒေသရှိ ပင်လယ်နှင့်တွေ့ဆုံသော မြစ်ဝများတွင် ပေါက်ရောက်သော ဒီရေရောက်လမုတောများသည် ထူးခြားသည့် သစ်တောတမျိုးဖြစ်ပြီး၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ဂေဟစနစ်၏ အရေးပါသည့် အစိတ်အပိုင်း တခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဒီရေ ရောက်လမုတောများသည် ဒီရေလှိုင်းများ မြင့်တက်လာမှုမှ ကာကွယ်ပေးသည့် သဘာဝအတားအဆီးတခု ဖြစ်ရုံမျှသာ မက ငါးမျိုးစိတ်များနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ မှီခိုခိုလှုံနေထိုင်ရန် အသိုက်အမြုံအဖြစ် အကောင်းဆုံး ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ &lt;ref&gt;© 2009 မြန်မာနိုင်ငံ မြစ်ချောင်းများဆိုင်ရာ ကွန်ယက် (BRN)&lt;/ref&gt;

== ဆက်စပ်လေ့လာရန် ==
* [[ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;{{DEFAULTSORT:}}
[[ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြစ်ဝကျွန်းပေါ်]]</text>
      <sha1>aj7iqjmvyxokz6afeqxqfm1vusduf5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အီကွေတာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>10975</id>
    <revision>
      <id>1053629</id>
      <parentid>823165</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053629</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1232" sha1="0didc1l2j9dheqt9cmmgcioabismd2t" xml:space="preserve">'''အီကွေတာ'''

အီကွေတာမျဉ်းသည် စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားသည့် မျဉ်းတစ်ကြောင်းဖြစ်သည်။ အီကွေတာသည် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးနှင့် ဒေါင်လိုက်ကျပြီး တောင်ကမ္ဘာခြမ်းနှင့် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကို ပိုင်းခြားထားသည်။ အီကွေတာနှင့် နီးကပ်သည့် ဒေသရှိ ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်သည်။ အီကွေတာ၏စုစုပေါင်းအရှည်မှာ 24901 မိုင် သို့မဟုတ် 
40015 ကီလိုမီတာဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အီကွေတာမျဉ်းတစ်လျှောက် တစ်နာရီ မိုင် 50 နှုန်းဖြင့်ကားကို မရပ်မနားမောင်းပါက 21 ရက်ကြာမည်ဖြစ်သည်။
[[Category:ပထဝီဝင်]]
[[Category:မိုးလေဝသ]]
{{Stub}}</text>
      <sha1>0didc1l2j9dheqt9cmmgcioabismd2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053649</id>
      <parentid>1053629</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:09:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053649</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1327" sha1="bx7r79aeg8hfmro84i14lgspmb3slp4" xml:space="preserve">'''အီကွေတာ'''

အီကွေတာမျဉ်းသည် စိတ်ကူးဖြင့် ရေးဆွဲထားသည့် မျဉ်းတစ်ကြောင်းဖြစ်သည်။ အီကွေတာသည် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးနှင့် ဒေါင်လိုက်ကျပြီး တောင်ကမ္ဘာခြမ်းနှင့် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကို ပိုင်းခြားထားသည်။ အီကွေတာနှင့် နီးကပ်သည့် ဒေသရှိ ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်သည်။ အီကွေတာ၏စုစုပေါင်းအရှည်မှာ 24901 မိုင် သို့မဟုတ် 
40015 ကီလိုမီတာဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အီကွေတာမျဉ်းတစ်လျှောက် တစ်နာရီ မိုင် 50 နှုန်းဖြင့်ကားကို မရပ်မနားမောင်းပါက 21 ရက်ကြာမည်ဖြစ်သည်။


[[ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ကိုဩဒိနိတ်စနစ်]]
[[ကဏ္ဍ:အပူပိုင်းဒေသ]]
{{Stub}}</text>
      <sha1>bx7r79aeg8hfmro84i14lgspmb3slp4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အပူပိုင်းဇုန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11288</id>
    <revision>
      <id>1053625</id>
      <parentid>672253</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053625</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1546" sha1="7zyws8l4p3qfiqj0kkg6fx44vx1rjo4" xml:space="preserve">[[File:World map torrid.svg|thumb|250px|right|အပူပိုင်းဇုန်အား အနီရောင်ဖြင့် ပြသထားသည့် ကမ္ဘာ့မြေပုံ။]]

'''အပူပိုင်းဇုန်''' (&quot;Tropics&quot;) သည် [[မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း]]နှင့် [[တောင်ယဉ်စွန်းတန်း]]အကြား [[အီကွေတာ]]အနီး တည်ရှိသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ အပူပိုင်းဇုန်တွင် အနည်းဆုံး တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် မွန်းတည့်ချိန်၌ နေသည် ဦးခေါင်းပေါ် တည့်တည့်ရှိနိုင်သည့် ဧရိယာအားလုံး ပါဝင်သည်။ 

== ရာသီဥတု ==
[[File:Tropical-area-mactan-philippines.jpg|thumb|right|250px|ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ နေ့တစ်နေ့၏ မွန်းတည့်ချိန်တွင် နေသည် ဦးခေါင်းအပေါ် တည့်တည့်နီးပါး ရှိနေသည့်မြင်ကွင်း]]
အပူပိုင်းဇုန်တွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးနီးပါး ပူအိုက်ပြီး စိုစွတ်သည့် ရာသီဥတုရှိသည်။

[[Category:ပထဝီဝင်]]</text>
      <sha1>7zyws8l4p3qfiqj0kkg6fx44vx1rjo4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053644</id>
      <parentid>1053625</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:01:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053644</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1607" sha1="9pd09ydb14xkvl1sly9zpgjf3w3xih7" xml:space="preserve">[[File:World map torrid.svg|thumb|250px|right|အပူပိုင်းဇုန်အား အနီရောင်ဖြင့် ပြသထားသည့် ကမ္ဘာ့မြေပုံ။]]

'''အပူပိုင်းဇုန်''' (&quot;Tropics&quot;) သည် [[မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း]]နှင့် [[တောင်ယဉ်စွန်းတန်း]]အကြား [[အီကွေတာ]]အနီး တည်ရှိသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ အပူပိုင်းဇုန်တွင် အနည်းဆုံး တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် မွန်းတည့်ချိန်၌ နေသည် ဦးခေါင်းပေါ် တည့်တည့်ရှိနိုင်သည့် ဧရိယာအားလုံး ပါဝင်သည်။ 

== ရာသီဥတု ==
[[File:Tropical-area-mactan-philippines.jpg|thumb|right|250px|ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ နေ့တစ်နေ့၏ မွန်းတည့်ချိန်တွင် နေသည် ဦးခေါင်းအပေါ် တည့်တည့်နီးပါး ရှိနေသည့်မြင်ကွင်း]]
အပူပိုင်းဇုန်တွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးနီးပါး ပူအိုက်ပြီး စိုစွတ်သည့် ရာသီဥတုရှိသည်။

[[ကဏ္ဍ:အပူပိုင်းဒေသ]]
[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]</text>
      <sha1>9pd09ydb14xkvl1sly9zpgjf3w3xih7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သမပိုင်းဇုန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>11291</id>
    <revision>
      <id>1053628</id>
      <parentid>768832</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053628</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1283" sha1="01fh9p2gv8ddthlt469iieo48pwwyof" xml:space="preserve">[[File:Klimagürtel-der-erde.png|thumb|right|250px|သမပိုင်းဇုန်အား အနီရောင်ဖြင့် ပြသထားသည့် ကမ္ဘာ့မြေပုံ။]]
'''သမပိုင်းဇုန်'''သည် [[အပူပိုင်းဇုန်]]နှင့် [[ဝင်ရိုးစွန်းစက်ဝိုင်း]]အကြား တည်ရှိသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသများအတွင်း [[နွေရာသီ]]နှင့် [[ဆောင်းရာသီ]]တွင် အပူချိန် ပြောင်းလဲမှု မပြင်းထန်ပေ။ တနည်းအားဖြင့် ဆိုရလျှင် ပူလွန်းခြင်း၊ အေးလွန်းခြင်းမရှိပါ။ သို့သော် [[အာရှ]]နှင့် [[မြောက်အမေရိက]]တိုက် အလယ်ပိုင်းကဲ့သို့ ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသများတွင် နွေနှင့်ဆောင်း အပူချိန် ကွာဟချက် များနိုင်သည်။

[[Category:ပထဝီဝင်]]</text>
      <sha1>01fh9p2gv8ddthlt469iieo48pwwyof</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053648</id>
      <parentid>1053628</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:08:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပထဝီဝင်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ရာသီဥတု]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053648</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1287" sha1="rfaq8t0yzx2m3t001r44bf0xvi60suv" xml:space="preserve">[[File:Klimagürtel-der-erde.png|thumb|right|250px|သမပိုင်းဇုန်အား အနီရောင်ဖြင့် ပြသထားသည့် ကမ္ဘာ့မြေပုံ။]]
'''သမပိုင်းဇုန်'''သည် [[အပူပိုင်းဇုန်]]နှင့် [[ဝင်ရိုးစွန်းစက်ဝိုင်း]]အကြား တည်ရှိသည့် ဒေသဖြစ်သည်။ ဤဒေသများအတွင်း [[နွေရာသီ]]နှင့် [[ဆောင်းရာသီ]]တွင် အပူချိန် ပြောင်းလဲမှု မပြင်းထန်ပေ။ တနည်းအားဖြင့် ဆိုရလျှင် ပူလွန်းခြင်း၊ အေးလွန်းခြင်းမရှိပါ။ သို့သော် [[အာရှ]]နှင့် [[မြောက်အမေရိက]]တိုက် အလယ်ပိုင်းကဲ့သို့ ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသများတွင် နွေနှင့်ဆောင်း အပူချိန် ကွာဟချက် များနိုင်သည်။

[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု]]</text>
      <sha1>rfaq8t0yzx2m3t001r44bf0xvi60suv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကသည်းလူမျိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>12070</id>
    <revision>
      <id>1053715</id>
      <parentid>1047273</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:31:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1053715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4634" sha1="cwhmtj59q4znl2172zownuxelxpbs2r" xml:space="preserve">'''ကသည်းလူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဏိပူရလူမျိုးများ''' ([[အင်္ဂလိပ်]]: '''Meitei people in Myanmar''' သို့မဟုတ် '''Manipuri''') သည် မြန်မာမင်းများ လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ကတည်းကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိ နေထိုင်လာခဲ့ကြသော [[မဏိပူရ]] ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)၊ စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt;။ မြန်မာဝေါဟာရ အားဖြင့် ထိုမဏိပူရ ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့၏ အနွယ်များကို &quot;ကသည်း&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

{{Infobox ethnic group
| group      = မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကသည်း/မေထေး လူမျိုးများ
(Manipuri/Meitei people in Myanmar)
| image      = [[File:Manipuri horseman.jpg|280px|ကုန်းဘောင်ခေတ် ကသည်းမြင်းတပ်မှ စစ်သည်တော်တစ်ဦး]]
| caption    = ကုန်းဘောင်ခေတ် ကသည်းမြင်းတပ်မှ စစ်သည်တော်တစ်ဦး
| pop_estimate = ၆,၀၀၀ ခန့် (၁၉၃၁ သန်းခေါင်စာရင်း)
| regions    = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]နှင့် အထက်မြန်မာပြည် ဒေသအချို့
| languages  = [[မေ့ထေးဘာသာစကား|မေထေး/ကသည်းစကား]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာစကား]]
| religions  = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (ဗြာဟ္မဏအနွယ်များ)၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ရိုးရာနတ် ကိုးကွယ်မှု
| related    = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်များ]]၊ [[မဏိပူရ]] မေထေးလူမျိုးများ
}}

ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ကသည်းတို့၏ မူရင်း ဘာသာစကား သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] ဘာသာစကားမိသားစုကြီး၏ [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် အုပ်စု]] ဝင် သီးခြား ဘာသာစကားခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်&lt;ref&gt;Thurgood, G., &amp; LaPolla, R. J. (2003). The Sino-Tibetan Languages. Routledge.&lt;/ref&gt;။ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနများအရ ကသည်း (မေ့ထေး) တို့သည် [[ချင်းလူမျိုး]]များနှင့် ဘာသာစကား၊ သမိုင်းစဉ်နှင့် လူမှုဓလေ့ ထုံးစံများတွင် အလွန် ကွဲပြားခြားနားပြီး သီးခြား ဝိသေသ ရှိသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်&lt;ref name=&quot;CNACC&quot;&gt;၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းဆိုင်ရာ ချင်းအမျိုးသား အထောက်အကူပြု ကော်မတီ (Chin National Action Committee on Census 2014-CNACC) ၏ ချင်းလူမျိုး အမည်စာရင်း အမှန်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် ကော်မတီ၏ သဘောထားမှတ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ။ (၂၀၁၆၊ ဧပြီလ)။&lt;/ref&gt;။</text>
      <sha1>cwhmtj59q4znl2172zownuxelxpbs2r</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053716</id>
      <parentid>1053715</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:35:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1053716</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15285" sha1="4goewlpvieaisx2q29wieuxbzspum7m" xml:space="preserve">'''ကသည်းလူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဏိပူရလူမျိုးများ''' ([[အင်္ဂလိပ်]]: '''Meitei people in Myanmar''' သို့မဟုတ် '''Manipuri''') သည် မြန်မာမင်းများ လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ကတည်းကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိ နေထိုင်လာခဲ့ကြသော [[မဏိပူရ]] ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)၊ စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt;။ မြန်မာဝေါဟာရ အားဖြင့် ထိုမဏိပူရ ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့၏ အနွယ်များကို &quot;ကသည်း&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

{{Infobox ethnic group
| group            = ကသည်းလူမျိုး
| native_name      =  Meitei / Meithei / Manipuri
| native_name_lang = mni
| image            = 
| image_caption    =
| population       = မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၅,၀၀၀ မှ ၅၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် (အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရတွင် ၁.၈ သန်းကျော်)
| population_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] - [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] - [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ [[ကလေးမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]])၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ([[မဏိပူရပြည်နယ်]])
| languages        = [[မဏိပူရဘာသာစကား|ကသည်းဘာသာစကား (မေ့ထေးစကား)]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions        = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (ဗြာဟ္မဏ အများစု)၊ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ရိုးရာ ဆနမဟိ (Sanamahism) ကိုးကွယ်မှု
| related_groups   = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် အုပ်စု]]ဝင် တိဗက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးများ
}}

ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ကသည်းတို့၏ မူရင်း ဘာသာစကား သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] ဘာသာစကားမိသားစုကြီး၏ [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် အုပ်စု]] ဝင် သီးခြား ဘာသာစကားခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်&lt;ref&gt;Thurgood, G., &amp; LaPolla, R. J. (2003). The Sino-Tibetan Languages. Routledge.&lt;/ref&gt;။ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနများအရ ကသည်း (မေ့ထေး) တို့သည် [[ချင်းလူမျိုး]]များနှင့် ဘာသာစကား၊ သမိုင်းစဉ်နှင့် လူမှုဓလေ့ ထုံးစံများတွင် အလွန် ကွဲပြားခြားနားပြီး သီးခြား ဝိသေသ ရှိသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်&lt;ref name=&quot;CNACC&quot;&gt;၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းဆိုင်ရာ ချင်းအမျိုးသား အထောက်အကူပြု ကော်မတီ (Chin National Action Committee on Census 2014-CNACC) ၏ ချင်းလူမျိုး အမည်စာရင်း အမှန်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် ကော်မတီ၏ သဘောထားမှတ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ။ (၂၀၁၆၊ ဧပြီလ)။&lt;/ref&gt;။

=== ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း ===
မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ကသည်းလူမျိုးတို့ အဓိက ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်းမှာ ခရစ်နှစ် ၁၇၅၈ ခု [[အလောင်းမင်းတရား|အလောင်းဘုရား]] လက်ထက်၊ ၁၇၆၄ ခုနှစ် ကုန်းဘောင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] လက်ထက်၊ ၁၈၁၉ ခုနှစ် [[ဘကြီးတော်မင်း]] လက်ထက်တို့တွင် မြန်မာတို့က မဏိပူရ ကသည်းပြည်သို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြပြီးနောက် မဏိပူရ ကသည်း ပြည်သူပြည်သား အမြောက်အမြားကို မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်း ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်&lt;ref&gt;Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.&lt;/ref&gt;။
ခေါ်ဆောင်လာသူများအနက် ပိုးထည် ရော့လုပ်ရာ၌ ဆန်းကြယ် လှပ ခက်ခဲသော အဆင်များကို ပေါ်အောင် ရက်လုပ်တတ်သည့် ရက်ကန်း ပညာသည်များ (ကသည်းကြိုး အဆင်များ)၊ အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ နက္ခတ်ပညာ၊ ဗေဒင်ပညာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အရိုးအကြော အနှိပ်ပညာ၊ သဘင်ပညာ တို့တွင် ထူးချွန်ကြသော ပညာသည်များနှင့် မြင်းစီး အတတ်နှင့် လှံသိုင်း အတတ်တွင် အထူး ကျွမ်းကျင်ကြသော မြင်းသည်တော်များ ပါဝင်ကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းဧကရာဇ်တို့သည် ထိုထက်မြက်လှသော လက်မှုပညာနှင့် သုခုမပညာရှင် ကသည်းလူမျိုးများအား နေပြည်တော်တစ်ဝိုက်ဖြစ်သည့် မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် အမရပူရ နယ်မြေများတွင် ရပ်ကွက်အလိုက် သီးခြား နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ လောကီကျမ်း၊ နက္ခတ်နှင့် ဗေဒင်ပညာ ထူးချွန်သော ကသည်း ပုဏ္ဏား/ပညာရှင်အချို့မှာ ဘုရင်ဧကရာဇ်တို့၏ အတိုင်ပင်ခံ မင်းဆရာ ပုဏ္ဏားတော်များအဖြစ်အထိ နန်းတွင်း၌ အမှုထမ်းခဲ့ကြသည်&lt;ref name=&quot;Pryor&quot;&gt;Pryor, A. (2012). &quot;The Meitei Community of Myanmar: History and Cultural Identity&quot;. Journal of Burma Studies, 16(2).&lt;/ref&gt;။
=== ကသည်းမြင်းတပ်နှင့် နန်းတွင်းအမှုထမ်း ===
[[အလောင်းမင်းတရား]] လက်ထက်မှစ၍ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကသည်းမြင်းတပ် သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက် စစ်ပွဲများတွင် ထို့ပြင် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်အထိ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ပင်မ စစ်သည်တော် အမုတ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်&lt;ref&gt;Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.&lt;/ref&gt;။ သီပေါမင်းလက်ထက် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ စုကြီးအမှုထမ်းတွင် ပါဝင်သော ကသည်းမြင်းတပ် အင်အားမှာ ထမ်းကို ၆၂၂ အထိ ရှိခဲ့ပြီး မြင်းတပ်၏ နောက်ထောက်အင်အားမှာ ၆,၂၂ဝ အထိ ရှိခဲ့သည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။ ထို့အပြင် နန်းတွင်း၌ ပြန်တမ်းရိုး ခံယူရသော အဆင့်ရှိသည့် [[ကသည်းဝန်]] သီးခြား ရာထူးနေရာကို ကသည်းလူမျိုးများထဲမှ တိုက်ရိုက် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။
မြင်းစီးအတတ်၌ ကျွမ်းကျင်ကြသည့် ကသည်းလူမျိုးများထံမှ မြင်းစီးကစားနည်းဖြစ်သော [[ဂူလီကစားနည်း]] (Polo) မှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပံ့နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ထောက်ပြကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။
=== လူမှုဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ===
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကသည်းလူမျိုး ၆,ဝဝဝ မျှ ရှိခဲ့ပြီး ယင်းတို့အနက် ၄,ဝဝဝ မျှသာ ကသည်းစကားကို သီးခြား ပြောဆိုနိုင်ခဲ့ကြသည်&lt;ref&gt;Census of India, 1931: Volume XI, Burma Report.&lt;/ref&gt;။
ကသည်းလူမျိုးများတွင် ဗြာဟ္မဏ အနွယ်ဝင်များ ပါဝင်ကြပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ဗြာဟ္မဏများအဖြစ် နန်းတွင်းနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ ဘာသာရေး၊ မင်္ဂလာပွဲများတွင် ပူဇော်ပွဲများ ဆောင်ရွက်ပေးကြသည်။ ဗြာဟ္မဏ အနွယ်ဝင်မဟုတ်သော ကသည်းလူမျိုးတို့မှာမူ ရက်ကန်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အထွေထွေ လက်မှုလုပ်ငန်းများဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။
ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတွင် အိန္ဒိယ ဟိန္ဒူဓလေ့နှင့် ပေါင်းစပ်ထားပြီး ကိုယ်အထက်ပိုင်း၌ မြန်မာကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အောက်ပိုင်းတွင် ဒိုတီ (Dhoti) ကို ခါးတောင်းကျိုက်၍ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေတ်သစ် ကသည်းလူမျိုးအများစုသည် မိမိတို့၏ မူရင်း မေ့ထေးဘာသာစကားအပြင် မြန်မာဘာသာစကားကိုပါ ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုကြပြီး မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုအရ အပြည့်အဝ စိမ့်ဝင် ပေါင်းစည်းလျက် ရှိကြပေသည်&lt;ref name=&quot;Pryor&quot;/&gt;။
References / ကျမ်းကိုးစာရင်း
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)၊ စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CNACC&quot;&gt;၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းဆိုင်ရာ ချင်းအမျိုးသား အထောက်အကူပြု ကော်မတီ (Chin National Action Committee on Census 2014-CNACC) ၏ ချင်းလူမျိုး အမည်စာရင်း အမှန်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် ကော်မတီ၏ သဘောထားမှတ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ။ (၂၀၁၆၊ ဧပြီလ)။&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Pryor&quot;&gt;Pryor, A. (2012). &quot;The Meitei Community of Myanmar: History and Cultural Identity&quot;. Journal of Burma Studies, 16(2).&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
 * ''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)။ ရန်ကုန်: စာပေဗိမာန်။
 * Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.
 * Thurgood, G., &amp; LaPolla, R. J. (2003). The Sino-Tibetan Languages. Routledge.
 * Census of India, 1931. Volume XI, Burma Report. Rangoon: Office of the Superintendent, Government Printing and Stationery.
 * Pryor, A. (2012). &quot;The Meitei Community of Myanmar: History and Cultural Identity&quot;. Journal of Burma Studies, 16(2).
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးများ]]
[[Category:မဏိပူရ]]
[[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]
[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]</text>
      <sha1>4goewlpvieaisx2q29wieuxbzspum7m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053717</id>
      <parentid>1053716</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:35:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <origin>1053717</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15279" sha1="6odl35gz4dvjli783bko68vaknk061d" xml:space="preserve">'''ကသည်းလူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဏိပူရလူမျိုးများ''' ([[အင်္ဂလိပ်]]: '''Meitei people in Myanmar''' သို့မဟုတ် '''Manipuri''') သည် မြန်မာမင်းများ လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ကတည်းကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိ နေထိုင်လာခဲ့ကြသော [[မဏိပူရ]] ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)၊ စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt;။ မြန်မာဝေါဟာရ အားဖြင့် ထိုမဏိပူရ ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့၏ အနွယ်များကို &quot;ကသည်း&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

{{Infobox ethnic group
| group            = ကသည်းလူမျိုး
| native_name      =  Meitei / Meithei / Manipuri
| native_name_lang = mni
| image            = 
| image_caption    =
| population       = မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၅,၀၀၀ မှ ၅၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် (အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရတွင် ၁.၈ သန်းကျော်)
| population_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] - [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] - [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ [[ကလေးမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]])၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ([[မဏိပူရပြည်နယ်]])
| languages        = [[မဏိပူရဘာသာစကား|ကသည်းဘာသာစကား (မေ့ထေးစကား)]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions        = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (ဗြာဟ္မဏ အများစု)၊ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ရိုးရာ ဆနမဟိ (Sanamahism) ကိုးကွယ်မှု
| related_groups   = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် အုပ်စု]]ဝင် တိဗက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးများ
}}

ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ကသည်းတို့၏ မူရင်း ဘာသာစကား သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] ဘာသာစကားမိသားစုကြီး၏ [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် အုပ်စု]] ဝင် သီးခြား ဘာသာစကားခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်&lt;ref&gt;Thurgood, G., &amp; LaPolla, R. J. (2003). The Sino-Tibetan Languages. Routledge.&lt;/ref&gt;။ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနများအရ ကသည်း (မေ့ထေး) တို့သည် [[ချင်းလူမျိုး]]များနှင့် ဘာသာစကား၊ သမိုင်းစဉ်နှင့် လူမှုဓလေ့ ထုံးစံများတွင် အလွန် ကွဲပြားခြားနားပြီး သီးခြား ဝိသေသ ရှိသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်&lt;ref name=&quot;CNACC&quot;&gt;၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းဆိုင်ရာ ချင်းအမျိုးသား အထောက်အကူပြု ကော်မတီ (Chin National Action Committee on Census 2014-CNACC) ၏ ချင်းလူမျိုး အမည်စာရင်း အမှန်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် ကော်မတီ၏ သဘောထားမှတ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ။ (၂၀၁၆၊ ဧပြီလ)။&lt;/ref&gt;။

== ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း ==
မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ကသည်းလူမျိုးတို့ အဓိက ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်းမှာ ခရစ်နှစ် ၁၇၅၈ ခု [[အလောင်းမင်းတရား|အလောင်းဘုရား]] လက်ထက်၊ ၁၇၆၄ ခုနှစ် ကုန်းဘောင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] လက်ထက်၊ ၁၈၁၉ ခုနှစ် [[ဘကြီးတော်မင်း]] လက်ထက်တို့တွင် မြန်မာတို့က မဏိပူရ ကသည်းပြည်သို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြပြီးနောက် မဏိပူရ ကသည်း ပြည်သူပြည်သား အမြောက်အမြားကို မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်း ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်&lt;ref&gt;Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.&lt;/ref&gt;။
ခေါ်ဆောင်လာသူများအနက် ပိုးထည် ရော့လုပ်ရာ၌ ဆန်းကြယ် လှပ ခက်ခဲသော အဆင်များကို ပေါ်အောင် ရက်လုပ်တတ်သည့် ရက်ကန်း ပညာသည်များ (ကသည်းကြိုး အဆင်များ)၊ အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ နက္ခတ်ပညာ၊ ဗေဒင်ပညာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အရိုးအကြော အနှိပ်ပညာ၊ သဘင်ပညာ တို့တွင် ထူးချွန်ကြသော ပညာသည်များနှင့် မြင်းစီး အတတ်နှင့် လှံသိုင်း အတတ်တွင် အထူး ကျွမ်းကျင်ကြသော မြင်းသည်တော်များ ပါဝင်ကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းဧကရာဇ်တို့သည် ထိုထက်မြက်လှသော လက်မှုပညာနှင့် သုခုမပညာရှင် ကသည်းလူမျိုးများအား နေပြည်တော်တစ်ဝိုက်ဖြစ်သည့် မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် အမရပူရ နယ်မြေများတွင် ရပ်ကွက်အလိုက် သီးခြား နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ လောကီကျမ်း၊ နက္ခတ်နှင့် ဗေဒင်ပညာ ထူးချွန်သော ကသည်း ပုဏ္ဏား/ပညာရှင်အချို့မှာ ဘုရင်ဧကရာဇ်တို့၏ အတိုင်ပင်ခံ မင်းဆရာ ပုဏ္ဏားတော်များအဖြစ်အထိ နန်းတွင်း၌ အမှုထမ်းခဲ့ကြသည်&lt;ref name=&quot;Pryor&quot;&gt;Pryor, A. (2012). &quot;The Meitei Community of Myanmar: History and Cultural Identity&quot;. Journal of Burma Studies, 16(2).&lt;/ref&gt;။
== ကသည်းမြင်းတပ်နှင့် နန်းတွင်းအမှုထမ်း ==
[[အလောင်းမင်းတရား]] လက်ထက်မှစ၍ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကသည်းမြင်းတပ် သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက် စစ်ပွဲများတွင် ထို့ပြင် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်အထိ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ပင်မ စစ်သည်တော် အမုတ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်&lt;ref&gt;Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.&lt;/ref&gt;။ သီပေါမင်းလက်ထက် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ စုကြီးအမှုထမ်းတွင် ပါဝင်သော ကသည်းမြင်းတပ် အင်အားမှာ ထမ်းကို ၆၂၂ အထိ ရှိခဲ့ပြီး မြင်းတပ်၏ နောက်ထောက်အင်အားမှာ ၆,၂၂ဝ အထိ ရှိခဲ့သည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။ ထို့အပြင် နန်းတွင်း၌ ပြန်တမ်းရိုး ခံယူရသော အဆင့်ရှိသည့် [[ကသည်းဝန်]] သီးခြား ရာထူးနေရာကို ကသည်းလူမျိုးများထဲမှ တိုက်ရိုက် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။
မြင်းစီးအတတ်၌ ကျွမ်းကျင်ကြသည့် ကသည်းလူမျိုးများထံမှ မြင်းစီးကစားနည်းဖြစ်သော [[ဂူလီကစားနည်း]] (Polo) မှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပံ့နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ထောက်ပြကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။
== လူမှုဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကသည်းလူမျိုး ၆,ဝဝဝ မျှ ရှိခဲ့ပြီး ယင်းတို့အနက် ၄,ဝဝဝ မျှသာ ကသည်းစကားကို သီးခြား ပြောဆိုနိုင်ခဲ့ကြသည်&lt;ref&gt;Census of India, 1931: Volume XI, Burma Report.&lt;/ref&gt;။
ကသည်းလူမျိုးများတွင် ဗြာဟ္မဏ အနွယ်ဝင်များ ပါဝင်ကြပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ဗြာဟ္မဏများအဖြစ် နန်းတွင်းနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ ဘာသာရေး၊ မင်္ဂလာပွဲများတွင် ပူဇော်ပွဲများ ဆောင်ရွက်ပေးကြသည်။ ဗြာဟ္မဏ အနွယ်ဝင်မဟုတ်သော ကသည်းလူမျိုးတို့မှာမူ ရက်ကန်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အထွေထွေ လက်မှုလုပ်ငန်းများဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။
ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတွင် အိန္ဒိယ ဟိန္ဒူဓလေ့နှင့် ပေါင်းစပ်ထားပြီး ကိုယ်အထက်ပိုင်း၌ မြန်မာကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အောက်ပိုင်းတွင် ဒိုတီ (Dhoti) ကို ခါးတောင်းကျိုက်၍ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေတ်သစ် ကသည်းလူမျိုးအများစုသည် မိမိတို့၏ မူရင်း မေ့ထေးဘာသာစကားအပြင် မြန်မာဘာသာစကားကိုပါ ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုကြပြီး မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုအရ အပြည့်အဝ စိမ့်ဝင် ပေါင်းစည်းလျက် ရှိကြပေသည်&lt;ref name=&quot;Pryor&quot;/&gt;။
References / ကျမ်းကိုးစာရင်း
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)၊ စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CNACC&quot;&gt;၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းဆိုင်ရာ ချင်းအမျိုးသား အထောက်အကူပြု ကော်မတီ (Chin National Action Committee on Census 2014-CNACC) ၏ ချင်းလူမျိုး အမည်စာရင်း အမှန်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် ကော်မတီ၏ သဘောထားမှတ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ။ (၂၀၁၆၊ ဧပြီလ)။&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Pryor&quot;&gt;Pryor, A. (2012). &quot;The Meitei Community of Myanmar: History and Cultural Identity&quot;. Journal of Burma Studies, 16(2).&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
 * ''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)။ ရန်ကုန်: စာပေဗိမာန်။
 * Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.
 * Thurgood, G., &amp; LaPolla, R. J. (2003). The Sino-Tibetan Languages. Routledge.
 * Census of India, 1931. Volume XI, Burma Report. Rangoon: Office of the Superintendent, Government Printing and Stationery.
 * Pryor, A. (2012). &quot;The Meitei Community of Myanmar: History and Cultural Identity&quot;. Journal of Burma Studies, 16(2).
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးများ]]
[[Category:မဏိပူရ]]
[[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]
[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]</text>
      <sha1>6odl35gz4dvjli783bko68vaknk061d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053718</id>
      <parentid>1053717</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Chenzeyan29</username>
        <id>141880</id>
      </contributor>
      <comment>/* လူမှုဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှု */</comment>
      <origin>1053718</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15272" sha1="9lxbqr7u53um7uurnmjsyd1gan5k3mt" xml:space="preserve">'''ကသည်းလူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဏိပူရလူမျိုးများ''' ([[အင်္ဂလိပ်]]: '''Meitei people in Myanmar''' သို့မဟုတ် '''Manipuri''') သည် မြန်မာမင်းများ လက်ထက် ကုန်းဘောင်ခေတ် ကတည်းကပင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိ နေထိုင်လာခဲ့ကြသော [[မဏိပူရ]] ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)၊ စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt;။ မြန်မာဝေါဟာရ အားဖြင့် ထိုမဏိပူရ ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့၏ အနွယ်များကို &quot;ကသည်း&quot; ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။

{{Infobox ethnic group
| group            = ကသည်းလူမျိုး
| native_name      =  Meitei / Meithei / Manipuri
| native_name_lang = mni
| image            = 
| image_caption    =
| population       = မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၅,၀၀၀ မှ ၅၀,၀၀၀ ဝန်းကျင် (အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရတွင် ၁.၈ သန်းကျော်)
| population_place = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] - [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] - [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ [[ကလေးမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]])၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ([[မဏိပူရပြည်နယ်]])
| languages        = [[မဏိပူရဘာသာစကား|ကသည်းဘာသာစကား (မေ့ထေးစကား)]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]]
| religions        = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (ဗြာဟ္မဏ အများစု)၊ [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ရိုးရာ ဆနမဟိ (Sanamahism) ကိုးကွယ်မှု
| related_groups   = [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် အုပ်စု]]ဝင် တိဗက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးများ
}}

ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ကသည်းတို့၏ မူရင်း ဘာသာစကား သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] ဘာသာစကားမိသားစုကြီး၏ [[ဆယ်လ်ဘာသာစကားများ|ဆယ်လ် အုပ်စု]] ဝင် သီးခြား ဘာသာစကားခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်&lt;ref&gt;Thurgood, G., &amp; LaPolla, R. J. (2003). The Sino-Tibetan Languages. Routledge.&lt;/ref&gt;။ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနများအရ ကသည်း (မေ့ထေး) တို့သည် [[ချင်းလူမျိုး]]များနှင့် ဘာသာစကား၊ သမိုင်းစဉ်နှင့် လူမှုဓလေ့ ထုံးစံများတွင် အလွန် ကွဲပြားခြားနားပြီး သီးခြား ဝိသေသ ရှိသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်&lt;ref name=&quot;CNACC&quot;&gt;၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းဆိုင်ရာ ချင်းအမျိုးသား အထောက်အကူပြု ကော်မတီ (Chin National Action Committee on Census 2014-CNACC) ၏ ချင်းလူမျိုး အမည်စာရင်း အမှန်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် ကော်မတီ၏ သဘောထားမှတ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ။ (၂၀၁၆၊ ဧပြီလ)။&lt;/ref&gt;။

== ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း ==
မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ကသည်းလူမျိုးတို့ အဓိက ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်းမှာ ခရစ်နှစ် ၁၇၅၈ ခု [[အလောင်းမင်းတရား|အလောင်းဘုရား]] လက်ထက်၊ ၁၇၆၄ ခုနှစ် ကုန်းဘောင် [[ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] လက်ထက်၊ ၁၈၁၉ ခုနှစ် [[ဘကြီးတော်မင်း]] လက်ထက်တို့တွင် မြန်မာတို့က မဏိပူရ ကသည်းပြည်သို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြပြီးနောက် မဏိပူရ ကသည်း ပြည်သူပြည်သား အမြောက်အမြားကို မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်း ခေါ်ဆောင်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်&lt;ref&gt;Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.&lt;/ref&gt;။
ခေါ်ဆောင်လာသူများအနက် ပိုးထည် ရော့လုပ်ရာ၌ ဆန်းကြယ် လှပ ခက်ခဲသော အဆင်များကို ပေါ်အောင် ရက်လုပ်တတ်သည့် ရက်ကန်း ပညာသည်များ (ကသည်းကြိုး အဆင်များ)၊ အာကာသသျှတ္တရကျမ်း၊ နက္ခတ်ပညာ၊ ဗေဒင်ပညာ၊ ဆေးဝါးနှင့် အရိုးအကြော အနှိပ်ပညာ၊ သဘင်ပညာ တို့တွင် ထူးချွန်ကြသော ပညာသည်များနှင့် မြင်းစီး အတတ်နှင့် လှံသိုင်း အတတ်တွင် အထူး ကျွမ်းကျင်ကြသော မြင်းသည်တော်များ ပါဝင်ကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းဧကရာဇ်တို့သည် ထိုထက်မြက်လှသော လက်မှုပညာနှင့် သုခုမပညာရှင် ကသည်းလူမျိုးများအား နေပြည်တော်တစ်ဝိုက်ဖြစ်သည့် မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် အမရပူရ နယ်မြေများတွင် ရပ်ကွက်အလိုက် သီးခြား နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ လောကီကျမ်း၊ နက္ခတ်နှင့် ဗေဒင်ပညာ ထူးချွန်သော ကသည်း ပုဏ္ဏား/ပညာရှင်အချို့မှာ ဘုရင်ဧကရာဇ်တို့၏ အတိုင်ပင်ခံ မင်းဆရာ ပုဏ္ဏားတော်များအဖြစ်အထိ နန်းတွင်း၌ အမှုထမ်းခဲ့ကြသည်&lt;ref name=&quot;Pryor&quot;&gt;Pryor, A. (2012). &quot;The Meitei Community of Myanmar: History and Cultural Identity&quot;. Journal of Burma Studies, 16(2).&lt;/ref&gt;။
== ကသည်းမြင်းတပ်နှင့် နန်းတွင်းအမှုထမ်း ==
[[အလောင်းမင်းတရား]] လက်ထက်မှစ၍ စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကသည်းမြင်းတပ် သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက် စစ်ပွဲများတွင် ထို့ပြင် [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်အထိ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ပင်မ စစ်သည်တော် အမုတ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်&lt;ref&gt;Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.&lt;/ref&gt;။ သီပေါမင်းလက်ထက် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ စုကြီးအမှုထမ်းတွင် ပါဝင်သော ကသည်းမြင်းတပ် အင်အားမှာ ထမ်းကို ၆၂၂ အထိ ရှိခဲ့ပြီး မြင်းတပ်၏ နောက်ထောက်အင်အားမှာ ၆,၂၂ဝ အထိ ရှိခဲ့သည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။ ထို့အပြင် နန်းတွင်း၌ ပြန်တမ်းရိုး ခံယူရသော အဆင့်ရှိသည့် [[ကသည်းဝန်]] သီးခြား ရာထူးနေရာကို ကသည်းလူမျိုးများထဲမှ တိုက်ရိုက် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။
မြင်းစီးအတတ်၌ ကျွမ်းကျင်ကြသည့် ကသည်းလူမျိုးများထံမှ မြင်းစီးကစားနည်းဖြစ်သော [[ဂူလီကစားနည်း]] (Polo) မှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပံ့နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ထောက်ပြကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။
== လူမှုဘဝနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကသည်းလူမျိုး ၆,ဝဝဝ မျှ ရှိခဲ့ပြီး ယင်းတို့အနက် ၄,ဝဝဝ မျှသာ ကသည်းစကားကို သီးခြား ပြောဆိုနိုင်ခဲ့ကြသည်&lt;ref&gt;Census of India, 1931: Volume XI, Burma Report.&lt;/ref&gt;။
ကသည်းလူမျိုးများတွင် ဗြာဟ္မဏ အနွယ်ဝင်များ ပါဝင်ကြပြီး ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ဗြာဟ္မဏများအဖြစ် နန်းတွင်းနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ ဘာသာရေး၊ မင်္ဂလာပွဲများတွင် ပူဇော်ပွဲများ ဆောင်ရွက်ပေးကြသည်။ ဗြာဟ္မဏ အနွယ်ဝင်မဟုတ်သော ကသည်းလူမျိုးတို့မှာမူ ရက်ကန်းလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အထွေထွေ လက်မှုလုပ်ငန်းများဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုကြသည်&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;/&gt;။
ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတွင် အိန္ဒိယ ဟိန္ဒူဓလေ့နှင့် ပေါင်းစပ်ထားပြီး ကိုယ်အထက်ပိုင်း၌ မြန်မာကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အောက်ပိုင်းတွင် ဒိုတီ (Dhoti) ကို ခါးတောင်းကျိုက်၍ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ခေတ်သစ် ကသည်းလူမျိုးအများစုသည် မိမိတို့၏ မူရင်း မေ့ထေးဘာသာစကားအပြင် မြန်မာဘာသာစကားကိုပါ ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုကြပြီး မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုအရ အပြည့်အဝ စိမ့်ဝင် ပေါင်းစည်းလျက် ရှိကြပေသည်&lt;ref name=&quot;Pryor&quot;/&gt;။

== ကျမ်းကိုးစာရင်း==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Encyclopedia&quot;&gt;''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)၊ စာပေဗိမာန်၊ ရန်ကုန်။&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;CNACC&quot;&gt;၂၀၁၄-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းဆိုင်ရာ ချင်းအမျိုးသား အထောက်အကူပြု ကော်မတီ (Chin National Action Committee on Census 2014-CNACC) ၏ ချင်းလူမျိုး အမည်စာရင်း အမှန်ရရှိရေး ဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ လေ့လာတွေ့ရှိချက်နှင့် ကော်မတီ၏ သဘောထားမှတ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ။ (၂၀၁၆၊ ဧပြီလ)။&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Pryor&quot;&gt;Pryor, A. (2012). &quot;The Meitei Community of Myanmar: History and Cultural Identity&quot;. Journal of Burma Studies, 16(2).&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;
 * ''မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း''၊ အတွဲ (၁)။ ရန်ကုန်: စာပေဗိမာန်။
 * Harvey, G. E. (1925). History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824. London: Longmans, Green and Co.
 * Thurgood, G., &amp; LaPolla, R. J. (2003). The Sino-Tibetan Languages. Routledge.
 * Census of India, 1931. Volume XI, Burma Report. Rangoon: Office of the Superintendent, Government Printing and Stationery.
 * Pryor, A. (2012). &quot;The Meitei Community of Myanmar: History and Cultural Identity&quot;. Journal of Burma Studies, 16(2).
{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးများ]]
[[Category:မဏိပူရ]]
[[Category:ကုန်းဘောင်ခေတ်]]
[[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]</text>
      <sha1>9lxbqr7u53um7uurnmjsyd1gan5k3mt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရေတံခွန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>14664</id>
    <revision>
      <id>1053669</id>
      <parentid>706700</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:သဘာဝ ပထဝီဝင်]] to [[Category:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053669</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14207" sha1="62qjvvkri3za54uv1gbtn3cz3xmqfp2" xml:space="preserve">ရေတံခွန် ဆိုသည်မှာ အလွန်မတ်စောက်သော ဒေသ သို့မဟုတ် တောင်စောင်းမှ ရေများ အလွန်လျင်မြန်သော အရှိန်ဖြင့် စီးကျနေသော နေရာပင် ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မြစ်များ သက်တမ်းနုစဉ် အချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။ &lt;ref name=&quot;fenh&quot;&gt;{{cite book |title=The Family Encyclopedia of Natural History |editor1-first=Rosalind |editor1-last=Carreck |year=1982 |publisher=The Hamlyn Publishing Group |isbn=011202257 |pages=246–248 }}&lt;/ref&gt; ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ရေတံခွန်မှာ [[ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံ]] ရှိ [[အိန်ဂျယ်လ်ရေတံခွန်]] ဖြစ်သည်။
[[File:Iguazu Décembre 2007 - Panorama 7.jpg|thumb|center|800px|အီဂွာဇူရေတံခွန်, [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ]]]]

==ရေတံခွန်==
[[File:WaterfallCreationDiagram.svg|thumb|left|ရေတံခွန် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ]]
[[File:Salto Angel from Raton.JPG|thumb|[[ဗင်နီဇွဲလာနိုင်ငံ]] မှ[[အိန်ဂျယ်လ်ရေတံခွန်]]သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ရေတံခွန် ဖြစ်ပြီး ၉၇၉ မီတာ (၃၂၁၃ပေ) မြင့်သည်။]]
[[File:Frozen Wappinger Creek.JPG|thumb|နယူးယောက် အရှေ့တောင်ပိုင်းမှ ခဲနေသော ရေတံခွန်]]
မည်သည့် မြစ်ချောင်းတွင်မဆို ရေသည် မြင့်သည့်နေရာမှ 
နိမ့်သည့်နေရာသို့ ရုတ်တရက် ထိုးဆင်းလာလျှင် ရေတံခွန်ဖြစ် 
ပေါ်လာ၏။ မြစ်၊ သို့မဟုတ် ချောင်းရှိရေသည် ယင်း၏ 
အောက်ခြေကို တိုက်စား၍ စီးဆင်းရာတွင် ပို၍ပျော့သော 
ကျောက်ထပ်များကို တွေ့ရမည်ပင် ဖြစ်သည်။ အပေါ်ဘက်ရှိ 
ကျောက်လွှာသည် အောက်ဘက်ရှိ ကျောက်လွှာထက် ရေစီး
ကြောင်း၏ တိုက်စားခြင်းကို ပို၍ လျင်မြန်စွာ ခံရမည်။ ထို 
အခါ ရေတံခွန် စ၍ ဖြစ်လာလေတော့သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် 
ရေစီးဆင်းသော ကျောက်မာအထပ်သည် မတ်စောက်သည့် 
ကမ်းပါးစောက်၏ အစွန်းဖြစ်နေတတ်၏။ ထိုအခါ စီးဆင်း 
သည့် ရေ၏ထုထည်မကြီးမားလှလျှင် ရေတံခွန်လျှော ဖြစ်ပေါ် 
လာ၍ စီးဆင်းသည့်ရေ၏ ထုထည်ကြီးမားလျှင် ရေတံခွန်ကြီး 
ဖြစ်လာလေသည်။ ကနေဒါနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
ကြားရှိ နိုင်အဂ္ဂရာရေတံခွန်ကြီးသည် ဒုတိယအကြောင်းကြောင့် 
ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ အာဖရိကတိုက် ပါရာနားမြစ် 
အနီးရှိ အစ်ဂွာဆုနှင့် လားဗရာဒေါ ကျွန်းဆွယ်မှ ဟယ်မီ 
လတန်မြစ်ရှိ ဂရန်းရေတံခွန်ကြီးများသည်လည်း ထင်ရှားသော 
ရေတံခွန်ကြီးများ ဖြစ်ကြလေသည်။ သို့သော် တောင်ထူထပ် 
ရာမှ ရုတ်တရက် နိမ့်ဆင်းသွားသော ရေစီးကြောင်းတွင်ရှိသည့် 
ရေမော် အစဉ်အဆက်များကိုသာ များသောအားဖြင့် ရေတံခွန်
ကြီးဟု ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ရေမော်ဆိုသည်မှာ သေးငယ်ပြီး 
လျှင် တဖြည်းဖြည်း စီးဆင်းသော ရေတံခွန်များကို ဆိုလို 
သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ရေတံခွန်ကြီးများကို နိုင်းမြစ်နှင့် 
အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်တို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။ မြောက်အမေရိက 
တိုက်ရှိ အထင်ရှားဆုံးရေမော်အချို့ကို ဆူးဆန့်မာရီမြစ်အတွင်း 
၌ တွေ့နိုင်လေသည်။ ထိုမြစ်သည် ဆူပီးရီးယားအိုင်၏ ထွက် 
ပေါက်တွင်ရှိသည်။ ထို့ပြင် စိန်လော့ရင့်မြစ်ရှိ ရေမော်များသည် 
လည်း ကျော်ကြားကြလေသည်။

ရေတံခွန်ကလေးများ၊ သို့မဟုတ် ရေတံခွန်လျှောများသည် 
များသောအားဖြင့် အလွန်မြင့်ကြသည်။ ကာလီဖိုးနီးယား ပြည် 
နယ် ယိုဇင်မီတီး ရေတံခွန်လျှော အထက်ပိုင်းသည် ပေပေါင်း 
၁၄၃ဝ မြင့်၍ နယူးဇီလန်ကျွန်း ဆတ်သာလင်ရေတံခွန်လျှော 
သည် ပေပေါင်း ၁၉ဝ၄ မြင့်လေသည်။ အဲ့လပတောင်တန်းရှိ 
စတော့ဗက် ရေတံခွန်လျှောသည် ပေပေါင်း ၉၈ဝ မြင့်သည်။ 
အချို့ရေတံခွန်များမှာ မမြင့်လှကြချေ။ သို့သော် ယင်းတို့၏ 
လှပမှုကြောင့် ထင်ရှားကြလေသည်။ ထိုရေတံခွန်များတွင် 
ကွီဗက်မြို့ အနီးရှိ မွန့်မိုရင်စီ၊ ဩရိဂန်ပြည်နယ် ကိုလမ္ဗီးယား 
မြစ်အတွင်းရှိ မာလတီနိုမာ ရေတံခွန်များလည်း ပါဝင်သည်။ 
ရော့ကီးနှင့် ဆဲလကတ်တောင်တန်းရှိ ရေတံခွန်အမြောက်အမြား 
နှင့် ယဲလိုးစတုန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်းရှိ အထက်နှင့် 
အောက်ရေတံခွန်လျှောများသည်လည်း လှပသော ရေတံခွန် 
လျှောများပင် ဖြစ်သည်။

ရေတံခွန်များသည် များသောအားဖြင့် တောင်ထူထပ်သော 
တိုင်းပြည်များတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် တစ်ခါ 
တစ်ရံတွင် မြစ်များ၊ သို့မဟုတ် ချောင်းများသည် ရေလွှမ်း 
လွင်ပြင်သို့ စီးဆင်းရာတွင်လည်း ဖြစ်ပေါ်တတ်သေးသည်။ 
မြစ်ချောင်း အမြောက်အမြား စုပေါင်းပြီးလျှင် ရေပြင်တစ်ခု 
တည်းအဖြစ် ထိုရေလွှမ်းလွင်ပြင်သို့ စီးဆင်းသောနေရာကို 
ရေတံခွန်ကုန်းတန်းဟု ခေါ်သည်။ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ 
အတွင်းသို့ စီးဝင်သော ချက်ဆာပိပင်လယ်အော်၏ တောင် 
ဘက်တွင် ထိုကဲ့သို့သော မြစ်များ၏ ရေတံခွန်ကုန်းတန်းရှိရာ 
ထိုကုန်းတန်း၌ ကုန်အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်သော မြို့ကြီး 
များ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ထိုသို့ မြို့ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်နေ 
ခြင်းမှာ ရေအားနှင့် နီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ရေအား 
နှင့် နီးခြင်းကြောင့် ရေအားသုံး လျှပ်စစ်စက်များပင် ထိုမြို့ကြီး 
များတွင် ရှိလာနိုင်လေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများမှာ 
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဗာဂျင်းနီးယား ပြ်ညနယ်ရှိ ရစ်ချမွန် 
မြို့၊ ကယ်ရိုလီးနားပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ ရိုလီမြို့၊ ဂျောဂျီး 
ယားပြည်နယ်ရှိ အိုဂတ်စတာမြို့နှင့် ကိုလံဗတ်မြို့များ ဖြစ်ကြ 
လေသည်။

[[File:Pwe Kauk or B.E. waterfall.JPG|right|thumb| ဘီအီးဖောလ် ရေတံခွန်]]  
===ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော ရေတံခွန်များ===

[[အိန်ဂျယ်လ်ရေတံခွန်|အိန်ဂျယ်]] - ဗင်နီဇွီးလားနိုင်ငံ စုစုပေါင်း - ၃၂၁၂ ပေ&lt;br&gt;
တူဂီလာ - တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စု - ၃၁၁ဝ ပေ&lt;br&gt;
ယိုဇင်မီတီး - ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်(သုံးဆင့်) - ၂၈၂၅ပေ&lt;br&gt;
ကူကင်နမ် - ဗင်နီဇွီးလားနိုင်ငံ - ၂ဝဝဝ ပေ&lt;br&gt;
ရော်ရိုင်းမား - ဂူယားနိုင်ငံ - ၂ဝဝဝ ပေ&lt;br&gt;
ဆတ်သာလင် - နယူးဇီလန်ကျွန်း(သုံးဆင့်)စုစုပေါင်း - ၁၉ဝ၄ ပေ&lt;br&gt;
ဂါဗာနီ - ပြင်သစ်နိုင်ငံ - ၁၃၈၅ ပေ&lt;br&gt;
ကရင်းမဲ - ဩစတြီးယားနိုင်ငံ - ၁၂၅ဝ ပေ&lt;br&gt;
စတော့ဗက် - ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ - ၉၈ဝ ပေ&lt;br&gt;
ထရမ်းမဲလဗက်-။ - ၉၅ဝ ပေ&lt;br&gt;
ဗက်တစ် - နော်ဝေနိုင်ငံ - ၈၅ဝ ပေ&lt;br&gt;
ဂါဆိုးပါး - မိုက်ဆိုနယ်အနောက်မြောက်ပိုင်း- ၈၃ဝ ပေ&lt;br&gt;
ယဲလိုးစတုန်း - ဝိုင်အိုးမင်ပြည်နယ် (နှစ်ဆင့်) စုစုပေါင်း - ၄၁၈ ပေ&lt;br&gt;
ဝိတိုရိယ - ရိုဒီးဇီးယားနိုင်ငံ - ၃၅၄ ပေ&lt;br&gt;
ဂရန်း - လားဗရာဒေါကျွန်းဆွယ်စုစုပေါင်း - ၃၁၆ ပေ&lt;br&gt;
မွန့်မိုရင်စီ - ကွီဗက်ပြည်နယ် - ၂၆၅ ပေ&lt;br&gt;
အစ်ဂွါဆု - ဗရာဇီးနိုင်ငံ - ၂၁ဝ ပေ&lt;br&gt;
နိုင်အဂ္ဂရာ - နယူးယော့ပြည်နယ် - ၁၆၇ ပေ&lt;br&gt;&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ ==
*[[စိုင်းတင် ရေတံခွန်‎]] ([[ရခိုင်ပြည်နယ်]])
*[[ဆဒုံး ရေတံခွန်‎]] ([[ကချင်ပြည်နယ်]])
*[[ဘုံတလာ ရေတံခွန်‎]] ([[ချင်းပြည်နယ်]])
* [[ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်]] ([[ပြင်ဦးလွင်မြို့|ပြင်ဦးလွင်]])
* ([[ပွဲကောက် ရေတံခွန်]]) ဘီအီးဖောလ် ရေတံခွန် ([[ပြင်ဦးလွင်မြို့|ပြင်ဦးလွင်]])
* [[စပ်လဲရေတံခွန်]]
*ဘန့်ဘွေးကျင်း(နောင်ချို)
*ငါးပင်ရေပျံတောင် (နောင်ချို)

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရေတံခွန်များ]]</text>
      <sha1>62qjvvkri3za54uv1gbtn3cz3xmqfp2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဖရန့်ဖွတ်မြို့</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16216</id>
    <revision>
      <id>1053555</id>
      <parentid>278056</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:37:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr. Thomas Liptak</username>
        <id>148266</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>photo updated (2026)</comment>
      <origin>1053555</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2190" sha1="2d48zeua87d70aarhwlf1yh3lxam4kk" xml:space="preserve">[[File:Frankfurt am Main, Skyline mit Flößerbrücke 2.jpg|thumb|ဖရန့်ဖွတ် အင်န် မိုင်း၏ မြင်ကွင်း]]
ဖရန့်ဖွတ် အင်န် မိုင်း (Frankfurt am Main) သို့မဟုတ် ဖရန့်ဖွတ်မြို့သည် [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သော ဟပ်ဆယ်လ်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တွင် လူဦးရေ ၆၇၂,၀၀၀ မျှ ရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့ပြဒေသတွင် နေထိုင်သူ ၂,၂၉၅,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။ ဖရန့်ဖွတ်မြို့သည် ဖရန့်ဖွတ် ရိုင်း-မိန်း မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ၏ အချက်အချာမြို့ဖြစ်ပြီး ထိုဒေသတွင် လူဦးရေ ၅ သန်း ၆ သိန်းမျှ ရှိကာ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသဖြစ်သည်။

ဖရန့်ဖွတ်မြို့သည် အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် မိုင်းမြစ်ပေါ်မှ ဖရန့်ဖွတ် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး မိုင်းမြစ်ပေါ်ရှိ ရှေးခေတ်က ဖြတ်ကူးရာနေရာပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။

[[File:Panorama Frankfurt vom Maintower.jpg|thumb|1050px|center|ဖရန့်ဖွတ်မြို့၏ မြင်ကွင်းကျယ်]]


[[Category:ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ မြို့များ]]</text>
      <sha1>2d48zeua87d70aarhwlf1yh3lxam4kk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိုဇုန်းလွှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16527</id>
    <revision>
      <id>1053606</id>
      <parentid>1048386</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:28:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053606</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19676" sha1="s81y2alkh0ukr9bddhtri1dy076qqya" xml:space="preserve">[[Image:Ozone cycle.svg|thumb|350px|အိုဇုန်းလွှာအတွင်းမှ အိုဇုန်း-အောက်ဆီဂျင် သံသရာ]]

'''အိုဇုန်းလွှာ''' ({{lang-en|Ozone layer}}) သည် ကမ္ဘာ့လေထု အတွင်းတွင် ရှိသော အလွှာတစ်လွှာဖြစ်ပြီး ထိုအလွှာထဲတွင် [[အိုဇုန်း]] ဓာတ်ငွေ့ စုစည်းမှု အများအပြား ပါဝင်သည်။ အိုဇုန်းလွှာသည် [[နေ]] မှလာပြီး [[ကမ္ဘာ]]ပေါ်ရှိ [[သက်ရှိ]]တို့ကို ပျက်စီးစေနိုင်သော ခရမ်းလွန် ရောင်ခြည် များ၏ ၉၇ ရာခိုင်နှုန်း မှ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်း အထိကို စုပ်ယူ ပေးလေ့ ရှိသည်။ ၎င်းသည် [[စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ]]၏ အောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်မှ ၁၉ မိုင် မှ ၂၅ မိုင် ( ၃၀ [[ကီလိုမီတာ]] မှ ၄၀ ကီလိုမီတာ) ခန့် အကွာတွင် ရှိပြီး အထူမှာမူ ရာသီဥတုနှင့် ပထဝီ အနေအထားပေါ်တွင် မူတည်၍ ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web |title=Ozone Basics |date=March 20, 2008 |website=NOAA |url=https://www.ozonelayer.noaa.gov/science/basics.htm |access-date=January 29, 2007 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20171121051325/http://www.ozonelayer.noaa.gov/science/basics.htm |archive-date=November 21, 2017}}&lt;/ref&gt; အိုဇုန်းလွှာကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် [[ရူပဗေဒ]]ပညာရှင် ချားလ်စ် ဖာဘရီ နှင့် အွန်နရီ ဘွီဆန် တို့မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ဗြိတိသျှ လေထုပညာရှင် ဂျီ အမ် ဘီ ဒေါ့ဘ်ဆန်က အသေးစိတ် လေ့လာခဲ့သည်။ ဒေါ့ဘ်ဆန် သည် စပက်ထရို ဖိုတိုမီတာ သို့ ဒေါ့ဘ်ဆန်မီတာ ဟု ခေါ်သော အိုဇုန်းလွှာကို မြေကြီးပေါ်မှ တိုင်းတာသည့် ကိရိယာကို တီထွင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၁၉၂၈ မှ ၁၉၅၈ အတွင်းတွင် ဒေါ့ဘ်ဆန်သည် ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးတွင် အိုဇုန်း စောင့်ကြည့်သည့် စတေရှင်များကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ [[သောကြာဂြိုဟ်]]တွင်လည်း ဂြိုဟ်မျက်နှာပြင်၏ အမြင့် ၁၀၀ ကီလိုမီတာတွင် ပါးလွှာသော အိုဇုန်းလွှာ တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;venus ozone&quot;&gt;{{cite web |title=Scientists discover Ozone Layer on Venus |publisher=Purch |work=SPACE.com |date=October 11, 2011 |author=SPACE.com staff |url=https://www.space.com/13244-venus-atmosphere-ozone-layer.html |access-date=October 3, 2015}}&lt;/ref&gt;


ကျွန်တော်တို့နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီးကို လေထုက ဝန်းရံထားသည်။ အဆိုပါလေထုသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ [[ဒြပ်ဆွဲငင်အား|ဆွဲအား]]ကြောင့် ကမ္ဘာနှင့်အတူ လိုက်ပါလည်ပတ်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.ozonelayer.noaa.gov/science/basics.htm|title=Science: Ozone Basics|accessdate=2007-01-29|archive-date=21 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171121051325/http://www.ozonelayer.noaa.gov/science/basics.htm}}&lt;/ref&gt;
ကမ္ဘာ့လေထုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်မည်ဆိုပါက အလွှာလေးလွှာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ကို တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။ လေထုအလွှာ လေးလွှာမှာ-

==(၁) ထရိုပို စဖီးယားအလွှာ==
လေထု၏အောက်ဘက်အကျဆုံးဖြစ်ပြီး လူသားတို့နှင့် ထိတွေ့နေသော အလွှာဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၃-ကီလိုမီတာအထိ မြင့်ပါသည်။

==(၂) စထရာတို စဖီးယားအလွှာ==
ထရိုပိုစဖီးယားအလွှာ၏ အထက်တွင် တည်ရှိသည်။ အမြင့် ၁၀-ကီလိုမီတာမှ ၅၀-ကီလိုမီတာအထိ ရှိသည်။ ၎င်းအလွှာ၏ အပေါ်ဘက်ဆုံးကို အိုဇုန်းလွှာဟု ခေါ်ပါသည်။

==(၃) မီဆို စဖီးယားအလွှာ==
လေထု၏ တတိယအလွှာဖြစ်သည်။ အမြင့် ၅၀-ကီလိုမီတာမှ ၉၀-ကီလိုမီတာအတွင်း တည်ရှိသည်။ လေထုအလွှာ လေးလွှာအနက် အပူချိန်အနည်းဆုံး (အအေးဆုံး) အလွှာဖြစ်သည်။ ၎င်းအလွှာတွင် လေထုသည် သုညအောက် ၈၀-ဒီဂရီအထိ အေးပါသည်။

==(၄) သာမို စဖီးယားအလွှာ==
လေထု၏ အပေါ်ဆုံးအလွှာ ဖြစ်သည်။ အမြင့် ကီလိုမီတာ ၉၀-မှ ၅၀၀-အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၎င်းအလွှာတွင် လေထုသိပ်သည်းမှု အလွန်နည်းပါးပါသည်။ အထက်တွင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း အိုဇုန်းလွှာသည် စထရာတို စဖီးယားအလွှာ၏ အပေါ်ဆုံးအပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာမြေအထက် ၁၉-မှ ၄၈-ကီလိုမီတာအတွင်း တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့လေထုကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာမြေလှည့်ပတ်ရာ လမ်းကြောင်းတွင် အတူလိုက်ပါနေသော အလွှာတခုဖြစ်သည်။ စင်စစ် အိုဇုန်းဆိုသော ဓာတ်ငွေ့သည် အောက်စီဂျင်အက်တမ် ၃-လုံး ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ (O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;), ကျွန်ုပ်တို့အသက်ရှင်သော အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့မှာမူ အောက်စီဂျင်အက်တမ် ၂-လုံးပေါင်းစပ် ထားခြင်းဖြစ်သည်။ (O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) သို့ပါ၍ ရိုးရိုးအောက်စီဂျင် မော်လီကျူး သုံးခု (3O&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) ပြိုကွဲပါက အိုဇုန်းမော်လီကျူးနှစ်ခု (2O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;) ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ဤသို့ [[အောက်စီဂျင်]]မှ အိုဇုန်းသို့ ပြောင်းလဲရန်အတွက် စထရာတို စဖီးယားအလွှာမှ အပူချိန်က ကူညီသလို လေထုတွင်ပါဝင်သော [[နိုက်ထရိုဂျင်]]ဓာတ်ငွေ့များကလည်း ဓာတ်ကူပေးပါသည်။ အိုဇုန်းလွှာ တည်ရှိနေခြင်းသည် လူနှင့်သတ္တဝါတို့အတွက် ကောင်းကျိုးများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိုဇုန်းလွှာသည် နေမှလာသော [[ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်]]များကို စုပ်ယူထားသည်။&lt;ref name=&quot;NASA&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.nas.nasa.gov/About/Education/Ozone/ozonelayer.html|title=Ozone layer|accessdate=2007-09-23|archive-date=2 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210502050928/https://www.nas.nasa.gov/About/Education/Ozone/ozonelayer.html}}&lt;/ref&gt; ထိုအခါ ကမ္ဘာပေါ်သို့ ကျရောက်လာသော နေရောင်ခြည်တို့တွင် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ပါမလာတော့ပါ။
[[File:Future ozone layer concentrations.gif|thumb|300px|အကယ်၍ ကလိုရိုဖလိုရိုကာဗွန်အား မပိတ်ပင်ပါက  စထရာတို စဖီးယားအလွှာမှ အိုဇုန်း စိုးရိမ်မှတ်အား [[နာဆာ]]မှ သရုပ်ဖော်ထားပုံ]]

အကယ်၍ ထိုရောင်ခြည်များသာ ပါလာမည်ဆိုပါက လူ့အသားကိုထိလိုက်လျှင် မီးလောင်သလို အဖုများ ထွက်လာနိုင်သည်။ အနည်းငယ်သင့်ရုံမျှဖြင့် အရေပြားကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ပါသော နေရောင်ကြောင့် မျက်စိတွင် တိမ်စွဲတတ်သည်။ ဗီတာမင်များ၊ ဆိုးဆေးများ၊ သတ္ထုများ၊ အဆီများသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်သင့်ပါက နေမှ အပူများကို စုပ်ယူပြီး သိပ္ပံရုပ်ရှင်များတွင် တွေ့မြင်ရသလို အရောင်များ တဖျတ်ဖျတ် လက်လာပါလိမ့်မည်။ ၎င်းပစ္စည်းများမှာ ပူလွန်းလှသည့်အတွက် စား၍လည်း မရတော့ပါ။ ထို့ပြင် သတ္တဝါတို့၏ အရေပြားသည် ရောင်ခြည်သင့်မှုကြောင့် ဓာတ်ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်ကာ ရောဂါအသစ်အဆန်းများလည်း ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤသည်တို့ကို မဖြစ်အောင် အိုဇုန်းလွှာက ကာကွယ်ပေးထားရသည်။

၁၉၇၀-ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်များသည် အိုဇုန်းလွှာကို အန္တရာယ်ပြုနေသည့် ဓာတ်ငွေ့တခုကို တွေ့ရှိလာရသည်။ ၎င်းကို ကလိုရိုဖလိုရိုကာဗွန် (အတိုကောက်အားဖြင့် CFC) ဟုခေါ်ပါသည်။ အဆိုပါ စီအက်ဖ်စီ ဓာတ်ငွေ့သည် ကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုနေသော ရေခဲသေတ္တာများ၊ ရေမွှေးဘူး၊ ခြင်ဆေးဘူး စသော စပရေးဘူးများ၊ တီဗွီ၊ [[ကွန်ပျူတာ]]များမှ ထွက်ရှိနေပါသည်။ ၎င်းစီအက်ဖ်စီ မော်လီကျူးတခုသည် အိုဇုန်းမော်လီကျူးပေါင်း တသိန်းခန့်ကို အသာအယာ ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သည်။ စီအက်ဖ်စီ ဓာတ်ငွေ့ကဲ့သို့ပင် အိုဇုန်းလွှာကို အန္တရာယ်ပေးတတ်သည့် ဓာတ်ငွေ့နှစ်ခု ကျန်ပါသေးသည်။ တခုမှာ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများမှထွက်သော မီးခိုးခေါ် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ဖြစ်ပြီး လူတို့နေ့စဉ်ထုတ်လုပ်နေသာ ဓာတ်ငွေ့ပင်ဖြစ်သည်။ အခြားတခုမှာ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် ဓာတ်မြေဩဇာများတွင် ပါဝင်သော နိုက်ထရိုဂျင်ဒြပ်ပေါင်းများ ဖြစ်သည်။

အဆိုပါ ဒြပ်ငွေ့များကြောင့် အိုဇုန်းလွှာသည် တဖြည်းဖြည်း ပါးလွှာလာခဲ့ရာ ၁၉၈၀-ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အန္တာတိကတိုက်ပေါ်ရှိ အိုဇုန်းလွှာတွင် အပေါက်ဖြစ်နေကြောင်း ထိတ်လန့်စဖွယ် တွေ့ရှိလာရသည်။ အစပထမတွင် အိုဇုန်းလွှာပေါက်မှုသည် စိုးရိမ်စရာဟု ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များက မထင်မှတ် မယူဆခဲ့ကြပါ။ နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့အခြားတဖက်ဖြစ်သော အာတိတ်စက်ဝိုင်းတွင်ပါ အိုဇုန်းလွှာပေါက်လာကြောင်း တွေ့ရှိလာကြသည်။ အဆိုပါ အာတိတ်နှင့် အန္တာတိကဒေသများမှာ ရေခဲဖုံးသောဒေသများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အပေါ်ရှိ အိုဇုန်းလွှာပေါက်ခြင်းကြောင့် အလွန်ပြင်းသော နေရောင်ခြည်များသည် ရေခဲများပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက်လာသည်။ ထိုအခါ ဧရာမ ရေခဲတုံးကြီးများ၊ ရေခြဲပင်များသည် ပင်လယ်များအတွင်း အရည်ပျော်လာပြီး ပင်လယ်ရေထု မြင့်တက်လာသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် ရေကြီးခြင်း၊ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲခြင်း၊ မုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့ ပေါ်ပေါက်လာရသည်။

အခြားတဖက်တွင်လည်း ခရမ်းလွန် ရောင်ခြည်၏ အပူဒဏ်ကြောင့် ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးတွင် တနှစ်ထက်တနှစ် အပူချိန် မြင့်တက်လာသည်။ အပူချိန် မြင့်တက်မှုကြောင့် သစ်ပင်များ သေဆုံးကာ သစ်တော ပြုန်းတီးမှုများ ဖြစ်လာရပြန်ပါသည်။ ထိုအချိန်တွင် လူသားတို့က သစ်တောမျာကို ထပ်မံခုတ်ထွင်ပြန်ရာ သစ်တောများ ပိုမိုပြုန်း၊ အပူချိန်များ ပိုမိုတက်ဖြင့် သံသရာလည်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၇-တွင် မွန်ထရီရယ် စာချုပ်ကို [[အမေရိကန်]]အပါအဝင် နိုင်ငံ ၃၆-နိ်ုင်ငံက လက်မှတ်ထိုး၍ စီအက်ဖ်စီ ထုတ်လုပ်မှုကို လျှော့ချရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ၁၉၉၅-တွင် အဆိုပါ စာချုပ်ကို လက်မှတ်ထိုးသောနိုင်ငံ တရာအထိ ရှိလာသည်။ ထို့ပြင် စီအက်ဖ်စီ ဓာတ်ငွေ့များအစား အိုဇုန်းလွှာကို အန္တရာယ်မပေးနိုင်သည့် အိပ်ချ်စီအက်ဖ်စီ (Hydro-chloroflurocarbon) များကို အစားထိုးအသုံးပြုရန် သဘောတူလာကြသည်။ ဤသို့ ကြိုးစားနေသည့်ကြားမှပင် ၂၀၀၁-ခုနှစ်တွင် အိုဇုန်းလွှာ အပေါက်ကြီးသည် စံချိန်တင်လောက်အောင် ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၆-ခုနှစ်ရောက်သောအခါ အဆိုပါ အပေါက်ကြီးသည် နောက်ထပ်တကြိမ် စံချိန်တင်အောင် ကြီးထွားလာပြန်ရာ ဂရင်းလင်းကျွန်းမှ ဆိုက်ဘေးရီးယားအနောက်ပိုင်းအထိ ကယ်ပြန့်လာပါတော့သည်။ အိုဇုန်းလွှာပေါက်ခြင်းကို တဖက်တလမ်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ကာကွယ်နည်းမှာ မိမိပတ်ဝန်းကျင်တွင် သစ်ပင်စိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;သန်းမင်းထွဋ်( မင်္ဂလာမောင်မယ် ၂၀၀၉-ခု ဇူလိုင်လ)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

{{ကမ္ဘာ့လေထု}}
[[Category:ကမ္ဘာ့လေထု]]
[[Category:လေထု]]</text>
      <sha1>s81y2alkh0ukr9bddhtri1dy076qqya</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16528</id>
    <revision>
      <id>1053588</id>
      <parentid>1048387</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:47:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>merged with လွှာထပ်လေထု</comment>
      <origin>1053588</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13566" sha1="g6kp6b80rbvsjqo8oq01r3dejuijnzx" xml:space="preserve">[[File:Atmosphere layers-my.svg|thumb|လေထုအလွှာများ]]

'''စထရာတိုစဖီးယားအလွှာ''' (stratosphere) သည် ကမ္ဘာ့လေထုတွင် ဒုတိယမြောက် အဓိက အလွှာဖြစ်ပြီး [[ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ]] ၏ အထက်တွင် ရှိကာ [[မီဆိုစဖီးယား အလွှာ]]၏ အောက်တွင် ရှိသည်။ ၎င်း၏ အပူချိန်မှာ အထက်ပိုင်းတွင် ပူနွေးပြီး အောက်ပိုင်းတွင် ပို၍ အေးသည်။ ထို အဖြစ်အပျက်မှာ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အနီးရှိ ထရိုပို စဖီးယား အလွှာနှင့် ပြောင်းပြန် ဖြစ်ပြီး ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာတွင် အထက်ပိုင်းတွင် အေးမြကာ အောက်ပိုင်းတွင် ပူနွေးသည်။ ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာနှင့် စထရာတို စဖီးယား အလွှာတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို ထရိုပိုပေါ့စ် ဟု ခေါ်သော ပြောင်းပြန်ဖြစ်ပျက်မှု အစနေရာတွင် သတ်မှတ်သည်။ လေထုဆိုင်ရာ [[သာမိုဒိုင်းနမစ်]] အရ ဆိုလျှင် ထိုနေရာသည် အားမျှ အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ စထရာတိုစဖီးယား အလွှာသည် လတ္တီကျု အသင့်အတင့် ရှိသော နေရာတွင် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အထက် ၆မိုင် (၁၀ ကီလိုမီတာ) နှင့် ၃၀ မိုင် (၅၀ ကီလိုမီတာ) ကြားတွင် ရှိပြီး ဝင်ရိုးစွန်း ဒေသတွင်မူ ၅မိုင် (၈ ကီလိုမီတာ) မှ စတင်သည်။&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;

အမြင့်ဆုံးတိမ်၏ အထက်တွင် လေပါးပြီးလျှင် လေစီးကြောင့်များ လေလွှာတလွှာမှ အခြားတလွှာသို့
ရွေ့ရှားသွားခြင်းမရှိသော လေထု၏ အပြင်လွှာကို လွှာထပ်
လေထုဟုခေါ်သည်။ အီကွေတာ၏ အထက်ဖက်တွင် ထိုအလွှာ
သည် အထက်ကိုးမိုင်၊ သို့မဟုတ် ကိုးမိုင်ကျော်အမြင့်၌ တည်ရှိ
၍ ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းများတွင်မူ ခြောက်မိုင်ခန့်အမြင့်တွင် ရှိသည်။
ဤအလွှာ၏ ထုကို ယခုတိုင် အတိအကျ မသိရသေးပေ။
အလွန်မြင့်မားသောအရပ်တွင် ပျံသန်းကြသည့် လေယာဉ်ပျံနှင့်
မီးပုံးပျံများတွင် အထက်သို့ မြင့်တက်လေ အပူချိန် နိမ့်ကျသွား
လေဖြစ်ကြောင့် တွေ့ရှိရသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ မြေပေါ်တွင်
အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၅ဝ ဖြစ်လျှင် တမိုင်အမြင့်တွင် 
ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၃၂၊ ငါးမိုင်အမြင့်တွင် ရေခဲအမှတ်အောက်
၄ဝ ဒီဂရီနှင့် ခုနစ်မိုင် အမြင့်တွင် ရေခဲအမှတ်အောက် ၇ဝ
ဒီဂရီ အသီးသီးရှိသည်။ ထိုနောက် အပူချိန် တဖြည်းဖြည်း
နိမ့်ကျသွားခြင်း မရှိသော အရပ်သို့ ရောက်လာသည်။ ထိုအရပ်
သည် လွှာထပ်လေထုပင်ဖြစ်သည်။ တခါတရံ ထိုနေရာမှ 
တမိုင်၊ သို့မဟုတ် နှစ်မိုင်အမြင့်တွင် အပူချိန် အနည်းငယ်
မြင့်တက်လာတတ်သည်။ သို့သော် များသောအားဖြင့် အထက်သို့
မိုင် ၂ဝ၊ သို့မဟုတ် ထိုထက်မြင့်သည်အထိ အပူချိန်သည်။
တသမတ်တည်း ရှိတတ်သည်။ ထိုနောက်ယခုအထိ ကျွန်ုပ်တို့
မသိရသေးသော အကြောင်းတစုံတရာကြောင့် လေသည်
တဖြည်းတဖြည်း ပူလာရာ မိုင် ၄ဝ အမြင့်၌ ရေဆူသည့်
အပူချိန်သို့ပင် ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုနေရာမှတဖန် အထက်သို့
အေးသွားရာ ဂြိုဟ်များအကြားနေရာတွင်ရှိသည့် အပူချိန်သို့
ရောက်ရှိသွားသည်အထိ ဖြစ်သည်။ လွှာထပ်လေထု၏ အမြင့်
တနေရာတွင် တိုင်းတာယူသော အပူချိန်သည် ထိုအမြင့်၏
အောက်ဘက်ရှိ အရပ်ဒေသကို လိုက်၍ ကွဲပြားလေသည်။ ထူးဆန်း
သော အချက်တချက်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အအေးဆုံးအရပ်ဖြစ်
သော ကမ္ဘာဝင်ရိုးစွန်း၏ အထက်ဖက်ရှိ လွှာထပ်လေထုသည် 
အပူဆုံးဖြစ်သည် ဟူသော အချက်ပင်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်အနီးရှိ လေထုတွင် ကမ္ဘာမျက်နှာပြင်မှ 
အပေါ်သို့တက်သောအခါ အပူချိန် ကျသွားလေ့ရှိသော နေရာ
များတွင် အသံလမ်းကြောင့် များသည် အပေါ်ဘက်သို့ကောက်
သွားတတ်၍ အပူချိန်မကျတော့ပဲ အပူချိန် တက်သွားသည့် 
နေရာများတွင်မူ အသံလမ်းကြောင်းများသည် အောက်ဘက်သို့
ကောက်သွားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ယခုအထိ ကျွန်ုပ်တို့သည် တိုက်ရိုက်တိုင်းတာခြင်းဖြင့်လွှာထပ်
လေထု အကြောင်းကို အနည်းအကျဉ်း မျှသာ သိရှိရသေးသည်။
သာမန်လေယာဉ်ပျံများသည် အမြင့်ဆုံး ၁ဝ မိုင်ခွဲအထိသာ ပျံသန်း
နိုင်ခဲ့သေးသည်။ လွှာထပ်လေထုထဲသို့ လွှတ်ပေးသည့် မီးပုံးပျံ
များသည် အမြင့်ဆုံး ၁၃ မိုင်ခွဲအထိသာ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ လေ၏
အခြေအနေကို တိုင်းတာရန် ကရိယာများ၊ သို့မဟုတ် မြေပြင်ပေါ်ရှိ
မိုးလေဝသဆိုင်ရာ ပညာရှင်များအား လေ၏အခြေအနေကို ရေဒီယို
ဖြင့်အလိုအလျောက် သတင်းပေးနိုင်ရန် ကရိယာများတပ်ဆင်ထား
သော လူမပါသည့် မီးပုံးပျံများသည်လည်း အမြင့်ဆုံး မိုင် ၂ဝ 
အထိသာ ရောက်သေးသည်။ အမှန်မှာ မိုင်း ၂ဝ အမြင့်သည်။
လွှာထပ်လေထု၏ အောက်ဘက်ပိုင်းမျှသာ ဖြစ်ပေသေးသည်။
ထိုသို့ တိုက်ရိုက်တိုင်းတာနည်းများအပြင် အပူချိန်နှင့် ဖိအားကို
သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် မှန်းဆကြရသည်။ သွယ်ဝိုက်သောနည်း
များကို အသုံးပြုရာတွင် ပေါက်ကွဲမှုများမှာ အသံ၏ အသွားနှုန်းကို
တိုင်းတာယူခြင်း၊ ကြယ်ပျံများ ကျဆင်းလာရာတွင် တွေ့ဆုံရသော
ခုခံအားကို တိုင်းတာယူခြင်း၊ ရေဒီလှိုင်းများ ပြန်လည်ရိုက်ဟပ်ပုံကို
လေ့လာခြင်း စသည်များကိုသာ အသုံးပြုကြရသည်။ သို့သော်
လေ၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် အပူချိန်တွင်ကဲ့သို့ တစုံတရာထူးဆန်း
သည့် အချက်ကိုမပြပဲ မြင့်တက်လာသောအခါ တဖြည်းဖြည်း နည်း
သွားကြောင့် တွေ့ရသည်။
ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်နှင့် ဝေးကွာရာဖြစ်သော အလွန်မြင့်သည့် နေရာများ
တွင် လေထုဖိအား နည်းပါးကြောင်းကို အောက်ပါဇယားရှိ ဂဏာန်း
များကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်ပေသည်။
အမြင့်မိုင် ၅ ၁ဝ   ၁၅     ၂ဝ    ၂၅ 
ပင်လယ်မျက်နှာပြင်    
ဖိအား၏ရာခိုင်နှုန်း  ၁ဝ   ၁ဝ   ၃.၁ ဝ.၈၅   ဝ.၂၅ 


မိုင် ၆ဝ အမြင့်၌လေ၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ
သိပ်သည်းခြင်း၏ အပုံတသန်းတွင် တပုံမျှသာရှိသည်။ ရေဒီယိုလှိုင်း
များသည် ထိုနေရာမှ ပြန်လည်ရိုက်ဟပ်ပြီးလျှင် ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်
သွားကြသည်။ ကြယ်ပျံများခုခံအားနှင့် တွေ့ဆုံပြီးလျှင် လင်းလာကြ
ခြင်းနှင့် နေမှမြူမှုန်များစွန့်ထုတ်ပစ်ခြင်းကြောင့် အော်ရိုးရားခေါ်
မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းအလင်းရောင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းတို့မှာလည်း ထို
အရပ်ဒေသမှပင်ဖြစ်သည်။ လူတို့ပြုလုပ်ယူသည့် အရာဝတ္ထုများမှာ 
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လန်ဒန်မြို့ကို ပစ်ခတ်ရန် ဂျာမန်များ
အသုံးပြုခဲ့သည့် ဗွီ ၂ လက်နက်ဖြစ်၏။ ယခုအခါ ထိုလက်နက်မျိုး
ဖြင့်၎င်း၊ ဂြိုဟ်တုစသော အာကာသယာဉ်များဖြင့်၎င်း အထက်ဖက်
လေထုရှိ အခြေအနေကို သိပ္ပံပညာရှင်များက စုံစမ်းလျက်ရှိကြပေ
သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:ကမ္ဘာ့လေထု]]
[[Category:လေထု]]</text>
      <sha1>g6kp6b80rbvsjqo8oq01r3dejuijnzx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053608</id>
      <parentid>1053588</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:30:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053608</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13602" sha1="3as77n2fuycd3jyxxlcj27cmip1gotk" xml:space="preserve">[[File:Atmosphere layers-my.svg|thumb|လေထုအလွှာများ]]

'''စထရာတိုစဖီးယားအလွှာ''' (stratosphere) သည် ကမ္ဘာ့လေထုတွင် ဒုတိယမြောက် အဓိက အလွှာဖြစ်ပြီး [[ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ]] ၏ အထက်တွင် ရှိကာ [[မီဆိုစဖီးယား အလွှာ]]၏ အောက်တွင် ရှိသည်။ ၎င်း၏ အပူချိန်မှာ အထက်ပိုင်းတွင် ပူနွေးပြီး အောက်ပိုင်းတွင် ပို၍ အေးသည်။ ထို အဖြစ်အပျက်မှာ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အနီးရှိ ထရိုပို စဖီးယား အလွှာနှင့် ပြောင်းပြန် ဖြစ်ပြီး ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာတွင် အထက်ပိုင်းတွင် အေးမြကာ အောက်ပိုင်းတွင် ပူနွေးသည်။ ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာနှင့် စထရာတို စဖီးယား အလွှာတို့၏ နယ်နိမိတ်ကို ထရိုပိုပေါ့စ် ဟု ခေါ်သော ပြောင်းပြန်ဖြစ်ပျက်မှု အစနေရာတွင် သတ်မှတ်သည်။ လေထုဆိုင်ရာ [[သာမိုဒိုင်းနမစ်]] အရ ဆိုလျှင် ထိုနေရာသည် အားမျှ အခြေအနေ ဖြစ်သည်။ စထရာတိုစဖီးယား အလွှာသည် လတ္တီကျု အသင့်အတင့် ရှိသော နေရာတွင် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အထက် ၆မိုင် (၁၀ ကီလိုမီတာ) နှင့် ၃၀ မိုင် (၅၀ ကီလိုမီတာ) ကြားတွင် ရှိပြီး ဝင်ရိုးစွန်း ဒေသတွင်မူ ၅မိုင် (၈ ကီလိုမီတာ) မှ စတင်သည်။&lt;ref name=ucarOverview&gt;{{cite web |title=The Stratosphere - overview |url=https://scied.ucar.edu/shortcontent/stratosphere-overview |website=scied.ucar.edu |publisher=University Corporation for Atmospheric Research |access-date=25 July 2018 |language=en}}&lt;/ref&gt;

အမြင့်ဆုံးတိမ်၏ အထက်တွင် လေပါးပြီးလျှင် လေစီးကြောင့်များ လေလွှာတလွှာမှ အခြားတလွှာသို့
ရွေ့ရှားသွားခြင်းမရှိသော လေထု၏ အပြင်လွှာကို လွှာထပ်
လေထုဟုခေါ်သည်။ အီကွေတာ၏ အထက်ဖက်တွင် ထိုအလွှာ
သည် အထက်ကိုးမိုင်၊ သို့မဟုတ် ကိုးမိုင်ကျော်အမြင့်၌ တည်ရှိ
၍ ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းများတွင်မူ ခြောက်မိုင်ခန့်အမြင့်တွင် ရှိသည်။
ဤအလွှာ၏ ထုကို ယခုတိုင် အတိအကျ မသိရသေးပေ။
အလွန်မြင့်မားသောအရပ်တွင် ပျံသန်းကြသည့် လေယာဉ်ပျံနှင့်
မီးပုံးပျံများတွင် အထက်သို့ မြင့်တက်လေ အပူချိန် နိမ့်ကျသွား
လေဖြစ်ကြောင့် တွေ့ရှိရသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ မြေပေါ်တွင်
အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၅ဝ ဖြစ်လျှင် တမိုင်အမြင့်တွင် 
ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၃၂၊ ငါးမိုင်အမြင့်တွင် ရေခဲအမှတ်အောက်
၄ဝ ဒီဂရီနှင့် ခုနစ်မိုင် အမြင့်တွင် ရေခဲအမှတ်အောက် ၇ဝ
ဒီဂရီ အသီးသီးရှိသည်။ ထိုနောက် အပူချိန် တဖြည်းဖြည်း
နိမ့်ကျသွားခြင်း မရှိသော အရပ်သို့ ရောက်လာသည်။ ထိုအရပ်
သည် လွှာထပ်လေထုပင်ဖြစ်သည်။ တခါတရံ ထိုနေရာမှ 
တမိုင်၊ သို့မဟုတ် နှစ်မိုင်အမြင့်တွင် အပူချိန် အနည်းငယ်
မြင့်တက်လာတတ်သည်။ သို့သော် များသောအားဖြင့် အထက်သို့
မိုင် ၂ဝ၊ သို့မဟုတ် ထိုထက်မြင့်သည်အထိ အပူချိန်သည်။
တသမတ်တည်း ရှိတတ်သည်။ ထိုနောက်ယခုအထိ ကျွန်ုပ်တို့
မသိရသေးသော အကြောင်းတစုံတရာကြောင့် လေသည်
တဖြည်းတဖြည်း ပူလာရာ မိုင် ၄ဝ အမြင့်၌ ရေဆူသည့်
အပူချိန်သို့ပင် ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုနေရာမှတဖန် အထက်သို့
အေးသွားရာ ဂြိုဟ်များအကြားနေရာတွင်ရှိသည့် အပူချိန်သို့
ရောက်ရှိသွားသည်အထိ ဖြစ်သည်။ လွှာထပ်လေထု၏ အမြင့်
တနေရာတွင် တိုင်းတာယူသော အပူချိန်သည် ထိုအမြင့်၏
အောက်ဘက်ရှိ အရပ်ဒေသကို လိုက်၍ ကွဲပြားလေသည်။ ထူးဆန်း
သော အချက်တချက်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အအေးဆုံးအရပ်ဖြစ်
သော ကမ္ဘာဝင်ရိုးစွန်း၏ အထက်ဖက်ရှိ လွှာထပ်လေထုသည် 
အပူဆုံးဖြစ်သည် ဟူသော အချက်ပင်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်အနီးရှိ လေထုတွင် ကမ္ဘာမျက်နှာပြင်မှ 
အပေါ်သို့တက်သောအခါ အပူချိန် ကျသွားလေ့ရှိသော နေရာ
များတွင် အသံလမ်းကြောင့် များသည် အပေါ်ဘက်သို့ကောက်
သွားတတ်၍ အပူချိန်မကျတော့ပဲ အပူချိန် တက်သွားသည့် 
နေရာများတွင်မူ အသံလမ်းကြောင်းများသည် အောက်ဘက်သို့
ကောက်သွားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ယခုအထိ ကျွန်ုပ်တို့သည် တိုက်ရိုက်တိုင်းတာခြင်းဖြင့်လွှာထပ်
လေထု အကြောင်းကို အနည်းအကျဉ်း မျှသာ သိရှိရသေးသည်။
သာမန်လေယာဉ်ပျံများသည် အမြင့်ဆုံး ၁ဝ မိုင်ခွဲအထိသာ ပျံသန်း
နိုင်ခဲ့သေးသည်။ လွှာထပ်လေထုထဲသို့ လွှတ်ပေးသည့် မီးပုံးပျံ
များသည် အမြင့်ဆုံး ၁၃ မိုင်ခွဲအထိသာ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ လေ၏
အခြေအနေကို တိုင်းတာရန် ကရိယာများ၊ သို့မဟုတ် မြေပြင်ပေါ်ရှိ
မိုးလေဝသဆိုင်ရာ ပညာရှင်များအား လေ၏အခြေအနေကို ရေဒီယို
ဖြင့်အလိုအလျောက် သတင်းပေးနိုင်ရန် ကရိယာများတပ်ဆင်ထား
သော လူမပါသည့် မီးပုံးပျံများသည်လည်း အမြင့်ဆုံး မိုင် ၂ဝ 
အထိသာ ရောက်သေးသည်။ အမှန်မှာ မိုင်း ၂ဝ အမြင့်သည်။
လွှာထပ်လေထု၏ အောက်ဘက်ပိုင်းမျှသာ ဖြစ်ပေသေးသည်။
ထိုသို့ တိုက်ရိုက်တိုင်းတာနည်းများအပြင် အပူချိန်နှင့် ဖိအားကို
သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် မှန်းဆကြရသည်။ သွယ်ဝိုက်သောနည်း
များကို အသုံးပြုရာတွင် ပေါက်ကွဲမှုများမှာ အသံ၏ အသွားနှုန်းကို
တိုင်းတာယူခြင်း၊ ကြယ်ပျံများ ကျဆင်းလာရာတွင် တွေ့ဆုံရသော
ခုခံအားကို တိုင်းတာယူခြင်း၊ ရေဒီလှိုင်းများ ပြန်လည်ရိုက်ဟပ်ပုံကို
လေ့လာခြင်း စသည်များကိုသာ အသုံးပြုကြရသည်။ သို့သော်
လေ၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် အပူချိန်တွင်ကဲ့သို့ တစုံတရာထူးဆန်း
သည့် အချက်ကိုမပြပဲ မြင့်တက်လာသောအခါ တဖြည်းဖြည်း နည်း
သွားကြောင့် တွေ့ရသည်။
ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်နှင့် ဝေးကွာရာဖြစ်သော အလွန်မြင့်သည့် နေရာများ
တွင် လေထုဖိအား နည်းပါးကြောင်းကို အောက်ပါဇယားရှိ ဂဏာန်း
များကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်ပေသည်။
အမြင့်မိုင် ၅ ၁ဝ   ၁၅     ၂ဝ    ၂၅ 
ပင်လယ်မျက်နှာပြင်    
ဖိအား၏ရာခိုင်နှုန်း  ၁ဝ   ၁ဝ   ၃.၁ ဝ.၈၅   ဝ.၂၅ 


မိုင် ၆ဝ အမြင့်၌လေ၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ
သိပ်သည်းခြင်း၏ အပုံတသန်းတွင် တပုံမျှသာရှိသည်။ ရေဒီယိုလှိုင်း
များသည် ထိုနေရာမှ ပြန်လည်ရိုက်ဟပ်ပြီးလျှင် ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်
သွားကြသည်။ ကြယ်ပျံများခုခံအားနှင့် တွေ့ဆုံပြီးလျှင် လင်းလာကြ
ခြင်းနှင့် နေမှမြူမှုန်များစွန့်ထုတ်ပစ်ခြင်းကြောင့် အော်ရိုးရားခေါ်
မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းအလင်းရောင် ပေါ်ပေါက်လာခြင်းတို့မှာလည်း ထို
အရပ်ဒေသမှပင်ဖြစ်သည်။ လူတို့ပြုလုပ်ယူသည့် အရာဝတ္ထုများမှာ 
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လန်ဒန်မြို့ကို ပစ်ခတ်ရန် ဂျာမန်များ
အသုံးပြုခဲ့သည့် ဗွီ ၂ လက်နက်ဖြစ်၏။ ယခုအခါ ထိုလက်နက်မျိုး
ဖြင့်၎င်း၊ ဂြိုဟ်တုစသော အာကာသယာဉ်များဖြင့်၎င်း အထက်ဖက်
လေထုရှိ အခြေအနေကို သိပ္ပံပညာရှင်များက စုံစမ်းလျက်ရှိကြပေ
သည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}


{{ကမ္ဘာ့လေထု}}
[[Category:ကမ္ဘာ့လေထု]]
[[Category:လေထု]]</text>
      <sha1>3as77n2fuycd3jyxxlcj27cmip1gotk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16530</id>
    <revision>
      <id>1053607</id>
      <parentid>1053005</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:29:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053607</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4423" sha1="fegmqzmicx476diyiycxpcq045gsw16" xml:space="preserve">[[File:Atmosphere layers-my.svg|thumb|လေထုအလွှာများ]]
'''ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ'''သည် ကမ္ဘာ့လေထု အတွင်းတွင် အနိမ့်ဆုံး အလွှာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် လေထု၏ ထုထည် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်ပြီး လေထုအတွင်း ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းသော ရေငွေ့များ နှင့် အမှုန်အမွှားများ ပါဝင်သည်။

ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ၏ ပျမ်းမျှ အမြင့်မှာ လတ္တီကျု အလယ်ပိုင်းရှိသော ဒေသတို့တွင် ၁၁ မိုင် (၁၇ ကီလိုမီတာ) ခန့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မုတ်သုံရပ်ဝန်းတွင် ပို၍မြင့်ပြီး ၁၂မိုင် (၂၀ ကီလိုမီတာ) ခန့်မျှ ရှိကာ ဝင်ရိုးစွန်း ဒေသတွင် နိမ့်ပါးသည်။ ဝင်ရိုးစွန်ဒေသတွင် နွေရာသီတွင် ၄.၃မိုင် (၇ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိပြီး ဆောင်းရာသီတွင် မထင်ရှားပေ။ ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ၏ အနိမ့်ပိုင်း ကမ္ဘာ့ မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ထိစပ်နေသော အပိုင်းသည် လေထု၏ ရွေ့လျားမှုနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်နေပြီး ကမ္ဘာဂြိုဟ်၏ နယ်ခြား အလွှာဟု ခေါ်သည်။ ထိုနယ်ခြား အလွှာသည် မီတာ ရာဂဏန်းမှ ၁.၂ မိုင် (၂ ကီလိုမီတာခန့်) အထိ မြင့်ပြီး မြေကြီး ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် နေ့တစ်နေ့ ၏ အချိန်ကာလ အပေါ်တွင် မူတည်၍ ပြောင်းလဲတတ်သည်။ ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာနှင့် [[စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ]]တို့ ကြားရှိ ထရိုပိုပေါ့စ်ဟု ခေါ်သော နေရာသည် အပူချိန် ပြောင်းပြန် ပြောင်းလဲရာ နေရာဖြစ်သည်။

ထရိုပိုစဖီးယား ဆိုသော စကားလုံးသည် ဂရိစကား ထရိုပို (tropos) မှ ဆင်းသက်လာပြီး လှည့်ပတ်ခြင်း သို့ ရောနှောခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး လေစီးကြောင်းများ ရောနှောခြင်းသည် ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ၏ ပုံသဏ္ဌာန် နှင့် အနေအထားပေါ်တွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;DLA&quot;&gt;{{cite book |vauthors=Danielson W, Levin J, Abrams E |title=Meteorology |publisher=McGraw Hill|year=2003}}&lt;/ref&gt; နေ့စဉ် မိုးလေဝသနှင့် ဆက်စပ်နေသော အကြောင်းချင်းရာတို့သည် ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာတွင် ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |publisher=McGraw-Hill |title=Concise Encyclopedia of Science &amp; Technology |year=1984 |section=Troposphere |quote=It [the troposphere] contains about four-fifths of the mass of the whole atmosphere.}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist}}


{{ကမ္ဘာ့လေထု}}
[[Category:ကမ္ဘာ့လေထု]]
[[Category:လေထု]]
[[ကဏ္ဍ:လေထုဆိုင်ရာ သာမိုဒိုင်းနမစ်]]</text>
      <sha1>fegmqzmicx476diyiycxpcq045gsw16</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>16890</id>
    <revision>
      <id>1053590</id>
      <parentid>1051437</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:50:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အပြောင်းအလဲ</comment>
      <origin>1053590</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78224" sha1="nkjhfi8vongvgst91638rei1v6p4rv9" xml:space="preserve">ဤဆောင်းပါးသည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ၏ တာဝန်သက်တမ်းနှင့် ရာထူးအပြောင်းအလဲများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။

== ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ (၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ - လက်ရှိ) ==
{{Main|ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}

=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; border-collapse: collapse; text-align:center;&quot;
|+'''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)'''
|- style=&quot;background:#0047AB; color:white;&quot;
!စဉ်
!ဝန်ကြီးဌာန
!ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
!တာဝန်စတင်
!တာဝန်ပြီးဆုံး
!တာဝန်သက်တမ်း
!မှတ်ချက်
|-
|၁။
|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး
|[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂။
|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန
|[[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၃။
|[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၄။
|[[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၅။
|[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ၆။ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]|| ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|9|17}} ||
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၇။
|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၈။
|[[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၉။
|[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၁၀။
|[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၁၁။
|[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၁၂။
|[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|&lt;small&gt;ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်&lt;/small&gt;
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၁၃။
|[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၁၄။
|[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၁၅။
|[[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၁၆။
|[[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၁၇။
|[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၁၈။
|[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၁၉။
|[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၂၀။
|[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂၁။
|[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၂၂။
|[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂၃။
|စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|[[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၂၄။
|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂၅။
|[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၂၆။
|[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂၇။
|[[အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၂၈။
|[[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂၉။
|[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|-
|၂၀။
|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
|[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၃၁။
|[[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|
|}


=== ဒုတိယဝန်ကြီးများ ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%; border-collapse: collapse; text-align:center;&quot;
|+'''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)'''
|- style=&quot;background:#0047AB; color:white;&quot;
! style=&quot;width:5%&quot; |စဉ်
! style=&quot;width:25%&quot; |ဝန်ကြီးဌာန
! style=&quot;width:20%&quot; |အမည်
! style=&quot;width:15%&quot; |စတင်ရက်
! style=&quot;width:15%&quot; |ပြီးဆုံးရက်
! style=&quot;width:20%&quot; |တာဝန်သက်တမ်း
|-
|၁
| rowspan=&quot;2&quot; |နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး
|ဦးခင်လတ်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၂
|ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]]
|၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ပြောင်းလဲတာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86827 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|8|17}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၃
|[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးထင်ကျော်သူ
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၄
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးအောင်မြိုင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၅
|ဦးထွန်းလူ
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၆
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးမင်းဇေယျာလှိုင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၇
|ဦးသက်ဝင်းအောင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|-
|၈
|[[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၉
|[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၁၀
| rowspan=&quot;2&quot; |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၁၁
|[[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၁၄
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါ်သန်းသန်းလင်း
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၁၂
|ဦးဟန်ဝင်းအောင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|-
|၁၃
| rowspan=&quot;2&quot; |[[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၁၅
|ဦးသန့်စင်လွင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၁၆
|[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၁၇
|[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|စိုင်းထွန်းညို
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၁၈
|[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၁၉
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ ဇော်မြင့်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၂၀
|ဦးနေမျိုးလှိုင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂၁
|[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၂၂
|[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ အေးထွန်း
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂၃
|[[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၂၄
|[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးရဲတင့်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂၅
|[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦး[[လင်းအောင်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၂၆
| rowspan=&quot;3&quot; |[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၂၇
|ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|-
|၂၈
|ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၂၉
|[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးသိုက်စိုး
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၃၀
| rowspan=&quot;2&quot; |[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးခင်လတ်ကြီး
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၃၁
|ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၃၂
| rowspan=&quot;2&quot; |[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးအေးကျော်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၃၃
|ဦးကျော်နိုင်ဝင်း
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|-
|၃၄
| rowspan=&quot;2&quot; |စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|ဦးသွင်အောင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၃၅
|ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၃၆
| rowspan=&quot;3&quot; |[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]
|[[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| -
|ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆
|{{Age in years and days|2026|4|10|2026|8|17}}
|-
|၃၇
|ဦးရဲထွန်းဦး
|၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86828 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|8|17}}
|-
|၃၈
|[[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးမောင်မောင်သန်း
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၃၉
| rowspan=&quot;2&quot; |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၄၀
|ဦးဝင်းမြင့်ခိုင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|-
|၄၁
|[[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးညီညီ
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၄၂
|[[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးစစ်နိုင်
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၄၃
|[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၄၄
| rowspan=&quot;2&quot; |[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ သန်းစိုး
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
|၄၅
|ဒေါက်တာ'''သန့်ဇော်လွင်'''
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|-
|၄၆
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးအေးထွန်း
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၄၇
|ဦးဖြိုးဇော်စိုး
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|}


== ဦးညိုစောအစိုးရ (၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ - ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆) ==
{{Main|ဦးညိုစောအစိုးရ}}
နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ နှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ စာရင်း&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/73051|title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/73082|title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ }}&lt;/ref&gt; 
=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ===

{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|+
ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ 
! rowspan=&quot;2&quot; |'''စဉ်'''
! rowspan=&quot;2&quot; |'''ဝန်ကြီးဌာန'''
! rowspan=&quot;2&quot; |'''ဝန်ကြီး'''
! colspan=&quot;3&quot; |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း
!
|-
!စတင်ရက်
!ပြီးဆုံးရက်
!ရက်ပေါင်း
|-
|၁
|နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး
|[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]
| rowspan=&quot;11&quot; |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
| rowspan=&quot;10&quot; |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| rowspan=&quot;10&quot; |{{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|
|-
|၂
|အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန
|[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]
|-
|၃
|[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၁)
|[[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]]
|-
|၄
|[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၂)
|[[ကိုကိုလှိုင်|ဦးကိုကိုလှိုင်]]
|-
|၅
|[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၃)
|[[မောင်မောင်တင့်|ဦးမောင်မောင်တင့်]]
|-
|၆
|[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၄)
|[[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]]
|-
|၇
|[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]]
|-
|၈
|[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မောင်မောင်အေး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး]]
|-
|၉
|[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]]
|-
|၁၀
|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
|[[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|ဦးသန်းဆွေ]]
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |၁၁
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ထွန်းထွန်းနောင်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင်]]
|၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆
|{{age in years and days|2025|7|31|2026|1|27}}
|-
|[[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]]
|၂၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆
|၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|{{age in years and days|2026|1|27|2026|4|10}}
|-
|၁၂
|[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ရာပြည့်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်]]
| rowspan=&quot;23&quot; |၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
| rowspan=&quot;23&quot; |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| rowspan=&quot;23&quot; |{{age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၁၃
|[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ရာပြည့်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်]]
|-
|၁၄
|[[ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့်နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ ဝါဝါမောင်
|-
|၁၅
|[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]]
|-
|၁၆
|[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မောင်မောင်အုန်း|ဦးမောင်မောင်အုန်း]]
|-
|၁၇
|[[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]
|[[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]]
|-
|၁၈
|[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]]
|-
|၁၉
|[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးလှမိုး
|-
|၂၀
|[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]]
|-
|၂၁
|[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးဉာဏ်ထွန်း
|-
|၂၂
|[[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]]
|-
|၂၃
|[[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]]
|-
|၂၄
|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]]
|-
|၂၅
|[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]
|[[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]]
|-
|၂၆
|[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ချစ်ဆွေ (သံအမတ်ကြီး)|ဦးချစ်ဆွေ]]
|-
|၂၇
|[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]]
|-
|၂၈
|[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]]
|-
|၂၉
|[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]]
|-
|၃၀
|[[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[Jeng Phang နော်တောင်]]
|-
|၃၁
|[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[Jeng Phang နော်တောင်]]
|-
|၃၂
|[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]]
|-
|၃၃
|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာ စိုးဝင်း]]
|-
|၃၄
|[[ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်ရုံး]]
|[[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]]
|}

=== ဒုတိယဝန်ကြီးများ ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
|+
ဒုတိယဝန်ကြီးများ
! rowspan=&quot;2&quot; |'''စဉ်'''
! rowspan=&quot;2&quot; |'''ဝန်ကြီးဌာန'''
! rowspan=&quot;2&quot; |'''ဒုတိယဝန်ကြီး'''
! colspan=&quot;3&quot; |တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း
! rowspan=&quot;2&quot; |ဝန်ကြီး
|-
!စတင်ရက်
!ပြီးဆုံးရက်
!ရက်ပေါင်း
|-
|၁။
|[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]]
|ဦးခင်လတ်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
| rowspan=&quot;8&quot; |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|{{age in days|2025|7|31|2026|4|10}}
|မရှိ။
|-
|၂။
|[[အမျိုးသားစီမံကိန်းဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦး[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ကျော်ထင်]]
|၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|8|6|2026|4|10}}
|ညိုစော
|-
|၃။
|[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] (၃)
|[[ထင်ကျော်သူ|ဦးထင်ကျော်သူ]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{age in days|2025|7|31|2026|4|10}}
|[[မောင်မောင်တင့်|ဦးမောင်မောင်တင့်]]
|-
|၄။
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးအောင်ကျော်ထွန်း
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
| rowspan=&quot;၃&quot; |[[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]]
|-
|၅။
|ဦးအောင်မြိုင်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၆။
|ဦးသက်ဝင်းအောင်
|၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆
|{{Age in years and days|2026|1|23|2026|4|10}}
|-
|၇။
|rowspan=&quot;2&quot; |[[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ် ကိုလေး]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|rowspan=&quot;2&quot; |ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး
|-
|၈။
|ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့်
|၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|11|6|2026|4|10}}
|-
|၉။
|rowspan=&quot;2&quot; |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[အောင်ကျော်ကျော်|ဗိုလ်ချုပ် အောင်ကျော်ကျော်]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|1|23}}
|rowspan=&quot;2&quot; |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင်
|-
|၁၀။
|ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ
|၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆
| rowspan=&quot;19&quot; |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|{{Age in years and days|2026|1|23|2026|4|10}}
|-
|၁၁။
| rowspan=&quot;2&quot; |[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးနိုင်မင်းကျော်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|rowspan=&quot;2&quot; |ဦးသန်းဆွေ
|-
|၁၂။
|[[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၁၃။
|rowspan=&quot;2&quot; |[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါ်သန်းသန်းလင်း
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|rowspan=&quot;2&quot; |ဒေါက်တာ ကံဇော်
|-
|၁၄။
|ဦးဟန်ဝင်းအောင်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၁၅။
|[[ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့်နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးသန့်စင်လွင်
|၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|11|6|2026|4|10}}
|ဒေါက်တာ ဝါဝါမောင်
|-
|၁၆။
|[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] နှင့် 
|ဗိုလ်ချုပ် ဖြိုးသန့်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်
|-
|၁၇။
|[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးဇော်အေးမောင်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်
|-
|၁၈။
|[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဒေါက်တာ သီတာဦး
|-
|၁၉။
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးရဲတင့်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|rowspan=&quot;2&quot; |ဦးမောင်မောင်အုန်း
|-
|၂၀။
|[[ဇော်မင်းထွန်း|ဗိုလ်ချုပ် ဇော်မင်းထွန်း]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၂၁။
| rowspan=&quot;2&quot; |[[သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးအေးထွန်း
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|rowspan=&quot;2&quot; |ဦးတင်ဦးလွင်
|-
|၂၂။
|ဒေါ်နုမြဇံ
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၂၃။
| rowspan=&quot;3&quot; |[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ အောင်ကြီး
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|rowspan=&quot;3&quot; |ဦးမင်းနောင်
|-
|၂၄။
|ဦးတင်ထွဋ်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၂၅။
|ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၂၆။
|[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးသိုက်စိုး
|၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|11|6|2026|4|10}}
|ဦးလှမိုး
|-
|၂၇။
|[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးမင်းသူ
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဦးခင်မောင်ရီ
|-
|၂၈။
|[[လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးအေးကျော်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဦးဉာဏ်ထွန်း
|-
|၂၉။
|rowspan=&quot;2&quot; |[[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးသန့်စင်&lt;br/&gt;{{small|(ရပ်စဲခံရ)}} &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/77440|title=တာဝန်မှ ရပ်စဲခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2025|11|25}}
|rowspan=&quot;2&quot; |ဦးကိုကိုလွင်
|-
|၃၀။
| ဦးကျော်နိုင်ဝင်း
| ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅
| rowspan=&quot;15&quot; |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
|{{Age in years and days|2025|12|10|2026|4|10}}
|-
|၃၁။
|စက်မှုဝန်ကြီးဌာန
|ဦးသွင်အောင်
|၂၃ ဇန်နဝါရီ  ၂၀၂၆
|{{Age in years and days|2026|1|23|2026|4|10}}
|ဒေါက်တာချာလီသန်း
|-
|၃၂။
|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးဌေးလှိုင်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဦးမြင့်ကြိုင်
|-
|၃၃။
|[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးဝင်းရှိန်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး
|-
|၃၄။
| rowspan=&quot;2&quot; |[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|rowspan=&quot;2&quot; |ဦးချစ်ဆွေ
|-
|၃၅။
|[[ကျော်ရွှေထွန်း|ဦးကျော်ရွှေထွန်း]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၃၆။
|[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်
|-
|၃၇။
|[[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ အေးထွန်း
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဒေါက်တာသက်ခိုင်ဝင်း
|-
|၃၈။
| rowspan=&quot;2&quot; |[[အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားနှင့်လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]
|[[ဇင်မင်းထက်|ဦးဇင်မင်းထက်]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|rowspan=&quot;2&quot; |Jeng Phang နော်တောင်
|-
|၃၉။
|ဦးထိန်လင်း
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|-
|၄၀။
|[[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဦးဖြိုးဇော်စိုး
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|Jeng Phang နော်တောင်
|-
|၄၁။
|[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|[[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဦးမျိုးသန့်
|-
|၄၂။
|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ သန်းစိုး
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|ဒေါက်တာ စိုးဝင်း
|-
|၄၃။
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]
|ဒေါက်တာ ဇော်မြင့်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|rowspan=&quot;2&quot; |ဒေါက်တာ ချောချောစိန်
|-
|၄၄။
|ဦးနေမျိုးလှိုင်
|၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅
|{{Age in years and days|2025|7|31|2026|4|10}}
|}


== မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ (​၁ ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ - ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) ==
{{Main|အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)}}
နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဦးဆောင်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ စာရင်း

=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ===
{{တမ်းပလိတ်:တပ်မတော်အစိုးရ(၂၀၂၁)}}

== ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ (မတ် ၂၀၁၈–ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁) ==
{{Main|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ}}

{{တမ်းပလိတ်:ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ}}

== ဦးထင်ကျော်အစိုးရ (၂၀၁၆-၂၀၁၈) ==
{{Main|ဦးထင်ကျော်အစိုးရ}}
'''ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးစာရင်း''' 
&lt;ref &gt;{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးစာရင်း|url=http://www.president-office.gov.mm/zg/?q=cabinet/ministry-list/id-11030|accessdate=၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀  ရက်|archivedate=18 September 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170918172821/http://www.president-office.gov.mm/zg/?q=cabinet%2Fministry-list%2Fid-11030}}&lt;/ref&gt;
{{တမ်းပလိတ်:ဦးထင်ကျော်အစိုးရ}}

== ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ (၂၀၁၁ - ၂၀၁၆) ==
{{Main|ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ}}
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သိန်းစိန်]] ဦးဆောင်အစိုးရတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီးများ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်။ 

=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! ဝန်ကြီးဌာနများ !! ဝန်ကြီး 
! colspan=&quot;3&quot; |တာဝန်သက်တမ်း!! ဒုတိယဝန်ကြီး !! ဒု ဝန်ကြီး ၂ !! ဒု ဝန်ကြီး ၃ 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
|ဗိုလ်ချုပ် 
[[လှမင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှမင်း]]
|၃၀ မတ် ၂၀၁၁ 
|၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂
|{{Age in years and days|2011|3|30|2012|9|7}}
|
* ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ညွန့်
* ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်သော်
|
|
|-
| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဝေလွင် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဝေလွင်]]
|၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ 
|၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
| ||ဗိုလ်မှူးချုပ်[[အောင်သော်]] || ဗိုလ်ချုပ်မြင့်နွယ် || -မရှိ 
|-
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး)|စိန်ဝင်း]]
|၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ 
|၃၀ မတ် ၂၀၁၆
|
|
|
|
|-
| [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ||ဒေါက်တာသန်းအောင်
| 
| 
| || ဒေါက်တာသိန်းသိန်းဌေး ||ဒေါက်တာဝင်းမြင့် ||-မရှိ  
|-
| [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဝင်းမြင့် 
| 
| 
| || ဒေါက်တာပွင့်ဆန်း|| -မရှိ|| -မရှိ 
|-
| [[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဇေယျာအောင် 
| 
| 
| || ဦးအောင်ထူး ||  ဦးမြင့်ဇော် || -မရှိ 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]
''&lt;small&gt;(ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန (၂၀၁၁-၂၀၁၂)&lt;/small&gt;''
|ဦးသိန်းထွန်း
|၃၀ မတ် ၂၀၁၁
|၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃
|
|ဦးတင့်လွင်
|
|
|-
|ဦးမြတ်ဟိန်း
|၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃
|၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
|
|
|
|
|-
| ဦးဇေယျာအောင်
| ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
|၃၀ မတ် ၂၀၁၆
| || ဦးဝင်းသန်း|| ဦးသောင်းတင် || -မရှိ
|-
| [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးကျော်လွင်
|
| 
| || ဦးစိုးတင့်||ဒေါက်တာဝင်းမြင့် || -မရှိ 
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် [[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သိန်းဌေး]]
|၃၀ မတ် ၂၀၁၁
|၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃
| || ဗိုလ်ချုပ်ဇော်ဝင်း|| ဗိုလ်ချုပ်သန်းထွဋ် || -မရှိ 
|-
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သက်နိုင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သက်နိုင်ဝင်း]]
|၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃
|
|
|
|
|
|-
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ကျော်ဆွေ]]
|
|
|
|
|
|
|-
|[[မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]] 
&lt;small&gt;(၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ တွင် ဝန်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းခဲ့။)&lt;/small&gt;
|ဗိုလ်ချုပ် [[သိန်းဌေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|သိန်းဌေး]]
|၃၀ မတ် ၂၀၁၁ – ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂
|
|
|
|
|
|-
|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦး[[ဝဏ္ဏမောင်လွင်]]
|၃၀ မတ် ၂၀၁၁  
|၃၀ မတ် ၂၀၁၆
| || ဦးသန့်ကျော် || ဦး[[တင်ဦးလွင်]]|| -မရှိ 
|-
|[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာခင်စန်းရီ
|
| 
| || ဦးသန့်ရှင်း || ဒေါက်တာဇော်မင်းအောင် || -မရှိ 
|-
|[[ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင်
|
| 
| || ဦးဟန်စိန်|| ဦးဇင်ယော် || -မရှိ 
|-
|[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကို 
|
| 
| || ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇံမြင့်  || ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ကျော်ထွန်း|| -မရှိ
|-
|[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးရဲထွဋ် 
|
| 
| || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ 
|-
|[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဝင်းရှိန် 
|
| 
| ||ဒေါက်တာမောင်မောင်သိမ်း  || ဒေါက်တာလင်းအောင် || -မရှိ 
|-
|[[မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအုန်းမြင့်
|
| 
| || ဦးခင်မောင်အေး|| ဒေါက်တာအောင်မြတ်ဦး|| ဦးတင်ငွေ 
|-
|[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးမြင့်ကြူ 
|
| 
| || ဒေါ်စန္ဒာခင် || ဦးသန်းဆွေ || -မရှိ 
|-
|[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင်
|
| 
| || ဦးချန်မောင်|| ဦးမြင့်သိန်း|| -မရှိ 
|-
|[[လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမြင့်လှိုင်
|
| 
| || ဦးအုန်းသန်း|| ဦးခင်ဇော် || -မရှိ 
|-
|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာမြတ်မြတ်အုံးခင် 
|
| 
| || ဦးဘုန်းဆွေ || ဒေါ်စုစုလှိုင်|| -မရှိ 
|-
|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကို
|
| 
| || ဦးဝင်းမြင့် || -မရှိ|| -မရှိ 
|-
| [[သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန]]||  ဦးကျော်ဆန်း
|
| 
| || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ
|-
| rowspan=&quot;3&quot; |[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
|သူရ ဦး[[မြင့်မောင်|မြင့်မောင်]]
|၃၀ မတ် ၂၀၁၁
|၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃
|
|
|
|
|-
|ဦး[[ဆန်းဆင့်၊ ဦး|ဆန်းဆင့်]]
|၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃
|၁၉ ဇွန် ၂၀၁၄
|
|
|
|
|-
| ဦး[[စိုးဝင်း (ဝန်ကြီး)|စိုးဝင်း]]
| ၂၅ ဇွန် ၂၀၁၄
|၃၀ မတ် ၂၀၁၆
| || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ
|-
| [[ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဝင်းထွန်း 
|
| 
| ||  ဦးအေးမြင့်မောင် || ဒေါက်တာသက်သက်ဇင် || -မရှိ 
|-
| [[သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန]]||ဒေါက်တာမြင့်အောင် 
|
| 
| ||  ဦးသန်းထွန်းအောင် || -မရှိ|| -မရှိ
|-
| [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာကိုကိုဦး 
|
| 
| || ဦးဘရွှေ || ဒေါက်တာအောင်ကျော်မြတ် || -မရှိ 
|-
| [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဌေးအောင် 
|
| 
| || ဒေါက်တာတင်ရွှေ || ဒေါက်တာ စိုင်းကျော်အုန်း || -မရှိ
|-
| [[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာကံဇော် 
|
| 
| ||ဒေါ်လဲ့လဲ့သိန်း
|| -မရှိ 
|| -မရှိ 
|-
| [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]||  ဦးမောင်မြင့် 
|
| 
| || ဦးသိန်းအောင်|| ဦးမျိုးအောင်|| -မရှိ
|-
| [[အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးခင်မောင်စိုး&lt;ref name=&quot;နသရ အမမ ၃၃ / ၂၀၁၂&quot;&gt;{{cite web|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးခြင်း|url=http://www.president-office.gov.mm/briefing-room/news/2012/09/07/id-1317|accessdate=8 Sept 2012}}{{Dead link|date=August 2021 }}&lt;/ref&gt;
|
| 
| || ဦးအောင်သန်းဦး|| -မရှိ 
|| -မရှိ 
|-
| [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးမြင့် 
|
| 
| || ဦးထင်အောင် || -မရှိ|| -မရှိ 
|-
| [[အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးတင့်ဆန်း
|
| 
| || ဦးသောင်းထိုက် || ဦးဇော်ဝင်း  || -မရှိ 
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၁ ) || ဦးသိန်းညွန့် 
|
| 
| || ဦးကျော်ကျော်ဝင်း
|| -မရှိ || -မရှိ
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၂ ) || ဦးစိုးမောင် 
|
| 
| || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၃ ) || ဦးစိုးသိန်း 
|
| 
| || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၄ ) || ဦးအောင်မင်း 
|
| 
| ||ဦးအောင်သိန်း
|| -မရှိ|| -မရှိ
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၅ ) ||  ဦးလှထွန်း 
|
| 
| ||ဒေါက်တာစန်းလွင်
|| -မရှိ|| -မရှိ
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၆ ) || -မရှိ
|
| 
| || -မရှိ|| -မရှိ|| -မရှိ
|}

&lt;ref&gt;The Voice Weekly Journal Vol-8-No-35&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web |title=၂၈-၈-၂၀၁၂ ထုတ် ကြေးမုံသတင်းစာ |url=http://myanmar.com/newspaper/kyaymon/Aug28.pdf |accessdate=1 September 2012 |archivedate=28 August 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110828201908/http://www.myanmar.com/newspaper/kyaymon/Aug28.pdf }}&lt;/ref&gt;
&lt;ref&gt;{{cite web|title=ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများစာရင်း|url=http://weeklyeleven.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=15320:2012-09-05-07-26-24&amp;catid=42:2009-11-10-07-36-59&amp;Itemid=112|accessdate=7 September 2012|archivedate=7 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120907082517/http://www.weeklyeleven.com/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=15320:2012-09-05-07-26-24&amp;catid=42:2009-11-10-07-36-59&amp;Itemid=112}}&lt;/ref&gt;

=== ဒုတိယဝန်ကြီးများ ===
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed&quot;
|-
! ဝန်ကြီးဌာနများ !! ဒုတိယဝန်ကြီး 
! colspan=&quot;2&quot; |တာဝန်သက်တမ်း!! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
|ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ညွန့်
|၃၀ မတ် ၂၀၁၆ 
|
| rowspan=&quot;2&quot; |ဗိုလ်ချုပ် လှမင်း
|-
| ဗိုလ်မှူးကြီး [[အောင်သော်]]
|၃၀ မတ် ၂၀၁၆ 
|၂၀၁၄
|-
| [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ||
| 
| ||ဒေါက်တာသန်းအောင်  
|-
| [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးဝင်းမြင့် 
|-
| [[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးဇေယျာအောင် 
|-
| [[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]
(ယခင် ''ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန'' )
| ဦးတင့်လွင်
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၁
|၃၀ မတ် ၂၀၁၆||
* ဦးသိန်းထွန်း
* ဦးမြတ်ဟိန်း
* ဦးဇေယျာအောင်
|-
| [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးကျော်လွင် 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း
| ၃၀ မတ် ၂၀၁၆
| || ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဌေး 
|-
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်ဆွေ
|
|
|
|-
|[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦး[[ဝဏ္ဏမောင်လွင်]]
|-
|[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဒေါက်တာခင်စန်းရီ 
|-
|[[ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင် 
|-
|[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကို
|-
|[[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးရဲထွဋ် 
|-
|[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးဝင်းရှိန် 
|-
|[[မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးအုန်းမြင့် 
|-
|[[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးအေးမြင့်ကြူ 
|-
|[[ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးဉာဏ်ထွန်းအောင် 
|-
|[[လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးမြင့်လှိုင် 
|-
|[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဒေါက်တာမြတ်မြတ်အုံးခင် 
|-
|[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကိုကို 
|-
| [[သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးကျော်ဆန်း
|-
| [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးစိုးဝင်း
|-
| [[ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးဝင်းထွန်း 
|-
| [[သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဒေါက်တာမြင့်အောင်
|-
| [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဒေါက်တာကိုကိုဦး 
|-
| [[ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးဌေးအောင်
|-
| [[အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]||
|
|
|| ဒေါက်တာကံဇော် 
|-
| [[စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးမောင်မြင့်
|-
| [[အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန]]||
|
|
|| ဦးခင်မောင်စိုး&lt;ref name=&quot;နသရ အမမ ၃၃ / ၂၀၁၂&quot; /&gt; 
|-
| [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးအေးမြင့် 
|-
| [[အားကစား ဝန်ကြီးဌာန]]||
| 
| || ဦးတင့်ဆန်း 
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၁ ) ||
| 
| || ဦးသိန်းညွန့်
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၂ ) ||
| 
| || ဦးစိုးမောင်
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၃ ) ||
| 
| || ဦးစိုးသိန်း
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၄ ) ||
| 
| || ဦးအောင်မင်း
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၅ ) ||
| 
| || ဦးလှထွန်း
|-
| [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန]] ( ၆ ) ||
| 
| || -မရှိ
|}


== ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် ==

* [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==

*

==ကိုးကား==
{{Reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အကြီးအကဲများ}}{{မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]]</text>
      <sha1>nkjhfi8vongvgst91638rei1v6p4rv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17103</id>
    <revision>
      <id>1053685</id>
      <parentid>679779</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:35:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>infobox++</comment>
      <origin>1053685</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5294" sha1="hu8kpx0etykja1sr6l6il6npll6jgpt" xml:space="preserve">{{Infobox building
| name                    = The Pentagon
| alternate_names         = 
| image                   = The Pentagon, Headquarters of the US Department of Defense (cropped2).jpg
| image_alt               = 
| image_size              = 
| caption                 = A view of the Pentagon from above the [[:en:Potomac River]] in 2018
| altitude                = 
| building_type           = 
| architectural_style     = [[:en:Neoclassical architecture|Classical Revival]], [[:en:Modern architecture|Modern]], and [[:en:Stripped Classicism]]
| structural_system       = 
| cost                    = $83 million (equivalent to ${{formatprice|{{Inflation|US-GDP|83000000|1941}}}} in {{Inflation-year|US-GDP}}){{inflation-fn|US-GDP}}
| ren_cost                = 
| client                  = 
| owner                   = [[:en:United States Department of Defense|ကာကွယ်ရေးဌာန]]
| current_tenants         = 
| landlord                = 
| location                = Richmond Hwy./[[:en:Virginia State Route 110|SR&amp;nbsp;110]] at [[:en:Interstate 395 (Virginia–District of Columbia)|I-395]], [[:en:Arlington County, Virginia]], U.S.
| address                 = 
| location_town           = 
| location_country        = 
| coordinates             = {{coord|38|52|15|N|77|03|18|W|type:landmark_region:US-VA|display=inline,title}}
| mapframe                = no
| groundbreaking_date     = 
| construction_start_date = {{start date|1941|9|11|df=y}}
| completion_date         = {{start date|1943|1|15|df=y}}
| opened_date             = 
| inauguration_date       = 
| renovation_date         = 
| demolished_date         = 
| destruction_date        = 
| architectural           = 
| tip                     = 
| antenna_spire           = 
| roof                    = {{cvt|77|ft}}&lt;ref name=&quot;tours&quot;&gt;{{cite web |title=Facts: Navigating The Pentagon |url=https://pentagontours.osd.mil/Tours/ |work=pentagontours.osd.mil |access-date=10 January 2018 |archive-date=11 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165041/https://pentagontours.osd.mil/Tours/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
| top_floor               = 
| observatory             = 
| floor_count             = 7 (2 underground)
| floor_area              = {{cvt|6636360|sqft|lk=in|sigfig=2}}
| seating_type            = 
| seating_capacity        = 
| elevator_count          = 
| architect               = George Bergstrom&lt;br&gt;David J. Witmer
| architecture_firm       = 
| structural_engineer     = 
| services_engineer       = 
| civil_engineer          = 
| other_designers         = 
| quantity_surveyor       = 
| main_contractor         = John McShain, Inc.
| awards                  = 
| designations            = 
| ren_architect           = 
| ren_firm                = 
| ren_str_engineer        = 
| ren_serv_engineer       = 
| ren_civ_engineer        = 
| ren_oth_designers       = 
| ren_qty_surveyor        = 
| ren_awards              = 
| parking                 = {{cvt|67|acre}}
| url                     = 
| embedded                = {{Infobox NRHP
|name                     = Pentagon Office Building Complex
|embed                    = yes
|nrhp_type                = 
|designated_other1        = Virginia Landmarks Register
|designated_other1_date   = 18 April 1989&lt;ref name=&quot;VLR list&quot;&gt;{{cite web |title=Virginia Landmarks Register |url=http://www.dhr.virginia.gov/registers/register_counties_cities.htm |url-status=dead |publisher=Virginia Department of Historic Resources |access-date=May 12, 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130921053819/http://www.dhr.virginia.gov/registers/register_counties_cities.htm |archive-date=September 21, 2013}}&lt;/ref&gt;
|designated_other1_number = [https://www.dhr.virginia.gov/historic-registers/000-0072/ 000-0072]
|designated_other1_num_position = bottom
|image                    = 
|caption                  = 
|mapframe                 = yes
|mapframe-stroke-width    = 3
|mapframe-point           = on
|mapframe-zoom            = 9
|built                    = 
|added                    = 27 July 1988
|area                     = 
|ref_num                  = 89000932&lt;ref&gt;{{cite web|title=Pentagon Office Building Complex|publisher=[[United States Department of the Interior]] - [[National Park Service]]|url=https://npgallery.nps.gov/AssetDetail/NRIS/89000932|date=July 27, 1989}}&lt;/ref&gt;
}}
}}
'''ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်''' (The Pentagon) သည် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]] ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ဗဟိုဌာနချုပ်ဖြစ်ပြီး [[ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်]]တွင် တည်ရှိသည်။ အဆောက်အအုံ၏ ပဉ္စဂံပုံကိုအစွဲပြုကာ ပင်တဂွန် ဟုအမည်တွင်သည်။ အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို ညွှန်းဆိုရာတွင် ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်ဟုလည်း အသုံးများကြသည်။
== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[Category:ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်]]
{{Stub}}</text>
      <sha1>hu8kpx0etykja1sr6l6il6npll6jgpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:ရာသီဥတု</title>
    <ns>10</ns>
    <id>17359</id>
    <revision>
      <id>1053663</id>
      <parentid>1052855</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:44:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3659" sha1="26iwdoa4j5cvr3q49bs5z7aa0etrw4e" xml:space="preserve">{| class=&quot;toccolours&quot; cellpadding=&quot;1&quot; cellspacing=&quot;0&quot; style=&quot;float:right; clear: right; margin:0 0 0.5em 0.5em; background:white; border:1px solid blue; text-align:center; font-size:90%;&quot;
|height=&quot;30&quot; style=&quot;background:#fff3d4; padding:0.2em; border solid thin #0000CC; margin-bottom:0.5em; line-height:1.5em; text-align:center;&quot;| &lt;small&gt;[[သဘာဝ|သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်]]ကဏ္ဍမှ အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့်&lt;/small&gt;&lt;br/&gt;&lt;br/&gt;&lt;span style=&quot;font-size:190%;&quot;&gt;[[ရာသီဥတု]]&lt;/span&gt;&lt;br/&gt;&lt;/tr&gt;
|[[File:Global tropical cyclone tracks-edit2.jpg|200px]]
|style=&quot;line-height:0.6em;&quot;| &amp;nbsp;
|-
!style=&quot;background:#94d19b; color:#f7y27w; font-size:105%;&quot;| [[ဥတုလေးပါး ပြက္ခဒိန်]]&lt;/tr&gt;
|[[နွေဦး]]{{·}} [[နွေရာသီ|နွေဥတု]]&lt;br/&gt;
[[ဆောင်းဦး]]{{·}} [[ဆောင်းရာသီ|ဆောင်းဥတု]]
|-
|style=&quot;padding-bottom:0.6em;&quot;|
&lt;div style=&quot;background:#b0d0d9; color:#ffffff;&quot;&gt;'''[[အပူပိုင်းဒေသ| အပူပိုင်းဒေသ ဥတုများ]]'''&lt;/div&gt;
[[ခြောက်သွေ့ ရာသီ]]{{·}} [[စိုစွတ် ရာသီ]]
|-
!style=&quot;background:#94d19b; color:#ffffff; font-size:105%;&quot;| [[မုန်တိုင်း]]များ&lt;/tr&gt;
|style=&quot;padding-bottom:0.6em;&quot;|
[[လေမုန်တိုင်း|ထစ်ချုန်း လေနီကြမ်း]]{{·}} [[Supercell]]&lt;br/&gt;
[[စိုက်ဆင်းလေပြင်း]]{{·}} [[မိုးကြိုးပစ်ခြင်း]]&lt;br/&gt;
[[လေဆင်နှာမောင်း]]{{·}} [[ရေဆင်နှာမောင်း]]&lt;br/&gt;
[[ဟာရီကိန်း|ဒေသတွင်း ဆိုင်ကလုန်း(ဟာရီကိန်း)]]&lt;br/&gt;
[[ဒေသပြင်ပ ဆိုင်ကလုန်း]]&lt;br/&gt;
[[ဆောင်းရာသီ မုန်တိုင်း]]{{·}} [[နှင်းမုန်တိုင်း]]{{·}}[[ရေခဲမုန်တိုင်း]]&lt;br/&gt;
[[သဲမုန်တိုင်း]]{{·}}%;&quot;| [[Precipitation (meteorology)|မိုးရွာ၊ ဆီးနှင်းကျခြင်း]]&lt;/tr&gt;
|style=&quot;padding-bottom:0.6em;&quot;|
[[မိုးဖွဲရွာခြင်း]]{{·}} [[မိုးရွာခြင်း]] {{·}} [[နှင်းကျခြင်း]]{{·}} [[နှင်းသီးကြွေခြင်း]]&lt;br/&gt;
[[မိုးရွာရေခဲခြင်း]]{{·}} [[ရေခဲစေ့ ရွာခြင်း]]{{·}} [[မိုးသီးကြွေခြင်း]]&lt;br/&gt;
|-
!style=&quot;background:#94d19b; color:#ffffff; font-size:105%;&quot;| [[မိုးလေဝသနှင့် ပက်သက်သည့်အကြောင်းအရာခေါင်းစဉ်များ|ခေါင်းစဉ်များ]]&lt;/tr&gt;
|style=&quot;padding-bottom:0.6em;&quot;|
[[မိုးလေဝသ၊ ရာသီဥတုလေ့လာခြင်းအတတ်]]{{·}} [[ရာသီဥတု]]&lt;br/&gt;
[[မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းချက်]]&lt;br/&gt;
[[အပူလှိုင်း]]{{·}} [[လေထုညစ်ညမ်းမှု]]
|-
|style=&quot;background:#e7b93a; text-align:center;&quot;| '''[[Portal:ရာသီ|ရာသီ ပေါ်တယ်လ်]]'''
|-
|style=&quot;text-align:center;&quot;| {{navbar|ရာသီဥတု|mini=1|nodiv=1}}
|-
|}&lt;noinclude&gt;
Paste this in related Article.. &lt;pre&gt;{{ရာသီဥတု}}&lt;/pre&gt;
[[Category:ရာသီဥတု တမ်းပလိတ်များ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>26iwdoa4j5cvr3q49bs5z7aa0etrw4e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုတ်သုန်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17956</id>
    <revision>
      <id>1053627</id>
      <parentid>1029868</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053627</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7305" sha1="3jz0swcu7jtmg9u7r33w2vlbkc3t4cs" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}

ရာသီအလိုက် အချိန်မှန်ကန်စွာ ပြောင်းလဲတိုက်ခတ်နေသော [[လေ]] များကို '''မုတ်သုံ'''(မွန်ဆွန်း - monsoon) သို့မဟုတ် ရာသီလေ ဟုခေါ်သည်။ မုတ်သုံလေ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းအကြောင်းမှာ မတ်လမှ စက်တင်ဘာလအထိ [[နေ]] ၏ တိုက်ရိုက်အပူရှိန်သည် [[အီကွေတာ]] မြောက်ဖက်၌ တည့်မတ်စွာ ကျရောက်၏။ ထိုလများ၌ [[အာရှ|အာရှတိုက်]] အလယ်ပိုင်းရှိ ကျယ်ပြန့်သော ကုန်းမြေများသည် အလွန်ပူပြင်း၍ တောင်ဖက် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]] နှင့် အရှေ့ဖက် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့သည် များစွာအေး၏။ ထိုအခါ အိန္ဒိယအလယ်ပိုင်းရှိ လေတို့သည် ပူသဖြင့် အထက် [[ကောင်းကင်]] သို့ အမြောက်အမြား လွင့်တက်ကြ၏။ ထိုလွင့်တက်သွားသော နေရာသို့ တောင်ဖက်အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ လေအေးများသည် အာရှတိုက် အတွင်းဖက်သို့ အဟုန်ပြင်းစွာဖြင့် တိုက်ခတ် ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလေတို့သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့တွင် အနောက်တောင်ဖက်မှ တိုက်ခတ်လာသောကြောင့် အနောက်တောင်ရာသီလေ ဟုလည်းခေါ်သည်။

မုတ်သုံလေ တိုက်ခတ်သောအခါ လေထဲတွင် ရေခိုးရေငွေ့များ ပါလာ၏။ ထိုလေသည် ကုန်းမြေသို့ ရောက်သောအခါ တောင်တန်းများနှင့် တွေ့ဆုံကာ အထက်ကောင်းကင်သို့ ထိုးထက်သွားကြရာ လေ၌ ပါသော ရေခိုး ရေငွေ့များတို့သည် အထက်ကောင်းကင်၏ အအေးဓာတ်ကြောင့် အရည်ဖွဲ့ပြီးလျှင် မိုးအဖြစ် သည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေသည်။ ထိုကြောင့် ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် တောင်တန်းဒေသများတွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနောက်တောင် မုတ်သုံလေသည် နှစ်စဉ် [[မေ|မေလ]] မှ [[အောက်တိုဘာ|အောက်တိုဘာလ]] အထိ တိုက်ခတ်ရာ၊ ထိုအချိန်တွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းသဖြင့် မိုးဥတု ဟု ခေါ်ကြသည်။ တစ်ဖန် စက်တင်ဘာလမှ မတ်လအထိ နေ၏ တိုက်ရိုက် အပူရှိန်သည် [[အီကွေတာ]] တောင်ဖက်၌ တည့်မတ်စွာ ကျရောက်၏။ ထိုအခါ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ပေါ်ရှိ လေပူတို့သည် အေး၍ ကောင်းကင်သို့လွင့်တက်ကြ၏။ ထို လေပူနေရာသို့ အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းမှ လေအေးတို့သည် တိုက်ခတ်ဝင်လာကြသည်။ ထိုမုတ်သုံလေသည် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အရှေ့မြောက်ဖက်မှ တိုက်ခတ်သောကြောင့် အရှေ့မြောက်နိုင်ငံတွင် မိုးမရွာချေ။ ရာသီဥတုမှာ အေးသောကြောင့် ဆောင်းဥတုဟု ခေါ်သည်။

အရှေ့မြောက် မုတ်သုံလေသည် အနောက်တောင် မုတ်သုံလေလောက် အဟုန်မပြင်းထန်ချေ။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကြီးသည် နေပူရှိန်ကြောင့် ပူသည်ဟုဆိုရသော်လည်း အီကွေတာ မြောက်ဖက်၌ အပူရှိန် တည့်မတ်စွာ ကျရောက်စဉ်က အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြေကြီးများ ပူသလောက် အပူအားမကြီးသဖြင့် လေပူတို့သည် အထက်သို့ အမြောက်အမြား မတက်ကြချေ။ ထိုကြောင့် ယင်းတို့နေရာသို့ ဝင်ရောက်လာသော အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းမှ လေအေးတို့သည် ပင်လယ်ဖက်သို့ ညင်သာစွာသာ တိုက်ခတ်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယင်းမုတ်သုံလေတို့သည် အထူးအချိန်မှန်သဖြင့် စိုစွတ်သော မိုးဥတုနှင့် ခြောက်သွေ့၍ အေးသောဆောင်းဥတုတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေလေသည်။ 

မုတ်သုံလေ ရရှိသော ဒေသများမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ [[ဩစတြေးလျတိုက်|ဩစတြေးလီးယားတိုက်]]အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ [[အာဖရိက|အာဖရိကတိုက်]] အရှေ့ကမ်းရိုးတန်းဒေသအချို့နှင့် တောင်အမေရိက အနောက်မြောက်ပိုင်းဒေသတို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>3jz0swcu7jtmg9u7r33w2vlbkc3t4cs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053647</id>
      <parentid>1053627</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053647</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7483" sha1="gm57prq71l3emx0gkdmi2qw6hgrei1l" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}

ရာသီအလိုက် အချိန်မှန်ကန်စွာ ပြောင်းလဲတိုက်ခတ်နေသော [[လေ]] များကို '''မုတ်သုံ'''(မွန်ဆွန်း - monsoon) သို့မဟုတ် ရာသီလေ ဟုခေါ်သည်။ မုတ်သုံလေ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းအကြောင်းမှာ မတ်လမှ စက်တင်ဘာလအထိ [[နေ]] ၏ တိုက်ရိုက်အပူရှိန်သည် [[အီကွေတာ]] မြောက်ဖက်၌ တည့်မတ်စွာ ကျရောက်၏။ ထိုလများ၌ [[အာရှ|အာရှတိုက်]] အလယ်ပိုင်းရှိ ကျယ်ပြန့်သော ကုန်းမြေများသည် အလွန်ပူပြင်း၍ တောင်ဖက် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]] နှင့် အရှေ့ဖက် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့သည် များစွာအေး၏။ ထိုအခါ အိန္ဒိယအလယ်ပိုင်းရှိ လေတို့သည် ပူသဖြင့် အထက် [[ကောင်းကင်]] သို့ အမြောက်အမြား လွင့်တက်ကြ၏။ ထိုလွင့်တက်သွားသော နေရာသို့ တောင်ဖက်အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ လေအေးများသည် အာရှတိုက် အတွင်းဖက်သို့ အဟုန်ပြင်းစွာဖြင့် တိုက်ခတ် ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလေတို့သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့တွင် အနောက်တောင်ဖက်မှ တိုက်ခတ်လာသောကြောင့် အနောက်တောင်ရာသီလေ ဟုလည်းခေါ်သည်။

မုတ်သုံလေ တိုက်ခတ်သောအခါ လေထဲတွင် ရေခိုးရေငွေ့များ ပါလာ၏။ ထိုလေသည် ကုန်းမြေသို့ ရောက်သောအခါ တောင်တန်းများနှင့် တွေ့ဆုံကာ အထက်ကောင်းကင်သို့ ထိုးထက်သွားကြရာ လေ၌ ပါသော ရေခိုး ရေငွေ့များတို့သည် အထက်ကောင်းကင်၏ အအေးဓာတ်ကြောင့် အရည်ဖွဲ့ပြီးလျှင် မိုးအဖြစ် သည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေသည်။ ထိုကြောင့် ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် တောင်တန်းဒေသများတွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနောက်တောင် မုတ်သုံလေသည် နှစ်စဉ် [[မေ|မေလ]] မှ [[အောက်တိုဘာ|အောက်တိုဘာလ]] အထိ တိုက်ခတ်ရာ၊ ထိုအချိန်တွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းသဖြင့် မိုးဥတု ဟု ခေါ်ကြသည်။ တစ်ဖန် စက်တင်ဘာလမှ မတ်လအထိ နေ၏ တိုက်ရိုက် အပူရှိန်သည် [[အီကွေတာ]] တောင်ဖက်၌ တည့်မတ်စွာ ကျရောက်၏။ ထိုအခါ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ပေါ်ရှိ လေပူတို့သည် အေး၍ ကောင်းကင်သို့လွင့်တက်ကြ၏။ ထို လေပူနေရာသို့ အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းမှ လေအေးတို့သည် တိုက်ခတ်ဝင်လာကြသည်။ ထိုမုတ်သုံလေသည် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အရှေ့မြောက်ဖက်မှ တိုက်ခတ်သောကြောင့် အရှေ့မြောက်နိုင်ငံတွင် မိုးမရွာချေ။ ရာသီဥတုမှာ အေးသောကြောင့် ဆောင်းဥတုဟု ခေါ်သည်။

အရှေ့မြောက် မုတ်သုံလေသည် အနောက်တောင် မုတ်သုံလေလောက် အဟုန်မပြင်းထန်ချေ။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကြီးသည် နေပူရှိန်ကြောင့် ပူသည်ဟုဆိုရသော်လည်း အီကွေတာ မြောက်ဖက်၌ အပူရှိန် တည့်မတ်စွာ ကျရောက်စဉ်က အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြေကြီးများ ပူသလောက် အပူအားမကြီးသဖြင့် လေပူတို့သည် အထက်သို့ အမြောက်အမြား မတက်ကြချေ။ ထိုကြောင့် ယင်းတို့နေရာသို့ ဝင်ရောက်လာသော အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းမှ လေအေးတို့သည် ပင်လယ်ဖက်သို့ ညင်သာစွာသာ တိုက်ခတ်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယင်းမုတ်သုံလေတို့သည် အထူးအချိန်မှန်သဖြင့် စိုစွတ်သော မိုးဥတုနှင့် ခြောက်သွေ့၍ အေးသောဆောင်းဥတုတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေလေသည်။ 

မုတ်သုံလေ ရရှိသော ဒေသများမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ [[ဩစတြေးလျတိုက်|ဩစတြေးလီးယားတိုက်]]အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ [[အာဖရိက|အာဖရိကတိုက်]] အရှေ့ကမ်းရိုးတန်းဒေသအချို့နှင့် တောင်အမေရိက အနောက်မြောက်ပိုင်းဒေသတို့ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:လေတိုက်ခတ်ခြင်း]]
[[ကဏ္ဍ:မိုး]]</text>
      <sha1>gm57prq71l3emx0gkdmi2qw6hgrei1l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရာသီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18365</id>
    <revision>
      <id>1053626</id>
      <parentid>706725</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053626</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13472" sha1="gzasmcv2whiodzmt13fd2znq94yagx0" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
ရာသီဆိုသည်မှာ [[နေ]](တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်)၏ သွားလမ်းအတိုင်း တစ်ပတ်ပြည့်အောင် လှည့်ပတ်သွားလာသော အချိန်ကာလကို အပိုင်းအစု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသော အချိန်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ နေသည် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ၁/၄ ရက်ကြာမှ ရာသီစက်ကို တစ်ပတ်ပတ်မိရာ၊ ထိုကာလကို ၁၂ ပိုင်းပိုင်း၍ တစ်ပိုင်းကို တစ်ရာသီဟု ခေါ်သည်။ တစ်ရာသီတွင် နက္ခတ်ခရီးအားဖြင့် ကိုးပါဒ်၊ သို့မဟုတ် (လေးပါဒ်သည် နက္ခတ်တလုံးနှင့် ညီမျှသဖြင့်) နှစ်လုံးတစ်ပါဒ် လှည့်ပတ်သည်။ နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်ကို တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်။

နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်၏ ကာလအပိုင်းအခြားကို ၁၂ ပိုင်း ခွဲစိတ်မှတ်သားရာတွင် အကြမ်းအားဖြင့် လပြည့်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိ၍ လကွယ်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိသဖြင့် လဆန်းစမှ လကွယ်အထိ ကာလကို တစ်ပိုင်း၊ သို့မဟုတ် တစ်လအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၂၆၅ ၁/၄ ရက်ကို ၁၂ ပိုင်း အညီအမျှ မပိုင်းချေ။ ထို့ကြောင့် လအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ရက်စုံ(ရက် ၃ဝ)ခြောက်လနှင့် ရက်မစုံ (၂၉)ရက် ခြောက်လဟူ၍ ရက်ပေါင်း ၃၅၄ ရက်သာ ရှိသဖြင့် နေသွားအတိုင်း တစ်နှစ်သည် လဆန်းသည်မှ ကွယ်သည်အထိ လဝန်း လှည့်ချိန် ၁၂ ကြိမ်ထက် ၁၁ ၁/၄ ရက် ပိုနေသည်။ ထိုပိုသောရက်များကို စုမှတ်၍ သုံးနှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ဝါကြီးထပ်၊ ဝါငယ်ထပ် စသည်ဖြင့် ဒုတိယဝါဆိုလဟူ၍ တစ်လတိုးဖြည့်ကာ ဖြည့်သွင်း ခုနှိမ်ရသည်။ ဝါကြီးထပ်လျှင် လေးလရက်စုံ သတ်၍ ကဆုန်၊ နယုန်ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆို လေးလလုံး ရက်ပေါင်း ၃ဝ စီ ထားသည်။ ဝါငယ်ထပ်လျှင်မူ နယုန်လအဖို့ ရက်မစုံ ၂၉ ရက် ထားမြဲ ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် နေလှည့်ချိန်တစ်နှစ်နှင့် လဆန်းအချိန်မှ ကွယ်ချိန် အထိ ၁၂ လကို တစ်ပြေးတည်း ညီမျှသွားစေသည်။ 

ဆယ့်နှစ်လ၊ သို့မဟုတ် ဆယ့်နှစ်ရာသီကို မြန်မာအမှတ်အသား အားဖြင့် တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန်၊ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်၊ တော် သလင်း၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲနှင့် တပေါင်းဟူ၍ အစဉ်လိုက် အမည်မှည့်ခေါ်ထားသည်။

ဗေဒင်အလိုအားဖြင့်မူ လဆန်းမှလကွယ်ချိန်ကို တစ်ရာသီ မမှတ်ဘဲ၊ နက္ခတ် ၂၇ လုံး လှည့်ပုံအလိုက် နက္ခတ်လှည့်ချိန် နှစ်လုံးတစ်ပါဒ်ကာလကို တစ်ရာသီဟု မှတ်ယူသည်။ ထိုကြောင့် လဆန်းမှ လကွယ်အထိဖြစ်သော မြန်မာလနှင့် နက္ခတ်တစ်ခွင် တစ်ခွင်၌ မကူးပြောင်းမီ တည်ချိန်ဖြစ်သော ဗေဒင်အလို ရာသီသည် တစ်ထပ်တည်း မကျချေ။ ရက်အများဆုံး ထပ်ဆုံတတ်သည့် ရာသီအလိုက် မြန်မာလများကို ဗေဒင်ရာသီနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ တန်ခူးကို မိဿ၊ ကဆုန်ကို ပြိဿ၊ နယုန်ကို မေထုန် စသည်ဖြင့် မှတ်သားကြရသည်။ မြန်မာလကို ဝေါဟာရလဟု ခေါ်၍ ဗေဒင်နက္ခတ်အလိုအားဖြင့် သတ်မှတ်သောလကို ရာသီလဟု ခေါ်သည်။

အနောက်နိုင်ငံသားတို့၏ အလိုအရ သဘာဝအလျှောက် အပူအအေးနှင့် နေ့တာညတာ ပြောင်းလဲခြင်းများကို လိုက်၍ တစ်နှစ်တည်းဟူသော အချိန်ကို နွေကူးရာသီ၊ နွေရာသီ၊ ဆောင်းကူးရာသီ၊ ဆောင်းရာသီဟူ၍ ရာသီဥတု လေးပိုင်းခွဲခြား ထားသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် မတ်လ၊ ဧပြီလနှင့် မေလတို့သည် နွေကူး ရာသီလများဖြစ်၍ ဇွန်၊ ဇူလိုင်နှင့် 
ဩဂုတ်လများသည် နွေလများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီလများတွင် စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ ပါဝင်၍ ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများသည် ဆောင်းလများ ဖြစ်ကြလေသည်။ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]ရှိ ရာသီဥတုများမှာ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ ရာသီဥတုများနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်လေသည်။

ရာသီဥတုအပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည်မှာ ကမ္ဘာကနေကို ပတ်၍သွားနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာသည် နေကို တစ်နှစ်တွင် တစ်ပတ်ပတ်မိအောင် သွားလျက်ရှိ၍ ထိုသို့ သွားနေစဉ် မိမိ၏ သွားရာလမ်းကြောင်းကို ၂၃ ၁/၂ ဒီဂရီ စောင်း၍ သွားနေလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးသည် နေဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင်ကို ပိုမိုရရှိ၍ နေမှဝေးရာဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် ရရှိသော နေရောင်မှာ နည်းပါး သွားလေသည်။ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင် ပိုမိုရရှိနေချိန်တွင် နေ့တာရှည်၍ ညဉ့်တာတိုသည်။ နေရောင် အရနည်းသွားသောအခါ နေ့တာတို၍ ညဉ့်တာ ရှည်လာသည်။

ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အရာများအနက် အပင်များသည် ရာသီ အလိုက် အပြောင်းလဲဆုံး ဖြစ်ကြသည်။ နွေကူးရာသီတွင် အပင်ရှိ အရွက်နှင့် အဖူးကလေးများ ထွက်လာကြသည်။ ဝတ်မှုန်များ စပ်ယှက်မှု အောင်မြင်ကြသည်။ အခေါက်၏ အောက်ဘက်၌ အရစ်သစ်များ စတင်ဖြစ်ပေါ်လေသည်။ နေ့တာရှည်သည့် နွေရာသီတွင် နေမှစွမ်းအင်ကို အများဆုံး ရရှိသဖြင့် အရွက်များသည် စတာ့(ကစီ)ကို အများဆုံးပြုလုပ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီတွင် အသီးများ မှည့်ကြ၍ အရွက်များမှာ ဆောင်ရွက်ရန်လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသကဲ့သို့ အရောင်များ ညှိုးပြီးလျှင် ကြွေကျကုန်လေသည်။ ဆောင်းရာသီသို့ ရောက်သောအခါ အပင်အမြောက်အမြား သေကုန်ကြ၍ ကျန်အပင်အချို့က အနားယူကြသည်။ အဖူးများတွင် အအေးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရန် ဖယောင်းသားတက်လာ၍ အစေ့များ၌ အခွံမာများ ဖြစ်ပေါ်လာကြလေသည်။

တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်း များသောအားဖြင့် ရာသီအလိုက် အပြောင်းအလဲရှိကြလေသည်။ အအေးဒဏ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ငှက်များသည် နယ်ပြောင်းကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် သားမွေးရှိ တိရစ္ဆာန်များ၌ သစ်လွင်၍ ထူထဲသောအမွေးများ ပေါက်လာကြသည်။ အချို့တိရစ္ဆာန်များက တစ်ဆောင်းတွင်းလုံး အိပ်၍ နေကြသည်။ (ဆောင်းခိုကြသည်)။ နယ်ပြောင်းခြင်းနှင့် ဆောင်းခိုခြင်းမရှိသော တိရစ္ဆာန်များက အခြားနည်းများဖြင့် အအေးဒဏ်မှ အကာအကွယ်ရှာကြသည်။ နွေကူးရာသီ စတင်လာသောအခါတွင် ငှက်များ၊ ပိုးကောင်များ၊ တွားသွားတိရစ္ဆာန်များနှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများသည် သားငယ်ကို မွေးဖွားကြသဖြင့် တောများသည် ယင်းတို့၏အသံများဖြင့် ဆူညံလျက် ရှိတော့သည်။ ရှိရှိသမျှ တိရစ္ဆာန်များအဖို့ နွေရာသီသည် အလုပ်လုပ်ချိန်ဖြစ်၍ ဆောင်းကူးရာသီသည် အစာစားချိန် ဖြစ်လေသည်။

လူတို့သည်လည်း ရာသီဥတုအလိုက် ပြင်ဆင်မှုများကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။ အဝတ်အမျိုးမျိုးကို ရာသီအလိုက် ချုပ်လုပ်ကြသည်။ ကစားခုန်စားဘက်တွင် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ၍ ကစားကြသည်။ တောင်သူလယ်သမားများကလည်း ရာသီအလိုက် ထွန်ယက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရိတ်သိမ်းခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>gzasmcv2whiodzmt13fd2znq94yagx0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053645</id>
      <parentid>1053626</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:04:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053645</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13623" sha1="5txfn2wwt7k32xi8yvjldp526atsp78" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
ရာသီဆိုသည်မှာ [[နေ]](တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်)၏ သွားလမ်းအတိုင်း တစ်ပတ်ပြည့်အောင် လှည့်ပတ်သွားလာသော အချိန်ကာလကို အပိုင်းအစု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသော အချိန်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ နေသည် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ၁/၄ ရက်ကြာမှ ရာသီစက်ကို တစ်ပတ်ပတ်မိရာ၊ ထိုကာလကို ၁၂ ပိုင်းပိုင်း၍ တစ်ပိုင်းကို တစ်ရာသီဟု ခေါ်သည်။ တစ်ရာသီတွင် နက္ခတ်ခရီးအားဖြင့် ကိုးပါဒ်၊ သို့မဟုတ် (လေးပါဒ်သည် နက္ခတ်တလုံးနှင့် ညီမျှသဖြင့်) နှစ်လုံးတစ်ပါဒ် လှည့်ပတ်သည်။ နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်ကို တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်။

နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်၏ ကာလအပိုင်းအခြားကို ၁၂ ပိုင်း ခွဲစိတ်မှတ်သားရာတွင် အကြမ်းအားဖြင့် လပြည့်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိ၍ လကွယ်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိသဖြင့် လဆန်းစမှ လကွယ်အထိ ကာလကို တစ်ပိုင်း၊ သို့မဟုတ် တစ်လအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၂၆၅ ၁/၄ ရက်ကို ၁၂ ပိုင်း အညီအမျှ မပိုင်းချေ။ ထို့ကြောင့် လအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ရက်စုံ(ရက် ၃ဝ)ခြောက်လနှင့် ရက်မစုံ (၂၉)ရက် ခြောက်လဟူ၍ ရက်ပေါင်း ၃၅၄ ရက်သာ ရှိသဖြင့် နေသွားအတိုင်း တစ်နှစ်သည် လဆန်းသည်မှ ကွယ်သည်အထိ လဝန်း လှည့်ချိန် ၁၂ ကြိမ်ထက် ၁၁ ၁/၄ ရက် ပိုနေသည်။ ထိုပိုသောရက်များကို စုမှတ်၍ သုံးနှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ဝါကြီးထပ်၊ ဝါငယ်ထပ် စသည်ဖြင့် ဒုတိယဝါဆိုလဟူ၍ တစ်လတိုးဖြည့်ကာ ဖြည့်သွင်း ခုနှိမ်ရသည်။ ဝါကြီးထပ်လျှင် လေးလရက်စုံ သတ်၍ ကဆုန်၊ နယုန်ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆို လေးလလုံး ရက်ပေါင်း ၃ဝ စီ ထားသည်။ ဝါငယ်ထပ်လျှင်မူ နယုန်လအဖို့ ရက်မစုံ ၂၉ ရက် ထားမြဲ ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် နေလှည့်ချိန်တစ်နှစ်နှင့် လဆန်းအချိန်မှ ကွယ်ချိန် အထိ ၁၂ လကို တစ်ပြေးတည်း ညီမျှသွားစေသည်။ 

ဆယ့်နှစ်လ၊ သို့မဟုတ် ဆယ့်နှစ်ရာသီကို မြန်မာအမှတ်အသား အားဖြင့် တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန်၊ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်၊ တော် သလင်း၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲနှင့် တပေါင်းဟူ၍ အစဉ်လိုက် အမည်မှည့်ခေါ်ထားသည်။

ဗေဒင်အလိုအားဖြင့်မူ လဆန်းမှလကွယ်ချိန်ကို တစ်ရာသီ မမှတ်ဘဲ၊ နက္ခတ် ၂၇ လုံး လှည့်ပုံအလိုက် နက္ခတ်လှည့်ချိန် နှစ်လုံးတစ်ပါဒ်ကာလကို တစ်ရာသီဟု မှတ်ယူသည်။ ထိုကြောင့် လဆန်းမှ လကွယ်အထိဖြစ်သော မြန်မာလနှင့် နက္ခတ်တစ်ခွင် တစ်ခွင်၌ မကူးပြောင်းမီ တည်ချိန်ဖြစ်သော ဗေဒင်အလို ရာသီသည် တစ်ထပ်တည်း မကျချေ။ ရက်အများဆုံး ထပ်ဆုံတတ်သည့် ရာသီအလိုက် မြန်မာလများကို ဗေဒင်ရာသီနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ တန်ခူးကို မိဿ၊ ကဆုန်ကို ပြိဿ၊ နယုန်ကို မေထုန် စသည်ဖြင့် မှတ်သားကြရသည်။ မြန်မာလကို ဝေါဟာရလဟု ခေါ်၍ ဗေဒင်နက္ခတ်အလိုအားဖြင့် သတ်မှတ်သောလကို ရာသီလဟု ခေါ်သည်။

အနောက်နိုင်ငံသားတို့၏ အလိုအရ သဘာဝအလျှောက် အပူအအေးနှင့် နေ့တာညတာ ပြောင်းလဲခြင်းများကို လိုက်၍ တစ်နှစ်တည်းဟူသော အချိန်ကို နွေကူးရာသီ၊ နွေရာသီ၊ ဆောင်းကူးရာသီ၊ ဆောင်းရာသီဟူ၍ ရာသီဥတု လေးပိုင်းခွဲခြား ထားသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် မတ်လ၊ ဧပြီလနှင့် မေလတို့သည် နွေကူး ရာသီလများဖြစ်၍ ဇွန်၊ ဇူလိုင်နှင့် 
ဩဂုတ်လများသည် နွေလများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီလများတွင် စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ ပါဝင်၍ ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများသည် ဆောင်းလများ ဖြစ်ကြလေသည်။ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]ရှိ ရာသီဥတုများမှာ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ ရာသီဥတုများနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်လေသည်။

ရာသီဥတုအပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည်မှာ ကမ္ဘာကနေကို ပတ်၍သွားနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာသည် နေကို တစ်နှစ်တွင် တစ်ပတ်ပတ်မိအောင် သွားလျက်ရှိ၍ ထိုသို့ သွားနေစဉ် မိမိ၏ သွားရာလမ်းကြောင်းကို ၂၃ ၁/၂ ဒီဂရီ စောင်း၍ သွားနေလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးသည် နေဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင်ကို ပိုမိုရရှိ၍ နေမှဝေးရာဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် ရရှိသော နေရောင်မှာ နည်းပါး သွားလေသည်။ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင် ပိုမိုရရှိနေချိန်တွင် နေ့တာရှည်၍ ညဉ့်တာတိုသည်။ နေရောင် အရနည်းသွားသောအခါ နေ့တာတို၍ ညဉ့်တာ ရှည်လာသည်။

ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အရာများအနက် အပင်များသည် ရာသီ အလိုက် အပြောင်းလဲဆုံး ဖြစ်ကြသည်။ နွေကူးရာသီတွင် အပင်ရှိ အရွက်နှင့် အဖူးကလေးများ ထွက်လာကြသည်။ ဝတ်မှုန်များ စပ်ယှက်မှု အောင်မြင်ကြသည်။ အခေါက်၏ အောက်ဘက်၌ အရစ်သစ်များ စတင်ဖြစ်ပေါ်လေသည်။ နေ့တာရှည်သည့် နွေရာသီတွင် နေမှစွမ်းအင်ကို အများဆုံး ရရှိသဖြင့် အရွက်များသည် စတာ့(ကစီ)ကို အများဆုံးပြုလုပ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီတွင် အသီးများ မှည့်ကြ၍ အရွက်များမှာ ဆောင်ရွက်ရန်လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသကဲ့သို့ အရောင်များ ညှိုးပြီးလျှင် ကြွေကျကုန်လေသည်။ ဆောင်းရာသီသို့ ရောက်သောအခါ အပင်အမြောက်အမြား သေကုန်ကြ၍ ကျန်အပင်အချို့က အနားယူကြသည်။ အဖူးများတွင် အအေးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရန် ဖယောင်းသားတက်လာ၍ အစေ့များ၌ အခွံမာများ ဖြစ်ပေါ်လာကြလေသည်။

တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်း များသောအားဖြင့် ရာသီအလိုက် အပြောင်းအလဲရှိကြလေသည်။ အအေးဒဏ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ငှက်များသည် နယ်ပြောင်းကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် သားမွေးရှိ တိရစ္ဆာန်များ၌ သစ်လွင်၍ ထူထဲသောအမွေးများ ပေါက်လာကြသည်။ အချို့တိရစ္ဆာန်များက တစ်ဆောင်းတွင်းလုံး အိပ်၍ နေကြသည်။ (ဆောင်းခိုကြသည်)။ နယ်ပြောင်းခြင်းနှင့် ဆောင်းခိုခြင်းမရှိသော တိရစ္ဆာန်များက အခြားနည်းများဖြင့် အအေးဒဏ်မှ အကာအကွယ်ရှာကြသည်။ နွေကူးရာသီ စတင်လာသောအခါတွင် ငှက်များ၊ ပိုးကောင်များ၊ တွားသွားတိရစ္ဆာန်များနှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများသည် သားငယ်ကို မွေးဖွားကြသဖြင့် တောများသည် ယင်းတို့၏အသံများဖြင့် ဆူညံလျက် ရှိတော့သည်။ ရှိရှိသမျှ တိရစ္ဆာန်များအဖို့ နွေရာသီသည် အလုပ်လုပ်ချိန်ဖြစ်၍ ဆောင်းကူးရာသီသည် အစာစားချိန် ဖြစ်လေသည်။

လူတို့သည်လည်း ရာသီဥတုအလိုက် ပြင်ဆင်မှုများကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။ အဝတ်အမျိုးမျိုးကို ရာသီအလိုက် ချုပ်လုပ်ကြသည်။ ကစားခုန်စားဘက်တွင် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ၍ ကစားကြသည်။ တောင်သူလယ်သမားများကလည်း ရာသီအလိုက် ထွန်ယက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရိတ်သိမ်းခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ပြက္ခဒိန်]]
[[ကဏ္ဍ:အချိန်၏ ယူနစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု]]</text>
      <sha1>5txfn2wwt7k32xi8yvjldp526atsp78</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053646</id>
      <parentid>1053645</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:04:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053646</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13626" sha1="sn0ptzkrc1qn1vo3xyldvfyuym676gn" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
ရာသီဆိုသည်မှာ [[နေ]](တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်)၏ သွားလမ်းအတိုင်း တစ်ပတ်ပြည့်အောင် လှည့်ပတ်သွားလာသော အချိန်ကာလကို အပိုင်းအစု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသော အချိန်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ နေသည် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ၁/၄ ရက်ကြာမှ ရာသီစက်ကို တစ်ပတ်ပတ်မိရာ၊ ထိုကာလကို ၁၂ ပိုင်းပိုင်း၍ တစ်ပိုင်းကို တစ်ရာသီဟု ခေါ်သည်။ တစ်ရာသီတွင် နက္ခတ်ခရီးအားဖြင့် ကိုးပါဒ်၊ သို့မဟုတ် (လေးပါဒ်သည် နက္ခတ်တလုံးနှင့် ညီမျှသဖြင့်) နှစ်လုံးတစ်ပါဒ် လှည့်ပတ်သည်။ နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်ကို တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်။

နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်၏ ကာလအပိုင်းအခြားကို ၁၂ ပိုင်း ခွဲစိတ်မှတ်သားရာတွင် အကြမ်းအားဖြင့် လပြည့်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိ၍ လကွယ်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိသဖြင့် လဆန်းစမှ လကွယ်အထိ ကာလကို တစ်ပိုင်း၊ သို့မဟုတ် တစ်လအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၂၆၅ ၁/၄ ရက်ကို ၁၂ ပိုင်း အညီအမျှ မပိုင်းချေ။ ထို့ကြောင့် လအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ရက်စုံ(ရက် ၃ဝ)ခြောက်လနှင့် ရက်မစုံ (၂၉)ရက် ခြောက်လဟူ၍ ရက်ပေါင်း ၃၅၄ ရက်သာ ရှိသဖြင့် နေသွားအတိုင်း တစ်နှစ်သည် လဆန်းသည်မှ ကွယ်သည်အထိ လဝန်း လှည့်ချိန် ၁၂ ကြိမ်ထက် ၁၁ ၁/၄ ရက် ပိုနေသည်။ ထိုပိုသောရက်များကို စုမှတ်၍ သုံးနှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ဝါကြီးထပ်၊ ဝါငယ်ထပ် စသည်ဖြင့် ဒုတိယဝါဆိုလဟူ၍ တစ်လတိုးဖြည့်ကာ ဖြည့်သွင်း ခုနှိမ်ရသည်။ ဝါကြီးထပ်လျှင် လေးလရက်စုံ သတ်၍ ကဆုန်၊ နယုန်ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆို လေးလလုံး ရက်ပေါင်း ၃ဝ စီ ထားသည်။ ဝါငယ်ထပ်လျှင်မူ နယုန်လအဖို့ ရက်မစုံ ၂၉ ရက် ထားမြဲ ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် နေလှည့်ချိန်တစ်နှစ်နှင့် လဆန်းအချိန်မှ ကွယ်ချိန် အထိ ၁၂ လကို တစ်ပြေးတည်း ညီမျှသွားစေသည်။ 

ဆယ့်နှစ်လ၊ သို့မဟုတ် ဆယ့်နှစ်ရာသီကို မြန်မာအမှတ်အသား အားဖြင့် တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန်၊ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်၊ တော် သလင်း၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲနှင့် တပေါင်းဟူ၍ အစဉ်လိုက် အမည်မှည့်ခေါ်ထားသည်။

ဗေဒင်အလိုအားဖြင့်မူ လဆန်းမှလကွယ်ချိန်ကို တစ်ရာသီ မမှတ်ဘဲ၊ နက္ခတ် ၂၇ လုံး လှည့်ပုံအလိုက် နက္ခတ်လှည့်ချိန် နှစ်လုံးတစ်ပါဒ်ကာလကို တစ်ရာသီဟု မှတ်ယူသည်။ ထိုကြောင့် လဆန်းမှ လကွယ်အထိဖြစ်သော မြန်မာလနှင့် နက္ခတ်တစ်ခွင် တစ်ခွင်၌ မကူးပြောင်းမီ တည်ချိန်ဖြစ်သော ဗေဒင်အလို ရာသီသည် တစ်ထပ်တည်း မကျချေ။ ရက်အများဆုံး ထပ်ဆုံတတ်သည့် ရာသီအလိုက် မြန်မာလများကို ဗေဒင်ရာသီနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ တန်ခူးကို မိဿ၊ ကဆုန်ကို ပြိဿ၊ နယုန်ကို မေထုန် စသည်ဖြင့် မှတ်သားကြရသည်။ မြန်မာလကို ဝေါဟာရလဟု ခေါ်၍ ဗေဒင်နက္ခတ်အလိုအားဖြင့် သတ်မှတ်သောလကို ရာသီလဟု ခေါ်သည်။

အနောက်နိုင်ငံသားတို့၏ အလိုအရ သဘာဝအလျှောက် အပူအအေးနှင့် နေ့တာညတာ ပြောင်းလဲခြင်းများကို လိုက်၍ တစ်နှစ်တည်းဟူသော အချိန်ကို နွေကူးရာသီ၊ နွေရာသီ၊ ဆောင်းကူးရာသီ၊ ဆောင်းရာသီဟူ၍ ရာသီဥတု လေးပိုင်းခွဲခြား ထားသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် မတ်လ၊ ဧပြီလနှင့် မေလတို့သည် နွေကူး ရာသီလများဖြစ်၍ ဇွန်၊ ဇူလိုင်နှင့် 
ဩဂုတ်လများသည် နွေလများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီလများတွင် စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ ပါဝင်၍ ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများသည် ဆောင်းလများ ဖြစ်ကြလေသည်။ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]ရှိ ရာသီဥတုများမှာ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ ရာသီဥတုများနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်လေသည်။

ရာသီဥတုအပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည်မှာ ကမ္ဘာကနေကို ပတ်၍သွားနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာသည် နေကို တစ်နှစ်တွင် တစ်ပတ်ပတ်မိအောင် သွားလျက်ရှိ၍ ထိုသို့ သွားနေစဉ် မိမိ၏ သွားရာလမ်းကြောင်းကို ၂၃ ၁/၂ ဒီဂရီ စောင်း၍ သွားနေလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးသည် နေဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင်ကို ပိုမိုရရှိ၍ နေမှဝေးရာဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် ရရှိသော နေရောင်မှာ နည်းပါး သွားလေသည်။ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင် ပိုမိုရရှိနေချိန်တွင် နေ့တာရှည်၍ ညဉ့်တာတိုသည်။ နေရောင် အရနည်းသွားသောအခါ နေ့တာတို၍ ညဉ့်တာ ရှည်လာသည်။

ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အရာများအနက် အပင်များသည် ရာသီ အလိုက် အပြောင်းလဲဆုံး ဖြစ်ကြသည်။ နွေကူးရာသီတွင် အပင်ရှိ အရွက်နှင့် အဖူးကလေးများ ထွက်လာကြသည်။ ဝတ်မှုန်များ စပ်ယှက်မှု အောင်မြင်ကြသည်။ အခေါက်၏ အောက်ဘက်၌ အရစ်သစ်များ စတင်ဖြစ်ပေါ်လေသည်။ နေ့တာရှည်သည့် နွေရာသီတွင် နေမှစွမ်းအင်ကို အများဆုံး ရရှိသဖြင့် အရွက်များသည် စတာ့(ကစီ)ကို အများဆုံးပြုလုပ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီတွင် အသီးများ မှည့်ကြ၍ အရွက်များမှာ ဆောင်ရွက်ရန်လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသကဲ့သို့ အရောင်များ ညှိုးပြီးလျှင် ကြွေကျကုန်လေသည်။ ဆောင်းရာသီသို့ ရောက်သောအခါ အပင်အမြောက်အမြား သေကုန်ကြ၍ ကျန်အပင်အချို့က အနားယူကြသည်။ အဖူးများတွင် အအေးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရန် ဖယောင်းသားတက်လာ၍ အစေ့များ၌ အခွံမာများ ဖြစ်ပေါ်လာကြလေသည်။

တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်း များသောအားဖြင့် ရာသီအလိုက် အပြောင်းအလဲရှိကြလေသည်။ အအေးဒဏ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ငှက်များသည် နယ်ပြောင်းကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် သားမွေးရှိ တိရစ္ဆာန်များ၌ သစ်လွင်၍ ထူထဲသောအမွေးများ ပေါက်လာကြသည်။ အချို့တိရစ္ဆာန်များက တစ်ဆောင်းတွင်းလုံး အိပ်၍ နေကြသည်။ (ဆောင်းခိုကြသည်)။ နယ်ပြောင်းခြင်းနှင့် ဆောင်းခိုခြင်းမရှိသော တိရစ္ဆာန်များက အခြားနည်းများဖြင့် အအေးဒဏ်မှ အကာအကွယ်ရှာကြသည်။ နွေကူးရာသီ စတင်လာသောအခါတွင် ငှက်များ၊ ပိုးကောင်များ၊ တွားသွားတိရစ္ဆာန်များနှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများသည် သားငယ်ကို မွေးဖွားကြသဖြင့် တောများသည် ယင်းတို့၏အသံများဖြင့် ဆူညံလျက် ရှိတော့သည်။ ရှိရှိသမျှ တိရစ္ဆာန်များအဖို့ နွေရာသီသည် အလုပ်လုပ်ချိန်ဖြစ်၍ ဆောင်းကူးရာသီသည် အစာစားချိန် ဖြစ်လေသည်။

လူတို့သည်လည်း ရာသီဥတုအလိုက် ပြင်ဆင်မှုများကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။ အဝတ်အမျိုးမျိုးကို ရာသီအလိုက် ချုပ်လုပ်ကြသည်။ ကစားခုန်စားဘက်တွင် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ၍ ကစားကြသည်။ တောင်သူလယ်သမားများကလည်း ရာသီအလိုက် ထွန်ယက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရိတ်သိမ်းခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]
[[ကဏ္ဍ:ပြက္ခဒိန်]]
[[ကဏ္ဍ:အချိန်၏ ယူနစ်များ]]</text>
      <sha1>sn0ptzkrc1qn1vo3xyldvfyuym676gn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053655</id>
      <parentid>1053646</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:29:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13931" sha1="3znw94gx9lc0uq54hdcxne98r8jgw7w" xml:space="preserve">{{hatnote|ဤဆောင်းပါးသည် နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်းဟူ၍ တစ်နှစ်တာကာလတွင် ပြောင်းလဲသော ရာသီများကို ရည်ညွန်းသည်။}} 
{{Distinguish|ရာသီဥတု}}
{{ရာသီဥတု}}
ရာသီဆိုသည်မှာ [[နေ]](တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်)၏ သွားလမ်းအတိုင်း တစ်ပတ်ပြည့်အောင် လှည့်ပတ်သွားလာသော အချိန်ကာလကို အပိုင်းအစု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသော အချိန်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ နေသည် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ၁/၄ ရက်ကြာမှ ရာသီစက်ကို တစ်ပတ်ပတ်မိရာ၊ ထိုကာလကို ၁၂ ပိုင်းပိုင်း၍ တစ်ပိုင်းကို တစ်ရာသီဟု ခေါ်သည်။ တစ်ရာသီတွင် နက္ခတ်ခရီးအားဖြင့် ကိုးပါဒ်၊ သို့မဟုတ် (လေးပါဒ်သည် နက္ခတ်တလုံးနှင့် ညီမျှသဖြင့်) နှစ်လုံးတစ်ပါဒ် လှည့်ပတ်သည်။ နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်ကို တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်။

နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်၏ ကာလအပိုင်းအခြားကို ၁၂ ပိုင်း ခွဲစိတ်မှတ်သားရာတွင် အကြမ်းအားဖြင့် လပြည့်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိ၍ လကွယ်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိသဖြင့် လဆန်းစမှ လကွယ်အထိ ကာလကို တစ်ပိုင်း၊ သို့မဟုတ် တစ်လအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၂၆၅ ၁/၄ ရက်ကို ၁၂ ပိုင်း အညီအမျှ မပိုင်းချေ။ ထို့ကြောင့် လအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ရက်စုံ(ရက် ၃ဝ)ခြောက်လနှင့် ရက်မစုံ (၂၉)ရက် ခြောက်လဟူ၍ ရက်ပေါင်း ၃၅၄ ရက်သာ ရှိသဖြင့် နေသွားအတိုင်း တစ်နှစ်သည် လဆန်းသည်မှ ကွယ်သည်အထိ လဝန်း လှည့်ချိန် ၁၂ ကြိမ်ထက် ၁၁ ၁/၄ ရက် ပိုနေသည်။ ထိုပိုသောရက်များကို စုမှတ်၍ သုံးနှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ဝါကြီးထပ်၊ ဝါငယ်ထပ် စသည်ဖြင့် ဒုတိယဝါဆိုလဟူ၍ တစ်လတိုးဖြည့်ကာ ဖြည့်သွင်း ခုနှိမ်ရသည်။ ဝါကြီးထပ်လျှင် လေးလရက်စုံ သတ်၍ ကဆုန်၊ နယုန်ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆို လေးလလုံး ရက်ပေါင်း ၃ဝ စီ ထားသည်။ ဝါငယ်ထပ်လျှင်မူ နယုန်လအဖို့ ရက်မစုံ ၂၉ ရက် ထားမြဲ ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် နေလှည့်ချိန်တစ်နှစ်နှင့် လဆန်းအချိန်မှ ကွယ်ချိန် အထိ ၁၂ လကို တစ်ပြေးတည်း ညီမျှသွားစေသည်။ 

ဆယ့်နှစ်လ၊ သို့မဟုတ် ဆယ့်နှစ်ရာသီကို မြန်မာအမှတ်အသား အားဖြင့် တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန်၊ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်၊ တော် သလင်း၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲနှင့် တပေါင်းဟူ၍ အစဉ်လိုက် အမည်မှည့်ခေါ်ထားသည်။

ဗေဒင်အလိုအားဖြင့်မူ လဆန်းမှလကွယ်ချိန်ကို တစ်ရာသီ မမှတ်ဘဲ၊ နက္ခတ် ၂၇ လုံး လှည့်ပုံအလိုက် နက္ခတ်လှည့်ချိန် နှစ်လုံးတစ်ပါဒ်ကာလကို တစ်ရာသီဟု မှတ်ယူသည်။ ထိုကြောင့် လဆန်းမှ လကွယ်အထိဖြစ်သော မြန်မာလနှင့် နက္ခတ်တစ်ခွင် တစ်ခွင်၌ မကူးပြောင်းမီ တည်ချိန်ဖြစ်သော ဗေဒင်အလို ရာသီသည် တစ်ထပ်တည်း မကျချေ။ ရက်အများဆုံး ထပ်ဆုံတတ်သည့် ရာသီအလိုက် မြန်မာလများကို ဗေဒင်ရာသီနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ တန်ခူးကို မိဿ၊ ကဆုန်ကို ပြိဿ၊ နယုန်ကို မေထုန် စသည်ဖြင့် မှတ်သားကြရသည်။ မြန်မာလကို ဝေါဟာရလဟု ခေါ်၍ ဗေဒင်နက္ခတ်အလိုအားဖြင့် သတ်မှတ်သောလကို ရာသီလဟု ခေါ်သည်။

အနောက်နိုင်ငံသားတို့၏ အလိုအရ သဘာဝအလျှောက် အပူအအေးနှင့် နေ့တာညတာ ပြောင်းလဲခြင်းများကို လိုက်၍ တစ်နှစ်တည်းဟူသော အချိန်ကို နွေကူးရာသီ၊ နွေရာသီ၊ ဆောင်းကူးရာသီ၊ ဆောင်းရာသီဟူ၍ ရာသီဥတု လေးပိုင်းခွဲခြား ထားသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် မတ်လ၊ ဧပြီလနှင့် မေလတို့သည် နွေကူး ရာသီလများဖြစ်၍ ဇွန်၊ ဇူလိုင်နှင့် 
ဩဂုတ်လများသည် နွေလများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီလများတွင် စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ ပါဝင်၍ ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများသည် ဆောင်းလများ ဖြစ်ကြလေသည်။ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]ရှိ ရာသီဥတုများမှာ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ ရာသီဥတုများနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်လေသည်။

ရာသီဥတုအပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည်မှာ ကမ္ဘာကနေကို ပတ်၍သွားနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာသည် နေကို တစ်နှစ်တွင် တစ်ပတ်ပတ်မိအောင် သွားလျက်ရှိ၍ ထိုသို့ သွားနေစဉ် မိမိ၏ သွားရာလမ်းကြောင်းကို ၂၃ ၁/၂ ဒီဂရီ စောင်း၍ သွားနေလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးသည် နေဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင်ကို ပိုမိုရရှိ၍ နေမှဝေးရာဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် ရရှိသော နေရောင်မှာ နည်းပါး သွားလေသည်။ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင် ပိုမိုရရှိနေချိန်တွင် နေ့တာရှည်၍ ညဉ့်တာတိုသည်။ နေရောင် အရနည်းသွားသောအခါ နေ့တာတို၍ ညဉ့်တာ ရှည်လာသည်။

ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အရာများအနက် အပင်များသည် ရာသီ အလိုက် အပြောင်းလဲဆုံး ဖြစ်ကြသည်။ နွေကူးရာသီတွင် အပင်ရှိ အရွက်နှင့် အဖူးကလေးများ ထွက်လာကြသည်။ ဝတ်မှုန်များ စပ်ယှက်မှု အောင်မြင်ကြသည်။ အခေါက်၏ အောက်ဘက်၌ အရစ်သစ်များ စတင်ဖြစ်ပေါ်လေသည်။ နေ့တာရှည်သည့် နွေရာသီတွင် နေမှစွမ်းအင်ကို အများဆုံး ရရှိသဖြင့် အရွက်များသည် စတာ့(ကစီ)ကို အများဆုံးပြုလုပ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီတွင် အသီးများ မှည့်ကြ၍ အရွက်များမှာ ဆောင်ရွက်ရန်လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသကဲ့သို့ အရောင်များ ညှိုးပြီးလျှင် ကြွေကျကုန်လေသည်။ ဆောင်းရာသီသို့ ရောက်သောအခါ အပင်အမြောက်အမြား သေကုန်ကြ၍ ကျန်အပင်အချို့က အနားယူကြသည်။ အဖူးများတွင် အအေးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရန် ဖယောင်းသားတက်လာ၍ အစေ့များ၌ အခွံမာများ ဖြစ်ပေါ်လာကြလေသည်။

တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်း များသောအားဖြင့် ရာသီအလိုက် အပြောင်းအလဲရှိကြလေသည်။ အအေးဒဏ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ငှက်များသည် နယ်ပြောင်းကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် သားမွေးရှိ တိရစ္ဆာန်များ၌ သစ်လွင်၍ ထူထဲသောအမွေးများ ပေါက်လာကြသည်။ အချို့တိရစ္ဆာန်များက တစ်ဆောင်းတွင်းလုံး အိပ်၍ နေကြသည်။ (ဆောင်းခိုကြသည်)။ နယ်ပြောင်းခြင်းနှင့် ဆောင်းခိုခြင်းမရှိသော တိရစ္ဆာန်များက အခြားနည်းများဖြင့် အအေးဒဏ်မှ အကာအကွယ်ရှာကြသည်။ နွေကူးရာသီ စတင်လာသောအခါတွင် ငှက်များ၊ ပိုးကောင်များ၊ တွားသွားတိရစ္ဆာန်များနှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများသည် သားငယ်ကို မွေးဖွားကြသဖြင့် တောများသည် ယင်းတို့၏အသံများဖြင့် ဆူညံလျက် ရှိတော့သည်။ ရှိရှိသမျှ တိရစ္ဆာန်များအဖို့ နွေရာသီသည် အလုပ်လုပ်ချိန်ဖြစ်၍ ဆောင်းကူးရာသီသည် အစာစားချိန် ဖြစ်လေသည်။

လူတို့သည်လည်း ရာသီဥတုအလိုက် ပြင်ဆင်မှုများကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။ အဝတ်အမျိုးမျိုးကို ရာသီအလိုက် ချုပ်လုပ်ကြသည်။ ကစားခုန်စားဘက်တွင် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ၍ ကစားကြသည်။ တောင်သူလယ်သမားများကလည်း ရာသီအလိုက် ထွန်ယက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရိတ်သိမ်းခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]
[[ကဏ္ဍ:ပြက္ခဒိန်]]
[[ကဏ္ဍ:အချိန်၏ ယူနစ်များ]]</text>
      <sha1>3znw94gx9lc0uq54hdcxne98r8jgw7w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053658</id>
      <parentid>1053655</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:36:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13934" sha1="1d06o1ntnogutnlpb575zpr463vv47w" xml:space="preserve">{{hatnote|ဤဆောင်းပါးသည် နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်းဟူ၍ တစ်နှစ်တာကာလတွင် ပြောင်းလဲသော ရာသီများကို ရည်ညွှန်းသည်။}} 
{{Distinguish|ရာသီဥတု}}
{{ရာသီဥတု}}
ရာသီဆိုသည်မှာ [[နေ]](တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်)၏ သွားလမ်းအတိုင်း တစ်ပတ်ပြည့်အောင် လှည့်ပတ်သွားလာသော အချိန်ကာလကို အပိုင်းအစု ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသော အချိန်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ နေသည် ရက်ပေါင်း ၃၆၅ ၁/၄ ရက်ကြာမှ ရာသီစက်ကို တစ်ပတ်ပတ်မိရာ၊ ထိုကာလကို ၁၂ ပိုင်းပိုင်း၍ တစ်ပိုင်းကို တစ်ရာသီဟု ခေါ်သည်။ တစ်ရာသီတွင် နက္ခတ်ခရီးအားဖြင့် ကိုးပါဒ်၊ သို့မဟုတ် (လေးပါဒ်သည် နက္ခတ်တလုံးနှင့် ညီမျှသဖြင့်) နှစ်လုံးတစ်ပါဒ် လှည့်ပတ်သည်။ နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်ကို တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်။

နေတစ်ပတ် ပတ်ချိန်၏ ကာလအပိုင်းအခြားကို ၁၂ ပိုင်း ခွဲစိတ်မှတ်သားရာတွင် အကြမ်းအားဖြင့် လပြည့်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိ၍ လကွယ်ခြင်းသည် ၁၂ ကြိမ်ရှိသဖြင့် လဆန်းစမှ လကွယ်အထိ ကာလကို တစ်ပိုင်း၊ သို့မဟုတ် တစ်လအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၂၆၅ ၁/၄ ရက်ကို ၁၂ ပိုင်း အညီအမျှ မပိုင်းချေ။ ထို့ကြောင့် လအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ရက်စုံ(ရက် ၃ဝ)ခြောက်လနှင့် ရက်မစုံ (၂၉)ရက် ခြောက်လဟူ၍ ရက်ပေါင်း ၃၅၄ ရက်သာ ရှိသဖြင့် နေသွားအတိုင်း တစ်နှစ်သည် လဆန်းသည်မှ ကွယ်သည်အထိ လဝန်း လှည့်ချိန် ၁၂ ကြိမ်ထက် ၁၁ ၁/၄ ရက် ပိုနေသည်။ ထိုပိုသောရက်များကို စုမှတ်၍ သုံးနှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ဝါကြီးထပ်၊ ဝါငယ်ထပ် စသည်ဖြင့် ဒုတိယဝါဆိုလဟူ၍ တစ်လတိုးဖြည့်ကာ ဖြည့်သွင်း ခုနှိမ်ရသည်။ ဝါကြီးထပ်လျှင် လေးလရက်စုံ သတ်၍ ကဆုန်၊ နယုန်ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆို လေးလလုံး ရက်ပေါင်း ၃ဝ စီ ထားသည်။ ဝါငယ်ထပ်လျှင်မူ နယုန်လအဖို့ ရက်မစုံ ၂၉ ရက် ထားမြဲ ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် နေလှည့်ချိန်တစ်နှစ်နှင့် လဆန်းအချိန်မှ ကွယ်ချိန် အထိ ၁၂ လကို တစ်ပြေးတည်း ညီမျှသွားစေသည်။ 

ဆယ့်နှစ်လ၊ သို့မဟုတ် ဆယ့်နှစ်ရာသီကို မြန်မာအမှတ်အသား အားဖြင့် တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန်၊ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်၊ တော် သလင်း၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲနှင့် တပေါင်းဟူ၍ အစဉ်လိုက် အမည်မှည့်ခေါ်ထားသည်။

ဗေဒင်အလိုအားဖြင့်မူ လဆန်းမှလကွယ်ချိန်ကို တစ်ရာသီ မမှတ်ဘဲ၊ နက္ခတ် ၂၇ လုံး လှည့်ပုံအလိုက် နက္ခတ်လှည့်ချိန် နှစ်လုံးတစ်ပါဒ်ကာလကို တစ်ရာသီဟု မှတ်ယူသည်။ ထိုကြောင့် လဆန်းမှ လကွယ်အထိဖြစ်သော မြန်မာလနှင့် နက္ခတ်တစ်ခွင် တစ်ခွင်၌ မကူးပြောင်းမီ တည်ချိန်ဖြစ်သော ဗေဒင်အလို ရာသီသည် တစ်ထပ်တည်း မကျချေ။ ရက်အများဆုံး ထပ်ဆုံတတ်သည့် ရာသီအလိုက် မြန်မာလများကို ဗေဒင်ရာသီနှင့် ယှဉ်တွဲ၍ တန်ခူးကို မိဿ၊ ကဆုန်ကို ပြိဿ၊ နယုန်ကို မေထုန် စသည်ဖြင့် မှတ်သားကြရသည်။ မြန်မာလကို ဝေါဟာရလဟု ခေါ်၍ ဗေဒင်နက္ခတ်အလိုအားဖြင့် သတ်မှတ်သောလကို ရာသီလဟု ခေါ်သည်။

အနောက်နိုင်ငံသားတို့၏ အလိုအရ သဘာဝအလျှောက် အပူအအေးနှင့် နေ့တာညတာ ပြောင်းလဲခြင်းများကို လိုက်၍ တစ်နှစ်တည်းဟူသော အချိန်ကို နွေကူးရာသီ၊ နွေရာသီ၊ ဆောင်းကူးရာသီ၊ ဆောင်းရာသီဟူ၍ ရာသီဥတု လေးပိုင်းခွဲခြား ထားသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် မတ်လ၊ ဧပြီလနှင့် မေလတို့သည် နွေကူး ရာသီလများဖြစ်၍ ဇွန်၊ ဇူလိုင်နှင့် 
ဩဂုတ်လများသည် နွေလများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီလများတွင် စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ ပါဝင်၍ ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများသည် ဆောင်းလများ ဖြစ်ကြလေသည်။ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]ရှိ ရာသီဥတုများမှာ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ ရာသီဥတုများနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်လေသည်။

ရာသီဥတုအပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည်မှာ ကမ္ဘာကနေကို ပတ်၍သွားနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာသည် နေကို တစ်နှစ်တွင် တစ်ပတ်ပတ်မိအောင် သွားလျက်ရှိ၍ ထိုသို့ သွားနေစဉ် မိမိ၏ သွားရာလမ်းကြောင်းကို ၂၃ ၁/၂ ဒီဂရီ စောင်း၍ သွားနေလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးသည် နေဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင်ကို ပိုမိုရရှိ၍ နေမှဝေးရာဘက်သို့ စောင်းနေချိန်တွင် ရရှိသော နေရောင်မှာ နည်းပါး သွားလေသည်။ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ နေရောင် ပိုမိုရရှိနေချိန်တွင် နေ့တာရှည်၍ ညဉ့်တာတိုသည်။ နေရောင် အရနည်းသွားသောအခါ နေ့တာတို၍ ညဉ့်တာ ရှည်လာသည်။

ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အရာများအနက် အပင်များသည် ရာသီ အလိုက် အပြောင်းလဲဆုံး ဖြစ်ကြသည်။ နွေကူးရာသီတွင် အပင်ရှိ အရွက်နှင့် အဖူးကလေးများ ထွက်လာကြသည်။ ဝတ်မှုန်များ စပ်ယှက်မှု အောင်မြင်ကြသည်။ အခေါက်၏ အောက်ဘက်၌ အရစ်သစ်များ စတင်ဖြစ်ပေါ်လေသည်။ နေ့တာရှည်သည့် နွေရာသီတွင် နေမှစွမ်းအင်ကို အများဆုံး ရရှိသဖြင့် အရွက်များသည် စတာ့(ကစီ)ကို အများဆုံးပြုလုပ်ကြသည်။ ဆောင်းကူးရာသီတွင် အသီးများ မှည့်ကြ၍ အရွက်များမှာ ဆောင်ရွက်ရန်လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသကဲ့သို့ အရောင်များ ညှိုးပြီးလျှင် ကြွေကျကုန်လေသည်။ ဆောင်းရာသီသို့ ရောက်သောအခါ အပင်အမြောက်အမြား သေကုန်ကြ၍ ကျန်အပင်အချို့က အနားယူကြသည်။ အဖူးများတွင် အအေးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရန် ဖယောင်းသားတက်လာ၍ အစေ့များ၌ အခွံမာများ ဖြစ်ပေါ်လာကြလေသည်။

တိရစ္ဆာန်တို့သည်လည်း များသောအားဖြင့် ရာသီအလိုက် အပြောင်းအလဲရှိကြလေသည်။ အအေးဒဏ်မှ လွတ်ကင်းစေရန် ငှက်များသည် နယ်ပြောင်းကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် သားမွေးရှိ တိရစ္ဆာန်များ၌ သစ်လွင်၍ ထူထဲသောအမွေးများ ပေါက်လာကြသည်။ အချို့တိရစ္ဆာန်များက တစ်ဆောင်းတွင်းလုံး အိပ်၍ နေကြသည်။ (ဆောင်းခိုကြသည်)။ နယ်ပြောင်းခြင်းနှင့် ဆောင်းခိုခြင်းမရှိသော တိရစ္ဆာန်များက အခြားနည်းများဖြင့် အအေးဒဏ်မှ အကာအကွယ်ရှာကြသည်။ နွေကူးရာသီ စတင်လာသောအခါတွင် ငှက်များ၊ ပိုးကောင်များ၊ တွားသွားတိရစ္ဆာန်များနှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများသည် သားငယ်ကို မွေးဖွားကြသဖြင့် တောများသည် ယင်းတို့၏အသံများဖြင့် ဆူညံလျက် ရှိတော့သည်။ ရှိရှိသမျှ တိရစ္ဆာန်များအဖို့ နွေရာသီသည် အလုပ်လုပ်ချိန်ဖြစ်၍ ဆောင်းကူးရာသီသည် အစာစားချိန် ဖြစ်လေသည်။

လူတို့သည်လည်း ရာသီဥတုအလိုက် ပြင်ဆင်မှုများကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။ အဝတ်အမျိုးမျိုးကို ရာသီအလိုက် ချုပ်လုပ်ကြသည်။ ကစားခုန်စားဘက်တွင် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ၍ ကစားကြသည်။ တောင်သူလယ်သမားများကလည်း ရာသီအလိုက် ထွန်ယက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရိတ်သိမ်းခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]
[[ကဏ္ဍ:ပြက္ခဒိန်]]
[[ကဏ္ဍ:အချိန်၏ ယူနစ်များ]]</text>
      <sha1>1d06o1ntnogutnlpb575zpr463vv47w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရေဆင်နှာမောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18398</id>
    <revision>
      <id>1053622</id>
      <parentid>767186</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053622</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2457" sha1="dq54jjn10ejqk298k8o8ohkpmlykvop" xml:space="preserve">[[File:Trombe.jpg|thumb|ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်အနီးရှိ ရေဆင်နှမောင်း]]
{{ရာသီဥတု}}
ပင်လယ်ရေပြင်ပေါ်၌ ဖြစ်စေ၊ အင်းအိုင်ရေပြင်ပေါ်၌ 
ဖြစ်စေ လေဆင်နှာမောင်း ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ ရေပြင်ပေါ်မှ 
တိမ်တိုက်ထိအောင် အထက်သို့ ထိုးတက်နေသော နှာမောင်း 
သဏ္ဌာန် ရေလုံးကို ရေဆင်နှာမောင်းဟု ခေါ်သည်။ ရေဆင် 
နှာမောင်းသည် အထက်သို့ ပြင်းထန်စွာတက်သော လေစီး
ကြောင်းကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ လျင်မြန်စွာ လေပွေမွှေ့၍ 
တက်ရာ၌ ရေဆင်နှာမောင်းအတွင်းတွင် လေဖိအားနည်းရာ 
အရပ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရေဆင်နှာမောင်းထဲရှိ ရေသည် 
ရေငန်မဟုတ်၊ ရေချိုဖြစ်သည့်အချက်ကို ထောက်၍ နှာမောင်း 
သဏ္ဌာန် ရေလုံးသည် လေထဲရှိ အငွေ့ရည်ဖွဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း 
သိရသည်။

ရေပြင်ပေါ်၌ သွားလာကြသောလှေ၊ သင်္ဘောတို့သည် 
လေပွေမွှေ့သောအရှိန်ကြောင့် တိမ်းမှောက်နစ်မြုပ်နိုင်၏။ ရေ 
ဆင်နှာမောင်းသည် အပူပိုင်းဒေသ ရေပြင်တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ 
ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရေဆင်နှာမောင်းသည် အမြင့်ပေ 
၁၅ဝဝ အထိ တက်၍ ၁ဝ မိနစ်မှ မိနစ် ၃ဝ အထိ အချိန်
ကြာမြင့်လေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>dq54jjn10ejqk298k8o8ohkpmlykvop</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053641</id>
      <parentid>1053622</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053641</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2543" sha1="il2kz2ib8kkqjle2xsw7ppk23kon3xc" xml:space="preserve">[[File:Trombe.jpg|thumb|ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်အနီးရှိ ရေဆင်နှမောင်း]]
{{ရာသီဥတု}}
ပင်လယ်ရေပြင်ပေါ်၌ ဖြစ်စေ၊ အင်းအိုင်ရေပြင်ပေါ်၌ 
ဖြစ်စေ လေဆင်နှာမောင်း ဖြစ်ပေါ်သည့်အခါ ရေပြင်ပေါ်မှ 
တိမ်တိုက်ထိအောင် အထက်သို့ ထိုးတက်နေသော နှာမောင်း 
သဏ္ဌာန် ရေလုံးကို ရေဆင်နှာမောင်းဟု ခေါ်သည်။ ရေဆင် 
နှာမောင်းသည် အထက်သို့ ပြင်းထန်စွာတက်သော လေစီး
ကြောင်းကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ လျင်မြန်စွာ လေပွေမွှေ့၍ 
တက်ရာ၌ ရေဆင်နှာမောင်းအတွင်းတွင် လေဖိအားနည်းရာ 
အရပ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရေဆင်နှာမောင်းထဲရှိ ရေသည် 
ရေငန်မဟုတ်၊ ရေချိုဖြစ်သည့်အချက်ကို ထောက်၍ နှာမောင်း 
သဏ္ဌာန် ရေလုံးသည် လေထဲရှိ အငွေ့ရည်ဖွဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း 
သိရသည်။

ရေပြင်ပေါ်၌ သွားလာကြသောလှေ၊ သင်္ဘောတို့သည် 
လေပွေမွှေ့သောအရှိန်ကြောင့် တိမ်းမှောက်နစ်မြုပ်နိုင်၏။ ရေ 
ဆင်နှာမောင်းသည် အပူပိုင်းဒေသ ရေပြင်တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ 
ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရေဆင်နှာမောင်းသည် အမြင့်ပေ 
၁၅ဝဝ အထိ တက်၍ ၁ဝ မိနစ်မှ မိနစ် ၃ဝ အထိ အချိန်
ကြာမြင့်လေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;

[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]</text>
      <sha1>il2kz2ib8kkqjle2xsw7ppk23kon3xc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရေပူစမ်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18419</id>
    <revision>
      <id>1053668</id>
      <parentid>200642</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:55:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:သဘာဝ ပထဝီဝင်]] to [[Category:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9598" sha1="t56avdlyxwy5up8pem45e5tpzk6kqg8" xml:space="preserve">[[File:Grand Prismatic Spring and Midway Geyser Basin from above.jpg|thumb|300px|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ယဲလိုးစတုန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်ရှိ ရေပူစမ်းတစ်ခု]]
ရေပူစမ်းနှင့် [[မီးတောင်]]သည် သဘောတွင် တူလေသည်။ မီးတောင်တွင် အရည်ပျော်နေသော ကျောက်များ ပန်းထွက်လာ ၍ ရေပူစမ်းတွင် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ပျော်ဝင်ပါရှိသည့် ရေပူ များ ပန်းထွက်လာသည်။ ရေပူစမ်းများသည် မီးတောင်များရှိခဲ့ ဖူးသော နေရာမျိုးတွင် ရှိတတ်သည်။ ထိုနေရာမျိုးတွင် မြေ မျက်နှာပြင် အနီး၌ အပူရှိန်အတော်များများ ရှိနေသေးသည်။ များသောအားဖြင့် ရေပူစမ်းများသည် မြစ်များနှင့် အိုင်များအနီး အနားတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

မြေမျက်နှာပြင်၏ အောက်ဘက် အတော်နက်ရှိုင်းသော နေရာတွင် ရေသည် မြေကြီးအတွင်း စီးဆင်းနေ၏။ မြေမျက်နှာပြင်မှ မြေကြီးအတွင်း အတော်ပင်နက်သည်အထိ အခေါင်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေါ်နေ၏။ ရေအေးများသည် ဤအခေါင်း တစ်လျှောက်မှ စိမ့်ဝင်သွား၍ အလွန်ပူသော ကျောက်များ ရှိရာသို့ ရောက်သွားသည်။ ထိုနောက် အခေါင်းမှာ ရေပြည့် သွား၏။ အောက်ဘက်ကျသော ရေသည် ကျောက်များ၏ 
အပူရှိန်ကြောင့် ပူလာလေသည်။ သို့သော် အပေါ်ဘက်ရှိ ရေထုကြောင့် ဆူတက်မလာနိုင်ပေ။

တဖြည်းဖြည်းနှင့် အောက်ဘက်ရှိ အပူချိန် ရေဆူမှတ် လွန်သည်အထိ ပူလာသောအခါတွင် ရေနွေးငွေ့များ ဖြစ်လာ ကာ ရေပွက်များက အခေါင်းရှိ ရေအချို့ကို မြေမျက်နှာပြင်ရှိ ထွက်ပေါက်အပြင်သို့ ပင့်တင်ပေး လိုက်၏။ ဤသို့အားဖြင့် ရေထုသည် ပေါ့လာ၍ ရေအတော်များများ ရေနွေးငွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထိုအခါ ရေထုကို ပိုမိုပင့်တင်ပေး လိုက်ပြန်၍၊ ထိုနောက်တွင် အခေါင်းအောက်ပိုင်းနားရှိ ရေ 
အားလုံး ရုတ်ခြည်း ရေနွေးငွေ့များ ဖြစ်သွားပြီးလျှင် ကျန် ရေများကို ရေနွေးငွေ့အဖြစ် ပန်းထွက်စေလေသည်။ အေးသွား 
ပြန်၍ မြေကြီးအတွင်း အခေါင်းသို့ ရောက်သည်အထိ စိမ့်ဝင် သွားလေသည်။ 

ရေပူစမ်းများသည် ရေပူများကို ပန်းထုတ်ကြရာ၌ အချိန်မှန်မှန် ပန်းထုတ်ကြသည်လည်း ရှိ၏။ တစ်ကြိမ်နှင့် တစ်ကြိမ် အချိန်ချင်း မတူကြသည်လည်း ရှိ၏။ အချို့သည် တစ်နာရီအတွင်း အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပန်းထွက်နေတတ်၏။ အချို့ကား တစ်ကြိမ်နှင့် တစ်ကြိမ် နာရီပိုင်း ရက်ပိုင်းသာမက လပိုင်းနှင့်ပင် ချီ၍ ကွာခြားပြီးလျှင် ပန်းထွက်တတ်လေသည်။ ထိုပြင် အချို့ရေပူစမ်းများသည် ပေအနည်းငယ်မျှသာ မြင့်လျက် ပန်းထွက်နေတတ်၍ အချို့မှာမူ ပေ ၂၃ဝ ခန့် မြင့်သည်အထိ ရေပူများ ပန်းထွက်နေတတ်လေသည်။

ရေပူစမ်းတွင် မြေမျက်နှာပြင်သို့ တက်လာသော ကတော့ ပုံသဏ္ဌာန် ''မီးတောက်ထိပ်ဝ''မျိုး ရှိတတ်သည်။ ထိုအပေါက်မှ အချိန်မှန်မှန်လိုပင် ရေပူနှင့် ရေနွေးငွေ့များ ပန်းထွက်နေလေ့ ရှိသည်။ အချို့ ရေပူစမ်းများက ရွံ့များကို ပန်းထုတ်တတ်လေ သည်။ အချို့ရေပူစမ်းများတွင် ကြက်ဥကိုပင် ပြုတ်နိုင်အောင် ရေပူသည်။

ရေပူစမ်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ အစု အပုံဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရသည်မှာ ရေပြန်အေးသွားခြင်းနှင့် အငွေ့ပျံခြင်းတို့ကြောင့်သာမက အထူး သဖြင့် အယ်လဂျေခေါ် အပင်ငယ်ကလေးများက ရေအတွင်းရှိ ဆီလီကာနှင့် အခြား တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကို စုပ်ယူကြခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို''အစုအပုံများ''၏ လှပသော အရောင် များမှလည်း ထိုအပင်ငယ်ကလေးများ ရှိနေကြခြင်းကြောင့် ဖြစ် လေသည်။ 

ရှေးအခါက အိုက်စလန်ကျွန်း၌သာ ရေပူစမ်း အများ အပြားရှိသည်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြ၏။ သို့သော် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ဝိုင်အိုမင်းပြည်နယ်၊ ယဲလိုးစတုန်း အမျိုးသား ဥယျာဉ်အတွင်း၌ရှိသော ရေပူစမ်းများသည် ကျန်ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရေပူစမ်းများထက်ပင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားသေး သည်။ နယူးဇီလန် ကျွန်းတွင်လည်း ရေပူစမ်း အများအပြား ရှိသည်။

ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်လည်း ရေပူစမ်းများ ရှိသည်။ ပန်းထွက်လာ သည့် ရေပူများတွင် များသောအားဖြင့် ဓာတ်ဆားများ ပါလာ လေ့ရှိသည်။ ပါလာသည့်ဓာတ်ဆားများအနက် လိုင်းဆာလဖိတ် နှင့် မဂ္ဂနီရှာ ဆာလဖိတ်တို့ကများ၍ အယ်လကာလီများလည်း အနည်းအကျဉ်း ပါလာတတ်သည်။ ထိုအယ်လကာလီများတွင် လည်း ပိုတက်အယ်လကာလီသာ အပါများလေသည်။ 
ထိုရေပူစမ်းများသည် များသောအားဖြင့် ဂေါက်နာနှင့် ရူမက် တစ်ဇင်ရောဂါ တာရှည်စွဲကပ်နေသူများအတွက် များစွာ အကျိုး 
ဖြစ်ထွန်းစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;
[[ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]]</text>
      <sha1>t56avdlyxwy5up8pem45e5tpzk6kqg8</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053678</id>
      <parentid>1053668</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053678</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9564" sha1="skrxbob64968jdigkpbi4616fvl6put" xml:space="preserve">[[File:Grand Prismatic Spring and Midway Geyser Basin from above.jpg|thumb|300px|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ယဲလိုးစတုန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်ရှိ ရေပူစမ်းတစ်ခု]]
ရေပူစမ်းနှင့် [[မီးတောင်]]သည် သဘောတွင် တူလေသည်။ မီးတောင်တွင် အရည်ပျော်နေသော ကျောက်များ ပန်းထွက်လာ ၍ ရေပူစမ်းတွင် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ ပျော်ဝင်ပါရှိသည့် ရေပူ များ ပန်းထွက်လာသည်။ ရေပူစမ်းများသည် မီးတောင်များရှိခဲ့ ဖူးသော နေရာမျိုးတွင် ရှိတတ်သည်။ ထိုနေရာမျိုးတွင် မြေ မျက်နှာပြင် အနီး၌ အပူရှိန်အတော်များများ ရှိနေသေးသည်။ များသောအားဖြင့် ရေပူစမ်းများသည် မြစ်များနှင့် အိုင်များအနီး အနားတွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

မြေမျက်နှာပြင်၏ အောက်ဘက် အတော်နက်ရှိုင်းသော နေရာတွင် ရေသည် မြေကြီးအတွင်း စီးဆင်းနေ၏။ မြေမျက်နှာပြင်မှ မြေကြီးအတွင်း အတော်ပင်နက်သည်အထိ အခေါင်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေါ်နေ၏။ ရေအေးများသည် ဤအခေါင်း တစ်လျှောက်မှ စိမ့်ဝင်သွား၍ အလွန်ပူသော ကျောက်များ ရှိရာသို့ ရောက်သွားသည်။ ထိုနောက် အခေါင်းမှာ ရေပြည့် သွား၏။ အောက်ဘက်ကျသော ရေသည် ကျောက်များ၏ 
အပူရှိန်ကြောင့် ပူလာလေသည်။ သို့သော် အပေါ်ဘက်ရှိ ရေထုကြောင့် ဆူတက်မလာနိုင်ပေ။

တဖြည်းဖြည်းနှင့် အောက်ဘက်ရှိ အပူချိန် ရေဆူမှတ် လွန်သည်အထိ ပူလာသောအခါတွင် ရေနွေးငွေ့များ ဖြစ်လာ ကာ ရေပွက်များက အခေါင်းရှိ ရေအချို့ကို မြေမျက်နှာပြင်ရှိ ထွက်ပေါက်အပြင်သို့ ပင့်တင်ပေး လိုက်၏။ ဤသို့အားဖြင့် ရေထုသည် ပေါ့လာ၍ ရေအတော်များများ ရေနွေးငွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထိုအခါ ရေထုကို ပိုမိုပင့်တင်ပေး လိုက်ပြန်၍၊ ထိုနောက်တွင် အခေါင်းအောက်ပိုင်းနားရှိ ရေ 
အားလုံး ရုတ်ခြည်း ရေနွေးငွေ့များ ဖြစ်သွားပြီးလျှင် ကျန် ရေများကို ရေနွေးငွေ့အဖြစ် ပန်းထွက်စေလေသည်။ အေးသွား 
ပြန်၍ မြေကြီးအတွင်း အခေါင်းသို့ ရောက်သည်အထိ စိမ့်ဝင် သွားလေသည်။ 

ရေပူစမ်းများသည် ရေပူများကို ပန်းထုတ်ကြရာ၌ အချိန်မှန်မှန် ပန်းထုတ်ကြသည်လည်း ရှိ၏။ တစ်ကြိမ်နှင့် တစ်ကြိမ် အချိန်ချင်း မတူကြသည်လည်း ရှိ၏။ အချို့သည် တစ်နာရီအတွင်း အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပန်းထွက်နေတတ်၏။ အချို့ကား တစ်ကြိမ်နှင့် တစ်ကြိမ် နာရီပိုင်း ရက်ပိုင်းသာမက လပိုင်းနှင့်ပင် ချီ၍ ကွာခြားပြီးလျှင် ပန်းထွက်တတ်လေသည်။ ထိုပြင် အချို့ရေပူစမ်းများသည် ပေအနည်းငယ်မျှသာ မြင့်လျက် ပန်းထွက်နေတတ်၍ အချို့မှာမူ ပေ ၂၃ဝ ခန့် မြင့်သည်အထိ ရေပူများ ပန်းထွက်နေတတ်လေသည်။

ရေပူစမ်းတွင် မြေမျက်နှာပြင်သို့ တက်လာသော ကတော့ ပုံသဏ္ဌာန် ''မီးတောက်ထိပ်ဝ''မျိုး ရှိတတ်သည်။ ထိုအပေါက်မှ အချိန်မှန်မှန်လိုပင် ရေပူနှင့် ရေနွေးငွေ့များ ပန်းထွက်နေလေ့ ရှိသည်။ အချို့ ရေပူစမ်းများက ရွံ့များကို ပန်းထုတ်တတ်လေ သည်။ အချို့ရေပူစမ်းများတွင် ကြက်ဥကိုပင် ပြုတ်နိုင်အောင် ရေပူသည်။

ရေပူစမ်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ အစု အပုံဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရသည်မှာ ရေပြန်အေးသွားခြင်းနှင့် အငွေ့ပျံခြင်းတို့ကြောင့်သာမက အထူး သဖြင့် အယ်လဂျေခေါ် အပင်ငယ်ကလေးများက ရေအတွင်းရှိ ဆီလီကာနှင့် အခြား တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကို စုပ်ယူကြခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို''အစုအပုံများ''၏ လှပသော အရောင် များမှလည်း ထိုအပင်ငယ်ကလေးများ ရှိနေကြခြင်းကြောင့် ဖြစ် လေသည်။ 

ရှေးအခါက အိုက်စလန်ကျွန်း၌သာ ရေပူစမ်း အများ အပြားရှိသည်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြ၏။ သို့သော် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ဝိုင်အိုမင်းပြည်နယ်၊ ယဲလိုးစတုန်း အမျိုးသား ဥယျာဉ်အတွင်း၌ရှိသော ရေပူစမ်းများသည် ကျန်ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရေပူစမ်းများထက်ပင် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားသေး သည်။ နယူးဇီလန် ကျွန်းတွင်လည်း ရေပူစမ်း အများအပြား ရှိသည်။

ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်တွင်လည်း ရေပူစမ်းများ ရှိသည်။ ပန်းထွက်လာ သည့် ရေပူများတွင် များသောအားဖြင့် ဓာတ်ဆားများ ပါလာ လေ့ရှိသည်။ ပါလာသည့်ဓာတ်ဆားများအနက် လိုင်းဆာလဖိတ် နှင့် မဂ္ဂနီရှာ ဆာလဖိတ်တို့ကများ၍ အယ်လကာလီများလည်း အနည်းအကျဉ်း ပါလာတတ်သည်။ ထိုအယ်လကာလီများတွင် လည်း ပိုတက်အယ်လကာလီသာ အပါများလေသည်။ 
ထိုရေပူစမ်းများသည် များသောအားဖြင့် ဂေါက်နာနှင့် ရူမက် တစ်ဇင်ရောဂါ တာရှည်စွဲကပ်နေသူများအတွက် များစွာ အကျိုး 
ဖြစ်ထွန်းစေနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၁)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ရေထု]]</text>
      <sha1>skrxbob64968jdigkpbi4616fvl6put</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပင်လယ်မီးစုန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18827</id>
    <revision>
      <id>1053623</id>
      <parentid>415942</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053623</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8365" sha1="lng7r06ndkokxncxdbaulv83jg4cig3" xml:space="preserve">[[File:Elmo's fire-2.jpg|thumb|270px|ပင်လယ်ထဲရှိ သင်္ဘောအား မီးစုန်းစွဲကပ်နေပုံ]]
{{ရာသီဥတု}}
မီးစုန်း (St. Elmo's fire) ဆိုသည်မှာ [[ရာသီဥတု]] လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး လေထုအတွင်းရှိ [[လျှပ်စစ်စက်ကွင်း]]ကြောင့် အရောင် တောက်ပသော ပလာစမာ အလုံးကြီးများ ဂရောင်းကျနေသော အရာအဝတ္ထုပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထိုမှတဆင့် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]] စိန့်အယ်လ်မို မီး ဆိုသော အမည်မှာ သင်္ဘောသားတို့ ယုံကြည်ကိုးကွယ်သော စိန့်အီရပ်စမပ် (St. Erasmus) အီတလီ အခေါ်ဖြင့် စိန့်အယ်လ်မိုကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်သည် တစ်ခါတရံတွင် ပင်လယ်အတွင်း သွားလာနေသော [[သင်္ဘော]]များတွင် မိုးကြိုးမုန်တိုင်း ကျရောက်ချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး တောက်ပနေသော မီးလုံးကြီးကြောင့် သင်္ဘောသားများက ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကြောက်ရွံ့စရာ အဖြစ်တစ်ခု အဖြစ် မှတ်ယူသောကြောင့် ထိုသို့ အမည်တွင်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

==သွင်ပြင်လက္ခဏာများ==

ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ သွင်ပြင်လက္ခဏာ အနေနှင့် ပင်လယ်မီးစုန်းသည် တောက်ပသော အပြာရောင် သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်ဖြင့် ထိန်ထိန်ညီးညီး ရှိတတ်သည်။ မြင့်မား၍ ချွန်ထက်နေသော [[မိုးကြိုးလွှဲ]]များ၊ [[ရွက်တိုင်]]များ၊ စပိုင်းယားခေါ် [[ဘုရားရှိခိုးကျောင်း]] ထိပ်ကဲ့သို့သော အချွန်အတက်များ၊ မီးခိုးခေါင်းတိုင်များနှင့် [[လေယာဉ်ပျံ]] အတောင်ပံများပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ထို့အပြင် သစ်ရွက်များ၊ မြက်ပင်များနှင့် ကျွဲနွားသတ္တဝါတို့၏ ချိုများ ထိပ်တွင်ပင် ဖြစ်သည်။ အမြဲမကြာခဏ ဆိုသလိုပင် တောက်ပသော အလင်းရောင်နှင့် အတူ တဝီဝီမြည်နေသော အသံမျိုး တွဲဆက် ပါလာတတ်သည်။

၁၇၅၀ တွင် မိုက်ကယ်ဒက်မန်းက ချွန်ထက်နေသော သံချောင်းထိပ်တွင် [[မိုးကြိုး]][[မုန်တိုင်း]] ဖြစ်ပေါ်ချိန်၌ မီးစုန်းကဲ့သို့သော အလင်းရောင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းပြောကြားခဲ့သည်။

==သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းလင်းချက်==
ပင်လယ်မီးစုန်းသည် ဓာတ်ငွေ့များနှင့် ပလပ်စမာများ ရောနှောနေသော ဒြပ်နှောဖြစ်သည်။ ပင်လယ်မီးစုန်း ဖြစ်ပေါ်ရာ အရာဝတ္ထုကို ဝိုင်းရံနေသော လျှပ်စစ်စက်ကွင်းထဲရှိ လေမော်လီကျူးများတွင် [[အိုင်ယွန်နိုင်ဇေးရှင်း]]ခေါ် ဓာတ်ဖယ်ထုတ်မှု ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလင်းရောင် နည်းပါးနေသော အခြေအနေမျိုးတွင် တွေ့နိုင်သည့် အရောင်ဖျော့သည့် တောက်ပမှုမျိုး ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ပင်လယ်မီးစုန်းတွင် တစ်[[စင်တီမီတာ]]လျှင် ၁၀၀၀ [[ဗို့]]ခန့်မျှသော ဓာတ်အား ထွက်ပေါ်ပြီး ထိုကိန်းဂဏန်းမှာ ဖြစ်ပေါ်ရာ အရာဝတ္ထု၏ အနေအထားပေါ်တွင် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ချွန်ထက်သော အရာဝတ္ထုများတွင် ထိုသို့သော ရလဒ်ထွက်ပေါ်ရန် အတွက် ထိုထက် ပိုနည်းသော ဗို့အားသာလျှင် လိုအပ်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ချွန်ထက်နေသော အရာဝတ္ထုတွင် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းများ ပိုမိုသိပ်သည်းစွာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ချွန်ထက်သော အရာဝတ္ထုများ အတွက် ဗို့အားထုတ်လွှတ်မှုမှာ ပို၍ ပြင်းထန်သည်။

ပင်လယ်မီးစုန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အခြေအနေမျိုးမှာ မိုးကြိုးမုန်တိုင်း ကျရောက်ချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး မိုးတိမ်တိုက်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အောက်ရှိ မြေပြင် ကြားတွင် အလွန်မြင့်သော ဗို့အား ရှိတတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ဗို့အားများကြောင့် လေမော်လီကျူးများ ထိန်လင်း တောက်ပလာပြီး ပင်လယ်မီးစုန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

ကမ္ဘာ့လေထု အတွင်းရှိ [[နိုက်ထရိုဂျင်]]နှင့် [[အောက်ဆီဂျင်]] ဓာတ်ငွေ့တို့ကြောင့် ပင်လယ်မီးစုန်း၏ အပြာရောင် နှင့် ခရမ်းရောင် အလင်းရောင်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ [[နီယွန်]]မီးရောင်များ တောက်ပမှု ဖြစ်ရခြင်းနှင့် ဖြစ်ပျက်ပုံခြင်း ဆင်တူသည်။</text>
      <sha1>lng7r06ndkokxncxdbaulv83jg4cig3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053643</id>
      <parentid>1053623</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:00:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အလင်း ပင်ရင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053643</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8433" sha1="ewmuswgstau56hk662uu55yc7iatkae" xml:space="preserve">[[File:Elmo's fire-2.jpg|thumb|270px|ပင်လယ်ထဲရှိ သင်္ဘောအား မီးစုန်းစွဲကပ်နေပုံ]]
{{ရာသီဥတု}}
မီးစုန်း (St. Elmo's fire) ဆိုသည်မှာ [[ရာသီဥတု]] လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး လေထုအတွင်းရှိ [[လျှပ်စစ်စက်ကွင်း]]ကြောင့် အရောင် တောက်ပသော ပလာစမာ အလုံးကြီးများ ဂရောင်းကျနေသော အရာအဝတ္ထုပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထိုမှတဆင့် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။

[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာ]] စိန့်အယ်လ်မို မီး ဆိုသော အမည်မှာ သင်္ဘောသားတို့ ယုံကြည်ကိုးကွယ်သော စိန့်အီရပ်စမပ် (St. Erasmus) အီတလီ အခေါ်ဖြင့် စိန့်အယ်လ်မိုကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်သည် တစ်ခါတရံတွင် ပင်လယ်အတွင်း သွားလာနေသော [[သင်္ဘော]]များတွင် မိုးကြိုးမုန်တိုင်း ကျရောက်ချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး တောက်ပနေသော မီးလုံးကြီးကြောင့် သင်္ဘောသားများက ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကြောက်ရွံ့စရာ အဖြစ်တစ်ခု အဖြစ် မှတ်ယူသောကြောင့် ထိုသို့ အမည်တွင်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။

==သွင်ပြင်လက္ခဏာများ==

ရုပ်ဝတ္ထုပိုင်းဆိုင်ရာ သွင်ပြင်လက္ခဏာ အနေနှင့် ပင်လယ်မီးစုန်းသည် တောက်ပသော အပြာရောင် သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်ဖြင့် ထိန်ထိန်ညီးညီး ရှိတတ်သည်။ မြင့်မား၍ ချွန်ထက်နေသော [[မိုးကြိုးလွှဲ]]များ၊ [[ရွက်တိုင်]]များ၊ စပိုင်းယားခေါ် [[ဘုရားရှိခိုးကျောင်း]] ထိပ်ကဲ့သို့သော အချွန်အတက်များ၊ မီးခိုးခေါင်းတိုင်များနှင့် [[လေယာဉ်ပျံ]] အတောင်ပံများပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ထို့အပြင် သစ်ရွက်များ၊ မြက်ပင်များနှင့် ကျွဲနွားသတ္တဝါတို့၏ ချိုများ ထိပ်တွင်ပင် ဖြစ်သည်။ အမြဲမကြာခဏ ဆိုသလိုပင် တောက်ပသော အလင်းရောင်နှင့် အတူ တဝီဝီမြည်နေသော အသံမျိုး တွဲဆက် ပါလာတတ်သည်။

၁၇၅၀ တွင် မိုက်ကယ်ဒက်မန်းက ချွန်ထက်နေသော သံချောင်းထိပ်တွင် [[မိုးကြိုး]][[မုန်တိုင်း]] ဖြစ်ပေါ်ချိန်၌ မီးစုန်းကဲ့သို့သော အလင်းရောင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းပြောကြားခဲ့သည်။

==သိပ္ပံနည်းကျ ရှင်းလင်းချက်==
ပင်လယ်မီးစုန်းသည် ဓာတ်ငွေ့များနှင့် ပလပ်စမာများ ရောနှောနေသော ဒြပ်နှောဖြစ်သည်။ ပင်လယ်မီးစုန်း ဖြစ်ပေါ်ရာ အရာဝတ္ထုကို ဝိုင်းရံနေသော လျှပ်စစ်စက်ကွင်းထဲရှိ လေမော်လီကျူးများတွင် [[အိုင်ယွန်နိုင်ဇေးရှင်း]]ခေါ် ဓာတ်ဖယ်ထုတ်မှု ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလင်းရောင် နည်းပါးနေသော အခြေအနေမျိုးတွင် တွေ့နိုင်သည့် အရောင်ဖျော့သည့် တောက်ပမှုမျိုး ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ပင်လယ်မီးစုန်းတွင် တစ်[[စင်တီမီတာ]]လျှင် ၁၀၀၀ [[ဗို့]]ခန့်မျှသော ဓာတ်အား ထွက်ပေါ်ပြီး ထိုကိန်းဂဏန်းမှာ ဖြစ်ပေါ်ရာ အရာဝတ္ထု၏ အနေအထားပေါ်တွင် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ချွန်ထက်သော အရာဝတ္ထုများတွင် ထိုသို့သော ရလဒ်ထွက်ပေါ်ရန် အတွက် ထိုထက် ပိုနည်းသော ဗို့အားသာလျှင် လိုအပ်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ချွန်ထက်နေသော အရာဝတ္ထုတွင် လျှပ်စစ်စက်ကွင်းများ ပိုမိုသိပ်သည်းစွာ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ချွန်ထက်သော အရာဝတ္ထုများ အတွက် ဗို့အားထုတ်လွှတ်မှုမှာ ပို၍ ပြင်းထန်သည်။

ပင်လယ်မီးစုန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အခြေအနေမျိုးမှာ မိုးကြိုးမုန်တိုင်း ကျရောက်ချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး မိုးတိမ်တိုက်များနှင့် ၎င်းတို့၏ အောက်ရှိ မြေပြင် ကြားတွင် အလွန်မြင့်သော ဗို့အား ရှိတတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ဗို့အားများကြောင့် လေမော်လီကျူးများ ထိန်လင်း တောက်ပလာပြီး ပင်လယ်မီးစုန်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

ကမ္ဘာ့လေထု အတွင်းရှိ [[နိုက်ထရိုဂျင်]]နှင့် [[အောက်ဆီဂျင်]] ဓာတ်ငွေ့တို့ကြောင့် ပင်လယ်မီးစုန်း၏ အပြာရောင် နှင့် ခရမ်းရောင် အလင်းရောင်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ [[နီယွန်]]မီးရောင်များ တောက်ပမှု ဖြစ်ရခြင်းနှင့် ဖြစ်ပျက်ပုံခြင်း ဆင်တူသည်။

[[ကဏ္ဍ:အလင်း ပင်ရင်းများ]]</text>
      <sha1>ewmuswgstau56hk662uu55yc7iatkae</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္ဘာ့လေထု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18885</id>
    <revision>
      <id>1053612</id>
      <parentid>1053007</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:34:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053612</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32027" sha1="gz5k21itkskool9y0lmyyvel6tj0iuz" xml:space="preserve">[[File:Atmosphere gas proportions.svg|thumb|Composition of Earth's atmosphere by volume. The lower pie represents the trace gases that together compose about 0.038% of the atmosphere (0.043% with CO&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; at 2014 concentration). The numbers are from a variety of years (mainly 1987, with {{CO2}} and methane from 2009) and do not represent any single source.]]
ထမင်းအသက်ခုနစ်ရက်၊ ရေအသက်တစ်မနက်ဟူ၍ ရှေးလူကြီး 
များဆိုရိုးစကား ရှိခဲ့သော်လည်း အမှန်စင်စစ် လေသာမရှိပါက [[သတ္တဝါ]] 
အများစုသည် သုံးမိနစ်မျှပင် အသက်ရှင်နိုင်ရန်လမ်းမရှိပေ။ ကျွန်ုပ်တို့သည် 
နေ့စဉ်အမြဲလေနှင့်ထိတွေ့နေရ၏။ လေကိုရှူရှိုက်နေရ၏။ လေမှသက်ရောက်လာသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို ခံစားနေရ၏။ ကျွန်ုပ်တို့ ကိုယ်အတွင်း၌ 
လည်း လေသည် တစ်ကိုယ်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိ၏။ ထိုမျှသာမဟုတ်သေး၊ ပေါင်ချိန်အားဖြင့် ထောင်ပေါင်းများစွာလေးသည့် လေထုသည် ကျွန်ုပ်တို့ အပေါ်တွင် အချိန်မလပ်ဖိနှိပ်လျက်ရှိ၏။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် လေကို မမြင်ရသည့်အတွက် များသောအားဖြင့် လေရှိသည်ဟူ၍ အမှတ်မထင် 
ဂရု မပြုမိဘဲ နေထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
လေသည် ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးကို အံ့ဩဖွယ်ကောင်းလောက် 
အောင် ဝိုင်းရံလွှမ်းခြုံထားရာ ထိုလွှမ်းခြုံထားသော လေသမုဒ္ဒရာကြီးကို လေထုဟု ခေါ်လေသည်။ ဤလေထုမည်မျှလောက် ထူမည်ကိုမည်သူမျှ အသေအချာမသိကြပေ။ မိုင်ပေါင်း ၂ဝဝ မှ ၄ဝဝ အထိထူမည်ဟူ၍သာ ခန့်မှန်းရပေသည်။ သို့ရာတွင် လေထု၌ တိကျသောအဆုံးသတ်မရှိ။ 
လေထု၏ အစွန်းအဖျားသည် မြေပြင်မှအထက်သို့ မိုင်ပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော် 
၂ဝဝဝ ထိအောင်ပင် တစ်စွန်းတစ်စပျံ့နှံ့ကာ အာကာသ လဟာပြင်ကြီးနှင့် 
တဖြည်းဖြည်း ထိစပ်ပျောက်ကွယ်သွားစရာရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။ 
လေရှိပေ၍သာ ကျွန်ုပ်တို့ကမ္ဘာကြီးမှာ သက်ရှိသတ္တဝါ၊ သစ်ပင်ပန်းပင်တို့ 
ဖြင့် ပြည့်စုံဝေဆာ၍ကမ္ဘာကြီးသည် အသက်ရှင်နေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ 
လကဲ့သို့ လေထုကင်းမဲ့သော အခြား[[ဂြိုဟ်]]၊ သို့မဟုတ် ဂြိုဟ်ရံများမှာမူ သက်ရှိ 
သတ္တဝါနှင့် [[အပင်]]ဆို၍ လုံးဝဆိတ်သုဉ်းလျက်ရှိကြပေသည်။
လေသည် လူတိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်တို့ကို အသက်ဆက်ပေးရုံ 
သာမက အသက်ရှင်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော အခြေအနေများကိုလည်း ပြု 
ပြင်ဖန်တီးပေးလျက်ရှိသည်။ နွေ၊ မိုး၊ဆောင်းနှင့်တကွ နေပူခြင်း၊ မိုးရွာ 
ခြင်း၊ နှင်းကျခြင်း၊ လေတိုက်ခြင်း၊ ပူအိုက်ခြင်း၊ ချမ်းအေးခြင်း စသော 
ရာသီဥတုတို့ ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့ [[ကမ္ဘာ]]နှင့် [[နေ]]တို့၏အကွာအဝေး ပြောင်းလွဲမှုကိုလိုက်၍ လေတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော လှုပ်ရှားမှု အပူအအေး ပြောင်းလဲမှုတို့ကြောင့်ပင်ဖြစ်လေသည်။
လေသည် အရာဝတ္ထုသန့်သန့်တစ်ခုတည်း မဟုတ်ပေ။ လေသည် 
ဒြဗ်ရောဖြစ်၍ လေတွင် [[အောက်ဆီဂျင်]]၊ [[နိုက်ထရိုဂျင်]]၊ အားဂွန်၊ ဇီနွန်၊ 
နီယွန်၊ [[ဟီလီယမ်]]၊ ကရစ် ရစ်ပတမ် ဓာတ်ငွေ့များအပြင် ရေခိုးရေငွေ့၊ 
ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့နှင့် ဖုန်မှုန့်များ 
ပါဝင်ကြောင်းသိရှိရသည်။ လေတွင်ပါဝင်သည့် အချိုးအစားများမှာ ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် နိုက်ထရိုဂျင် ၇၈၊ အောက်ဆီဂျင် ၂၁ ဖြစ်၍ ကျန် ၁ ရာခိုင်နှုန်းတွင် အားဂွန်ဓာတ်ငွေ့ အများဆုံးပါဝင်ပြီးလျှင် နီယွန်၊ ဇီနွန်၊ [[ဟီလီယမ်]]၊ ကရစ်ပတွန်ခေါ် ရှားပါးသည့်ဓာတ်ငွေ့များ အနည်းအကျဉ်းနှင့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ မဆိုစလောက်မျှပါဝင်သည်။ ရေငွေ့၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက် 
ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့နှင့် ဖုန်မှုန့်တို့မှာမူ အခါကာလကိုလိုက်၍ အနည်းအများ 
ပါဝင်ကြလေသည်။
အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာဟု ဆိုအပ် 
သော စက်ယန္တရားလည်ပတ်ရေးအတွက် ထင်းမီးလောင်စာသဖွယ်ဖြစ်သည်။ 
အောက်ဆီဂျင်သည် အသက်ရှင်မှုနှင့် လောင်ကျွမ်းမှုမှန်သမျှအတွက် ကျော 
ထောက်နောက်ခံဖြစ်သည်။ အကယ်၍ လေထုတစ်ခုလုံးသာ အောက်စီဂျင် 
အတိ ဖြစ်သွားမည်ဆိုပါက သက်ရှိသတ္တဝါအားလုံးသည် ယခုထက် 
အဆမတန် ပိုမိုထကြွပြီး အဆမတန် အသက်တိုသွားစရာရှိသည်။ သစ်ခြောက်၊ မြက်ခြောက်တို့သည်လည်း ရုတ်တရက် မီးထတောက်ကောင်း ထတောက်ကြကာ ကမ္ဘာတွင် မတွေ့ဘူသေးသည့် အံ့ဩဖွယ်အဖြစ်အပျက်မျိုး အများအပြားပင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်စရာ အကြောင်းရှိသည်။ သို့ရာတွင် အောက်ဆီဂျင်၏ စွမ်းအားသတ္တိ ယခုထက် ပိုကဲလာခြင်းမရှိအောင် အောက်ဆီဂျင် တစ်ဆလျှင် လေးဆနီးပါးရှိသော နိုက်ထရိုဂျင်က ရောနှောပြီး ထိန်းထားလေသည်။
နိုက်ထရိုဂျင်မှာ အခြားဓာတ်ပစ္စည်းတို့နှင့် အလွယ်တကူ ပေါင်း 
စပ်ခြင်းမရှိသော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သည်။ သို့သော် နိုက်ထရိုဂျင်၏ ဒြဗ်ပေါင်း 
ဖြစ်သည့် နိုက်ထရိတ်အမျိုးမျိုးတို့မှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအတွက် 
မြေဩဇာ 
ပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့် လက်နက်ပစ္စည်းများ 
လုပ်ကိုင်ရာ၌လည်းကောင်း လွန်စွာအသုံးဝင်သဖြင့် အဆိုပါ နိုက်ထရိုဂျင် 
ဒြဗ်ပေါင်းများကို ငွေကုန်ကြေးကျခံ၍ အမြောက်အမြား ပြုလုပ်ကြရလေသည်။
ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့သည် ကာဗွန်နှင့် အောက်ဆီဂျင် 
တို့ ပေါင်းစပ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒြဗ်ပေါင်းဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ 
အသက်ရှူထုတ်လိုက်သည့်အခါတိုင်းနှင့် အရာဝတ္ထုတစ်ခုခု မီးလောင်
သည့် အခါတိုင်းတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်ပေါ်လာမြဲဖြစ်သည်။ 
လူနေထူထပ်၍ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံပေါများသော မြို့ကြီးများတွင် လေထဲ၌ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ အများအပြားပါရှိတတ်သည်။ ယင်းသို့ပါရှိခြင်းသည် လူတို့၏ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေသည်။ ကာဗွန်ဒိုင်အောက် 
ဆိုက်ကို ကျွန်ုပ်တို့သည် ရှူထုတ်လျက်ရှိသောကြောင့် လေထဲ၌ တစ်နေ့ 
ထက်တစ်နေ့ များ၍မလာပေလောဟု မေးစရာအကြောင်းရှိသည်။ သို့သော် 
စိမ်းလန်းသောအပင်ဟူသမျှတို့က ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကို အမြဲတစေ 
ရှူရှိုက်စုတ်ယူလျက်ရှိသဖြင့် ဤဓာတ်ငွေ့၏ အဝင်အထွက်မှာ လေထဲတွင် မျှတ၍သွားလေသည်။
ရေငွေ့သည် ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၌ 
မိုးကို အများဆုံးအားကိုနေရသော တိုင်းပြည်တို့အဖို့ မရှိမဖြစ်အောင် 
အရေးကြီးပေသည်။ လေထုသည်နေပူရှိန်ကြောင့် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ အင်း အိုင် ချောင်း မြောင်းတို့မှ အငွေ့ပြန်တက်လာသော ရေငွေ့တို့ကို စုတ်ယူလက်ခံပြီးနောက် ကမ္ဘာမြေပြင်ပေါ်၌ နေရာအနှံ့ရောက်အောင် ဖြန့်ကြဲပေးသည်။ 
အအေးဓာတ်နှင့် တွေ့သောအခါ ထိုရေငွေ့တို့သည် မြူ၊ နှင်း၊ မိုးသီးမိုး 
ပေါက်အဖြစ် ရွာသွန်းလေသည်။ ထို့ကြောင့် အကယ်၍ ဤကမ္ဘာ၌ 
လေထုသာမရှိဆိုပါက ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာတို့မှအပ ကုန်းမြေဟူသမျှသည် သဲကန္တာရအတိ ဖြစ်သွားစရာအကြောင်းရှိလေသည်။
လေထဲ၌ ဖုန်မှုန့်များဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည့်ဟုဆိုလျှင်လည်း 
ယုံလိုသော်မှ ယုံကြပေမည်။ သို့သော် အကယ်ပင်ရှိကြောင်းကို 
မှောင်မည်း 
နေသော အခန်းထဲသို့ သေးငယ်သော အပေါက်တစ်ခုမှနေ၍ နေရောင
်ခြည် 
မျှင်တစ်ခုကို ထိုးဝင်စေ၍ကြည့်ပါ။ ထိုအခါ အဆိုပါရောင်ခြည်ထဲ၌ 
သာမန် 
အားဖြင့် မမြင်ရသော ဖုန်မှုန့်ကလေးများ ကုဋေကုဋာမက လွင့်ပါလျက်ရှိ 
သည်ကို အသေအချာ တွေ့မြင်ရပေလိမ့်မည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် လေကိုဖောက်ထွင်းမြင်နိုင်သော အလင်းပေါက် 
အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်ဟု ပေါ့ပေါ့ဆဆ ပြောဆိုမိကြသည်။ အကယ်၍
လေထု 
ကိုဖောက်ထွင်း၍မြင်နိုင်မည်ဆိုပါက အာကာသကောင်းကင်ပြင်၏ အရောင်သည် နေ့အခါတွင်လည်း ညဉ့်ဘက်မှာကဲ့သို့ပင် မည်းနက်၍နေပေမည်။
သို့သော် နေမှ အလင်းရောင်ခြည်သည် လေထုကို ဖြတ်သန်းချိန်တွင် လေထုအတွင်းရှိ ရေငွေ့၏ မြူမှုန်တို့ကနေ ရောင်ခြည်တွင်ပါသည့် အနီရောင်ကိုသာ ဖြတ်သန်းခွင့်ပေး၍ အပြာရောင်ကိုမူ ကောင်းကင်တစ်ပြင်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့ သွားစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကောင်းကင်ပြင်ကို နေ့အခါ၌ အပြာရောင်အဖြစ် မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။ နံနက်နေထွက်ပြူနှင့် ညနေ နေဝင်ဆည်းဆာအချိန်များတွင် ရှုချင်စဖွယ် နီရဲလှပသော ကောင်းကင်ပြင်ကို မြင်ရခြင်းမှာ နေရောင်ခြည်သည် ထိုအချိန်၌ လေထုကို ဘေးတိုက်ဝင်ကာ လေထုတွင်းသို့ များများဖြတ်သန်း သွားရသည့်အတွက် အပြာရောင်ကို များများ 
ပျံ့လွင့်စေပြီးလျှင် အနီရောင်ကိုသာ ချန်ထားခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
လေထုသည် အလွှာများအဖြစ်ဖြင့် ခွဲခြား၍တည်ရှိသည်။ အောက် 
ဆုံးအလွှာကို ''ထရိုပိုစဖီးယား'' ဟုခေါ်၍ ထိုအလွှာတွင် မိုးသားတိမ်လိပ် 
များ တည်ရှိကြသည်။ ထိုအလွှာအထက် ကမ္ဘာမြေပြင်မှ ၁၀ မိုင်ခန့်အမြင့် 
တွင် ''စထရက်တိုစဖီးယား'' ဒုတိယအလွှာရှိသည်။ စထရက်တို စဖီးယား 
နှင့် တြိုပိုစဖီးယား နှစ်ခုစပ်ကြားနေရာကို ''ထရိုပိုပေါ့'' ဟုခေါ်၍ အမြင့် 
ဆုံးတိမ်တို့သည် ထိုနေရာအထိသာ ရောက်ရှိကြလေသည်။ စထရက်တို 
စဖီးယားအထက်တွင် ''အိုဇိုနိုစဖီ၏ယား'' အလွှာရှိ၍ ထိုအလွှာတွင် 
''အိုဇုန်း'' ဓာတ်ငွေ့ အနည်းငယ်ပါရှိသည်။ ထိုအလွှာ၏ အထက်မှ 
အလွှာကို ''အိုင်ယွန်နိုစဖီးယား'' ဟုခေါ်၍ ထိုအလွှာသည် ကမ္ဘာမြေပြင်မှ နေ့အခါတွင် ၃၁ မိုင်ခန့်၊ ညဉ့်အခါတွင် ၅၆ မိုင်ခန့် မြင့်လေသည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် ထရိုပိုစဖီးယားအကြောင်းကို အတော်ပင် လေ့ 
လာသိရှိထားပြီးဖြစ်သော်လည်း စထရက်တို စဖီးယားအကြောင်းနှင့် စပ် 
လျဉ်း၍မူ အနည်းအကျဉ်းလောက်သာ သိရသေးသည်။ ရုရှားလူမျိုးထဲမှ
မီးပုံးပျံဖြင့် အထက်သို့တက်ကြည့်ရာ ၁၃ မိုင်ခွဲကျော်ကျော်မျှသာ အမြင့်ဆုံး 
ရောက်ခဲ့လေသည်။ အလိုအလျောက် မှတ်သားတိုင်းတာနိုင်သော ကိရိယာ 
များ တပ်ဆင်ပေးထားသည့် လူမပါသော မီးပုံးပျံကလေးများမှာ ၂၅ မိုင် 
အမြင့်အထိသာ ရောက်ဖူးကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ လေ့လာစုံးစမ်းကြည့်ရာမှ 
စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိရှိရသောအချက်မှာ လေသည် အထက်သို့မြင့်သွားတိုင်း တဖြည်းဖြည်းပါးလိုက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အထက် ၁၀ မိုင်ခန့်အမြင့်တွင်ရှိသော လေသည် ပင်လယ်ပြင်ညီတွင်ရှိသော လေနှင့်စာလျှင် ဆယ်ပုံတစ်ပုံလောက်သာ သိပ်သည်းတော့၏။ အထက် ၂၅ မိုင်ခန့်အမြင့်တွင်ဆိုလျှင် 
အပုံသုံးထောင်ပုံတွင် တစ်ပုံမျှလောက်သာ သိပ်သည်းလေတော့သည်။ မြေ 
ပြင်မှ အထက်သို့တက်သောအခါ တဖြည်းဖြည်းအေးလာပြီးလျှင် စထရက်တိုစဖီးယားအလွှာသို့ ရောက်သောအခါ အပူချိန်သည် စင်တီဂရိတ် ဒီဂရီ သုညအောက် ၇၅ ဒီဂရီခန့်၌ တစ်သမတ်တည်း တည်မြဲနေတော့သည်။ 
စထရက်တိုစဖီးယားတွင် ရေခိုးရေငွေ့၊ မိုးသားတိမ်လိပ်၊ လေမုန်တိုင်း 
စသည်တို့ကင်းစင်သည်။
ထိုထက်မြင့်သော အလွှာများအကြောင်းကိုမူ ကျွန်ုပ်တို့သည် 
ကောင်းစွာမသိရသေးပေ။ ထိုနေရာများတွင် လေသည် လုံးဝမရှိသလောက် 
ပါးရှားပေသည်။ သို့သော် ကြယ်ပျံများ ပျံသန်းနိုင်ပုံကို ထောက်ခြင်းဖြင့် 
လေရှိကြောင်းကို သိရလေသည်။ ကြယ်ပျံတို့သည် လက်ဦးတွင်
အေးလျက် 
ရှိကြသည်။ သို့ရာတွင် ကမ္ဘာမြေပြင်ပေါ်သို့ အလွန်လျင်မြန်သောအဟုန်ဖြင့် စိုက်ကျလာစဉ်တွင် လေနှင့် ထိတွေ့ပွတ်တိုက်မိသောကြောင့် မီးထတောက်သည်အထိ ပူသွားရလေသည်။
လေကိုအကောင်အထည်ဟူ၍ ရှာမတွေ့နိုင်သည့်အတွက် လေ၌ 
အလေးအချိန်မရှိဟု ထင်မိကြပေမည်။ သို့သော် ကြက်ပေါင်စေး ပူဖောင်း 
တစ်လုံးကို လေမသွင်းမီနှင့် လေမှုတ်သွင်းပြီးနောက် ချိန်တွယ်ကြည့်ပါက 
လေသွင်းပြီး ပူဖောင်းအလေးချိန်သည် လေမသွင်းမီ ပူဖောင်းအလေးချိန် 
ထက် ပိုသည်ကိုတွေ့ရမည်။ လေသွင်းပြီးနောက် ပူဖောင်းတွင် အလေးချိန် 
တိုးလာသည်ကိုထောက်လျှင် လေ၍အလေးချိန်ရှိကြောင်းကို သိနိုင်ပေမည်။ 
ပင်လယ်ပြင်တွင် လေသည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် တစ်ကုဗပေလျှင် .ဝ၇၂၉ 
ပေါင်မျှလေး၍ ထိုထက်မြင့်သွားသောအခါ လေသည် တဖြည်းဖြည်း ပါးသွားသည့်အတိုင်း လေ၏အလေးချိန်လည်း တဖြည်းဖြည်း လျော့သွားလေ 
သည်။
ဤသို့ဖြင့် လေထုသည် ကမ္ဘာမြေပြင် တစ်မျက်နှာလုံးကို 
ဖိနှိပ်ထားလျက်ရှိရာ ထိုဖိနှိပ်ထားသော လေထု၏ အလေးချိန်ကို ''လေထု 
ဖိအား'' ဟုခေါ်သည်။ လေ၏ဖိအားသည် အလွန်ဆန်းကြယ်သည်။ ကမ္ဘာ 
ပေါ်ရှိ နေရာတိုင်းတွင် လေသည် အရပ်မျက်နှာအားလုံးသို့ တညီတညာ 
တည်း တွန်းကန်ဖိနှိပ်ထားပေသည်။ ဖန်ခွက်တစ်လုံးတွင် ရေအပြည့်ထည့်၍ 
အဝကိုစက္ကူဖြင့်ပိတ်ပါ။ ထို့နောက် စက္ကူကို လက်နှင့်ဖိကာ ဖန်ခွက်ကို 
စောက်ထိုးလှန်ပြီးလျှင် လက်ကို ရုပ်လိုက်ပါက ရေသည် အောက်သို့မကျဘဲ 
စက္ကူပေါ်၌ တည်နေသည်ကို ထူဆန်းစွာတွေ့ရပေမည်။ ဤသို့ဖြစ်ခြင်းမှာ 
လေက မိမိ၏ ဖိအားဖြင့် စက္ကူကိုပင့်ထား၍ စက္ကူကတစ်ဖန် ရေကို ပင့် 
ထားသောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
ပင်လယ်ပြင်ညီတွင် လေထု၏ဖိအားသည် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် 
စတုရန်း တစ်လက်မရှိသော မျက်နှာပြင်ပေါ်၌ ၁၄.၇ ပေါင်ဖြစ်သည်။ 
သာမန်လူကြီးတစ်ယောက်၏ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးရှိ အပေါ်ယံမျက်နှာပြင် 
အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းလက်မ ၂ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် လူတစ် 
ယောက်အပေါ်၌ အမြဲတမ်းဖိလျက်ရှိသော လေထု၏ဖိအားသည် ပေါင် 
၃ဝဝဝဝ ခန့်မျှ ကြီးမားပေသည်။ သို့သော် ကိုယ်ခန္ဓာတွင်းရှိလေကလည်း 
ထို့အပြင်ဘက်ဖိအားနှင့်အမျှ အတွင်းဘက်မှ တွန်းကန်လျက်ရှိနေသော 
ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် အဆိုပါလေထုဖိအားကို သိသိသာသာ ခံစားရခြင်း 
မရှိပေ။ လေယာဉ်တစ်ခုခုဖြင့် အလွန်မြင့်မားသောနေရာကို ပျံတက်သည့် 
အခါမျိုးတွင် အပြင်ဘက်မှ လေထုဖိအားက ကိုယ်အတွင်းမှ ဖိအားထက် 
အဆမတန်နည်းပါးသဖြင့် လေယာဉ်အတွင်း လိုက်ပါသွားသူတို့သည် 
နားမှ 
သွေးယိုထွက်တတ်ပြီးလျှင် တစ်ခါတစ်ရံ ဦးခေါင်းသို့ သွေးရောက်ကာမူးမေ့ 
၍ပင် သွားတတ်ကြပေသည်။ သို့သော် အကယ်၍ လေသာမရှိပါက လေ 
ယာဉ်ပျံ၏တောင်ပံကို ပင့်ပေးမည့်အရာ မရှိတော့သဖြင့် မည်သည့်လေ 
ယာဉ်ပျံမျှ အမြင်သို့ ပျံတက်နိုင်မည်မဟုတ်ချေ။ တစ်ဖန် အလွန်မြင့်မား 
သော နေရာများတွင် အသက်ကိုဝအောင်ရှူနိုင်ရန် အောက်ဆီဂျင် အလုံ 
အလောက် မရှိသည့်အတွက် အလွန်မြင့်မားစွာ ပျံတက်မည့်သူများသည် 
အသက်ရှူစရာ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ဘူးများကို အပိုဆောင်ယူသွားကြရ 
လေသည်။ 
လေသည် ကြက်ပေါင်စေးကဲ့သို့ ကျုံ့နိုင် စန့်နိုင်သော သတ္တိရှိ 
သည့်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ လေ၌ ထိုသတ္တိမျိုးရှိကြောင်း သိသာရန်အတွက် ဖန်ခွက်တစ်လုံးကို ရေပေါ်တွင် စောက်ထိုးမှောက်ပြီး ဖန်ခွက်ဖင်ကို လက်နှင့်ဖိချကြည့်ပါ။ ဖန်ခွက်တစ်လုံးလုံးရေအောက်သို့ နစ်သွားသောအခါ ဖန် 
ခွက်အတွင်းသို့ ရေအနည်းငယ် ဝင်လာသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ မူလက ဖန်ခွက်အပြည့်ရှိသော လေသည် ရေ၏ဖိအားကြောင့် ကျုံ့သွားခြင်းပင်ဖြစ်လေသည်။ တစ်ဖန် လေတော်ရုံမှုတ်သွင်းထားသော ကြက်ပေါင်စေးပူဖောင်းတစ်လုံးကို မီးနားတွင်ပြကြည့်ပါက အပူရှိန်ကြောင့် လေစန့်ထွက်လာကာ ပူဖောင်းကြီးထွားလာပုံကို တွေ့ရပေမည်။ လေမီးဖို၊ အောက် 
လင်းမီးအိမ်၊ မီးရထားဘီး၊ မော်တော်ကားဘီးတို့တွင် တပ်ဆင်ထားသော လေဘရိတ် စသည်တို့မှာ ဖိနှိပ်ထားသောလေကို အသုံးချထားသည့် ကိရိယာများပင်ဖြစ်ပေသည်။
လေကို ကျုံ့သွားအောင် ဖိနှိပ်ပေး၍ ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ သုည 
အောက် ၃၁၂ ဒီဂရီသို့ တိုင်အောင် အအေးခံပေးလိုက်ပါက လေသည် 
အငွေ့မှ အရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထို ''[[လေရည်]]'' ၌ 
စိတ်ဝင် စားဖွယ် ကောင်းသော ဂုဏ်သတ္တိများရှိပေသည်။ 
&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Commons category|Air}}
{{reflist}}

{{ကမ္ဘာ့လေထု}}
[[Category:ကမ္ဘာ့လေထု]]
[[ကဏ္ဍ:လေထုဆိုင်ရာ သာမိုဒိုင်းနမစ်]]</text>
      <sha1>gz5k21itkskool9y0lmyyvel6tj0iuz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လေမုန်တိုင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>18899</id>
    <revision>
      <id>1053630</id>
      <parentid>873721</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053630</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13920" sha1="s3cx44ba2es70g1enufm61hk2700kvs" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
[[File:FoggDam-NT.jpg|thumb|200px|အပူပိုင်းဒေသ လေမုန်တိုင်းတစ်ခု]]
လေမုန်တိုင်းကျလာသော်အခါ လေသည်ပြင်းလာ 
၏။ တစ်ခါတစ်ရံ တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၄၀ တိုက်ခတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ၇၅ 
မိုင် တိုက်ခတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ၌မူ ၇၅ မိုင်ထက် ပိုမိုတိုက်ခတ်၏။ 
မြန်မာနိုင်ငံ၌ တစ်နာရီလျှင် ၇၅ မိုင်တိုက်ခတ်သော လေမုန်တိုင်းမျိုးကြုံရ 
ခဲသည်။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စစ်တွေမြို့နှင့် 
အနီးတစ်ဝိုက်၌ တိုက်ခတ်သွားသော လေမုန်တိုင်းကြီးသည် တစ်နာရီလျှင် 
မိုင် ၁၅၀ အထိ တိုက်ခတ်ခဲ့ရာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆိုးရွားဆုံးသော လေ 
မုန်တိုင်းကြီးကြောင့် အသေအပျောက်၊ အပျက်အစီး၊ အဆုံးအရှုံး အလွန် 
များပြားလှ၏။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတို့တွင် လေမုန်တိုင်း 
များကို [[ဆိုင်ကလုန်း]]ဟုခေါ်၏။
 
==မုန်တိုင်း ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း==

သို့သော် မုန်တိုင်း ဟူသမျှကို ဆိုင်ကလုန်းမခေါ်ပေ။ လေတိုက်နှုန်း တစ်နာရီ မိုင် ၃၀ ကျော် 
လျှင် မုန်တိုင်းငယ်၊ လေတိုက်နှုန်း တစ်နာရီ မိုင် ၄၀ ကျော်လျှင် ဆိုင် 
ကလုန်းမုန်တိုင်း၊ လေတိုက်နှုန်း တစ်နာရီ မိုင် ၆၀ ကျော်လျှင် [[ဆိုင်က 
လုန်းမုန်တိုင်းကြီး]]ဟု သတ်မှတ်သည်။ လေတိုက်နှုန်းတစ်နာရီ မိုင် ၃၀ 
အောက်ဆိုလျှင် [[လေပွေလှိုင်း]] ဟု သတ်မှတ်၏။
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မုန်တိုင်းများကို [[တိုင်ဖွန်]]ဟုခေါ်သည်။ 
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် လေသည် တစ်နာရီ မိုင် ၄၀ နှုန်းတိုက်လျှင် မုန် 
တိုင်းငယ်ဟု သတ်မှတ်၍ မိုင် ၄၀ မှ ၇၅ မိုင်အထိကို ဆိုင်ကလုန်း 
မုန်တိုင်းဟု သတ်မှတ်ပြီးလျှင် တစ်နာရီ လေတိုက်နှုန်း ၇၅ မိုင်အထက်မှ 
သာ တိုင်ဖွန်ဟု သတ်မှတ်လေသည်။

အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မုန်တိုင်းများကို ဟာရီကိန်းဟုခေါ် 
သည်။ လေတိုက်နှုန်းမှာ တစ်နာရီလျှင် ၇၅ မိုင်ကျော်လေသည်။ 
ဟာရီကိန်းလေနီကြမ်း တိုက်ခတ်တော့မည်ရှိသောအခါ ဝင်ခါနီး 
နေသည် မှိုင်းမှုန်နီရဲလာ၏။ လေသည်ပူနွေး၍ ထိုင်းမှိုင်းလာ၏။ လေသည် 
ဖိအားများလာ၍ ငြိမ်သက်သွား၏။ ပင်လယ်ပြင်၌မူ လေကျမည်ရှိသောအခါ 
လေ၏ဖိအားနည်းသွားတတ်၍ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအစွန်းဆီမှ မိုးသားများ 
လျင်မြန်စွာ တက်လာတတ်၏။ လေထဲတွင် ရေခိုးရေငွေ့များ ပါလာတတ် 
၏။ လေ၏အရှိန်သည်လည်း ပြင်းထန်သည်ထက် ပြင်းထန်လာလေသည်။
ထိုသို့ ဖိအားနည်းသောနေရာသို့ တိုက်ခတ်လာသောလေသည် 
ဝင်ရိုးပေါ်၌ ကမ္ဘာလုံးလည်လျက် ရှိနေခြင်းကြောင့် ဖြောင့်မတ်စွာမသွားဘဲ 
ဝက်အူရစ်သကဲ့သို့လှည့်ကာ ဝိုင်းရစ်၍ တိုက်ခတ်၏။ ဤနည်းဖြင့် လေပွေ 
များဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်၏။

မိုးသက်လေပြင်းကျရောက်သောအခါ ကောင်းကင်၌ ညိုမည်းနက် 
မှောင်သော မိုးတိမ်များတက်လာ၏။ ထို့နောက် မိုးရွာပြီးလျှင် လေသည် 
ဝိုင်း၍ရစ်၍ တိုက်ခတ်၏။ မိုးသက်လေပြင်း ကျရောက်ပြီးသောအခါ လျှပ် 
ပြက်ခြင်း၊ မိုးထစ်ချုန်းခြင်း၊ မိုးသီးကြွေခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်၏။ မိုးသက် 
လေပြင်းကျရောက်ခြင်းမှာ စွတ်စိုထိုင်းမှိုင်းသောလေသည် အထက်သို့တက်၍ 
အအေးဓာတ်နှင့် တွေ့ပြီးလျှင် မိုးရေအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသောကြောင့် 
ဖြစ်၏။
[[File:Thunderstorm formation.jpg|thumb|200px|မုန်တိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပေါ်သော အဆင့်များ]]

မိုးသက်မုန်တိုင်း၏ တန်ခိုးအင်အားကို ဤသို့ ခန့်မှန်းကြည့်ရာ 
၏။ စတုရန်း ၁၀ မိုင်ကျယ်သောမြေပေါ်၌ တစ်လက်မခန့် ကျရောက်နေ 
သော မိုးရေ၏ ထုထည်သည် ၂၃၂ ၃၀၀,၀၀၀ ကုဗပေရှိ၏။ ထိုရေထုကို 
ပင်လယ်မှ စုတ်ယူ၍ မိုးရေအဖြစ်သို့ ပြန်ပြောင်းလဲပေးရန် မြင်းကောင်ရေ 
အား ၃၆ သန်းနှင့် ညီမျှသောအား ရှိဖို့လို၏။ ဟာရီကန်းလေနီကြမ်း၌ 
မြင်းကောင်ရေအား ကုဋေပေါင်းတစ်သောင်းပါရှိ၏။ သို့ဖြစ်၍လည်း 
ထိုလေနီကြမ်း တိုက်ခတ်သောအခါ အဆောက်အအုံများ၊ သစ်ပင်နှင့် 
ကောက်ပဲသီးနှံများ ကြောက်ခမန်းလိလိ ပျက်စီးဆုံးရှုံးကြောင်းကို သတင်းစာ
များ၌ တစ်ခါတစ်ရံ ကျွန်ုပ်တို့ ဖတ်ရပေသည်။
&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

==မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ချိန်တွင် ဆောင်ရွက်ရန်အချက်များ==

(က) ရပ်ရွာမှ တာဝန်ရှိသူများ၏ အကြံပေးချက်အတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါ။&lt;br/&gt;
(ခ) လျှပ်စစ်မီးလိုင်းများနှင့် ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းများကို ဖြတ်တောက်ပစ်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဂ)လွင့်ပျံ့လာသော အရာဝတ္ထုများနှင့် ထိခိုက်မှုမရှိစေရန်အတွက် ခိုအောင်းရာနေရာ၌သာ နေပါ။&lt;br/&gt; 
(ဃ)အဆောက်အအုံ၏ ခိုင်ခံသော အပိုင်းတွင်သာ ခိုလှုံပါ၊ ရေဒီယိုမှ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို အဆက်မပြတ်နားထောင်ပါ။&lt;br/&gt; 
(င) အသက်ကယ်အင်္ကျီ၊ ဗောကွင်း၊ ပလတ်စတစ်ရေပုံးအလွတ်၊ ငှက်ပျောတုံး၊ ကားတာယာကျွတ်များကို မိမိနှင့်အတူ ဆောင်ထားပါ။&lt;br/&gt; 
(စ) တံခါးနှင့် ပြတင်းပေါက်များကို သေသေချာချာ ပိတ်ထားပါ၊ မုန်တိုင်းအရှိန်ကြောင့် ပွင့်ထွက်သွားပါက မျက်နှာချင်းဆိုင်ဘက်မှာ လေထွက်ပေါက်တစ်ခု အမြန်ပြုလုပ်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဆ) လေလာသည့်ဘက်မှ တံခါးပေါက်များကို ပိတ်ထားပြီး လေကွယ်ရာအရပ်ရှိ တံခါးပေါက်များကို ဖွင့်ထားပါ။&lt;br/&gt;
(ဇ) နေအိမ်စတင်ပြိုကျလာပါက မွေ့ရာများ၊ စောင်များဖြင့် အကာအကွယ်ပေးထားပါ (သို့မဟုတ်) ခိုင်ခံ့သော စားပွဲများအောက်တွင် နေပါ။&lt;br/&gt; 
(ဈ) မုန်တိုင်းဗဟိုဖြတ်သန်းစဉ် ခေတ္တလေငြိမ်သော်လည်း နာရီဝက်အကြာတွင် ဆန့်ကျင့်ဘက်အရပ်မှ ပိုမိုပြင်းထန်သည့် လေများ ဝင်ရောက်လာတတ်သည်ကို သတိပြုပါ။&lt;br/&gt; 
(ည) လေမုန်တိုင်းခေတ္တလျော့ပါးချိန်တွင် အိမ်အပြင်သို့ ထွက်ခြင်း၊ ကမ်းခြေသို့ သွားခြင်း မပြုပါနှင့်။&lt;br/&gt; 

==မုန်တိုင်းကျရောက်ပြီးနောက် ဆောင်ရွက်ရန်အချက်များ==

(က) ရေဒီယိုကို ဖွင့်ထားပြီး သတိပေးချက်နှင့် အကြံပြုချက်များကို နားထောင်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ခ) မုန်တိုင်းအန္တရာယ် စိတ်ချရပြီးဆိုသော သတင်းရရှိမှသာ နေအိမ်သို့ ပြန်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဂ) ဒဏ်ရာရသူများကို ပြုစုပါ၊ လိုအပ်လျှင် ဆေးခန်း၊ ဆေးရုံပို့ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဃ) ပြုတ်ကျပြတ်တောက်နေသော ဓာတ်ကြိုးများကို တွေ့ရှိလျှင် မကိုင်မထိမိစေရန် သတိပြုပါ။ လျှပ်စစ်ရုံးသို့ အကြောင်းကြားပါ။&lt;br/&gt; 
(င) ပြုကျပျက်စီးနိုင်သော အဆောက်အအုံ၊ သစ်ပင်များနှင့် ဝေးဝေးနေပါ။ &lt;br/&gt;
(စ) မြွေနှင့် အဆိပ်ရှိသတ္တဝါများကို သတိထားပါ။&lt;br/&gt; 
(ဆ) ရေဝပ်သော နေရာများကို ကျင်းများ၊ ချိုင့်များရှိလျှင် ရေနစ်တတ်သဖြင့် ကလေးများကို ၎င်းနေရာများတွင် မကစားရန် ထိန်းသိမ်းပါ။&lt;br/&gt; 
(ဇ) လမ်းနှင့် ရပ်ရွာသန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ပါ၊ ရေကို ကျိုချက်သောက်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဈ) ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ကူညီပါ။&lt;br/&gt; 
(ည) ကောလဟာလသတင်းများကို နားမထောင်ပါနှင့်။&lt;ref&gt;[http://myanmar.com/newspaper/kyaymon/Oct21.pdf Myanmar.com&lt;!-- Bot generated title --&gt;]{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;</text>
      <sha1>s3cx44ba2es70g1enufm61hk2700kvs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053650</id>
      <parentid>1053630</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:11:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053650</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14149" sha1="leo75mx0ll2ib0jog3yzatnmg7cc3pl" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
[[File:FoggDam-NT.jpg|thumb|200px|အပူပိုင်းဒေသ လေမုန်တိုင်းတစ်ခု]]
လေမုန်တိုင်းကျလာသော်အခါ လေသည်ပြင်းလာ 
၏။ တစ်ခါတစ်ရံ တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၄၀ တိုက်ခတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ၇၅ 
မိုင် တိုက်ခတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ၌မူ ၇၅ မိုင်ထက် ပိုမိုတိုက်ခတ်၏။ 
မြန်မာနိုင်ငံ၌ တစ်နာရီလျှင် ၇၅ မိုင်တိုက်ခတ်သော လေမုန်တိုင်းမျိုးကြုံရ 
ခဲသည်။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် စစ်တွေမြို့နှင့် 
အနီးတစ်ဝိုက်၌ တိုက်ခတ်သွားသော လေမုန်တိုင်းကြီးသည် တစ်နာရီလျှင် 
မိုင် ၁၅၀ အထိ တိုက်ခတ်ခဲ့ရာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆိုးရွားဆုံးသော လေ 
မုန်တိုင်းကြီးကြောင့် အသေအပျောက်၊ အပျက်အစီး၊ အဆုံးအရှုံး အလွန် 
များပြားလှ၏။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတို့တွင် လေမုန်တိုင်း 
များကို [[ဆိုင်ကလုန်း]]ဟုခေါ်၏။
 
==မုန်တိုင်း ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း==

သို့သော် မုန်တိုင်း ဟူသမျှကို ဆိုင်ကလုန်းမခေါ်ပေ။ လေတိုက်နှုန်း တစ်နာရီ မိုင် ၃၀ ကျော် 
လျှင် မုန်တိုင်းငယ်၊ လေတိုက်နှုန်း တစ်နာရီ မိုင် ၄၀ ကျော်လျှင် ဆိုင် 
ကလုန်းမုန်တိုင်း၊ လေတိုက်နှုန်း တစ်နာရီ မိုင် ၆၀ ကျော်လျှင် [[ဆိုင်က 
လုန်းမုန်တိုင်းကြီး]]ဟု သတ်မှတ်သည်။ လေတိုက်နှုန်းတစ်နာရီ မိုင် ၃၀ 
အောက်ဆိုလျှင် [[လေပွေလှိုင်း]] ဟု သတ်မှတ်၏။
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မုန်တိုင်းများကို [[တိုင်ဖွန်]]ဟုခေါ်သည်။ 
ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် လေသည် တစ်နာရီ မိုင် ၄၀ နှုန်းတိုက်လျှင် မုန် 
တိုင်းငယ်ဟု သတ်မှတ်၍ မိုင် ၄၀ မှ ၇၅ မိုင်အထိကို ဆိုင်ကလုန်း 
မုန်တိုင်းဟု သတ်မှတ်ပြီးလျှင် တစ်နာရီ လေတိုက်နှုန်း ၇၅ မိုင်အထက်မှ 
သာ တိုင်ဖွန်ဟု သတ်မှတ်လေသည်။

အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် မုန်တိုင်းများကို ဟာရီကိန်းဟုခေါ် 
သည်။ လေတိုက်နှုန်းမှာ တစ်နာရီလျှင် ၇၅ မိုင်ကျော်လေသည်။ 
ဟာရီကိန်းလေနီကြမ်း တိုက်ခတ်တော့မည်ရှိသောအခါ ဝင်ခါနီး 
နေသည် မှိုင်းမှုန်နီရဲလာ၏။ လေသည်ပူနွေး၍ ထိုင်းမှိုင်းလာ၏။ လေသည် 
ဖိအားများလာ၍ ငြိမ်သက်သွား၏။ ပင်လယ်ပြင်၌မူ လေကျမည်ရှိသောအခါ 
လေ၏ဖိအားနည်းသွားတတ်၍ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအစွန်းဆီမှ မိုးသားများ 
လျင်မြန်စွာ တက်လာတတ်၏။ လေထဲတွင် ရေခိုးရေငွေ့များ ပါလာတတ် 
၏။ လေ၏အရှိန်သည်လည်း ပြင်းထန်သည်ထက် ပြင်းထန်လာလေသည်။
ထိုသို့ ဖိအားနည်းသောနေရာသို့ တိုက်ခတ်လာသောလေသည် 
ဝင်ရိုးပေါ်၌ ကမ္ဘာလုံးလည်လျက် ရှိနေခြင်းကြောင့် ဖြောင့်မတ်စွာမသွားဘဲ 
ဝက်အူရစ်သကဲ့သို့လှည့်ကာ ဝိုင်းရစ်၍ တိုက်ခတ်၏။ ဤနည်းဖြင့် လေပွေ 
များဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်၏။

မိုးသက်လေပြင်းကျရောက်သောအခါ ကောင်းကင်၌ ညိုမည်းနက် 
မှောင်သော မိုးတိမ်များတက်လာ၏။ ထို့နောက် မိုးရွာပြီးလျှင် လေသည် 
ဝိုင်း၍ရစ်၍ တိုက်ခတ်၏။ မိုးသက်လေပြင်း ကျရောက်ပြီးသောအခါ လျှပ် 
ပြက်ခြင်း၊ မိုးထစ်ချုန်းခြင်း၊ မိုးသီးကြွေခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်၏။ မိုးသက် 
လေပြင်းကျရောက်ခြင်းမှာ စွတ်စိုထိုင်းမှိုင်းသောလေသည် အထက်သို့တက်၍ 
အအေးဓာတ်နှင့် တွေ့ပြီးလျှင် မိုးရေအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသောကြောင့် 
ဖြစ်၏။
[[File:Thunderstorm formation.jpg|thumb|200px|မုန်တိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပေါ်သော အဆင့်များ]]

မိုးသက်မုန်တိုင်း၏ တန်ခိုးအင်အားကို ဤသို့ ခန့်မှန်းကြည့်ရာ 
၏။ စတုရန်း ၁၀ မိုင်ကျယ်သောမြေပေါ်၌ တစ်လက်မခန့် ကျရောက်နေ 
သော မိုးရေ၏ ထုထည်သည် ၂၃၂ ၃၀၀,၀၀၀ ကုဗပေရှိ၏။ ထိုရေထုကို 
ပင်လယ်မှ စုတ်ယူ၍ မိုးရေအဖြစ်သို့ ပြန်ပြောင်းလဲပေးရန် မြင်းကောင်ရေ 
အား ၃၆ သန်းနှင့် ညီမျှသောအား ရှိဖို့လို၏။ ဟာရီကန်းလေနီကြမ်း၌ 
မြင်းကောင်ရေအား ကုဋေပေါင်းတစ်သောင်းပါရှိ၏။ သို့ဖြစ်၍လည်း 
ထိုလေနီကြမ်း တိုက်ခတ်သောအခါ အဆောက်အအုံများ၊ သစ်ပင်နှင့် 
ကောက်ပဲသီးနှံများ ကြောက်ခမန်းလိလိ ပျက်စီးဆုံးရှုံးကြောင်းကို သတင်းစာ
များ၌ တစ်ခါတစ်ရံ ကျွန်ုပ်တို့ ဖတ်ရပေသည်။
&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;

==မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ချိန်တွင် ဆောင်ရွက်ရန်အချက်များ==

(က) ရပ်ရွာမှ တာဝန်ရှိသူများ၏ အကြံပေးချက်အတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ပါ။&lt;br/&gt;
(ခ) လျှပ်စစ်မီးလိုင်းများနှင့် ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းများကို ဖြတ်တောက်ပစ်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဂ)လွင့်ပျံ့လာသော အရာဝတ္ထုများနှင့် ထိခိုက်မှုမရှိစေရန်အတွက် ခိုအောင်းရာနေရာ၌သာ နေပါ။&lt;br/&gt; 
(ဃ)အဆောက်အအုံ၏ ခိုင်ခံသော အပိုင်းတွင်သာ ခိုလှုံပါ၊ ရေဒီယိုမှ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို အဆက်မပြတ်နားထောင်ပါ။&lt;br/&gt; 
(င) အသက်ကယ်အင်္ကျီ၊ ဗောကွင်း၊ ပလတ်စတစ်ရေပုံးအလွတ်၊ ငှက်ပျောတုံး၊ ကားတာယာကျွတ်များကို မိမိနှင့်အတူ ဆောင်ထားပါ။&lt;br/&gt; 
(စ) တံခါးနှင့် ပြတင်းပေါက်များကို သေသေချာချာ ပိတ်ထားပါ၊ မုန်တိုင်းအရှိန်ကြောင့် ပွင့်ထွက်သွားပါက မျက်နှာချင်းဆိုင်ဘက်မှာ လေထွက်ပေါက်တစ်ခု အမြန်ပြုလုပ်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဆ) လေလာသည့်ဘက်မှ တံခါးပေါက်များကို ပိတ်ထားပြီး လေကွယ်ရာအရပ်ရှိ တံခါးပေါက်များကို ဖွင့်ထားပါ။&lt;br/&gt;
(ဇ) နေအိမ်စတင်ပြိုကျလာပါက မွေ့ရာများ၊ စောင်များဖြင့် အကာအကွယ်ပေးထားပါ (သို့မဟုတ်) ခိုင်ခံ့သော စားပွဲများအောက်တွင် နေပါ။&lt;br/&gt; 
(ဈ) မုန်တိုင်းဗဟိုဖြတ်သန်းစဉ် ခေတ္တလေငြိမ်သော်လည်း နာရီဝက်အကြာတွင် ဆန့်ကျင့်ဘက်အရပ်မှ ပိုမိုပြင်းထန်သည့် လေများ ဝင်ရောက်လာတတ်သည်ကို သတိပြုပါ။&lt;br/&gt; 
(ည) လေမုန်တိုင်းခေတ္တလျော့ပါးချိန်တွင် အိမ်အပြင်သို့ ထွက်ခြင်း၊ ကမ်းခြေသို့ သွားခြင်း မပြုပါနှင့်။&lt;br/&gt; 

==မုန်တိုင်းကျရောက်ပြီးနောက် ဆောင်ရွက်ရန်အချက်များ==

(က) ရေဒီယိုကို ဖွင့်ထားပြီး သတိပေးချက်နှင့် အကြံပြုချက်များကို နားထောင်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ခ) မုန်တိုင်းအန္တရာယ် စိတ်ချရပြီးဆိုသော သတင်းရရှိမှသာ နေအိမ်သို့ ပြန်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဂ) ဒဏ်ရာရသူများကို ပြုစုပါ၊ လိုအပ်လျှင် ဆေးခန်း၊ ဆေးရုံပို့ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဃ) ပြုတ်ကျပြတ်တောက်နေသော ဓာတ်ကြိုးများကို တွေ့ရှိလျှင် မကိုင်မထိမိစေရန် သတိပြုပါ။ လျှပ်စစ်ရုံးသို့ အကြောင်းကြားပါ။&lt;br/&gt; 
(င) ပြုကျပျက်စီးနိုင်သော အဆောက်အအုံ၊ သစ်ပင်များနှင့် ဝေးဝေးနေပါ။ &lt;br/&gt;
(စ) မြွေနှင့် အဆိပ်ရှိသတ္တဝါများကို သတိထားပါ။&lt;br/&gt; 
(ဆ) ရေဝပ်သော နေရာများကို ကျင်းများ၊ ချိုင့်များရှိလျှင် ရေနစ်တတ်သဖြင့် ကလေးများကို ၎င်းနေရာများတွင် မကစားရန် ထိန်းသိမ်းပါ။&lt;br/&gt; 
(ဇ) လမ်းနှင့် ရပ်ရွာသန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ပါ၊ ရေကို ကျိုချက်သောက်ပါ။&lt;br/&gt; 
(ဈ) ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ကူညီပါ။&lt;br/&gt; 
(ည) ကောလဟာလသတင်းများကို နားမထောင်ပါနှင့်။&lt;ref&gt;[http://myanmar.com/newspaper/kyaymon/Oct21.pdf Myanmar.com&lt;!-- Bot generated title --&gt;]{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိုး]]
[[ကဏ္ဍ:မုန်တိုင်း]]
[[ကဏ္ဍ:လျှပ်စီးလက်ခြင်း]]</text>
      <sha1>leo75mx0ll2ib0jog3yzatnmg7cc3pl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လော့ဂရစ်သမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19089</id>
    <revision>
      <id>1053818</id>
      <parentid>1049818</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:14:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053818</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34038" sha1="hs2et36yk5x7mkte5eclxw0fo7eqilh" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[သင်္ချာ]] (Mathematics) တွင် [[ကိန်း]] (Number) တစ်ခု၏ လော့ဂရစ်သမ် (Logarithm) ဆိုသည်မှာ ၎င်းကိန်းကို ရရှိရန်အတွက် အခြားသတ်မှတ်ထားသော တန်ဖိုးဖြစ်သည့် အခြေ (Base) ကို တင်ပေးရမည့် ထပ်ကိန်း (Exponent) ပင်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အခြေ &lt;math&gt;10&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;1000&lt;/math&gt; ၏ လော့ဂရစ်သမ်သည် &lt;math&gt;3&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;1000&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;10&lt;/math&gt; ၏ &lt;math&gt;3&lt;/math&gt; ထပ်ကိန်း ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;1000 = 10^3 = 10 \times 10 \times 10&lt;/math&gt; ဟု ရေးနိုင်သည်။ ပို၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ဆိုရလျှင် &lt;math&gt;x = b^y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; သည် အခြေ &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ၏ လော့ဂရစ်သမ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;\log_b x = y&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ထို့ကြောင့် &lt;math&gt;\log_{10} 1000 = 3&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ကိန်းရှင် (Variable) တစ်ခုပါ [[ဖန်ရှင်]] (Function) အနေဖြင့်ဆိုလျှင် အခြေ &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; ရှိသော လော့ဂရစ်သမ်သည် အခြေ &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; ဖြင့် ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း (Exponentiation) ၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (Inverse function) ဖြစ်သည်။

အခြေ ၁၀ ပါဝင်သော လော့ဂရစ်သမ်ကို ဒသမ လော့ဂရစ်သမ် (Decimal logarithm) သို့မဟုတ် ရိုးရိုး လော့ဂရစ်သမ် (Common logarithm) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းကို သိပ္ပံနှင့် အင်ဂျင်နီယာ နယ်ပယ်များတွင် အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်။ သဘာဝ လော့ဂရစ်သမ် (Natural logarithm) သည် ကိန်း &lt;math&gt;e \approx 2.718&lt;/math&gt; ကို ၎င်း၏ အခြေအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (Derivative) သည် အလွန်ရိုးရှင်းသောကြောင့် သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒ (Physics) နယ်ပယ်များတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ ဘိုင်နရီ လော့ဂရစ်သမ် (Binary logarithm) သည် အခြေ &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကို ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ (Computer science)၊ သတင်းအချက်အလက် သီအိုရီ (Information theory)၊ ဂီတသီအိုရီ (Music theory) နှင့် ဓာတ်ပုံပညာ (Photography) တို့တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ အကြောင်းအရာအရ အခြေကို ရှင်းလင်းစွာ သိရှိနိုင်သောအခါ သို့မဟုတ် အခြေတန်ဖိုးမှာ အရေးမကြီးသောအခါများတွင် ၎င်းကို ချန်လှပ်ထားလေ့ရှိပြီး လော့ဂရစ်သမ်ကို &lt;math&gt;\log x&lt;/math&gt; ဟုသာ ရေးသားလေ့ရှိသည်။

လော့ဂရစ်သမ် စကေးများ (Logarithmic scales) သည် အလွန်ကျယ်ပြန့်သော ပမာဏများကို သေးငယ်သော အတိုင်းအတာများအဖြစ်သို့ လျှော့ချပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒက်စီဘယ် (Decibel) သည် အချိုးအစားများကို လော့ဂရစ်သမ်များအဖြစ် ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုသော ယူနစ်ဖြစ်သည်။ အသံဖိအားသည် ၎င်း၏ အတွေ့ရများသော ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဓာတုဗေဒပညာတွင် ပီအိတ်ချ် (pH) သည် ရေပျော်ရည်တစ်ခု၏ အက်စစ်ဓာတ်ပါဝင်မှုကို လော့ဂရစ်သမ်ဖြင့် တိုင်းတာသော အတိုင်းအတာဖြစ်သည်။ လော့ဂရစ်သမ်များကို သိပ္ပံဆိုင်ရာ ပုံသေနည်း (Formula) များတွင်သာမက အယ်လ်ဂိုရီသမ်များ၏ ရှုပ်ထွေးမှု (Algorithm complexity) ကို တိုင်းတာရာတွင်လည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ပြင် ဖရက်တယ် (Fractal) ဟုခေါ်သော ဂျီဩမေတြီ (Geometry) အရာဝတ္ထုများ၏ တိုင်းတာမှုများတွင်လည်း ၎င်းတို့ကို တွေ့ရှိရသည်။ [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number) များကို ရေတွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖက်တိုရီရယ် (Factorial) များကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပုံသေနည်းများတွင်လည်း ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ 

ယေဘုယျ အခြေအနေများတွင် လော့ဂရစ်သမ်သည် တန်ဖိုးများစွာရှိသော ဖန်ရှင် (Multi-valued function) တစ်ခု ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ အလားတူပင် တစ်ပိုင်းတစ်စ လော့ဂရစ်သမ် (Discrete logarithm) သည် အဆုံးရှိ[[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စုများ]] (Finite groups) အတွင်းရှိ ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်၏ တန်ဖိုးများစွာရှိသော ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ 

== အခြေခံအကြောင်းရင်း (Motivation) ==
ပေါင်းခြင်း (Addition)၊ မြှောက်ခြင်း (Multiplication) နှင့် ထပ်ကိန်းတင်ခြင်းတို့သည် အခြေခံအကျဆုံးဖြစ်သော ဂဏန်းသင်္ချာ တွက်ချက်မှုများ (Arithmetic operations) သုံးခုဖြစ်သည်။ အပေါင်း၏ ပြောင်းပြန်တွက်ချက်မှု (Inverse operation) မှာ နုတ်ခြင်း (Subtraction) ဖြစ်သည်။ မြှောက်ခြင်း၏ ပြောင်းပြန်မှာ [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]] (Division) ဖြစ်သည်။ အလားတူပင် လော့ဂရစ်သမ်သည် ထပ်ကိန်းတင်ခြင်း၏ ပြောင်းပြန်တွက်ချက်မှု ဖြစ်သည်။ ထပ်ကိန်းတင်ခြင်းဆိုသည်မှာ အခြေဖြစ်သော ကိန်း &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; တစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားသော ထပ်ကိန်း &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; သို့ တင်ပေးခြင်းဖြင့် တန်ဖိုး &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ကို ရရှိစေခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သင်္ကေတဖြင့် ပြသနိုင်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;b^y=x&lt;/math&gt;
ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;3&lt;/math&gt; ထပ်ကိန်းတင်ပါက &lt;math&gt;8&lt;/math&gt; ကို ရရှိသည်။ ယင်းကို &lt;math&gt;2^3 = 8&lt;/math&gt; ဟုရေးနိုင်သည်။

အခြေ &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; ၏ လော့ဂရစ်သမ်သည် ပြောင်းပြန်တွက်ချက်မှုဖြစ်ပြီး အဝင်ကိန်း (Input) &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; မှ အထွက်ကိန်း (Output) &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ကို ရရှိစေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; သည် အပေါင်း [[ကိန်းစစ်]] (Real number) တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;y = \log_b x&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;x=b^y&lt;/math&gt; နှင့် ထပ်တူညီ (Equivalent) ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; သည် အပေါင်း ကိန်းစစ်တစ်ခု မဟုတ်ပါက ထပ်ကိန်းတင်ခြင်းနှင့် လော့ဂရစ်သမ် နှစ်ခုစလုံးကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သော်လည်း တန်ဖိုးများစွာ ထွက်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤအချက်က အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးသွားစေသည်။

လော့ဂရစ်သမ်များကို စတင်မိတ်ဆက်ရခြင်း၏ သမိုင်းကြောင်းအရ အဓိက အခြေခံအကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုမှာ အောက်ပါ ပုံသေနည်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\log_b(xy)=\log_b x + \log_b y&lt;/math&gt;
ထိုပုံသေနည်းအရ လော့ဂရစ်သမ် ဇယားများ (Logarithm tables) သည် မြှောက်ခြင်းနှင့် စားခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များကို အပေါင်းနှင့် နုတ်ခြင်းများအဖြစ်သို့ လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ ကွန်ပျူတာများ မပေါ်ပေါက်မီခေတ်က ၎င်းသည် တွက်ချက်မှုများအတွက် အလွန်ကြီးမားသော အထောက်အကူတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။

== အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) ==
[[ကိန်း]] &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ အခြေ &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; ရှိသော လော့ဂရစ်သမ်ကို &lt;math&gt;\log_a N&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြသည်။ ၎င်းသည် ကိန်း &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; ရရှိရန် အခြေ &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; အား တင်ပေးရမည့် ထပ်ကိန်း &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ပင်ဖြစ်သည်။ သင်္ချာနည်းအရ ၎င်းကို &lt;math&gt;m = \log_a N \iff a^m = N&lt;/math&gt; ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။

လော့ဂရစ်သမ်တစ်ခု [[ကိန်းစစ်]]အဖြစ် တည်ရှိရန်အတွက် အခြေ &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; သည် အပေါင်းကိန်း (Positive number) ဖြစ်ရမည် (&lt;math&gt;a &gt; 0&lt;/math&gt;) ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; နှင့် မညီမျှရပါ (&lt;math&gt;a \neq 1&lt;/math&gt;)။ ထို့အပြင် ကိန်း &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; သည်လည်း အပေါင်းကိန်းဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဤအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီသော ပေးထားသည့် အခြေ &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; နှင့် အပေါင်းကိန်း &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (Unique) ကိန်းစစ် လော့ဂရစ်သမ် တစ်ခုသာ တည်ရှိသည်။ အနုတ်ကိန်းများ (Negative numbers) ၏ လော့ဂရစ်သမ်များသည် [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]] (Complex numbers) အဖြစ်သာ တည်ရှိကြသည်။

ထပ်တူညီပြီး ပိုမိုကျစ်လျစ်သော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုမှာ &lt;math&gt;\log_b&lt;/math&gt; [[ဖန်ရှင်]]သည် &lt;math&gt;x\mapsto b^x&lt;/math&gt; ဖန်ရှင်၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။

=== ဥပမာများ (Examples) ===
* &lt;math&gt;2^4 = 2 \times 2 \times 2 \times 2 = 16&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် &lt;math&gt;\log_2 16 = 4&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* လော့ဂရစ်သမ်များသည် အနုတ်ကိန်းများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ &lt;math&gt;2^{-1} = \frac{1}{2^1} = \frac{1}{2}&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် &lt;math&gt;\log_2 \! \frac{1}{2} = -1&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;\log_{10} 150&lt;/math&gt; သည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် &lt;math&gt;2.176&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;3&lt;/math&gt; ကြားတွင် ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် &lt;math&gt;150&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;10^2 = 100&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;10^3 = 1000&lt;/math&gt; အကြားတွင် ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
* မည်သည့် အခြေ &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;\log_b b = 1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\log_b 1 = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အသီးသီးအားဖြင့် &lt;math&gt;b^1 = b&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;b^0 = 1&lt;/math&gt; တို့ ဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အခြေခံဂုဏ်သတ္တိများ (Core Algebraic Properties) ==
လော့ဂရစ်သမ်များသည် ရှုပ်ထွေးသော ဂဏန်းသင်္ချာတွက်ချက်မှုများကို ရိုးရှင်းလွယ်ကူစေသည်။ ၎င်းတို့၏ အဓိက အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Algebraic properties) မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
* မြှောက်ခြင်းမှ အပေါင်းသို့ ပြောင်းလဲခြင်း- &lt;math&gt;\log_a(MN) = \log_a M + \log_a N&lt;/math&gt;
* [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]]မှ အနုတ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း- &lt;math&gt;\log_a\left(\frac{M}{N}\right) = \log_a M - \log_a N&lt;/math&gt;
* ထပ်ကိန်းများမှ မြှောက်ခြင်းသို့ ပြောင်းလဲခြင်း- &lt;math&gt;\log_a(N^k) = k \log_a N&lt;/math&gt;
* ကိန်းရင်းများ (Roots) မှ စားခြင်းသို့ ပြောင်းလဲခြင်း- &lt;math&gt;\log_a(N^{1/k}) = \frac{1}{k} \log_a N&lt;/math&gt;
* အခြေပြောင်းလဲခြင်း (Base Transition)- လော့ဂရစ်သမ်တစ်ခုကို အခြေ &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; မှ အခြေ &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; သို့ ပြောင်းလဲလိုပါက &lt;math&gt;\log_b N = \frac{\log_a N}{\log_a b}&lt;/math&gt; ပုံသေနည်းကို အသုံးပြုရသည်။ ဤနေရာတွင် ပါဝင်သော &lt;math&gt;\frac{1}{\log_a b}&lt;/math&gt; အား အခြေ &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; မှ အခြေ &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; သို့ ပြောင်းလဲမှု မော်ဂျူးလပ်စ် (Modulus of transition) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

== လော့ဂရစ်သမ် အမျိုးအစားများ (Types of Logarithms) ==

=== ဒသမ လော့ဂရစ်သမ်များ (Decimal Logarithms) ===
ဤလော့ဂရစ်သမ်အမျိုးအစားတွင် အခြေသည် &lt;math&gt;10&lt;/math&gt; (&lt;math&gt;a = 10&lt;/math&gt;) ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို ရိုးရိုး လော့ဂရစ်သမ်များဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရနှင့် အချို့သော ဒေသများတွင် ၎င်းကို &lt;math&gt;\lg N&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြလေ့ရှိသည်။ [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်း]] (Rational number) တစ်ခုသည် &lt;math&gt;10^k&lt;/math&gt; ပုံစံမရှိပါက (ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; သည် [[ကိန်းပြည့်]] (Integer) ဖြစ်သည်) ၎င်း၏ ဒသမ လော့ဂရစ်သမ်သည် ကိန်းလွန် (Transcendental number) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကိန်းလွန်ကို အဆုံးရှိသော ဒသမကိန်းအပိုင်းများဖြင့် ခန့်မှန်းတွက်ချက်နိုင်သည်။ ဒသမ လော့ဂရစ်သမ်တစ်ခု၏ ကိန်းပြည့်အစိတ်အပိုင်းကို ဝိသေသတန်ဖိုး (Characteristic) ဟုခေါ်ပြီး ဒသမကိန်းအစိတ်အပိုင်းကို မန်တစ်ဆာ (Mantissa) ဟုခေါ်သည်။ &lt;math&gt;10^k&lt;/math&gt; ၏ ဆတိုးကိန်းများ (Multiples) အဖြစ် ကွာခြားနေသော ကိန်းများသည် တူညီသော မန်တစ်ဆာကို ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ဝိသေသတန်ဖိုးများသာ ကွာခြားကြသည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိကို အခြေခံ၍ လော့ဂရစ်သမ် ဇယားများကို ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။

=== သဘာဝ လော့ဂရစ်သမ်များ (Natural Logarithms) ===
သဘာဝ လော့ဂရစ်သမ်၏ အခြေသည် ကိန်းလွန်ဖြစ်သော &lt;math&gt;e \approx 2.71828\dots&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဤ &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; တန်ဖိုးကို &lt;math&gt;e = \lim_{n\to\infty}(1+1/n)^n&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;e = \sum_{n=0}^\infty 1/n!&lt;/math&gt; အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။ သဘာဝ လော့ဂရစ်သမ်ကို &lt;math&gt;\ln N&lt;/math&gt; အဖြစ် ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သဘာဝ လော့ဂရစ်သမ်နှင့် ဒသမ လော့ဂရစ်သမ်တို့အကြား အပြန်အလှန်ပြောင်းလဲမှုများကို အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ 
* &lt;math&gt;\ln N = \frac{\lg N}{\lg e}&lt;/math&gt; (ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\frac{1}{\lg e} \approx 2.30258\dots&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်)
* &lt;math&gt;\lg N = \frac{\ln N}{\ln 10}&lt;/math&gt; (ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\frac{1}{\ln 10} \approx 0.43429\dots&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်)

== လော့ဂရစ်သမ် ဖန်ရှင် (The Logarithmic Function) ==
လော့ဂရစ်သမ် [[ဖန်ရှင်]]သည် ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ 

၎င်းကို &lt;math&gt;y = \ln x \iff x = e^y&lt;/math&gt; ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ မည်သည့် အခြေကိုမဆို သဘာဝ လော့ဂရစ်သမ်မှတစ်ဆင့် &lt;math&gt;\log_a x = \frac{\ln x}{\ln a}&lt;/math&gt; ဟူ၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။
* အရင်းအမြစ်[[အစု]]နှင့် ပုံရိပ်အစု (Domain and Range)- လော့ဂရစ်သမ် ဖန်ရှင်ကို &lt;math&gt;x &gt; 0&lt;/math&gt; အတွက်သာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းသည် တိကျစွာ အစဉ်လိုက် တိုးသော (Strictly increasing) ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ စုဆုံမှတ် (Limit) များမှာ &lt;math&gt;\lim_{x \downarrow 0} \ln x = -\infty&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\lim_{x \to \infty} \ln x = +\infty&lt;/math&gt; တို့ဖြစ်သည်။
* ဂရပ် (Graph)- လော့ဂရစ်သမ် ဖန်ရှင်၏ ဂရပ်ကို လော့ဂရစ်သမ်ဆိုင်ရာ မျဉ်းကွေး (Logarithmic curve) ဟု သိကြသည်။
* ကဲကုလပ် (Calculus) ဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ- ၎င်းသည် အခြေခံ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ဖန်ရှင် (Elementary analytic function) တစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;x &gt; 0&lt;/math&gt; အတွက် အဆင့်အားလုံးရှိသော [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်များ]]ကို ရှာဖွေနိုင်သည်။
* ဆင်းသက်ချက်များ (Derivatives)- 
** &lt;math&gt;(\ln x)' = \frac{1}{x}&lt;/math&gt;
** &lt;math&gt;(\log_a x)' = \frac{\log_a e}{x} = \frac{1}{x \ln a}&lt;/math&gt;
* လော့ဂရစ်သမ်ဆိုင်ရာ ဆင်းသက်ချက် (Logarithmic Derivative)- အပေါင်းကိန်းဖြစ်သော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f:[a,b]\to\mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် ၎င်း၏ လော့ဂရစ်သမ်ဆိုင်ရာ ဆင်းသက်ချက်ကို &lt;math&gt;(\ln f)' = \frac{f'}{f}&lt;/math&gt; ဟု အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
* အင်တီဂရယ်များ (Integrals)- လော့ဂရစ်သမ် ဖန်ရှင်များသည် တိကျသော အင်တီဂရယ် တွက်ချက်မှုများတွင် ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\int \frac{dx}{x} = \ln|x| + C&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\int \frac{dx}{\sqrt{x^2+a}} = \ln(x + \sqrt{x^2+a}) + C&lt;/math&gt; တို့ဖြစ်သည်။
* ပါဝါကိန်းစဉ်တန်း ဖြန့်ထုတ်ချက် (Power Series Expansion)- &lt;math&gt;-1 &lt; x \leq 1&lt;/math&gt; အခြေအနေအတွက် ဖန်ရှင်ကို &lt;math&gt;\ln(1+x) = x - \frac{x^2}{2} + \frac{x^3}{3} - \frac{x^4}{4} + \dots&lt;/math&gt; အဖြစ် ဖြန့်ထုတ်နိုင်သည်။

== ကိန်းထွေး လော့ဂရစ်သမ်များ (Complex Logarithms) ==
ကိန်းထွေးပြင်ညီ (Complex plane) ပေါ်တွင် လော့ဂရစ်သမ် [[ဖန်ရှင်]]သည် အနန္တတန်ဖိုးရှိ ဖန်ရှင် (Infinitely-valued function) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;z \neq 0&lt;/math&gt; အခြေအနေအတွက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားပြီး &lt;math&gt;\text{Ln } z&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြသည်။
*တန်ဖိုးတစ်ခုတည်းရှိသော ဖြာထွက်ဖန်ရှင် (Single-valued branch) ကို &lt;math&gt;\ln z = \ln|z| + i \arg z&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဤနေရာတွင် ဝင်ရိုးစွန်းထောင့် (Argument) ၏ အဓိကတန်ဖိုးသည် &lt;math&gt;-\pi &lt; \arg z \leq \pi&lt;/math&gt; ဘောင်အတွင်း ရှိသည်။
*၎င်းကို &lt;math&gt;\text{Ln } z = \ln z + 2k\pi i&lt;/math&gt; ဟု ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;k = 0, \pm1, \dots&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
*အနုတ် ကိန်းစစ် &lt;math&gt;z&lt;/math&gt; များအတွက် လော့ဂရစ်သမ် ဖန်ရှင်၏ တန်ဖိုးအားလုံးသည် [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်သီးသန့်များ]] (Pure imaginary numbers) ဖြစ်ကြသည်။
*ကိန်းသုညသည် ဖြာထွက်အမှတ် (Branch point) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်ကို ပုံဖော်ရာတွင် &lt;math&gt;z&lt;/math&gt;-ပြင်ညီ၏ အနန္တများပြားသော မိတ္တူ (Copy) များ လိုအပ်ပြီး ၎င်းတို့ စုပေါင်း၍ လော့ဂရစ်သမ် ဖန်ရှင်၏ ရီးမန်း မျက်နှာပြင် (Riemann surface) ကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။

== လော့ဂရစ်သမ်ဆိုင်ရာ အင်တီဂရယ် (Logarithmic Integral) ==
လော့ဂရစ်သမ်ဆိုင်ရာ အင်တီဂရယ်သည် အပေါင်း[[ကိန်းစစ်]] &lt;math&gt;x \neq 1&lt;/math&gt; အတွက် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသော အထူး[[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;\text{li}(x) = \int_0^x \frac{dt}{\ln t}&lt;/math&gt; ဟု ဖော်ပြသည်။
* &lt;math&gt;x &gt; 1&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;t=1&lt;/math&gt; နေရာတွင် အနန္တ [[အဆက်မပြတ်_ဖန်ရှင်#အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော_ဖန်ရှင်များ_(Discontinuous_Functions)|အဆက်မပြတ်မဖြစ်ခြင်း]] (Infinite discontinuity) ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အင်တီဂရယ်ကို တစ်ဖက်တစ်ချက်စီမှ ၁ သို့ ချဉ်းကပ်လာသော အဓိက စုဆုံမှတ်တစ်ခုအနေဖြင့် တွက်ချက်ရသည်။
*သေးငယ်သော &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တန်ဖိုးများအတွက် &lt;math&gt;\text{li}(x) \approx \frac{x}{\ln(1/x)}&lt;/math&gt; ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်နိုင်သည်။
* ကိန်းစစ် &lt;math&gt;x &gt; 1&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\text{li}(x)&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\pi(x)&lt;/math&gt; ကို အလွန်တိကျစွာ ခန့်မှန်းပေးနိုင်သည်။ ၎င်းသည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ထက်ငယ်သော [[သုဒ္ဓကိန်း|သုဒ္ဓကိန်းများ]]၏ အရေအတွက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤအချက်သည် ဒီ လာ ဗယ်လီ-ပူဆင် သီအိုရမ် (de la Vallée-Poussin theorem) နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
* ၎င်းသည် အင်တီဂရယ် ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (Integral exponential function) (&lt;math&gt;\text{Ei}(x)&lt;/math&gt;) နှင့် အွိုင်လာ ကိန်းသေ (Euler constant) (&lt;math&gt;c \approx 0.5772\dots&lt;/math&gt;) တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

== သမိုင်းကြောင်းနှင့် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများ (Historical and Notational Facts) ==
ကိန်းရှင်ပမာဏများအကြား မှီခိုနေမှုများကို လော့ဂရစ်သမ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]ဖြင့် ဖော်ပြခြင်းကို ဂျွန် နေပီယာ (John Napier) က ၁၆၁၄ ခုနှစ်တွင် စတင်လေ့လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် လော့ဂရစ်သမ် ဇယားများပေါ်ပေါက်လာကာ တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]] ပါဝင်သော လော့ဂရစ်သမ် ဖန်ရှင်အတွက် ပထမဆုံးသော ပြည့်စုံလုံလောက်သည့် သီအိုရီကို လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ (Leonhard Euler) က ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ သူသည် စုဆုံမှတ်ဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် &lt;math&gt;\text{Ln } z = \lim_{n\to\infty} n(z^{1/n} - 1)&lt;/math&gt; ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။

လော့ဂရစ်သမ် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ နယ်ပယ်အလိုက် ကွဲလွဲမှုများရှိသည်။ ကဲကုလပ်နှင့် ကဲကုလပ်အကြို (Calculus and pre-calculus) ရေးသားသူများအပြင် ဂဏန်းပေါင်းစက် ထုတ်လုပ်သူများသည် အခြေ ၁၀ (ဒသမ) အတွက် &lt;math&gt;\log N&lt;/math&gt; ကို လည်းကောင်း၊ အခြေ &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; (သဘာဝ) အတွက် &lt;math&gt;\ln N&lt;/math&gt; ကို လည်းကောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော် ကဲကုလပ်လွန် သင်္ချာကို ရေးသားသော အနောက်တိုင်း စာရေးဆရာများသည် သဘာဝ လော့ဂရစ်သမ်ကို ညွှန်းဆိုရန် &lt;math&gt;\log N&lt;/math&gt; ကိုသာ အမြဲတမ်းနီးပါး အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ပြင် ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (Complex analysis) တွင် အနောက်တိုင်း စာရေးဆရာ အများစုသည် &lt;math&gt;\ln&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\text{Ln}&lt;/math&gt; တို့အစား &lt;math&gt;\log&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\text{Log}&lt;/math&gt; ဟူသော သင်္ကေတများကိုသာ အသုံးပြုကြသည်။

== ကိုးကား ==
* {{Citation |last=Nikol'skii |first=S. M. |title=A course of mathematical analysis |volume=1 |publisher=MIR |date=1977 |others=Translated from Russian}}
* {{Citation |last=Markushevich |first=A. I. |title=Theory of functions of a complex variable |volume=1 |publisher=Chelsea |date=1977 |others=Translated from Russian}}
* {{Citation |last=Conway |first=J. B. |title=Functions of one complex variable |publisher=Springer |date=1973}}
* {{Citation |last=Marsden |first=E. |title=Basic complex analysis |publisher=Freeman |date=1973}}
* {{Citation |last=Titchmarsh |first=E. C. |title=The theory of functions |publisher=Oxford Univ. Press |date=1979}}
* {{Citation |last1=Saks |first1=S. |last2=Zygmund |first2=A. |title=Analytic functions |publisher=PWN |date=1952 |others=Translated from Polish}}
* {{Citation |last=Stromberg |first=K. R. |title=Introduction to classical real analysis |publisher=Wadsworth |date=1981}}
* {{Citation |last=Hobson |first=Ernest William |title=John Napier and the invention of logarithms, 1614; a lecture |publisher=Cambridge University Press |date=1914}}
* {{Citation |last=Remmert |first=Reinhold |title=Theory of complex functions |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |date=1991 |isbn=0-387-97195-5 |oclc=21118309}}

[[ကဏ္ဍ:အထူး ဖန်ရှင်များ]]</text>
      <sha1>hs2et36yk5x7mkte5eclxw0fo7eqilh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လွှာထပ်လေထု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19241</id>
    <redirect title="စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ" />
    <revision>
      <id>1053589</id>
      <parentid>704853</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:47:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>merged</comment>
      <origin>1053589</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="71" sha1="29et3kq8e5dinq5qqt0sux1yf6ljhry" xml:space="preserve">#Redirect[[စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ]]</text>
      <sha1>29et3kq8e5dinq5qqt0sux1yf6ljhry</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝိတိုရိယအိုင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>19323</id>
    <revision>
      <id>1053670</id>
      <parentid>706407</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:သဘာဝ ပထဝီဝင်]] to [[Category:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053670</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6680" sha1="6ytjx8zq3ea74a2t2ugm9o030sx016w" xml:space="preserve">[[File:Topography of Lake Victoria.png|thumb|ဝိတိုရိယအိုင်]]
ဝိတိုရိယအိုင်သည် အာဖရိကတိုက်တွင် အကြီးဆုံး အိုင်ဖြစ်၍ မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ဆူပီးရီးယာအိုင်မှလွဲလျှင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြီးဆုံး ရေချိုအိုင် ဖြစ်သည်။  [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] မှ ဝိတိုရိယဘုရင်မ၏အမည်ကို အစွဲပြု၍ ဝိတိုရိယနီယန်ဇာ သို့မဟုတ် ဝိတိုရိယအိုင်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအိုင်ကြီးသည် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၊ တန်ဂန်ယီးကနိုင်ငံနှင့် ကင်ညာနိုင်ငံ အသီးအသီးအတွင်း၌ တစ်စိတ်တစ်ဒေသစီ ကျရောက်လျက်ရှိသည်။ အလျား ၂၅၅ မိုင်ကျော်၊ အနံ ၁၅၅ မိုင်ခန့်ရှိ၍ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်၂၆,၆ဝဝ  (၆၈,၈၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိသည်။ အာဖရိကရှိ ဧရိယာ အကျယ်ဆုံးသော ရေကန် ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပူပိုင်းဒေသ ရေကန်များတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော ရေချိုရေကန် ဖြစ်သည်။ ရေထုထည်အားဖြင့် ကြည့်မည် ဆိုပါက ဝိတိုရိယရေကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုက်ကြီးများပေါ်တွင် ရှိသော ရေကန်များတွင် အဌမနေရာတွင် ရှိပြီး ရေထုထည် ၂.၂ ဘီလီယံ ဧက-ပေ (၂,၇၅၀ ကုဗ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေပြင်ထက် ပေပေါင်း ၃,၇၂၆ မြင့်သော ကုန်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။

၁၈၅၈ ခုနှစ်၌ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဂျွန် ဟန်နင်း စပိဆိုသူသည် အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်းမြစ်ဖျားခံရာအရပ်ကို စူးစမ်းရှာဖွေသည်တွင် ထိုအိုင် ကြီးကို တွေ့ရှိခဲ့၏။ နိုင်းမြစ်သည် အိုင်ကြီး၏ မြောက်ဘက်မှ စီးထွက် သည်။ ၁၈၇၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၈၉ ခုနှစ်များတွင် အိပ်၊ အမ်၊ စတန်လေ ဆိုသူက လည်း အိုင်တွင်း၌ လှည့်ပတ်စူးစမ်းခဲ့ဖူးသည်။ ဝိတိုရိယအိုင်သည် ရေတိမ်၍ ကျောက်ဆောင်ပေါများသည်။ ရှေးအခါက အိုင်အတွင်းရှိ ကျွန်းများပေါ်တွင် တိုင်းရင်းသားတို့ နေထိုင်ခဲ့ ကြသော်လည်း စက်စီယင်ကောင်ကိုက်သဖြင့် စွဲကပ်တတ်သော ဦးနှောက် ရောင် အိပ်မဝရောဂါဆိုးကြောင့် အိုးအိမ်ကို စွန့်လွှတ်ထွက်ပြေးကြရလေ သည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ မြို့များ သည် သင်္ဘောများဖြင့် ကူးလူးဆက်ဆံနိုင်ကြသည်။ အရှေ့ဘက် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေရှိ မွန်ဗာဆာမြို့နှင့်လည်း မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ် လျက်ရှိသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဝိတိုရိယအိုင်၌ ရေအားသုံးလျှပ်စစ် စီမံကိန်းကို စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;


ဝိတိုရိယ ရေကန်သည် မိုးရွာကျခြင်း နှင့် စမ်းချောင်းငယ် ထောင်ပေါင်းများစွာ တို့မှ ရေကို အဓိက ရရှိသည်။ ထိုကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်နေသော မြစ်ချောင်းများတွင် အကြီးဆုံးမှာ ကာဂဲရာ မြစ်ဖြစ်ပြီး မြစ်ဝမှာ ကန်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ထိုကန်မှ စီးထွက်နေသော မြစ်နှစ်သွယ် ရှိသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ နိုင်းမြစ်ဖြူ သို့မဟုတ် ဝိတိုရိယနိုင်းမြစ်ဟု ခေါ်ကြပြီး ကန်၏ မြောက်ဘက် ကမ်း ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ ဂျင်ဂျာဒေသမှ စီးထွက်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ ကာတုန်ဂါမြစ်ဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်ကမ်း လူကာရာမှ စီးထွက်ကာ ဂျော့ရှ် ရေကန်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

== ကိုးကား ==
&lt;references/&gt;


[[Category:ရေကန်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]]</text>
      <sha1>6ytjx8zq3ea74a2t2ugm9o030sx016w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053679</id>
      <parentid>1053670</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:14:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053679</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6877" sha1="s1gky44mhw33sjus00e1jp84fpwbji7" xml:space="preserve">[[File:Topography of Lake Victoria.png|thumb|ဝိတိုရိယအိုင်]]
ဝိတိုရိယအိုင်သည် အာဖရိကတိုက်တွင် အကြီးဆုံး အိုင်ဖြစ်၍ မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ဆူပီးရီးယာအိုင်မှလွဲလျှင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြီးဆုံး ရေချိုအိုင် ဖြစ်သည်။  [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] မှ ဝိတိုရိယဘုရင်မ၏အမည်ကို အစွဲပြု၍ ဝိတိုရိယနီယန်ဇာ သို့မဟုတ် ဝိတိုရိယအိုင်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအိုင်ကြီးသည် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၊ တန်ဂန်ယီးကနိုင်ငံနှင့် ကင်ညာနိုင်ငံ အသီးအသီးအတွင်း၌ တစ်စိတ်တစ်ဒေသစီ ကျရောက်လျက်ရှိသည်။ အလျား ၂၅၅ မိုင်ကျော်၊ အနံ ၁၅၅ မိုင်ခန့်ရှိ၍ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်၂၆,၆ဝဝ  (၆၈,၈၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိသည်။ အာဖရိကရှိ ဧရိယာ အကျယ်ဆုံးသော ရေကန် ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပူပိုင်းဒေသ ရေကန်များတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော ရေချိုရေကန် ဖြစ်သည်။ ရေထုထည်အားဖြင့် ကြည့်မည် ဆိုပါက ဝိတိုရိယရေကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုက်ကြီးများပေါ်တွင် ရှိသော ရေကန်များတွင် အဌမနေရာတွင် ရှိပြီး ရေထုထည် ၂.၂ ဘီလီယံ ဧက-ပေ (၂,၇၅၀ ကုဗ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေပြင်ထက် ပေပေါင်း ၃,၇၂၆ မြင့်သော ကုန်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။

၁၈၅၈ ခုနှစ်၌ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဂျွန် ဟန်နင်း စပိဆိုသူသည် အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်းမြစ်ဖျားခံရာအရပ်ကို စူးစမ်းရှာဖွေသည်တွင် ထိုအိုင် ကြီးကို တွေ့ရှိခဲ့၏။ နိုင်းမြစ်သည် အိုင်ကြီး၏ မြောက်ဘက်မှ စီးထွက် သည်။ ၁၈၇၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၈၉ ခုနှစ်များတွင် အိပ်၊ အမ်၊ စတန်လေ ဆိုသူက လည်း အိုင်တွင်း၌ လှည့်ပတ်စူးစမ်းခဲ့ဖူးသည်။ ဝိတိုရိယအိုင်သည် ရေတိမ်၍ ကျောက်ဆောင်ပေါများသည်။ ရှေးအခါက အိုင်အတွင်းရှိ ကျွန်းများပေါ်တွင် တိုင်းရင်းသားတို့ နေထိုင်ခဲ့ ကြသော်လည်း စက်စီယင်ကောင်ကိုက်သဖြင့် စွဲကပ်တတ်သော ဦးနှောက် ရောင် အိပ်မဝရောဂါဆိုးကြောင့် အိုးအိမ်ကို စွန့်လွှတ်ထွက်ပြေးကြရလေ သည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ မြို့များ သည် သင်္ဘောများဖြင့် ကူးလူးဆက်ဆံနိုင်ကြသည်။ အရှေ့ဘက် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေရှိ မွန်ဗာဆာမြို့နှင့်လည်း မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ် လျက်ရှိသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဝိတိုရိယအိုင်၌ ရေအားသုံးလျှပ်စစ် စီမံကိန်းကို စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။&lt;ref&gt;မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)&lt;/ref&gt;


ဝိတိုရိယ ရေကန်သည် မိုးရွာကျခြင်း နှင့် စမ်းချောင်းငယ် ထောင်ပေါင်းများစွာ တို့မှ ရေကို အဓိက ရရှိသည်။ ထိုကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်နေသော မြစ်ချောင်းများတွင် အကြီးဆုံးမှာ ကာဂဲရာ မြစ်ဖြစ်ပြီး မြစ်ဝမှာ ကန်၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ထိုကန်မှ စီးထွက်နေသော မြစ်နှစ်သွယ် ရှိသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ နိုင်းမြစ်ဖြူ သို့မဟုတ် ဝိတိုရိယနိုင်းမြစ်ဟု ခေါ်ကြပြီး ကန်၏ မြောက်ဘက် ကမ်း ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ ဂျင်ဂျာဒေသမှ စီးထွက်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ ကာတုန်ဂါမြစ်ဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်ကမ်း လူကာရာမှ စီးထွက်ကာ ဂျော့ရှ် ရေကန်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ယူဂန်ဒါနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ကင်ညာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]]</text>
      <sha1>s1gky44mhw33sjus00e1jp84fpwbji7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ နိယာမများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>20792</id>
    <revision>
      <id>1053557</id>
      <parentid>827635</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:41:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မက္ကင်းနစ်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ရူပဗေဒ ညီမျှခြင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053557</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9098" sha1="n7wutbli1xjg91pnuw5a2q4gomn3n62" xml:space="preserve">[[File:Newtons laws in latin.jpg|thumb|right|200px|မူရင်း လက်တင်ဘာသာဖြင့်ရေးသားထားသော နယူတန်၏ ပထမနှင့်ဒုတိယ နိယာမများ စာအုပ် ၁၆၈၇ ''Principia Mathematica''။]]
ကမ္ဘာကျော် ရူပဗေဒပညာရှင် [[နယူတန်|အိုင်ဆက် နယူတန်]] မှ ရွေ့လျားမှု ဆိုင်ရာ နိယာမ ၃ ခုကို ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ အရာဝတ္ထုတို့၏ ရွေ့လျားမှုတို့သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ထိုနိယာမများကို လိုက်နာကြသည်။ နယူတန်၏ နိယာမ ၃ ခုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

==နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ ပထမနိယာမ==
{{Also
|အင်နားရှား}}
နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ ပထမ နိယာမတွင် &quot;အကယ်၍ ပြင်ပမှ အားသက်ရောက်မှု မရှိပါက ရပ်နေသော အရာဝတ္ထုတို့သည် ရပ်မြဲရပ်နေ၍ ရွေ့လျားနေသော အရာဝတ္ထုတို့သည် ရွေ့လျားမြဲ ရွေ့လျားနေမည်&quot;&lt;ref name=first-law-shaums&gt;{{Cite book| last = Browne| first =Michael E.| title =Schaum's outline of theory and problems of physics for engineering and science| publisher = McGraw-Hill Companies| date =July 1999| format =Series: Schaum's Outline Series| pages =58| url =https://books.google.com/?id=5gURYN4vFx4C&amp;pg=PA58&amp;dq=newton's+first+law+of+motion&amp;q=newton's%20first%20law%20of%20motion| isbn =978-0-07-008498-8}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=first-law-dmmy&gt;{{Cite book| last = Holzner| first = Steven | title =Physics for Dummies| publisher =Wiley, John &amp; Sons, Incorporated| date =December 2005| pages =64| url =https://books.google.com/?id=FrRNO6t51DMC&amp;pg=PA64&amp;dq=Newton's+laws+of+motion&amp;cd=8#v=onepage&amp;q=Newton's%20laws%20of%20motion| isbn =978-0-7645-5433-9}}&lt;/ref&gt; ဟု ဆိုသည်။ သင်္ချာနည်းဖြင့် ဖော်ပြရပါက အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

:&lt;math&gt;
\sum \mathbf{F} = 0\; \Leftrightarrow\; \frac{\mathrm{d} \mathbf{v} }{\mathrm{d}t} = 0.
&lt;/math&gt;
:{{math|'''F''' {{=}} ''m'''''a'''}}

ရွေ့လျားနေသော ယာဉ်တစ်စင်းသည် ပြင်ပမှ အားသက်ရောက်မှု မရှိပါက ဆက်လက်၍ ရွေ့လျားနေမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် ယာဉ်အား ဆက်လက်ရွေ့လျားရန် အတွက် လောင်စာဆီ သို့မဟုတ် အခြား စွမ်းအင် တစ်မျိုးမျိုး အသုံးချရန် လိုအပ်သည်မှာ လမ်း၊ လေထု ၊ရေထု စသည်တို့နှင့် ယာဉ်၏ ကြားတွင် ရှိသော ပွတ်တိုက်အားကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ လေထုမရှိသော [[အာကာသ]] အတွင်းတွင် ခရီးသွားနေသော ယာဉ်များတွင် လေထု၏ ပွတ်တိုက်အား မရှိသဖြင့် ဆက်လက်ရွေ့လျားနေစေရန် စွမ်းအင် မလိုအပ်ပေ။ လမ်းကြောင်းပြောင်းရန် သို့မဟုတ် ရပ်တန့်ရန် အတွက်သာ စွမ်းအင် လိုအပ်သည်။

==နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှု ဆိုင်ရာ ဒုတိယနိယာမ==
နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ ဒုတိယ နိယာမတွင် &quot;အရာဝတ္ထု တစ်ခု၏ အရှိန်ပြောင်းနှုန်း (acceleration) သည် စုစုပေါင်း အားသက်ရောက်မှုနှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး ထိုအရာဝတ္ထု၏ ဒြပ်ထုနှင့် ပြောင်းပြန် အချိုးကျသည်။&quot; ဟု ဆိုထားသည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{F} = \frac{\mathrm{d}\mathbf{p}}{\mathrm{d}t} = \frac{\mathrm{d}(m\mathbf v)}{\mathrm{d}t}.&lt;/math&gt;

ခေတ်ပေါ်မော်တော်ယာဉ်များ၏ ကိုယ်ထည်တွင် ပါးလျသော သတ္တုကို အသုံးပြု၍ ယာဉ်မတော်တဆ ဖြစ်ချိန်တွင် ယာဉ်၏ကိုယ်ထည်ကို တွန့်ခေါက်သွားစေရန် ပြုလုပ်ထားခြင်းသည် နယူတန်၏ ဒုတိယ နိယာမကို အသုံးချထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ညီမျှခြင်းအရ အရှိန်ပြောင်းနှုန်းသည် အားသက်ရောက်မှုနှင့်  အချိုးကျသဖြင့် ထိခိုက်မိချိန်အား ဆွဲဆန့်နိုင်ပါက အရှိန်ပြောင်းနှုန်း နည်းသွားမည် ဖြစ်သဖြင့် ထိခိုက်မှုလည်း လျော့နည်းသွားမည် ဖြစ်သည်။

မြင်သာသော ဥပမာ တစ်ခုမှာ တိုက်ပေါ်မှ ခုန်ချမည့်သူအား အောက်မှ ကယ်ဆယ်ရေးသမားများက ပိုက်ကွန်ကဲ့သို့သော အရာဖြင့် ဖမ်းယူခြင်း ဖြစ်သည်။ အမြင့်မှ ကျချိန်တွင် မြေပြင်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ထိခိုက်ပါက အရှိန်ပြောင်းနှုန်း များပြားသဖြင့် ထိခိုက်မိသည့် အားလည်း များမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပိုက်ကွန် မွေ့ရာကဲ့သို့သော အရာဝတ္ထုများဖြင့် ဖမ်းယူခြင်းဖြင့် အရှိန်ပြောင်းနှုန်းကို လျှော့ချပေးပြီး ထိခိုက်မိသည့်အားလည်း လျော့ကျသွားမည် ဖြစ်သည်။

==နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ တတိယနိယာမ==
နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ တတိယ နိယာမတွင် &quot;အရာဝတ္ထုနှစ်ခု၏ သက်ရောက်မှုအားနှင့် ပြန်လည်တွန်းကန်အား သည် ညီမျှသည်&quot; ဟု ဆိုထားသည်။
:'''F'''&lt;sub&gt;''A''&lt;/sub&gt; = −'''F'''&lt;sub&gt;''B''&lt;/sub&gt;&lt;ref name=&quot;resnick83&quot;&gt;{{cite book|last1=Resnick|last2=Halliday|last3=Krane|title=Physics, Volume 1|edition=4th|page=83|date=1992}}&lt;/ref&gt; 

==ကန့်သတ်ချက်==
နယူတန်၏ ရွေ့လျားမှု ဆိုင်ရာ နိယာမများသည် အရာဝတ္ထု အတော်များများတွင် အသုံးချနိုင်သော်လည်း [[အက်တမ်]]ထက် သေးငယ်သော အရာဝတ္ထုများနှင့် [[ကမ္ဘာမြေ]]ကဲ့သို အလွန်ထုထည်ကြီးမားသော အရာဝတ္ထုများတွင် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ အသုံးချနိုင်သည်။ [[နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒ]]ဖြင့် တိကျစွာ တွက်ချက်မရတော့သော ကိစ္စရပ်များကို [[နှိုင်းရ ရူပဗေဒ]]ဖြင့် ပိုမိုတိကျစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်များလည်း ရှိသည်။

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ညီမျှခြင်းများ]]
[[Category:ဂန္ထဝင် မက္ကင်းနစ်]]</text>
      <sha1>n7wutbli1xjg91pnuw5a2q4gomn3n62</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နှင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23501</id>
    <revision>
      <id>1053618</id>
      <parentid>412447</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053618</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4523" sha1="q424l787kth90qw06e3ijogca9ss6tm" xml:space="preserve">[[File:Tree covered with snow.jpg|thumb|right|300px|နှင်းဖုံးသစ်ပင်]]

'''နှင်း''' သည် [[ရေခဲ]] ၏ အခြားအသွင်ဖြစ်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://water.usgs.gov/wsc/glossary.html#S |title=Science in Your Watershed - General Introduction and Hydrologic Definitions |work=water.usgs.gov |year=2011 [last update] |accessdate=13 February 2011}}&lt;/ref&gt;  လေထုထဲရှိ ရေသည် အေးခဲလာသောအခါ နှင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။

ရေခဲမှတ် (0° [[Celsius]], 32° [[Fahrenheit]]) တွင် အချို့နှင်းများသည် အရည်ပျော်ကာ ရေဖြစ်လာသည်။ တစ်ခါတရံတွင် အရည်ပျော်ခြင်း မြန်ဆန်ကာ ရေငွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ၎င်းကို sublimation ခေါ် ရေခဲငွေ့ပြန်ခြင်း ဖြစ်စဉ်ဟု ခေါ်သည်။ ပြောင်းပြန် အဖြစ် ရေငွေ့မှ နှင်း ဖြစ်ပေါ်ခြင်းလဲ ရှိကာ ၎င်းကို deposition ဟုခေါ်သည်။

အချို့သော စကိတ်စီးခြင်း၊ နှင်းလျှောစီးခြင်း ကဲ့သို့သော ဆောင်းတွင်းအားကစားများ လုပ်ရန်အတွက် နှင်းထုကို လိုအပ်သည်။ အချို့လူများကလည်း နှင်းများနှင့် ကစားခြင်း၊ အပျော်အဆောက်အဦးများ ဆောက်လုပ်ခြင်း ကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။

နှင်းကျချိန်တွင် မြင်ကွင်းမှုန်ဝါးခြင်း၊ ကားမောင်းနှင်ရန် ခက်ခဲခြင်း စသည့် အန္တရာယ် ရှိနိုင်သည်။ နှင်းကျသောအခါ နေ့အချိန်တွင် အနည်းငယ် အရည်ပျော်၍ ညအချိန်တွင် ပြန်အေးခဲသည်။ ၎င်းမှ ရေခဲကို ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့် ကားများ ချော်ထွက်၍ တိုက်မိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လမ်းပေါ်တွင် ကားတိုက်မှု အန္တရာယ် နည်းပါးစေရန် နှင်းရှင်းကားများ အသုံးပြုကြသည်။ ထို့နောက် [[သဲ]] နှင့် [[ဆား]]များ ပက်ဖျန်းခြင်းဖြင့် လမ်းမချော် စေရန် ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။ နှင်းထဲသို့ ဆား ပက်လိုက်သော အခါ ဆားသည် နှင်း အရည်ပျော်မှုကို မြန်ဆန်စေသည်။ ဆားငန်ရည် သည် ရိုးရိုးရေ ထက် [[အရည်ပျော်မှတ်]] နှိမ့်ကျသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

'''နှင်းမုန်တိုင်း''' သည် အန္တရာယ် ကြီးသော ရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ နှင်းမုန်တိုင်း မှ နှင်းအများအပြား ကျဆင်းစေကာ ပြင်းထန်သော လေတိုက်သည်။ ထို့ပြင် နှင်းထု တွင် [[လျှပ်စစ်]] ပါသော နှင်း မိုးကြိုး ကို လည်းဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။ မိုးရေ လည်း ကျသကဲ့သို့ မိုးရေ အစား နှင်းများကို လည်း ကျဆင်းစေတတ်သည်။ 

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:နှင်း]]</text>
      <sha1>q424l787kth90qw06e3ijogca9ss6tm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053639</id>
      <parentid>1053618</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:55:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရွာကျခြင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053639</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4571" sha1="st0mdkl3466f4q5iu7j2pt1xssy5kkd" xml:space="preserve">[[File:Tree covered with snow.jpg|thumb|right|300px|နှင်းဖုံးသစ်ပင်]]

'''နှင်း''' သည် [[ရေခဲ]] ၏ အခြားအသွင်ဖြစ်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://water.usgs.gov/wsc/glossary.html#S |title=Science in Your Watershed - General Introduction and Hydrologic Definitions |work=water.usgs.gov |year=2011 [last update] |accessdate=13 February 2011}}&lt;/ref&gt;  လေထုထဲရှိ ရေသည် အေးခဲလာသောအခါ နှင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။

ရေခဲမှတ် (0° [[Celsius]], 32° [[Fahrenheit]]) တွင် အချို့နှင်းများသည် အရည်ပျော်ကာ ရေဖြစ်လာသည်။ တစ်ခါတရံတွင် အရည်ပျော်ခြင်း မြန်ဆန်ကာ ရေငွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ၎င်းကို sublimation ခေါ် ရေခဲငွေ့ပြန်ခြင်း ဖြစ်စဉ်ဟု ခေါ်သည်။ ပြောင်းပြန် အဖြစ် ရေငွေ့မှ နှင်း ဖြစ်ပေါ်ခြင်းလဲ ရှိကာ ၎င်းကို deposition ဟုခေါ်သည်။

အချို့သော စကိတ်စီးခြင်း၊ နှင်းလျှောစီးခြင်း ကဲ့သို့သော ဆောင်းတွင်းအားကစားများ လုပ်ရန်အတွက် နှင်းထုကို လိုအပ်သည်။ အချို့လူများကလည်း နှင်းများနှင့် ကစားခြင်း၊ အပျော်အဆောက်အဦးများ ဆောက်လုပ်ခြင်း ကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။

နှင်းကျချိန်တွင် မြင်ကွင်းမှုန်ဝါးခြင်း၊ ကားမောင်းနှင်ရန် ခက်ခဲခြင်း စသည့် အန္တရာယ် ရှိနိုင်သည်။ နှင်းကျသောအခါ နေ့အချိန်တွင် အနည်းငယ် အရည်ပျော်၍ ညအချိန်တွင် ပြန်အေးခဲသည်။ ၎င်းမှ ရေခဲကို ဖြစ်ပေါ်စေသောကြောင့် ကားများ ချော်ထွက်၍ တိုက်မိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လမ်းပေါ်တွင် ကားတိုက်မှု အန္တရာယ် နည်းပါးစေရန် နှင်းရှင်းကားများ အသုံးပြုကြသည်။ ထို့နောက် [[သဲ]] နှင့် [[ဆား]]များ ပက်ဖျန်းခြင်းဖြင့် လမ်းမချော် စေရန် ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။ နှင်းထဲသို့ ဆား ပက်လိုက်သော အခါ ဆားသည် နှင်း အရည်ပျော်မှုကို မြန်ဆန်စေသည်။ ဆားငန်ရည် သည် ရိုးရိုးရေ ထက် [[အရည်ပျော်မှတ်]] နှိမ့်ကျသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

'''နှင်းမုန်တိုင်း''' သည် အန္တရာယ် ကြီးသော ရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ နှင်းမုန်တိုင်း မှ နှင်းအများအပြား ကျဆင်းစေကာ ပြင်းထန်သော လေတိုက်သည်။ ထို့ပြင် နှင်းထု တွင် [[လျှပ်စစ်]] ပါသော နှင်း မိုးကြိုး ကို လည်းဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။ မိုးရေ လည်း ကျသကဲ့သို့ မိုးရေ အစား နှင်းများကို လည်း ကျဆင်းစေတတ်သည်။ 

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:နှင်း]]
[[ကဏ္ဍ:ရွာကျခြင်း]]</text>
      <sha1>st0mdkl3466f4q5iu7j2pt1xssy5kkd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြိုင်းတောင်ရွာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>26732</id>
    <revision>
      <id>1053596</id>
      <parentid>1052629</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T15:05:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50206-74</username>
        <id>148269</id>
      </contributor>
      <origin>1053596</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12920" sha1="fklgry6dxx6zue2lw43ohh7d7ipn6z8" xml:space="preserve">ပြိုင်း​တောင်အုပ်စု၊ပြိုင်း​တောင်​ကျေးရွာသည်၊စစ်​တွေခရိုင်​(ယခု အဥ္ဇနပူရခရိုင်) ​ပေါက်​တောမြိူ့နယ်(ယခု ဝီရဌာနီမြို့နယ်)​မြေငူကျွန်း တွင်တည်ရှိပြီး ၊ အိမ်​​ခြေ ၇၅၀၊ အိမ်​ထောင်စု ၈၀၀ ဝန်းကျင်၊လူဦး​ရေ ၄၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် ခန့်ရှိပြီး ကျွန်း​ပေါ်အစည်ကားဆုံးရွာဖြစ်သည်၊ ​အထက်တန်း​ကျောင်းရှိပြီး​၊ ​ကျေးလက်​ဆေး​ပေးခန်း၊ရှိသည်။ ဘုန်းကြီး​ကျောင်း ၂ ​ကျောင်း၊ ​​ရှေး​ဟောင်း ဂူဘုရားများ၊
ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ လယ်ယာလုပ်ငန်း၊ ​တောင်ယာလုပ်ငန်း ၊ ကွမ်းစိုက်​တောင်သူများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စစ်​တွေမြို့၊ ​မြောက်ဦးမြို့၊​ကျောက်​တော်မြို့၊မင်းပြားမြို့များသို စက်​လှေများဖြင့် ကူးသန်း​ရောင်းဝယ်​ရေး ရှိသည် ။ အလယ်ဖရုံကျွန်း ဆံ​တက်​မော်ရွာနှင့် စစ်ကဲပြင်(ပြိုင်း​တောင်အုပ်စု)​နေ့စဥ်ကူးတို့ရှိသည်

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]]
[[Category:BotUpload]]
'''ပြိုင်းတောင်ရွာ'''
{{Infobox settlement
| official_name = ပြိုင်းတောင်
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| pushpin_map_caption = ပြိုင်းတောင် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။
| pushpin_mapsize = 300
| subdivision_type = နိုင်ငံ
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]]
| subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = စစ်​တွေခရိုင်(ယခု အဥ္ဇနပူရခရိုင်)
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = ​ပေါက်​တောမြို့နယ်(ယခုဝီရဌာနီမြို့နယ်)
| subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
| subdivision_name4 = [[Hpa Yon Chaung]]&lt;ref&gt;GAD, Feb 2011.&lt;/ref&gt;
| latNS = N
| latd = 20.72421
| longEW = E
| longd = 92.56059
| P-code = 198439
}}
ပြိုင်း​တောင်အုပ်စု၊ပြိုင်း​တောင်​ကျေးရွာသည်၊စစ်​တွေခရိုင်​(ယခု အဥ္ဇနပူရခရိုင်) ​ပေါက်​တောမြိူ့နယ်(ယခု ဝီရဌာနီမြို့နယ်)​မြေငူကျွန်း တွင်တည်ရှိပြီး ၊ အိမ်​​ခြေ ၇၅၀၊ အိမ်​ထောင်စု ၈၀၀ ဝန်းကျင်၊လူဦး​ရေ ၄၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် ခန့်ရှိပြီး ကျွန်း​ပေါ်အစည်ကားဆုံးရွာဖြစ်သည်၊ ​အထက်တန်း​ကျောင်းရှိပြီး​၊ ​ကျေးလက်​ဆေး​ပေးခန်း၊ရှိသည်။ ဘုန်းကြီး​ကျောင်း ၂ ​ကျောင်း၊ ​​ရှေး​ဟောင်း ဂူဘုရားများ၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ လယ်ယာလုပ်ငန်း၊ ​တောင်ယာလုပ်ငန်း ၊ ကွမ်းစိုက်​တောင်သူများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စစ်​တွေမြို့၊ ​မြောက်ဦးမြို့၊​ကျောက်​တော်မြို့၊မင်းပြားမြို့များသို စက်​လှေများဖြင့် ကူးသန်း​ရောင်းဝယ်​ရေး ရှိသည် ။ အလယ်ဖရုံကျွန်း ဆံ​တက်​မော်ရွာနှင့် စစ်ကဲပြင်(ပြိုင်း​တောင်အုပ်စု)​နေ့စဥ်ကူးတို့ရှိသည်
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]]
[[Category:BotUpload]]
'''ပြိုင်းတောင်ရွာ'''
{{Infobox settlement
|official_name = ပြိုင်းတောင်
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = ပြိုင်းတောင် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။
|pushpin_mapsize = 300
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 =​ပေါက်​တောမြို့နယ်
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ​မြေငူကျွန်း ပြိုင်း​တောင်အုပ်စု]]&lt;ref&gt;GAD, Feb 2011.&lt;/ref&gt;
|latNS = N
|latd = 20.54289
|longEW = E
|longd = 92.63416
|P-code = 197594
}}

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]]
[[Category:BotUpload]]
'''ပြိုင်းတောင်ရွာ'''
{{Infobox settlement
|official_name = ပြိုင်းတောင်
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = ပြိုင်းတောင် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။
|pushpin_mapsize = 300
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 =ပေါက်တောမြို့နယ်
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = [[Pyaing Taung]]&lt;ref&gt;GAD, Feb 2011.&lt;/ref&gt;
|latNS = N
|latd = 20.03055
|longEW = E
|longd = 92.96684
|P-code = 197538
}}
==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]]
[[Category:BotUpload]]
'''ပြိုင်းတောင်ရွာ'''
{{Infobox settlement
|official_name = ပြိုင်းတောင်
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = ပြိုင်းတောင် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။
|pushpin_mapsize = 300
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 =ကျောက်တော်မြို့နယ်
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = [[Kun Ohn Chaung]]&lt;ref&gt;GAD, Feb 2011.&lt;/ref&gt;
|latNS = N
|latd = 
|longEW = E
|longd = 
|P-code = 196892
}}
==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]]
[[Category:BotUpload]]
'''ပြိုင်းတောင်ရွာ'''
{{Infobox settlement
|official_name = ပြိုင်းတောင်
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = ပြိုင်းတောင် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။
|pushpin_mapsize = 300
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = [[Hpa Yar Gyi]]&lt;ref&gt;GAD, Feb 2011.&lt;/ref&gt;
|latNS = N
|latd = 20.70484
|longEW = E
|longd = 93.13781
|P-code = 196608
}}
==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]]
[[Category:BotUpload]]
'''ပြိုင်းတောင်ရွာ'''
{{Infobox settlement
|official_name = ပြိုင်းတောင်
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = ပြိုင်းတောင် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။
|pushpin_mapsize = 300
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[စစ်တွေခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 =ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = [[Pyaing Taung]]&lt;ref&gt;GAD, Feb 2011.&lt;/ref&gt;
|latNS = N
|latd = 20.45882
|longEW = E
|longd = 92.84943
|P-code = 196258
}}
==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]]
[[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]]
[[Category:BotUpload]]</text>
      <sha1>fklgry6dxx6zue2lw43ohh7d7ipn6z8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆောင်းရာသီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29867</id>
    <revision>
      <id>1053617</id>
      <parentid>434534</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053617</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5696" sha1="7mahxq0vdxufj29rb3adnjfy9ot2yxq" xml:space="preserve">[[File:CathedralofLearningLawinWinter.jpg|thumb|right|260px|ဆောင်းရာသီတွင် [[နှင်း]]များ ဖုံးလွမ်းနေသော ပန်းခြံ (Pittsburgh မြို့၊ [[ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်]])]]
{{ရာသီဥတု}}
'''ဆောင်းရာသီ''' သည် ဝင်ရိုးစွန်းနှင့် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်းဒေသ]]တို့၏ တစ်နှစ်တာအတွင် အအေးဆုံး ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီသည် မိုးရာသီနှင့် နွေရာသီအကြားတွင် ရှိပြီး ဥတုလေးခုရှိသော ဒေသများတွင် ဆောင်းဦးကာလနှင့် နွေဦးကာလအကြားတွင် ကျရောက်သည်။ ဝင်ရိုးပေါ်တွင်လည်ပတ်နေသော ကမ္ဘာ၏ [[နေ]]နှင့်အဝေးဆုံးဘက်၌ ကျရောက်သော ကမ္ဘာခြမ်းတွင် ဆောင်းရာသီ ဖြစ်ပေါ်သည်။ မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများအရ ဆောင်းရာသီ စတင်သည့်နေ့ရက်သည် ကွဲပြားကြသည်။ အချို့သည် ရာသီဥတုအခြေအနေအပေါ်မူတည်၍ ရာသီ၏စတင်ရာ ရက်ကို သတ်မှတ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လဆယ့်နှစ်လ ရှိသည့် အနက် တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲလ လေးလသည် ဆောင်းရာသီကာလ ဖြစ်သည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|မြောက်ဘက်ကမ္ဘာခြမ်း]]၌ ဆောင်းရာသီဖြစ်ပေါ်နေချိန်၌ အပြန်အလှန်အားဖြင့် [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် နွေရာသီ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ဒေသအများအပြား၌ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းများနှင့် ရေခဲမှတ်အောက်ရောက်နေသော အပူချိန်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေလေ့ရှိသည်။ ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်တွင် နေ၏ အမြင့်သည် မြောက် (သို့) တောင်ဝင်ရိုးစွန်း၏ အနုတ်အောက်ရောက်နေသော အများဆုံးရောက်နေသော အပူချိန်နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဝင်ရိုးစွန်းမှ တိုင်းတာကြည့်မည်ဆိုပါက နေသည် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအောက် အဝေးဆုံးသော အကွာအဝေးတွင် ရောက်ရှိနေပြီး ထိုနေ့သည် နေ့တာအတိုဆုံးနှင့် ညတာအရှည်ဆုံး နေ့တစ်နေ့ဖြစ်နေသည်။ အစောဆုံး နေဝင်ချိန်နှင့် နောက်အကျဆုံးနေထွက်ချိန်ဖြစ်သော ဝင်ရိုးစွန်းအပြင်ဘက်ဒေသများ၏  ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်သည် ကွဲပြားကြသည်။ ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်းအတိုင်း လည်ပတ်နေသောကမ္ဘာကြောင့် တနှစ်ပတ်လုံးဖြစ်ပေါ်နေသော နေရောင်ရသော နေ့များပြောင်းလဲမှုကြောင့် လတ္တီကျူများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ပြောင်းလဲမှုများ မူတည်နေသည်။ 

== သမိုင်းတစ်လျှောက် အအေးဆုံး ဆောင်းရာသီများ ==
* ၁၇၃၉-၁၇၄၀ -  အပြင်းထန်ဆုံးသော  ဆောင်းရာသီများထဲမှ တစ်ခုဟု ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ မှတ်တမ်းများအရ ဆိုသည်။ [[သိမ်းမြစ်]]သည် ရက်သတ္တပါတ် ရှစ်ပါတ်မျှ အေးခဲနေခဲ့သည်။  [[:en:Irish Famine (1740–41)|အိုင်းရစ် ဒုဗ္တိက္ခန္တရကပ် (၁၇၄၀-၄၁)]] သည် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်၏ အသက်ကို သေကြေပျက်စီးစေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Cormac Ó Gráda (2009). &quot;''[https://books.google.com/books?id=LoN2XkjJio4C&amp;pg=PA23&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Famine: a short history]''&quot;. Princeton University Press. p.23. ISBN 0-691-12237-7&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}
{{stub}}</text>
      <sha1>7mahxq0vdxufj29rb3adnjfy9ot2yxq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053636</id>
      <parentid>1053617</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:52:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရာသီများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053636</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5739" sha1="fegbhjizrbdi1mqluwg86f5kh2zihiw" xml:space="preserve">[[File:CathedralofLearningLawinWinter.jpg|thumb|right|260px|ဆောင်းရာသီတွင် [[နှင်း]]များ ဖုံးလွမ်းနေသော ပန်းခြံ (Pittsburgh မြို့၊ [[ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်]])]]
{{ရာသီဥတု}}
'''ဆောင်းရာသီ''' သည် ဝင်ရိုးစွန်းနှင့် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်းဒေသ]]တို့၏ တစ်နှစ်တာအတွင် အအေးဆုံး ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီသည် မိုးရာသီနှင့် နွေရာသီအကြားတွင် ရှိပြီး ဥတုလေးခုရှိသော ဒေသများတွင် ဆောင်းဦးကာလနှင့် နွေဦးကာလအကြားတွင် ကျရောက်သည်။ ဝင်ရိုးပေါ်တွင်လည်ပတ်နေသော ကမ္ဘာ၏ [[နေ]]နှင့်အဝေးဆုံးဘက်၌ ကျရောက်သော ကမ္ဘာခြမ်းတွင် ဆောင်းရာသီ ဖြစ်ပေါ်သည်။ မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများအရ ဆောင်းရာသီ စတင်သည့်နေ့ရက်သည် ကွဲပြားကြသည်။ အချို့သည် ရာသီဥတုအခြေအနေအပေါ်မူတည်၍ ရာသီ၏စတင်ရာ ရက်ကို သတ်မှတ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လဆယ့်နှစ်လ ရှိသည့် အနက် တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲလ လေးလသည် ဆောင်းရာသီကာလ ဖြစ်သည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|မြောက်ဘက်ကမ္ဘာခြမ်း]]၌ ဆောင်းရာသီဖြစ်ပေါ်နေချိန်၌ အပြန်အလှန်အားဖြင့် [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် နွေရာသီ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ဒေသအများအပြား၌ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းများနှင့် ရေခဲမှတ်အောက်ရောက်နေသော အပူချိန်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေလေ့ရှိသည်။ ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်တွင် နေ၏ အမြင့်သည် မြောက် (သို့) တောင်ဝင်ရိုးစွန်း၏ အနုတ်အောက်ရောက်နေသော အများဆုံးရောက်နေသော အပူချိန်နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဝင်ရိုးစွန်းမှ တိုင်းတာကြည့်မည်ဆိုပါက နေသည် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအောက် အဝေးဆုံးသော အကွာအဝေးတွင် ရောက်ရှိနေပြီး ထိုနေ့သည် နေ့တာအတိုဆုံးနှင့် ညတာအရှည်ဆုံး နေ့တစ်နေ့ဖြစ်နေသည်။ အစောဆုံး နေဝင်ချိန်နှင့် နောက်အကျဆုံးနေထွက်ချိန်ဖြစ်သော ဝင်ရိုးစွန်းအပြင်ဘက်ဒေသများ၏  ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်သည် ကွဲပြားကြသည်။ ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်းအတိုင်း လည်ပတ်နေသောကမ္ဘာကြောင့် တနှစ်ပတ်လုံးဖြစ်ပေါ်နေသော နေရောင်ရသော နေ့များပြောင်းလဲမှုကြောင့် လတ္တီကျူများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ပြောင်းလဲမှုများ မူတည်နေသည်။ 

== သမိုင်းတစ်လျှောက် အအေးဆုံး ဆောင်းရာသီများ ==
* ၁၇၃၉-၁၇၄၀ -  အပြင်းထန်ဆုံးသော  ဆောင်းရာသီများထဲမှ တစ်ခုဟု ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ မှတ်တမ်းများအရ ဆိုသည်။ [[သိမ်းမြစ်]]သည် ရက်သတ္တပါတ် ရှစ်ပါတ်မျှ အေးခဲနေခဲ့သည်။  [[:en:Irish Famine (1740–41)|အိုင်းရစ် ဒုဗ္တိက္ခန္တရကပ် (၁၇၄၀-၄၁)]] သည် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်၏ အသက်ကို သေကြေပျက်စီးစေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Cormac Ó Gráda (2009). &quot;''[https://books.google.com/books?id=LoN2XkjJio4C&amp;pg=PA23&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Famine: a short history]''&quot;. Princeton University Press. p.23. ISBN 0-691-12237-7&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}
{{stub}}

[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]</text>
      <sha1>fegbhjizrbdi1mqluwg86f5kh2zihiw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053659</id>
      <parentid>1053636</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:38:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆောင်းရာသီ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5787" sha1="gz704a1zudhbpsuek5lfcfki0b1csus" xml:space="preserve">[[File:CathedralofLearningLawinWinter.jpg|thumb|right|260px|ဆောင်းရာသီတွင် [[နှင်း]]များ ဖုံးလွမ်းနေသော ပန်းခြံ (Pittsburgh မြို့၊ [[ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်]])]]
{{ရာသီဥတု}}
'''ဆောင်းရာသီ''' သည် ဝင်ရိုးစွန်းနှင့် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်းဒေသ]]တို့၏ တစ်နှစ်တာအတွင် အအေးဆုံး ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီသည် မိုးရာသီနှင့် နွေရာသီအကြားတွင် ရှိပြီး ဥတုလေးခုရှိသော ဒေသများတွင် ဆောင်းဦးကာလနှင့် နွေဦးကာလအကြားတွင် ကျရောက်သည်။ ဝင်ရိုးပေါ်တွင်လည်ပတ်နေသော ကမ္ဘာ၏ [[နေ]]နှင့်အဝေးဆုံးဘက်၌ ကျရောက်သော ကမ္ဘာခြမ်းတွင် ဆောင်းရာသီ ဖြစ်ပေါ်သည်။ မတူညီသော ယဉ်ကျေးမှုများအရ ဆောင်းရာသီ စတင်သည့်နေ့ရက်သည် ကွဲပြားကြသည်။ အချို့သည် ရာသီဥတုအခြေအနေအပေါ်မူတည်၍ ရာသီ၏စတင်ရာ ရက်ကို သတ်မှတ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လဆယ့်နှစ်လ ရှိသည့် အနက် တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲလ လေးလသည် ဆောင်းရာသီကာလ ဖြစ်သည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|မြောက်ဘက်ကမ္ဘာခြမ်း]]၌ ဆောင်းရာသီဖြစ်ပေါ်နေချိန်၌ အပြန်အလှန်အားဖြင့် [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် နွေရာသီ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ ဒေသအများအပြား၌ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းများနှင့် ရေခဲမှတ်အောက်ရောက်နေသော အပူချိန်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေလေ့ရှိသည်။ ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်တွင် နေ၏ အမြင့်သည် မြောက် (သို့) တောင်ဝင်ရိုးစွန်း၏ အနုတ်အောက်ရောက်နေသော အများဆုံးရောက်နေသော အပူချိန်နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဝင်ရိုးစွန်းမှ တိုင်းတာကြည့်မည်ဆိုပါက နေသည် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းအောက် အဝေးဆုံးသော အကွာအဝေးတွင် ရောက်ရှိနေပြီး ထိုနေ့သည် နေ့တာအတိုဆုံးနှင့် ညတာအရှည်ဆုံး နေ့တစ်နေ့ဖြစ်နေသည်။ အစောဆုံး နေဝင်ချိန်နှင့် နောက်အကျဆုံးနေထွက်ချိန်ဖြစ်သော ဝင်ရိုးစွန်းအပြင်ဘက်ဒေသများ၏  ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်သည် ကွဲပြားကြသည်။ ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်းအတိုင်း လည်ပတ်နေသောကမ္ဘာကြောင့် တနှစ်ပတ်လုံးဖြစ်ပေါ်နေသော နေရောင်ရသော နေ့များပြောင်းလဲမှုကြောင့် လတ္တီကျူများပေါ်တွင် ထိုအချိန်ပြောင်းလဲမှုများ မူတည်နေသည်။ 

== သမိုင်းတစ်လျှောက် အအေးဆုံး ဆောင်းရာသီများ ==
* ၁၇၃၉-၁၇၄၀ -  အပြင်းထန်ဆုံးသော  ဆောင်းရာသီများထဲမှ တစ်ခုဟု ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းရှိ မှတ်တမ်းများအရ ဆိုသည်။ [[သိမ်းမြစ်]]သည် ရက်သတ္တပါတ် ရှစ်ပါတ်မျှ အေးခဲနေခဲ့သည်။  [[:en:Irish Famine (1740–41)|အိုင်းရစ် ဒုဗ္တိက္ခန္တရကပ် (၁၇၄၀-၄၁)]] သည် အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်၏ အသက်ကို သေကြေပျက်စီးစေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Cormac Ó Gráda (2009). &quot;''[https://books.google.com/books?id=LoN2XkjJio4C&amp;pg=PA23&amp;dq&amp;hl=en#v=onepage&amp;q=&amp;f=false Famine: a short history]''&quot;. Princeton University Press. p.23. ISBN 0-691-12237-7&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}
{{stub}}

[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဆောင်းရာသီ]]</text>
      <sha1>gz704a1zudhbpsuek5lfcfki0b1csus</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု</title>
    <ns>14</ns>
    <id>29995</id>
    <revision>
      <id>1053654</id>
      <parentid>366193</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:18:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="204" sha1="fmba4o8j9x03l4ek4t07kqpvyspijyc" xml:space="preserve">{{main|ရာသီဥတု}}
{{Commons Category|Climate}}


[[ကဏ္ဍ:သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်]]
[[ကဏ္ဍ:ရူပ ပထဝီဝင်]]
[[ကဏ္ဍ:လေထု]]</text>
      <sha1>fmba4o8j9x03l4ek4t07kqpvyspijyc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘဲ့ပြားကုန်းရွာ၊ ဘွက် (အရှေ့)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>39800</id>
    <revision>
      <id>1053554</id>
      <parentid>314620</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Riza34</username>
        <id>148265</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ခရိုင်</comment>
      <origin>1053554</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="325" sha1="98ul5ghgke6fzt4587o4ydgjk5a9ze6" xml:space="preserve">'''ဘဲ့ပြားကုန်းရွာ၊ ဘွက် (အရှေ့)'''
==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]]
[[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ]]
[[Category:BotUpload]]</text>
      <sha1>98ul5ghgke6fzt4587o4ydgjk5a9ze6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053564</id>
      <parentid>1053554</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:04:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Special:Contributions/Riza34|Riza34]] ([[User talk:Riza34|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:NjsBot|NjsBot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>314620</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1565" sha1="rjmwje9kso4t8yh8frrkvcnyjg2nh9a" xml:space="preserve">'''ဘဲ့ပြားကုန်းရွာ၊ ဘွက် (အရှေ့)'''
{{Infobox settlement
|official_name = ဘဲ့ပြားကုန်း
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = ဘဲ့ပြားကုန်း တည်နေရာ၊ မြန်မာ။
|pushpin_mapsize = 300
|subdivision_type = နိုင်ငံ
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ဟင်္သာတခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[အင်္ဂပူမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 =ဘွက် (အရှေ့)&lt;ref&gt;GAD, Feb 2011&lt;/ref&gt;
|latNS = N
|latd = 17.79298
|longEW = E
|longd = 95.14709
|P-code = 150979
}}
==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]]
[[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ]]
[[Category:BotUpload]]</text>
      <sha1>rjmwje9kso4t8yh8frrkvcnyjg2nh9a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မီးသတ်ဦးစီးဌာန</title>
    <ns>0</ns>
    <id>47945</id>
    <revision>
      <id>1053582</id>
      <parentid>1045520</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အပြောင်းအလဲ</comment>
      <origin>1053582</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28262" sha1="ncf60oo6sza6rjabvpa5emn8hham6y6" xml:space="preserve">{{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း
|jurisdiction={{MYA}}
|nativename=
|seal=Seal of FSD.png
|seal_size = 120px
|logo =
|logo_size = 120px
|formed=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၇ ({{small|မီးသတ်ဌာန}})
|headquarters=အုတ်ပုံဆိပ်လမ်း၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့။
| parent_agency = [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
| preceding1=မီးသတ်ဌာန
|minister1_name= [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]
|chief1_name=ဦးမြတ်သူ
|website={{url|http://www.fsd.gov.mm}}
|chief1_position=ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
}}
'''မီးသတ်ဦးစီးဌာန'''({{lang-en|Fire Service Department}}) သည် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
[[File:Yangon Fire Service Research and Fire Safety Education Center.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံမီးသတ်တပ်ဖွဲ့၊ မီးသတ်သုတေသနနှင့် မီးဘေးလုံခြုံရေး အသိပညာပေးရေးဌာန]]
သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ [[ပုဂံခေတ်]]တွင် မီးကပ်တပ်သား (၆၆၃)ဦး (သောသောညံ ပုဂံမီးဆော်မောင်း) ခန့်ထားပြီး ပုဂံနေပြည်တော်၏ မီးဘေး ကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရှေးခေတ် မြန်မာမင်းအဆက်ဆက် လက်ထက်တွင်လည်း မီးဘေးကာကွယ်ရေး အမိန့်ပြန်တမ်းများ ထုတ်ပြန်ပြီး နိုင်ငံတော် မီးဘေး ကာကွယ်ရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများရှိခဲ့သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၀၄၄) ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၄၀၆) ခုနှစ်၌ နန်းတက်သော ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်မီးဘေးကာကွယ်ရေး အတွက် ရှေးခေတ်အခေါ် မီးကပ်သား (၆၆၃) ဦး အား ခန့်ထားပြီး မီးဘေးကာကွယ်ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများရှိခဲ့သည်။

[[File:Yangon Old Fire Truck.jpg|thumb|ကိုလိုနီခေတ်မီးသတ်ယာဉ်များ၊ မြန်မာနိုင်ငံမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ မီးသတ်သုတေသနနှင့် မီးဘေးလုံခြုံရေး အသိပညာပေးရေးဌာန]]

ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် မြေလတ်ပိုင်းအထိ နယ်ချဲ့တို့၏လက်အောက်သို့ ကျရောက် ခဲ့ရသည်။ နယ်ချဲ့တို့သည် ၎င်းတို့သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများတွင် ယင်းတို့၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံ၊ သိုလှောင်ရုံ၊ အဆောက်အအုံ၊ လူနေအိမ်များ မီးဘေးကာကွယ်ရေး အတွက်သာ ၎င်းတို့၏ အမျိုးသားများပါဝင်သော မီးသတ်အဖွဲ့များကို ၁၈၈၃ ခုနှစ် တွင် ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့ပြီး မြင်းများဖြင့် ရေးဆွဲရသော ရေနွေးငွေ့သုံးမီးသတ်စက်ကို မြန်မာပြည်သို့ တင်သွင်း အသုံးပြုခဲ့သည်။

၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့သည် ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးအရ အဓိကအချက်အချာကျသောမြို့များဖြစ်သည့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ မော်လမြိုင်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေ မြို့များ၏ မီးဘေးကာကွယ်ရေးအတွက် အင်္ဂလိပ်ကပြားများ၊ စစ်တကောင်းကုလားများပါသော မီးသတ်အဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျန်မြို့ရွာများ၏ မီးဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်မှုအား လျစ်လျူရှုထားသဖြင့် မြို့ရွာမီးဘေး ကာကွယ်ရေးအတွက် မြန်မာလူငယ်များပါဝင်သည့် အပျော်တမ်း မီးသတ်အဖွဲ့အစည်းများကို ဒေသအလိုက် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ အပျော်တမ်းမီးသတ်အဖွဲ့အစည်းများ သည် စေတနာ့မီးသတ်အသွင်သို့ တဖြည်းဖြည်းကူပြောင်းဖွဲ့စည်းကာ မြို့ရွာများ၏ မီးဘေးအန္တရာယ် သာမက နိုင်ငံ၏လွတ်လပ်ရေးအတွက် ပါဝင်လှုပ်ရှားလာကြသည်။ ကွဲပြားနေသော မီးသတ်အဖွဲ့အစည်း များကို စုစည်းရန်အတွက် ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၅) နေ့၊ တနင်္ဂနွေနေ့၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကန်တော်လေး၊ ဇိနတ်အစ္စလာမ်မိန်ခလေးကျောင်းခန်းမတွင် ပထမအကြိမ် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စေတနာ့ဝန်ထမ်း မီးသတ်အစည်းအရုံးကြီး ညီလာခံကိုကျင်းပခဲ့ရာ တစ်ပြည်လုံးရှိ (၁၉) ခရိုင်မှ ကိုယ်စားလှယ်ပေါင်း (၁၉၇) ဦး စုံညီစွာ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းညီလာခံကြီးသို့ အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုက်တက်ရောက်၍ မီးသတ်လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်၍ လမ်းညွှန်ဩဝါဒ မိန့်ကြားခဲ့သည်။

၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပညာရေးနှင့် ဒေသန္တရဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် မီးသတ်ဦးစီးဌာနကို ထားရှိပြီး အမှုထမ်း (၂၁) ဦး ဖြင့် စတင်ခန့်ထားဆောင်ရွက်ခဲ့ရာတွင် ဦး[[လှကျော်]]အား ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မီးသတ်အဖွဲ့ အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး မီးသတ်ဌာနကို ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွေ့ခန့်ထားခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် ဦးခင်မောင်လွင်အား ၁၉၅၆ ခုနှစ်အထိ ခန့်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ ယခင်ညွှန်ကြားရေးဝန် ဦးလှကျော်အား ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စေတနာ့ဝန်ထမ်း မီးသတ်အစည်းအရုံးကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မီးသတ်ဝန်ထမ်းနှင့် မီးသတ်အဖွဲ့အက်ဥပဒေကို ထပ်မံပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီ တက်လာသည့် အချိန်မှစ၍ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စိန်လွင်မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေကိုပြဋ္ဌာန်း၍ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကဲ့သို့ စည်းကမ်းစနစ်ကျနမှု ပိုမိုရှိလာစေရေး အတွက် တပ်ဖွဲ့အသွင်ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။

နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ကာလတွင် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ(၁)ရက်နေ့မှစ၍ မီးသတ်ဦးစီးဌာနအား အင်အား(၇၈၃)ဦး ထပ်မံဖြည့်စွက် တိုးချဲ့ ခွင့်ပြုသဖြင့် တပ်ဖွဲ့အင်အားစုစုပေါင်း (၂၅၈၁) ဦးဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြို့နယ်ပေါင်း (၃၇၁)မြို့နယ်ရှိသည့်အနက် မြို့နယ် ရုံးပေါင်း (၄၅)မြို့နယ်၊ မီးသတ်စခန်းပေါင်း(၁၇၃)စခန်းအဖြစ်သို့ တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ မီးသတ်ဦးစီးဌာနကို ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် ထားရှိခဲ့ရာမှ ၁၉၉၂ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၀)ရက်နေ့တွင် လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေး နှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန အောက်သို့ပြောင်းရွှေ့ထားရှိခဲ့သည်။

မီးသတ်သင်တန်းကျောင်း (ရန်ကုန်) ကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ စတင်၍ အမှတ် ၁၇၁၊ အလုံလမ်း၊ ဒဂုံမြို့နယ် (ယခုပြည်သူ့ရင်ပြင်) တည်ရှိရာနေရာတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ် အထိ ပြည်လမ်းနှင့် အလုံလမ်းထောင့်ရှိ အမှတ်(၄) ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း (ယခု ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး) တည်ရှိရာနေရာတွင် ပြောင်းရွေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး အခြေခံမီးသတ် သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၁) မှ (၁၈) အထိ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ အမှတ် (၅) ရပ်ကွက်၊ နာဂလှိုင်ဂူကုန်းမြင့် (ယခုစွယ်တော်မြတ်စေတီတော်) တည်ထားကိုးကွယ်ရာနေရာတွင် သင်တန်းကျောင်း ပြောင်းရွေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းနောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊  အမှတ်(၅) ရပ်ကွက်၊ အုပ်ပုံဆိပ်လမ်းနှင့် စွယ်တော်မြတ်စေတီလမ်းထောင့်သို့ ထပ်မံပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ လက်ထက် ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၆) ရက်နေ့ တွင်  နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး (၁) ကိုယ်တိုင် ဗဟိုမီးသတ် သင်တန်းကျောင်း (ပြင်ဦးလွင်) ကို စတင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။

၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် မီးသတ်ဦးစီးဌာနသည် လူမှုဝန်ထမ်းနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဖွဲ့စည်းပုံခွင့်ပြုမိန့်ရရှိပြီး ဝန်ထမ်းအင်အား စုစုပေါင်းအင်အားမှာ ၂၄၆၅၉ ဦး ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအင်အားမှာ ၁၂၃၉၄ ဦး ဖြစ်သည့် အတွက် လစ်လပ်ဝန်ထမ်း ဦးရေ ၁၂၂၆၅ ဦး ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt; {{cite web
|url= http://www.fsd.gov.mm/?view=aboutus
|title= မြန်မာနိုင်ငံမီးသတ်တပ်ဖွဲ့သမိုင်းအကျဉ်းချုပ်
|accessdate= ၂၂
|accessdaymonth= မတ်လ
|accessyear= ၂၀၁၃
}} &lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:Fire Flag 2013.jpg|thumb|မြန်မာနိုင်ငံမီးသတ်တပ်ဖွဲ့အလံတော်ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြောင်းလဲ လွင့်ထူခဲ့သည်]]

==မီးသတ်တပ်ဖွဲ့နေ့==
{{Main|မီးသတ်တပ်ဖွဲ့နေ့}}
[[ဖိုင်:မီးသတ်တပ်ဖွဲ့နေ့.jpg|thumb|]]
ရန်ကုန်မြို့တွင်သာမက မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်လုံးရှိ စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ၊ မီးသတ်အစည်းအရုံးများကို စုစည်း သည်။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မီးသတ်အစည်းအရုံးကို အကောင် အထည် ဖော်ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မီးသတ် အစည်းအရုံး ညီလာခံ ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ဦးဆောင် စည်းရုံးပြီး၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ (၅)ရက်နေ့တွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိခရိုင်ပေါင်း(၁၉၇)ခရိုင်မှ မီးသတ် အစည်းအရုံးကိုယ်စားလှယ်များကို စုစည်း၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မီးသတ် အစည်းအရုံး ညီလာခံကို ရန်ကုန်မြို့၊ ကန်တော်လေးရပ်၊ ဇိနတ်မူဆလင်မိန်းခလေးကျောင်းတွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုနေ့ကို မီးသတ်တပ်ဖွဲ့နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။

မီးသတ်အစည်းအရုံးများစုစည်းရန် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မေလ(၅)ရက်နေ့တွင်ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာစေတနာ့ဝန်ထမ်း မီးသတ်အစည်း အရုံး ညီလာခံကြီးကိုရန်ကုန်မြို့၊ကန်တော်ကလေး၊ ဇိနတ်အစ္စလာမ်အမျိုးသမီးကျောင်းတွင် ကျင်းပခဲ့ရာတစ်ပြည်လုံးရှိ(၁၉)ခရိုင်မှကိုယ်စားလှယ်ပေါင်း(၁၉၇)ဦးစုံညီစွာတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။

နာယကလူကြီးများမှာဦးအောင်ဆန်း၊ဦးဘချို၊ဦးဘဂျမ်း၊သခင်မြ၊ဦးဘဖေကြီး၊ဦးစိုးညွန့်ဟင်္သာတဦးမြ၊ဦးတင်(မြန်မာ့အလင်း)၊ဦးမြ(ပျော်ဘွယ်)သခင်သန်းထွန်း၊ဦးဘဝင်း၊ဗန္ဓုလဦးစိန်တို့ဖြစ်ကြသည်။
အဆိုပါအခမ်းအနားသို့အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီးမီးသတ်လုပ်ငန်းနှင့်ပတ်သက်၍လမ်းညွှန်ဩဝါဒမိန့်ကြားခဲ့သည့်
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာမီးသတ်ညီလာခံကျင်းပခဲ့သည့်မေလ(၅)ရက်နေ့ကိုမီးသတ်တပ်ဖွဲ့နေ့အဖြစ်နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့သည်။

==ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော အကြီးအကဲများ==
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးဝန် ဦးလှကျော်
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးဝန် ဦးခင်မောင်လွင်
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စိန်လွင်
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးရှားကို
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးခင်ကျော်ညို
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးမင်းနောင်
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးကြီးမြင့်

မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မင်း

မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးတင်ဦး
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် သူရဖေအောင်
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးဝင်းလွင်
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးမြင့်ထွန်း
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး တင်မိုး
	
မီးသတ်ဦးစီးဌာန ၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီး မြတ်သူ
[[ဖိုင်:DG များ.jpg|thumb|ခေတ်အဆက်ဆက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ]]

==မီးသတ်တပ်ဖွဲ့==
'''မီးသတ်ဦးစီးဌာန'''လက်အောက်တွင် မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ကို ၃မျိုး ခွဲခြားထားသည် -
*(က) အစိုးရမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ(သန္ဓေမီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ)
*(ခ) ဒေသအရန်မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ
*(ဂ) သီးသန့်ဖွဲ့စည်းထားသော မီးသတ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ (မီးဘေး စိုးရိမ်ရသောစက်ရုံ / အလုပ်ရုံများ ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ဖွဲ့စည်းထားသော ဝန်ထမ်းများ)

==ဖွဲ့စည်းပုံ==
အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
*ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
*ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
*ညွှန်ကြားရေးမှူး
*ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး
*လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး
*ဦးစီးအရာရှိ
*ဒုတိယမီးသတ်ဦးစီးမှူး
*လက်ထောက်မီးသတ်ဦးစီးမှူး
*မီးသတ်တပ်ကြပ်ကြီး
*မီးသတ်တပ်ကြပ်
*မီးသတ်ဒုတပ်ကြပ်
*မီးသတ်တပ်သား
[[ဖိုင်:အဆင့်တံဆိပ်များ ၂၀၁၇.jpg|thumb|အဆင့်တံဆိပ် ၂၀၁၇ တွင် လက်မောင်းတံဆိပ်ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။]]

== သင်တန်းများ ==
(က) '''ဗဟိုမီးသတ်သင်တန်းကျောင်း'''တွင် ဖွင့်လှစ်သော သင်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

*အခြေခံမီးသတ်ပညာသင်တန်း (အမျိုးသားတပ်သားသစ်)
*အခြေခံမီးသတ်ပညာသင်တန်း (အမျိုးသား)
*အခြေခံမီးသတ်ပညာသင်တန်း (အမျိုးသမီး)
*ယာဉ်မောင်းသင်တန်း (အမျိုးသား)
*အခြေခံရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးသင်တန်း (အမျိုးသား)
*အခြေခံဆေးသူနာပြသင်တန်း (အမျိုးသမီး)
*ဒုတိယရဲအုပ်လောင်းသင်တန်း / လက်ထောက် မီးသတ်ဦးစီးမှူးလောင်းသင်တန်း
*အခြေခံကွန်ပျူတာသင်တန်း 

(ခ) '''လေ့ကျင့်ရေးဌာနစု (ရန်ကုန်)'''တွင် ဖွင့်လှစ်သော သင်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
*မီးသတ်စခန်းမှူးသင်တန်း
*အသက်ကယ်နည်းစနစ်သင်တန်း
*ရေကူးနည်းစနစ်သင်တန်း
*ရေပြင်အသက်ကယ်သင်တန်း
*အဆင့်မြင့်ကွန်ပျူတာသင်တန်း
*မြို့နယ်မီးသတ်ဦးစီးမှူးသင်တန်း
*အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်း
*စက်ပြင်သင်တန်း
*ယာဉ်မောင်းနည်းပြသင်တန်း
*အရေးပေါ်ဆေးအကာအကွယ်ပေးခြင်းနှင့်   ရှေးဦးသူနာပြုစုခြင်းနည်းစနစ်သင်တန်း

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
*{{Official|http://www.fsd.gov.mm}}
*{{facebook|fsd.gov.mm}}
*{{tiktok|mfsd879}}
*{{youtube|myanmarfireservicesdepartment}}


[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>ncf60oo6sza6rjabvpa5emn8hham6y6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဩဘာသောင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>48840</id>
    <revision>
      <id>1053570</id>
      <parentid>1045350</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <comment>Restored revision 1043416 by [[Special:Contributions/Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ([[User talk:Ninjastrikers|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>1053570</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11275" sha1="m92urgn6gvi7i6cnfcnk9ps15hgazmd" xml:space="preserve">{{Infobox artist
| name          = ဩဘာသောင်း
| image         = 
| caption       =
| birth_name    = သောင်းတင်
| birth_date     = {{birth date|1898|04|11}}
| birth_place      =[[ပုစွန်တောင်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]]
| death_date       = {{Death date and age|1971|01|13|1898|04|11}}
| death_place      = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| spouse           = {{marriage|ထွန်းဝေ|1936|1941}}
| nationality   = မြန်မာ
| field         = [[မြန်မာအက]]
| movement      = 
| known_for     = ''ကဗျာလွတ်အက''
| awards        = [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]] 
| website           = 
}}
'''ဒေါ်ဩဘာသောင်း''' (၁၁ ဧပြီ ၁၈၉၈–၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၁) သည် အငြိမ့်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ကဗျာလွတ်]]အကကို တီထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ 

ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ အဘ အင်ဂျင်နီယာ ဦးစံဒွန်း၊ အမိဒေါ်သာလိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မသောင်းတင် ဖြစ်သည်။

ဩဘာသောင်း ငယ်စဉ်ကပင် အဆိုအကဝါသနာထုံခဲ့သည်။ သဘင်မျိုးရိုးမဟုတ်သော်လည်း အတီးအမှုတ် ဝါသနာပါသော ဖခင်ဖြစ်သူက အားပေးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်လောကသို့ ရောက်၍လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကလေးဘဝကပင် ရန်ကုန်၊ ကြက်တန်း၊ ဘုရားဖြူဆရာတော်ပျံတော်မူရာ ရေကျော်ဆီဆုံတန်း၊ ယိမ်းတွင် ပါဝင် ကပြရာမှ အကကောင်းသူအဖြစ် ချီးမွမ်းခြင်းခံရသည်။ ဩဘာသောင်း ၁၃ နှစ် သမီးအရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ မန္တလေး သို့ ပြောင်းရွေ့လာကြသည်။ အကအခုန် ဝါသနာကြီးသည့် သမီးဖြစ်သူကိုလည်းအဆိုအကတွင် ထွန်းထွန်း ပေါက်⁠ပေါက်ဖြစ်စေရန် ထိုခေတ်က ပန်တျာကျောင်းကဲ့သို့ သင်ကြားပေးနေသော ပေါက်⁠ပေါက်တန်း ဇာတ်စာရေးဆရာ ဦးထွန်းရထံ အဆိုအကပညာများ သင်ကြားခဲ့ရသည်။ ငါးလခန့်အကြာတွင် အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်မှသဘောကျသဖြင့် ခေါ်ယူခဲ့ရာ ၁၄ နှစ် သမီးအရွယ်မှာပင် အငြိမ့်မင်းသမီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သူ ရွေး ချယ်ပေးသည့်အမည်မှာ ဩဘာသောင်းတင်ဖြစ်သော်လည်း နောက်တွင် ဩဘာသောင်း အမည်ဖြင့်သာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့လေသည်။

ဩဘာသောင်း အငြိမ့်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီက အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးများမှ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်၊ မြိုင်ထ၊ ဘောလယ်များ သီဆိုရ၍ ငြိမ့်ညောင်းသာယာသော တေးသံဖြင့် ညက်ညက်ညောညော ကကြသော်လည်း ဩဘာသောင်း အငြိမ့်စင်ပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ယောက်ျားများ စိတ်လှုပ်ရှားစေသည့် ဆန်း​ထွေထူး(ဆန်း​နွေဦးယိုးဒယားအလိုက်)၊ ဘာဂီတင်(ဘာဂီ=မြင်းရထား)၊ ကာတစ်(ကာတစ်မှာထို​ခေတ်ကတင်ပါးကိုဆိုလိုသည်)စသည့် သီချင်းများ သီဆိုကပြခဲ့ရာ အဆိုအတီး မြူး⁠မြူးကြွကြွ၊ အက ကလည်း သွက်သွက်လက်လက်ဖြင့် အငြိမ့်ခေတ်တစ်ခေတ်ပြောင်းခဲ့သည်။ ဘာဂီတင်၊ဆန်းထွေထူး၊ပေါ်ပြူလာဘလူးဘလပ်၊စုံနံသာမြိုင်လယ်၊လှေကြီးထိုးရိုးရိုးမှန်မှန်လှော်၊ချစ်ယောင်ယောင်၊ကြာလေငယ်လေ၊ဇကွဲ စသည့်သီချင်းများသည် ဩဘာ‌သောင်း ၏ နာမည်‌‌ကြီး‌ တေးများဖြစ်သည်။

ဩဘာသောင်းအငြိမ့် ကလေရာတွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၊ ကာလသားများ ဝိုင်း⁠ဝိုင်းလည်ခဲ့သည်အထိ စန်းထခဲ့သည်။ သို့ကြောင့်ပင် ဇာတ်မင်းသား ဖိုးစိန်ကြီးက မင်းသမီးကို အရူးအမူးဖြစ်နေကြသည့် လူငယ် များကို သတိပေးသောအနေဖြင့်ဇာတ်သမကို မခင်တွယ်ကြနဲ့ သဘင်သည် ဝေးရာကကြည့်ဆိုသည့် သီချင်း သီဆို၍ ဥက္ကာသေနမယ် ရူပဇာတ်ကို ကပြခဲ့ရသည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။

အဆစ်ကျဲကျဲ ကရာမှာ လေဘာတီမြရင် အကောင်းဆုံး၊ ဆစ်စိပ်စိပ် ကရာမှာ ဩဘာသောင်း အကောင်းဆုံးဟု အငြိမ့်သဘင်လောကတွင် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ မင်းသမီးမထွေးလေး၊ မင်္ဂလာ သိန်းညွန့်၊ မစံထား၊ မစံရှား၊ ဇာတ်မင်းသား ဦးစိန်အုပ် စသည် ထင်ရှားသောမင်းသား မင်းသမီးများ ရွာစားကြီး [[စိန်ဗေဒါ]]၊ အဆိုတော်ဆရာမှန် စသည့် ဂီတပညာရှင်များထံမှ အဆိုအကပညာများ သင်ယူခဲ့သည်။ ဩဘာသောင်း ကိုယ်တိုင် စန္ဒယား၊ ပတ္တလား၊ ဟွန်းတယောဂီတတူရိယာများ တီးနိုင်သူဖြစ်သည်။

ဖခင်ကြီးက ရုပ်သေးမင်းသမီးကြိုးဆွဲဆရာ ဆရာမှန်ကို အိမ်သို့ပင့်ဖိတ်ခေါ်ယူ သင်ကြားပေးသည်။ ဆရာမှန်၏ မင်းသမီးရုပ်ကို အတုယူကပြရာမှ ခြေလက်ခေါင်းခါး မင်းသမီးဂွင်အနေအထားတွင် လှပညက်ညောသူအဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ အသက် ၃၈ နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည်၏ ဆန္ဒအရ အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့ရသည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ်  မန္တလေးပန်တျာကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ်သည့်အခါ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူသင်ကြားခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ကဗျာလွတ်အကကိုလည်း မင်းသား ရွှေဒေါင်းညို၊ စိန်လှမောင် တို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင် တီထွင့်ခဲ့ရာ မြန်မာအကသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်အထိ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ အာဏာရှင်ဦး​နေဝင်း ၏​တော်လှန်​ရေး​ကောင်စီ​ခေတ်မှစ၍ ၈၈အေရးအခင်းနောက်ပိုင်းတွင်ကဗျာလွတ်အကမှာသင်ရိုးဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။မူမှန်​သော ကဗျာလွတ်မူကိုပယ်ရှား(​ဖျောက်ဖျက်)ကာမူမမှန်​သောကဗျာလွတ်မူကိုနိုင်ငံ​တော်မူဟုသတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် မူမှန်​သောအကနည်းစနစ်တို့​ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရ​လေသည်။တပည့်ရင်း​ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်က​ဖော်ထုတ်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီးများစွာအတိုက်အခိုက်ခံခဲ့ရ​သေးသည်။

ကဗျာလွတ်မိခင်ကြီး [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]] ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။&lt;ref&gt;စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;

{{Lifetime|၁၈၉၈|၁၉၇၁}}
[[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]]</text>
      <sha1>m92urgn6gvi7i6cnfcnk9ps15hgazmd</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053572</id>
      <parentid>1053570</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053572</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11286" sha1="gntatds6p2zuritqpb6bvh122bvgxzg" xml:space="preserve">{{Infobox artist
| name          = ဩဘာသောင်း
| image         = AwbarT.jpeg
| caption       =
| birth_name    = သောင်းတင်
| birth_date     = {{birth date|1898|04|11}}
| birth_place      =[[ပုစွန်တောင်မြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]]
| death_date       = {{Death date and age|1971|01|13|1898|04|11}}
| death_place      = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| spouse           = {{marriage|ထွန်းဝေ|1936|1941}}
| nationality   = မြန်မာ
| field         = [[မြန်မာအက]]
| movement      = 
| known_for     = ''ကဗျာလွတ်အက''
| awards        = [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]] 
| website           = 
}}
'''ဒေါ်ဩဘာသောင်း''' (၁၁ ဧပြီ ၁၈၉၈–၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၁) သည် အငြိမ့်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[ကဗျာလွတ်]]အကကို တီထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ 

ဒေါ်ဩဘာသောင်းကို ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ အဘ အင်ဂျင်နီယာ ဦးစံဒွန်း၊ အမိဒေါ်သာလိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မသောင်းတင် ဖြစ်သည်။

ဩဘာသောင်း ငယ်စဉ်ကပင် အဆိုအကဝါသနာထုံခဲ့သည်။ သဘင်မျိုးရိုးမဟုတ်သော်လည်း အတီးအမှုတ် ဝါသနာပါသော ဖခင်ဖြစ်သူက အားပေးသဖြင့် အငြိမ့်သဘင်လောကသို့ ရောက်၍လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကလေးဘဝကပင် ရန်ကုန်၊ ကြက်တန်း၊ ဘုရားဖြူဆရာတော်ပျံတော်မူရာ ရေကျော်ဆီဆုံတန်း၊ ယိမ်းတွင် ပါဝင် ကပြရာမှ အကကောင်းသူအဖြစ် ချီးမွမ်းခြင်းခံရသည်။ ဩဘာသောင်း ၁၃ နှစ် သမီးအရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ မန္တလေး သို့ ပြောင်းရွေ့လာကြသည်။ အကအခုန် ဝါသနာကြီးသည့် သမီးဖြစ်သူကိုလည်းအဆိုအကတွင် ထွန်းထွန်း ပေါက်⁠ပေါက်ဖြစ်စေရန် ထိုခေတ်က ပန်တျာကျောင်းကဲ့သို့ သင်ကြားပေးနေသော ပေါက်⁠ပေါက်တန်း ဇာတ်စာရေးဆရာ ဦးထွန်းရထံ အဆိုအကပညာများ သင်ကြားခဲ့ရသည်။ ငါးလခန့်အကြာတွင် အငြိမ့်တစ်ငြိမ့်မှသဘောကျသဖြင့် ခေါ်ယူခဲ့ရာ ၁၄ နှစ် သမီးအရွယ်မှာပင် အငြိမ့်မင်းသမီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဆရာဖြစ်သူ ရွေး ချယ်ပေးသည့်အမည်မှာ ဩဘာသောင်းတင်ဖြစ်သော်လည်း နောက်တွင် ဩဘာသောင်း အမည်ဖြင့်သာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့လေသည်။

ဩဘာသောင်း အငြိမ့်လောကသို့ မဝင်ရောက်မီက အငြိမ့်မင်းသမီးကြီးများမှ သီချင်းကြီး၊ သီချင်းခန့်၊ မြိုင်ထ၊ ဘောလယ်များ သီဆိုရ၍ ငြိမ့်ညောင်းသာယာသော တေးသံဖြင့် ညက်ညက်ညောညော ကကြသော်လည်း ဩဘာသောင်း အငြိမ့်စင်ပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ ယောက်ျားများ စိတ်လှုပ်ရှားစေသည့် ဆန်း​ထွေထူး(ဆန်း​နွေဦးယိုးဒယားအလိုက်)၊ ဘာဂီတင်(ဘာဂီ=မြင်းရထား)၊ ကာတစ်(ကာတစ်မှာထို​ခေတ်ကတင်ပါးကိုဆိုလိုသည်)စသည့် သီချင်းများ သီဆိုကပြခဲ့ရာ အဆိုအတီး မြူး⁠မြူးကြွကြွ၊ အက ကလည်း သွက်သွက်လက်လက်ဖြင့် အငြိမ့်ခေတ်တစ်ခေတ်ပြောင်းခဲ့သည်။ ဘာဂီတင်၊ဆန်းထွေထူး၊ပေါ်ပြူလာဘလူးဘလပ်၊စုံနံသာမြိုင်လယ်၊လှေကြီးထိုးရိုးရိုးမှန်မှန်လှော်၊ချစ်ယောင်ယောင်၊ကြာလေငယ်လေ၊ဇကွဲ စသည့်သီချင်းများသည် ဩဘာ‌သောင်း ၏ နာမည်‌‌ကြီး‌ တေးများဖြစ်သည်။

ဩဘာသောင်းအငြိမ့် ကလေရာတွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ၊ ကာလသားများ ဝိုင်း⁠ဝိုင်းလည်ခဲ့သည်အထိ စန်းထခဲ့သည်။ သို့ကြောင့်ပင် ဇာတ်မင်းသား ဖိုးစိန်ကြီးက မင်းသမီးကို အရူးအမူးဖြစ်နေကြသည့် လူငယ် များကို သတိပေးသောအနေဖြင့်ဇာတ်သမကို မခင်တွယ်ကြနဲ့ သဘင်သည် ဝေးရာကကြည့်ဆိုသည့် သီချင်း သီဆို၍ ဥက္ကာသေနမယ် ရူပဇာတ်ကို ကပြခဲ့ရသည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။

အဆစ်ကျဲကျဲ ကရာမှာ လေဘာတီမြရင် အကောင်းဆုံး၊ ဆစ်စိပ်စိပ် ကရာမှာ ဩဘာသောင်း အကောင်းဆုံးဟု အငြိမ့်သဘင်လောကတွင် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့ရသည်။ မင်းသမီးမထွေးလေး၊ မင်္ဂလာ သိန်းညွန့်၊ မစံထား၊ မစံရှား၊ ဇာတ်မင်းသား ဦးစိန်အုပ် စသည် ထင်ရှားသောမင်းသား မင်းသမီးများ ရွာစားကြီး [[စိန်ဗေဒါ]]၊ အဆိုတော်ဆရာမှန် စသည့် ဂီတပညာရှင်များထံမှ အဆိုအကပညာများ သင်ယူခဲ့သည်။ ဩဘာသောင်း ကိုယ်တိုင် စန္ဒယား၊ ပတ္တလား၊ ဟွန်းတယောဂီတတူရိယာများ တီးနိုင်သူဖြစ်သည်။

ဖခင်ကြီးက ရုပ်သေးမင်းသမီးကြိုးဆွဲဆရာ ဆရာမှန်ကို အိမ်သို့ပင့်ဖိတ်ခေါ်ယူ သင်ကြားပေးသည်။ ဆရာမှန်၏ မင်းသမီးရုပ်ကို အတုယူကပြရာမှ ခြေလက်ခေါင်းခါး မင်းသမီးဂွင်အနေအထားတွင် လှပညက်ညောသူအဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ အသက် ၃၈ နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည်၏ ဆန္ဒအရ အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့ရသည်။

၁၉၅၃ ခုနှစ်  မန္တလေးပန်တျာကျောင်း စတင်ဖွင့်လှစ်သည့်အခါ အကနည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ယူသင်ကြားခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ကဗျာလွတ်အကကိုလည်း မင်းသား ရွှေဒေါင်းညို၊ စိန်လှမောင် တို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုင်ပင် တီထွင့်ခဲ့ရာ မြန်မာအကသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်အထိ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ အာဏာရှင်ဦး​နေဝင်း ၏​တော်လှန်​ရေး​ကောင်စီ​ခေတ်မှစ၍ ၈၈အေရးအခင်းနောက်ပိုင်းတွင်ကဗျာလွတ်အကမှာသင်ရိုးဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။မူမှန်​သော ကဗျာလွတ်မူကိုပယ်ရှား(​ဖျောက်ဖျက်)ကာမူမမှန်​သောကဗျာလွတ်မူကိုနိုင်ငံ​တော်မူဟုသတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် မူမှန်​သောအကနည်းစနစ်တို့​ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရ​လေသည်။တပည့်ရင်း​ဒေါ်ခင်ဝင်းနွယ်က​ဖော်ထုတ်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီးများစွာအတိုက်အခိုက်ခံခဲ့ရ​သေးသည်။

ကဗျာလွတ်မိခင်ကြီး [[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]] ဒေါ်ဩဘာသောင်းသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။&lt;ref&gt;စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်၊ ၁၉၇၈&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
&lt;references/&gt;

{{Lifetime|၁၈၉၈|၁၉၇၁}}
[[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]]</text>
      <sha1>gntatds6p2zuritqpb6bvh122bvgxzg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဦးစီးဌာန</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50599</id>
    <revision>
      <id>1053565</id>
      <parentid>1020006</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:05:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ce</comment>
      <origin>1053565</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14758" sha1="c6zp7j08aeem3z2qfb94doj3gms6r3n" xml:space="preserve">{{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း
|jurisdiction={{MYA}}
|nativename=
|seal=ETD.png
|formed= ၃၀ ဇွန် ၁၉၉၉
|motto=
|headquarters= နေပြည်တော်
| parent_agency = [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]
| preceding1=
|minister1_name=[[ရာပြည့် (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့်]]
|chief1_name=
|website={{url|http://www.mba.gov.mm}}
|chief1_position=
}}
'''ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|Education and Training Department}}) သည် [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။

==သမိုင်းကြောင်း==
နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည် ဖော်ရေး ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌမှ နယ်စပ်ဒေသရှိတိုင်းရင်းသားလူငယ်များကို အခြေခံ ပညာနှင့် အဆင့်မြင့်ပညာရပ်များ ပိုမိုသင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးပြီး မိမိဒေသဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်နိုင်မည့် တိုင်းရင်းသားလူငယ် အသိပညာရှင်၊ အတတ်ပညာရှင်များကို ပြုစု ပျိုးထောင်သင်ကြား လေ့ကျင့်ပေးရန် နှင့် နယ်စပ်ဒေသရှိ အမျိုးသမီးငယ်များအား အိမ်တွင်းမှုသက်မွေးလုပ်ငန်း ပညာရပ်များတတ်မြောက်စေရန်အတွက် [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]တွင် ပညာရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာန အား ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.mba.gov.mm/myanmar3/?q|title=နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;

==ဖွဲ့စည်းပုံ==
ပညာရေးနှင့်လေ့ကျင့်ရေးဦးစီးဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် အဆင့်မြင့်နှင့် အခြေခံဟူ၍ ဌာနနှစ်ခုခွဲပြီး လုပ်ငန်းများကြီးကြပ် ဆောင်ရွက်နေသည်။ 
===အဆင့်မြင့်ဌာန===
အဆင့်မြင့်ဌာနခွဲတွင် ပါမောက္ခချုပ်၊ [[ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖွံ့ဖြိုးရေးတက္ကသိုလ်(စစ်ကိုင်း)|ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများဖွံ့ဖြိုးရေး တက္ကသိုလ်(စစ်ကိုင်း)]]၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး [[ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူငယ်များစွမ်းရည်ဖွံ့ဖြိုးရေးဒီဂရီကောလိပ်(ရန်ကုန်)|ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသားလူငယ်များ စွမ်းရည်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဒီဂရီကောလိပ်]](ရန်ကုန် နှင့်စစ်ကိုင်း) နှင့် [[ဗဟိုလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း]] တို့ ပါဝင်သည်။ 
===အခြေခံဌာန===
အခြေခံဌာနခွဲတွင် [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ပရဟိတ(ကျား)ကျောင်း]] အပါအဝင် နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသား လူငယ်များ ဖွံ့ဖြိုးရေးသင်တန်းကျောင်း (၄၄) ကျောင်း၊ နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသားလူငယ်များ စက်မှုလက်မှုပညာသင်တန်းကျောင်း(၉)ကျောင်း နှင့် အသက်မွေးမှု ပညာလေ့ကျင့်ရေး သင်တန်းကျောင်း (စက်ပြင်/အလုပ်ရုံ) (၁)ကျောင်းပါဝင်ကြပြီး အမျိုးသမီးအိမ်တွင်းမှု သက်မွေးလုပ်ငန်း ပညာသင်တန်းကျောင်း (၄၁)ကျောင်း ပါဝင်သည်။

==လူငယ်သင်တန်းကျောင်းများ==
ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသား လူငယ်များသည် ပညာရှာမှီးရင်း တိုင်းရင်းသားအချင်းချင်း ပိုမို စည်းလုံးချစ်ခင်လျက် ပြည်တောင်စုစိတ်ဓာတ် ခိုင်မြဲသည့် လူငယ်များ ဖြစ်လာစေရန်နှင့် ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသား စည်လုံးညီညွတ်မှု မပြိုကွဲရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ ခိုင်မြဲရေး တည်းဟူသော ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါးကို သက်ဝင်ယုံကြည်၍ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်သော လူငယ်များ ဖြစ်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသားလူငယ်များ ဖွံ့ဖြိုးရေးသင်တန်းကျောင်းများ ကို ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေသည်။

တိုင်းရင်းသားလူငယ်ကျောင်းသားများအား စားဝတ်နေရေး၊ ပညာသင်ကြားရေးစရိတ်များ ကို ဦးစီးဌာနမှ ကုန်ကျခံပေးလျက် မူလတန်း၊ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်းပညာများ သင်ကြားပေးသည်။ အထက်တန်းအဆင့်ပညာများ သင်ကြားရာတွင် စာမေးပွဲကို အထောက်အကူပြုသည့် အထူးထုတ်စာစောင်များ ပေးပို့ခြင်း၊ အတွေ့အကြုံရင့်ကျက်သော ဆရာများဖြင့် အချိန်ပိုသင်ကြားပေးခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။

၂၀၁၃-၂၀၁၄ ပညာသင်နှစ်တွင် လူငယ်သင်တန်းကျောင်းများတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားနေသော ကျောင်းသားအင်အားမှာ ကျောင်းသား ၂၇၀၁ ယောက်၊  	ကျောင်းသူ ၆၂၆ ယောက်၊ စုစုပေါင်း ၃၃၂၇ ယောက်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mba.gov.mm/node/465|title=နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသားလူငယ်များ ဖွံ့ဖြိုးရေးသင်တန်းကျောင်းများ၏ ကျောင်းသားအင်အား စာရင်း|accessdate=17 October 2014|archivedate=4 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304230521/http://www.mba.gov.mm/node/465}}&lt;/ref&gt;

နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသားလူငယ်များ ဖွံ့ဖြိုးရေးသင်တန်းကျောင်း များအပြင် ပရဟိတ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများမှ ဆရာတော်ကြီးများ၏ ဒေသအလိုက် မေတ္တာရပ်ခံချက်များအပေါ် နယ်စပ်ဒေသနှင့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေးလုပ်ငန်း ကော်မတီမှ ခွင့်ပြုချက်အရ အထောက်အပံ့ခံ ကျောင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကျောင်းသားတစ်ဦး တစ်နေ့လျှင် ဆန်နို့ဆီဗူး (၂)ဗူးနှုန်းဖြင့် အထောက်အပံ့ခံကျောင်း (၂၄)ကျောင်းအား ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။

==စက်မှုလက်မှုပညာသင်တန်းကျောင်းများ==
နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသားလူငယ်များ စက်မှုလက်မှုပညာသင်တန်းကျောင်း(မိုင်းလား၊ ပန်ဆန်း၊ လောက်ကိုင်)တို့ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ လည်းကောင်း၊ လပွတ္တာ စက်မှုလက်မှုပညာသင်တန်းကျောင်းအား ၂၀.၆.၂၀၁၁ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ဘားအံ နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသားလူငယ်များ စက်မှုလက်မှုပညာသင်တန်း ကျောင်းကို ၁၁.၂.၂၀၁၄ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
Bridge Asia Japan (BAJ) နှင့်ပူးပေါင်း၍ အသက်မွေးမှုပညာလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (စက်ပြင်/အလုပ်ရုံ)ကို နယ်စပ်ဒေသတိုင်းရင်းသား လူငယ်များ ဖွံ့ဖြိုးရေးသင်တန်းကျောင်း (စစ်တွေ)၌ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုမှ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ပရဟိတ (ကျား)ကျောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့သို့ ၈.၃.၂၀၀၉ ရက်နေ့တွင်ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး စက်ပြင်အတတ် ပညာသင်တန်း၊ လျှပ်စစ်ဂဟေဆက်သင်တန်း၊ အခြေခံလျှပ်စစ်နှင့် အီလက်ထရောနစ်သင်တန်း တို့ကို သင်တန်းကာလ (၆)လ သတ်မှတ်သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးလျက် သင်တန်းတက်ရောက် အောင်မြင်သူများအား ဂျပန်နိုင်ငံမှ စက်ပြင်အဆင့်(၃)နှင့် ညီသော အောင်လက်မှတ် ချီးမြှင့်ပေးသည်။

==အိမ်တွင်းမှုသင်တန်းကျောင်းများ==
အမျိုးသမီးအိမ်တွင်းမှုသက်မွေးလုပ်ငန်းပညာသင်တန်းကျောင်းများ စုစုပေါင်း ၃၇ ကျောင်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး အောက်ပါသင်တန်းများကို သင်ကြားလေ့ကျင့် ပေးလျက် ရှိသည်။
*စက်ချုပ်သင်တန်း
*အိမ်တွင်းမှုလက်မှုသင်တန်း
*ဟင်းလျာချက်ပြုတ်နည်းသင်တန်း
*ရွှေခြည်ထိုးပညာ
*လက်ယက်ကန်းပညာ
*ကနုကမာကျောက်စီသင်တန်း
*သိုးမွှေးထိုးစက်သင်တန်း
*ကြိမ်/ဝါးသင်တန်း
*အုန်းပန်းပုသင်တန်း
အမျိုးသမီးအိမ်တွင်းမှုသက်မွေးလုပ်ငန်း ပညာသင်တန်းကျောင်းများတွင် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ သင်တန်းသူဦးရေမှာ စုစုပေါင်း ၅၁၉၀၀ ဦး ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mba.gov.mm/node/476|title=အမျိုးသမီးအိမ်တွင်းမှုသက်မွေးလုပ်ငန်း ပညာသင်တန်းကျောင်းများ၏ သင်တန်းသူအင်အားစာရင်း}}{{Dead link|date=January 2021 }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>c6zp7j08aeem3z2qfb94doj3gms6r3n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.ထ.က(၂)ဗဟန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50992</id>
    <revision>
      <id>1053566</id>
      <parentid>1048836</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:05:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ninjastrikers</username>
        <id>22896</id>
      </contributor>
      <comment>Restored revision 825556 by [[Special:Contributions/103.84.101.7|103.84.101.7]] ([[User talk:103.84.101.7|talk]]) (TwinkleGlobal)</comment>
      <origin>1053566</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1908" sha1="k25vvur32nojvkjxjkon7er149zoyk3" xml:space="preserve">{{unreferenced}}
{{Infobox School
| name = Bahan 2 High School 
| image= BEHS2Bahan Yangon.jpg
| caption = အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ ဗဟန်း
| logo = Logo of BEHS 2 Bahan.png
| motto = 
| motto_translation = 
| established = 
| type = အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သော
| principal =ဒေါ်နွယ်နီလွင်
| faculty = 
| students =
| city = [[ရန်ကုန်မြို့]]
| state = [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]
| country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| website = 
| grades = ၆-၁၂
| address =၁၆၂၊ ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း၊ [[ဗဟန်းမြို့နယ်]]
| schoolnumber = ၂
| schoolboard =
}}
'''အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ ဗဟန်းမြို့နယ်'''သည် ၁၆၂၊ ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း၊ [[ဗဟန်းမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး အထက (၂) ဗဟန်းကို ရှေးအခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သော '''နန်ယန်''' (Nanyan) ကျောင်းဟူ၍ လူသိများသည်။ ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင်မြန်မာတစ်နိုင်လုံးတွင် ပထမ ရခဲ့သည်

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ|ဗဟန်း]]
[[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>k25vvur32nojvkjxjkon7er149zoyk3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရေကန်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>51314</id>
    <revision>
      <id>1053666</id>
      <parentid>220998</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:55:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Moving from [[Category:သဘာဝ ပထဝီဝင်]] to [[Category:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="8stxgkvzqqelef9cvhyobhq1d84fl8f" xml:space="preserve">{{Commonscat|Lakes}}

[[ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]]
[[Category:ရေထု]]</text>
      <sha1>8stxgkvzqqelef9cvhyobhq1d84fl8f</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053684</id>
      <parentid>1053666</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:26:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053684</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="ai6n1hx4e34qdffl97q5ageve0vrz89" xml:space="preserve">{{Commonscat|Lakes}}
{{Cat main|ရေကန်}}


[[ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]]
[[Category:ရေထု]]</text>
      <sha1>ai6n1hx4e34qdffl97q5ageve0vrz89</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လီရှမာနီယာပိုးစွဲနာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>56634</id>
    <revision>
      <id>1053583</id>
      <parentid>288069</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:32:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053583</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3680" sha1="tm00edx53iwup1zdvpd3x4145s00ipi" xml:space="preserve">{{Infobox medical condition
| name            = Leishmaniasis
| synonyms        = Leishmaniosis
| image           = Skin ulcer due to leishmaniasis, hand of Central American adult 3MG0037 lores.jpg
| caption         = လီရှမာနီယာပိုးစွဲနာကြောင့် အလယ်အမေရိကရှိ လူကြီးတစ်ဦး၏ လက် အရေပြား အနာခွက် ဖြစ်​နေပုံ
| field           = [[ကူးစက်ရောဂါ (ဆေးပညာအထူးပြု)|ကူးစက်ရောဂါ]]
| pronounce       = Leishmaniasis {{IPAc-en|ˌ|l|iː|ʃ|m|ə|ˈ|n|aɪ|ə|s|ɪ|s}}&lt;br /&gt;leishmaniosis {{IPAc-en|l|iː|ʃ|ˌ|m|eɪ|n|i|ˈ|əʊ|s|ɪ|s|,_|-|ˌ|m|æ|n|i|-}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/leishmaniasis |title=Leishmaniasis definition and meaning &amp;#124; Collins English Dictionary |access-date=2013-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224100908/http://www.collinsdictionary.com/dictionary/english/leishmaniasis |archive-date=24 December 2013 }}&lt;/ref&gt;
| symptoms        = [[:en:Skin ulcers]], [[ဖျားနာခြင်း]], [[:en:low red blood cells]], [[:en:hepatomegaly|enlarged liver]]
| onset           =
| duration        =
| causes          = ''[[:en:Leishmania]]'' parasites spread by [[:en:sandflies]]
| risks           =
| diagnosis       =
| differential    =
| prevention      = [[:en:Bug nets]], [[:en:insecticide]]
| treatment       =
| medication      =
| frequency       = 4–12 million
| deaths          = 24,200 (2015)&lt;ref name=GBD2015De&gt;{{cite journal | vauthors = Wang H, Naghavi M, Allen C, Barber RM, Bhutta ZA, Carter A, etal | title = Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015 | journal = Lancet | volume = 388 | issue = 10053 | pages = 1459–1544 | date = October 2016 | pmid = 27733281 | pmc = 5388903 | doi = 10.1016/s0140-6736(16)31012-1 | collaboration = GBD 2015 Mortality Causes of Death Collaborators }}&lt;/ref&gt;
}}

'''လီရှမာနီယာပိုးစွဲနာ''' (Leishmaniasis) သည် ''Leishmania'' ဟုခေါ်သည့် ကပ်ပါးရောဂါပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါတမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် sandflies ဟုခေါ်သော သွေးစုပ်ယင်ကောင် ကိုက်ရာမှ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး အာဖရိက၏ သမပိုင်းနွေး ဒေသများ၊ အာရှတိုက်၊ အမေရိကတိုက်နှင့် ဥရောပတောင်ပိုင်းများတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal |last1=Rawat |first1=Aadish |last2=Roy |first2=Mrinalini |last3=Jyoti |first3=Anupam |last4=Kaushik |first4=Sanket |last5=Verma |first5=Kuldeep |last6=Srivastava |first6=Vijay Kumar |date=August 2021 |title=Cysteine proteases: Battling pathogenic parasitic protozoans with omnipresent enzymes |journal=Microbiological Research |language=en |volume=249 |article-number=126784 |doi=10.1016/j.micres.2021.126784 |pmid=33989978 |s2cid=234597200|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:အရေပြားရောဂါများ]]
[[Category:အပူပိုင်းဒေသရောဂါများ]]

{{Stub}}</text>
      <sha1>tm00edx53iwup1zdvpd3x4145s00ipi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အပူပိုင်းဒေသ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>60831</id>
    <revision>
      <id>1053671</id>
      <parentid>287911</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:58:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဥတုရာသီ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053671</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="253" sha1="j082gpo8hctgtsi77ertqg4vu8o50bx" xml:space="preserve">{{Commons cat|Tropics|အပူပိုင်းဒေသ}}
{{Cat main|အပူပိုင်းဇုန်}}

[[Category:ဒေသများ]]
[[Category:ရူပ ပထဝီဝင်]]
[[Category:ပထဝီဝင်ဇုန်များ]]</text>
      <sha1>j082gpo8hctgtsi77ertqg4vu8o50bx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင်ထရိုပီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>64060</id>
    <revision>
      <id>1053551</id>
      <parentid>767006</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:27:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053551</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1904" sha1="tbp4v9zr0a0jhibq0z4j6too81s5e2u" xml:space="preserve">{{Infobox physical quantity
| name =Entropy
| width =
| background =
| image =
| caption =
| unit =joules per kelvin (J⋅K&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;)
| otherunits =
| symbols = ''S''
| baseunits = kg⋅m&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;⋅s&lt;sup&gt;−2&lt;/sup&gt;⋅K&lt;sup&gt;−1&lt;/sup&gt;
| dimension =
| extensive = 
| intensive =
| conserved =
| transformsas =
| derivations =
}}
[[သာမိုဒိုင်းနမစ်]] ပညာရပ်၌ '''အင်ထရိုပီ''' သည် ပုံမှန်အားဖြင့် သင်္ကေတ '''S''' ဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး လူအများစု နားလည်ထားသည်မှာ အင်မတန် သေးငယ်သည့်စနစ်တွင်း [[မော်လီကျူး]]များ အစီစဉ်မကျမှု တနည်း ကစဉ်းကလျားဖြစ်မှုပင် ဖြစ်သည်။ ဥပမာဆိုရသော် စီထားသော အုတ်ခဲပုံသည် အချိန်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း နဂိုအတိုင်းမဟုတ်တော့ဘဲ အစီစဉ်မကျမှုဆီသို့ တိုးပွားလာသည်။ အုတ်ခဲပုံသည် မည်သည့်အခါမှ နဂိုအတိုင်း ဖြစ်မလာဘဲ ယိုယွင်းသောအခြေနေသို့ ကူးပြောင်းလာသည့် ဖြစ်စဉ်အား အင်ထရိုပီဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ [[စကြဝဠာ]]၌ အင်ထရိုပီသည် အချိန်နှင့်အမျှ တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ 

==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[Category:အင်ထရိုပီ]]

{{Physics-stub}}</text>
      <sha1>tbp4v9zr0a0jhibq0z4j6too81s5e2u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>66939</id>
    <revision>
      <id>1053681</id>
      <parentid>865523</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိုးလေဝသ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053681</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="244" sha1="33br5wse6dbgke24zaak640sw1hoxdv" xml:space="preserve">{{Cat main|သဘာဝဘေးအန္တရာယ်}}


[[ကဏ္ဍ:သဘာဝ]]
[[ကဏ္ဍ:ဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ရူပ ပထဝီဝင်]]
[[ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသ]]</text>
      <sha1>33br5wse6dbgke24zaak640sw1hoxdv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နွေရာသီ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>72147</id>
    <revision>
      <id>1053621</id>
      <parentid>797745</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053621</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18294" sha1="2jrtnacfwly4nr75giovwi9ndixa9ye" xml:space="preserve">[[File:Field Hamois Belgium Luc Viatour.jpg|right|thumb|200px|နွေရာသီကာလ [[ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံ]]ရှိ ကွင်းပြင်တစ်ခုအား တွေ့မြင်ရပုံ]]
{{ရာသီဥတု}}
'''နွေရာသီ'''သည် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်း]] [[ရာသီ]] လေးခုတွင် အပူဆုံးကာလတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[နွေဦး]]ကာလနှင့် [[ဆောင်းဦး]]ကာလအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ နွေ [[ယဉ်စွန်းချိန်]]တွင် နေ့များသည် နေ့တာရှည်လျားပြီး ညတာတို့ကာ နွေယဉ်စွန်းချိန်ပြီးသောအခါမှ နေ့၏ အချိန်အလျားသည် တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းသွားသည်။ နွေနေ့ရက်များ၏ပထမဆုံးသော နေ့သည် ရာသီဥတု၊ ရိုးရာဓလေ့၊ ယဉ်ကျေးမှုများအရ ကွဲပြားကြသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် နွေရာသီဖြစ်ပေါ်နေချိန်၌ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]၌ [[ဆောင်းရာသီ]] အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

== ရာသီဥတုအခြေအနေ ==
နွေရာသီဟာ ပုံမှန်အားဖြင့် ပူနွေးသော ရာသီဥတုအခြေအနေရှိသည်။ [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသတွင် မုတ်သုံလေကျရောက်သောကြောင့် မိုးရွာသွန်းသော ရာသီအခြေအနေ ရှိနေစဉ်တွင် မြေထဲပင်လယ်ဒေသ၌ ခြောက်သွေ့သော ရာသီအခြေအနေရှိနေသည်။ စွတ်စိုသော ရာသီဥတုအခြေအနေသည် [[ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်|ဆာဗားနား ရာသီဥတုစနစ်]]အတွင်းတွင် ပါဝင်ပြီး သီးပင်စားပင်များ အဓိကပေါက်ရောက်ရာ ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Charles Darwin University (2009). [http://learnline.cdu.edu.au/units/sbi507/module2/savanna.html Characteristics of tropical savannas.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217001357/http://learnline.cdu.edu.au/units/sbi507/module2/savanna.html |date=17 February 2009 }} Charles Darwin University. Retrieved on 27 December 2008.&lt;/ref&gt; စွတ်စိုသော ရာသီသည် မုန်သုန် ဟုခေါ်သည့် ရာသီလိုက်အချိန်မှန် ပြောင်းလဲတိုက်ခိုက်နေသော လေများနှင့် ဆက်စပ်၍ နေလေသည်။ &lt;ref&gt;Glossary of Meteorology (2009). [http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&amp;query=monsoon&amp;submit=Search Monsoon.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080322122025/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&amp;query=monsoon&amp;submit=Search |date=22 March 2008 }} American Meteorological Society. Retrieved on 16 January 2009.&lt;/ref&gt;

[[File:Lester 1992-08-22 2246Z.jpg|thumb|right|200px|၁၉၉၂ ခု၊ ဩဂုတ်လ၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော [[ဟာရီကိန်း လက်စတာ (၁၉၉၂)|ဟာရီကိန်း လက်စတာ]]၏ ပုံ]]

မြောက်အတ္တလန်တိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်ရာဒေသတွင် ဆိုက်ကလုန်းမုန်တိုင်းများကို ဇွန်လ ၁ ရက်မှ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်အတွင်း တွေ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;AOML FAQ G1&quot;&gt;{{cite web|author=Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division|title=Frequently Asked Questions: When is hurricane season?|publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration|accessdate=25 July 2014|url=http://www.aoml.noaa.gov/hrd/tcfaq/G1.html}}&lt;/ref&gt; စာရင်းဇယားများအရ အမြင့်ဆုံး အတ္တလန်တိတ် ဟာရီကိန်း ရာသီသည် ၁၀ ရက် စက်တင်ဘာလ ဖြစ်သည်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့မြောက်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် မုန်တိုင်းများသည် အတ္တတိတ်သမုဒ္ဒရာ၌ ဖြစ်ပွားသော ကာလ၌တွင်ပင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;NH Atl climatology&quot;&gt;{{cite web|author=McAdie, Colin|publisher=National Hurricane Center|title=Tropical Cyclone Climatology|url=http://www.nhc.noaa.gov/pastprofile.shtml|date=10 May 2007|accessdate=9 June 2007|archivedate=13 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071213074803/http://www.nhc.noaa.gov/pastprofile.shtml}}&lt;/ref&gt; အနောက်မြောက် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် အပူပိုင်း ဆိုက်ကလုန်းမုန်တိုင်းများသည် တနှစ်ပတ်လုံးဖြစ်ပေါ်နေလေ့ရှိပြီး ဖေဖော်ဝါရီနှင့် မတ်လတွင် လျော့ပါးလေ့ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးကာလမှာ စက်တင်ဘာလဆန်းပိုင်းတွင် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်းတွင် မုန်တိုင်းများသည် ဧပြီလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ အများဆုံးဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအနေအထားရောက်လေရှိသောအချိန်မှာ မေလနှင့် နိုဝင်ဘာလတွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;AOML FAQ G1&quot; /&gt; [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် အပူပိုင်း ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းသည် နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်မှ ဧပြီလကုန်အထိဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပွားချိန်မှာ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်မှ မတ်လဆန်းထိဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;AOML FAQ G1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TCOP SEIO&amp;SPAC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wmo.int/pages/prog/www/tcp/documents/TCP24-English2008.pdf|title=Tropical Cyclone Operational Plan for the Southeastern Indian Ocean and the South Pacific Oceans |date=10 March 2009|publisher=World Meteorological Organization|accessdate=6 May 2009}}&lt;/ref&gt; 

အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့တွင် [[မိုးကြိုးမုန်တိုင်း]]များသည် [[နွေဦး]]မှသည် နွေရာသီတလျှောက်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် [[မိုးသီး]]များ၊ လေပြင်းများ၊ [[လေဆင်နှာမောင်း]]များ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး နေ့လယ်ခင်းနှင့် ညနေခင်းတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။

== အားလပ်ရက်များ ==
=== နွေကျောင်းပိတ်ရက် ===
ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ်များသည် များသောအားဖြင့် ရှည်လျားသော နေ့တာနှင့် ပူနွေးသော ရာသီဥတုကို ခံစားရစေခြင်းအကျိုးငှာ ကျောင်းများကို ပိတ်လေ့ရှိကြသည်။ နိုင်ငံအများစုတွင် ဒီအချိန်၌ ကလေးများအတွက် ကျောင်းများပိတ်ကြသောအချိန်ဖြစ်သော်လည်း ပိတ်ရက်မှာ ကွဲပြားကြသေးသည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တွင် ကျောင်းများသည် ဇွန်လအစောပိုင်းတွင် ပိတ်လေ့ရှိသော်လည်း ကောလိပ်များမှာမူ မေလအစောပိုင်းမှာသာ နားရက်စကြသည်။ သို့ပေမယ့်လည်း အချို့သောကျောင်းများတွင် မေလ၏ နောက်ဆုံးကြာသပတေးနေ့ (သို့) နောက်ဆုံးရှေ့ကြာသပတေးနေ့တွင်မှ ပိတ်ကြသည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တွင် ဧပြီလတွင် ကျောင်းများပိတ်ကြပြီး ဇွန်လနှောင်းပိုင်းနှင့် ဇူလိုင်လအစောပိုင်းတွင် ပြန်ဖွင့်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၌ ကျောင်းပိတ်ရက် ဖေဖော်ဝါရီလနောက်ပိုင်း၊ မတ်လအစတွင် ပိတ်လေ့ရှိပြီး ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျောင်းဖွင့်ချိန် ပြန်ရောက်သည်။ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဝေလနိုင်ငံ]]တို့တွင် ကျောင်းများသည် ဇူလိုင်လလည်လောက်တွင် ပိတ်ကြပြီး စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ပြန်ဖွင့်ကြသည်။ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ]]တွင်တော့ နွေရာသီအားလပ်ရက်သည် ဇွန်လနှောင်းပိုင်းတွင်စပြီး ဩဂုတ်လလယ်မှ လကုန်ခါနီးလောက်တွင် ပြီးဆုံးသည်။ [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၌ ဇွန်လနှောင်းပိုင်းတွင် နွေကျောင်းပိတ်ရက် စတင်ပြီး စက်တင်ဘာလအစောပိုင်း၌ ကုန်ဆုံးသည်။ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]တွင် ဧပြီ၊ မေနှစ်လသည် နွေကျောင်းပိတ်ရက်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Filipino National&lt;/ref&gt; [[ရုရှားနိုင်ငံ]]တွင်တော့ ကျောင်းပိတ်ရက်သည် မေလအကုန်မှ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိဖြစ်သည်။ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင်တော့ နွေကျောင်းပိတ်ရက်တွင် အဓိကအားလပ်ရက်များဖြစ်သော [[ခရစ္စမတ်နေ့]]နှင့် [[နှစ်သစ်ကူးနေ့]]တို့ ပါဝင်သည်။ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]၊ [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]]တို့တွင် နွေကျောင်းပိတ်ရက်သည် ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းတွင် စတင်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ပြီးဆုံးသည်။ [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ]]တို့တွင် ရှိသော ကျောင်းများ၏ နွေကျောင်းပိတ်ရက်သည် ဇူလိုင်လလယ်လောက်တွင် စပြီး စက်တင်ဘာနောက်ဆုံးအပါတ် သို့ အောက်တိုဘာ ပထမပါတ်တွင် ကျောင်းများကို ပြန်ဖွင့်ကြသည်။ 

== လှုပ်ရှားမှုများ ==
လူများသည် နွေရာသီကာလအတွင်း ပူနွေးသော အပူချိန်၏အကျိုးကို ခံစားရစေခြင်းအလို့ငှာ အပြင်၌တွင်သာ အချိန်ဖြုန်းကြသည်က များသည်။ နွေရာသီလများအတွင်း လှုပ်ရှားမှုများတွင် [[ကမ်းခြေ]]များသို့ ခရီးသွားခြင်းနှင့် ပျော်ပွဲစားသွားခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ အားကစားများအနေဖြင့် [[ဘောလုံးကစားခြင်း]]၊ [[ဘတ်စကက်ဘော|ဘတ်စကက်ဘောကစားခြင်း]]၊ [[:en:American football|အမေရိကန်စတိုင် ဘောလုံးကစားခြင်း]]၊ [[:en:Volleyball|ဘောလီဘော ကစားခြင်း]]၊ [[ဗေ့စဘော|ဘေ့စ်ဘော]]၊ [[:en:Skateboarding|စကိတ်စီးခြင်း]]၊ [[:en:Softball|ဆော့ဖ်ဘော]]၊ [[ကရစ်ကက်|ခရစ်ကတ်]]၊ [[:en:Tennis|တင်းနစ်]]၊ [[ဂေါက်သီးကစားနည်း|ဂေါ့ဖ်]]၊ [[ဝါးတားပိုလိုကစားခြင်း|ဝါးတားပိုလို]] ကဲ့သို့သော အားကစားနည်းများ ကစားကြသည်။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် နွေလများ၌ [[အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်]]ကိုလည်း ကျင်းပခဲ့သည်။ [[ဆစ်ဒနီမြို့]]၌ ကျင်းပခဲ့သော [[၂၀၀၀ နွေရာသီအိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်]]ကိုတော့ ဩစတေးလျတွင် နွေဦးရာသီဖြစ်နေချိန်၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ 

နွေရာသီကာလတွင် သာမန်အားဖြင့် [[တယ်လီဗစ်ရှင်း]]ကြည့်ရှုမှု အနိမ့်ဆုံးအမှတ်တွင် ရှိခဲ့သည်။ တီဗွီအစီအစဉ် စီစဉ်သူများအနေဖြင့် ထိုအပြုအမှုကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် သူတို့၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသော တီဗွီအစီအစဉ်များကို မေလအကုန်တွင် ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာလတွင်မှ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် ကလေးများအကြိုက် တီဗွီအစီအစဉ်များအနေဖြင့် ချွင်းခြက်အနေဖြင့် မပါဝင်ပေ။ ဒစ္စနီ([[Disney]])ချန်နယ်ကဲ့သို့သော ကလေးများအတွက် ထုတ်လွင့်နေကြသော တီဗွီလိုင်းများတွင် ကလေးများအတွက် ပြုလုပ်ထားသော၊ ကလေးများအကြိုက် တီဗွီအစီအစဉ်များကို နွေလများတွင် ကလေးများကျောင်းပိတ်ရက်ဖြစ်သောကြောင့် ထုတ်လွင့်ကြသည်။ 

{{Gallery
|File:Bike86.jpg|နွေကာလ ကလေးများ စက်ဘီးစီးနေပုံ
|File:Barefoot skiing.jpg|Barefoot skiing
|File:Fig_tree.jpg|နွေရာသီချိန်ခါ၌ [[:en:Fig trees|Fig trees]] များ၌ အသီးများ ဝေဆာနေပုံ
|File:Tinto de verano.jpg| နွေရာသီတွင် စပိန်နိုင်ငံ၌ အများဆုံးသောက်ကြသော တင်နို ဒီ ဗီရာနို([[:en:Tinto de verano|Tinto de verano]])
|File:Mergulho Pontão Sesimbra.jpg|[[ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ]]၊ [[:en:Sesimbra|Sesimbra]] ရှိ ကမ်းခြေတွင် ရေထဲသို့ ခုန်ဆင်းနေသော ကလေးများ
}}

== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}


[[Category:နွေရာသီ]]</text>
      <sha1>2jrtnacfwly4nr75giovwi9ndixa9ye</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053638</id>
      <parentid>1053621</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရာသီများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053638</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18336" sha1="3m2zhqggxaz1i63cwfmtvdvw9668c7g" xml:space="preserve">[[File:Field Hamois Belgium Luc Viatour.jpg|right|thumb|200px|နွေရာသီကာလ [[ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံ]]ရှိ ကွင်းပြင်တစ်ခုအား တွေ့မြင်ရပုံ]]
{{ရာသီဥတု}}
'''နွေရာသီ'''သည် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်း]] [[ရာသီ]] လေးခုတွင် အပူဆုံးကာလတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[နွေဦး]]ကာလနှင့် [[ဆောင်းဦး]]ကာလအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ နွေ [[ယဉ်စွန်းချိန်]]တွင် နေ့များသည် နေ့တာရှည်လျားပြီး ညတာတို့ကာ နွေယဉ်စွန်းချိန်ပြီးသောအခါမှ နေ့၏ အချိန်အလျားသည် တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းသွားသည်။ နွေနေ့ရက်များ၏ပထမဆုံးသော နေ့သည် ရာသီဥတု၊ ရိုးရာဓလေ့၊ ယဉ်ကျေးမှုများအရ ကွဲပြားကြသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် နွေရာသီဖြစ်ပေါ်နေချိန်၌ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]၌ [[ဆောင်းရာသီ]] အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။

== ရာသီဥတုအခြေအနေ ==
နွေရာသီဟာ ပုံမှန်အားဖြင့် ပူနွေးသော ရာသီဥတုအခြေအနေရှိသည်။ [[အရှေ့အာရှ]]ဒေသတွင် မုတ်သုံလေကျရောက်သောကြောင့် မိုးရွာသွန်းသော ရာသီအခြေအနေ ရှိနေစဉ်တွင် မြေထဲပင်လယ်ဒေသ၌ ခြောက်သွေ့သော ရာသီအခြေအနေရှိနေသည်။ စွတ်စိုသော ရာသီဥတုအခြေအနေသည် [[ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်|ဆာဗားနား ရာသီဥတုစနစ်]]အတွင်းတွင် ပါဝင်ပြီး သီးပင်စားပင်များ အဓိကပေါက်ရောက်ရာ ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Charles Darwin University (2009). [http://learnline.cdu.edu.au/units/sbi507/module2/savanna.html Characteristics of tropical savannas.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090217001357/http://learnline.cdu.edu.au/units/sbi507/module2/savanna.html |date=17 February 2009 }} Charles Darwin University. Retrieved on 27 December 2008.&lt;/ref&gt; စွတ်စိုသော ရာသီသည် မုန်သုန် ဟုခေါ်သည့် ရာသီလိုက်အချိန်မှန် ပြောင်းလဲတိုက်ခိုက်နေသော လေများနှင့် ဆက်စပ်၍ နေလေသည်။ &lt;ref&gt;Glossary of Meteorology (2009). [http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&amp;query=monsoon&amp;submit=Search Monsoon.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080322122025/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?p=1&amp;query=monsoon&amp;submit=Search |date=22 March 2008 }} American Meteorological Society. Retrieved on 16 January 2009.&lt;/ref&gt;

[[File:Lester 1992-08-22 2246Z.jpg|thumb|right|200px|၁၉၉၂ ခု၊ ဩဂုတ်လ၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော [[ဟာရီကိန်း လက်စတာ (၁၉၉၂)|ဟာရီကိန်း လက်စတာ]]၏ ပုံ]]

မြောက်အတ္တလန်တိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်ရာဒေသတွင် ဆိုက်ကလုန်းမုန်တိုင်းများကို ဇွန်လ ၁ ရက်မှ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်အတွင်း တွေ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;AOML FAQ G1&quot;&gt;{{cite web|author=Atlantic Oceanographic and Meteorological Laboratory, Hurricane Research Division|title=Frequently Asked Questions: When is hurricane season?|publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration|accessdate=25 July 2014|url=http://www.aoml.noaa.gov/hrd/tcfaq/G1.html}}&lt;/ref&gt; စာရင်းဇယားများအရ အမြင့်ဆုံး အတ္တလန်တိတ် ဟာရီကိန်း ရာသီသည် ၁၀ ရက် စက်တင်ဘာလ ဖြစ်သည်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အရှေ့မြောက်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် မုန်တိုင်းများသည် အတ္တတိတ်သမုဒ္ဒရာ၌ ဖြစ်ပွားသော ကာလ၌တွင်ပင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;NH Atl climatology&quot;&gt;{{cite web|author=McAdie, Colin|publisher=National Hurricane Center|title=Tropical Cyclone Climatology|url=http://www.nhc.noaa.gov/pastprofile.shtml|date=10 May 2007|accessdate=9 June 2007|archivedate=13 December 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071213074803/http://www.nhc.noaa.gov/pastprofile.shtml}}&lt;/ref&gt; အနောက်မြောက် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် အပူပိုင်း ဆိုက်ကလုန်းမုန်တိုင်းများသည် တနှစ်ပတ်လုံးဖြစ်ပေါ်နေလေ့ရှိပြီး ဖေဖော်ဝါရီနှင့် မတ်လတွင် လျော့ပါးလေ့ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးကာလမှာ စက်တင်ဘာလဆန်းပိုင်းတွင် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမြောက်ပိုင်းတွင် မုန်တိုင်းများသည် ဧပြီလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ အများဆုံးဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအနေအထားရောက်လေရှိသောအချိန်မှာ မေလနှင့် နိုဝင်ဘာလတွင် ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;AOML FAQ G1&quot; /&gt; [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း]]တွင် အပူပိုင်း ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းသည် နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်မှ ဧပြီလကုန်အထိဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပွားချိန်မှာ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်မှ မတ်လဆန်းထိဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;AOML FAQ G1&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;TCOP SEIO&amp;SPAC&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.wmo.int/pages/prog/www/tcp/documents/TCP24-English2008.pdf|title=Tropical Cyclone Operational Plan for the Southeastern Indian Ocean and the South Pacific Oceans |date=10 March 2009|publisher=World Meteorological Organization|accessdate=6 May 2009}}&lt;/ref&gt; 

အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့တွင် [[မိုးကြိုးမုန်တိုင်း]]များသည် [[နွေဦး]]မှသည် နွေရာသီတလျှောက်ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် [[မိုးသီး]]များ၊ လေပြင်းများ၊ [[လေဆင်နှာမောင်း]]များ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး နေ့လယ်ခင်းနှင့် ညနေခင်းတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။

== အားလပ်ရက်များ ==
=== နွေကျောင်းပိတ်ရက် ===
ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ်များသည် များသောအားဖြင့် ရှည်လျားသော နေ့တာနှင့် ပူနွေးသော ရာသီဥတုကို ခံစားရစေခြင်းအကျိုးငှာ ကျောင်းများကို ပိတ်လေ့ရှိကြသည်။ နိုင်ငံအများစုတွင် ဒီအချိန်၌ ကလေးများအတွက် ကျောင်းများပိတ်ကြသောအချိန်ဖြစ်သော်လည်း ပိတ်ရက်မှာ ကွဲပြားကြသေးသည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တွင် ကျောင်းများသည် ဇွန်လအစောပိုင်းတွင် ပိတ်လေ့ရှိသော်လည်း ကောလိပ်များမှာမူ မေလအစောပိုင်းမှာသာ နားရက်စကြသည်။ သို့ပေမယ့်လည်း အချို့သောကျောင်းများတွင် မေလ၏ နောက်ဆုံးကြာသပတေးနေ့ (သို့) နောက်ဆုံးရှေ့ကြာသပတေးနေ့တွင်မှ ပိတ်ကြသည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တွင် ဧပြီလတွင် ကျောင်းများပိတ်ကြပြီး ဇွန်လနှောင်းပိုင်းနှင့် ဇူလိုင်လအစောပိုင်းတွင် ပြန်ဖွင့်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၌ ကျောင်းပိတ်ရက် ဖေဖော်ဝါရီလနောက်ပိုင်း၊ မတ်လအစတွင် ပိတ်လေ့ရှိပြီး ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျောင်းဖွင့်ချိန် ပြန်ရောက်သည်။ [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဝေလနိုင်ငံ]]တို့တွင် ကျောင်းများသည် ဇူလိုင်လလည်လောက်တွင် ပိတ်ကြပြီး စက်တင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ပြန်ဖွင့်ကြသည်။ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ]]တွင်တော့ နွေရာသီအားလပ်ရက်သည် ဇွန်လနှောင်းပိုင်းတွင်စပြီး ဩဂုတ်လလယ်မှ လကုန်ခါနီးလောက်တွင် ပြီးဆုံးသည်။ [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]၌ ဇွန်လနှောင်းပိုင်းတွင် နွေကျောင်းပိတ်ရက် စတင်ပြီး စက်တင်ဘာလအစောပိုင်း၌ ကုန်ဆုံးသည်။ [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]တွင် ဧပြီ၊ မေနှစ်လသည် နွေကျောင်းပိတ်ရက်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Filipino National&lt;/ref&gt; [[ရုရှားနိုင်ငံ]]တွင်တော့ ကျောင်းပိတ်ရက်သည် မေလအကုန်မှ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိဖြစ်သည်။ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင်တော့ နွေကျောင်းပိတ်ရက်တွင် အဓိကအားလပ်ရက်များဖြစ်သော [[ခရစ္စမတ်နေ့]]နှင့် [[နှစ်သစ်ကူးနေ့]]တို့ ပါဝင်သည်။ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]၊ [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]]တို့တွင် နွေကျောင်းပိတ်ရက်သည် ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းတွင် စတင်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ပြီးဆုံးသည်။ [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ]]နှင့် [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ]]တို့တွင် ရှိသော ကျောင်းများ၏ နွေကျောင်းပိတ်ရက်သည် ဇူလိုင်လလယ်လောက်တွင် စပြီး စက်တင်ဘာနောက်ဆုံးအပါတ် သို့ အောက်တိုဘာ ပထမပါတ်တွင် ကျောင်းများကို ပြန်ဖွင့်ကြသည်။ 

== လှုပ်ရှားမှုများ ==
လူများသည် နွေရာသီကာလအတွင်း ပူနွေးသော အပူချိန်၏အကျိုးကို ခံစားရစေခြင်းအလို့ငှာ အပြင်၌တွင်သာ အချိန်ဖြုန်းကြသည်က များသည်။ နွေရာသီလများအတွင်း လှုပ်ရှားမှုများတွင် [[ကမ်းခြေ]]များသို့ ခရီးသွားခြင်းနှင့် ပျော်ပွဲစားသွားခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ အားကစားများအနေဖြင့် [[ဘောလုံးကစားခြင်း]]၊ [[ဘတ်စကက်ဘော|ဘတ်စကက်ဘောကစားခြင်း]]၊ [[:en:American football|အမေရိကန်စတိုင် ဘောလုံးကစားခြင်း]]၊ [[:en:Volleyball|ဘောလီဘော ကစားခြင်း]]၊ [[ဗေ့စဘော|ဘေ့စ်ဘော]]၊ [[:en:Skateboarding|စကိတ်စီးခြင်း]]၊ [[:en:Softball|ဆော့ဖ်ဘော]]၊ [[ကရစ်ကက်|ခရစ်ကတ်]]၊ [[:en:Tennis|တင်းနစ်]]၊ [[ဂေါက်သီးကစားနည်း|ဂေါ့ဖ်]]၊ [[ဝါးတားပိုလိုကစားခြင်း|ဝါးတားပိုလို]] ကဲ့သို့သော အားကစားနည်းများ ကစားကြသည်။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် နွေလများ၌ [[အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်]]ကိုလည်း ကျင်းပခဲ့သည်။ [[ဆစ်ဒနီမြို့]]၌ ကျင်းပခဲ့သော [[၂၀၀၀ နွေရာသီအိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်]]ကိုတော့ ဩစတေးလျတွင် နွေဦးရာသီဖြစ်နေချိန်၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ 

နွေရာသီကာလတွင် သာမန်အားဖြင့် [[တယ်လီဗစ်ရှင်း]]ကြည့်ရှုမှု အနိမ့်ဆုံးအမှတ်တွင် ရှိခဲ့သည်။ တီဗွီအစီအစဉ် စီစဉ်သူများအနေဖြင့် ထိုအပြုအမှုကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် သူတို့၏ အောင်မြင်ကျော်ကြားသော တီဗွီအစီအစဉ်များကို မေလအကုန်တွင် ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာလတွင်မှ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် ကလေးများအကြိုက် တီဗွီအစီအစဉ်များအနေဖြင့် ချွင်းခြက်အနေဖြင့် မပါဝင်ပေ။ ဒစ္စနီ([[Disney]])ချန်နယ်ကဲ့သို့သော ကလေးများအတွက် ထုတ်လွင့်နေကြသော တီဗွီလိုင်းများတွင် ကလေးများအတွက် ပြုလုပ်ထားသော၊ ကလေးများအကြိုက် တီဗွီအစီအစဉ်များကို နွေလများတွင် ကလေးများကျောင်းပိတ်ရက်ဖြစ်သောကြောင့် ထုတ်လွင့်ကြသည်။ 

{{Gallery
|File:Bike86.jpg|နွေကာလ ကလေးများ စက်ဘီးစီးနေပုံ
|File:Barefoot skiing.jpg|Barefoot skiing
|File:Fig_tree.jpg|နွေရာသီချိန်ခါ၌ [[:en:Fig trees|Fig trees]] များ၌ အသီးများ ဝေဆာနေပုံ
|File:Tinto de verano.jpg| နွေရာသီတွင် စပိန်နိုင်ငံ၌ အများဆုံးသောက်ကြသော တင်နို ဒီ ဗီရာနို([[:en:Tinto de verano|Tinto de verano]])
|File:Mergulho Pontão Sesimbra.jpg|[[ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ]]၊ [[:en:Sesimbra|Sesimbra]] ရှိ ကမ်းခြေတွင် ရေထဲသို့ ခုန်ဆင်းနေသော ကလေးများ
}}

== ကိုးကား ==
{{reflist|2}}


[[Category:နွေရာသီ]]
[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]</text>
      <sha1>3m2zhqggxaz1i63cwfmtvdvw9668c7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:နွေရာသီ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>72172</id>
    <revision>
      <id>1053614</id>
      <parentid>353883</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053614</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="dvjitiow7vr5x0q5ahauvvvx4uslyf3" xml:space="preserve">{{Cat main|နွေရာသီ}}

{{Commons cat|Summer}}</text>
      <sha1>dvjitiow7vr5x0q5ahauvvvx4uslyf3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053634</id>
      <parentid>1053614</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:51:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရာသီများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053634</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101" sha1="exgys0d1nw6wia622hntya7o5l51ksa" xml:space="preserve">{{Cat main|နွေရာသီ}}

{{Commons cat|Summer}}

[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]</text>
      <sha1>exgys0d1nw6wia622hntya7o5l51ksa</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နွေဦး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>73616</id>
    <revision>
      <id>1053616</id>
      <parentid>845830</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053616</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2669" sha1="3vodi4zutn4ogy4khjwrf2lmag2b1sq" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
[[ဖိုင်:Heliopsis_July_2011-2.jpg|left|thumb|ပျော်ရွှင်မှု၊ စွမ်းအင်နှင့် အကောင်းမြင်မှုတို့ကို သင်္ကေတအဖြစ် နွေဦးရာသီအစတွင် အဝါရောင်ပန်းများပေးသည့် အာဂျင်တီးနားဓလေ့သည် နိုင်ငံအများအပြားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။]]
'''နွေဦးရာသီ'''သည် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်း]][[ရာသီ]] လေးခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ဆောင်းရာသီ]]ပြီး [[နွေရာသီ]]မရောက်မီကာလဖြစ်သည်။ နွေဦးကာလအတွက် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များသည် ဒေသများကိုလိုက်၍ ထိုဒေသ၏ ရာသီဥတု၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံအရ ကွာခြားကြသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် နွေဦးကာလရောက်ရှိနေချိန်၌ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် ဆောင်းဦးကာလ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ နွေဦး[[နေ့ညညီချိန်]]တွင် နေ့တာသည် ၁၂ နာရီခန့် ရှည်လျားပြီးနောက် ထိုနေ့မှစ၍ ရာသီကုန်ဆုံးလာသည်နှင့်အမျှ တစ်ရက်ပြီးတစ်ရက် နေ့တာသည် ရှည်လျားလာသည်။ 

ဤရာသီကို ရည်ညွှန်းသော နွေဦး၊ နွေဦးကာလဟုသော စကားရပ်တို့သည် အသစ်တဖန်မွေးဖွားခြင်း၊ အားသစ်လောင်းခြင်း၊ အသစ်တဖန်ဖြစ်ခြင်း၊ ရှင်သန်ထမြောက်ခြင်း၊ ပြန်လည်တိုးပွားခြင်းစသော သဘောသဘာဝတို့အား ဖော်ညွှန်းသည်။</text>
      <sha1>3vodi4zutn4ogy4khjwrf2lmag2b1sq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053635</id>
      <parentid>1053616</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:52:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရာသီများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053635</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2712" sha1="4hh3r4wqplowwlpmdxbvfgeyl0g9v3p" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
[[ဖိုင်:Heliopsis_July_2011-2.jpg|left|thumb|ပျော်ရွှင်မှု၊ စွမ်းအင်နှင့် အကောင်းမြင်မှုတို့ကို သင်္ကေတအဖြစ် နွေဦးရာသီအစတွင် အဝါရောင်ပန်းများပေးသည့် အာဂျင်တီးနားဓလေ့သည် နိုင်ငံအများအပြားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။]]
'''နွေဦးရာသီ'''သည် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်း]][[ရာသီ]] လေးခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ဆောင်းရာသီ]]ပြီး [[နွေရာသီ]]မရောက်မီကာလဖြစ်သည်။ နွေဦးကာလအတွက် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များသည် ဒေသများကိုလိုက်၍ ထိုဒေသ၏ ရာသီဥတု၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံအရ ကွာခြားကြသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် နွေဦးကာလရောက်ရှိနေချိန်၌ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် ဆောင်းဦးကာလ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ နွေဦး[[နေ့ညညီချိန်]]တွင် နေ့တာသည် ၁၂ နာရီခန့် ရှည်လျားပြီးနောက် ထိုနေ့မှစ၍ ရာသီကုန်ဆုံးလာသည်နှင့်အမျှ တစ်ရက်ပြီးတစ်ရက် နေ့တာသည် ရှည်လျားလာသည်။ 

ဤရာသီကို ရည်ညွှန်းသော နွေဦး၊ နွေဦးကာလဟုသော စကားရပ်တို့သည် အသစ်တဖန်မွေးဖွားခြင်း၊ အားသစ်လောင်းခြင်း၊ အသစ်တဖန်ဖြစ်ခြင်း၊ ရှင်သန်ထမြောက်ခြင်း၊ ပြန်လည်တိုးပွားခြင်းစသော သဘောသဘာဝတို့အား ဖော်ညွှန်းသည်။

[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]</text>
      <sha1>4hh3r4wqplowwlpmdxbvfgeyl0g9v3p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053662</id>
      <parentid>1053635</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:41:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နွေရာသီ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2751" sha1="q0mmq78rvrm1aykrgpmbg2pxh8sbr5u" xml:space="preserve">{{ရာသီဥတု}}
[[ဖိုင်:Heliopsis_July_2011-2.jpg|left|thumb|ပျော်ရွှင်မှု၊ စွမ်းအင်နှင့် အကောင်းမြင်မှုတို့ကို သင်္ကေတအဖြစ် နွေဦးရာသီအစတွင် အဝါရောင်ပန်းများပေးသည့် အာဂျင်တီးနားဓလေ့သည် နိုင်ငံအများအပြားသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။]]
'''နွေဦးရာသီ'''သည် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်း]][[ရာသီ]] လေးခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ဆောင်းရာသီ]]ပြီး [[နွေရာသီ]]မရောက်မီကာလဖြစ်သည်။ နွေဦးကာလအတွက် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များသည် ဒေသများကိုလိုက်၍ ထိုဒေသ၏ ရာသီဥတု၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံအရ ကွာခြားကြသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် နွေဦးကာလရောက်ရှိနေချိန်၌ [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် ဆောင်းဦးကာလ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ နွေဦး[[နေ့ညညီချိန်]]တွင် နေ့တာသည် ၁၂ နာရီခန့် ရှည်လျားပြီးနောက် ထိုနေ့မှစ၍ ရာသီကုန်ဆုံးလာသည်နှင့်အမျှ တစ်ရက်ပြီးတစ်ရက် နေ့တာသည် ရှည်လျားလာသည်။ 

ဤရာသီကို ရည်ညွှန်းသော နွေဦး၊ နွေဦးကာလဟုသော စကားရပ်တို့သည် အသစ်တဖန်မွေးဖွားခြင်း၊ အားသစ်လောင်းခြင်း၊ အသစ်တဖန်ဖြစ်ခြင်း၊ ရှင်သန်ထမြောက်ခြင်း၊ ပြန်လည်တိုးပွားခြင်းစသော သဘောသဘာဝတို့အား ဖော်ညွှန်းသည်။

[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]
[[ကဏ္ဍ:နွေရာသီ]]</text>
      <sha1>q0mmq78rvrm1aykrgpmbg2pxh8sbr5u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>73829</id>
    <revision>
      <id>1053680</id>
      <parentid>380731</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:15:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိုးလေဝသ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053680</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="14xi1n75mav0jmdoq2xdzvu6a6foz9p" xml:space="preserve">

[[Category:သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသ]]</text>
      <sha1>14xi1n75mav0jmdoq2xdzvu6a6foz9p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အချိန်</title>
    <ns>14</ns>
    <id>74478</id>
    <revision>
      <id>1053562</id>
      <parentid>707577</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:00:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053562</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="146" sha1="1ssegqd7jmzduvjrmto6cgxmk3zraq2" xml:space="preserve">{{Commons category|Time}}
{{Cat main}}

[[ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ခွဲခြားရေးများ]]</text>
      <sha1>1ssegqd7jmzduvjrmto6cgxmk3zraq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:မိုး</title>
    <ns>14</ns>
    <id>74740</id>
    <revision>
      <id>1053615</id>
      <parentid>412445</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053615</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="78" sha1="8rn1kcgnivz6kpc0qhd1jstn2y4oemy" xml:space="preserve">{{Commonscat|Rain}}
{{Cat more}}


[[Category:ရွာကျခြင်း]]</text>
      <sha1>8rn1kcgnivz6kpc0qhd1jstn2y4oemy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053633</id>
      <parentid>1053615</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:51:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရာသီများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053633</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="61hlwitfdd0c3u77xxbbhmecnosfx0u" xml:space="preserve">{{Commonscat|Rain}}
{{Cat more}}


[[Category:ရွာကျခြင်း]]
[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]</text>
      <sha1>61hlwitfdd0c3u77xxbbhmecnosfx0u</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ခွဲခြားရေးများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>75704</id>
    <revision>
      <id>1053563</id>
      <parentid>366217</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:02:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053563</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="91" sha1="j69rj8zyouroui6lg5r8qwmh7nyqsjr" xml:space="preserve">{{Commons cat|Topics}}
{{container}}


[[Category:ဆောင်းပါးများ]]</text>
      <sha1>j69rj8zyouroui6lg5r8qwmh7nyqsjr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆောင်းဦး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85304</id>
    <revision>
      <id>1053619</id>
      <parentid>757745</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:48:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053619</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12306" sha1="6b4xx265dva74zlz2h11th6jcqem28u" xml:space="preserve">{{thumb|width=270|content=
{{image array|perrow=2|width=135|height=100
| image1 = New_hampshire_in_autumn.jpg
| image4 = Cincinnati – Spring Grove Cemetery &amp; Arboretum &quot;Autumn Reflection&quot; (15630100199).jpg
| image3 = Paris raining autumn cityscape (8252181936).jpg
| image2 = Autumn_colors_along_the_road.jpg
| image5 = Tuolumne_Meadows_with_Meandering_River_in_Autumn.jpg
| image6 = Victoria Avenue - Canterbury.jpg
}}
}}

{{ရာသီဥတု}}
'''ဆောင်းဦးရာသီ'''(အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် Autumn ဟုသုံးနှုန်း၍ အမေရိကန်နှင့် ကနေဒီယန်အင်္ဂလိပ်စာတွင် fall ဟုသုံးသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/fall?q=fall |title=Oxford Dictionary on the North American usage of Fall |website=oxforddictionaries.com |accessdate=11 February 2018 |archivedate=30 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150330161421/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/fall?q=fall }}&lt;/ref&gt;) သည် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်း]] [[ရာသီ]] လေးခုတွင် ပါဝင်ပြီး [[နွေရာသီ]]မှ [[ဆောင်းရာသီ]]အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် စက်တင်ဘာလမှ စတင်ပြီး [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် မတ်လမှ စတင်သည်။ ဆောင်းဦးဝင်လာသည်နှင့် နေ့အလင်းရောင်ရရှိမှုသည် သိသိသာသာ တိုတောင်းသွားပြီး အအေးဓာတ်သည်လည်း တဖြည်းဖြည်း ပို၍လာကာ ရွက်ပြတ်ပင်တို့မှ ကြွေကျလာသော ရွက်ကြွေတို့သည် ရာသီ၏ သွင်ပြင်ကို လှစ်ဟနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။ 

ရှည်လျားပူပြင်းသော ရာသီမှလွန်လာကာ ဆောင်းဦးရာသီစဝင်လာနှင့် ဆောင်းဦးအလယ်ကဲ့သို့ အချို့သော ယဉ်ကျေးမှုတို့သည်  ဆောင်းဦးကာလ နေ့ညညီချိန်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crh.noaa.gov/glossary.php?word=autumn |title=NOAA's National Weather Service - Glossary |publisher=Crh.noaa.gov |accessdate=2010-08-06}}&lt;/ref&gt; မိုးလေဝသပညာရှင်များ (အထူးသဖြင့် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ အပူပိုင်းနိုင်ငံအများစုတွင်)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tourism.net.nz/new-zealand/about-new-zealand/weather-and-climate.html |title=New Zealand Weather and Climate, New Zealand Weather, Temperatures and Climate in New Zealand |publisher=Tourism.net.nz |accessdate=2010-08-06}}&lt;/ref&gt; ဆောင်ဦးကာလကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ၊ တောင်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် မတ်၊ ဧပြီနှင့် မေလများအဖြစ် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်မှ လများကို အခြေခံ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/autumn_forecasting.shtml |title=Weather Centre - Features - Understanding Weather - Autumn Forecasting |publisher=BBC |accessdate=2010-08-06| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100904052411/http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/autumn_forecasting.shtml| archivedate= 4 September 2010 | deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

[[မြောက်အမေရိက]]တွင် ဆောင်းဦးကာလကို စက်တင်ဘာ နေ့ညညီချိန်(၂၁ - ၂၄ စက်တင်ဘာ)&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.huffingtonpost.com/2010/09/22/first-day-of-fall-2010-au_n_734692.html |title=First Day Of Fall 2010: Autumn Equinox Photos |work=The Huffington Post |date= 22 September 2010|accessdate=2010-09-22 |first=Craig |last=Kanalley| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100924195451/http://www.huffingtonpost.com/2010/09/22/first-day-of-fall-2010-au_n_734692.html| archivedate= 24 September 2010 | deadurl=no}}&lt;/ref&gt;တွင် စတင်ပြီး ဒီဇင်ဘာလ၏ ယဉ်စွန်းချိန်(၂၁- ၂၂ ဒီဇင်ဘာ)&lt;ref&gt;[http://www.almanac.com/content/first-day-winter-winter-solstice Winter Solstice 2017: The First Day of Winter | Facts, Folklore, and More | The Old Farmer's Almanac&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;တွင် ပြီးဆုံးသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ မြောက်အမေရိက၏ [[အလုပ်သမားနေ့]]သည် စက်တင်ဘာလ၏ ပထမဆုံး တနင်္လာနေ့ဖြစ်ရာ နွေရာသီကုန်ဆုံးပြီး ဆောင်းဦးကာလစတင်ပြီမို့ အဖြူရောင်အင်္ကျီများဝတ်ဆင်ခြင်းကဲ့သို့ နွေကာလတုန်းက စောင့်စည်းပြုမှုဖွယ် အမူကိစ္စအားလုံးမှ လွတ်မြောက်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1920684,00.html |title=Why We Can't Wear White After Labor Day |author=Laura FitzPatrick |date=September 8, 2009 |work=Time |accessdate=February 25, 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303043411/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1920684,00.html }}&lt;/ref&gt; နေ့ခင်းနှင့် ညခင်းအပူချိန်တို့လည်း လျော့ကျလာကာ ရော်ရွက်တို့လည်း ကြွေကျလာကြပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/northamerica/8050370/Fall-in-North-America-autumn-colour-in-New-England-and-beyond.html|title = Travel|date = 11 October 2010|accessdate = 15 October 2015|website = Fall in North America: autumn colour in New England and beyond|last = Arnold|first = Kathy}}&lt;/ref&gt; အရှေ့အာရှရိုးရာပြက္ခဒိန် ([[:en:solar term|solar term]])များတွင် ဆောင်းဦး သည် ဩဂုတ်လ ၈ ရက် သို့မဟုတ် ထိုရက်တဝိုက်တွင် စတင်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၇ ရက်နှင့် ထိုရက်ပတ်လည်တွင် ကုန်ဆုံးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ]]တွင် အမျိုးသား မိုးလေဝသဌာန ( Met Éireann) အရ ဆောင်းဦးလများမှာ စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;met.ie&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.met.ie/climate/monthly_summarys/autumn07.pdf |title=The Weather of Autumn 2007 (September, October &amp; November summary) |format=PDF |work=Met Éireann - The Irish Meteorological Service Online |date=3 December 2007 |accessdate=10 October 2012 |archivedate=30 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101230150034/http://www.met.ie/climate/monthly_summarys/autumn07.pdf }}&lt;/ref&gt; [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ]]နှင့် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]များတွင် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ မေလ ၃၁ ရက်နေ့သည် တရားဝင် ဆောင်းဦးရာသီကာလ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://museumvictoria.com.au/discoverycentre/infosheets/planets/the-sun-and-the-seasons/ |title=So when do we actually start the seasons? |publisher=Museumvictoria.com.au |accessdate=2010-08-06| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100903211239/http://museumvictoria.com.au/discoverycentre/infosheets/planets/the-sun-and-the-seasons/| archive-date=2010-09-03 | deadurl=no}}&lt;/ref&gt; 

== ခရီးသွားလုပ်ငန်း ==
ရွက်ပြတ်ပင်ရှိရာဒေသများလိုပင် ဆောင်းဦး၌ အရွက်များ အရောင်ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို တွေ့ရသော်လည်း အထူးသဖြင့် [[မြောက်အမေရိက]]ရှိ ဒေသအများအပြား၊ [[အရှေ့အာရှ]]([[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|ကိုရီးယား]]နှင့် [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]တို့ပါဝင်)၊ [[ဥရောပ]]၊ ပန်တာဂိုးနီးယားဒေသရှိ သစ်တောများ၊ [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ|ဩစတေးလျ]]အရှေ့ပိုင်းနှင့် [[နယူးဇီလန်]] တောင်ပိုင်းကျွန်းတို့တွင် ဆောင်ဦးသစ်ရွက်ရောင်များကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ 

[[ကနေဒါ]]အရှေ့ပိုင်းနှင့် နယူးအင်္ဂလန်တို့၏ ဆောင်းဦးအရွက်ရောင်များသည် ထင်ရှားလှပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gov.ns.ca/news/details.asp?id=19990921001 |title=Nova Scotia Capitalizes on Fall Tourism &amp;#124; Government of Nova Scotia |publisher=Gov.ns.ca |date=21 September 1999 |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/the-complete-guide-to-leafpeeping-612904.html |title=The Complete Guide to Leaf-Peeping  &amp; Advice, Travel |work=The Independent |date=14 September 2002 |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆ |location=London |first=Ben |last=Ross |archivedate=25 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925235747/http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/the-complete-guide-to-leafpeeping-612904.html }}&lt;/ref&gt; ခရီးသွားများကို အဓိက ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်ခဲ့ရာ ဒေသအတွက် ထိုလုပ်ငန်းမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာအများအပြားကို ရှာဖွေပေးနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author=Shir Haberman |url=http://www.seacoastonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20071009/NEWS/710090335 |title=Leaf peepers storm N.H., Maine |publisher=SeacoastOnline.com |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆ |archivedate=14 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100914165754/http://www.seacoastonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20071009%2FNEWS%2F710090335 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103&amp;sid=a3vkUrgIabaA&amp;refer=us |title=Record New England Rains Make Foliage `a Dud,' Hurt Tourism |publisher=Bloomberg L.P. |date=4 November 2005 |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist|30em}}</text>
      <sha1>6b4xx265dva74zlz2h11th6jcqem28u</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053637</id>
      <parentid>1053619</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:53:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရာသီများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053637</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12349" sha1="ozkk53vi3dogp7mz56ayo6xjb5wq0wi" xml:space="preserve">{{thumb|width=270|content=
{{image array|perrow=2|width=135|height=100
| image1 = New_hampshire_in_autumn.jpg
| image4 = Cincinnati – Spring Grove Cemetery &amp; Arboretum &quot;Autumn Reflection&quot; (15630100199).jpg
| image3 = Paris raining autumn cityscape (8252181936).jpg
| image2 = Autumn_colors_along_the_road.jpg
| image5 = Tuolumne_Meadows_with_Meandering_River_in_Autumn.jpg
| image6 = Victoria Avenue - Canterbury.jpg
}}
}}

{{ရာသီဥတု}}
'''ဆောင်းဦးရာသီ'''(အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် Autumn ဟုသုံးနှုန်း၍ အမေရိကန်နှင့် ကနေဒီယန်အင်္ဂလိပ်စာတွင် fall ဟုသုံးသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/fall?q=fall |title=Oxford Dictionary on the North American usage of Fall |website=oxforddictionaries.com |accessdate=11 February 2018 |archivedate=30 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150330161421/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/fall?q=fall }}&lt;/ref&gt;) သည် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်း]] [[ရာသီ]] လေးခုတွင် ပါဝင်ပြီး [[နွေရာသီ]]မှ [[ဆောင်းရာသီ]]အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် စက်တင်ဘာလမှ စတင်ပြီး [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် မတ်လမှ စတင်သည်။ ဆောင်းဦးဝင်လာသည်နှင့် နေ့အလင်းရောင်ရရှိမှုသည် သိသိသာသာ တိုတောင်းသွားပြီး အအေးဓာတ်သည်လည်း တဖြည်းဖြည်း ပို၍လာကာ ရွက်ပြတ်ပင်တို့မှ ကြွေကျလာသော ရွက်ကြွေတို့သည် ရာသီ၏ သွင်ပြင်ကို လှစ်ဟနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။ 

ရှည်လျားပူပြင်းသော ရာသီမှလွန်လာကာ ဆောင်းဦးရာသီစဝင်လာနှင့် ဆောင်းဦးအလယ်ကဲ့သို့ အချို့သော ယဉ်ကျေးမှုတို့သည်  ဆောင်းဦးကာလ နေ့ညညီချိန်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crh.noaa.gov/glossary.php?word=autumn |title=NOAA's National Weather Service - Glossary |publisher=Crh.noaa.gov |accessdate=2010-08-06}}&lt;/ref&gt; မိုးလေဝသပညာရှင်များ (အထူးသဖြင့် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ အပူပိုင်းနိုင်ငံအများစုတွင်)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tourism.net.nz/new-zealand/about-new-zealand/weather-and-climate.html |title=New Zealand Weather and Climate, New Zealand Weather, Temperatures and Climate in New Zealand |publisher=Tourism.net.nz |accessdate=2010-08-06}}&lt;/ref&gt; ဆောင်ဦးကာလကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ၊ တောင်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် မတ်၊ ဧပြီနှင့် မေလများအဖြစ် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်မှ လများကို အခြေခံ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/autumn_forecasting.shtml |title=Weather Centre - Features - Understanding Weather - Autumn Forecasting |publisher=BBC |accessdate=2010-08-06| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100904052411/http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/autumn_forecasting.shtml| archivedate= 4 September 2010 | deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

[[မြောက်အမေရိက]]တွင် ဆောင်းဦးကာလကို စက်တင်ဘာ နေ့ညညီချိန်(၂၁ - ၂၄ စက်တင်ဘာ)&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.huffingtonpost.com/2010/09/22/first-day-of-fall-2010-au_n_734692.html |title=First Day Of Fall 2010: Autumn Equinox Photos |work=The Huffington Post |date= 22 September 2010|accessdate=2010-09-22 |first=Craig |last=Kanalley| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100924195451/http://www.huffingtonpost.com/2010/09/22/first-day-of-fall-2010-au_n_734692.html| archivedate= 24 September 2010 | deadurl=no}}&lt;/ref&gt;တွင် စတင်ပြီး ဒီဇင်ဘာလ၏ ယဉ်စွန်းချိန်(၂၁- ၂၂ ဒီဇင်ဘာ)&lt;ref&gt;[http://www.almanac.com/content/first-day-winter-winter-solstice Winter Solstice 2017: The First Day of Winter | Facts, Folklore, and More | The Old Farmer's Almanac&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;တွင် ပြီးဆုံးသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ မြောက်အမေရိက၏ [[အလုပ်သမားနေ့]]သည် စက်တင်ဘာလ၏ ပထမဆုံး တနင်္လာနေ့ဖြစ်ရာ နွေရာသီကုန်ဆုံးပြီး ဆောင်းဦးကာလစတင်ပြီမို့ အဖြူရောင်အင်္ကျီများဝတ်ဆင်ခြင်းကဲ့သို့ နွေကာလတုန်းက စောင့်စည်းပြုမှုဖွယ် အမူကိစ္စအားလုံးမှ လွတ်မြောက်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1920684,00.html |title=Why We Can't Wear White After Labor Day |author=Laura FitzPatrick |date=September 8, 2009 |work=Time |accessdate=February 25, 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303043411/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1920684,00.html }}&lt;/ref&gt; နေ့ခင်းနှင့် ညခင်းအပူချိန်တို့လည်း လျော့ကျလာကာ ရော်ရွက်တို့လည်း ကြွေကျလာကြပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/northamerica/8050370/Fall-in-North-America-autumn-colour-in-New-England-and-beyond.html|title = Travel|date = 11 October 2010|accessdate = 15 October 2015|website = Fall in North America: autumn colour in New England and beyond|last = Arnold|first = Kathy}}&lt;/ref&gt; အရှေ့အာရှရိုးရာပြက္ခဒိန် ([[:en:solar term|solar term]])များတွင် ဆောင်းဦး သည် ဩဂုတ်လ ၈ ရက် သို့မဟုတ် ထိုရက်တဝိုက်တွင် စတင်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၇ ရက်နှင့် ထိုရက်ပတ်လည်တွင် ကုန်ဆုံးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ]]တွင် အမျိုးသား မိုးလေဝသဌာန ( Met Éireann) အရ ဆောင်းဦးလများမှာ စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;met.ie&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.met.ie/climate/monthly_summarys/autumn07.pdf |title=The Weather of Autumn 2007 (September, October &amp; November summary) |format=PDF |work=Met Éireann - The Irish Meteorological Service Online |date=3 December 2007 |accessdate=10 October 2012 |archivedate=30 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101230150034/http://www.met.ie/climate/monthly_summarys/autumn07.pdf }}&lt;/ref&gt; [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ]]နှင့် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]များတွင် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ မေလ ၃၁ ရက်နေ့သည် တရားဝင် ဆောင်းဦးရာသီကာလ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://museumvictoria.com.au/discoverycentre/infosheets/planets/the-sun-and-the-seasons/ |title=So when do we actually start the seasons? |publisher=Museumvictoria.com.au |accessdate=2010-08-06| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100903211239/http://museumvictoria.com.au/discoverycentre/infosheets/planets/the-sun-and-the-seasons/| archive-date=2010-09-03 | deadurl=no}}&lt;/ref&gt; 

== ခရီးသွားလုပ်ငန်း ==
ရွက်ပြတ်ပင်ရှိရာဒေသများလိုပင် ဆောင်းဦး၌ အရွက်များ အရောင်ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို တွေ့ရသော်လည်း အထူးသဖြင့် [[မြောက်အမေရိက]]ရှိ ဒေသအများအပြား၊ [[အရှေ့အာရှ]]([[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|ကိုရီးယား]]နှင့် [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]တို့ပါဝင်)၊ [[ဥရောပ]]၊ ပန်တာဂိုးနီးယားဒေသရှိ သစ်တောများ၊ [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ|ဩစတေးလျ]]အရှေ့ပိုင်းနှင့် [[နယူးဇီလန်]] တောင်ပိုင်းကျွန်းတို့တွင် ဆောင်ဦးသစ်ရွက်ရောင်များကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ 

[[ကနေဒါ]]အရှေ့ပိုင်းနှင့် နယူးအင်္ဂလန်တို့၏ ဆောင်းဦးအရွက်ရောင်များသည် ထင်ရှားလှပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gov.ns.ca/news/details.asp?id=19990921001 |title=Nova Scotia Capitalizes on Fall Tourism &amp;#124; Government of Nova Scotia |publisher=Gov.ns.ca |date=21 September 1999 |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/the-complete-guide-to-leafpeeping-612904.html |title=The Complete Guide to Leaf-Peeping  &amp; Advice, Travel |work=The Independent |date=14 September 2002 |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆ |location=London |first=Ben |last=Ross |archivedate=25 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925235747/http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/the-complete-guide-to-leafpeeping-612904.html }}&lt;/ref&gt; ခရီးသွားများကို အဓိက ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်ခဲ့ရာ ဒေသအတွက် ထိုလုပ်ငန်းမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာအများအပြားကို ရှာဖွေပေးနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author=Shir Haberman |url=http://www.seacoastonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20071009/NEWS/710090335 |title=Leaf peepers storm N.H., Maine |publisher=SeacoastOnline.com |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆ |archivedate=14 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100914165754/http://www.seacoastonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20071009%2FNEWS%2F710090335 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103&amp;sid=a3vkUrgIabaA&amp;refer=us |title=Record New England Rains Make Foliage `a Dud,' Hurt Tourism |publisher=Bloomberg L.P. |date=4 November 2005 |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist|30em}}

[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]</text>
      <sha1>ozkk53vi3dogp7mz56ayo6xjb5wq0wi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053661</id>
      <parentid>1053637</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:40:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆောင်းရာသီ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12397" sha1="bgjooct2vr1kmrh0ul5dhm0y4ihm31w" xml:space="preserve">{{thumb|width=270|content=
{{image array|perrow=2|width=135|height=100
| image1 = New_hampshire_in_autumn.jpg
| image4 = Cincinnati – Spring Grove Cemetery &amp; Arboretum &quot;Autumn Reflection&quot; (15630100199).jpg
| image3 = Paris raining autumn cityscape (8252181936).jpg
| image2 = Autumn_colors_along_the_road.jpg
| image5 = Tuolumne_Meadows_with_Meandering_River_in_Autumn.jpg
| image6 = Victoria Avenue - Canterbury.jpg
}}
}}

{{ရာသီဥတု}}
'''ဆောင်းဦးရာသီ'''(အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် Autumn ဟုသုံးနှုန်း၍ အမေရိကန်နှင့် ကနေဒီယန်အင်္ဂလိပ်စာတွင် fall ဟုသုံးသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://oxforddictionaries.com/definition/english/fall?q=fall |title=Oxford Dictionary on the North American usage of Fall |website=oxforddictionaries.com |accessdate=11 February 2018 |archivedate=30 March 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150330161421/http://www.oxforddictionaries.com/definition/english/fall?q=fall }}&lt;/ref&gt;) သည် [[သမပိုင်းဇုန်|သမပိုင်း]] [[ရာသီ]] လေးခုတွင် ပါဝင်ပြီး [[နွေရာသီ]]မှ [[ဆောင်းရာသီ]]အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ [[မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|မြောက်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် စက်တင်ဘာလမှ စတင်ပြီး [[တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း|တောင်ကမ္ဘာခြမ်း]]တွင် မတ်လမှ စတင်သည်။ ဆောင်းဦးဝင်လာသည်နှင့် နေ့အလင်းရောင်ရရှိမှုသည် သိသိသာသာ တိုတောင်းသွားပြီး အအေးဓာတ်သည်လည်း တဖြည်းဖြည်း ပို၍လာကာ ရွက်ပြတ်ပင်တို့မှ ကြွေကျလာသော ရွက်ကြွေတို့သည် ရာသီ၏ သွင်ပြင်ကို လှစ်ဟနေသကဲ့သို့ ရှိသည်။ 

ရှည်လျားပူပြင်းသော ရာသီမှလွန်လာကာ ဆောင်းဦးရာသီစဝင်လာနှင့် ဆောင်းဦးအလယ်ကဲ့သို့ အချို့သော ယဉ်ကျေးမှုတို့သည်  ဆောင်းဦးကာလ နေ့ညညီချိန်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.crh.noaa.gov/glossary.php?word=autumn |title=NOAA's National Weather Service - Glossary |publisher=Crh.noaa.gov |accessdate=2010-08-06}}&lt;/ref&gt; မိုးလေဝသပညာရှင်များ (အထူးသဖြင့် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ အပူပိုင်းနိုင်ငံအများစုတွင်)&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tourism.net.nz/new-zealand/about-new-zealand/weather-and-climate.html |title=New Zealand Weather and Climate, New Zealand Weather, Temperatures and Climate in New Zealand |publisher=Tourism.net.nz |accessdate=2010-08-06}}&lt;/ref&gt; ဆောင်ဦးကာလကို မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ၊ တောင်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် မတ်၊ ဧပြီနှင့် မေလများအဖြစ် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်မှ လများကို အခြေခံ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/autumn_forecasting.shtml |title=Weather Centre - Features - Understanding Weather - Autumn Forecasting |publisher=BBC |accessdate=2010-08-06| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100904052411/http://www.bbc.co.uk/weather/features/understanding/autumn_forecasting.shtml| archivedate= 4 September 2010 | deadurl=no}}&lt;/ref&gt;

[[မြောက်အမေရိက]]တွင် ဆောင်းဦးကာလကို စက်တင်ဘာ နေ့ညညီချိန်(၂၁ - ၂၄ စက်တင်ဘာ)&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.huffingtonpost.com/2010/09/22/first-day-of-fall-2010-au_n_734692.html |title=First Day Of Fall 2010: Autumn Equinox Photos |work=The Huffington Post |date= 22 September 2010|accessdate=2010-09-22 |first=Craig |last=Kanalley| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100924195451/http://www.huffingtonpost.com/2010/09/22/first-day-of-fall-2010-au_n_734692.html| archivedate= 24 September 2010 | deadurl=no}}&lt;/ref&gt;တွင် စတင်ပြီး ဒီဇင်ဘာလ၏ ယဉ်စွန်းချိန်(၂၁- ၂၂ ဒီဇင်ဘာ)&lt;ref&gt;[http://www.almanac.com/content/first-day-winter-winter-solstice Winter Solstice 2017: The First Day of Winter | Facts, Folklore, and More | The Old Farmer's Almanac&lt;!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် --&gt;]&lt;/ref&gt;တွင် ပြီးဆုံးသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ မြောက်အမေရိက၏ [[အလုပ်သမားနေ့]]သည် စက်တင်ဘာလ၏ ပထမဆုံး တနင်္လာနေ့ဖြစ်ရာ နွေရာသီကုန်ဆုံးပြီး ဆောင်းဦးကာလစတင်ပြီမို့ အဖြူရောင်အင်္ကျီများဝတ်ဆင်ခြင်းကဲ့သို့ နွေကာလတုန်းက စောင့်စည်းပြုမှုဖွယ် အမူကိစ္စအားလုံးမှ လွတ်မြောက်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1920684,00.html |title=Why We Can't Wear White After Labor Day |author=Laura FitzPatrick |date=September 8, 2009 |work=Time |accessdate=February 25, 2011 |archivedate=3 March 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110303043411/http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,1920684,00.html }}&lt;/ref&gt; နေ့ခင်းနှင့် ညခင်းအပူချိန်တို့လည်း လျော့ကျလာကာ ရော်ရွက်တို့လည်း ကြွေကျလာကြပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url = http://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/northamerica/8050370/Fall-in-North-America-autumn-colour-in-New-England-and-beyond.html|title = Travel|date = 11 October 2010|accessdate = 15 October 2015|website = Fall in North America: autumn colour in New England and beyond|last = Arnold|first = Kathy}}&lt;/ref&gt; အရှေ့အာရှရိုးရာပြက္ခဒိန် ([[:en:solar term|solar term]])များတွင် ဆောင်းဦး သည် ဩဂုတ်လ ၈ ရက် သို့မဟုတ် ထိုရက်တဝိုက်တွင် စတင်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၇ ရက်နှင့် ထိုရက်ပတ်လည်တွင် ကုန်ဆုံးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ [[အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ]]တွင် အမျိုးသား မိုးလေဝသဌာန ( Met Éireann) အရ ဆောင်းဦးလများမှာ စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာနှင့် နိုဝင်ဘာလများ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;met.ie&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.met.ie/climate/monthly_summarys/autumn07.pdf |title=The Weather of Autumn 2007 (September, October &amp; November summary) |format=PDF |work=Met Éireann - The Irish Meteorological Service Online |date=3 December 2007 |accessdate=10 October 2012 |archivedate=30 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101230150034/http://www.met.ie/climate/monthly_summarys/autumn07.pdf }}&lt;/ref&gt; [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ]]နှင့် [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ]]များတွင် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ မေလ ၃၁ ရက်နေ့သည် တရားဝင် ဆောင်းဦးရာသီကာလ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://museumvictoria.com.au/discoverycentre/infosheets/planets/the-sun-and-the-seasons/ |title=So when do we actually start the seasons? |publisher=Museumvictoria.com.au |accessdate=2010-08-06| archiveurl=https://web.archive.org/web/20100903211239/http://museumvictoria.com.au/discoverycentre/infosheets/planets/the-sun-and-the-seasons/| archive-date=2010-09-03 | deadurl=no}}&lt;/ref&gt; 

== ခရီးသွားလုပ်ငန်း ==
ရွက်ပြတ်ပင်ရှိရာဒေသများလိုပင် ဆောင်းဦး၌ အရွက်များ အရောင်ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို တွေ့ရသော်လည်း အထူးသဖြင့် [[မြောက်အမေရိက]]ရှိ ဒေသအများအပြား၊ [[အရှေ့အာရှ]]([[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|ကိုရီးယား]]နှင့် [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]တို့ပါဝင်)၊ [[ဥရောပ]]၊ ပန်တာဂိုးနီးယားဒေသရှိ သစ်တောများ၊ [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ|ဩစတေးလျ]]အရှေ့ပိုင်းနှင့် [[နယူးဇီလန်]] တောင်ပိုင်းကျွန်းတို့တွင် ဆောင်ဦးသစ်ရွက်ရောင်များကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ 

[[ကနေဒါ]]အရှေ့ပိုင်းနှင့် နယူးအင်္ဂလန်တို့၏ ဆောင်းဦးအရွက်ရောင်များသည် ထင်ရှားလှပြီး&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.gov.ns.ca/news/details.asp?id=19990921001 |title=Nova Scotia Capitalizes on Fall Tourism &amp;#124; Government of Nova Scotia |publisher=Gov.ns.ca |date=21 September 1999 |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/the-complete-guide-to-leafpeeping-612904.html |title=The Complete Guide to Leaf-Peeping  &amp; Advice, Travel |work=The Independent |date=14 September 2002 |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆ |location=London |first=Ben |last=Ross |archivedate=25 September 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150925235747/http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/the-complete-guide-to-leafpeeping-612904.html }}&lt;/ref&gt; ခရီးသွားများကို အဓိက ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်ခဲ့ရာ ဒေသအတွက် ထိုလုပ်ငန်းမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာအများအပြားကို ရှာဖွေပေးနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author=Shir Haberman |url=http://www.seacoastonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=/20071009/NEWS/710090335 |title=Leaf peepers storm N.H., Maine |publisher=SeacoastOnline.com |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆ |archivedate=14 September 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100914165754/http://www.seacoastonline.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20071009%2FNEWS%2F710090335 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=10000103&amp;sid=a3vkUrgIabaA&amp;refer=us |title=Record New England Rains Make Foliage `a Dud,' Hurt Tourism |publisher=Bloomberg L.P. |date=4 November 2005 |accessdate=၂၀၁၈-၀၂-၂၆}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist|30em}}

[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဆောင်းရာသီ]]</text>
      <sha1>bgjooct2vr1kmrh0ul5dhm0y4ihm31w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝေလန်ဒရာ ရေကန်ဒေသ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>87040</id>
    <revision>
      <id>1053682</id>
      <parentid>451176</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:21:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053682</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9117" sha1="pmqnu4pkeodx9g4612dwuz7hxry9q6c" xml:space="preserve">{{Infobox ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများ
| WHS         = ဝေလန်ဒရာ ရေကန်ဒေသ
| ပုံ = [[File:Willandra_Lakes.png|300px]]
| နိုင်ငံ = {{အလံ|ဩစတြေးလျနိုင်ငံ}} 
| အမျိုးအစား = ယဉ်ကျေးမှု ၊ သဘာဝ
| စံနှုန်း = iii, viii
| ID          = ၁၆၇
| ဒေသ = အာရှ-ပစိဖိတ်
| နှစ်        = ၁၉၈၁
| ဆက်ရှင်     =ပဉ္စမအကြိမ်
| ဝက်ဘ်       = 	http://whc.unesco.org/en/list/167
}}

'''ဝေလန်ဒရာ ရေကန်ဒေသ''' သည် 
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ နယူးဆောက်ဝေးပြည်နယ် အနောက်ဖျားတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ &lt;ref name=whl&gt;{{cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/157|title=Willandra Lakes Region|work=World Heritage List|date=2014|publisher=UNESCO|accessdate=1 September 2014}}&lt;/ref&gt; ဝေလန်ဒရာရေကန် ဒေသသည် ဩစတြေးလျ ရှေးဦးနေ လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသော မူသီမူသီလူမျိုး၊ နျမ်ပါးလူမျိုး၊ ဘားကင်ဂျီလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာ တွေ့ဆုံရာ ဒေသ ဖြစ်သည်။ ၅၉၀,၀၀၀ ဧက (၂၄၀,၀၀၀ ဟက်တာ) ကျယ်ဝန်းသော ထိုဒေသကို ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေ
နှစ်ကော်မတီမှ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ပဉ္စမအကြိမ် အစည်းအဝေးတွင် အောက်ပါအတိုင်းဖော်ပြ၍ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းသို့ ထည့်သွင်း ခဲ့သည်။ &lt;ref name=whl/&gt;
{{quotation|''... ကမ္ဘာဦးအစကတည်းက ကြွင်းကျန်ရစ်သော ကန်ရေပြင်စနစ်၏ အနယ်အနှစ်များ၊ ဘူမိရုပ်သွင်ဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ နှင့် မြေသားတို့တွင် အနိမ့်ပိုင်း ရေခဲဖုံးလွှမ်းခြင်းမခံခဲ့ရသော ပလိုင်စတိုဆင်း သွင်ပြင်များ၏ အထောက်အထားများကို တွေ့ရသည်။ ပလိုင်စတိုဆင်းခေတ်နှောင်းပိုင်း ရေခဲခေတ် နှင့် အပူပိုင်းခေတ်ကြား ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲနှင့် ဆက်စပ်သော ထင်ရှားသော အထောက်အထားများလည်း ရှိပြီး အထူးသဖြင့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်မှ ဖြစ်သည်။ ရေကန်၏ ဂေဟစနစ် အနေနှင့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၈,၅၀၀ ခန့်တွင် ရပ်တန့်ခဲ့သဖြင့် ဝေလန်ဒရော ရေကန်များသည် လူတို့အနေနှင့် ယခု ပုံပန်းသဏ္ဌန်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာကြသော ပလိုင်စတိုဆင်းခေတ်အတွင်းက သက်ရှိတို့၏ အခြေအနေ အတွက် အကောင်းဆုံး မှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။ 


အပျက်အစီးမရှိသော ကျောက်လွှာများသည် ဟိုမိုဆေးပီးယန်း ဆေးပီးယန်း တို့၏ ဘောဂဗေဒ ဘဝကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာတွင် ထင်ရှားသော သက်သေများ အဖြစ် တည်ရှိသည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အကြွင်းအကျန်များ ဖြစ်သော မီးဖို၊ ကျောက်သားလက်နက်များနှင့် ခရုခွံ အကြွင်းအကျန်များမှ ဒေသအတွင်း ရနိုင်သမျှ အရင်းအမြစ်များကို အံ့ဩဖွယ်ရာ အသုံးချနိုင်ခြင်းနှင့် ပြောင်းလဲလာသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအကြား ဆန်းပြားစွာ ပေါင်းကူး ဆက်စပ်နိုင်ခြင်း ကို  ပြသနေသည်။ မပျက်မစီးဘဲ ရှိသော ဧရာမ သားပိုက်ကောင်ကြီးများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း များကိုလည်း ဤနေရာတွင် တွေ့ရသည်။


ဝေလန်ဒရာဒေသတွင် အာဖရိက အပြင်ဘက် ဟိုမိုဆေးပီးယန်း နှင့် ဆေးပီးယန်းတို့၏ အစောဆုံးသော သက်သေများရှိသည်။ ထိုသက်သေများကြောင့် လူတို့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၂,၀၀၀ ခန့်ကတည်းက ဩစတြေးလျသို့တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြကြောင်း သိရသည်။ ထိုနယ်မြေတွင် လွန်စွာရှေးကျသော အချိန်က လူသေတို့ကို မြှုပ်နှံရာ နေရာများ လည်း ရှိပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်က မီးသင်္ဂြိုဟ်ရာ နေရာလည်း ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး အခမ်းအနားဖြင့် မီးသင်္ဂြိုဟ်သော နေရာ ဖြစ်သည်။ ရှုပ်ထွေးသော အပင်များကို အစားအစာအဖြစ် စုဆောင်းသည့် စနစ်၏ သဲလွန်စများကိုလည်း တွေ့ရပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၈,၀၀၀ ခန့်က မြက်ရိုင်းစေ့ကို ဂျုံအဖြစ်ကြိတ်သည့် ကျောက်တုံးများကိုလည်း တွေ့ရပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အသုံးပြုသော အချိန်နှင့် တစ်ချိန်တည်းခန့်တွင် ဖြစ်သည်။ ဆိုးဆေးများကို ထိုကန်စပ်သို့ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၂,၀၀၀ ခန့်ကပင် သယ်ယူပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုဒေသမှ အထောက်အထားများကြောင့် ဩစတြေးလျ၏ အစောပိုင်း ကျောက်လက်နက်များကို အမျိုးအစား ခွဲခြားနိုင်ခဲ့သည်။


သတ်မှတ်ပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၉,၀၀၀ မှ ၂၃,၀၀၀ အတွင်းမှ လူတို့သွားရာလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့ရသဖြင့် အစောပိုင်းလူတို့အနေနှင့် သူတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မည်သို့ အပြန်အလှန် ဆက်ဆံကြသည်ကို နားလည်နိုင်သည်။

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[Category:ဩစတြေးလျနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]]</text>
      <sha1>pmqnu4pkeodx9g4612dwuz7hxry9q6c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>88659</id>
    <revision>
      <id>1053672</id>
      <parentid>400059</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:01:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိုးလေဝသပညာ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053672</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="154" sha1="qcgf2gkzl4zox29kjcii4r4fjp4d22w" xml:space="preserve">{{Cat main}}
{{Commonscat|Weather}}

[[Category:လေထု]]
[[Category:ကောင်းကင်]]
[[ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသပညာ]]</text>
      <sha1>qcgf2gkzl4zox29kjcii4r4fjp4d22w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နယူတန်၏ စကြဝဠာဆိုင်ရာ ဒြပ်ဆွဲအားနိယာမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92982</id>
    <revision>
      <id>1053556</id>
      <parentid>827326</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:38:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နက္ခတ္တဗေဒရှိ အယူအဆများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053556</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4794" sha1="gxihs3nkqqve75cesbym833opxuvatb" xml:space="preserve">'''နယူတန်၏ စကြဝဠာဆိုင်ရာ ဒြပ်ဆွဲအားနိယာမ'''က ဖော်ပြသည်မှာ စကြဝဠာထဲရှိ ဝတ္ထုတိုင်းသည် အခြားဝတ္ထုများကို ဆွဲငင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ ဒြပ်ထုများ‌မြှောက်လဒ်နှင့် တိုက်ရိုက်အချိုးကျပြီး အကွာအဝေး၏ နှစ်ထပ်ကိန်းဖြင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျသော အားဖြင့် ဆွဲငင်ကြသည်။ ယင်းသည် [[ရှေးရိုး မက္ကင်းနစ်]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၆၈၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည့် [[နယူတန်]]၏  ''Principia'' စာအုပ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ နယူတန်က သူ၏ စာအုပ်ကို Royal Society တွင် ပြသသောအခါ ရောဘတ် ဟုဒ်က ပြောင်းပြန်နှစ်ထပ်ကိန်း နိယာမသည် သူ့ဆီက ရရှိခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်စကားဖြင့် ဆိုရလျင် အားဆိုသည်မှာ ထုထည်နှစ်ခု၏ ပေါင်းလဒ်နှင့် အချိုးကျပြီး ယင်းတို့၏အကွာအဝေးဖြင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည်။&lt;ref&gt;Isaac Newton: &quot;[In experimental] philosophy particular propositions are inferred from the phenomena and afterwards rendered general by induction&quot;: &quot;[[:en:Philosophiae Naturalis Principia Mathematica|Principia]]&quot;, Book 3, General Scholium, at p.392 in Volume 2 of Andrew Motte's English translation published 1729.&lt;/ref&gt;

စကြဝဠာဆိုင်ရာ ဒြပ်ဆွဲအား နိယာမအတွက် ညီမျှခြင်းမှာ -


:&lt;math&gt;F = G \frac{m_1 m_2}{r^2}\ &lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။


''F'' သည် အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ သက်ရောက်နေသော ဒြပ်ဆွဲအား၊ ''m&lt;sub&gt;1&lt;/sub&gt;'' နှင့် ''m&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;'' သည် အရာဝတ္ထု၏ ထုထည်ဖြစ်ပြီး ''r'' သည် ထုထည်ဗဟိုနှစ်ခုကြားရှိ အကွာအဝေးဖြစ်ကာ ''G'' သည် [[ဒြပ်ဆွဲအား ကိန်းသေ]]ဖြစ်သည်။

၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် Henry Cavendish ဆိုသူက နယူတန်၏ ဒြပ်ဆွဲအားနိယာမအား ဓာတ်ခွဲခန်းထဲ၌ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စမ်းသပ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;The Michell-Cavendish Experiment&quot;&gt;[http://www.public.iastate.edu/~lhodges/Michell.htm The Michell-Cavendish Experiment] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170906134148/http://www.public.iastate.edu/~lhodges/Michell.htm |date=6 September 2017 }}, Laurent Hodges&lt;/ref&gt; နယူတန်၏ ''Principia'' ကျမ်းကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီး ၁၁၁ နှစ်အကြာ၊ နယူတန် သေဆုံးပြီး ၇၁ နှစ်အကြာမှ ယင်းစမ်းသပ်ချက်ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ 

နယူတန်၏ နိယာမသည် [[အိုင်းစတိုင်း]]၏ [[ယေဘုယျ နှိုင်းရသီအိုရီ]]ဖြင့် အစားထိုးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဒြပ်ဆွဲအားနှင့်ပတ်သက်လာလျင် သူ၏နိယာမကို ဆက်လက်သုံးစွဲကြသည်။ နှိုင်းရသီအိုရီသည် အင်မတန်တိကျလိုသည့်အခါများ၌သာ အသုံးပြုသည်။

==ကိုးကား==
{{Reflist}}


[[Category:ဒြပ်ဆွဲအားသက်ရောက်ခြင်း သီအိုရီများ]]
[[Category:သိပ္ပံနည်းကျ နိယာမများ]]
[[ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒရှိ အယူအဆများ]]</text>
      <sha1>gxihs3nkqqve75cesbym833opxuvatb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အကျဉ်းဦးစီးဌာန</title>
    <ns>0</ns>
    <id>105157</id>
    <revision>
      <id>1053585</id>
      <parentid>955120</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:33:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]</comment>
      <origin>1053585</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27697" sha1="4gtbu1uhrhkip8k9r5rpqxhc12kkkc6" xml:space="preserve">{{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း
|jurisdiction={{MYA}}
|nativename=
|seal=
|formed=၁၉၇၄ ({{small|အကျဉ်းဦးစီးဌာန}})
|headquarters=ရုံးအမှတ်(၄၉)၊ ​နေပြည်​တော်
| parent_agency = [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
| preceding1=
*အကျဉ်းဌာနဌာန{{small|(၁၈၉၄)}}
*အကျဉ်းဌာနခွဲ ({{small|၁၉၃၇)}}
|minister1_name=[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]
|chief1_name=ဦး​မျိုးဆွေ
|website={{url|http://prisonsdepartment.gov.mm}}
|chief1_position=ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
}}

'''အကျဉ်းဦးစီးဌာန'''({{lang-en|Prisons Department}})သည် ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။

==သမိုင်း​ကြောင်း==
ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့်အတူ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် စစ်တွေမြို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသောအကျဉ်းထောင်ကို စတင်ဆောက်လုပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၈၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၁)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံအကျဉ်းထောင်အက်ဥပဒေနှင့် အကျဉ်းထောင်လက်စွဲဥပဒေ၊ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် အကျဉ်းသားများအက်ဥပဒေ စသော ဥပဒေများအား ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး အကျဉ်းထောင်များအား အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ အကျဉ်းဦးစီးဌာနအား ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းဌာနခွဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းဦးစီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://moha.gov.mm/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=89&amp;Itemid=543&amp;lang=ar|title=အကျဉ်းဦးစီးဌာနသမိုင်း|work=အကျဉ်းဦးစီးဌာန၊ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|access-date=၁၅ ဇွန် ၂၀၂၄|archive-date=15 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240615080725/https://moha.gov.mm/index.php?option=com_content&amp;view=article&amp;id=89&amp;Itemid=543&amp;lang=ar}}&lt;/ref&gt;  

==ဖွဲ့စည်းပုံ==
အကျဉ်းဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံး၊ ဦးစီးမှူးရုံးများနှင့် အကျဉ်းထောင်၊ အကျဉ်းစခန်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားရှိသည် -

*(က) ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံး (နေပြည်တော်)
**(၁) ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံးအဖွဲ့


**(၂) အုပ်ချုပ်မှုဌာန (နေပြည်တော်)
***(ကက) အုပ်ချုပ်မှုဌာနရုံးအဖွဲ့
***(ခ ခ ) အုပ်ချုပ်ရေးဌာနစု
***(ဂ ဂ ) လုံခြုံရေးဌာနစု
***(ဃဃ) စီမံရေးဌာနစု
***(င င ) ထောက်ပံ့ရေးဌာနစု
***(စ စ ) ကျန်းမာရေးဌာနစု
***(ဆဆ) နေပြည်တော် အချုပ်ထောင်


**(၃) လေ့ကျင့်ရေးဌာန (နေပြည်တော်)
***(ကက) လေ့ကျင့်ရေးဌာနရုံးအဖွဲ့
***(ခ ခ ) ဝန်ထမ်းလေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းကျောင်း(အင်းစိန်)
***(ဂ ဂ ) ဝန်ထမ်းလေ့ကျင့်ရေးသင်တန်းကျောင်း(မန္တလေး)
***(ဃဃ) အမျိုးသမီးပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးစခန်း (ရန်ကုန်)
***(င င ) အမျိုးသမီးပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးစခန်း(မန္တလေး)


**(၄) စီမံကိန်းလုပ်ငန်းဌာန (နေပြည်တော်)
***(ကက) မြို့သစ် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တမူးမြို့နယ်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်ခွဲ (က) အဆင့်
***(ခခ) အိုင်ကလောင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင် စခန်း၊ တိုက်ကြီးမြို့နယ် (က) အဆင့်
***( ဂ ဂ ) ထီးခမ်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ရပ်စောက်မြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ဃဃ) [[အင်္ဂဘိုရာဘာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း|အင်္ဂဘိုရာဘာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ် (က) အဆင့်]]
***( င င ) လှေလှော်အင်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ လှည်းကူးမြို့နယ် (က) အဆင့်
***( စ စ ) လွင်ကြီး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ဆဆ) တောကြီးတန်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တွံတေးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ဇ ဇ ) ရွှေသူဌေး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တွံတေးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ဈ ဈ ) မင်းကုန်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ လှည်းကူးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ညည) ဘန်းကန် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ရပ်စောက်မြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ဋ ဋ ) ကိုးပင်-သာစည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ဌ ဌ ) ဆားမလောက် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ညောင်တုန်းမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ဍ ဍ ) ဆင်ဖြူရှင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တနင်္သာရီမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ဎ ဎ) လက္ခဏ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဘားအံမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ဏဏ) ဒွန်ဘန် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဖားကန့်မြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(တတ) အောင်ချမ်းသာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ကျောက်တန်းမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ထထ) ရွှေမြယာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ပဲခူးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ဒ ဒ )မလိခ(ပိတောင်) စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ဓ ဓ ) ကျိုက်စကော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( န န ) ကစကဲ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ဝါးခယ်မမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ပ ပ ) သနန် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တမူးမြို့နယ်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်ခွဲ (ခ) အဆင့်
***( ဖ ဖ) ဗန္ဓုလ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တမူးမြို့နယ်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်ခွဲ (ခ) အဆင့်
***(ဗဗ) အုတ်ဖိုကန်ဘောင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တမူးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ဘဘ) ရာဇဂြိုဟ်(၁) စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ကလေးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( မ မ ) ရာဇဂြိုဟ်(၂) စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ ကလေးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ယယ) ကုန်းစံ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ရ ရ ) ကြူအင်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(လလ) ဂယ်လောင်း စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***( ဝ ဝ) ဟိုခို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ နောင်ချိုမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(သသ) တောင်လေးလုံး စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့် အသက်မွေးမှုအတတ်သင်စခန်း၊ တောင်ကြီးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်


**(၅) ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းဌာန (နေပြည်တော်)
***(ကက) ထုံးဘို(၁) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ခ ခ) ဘဲလင်း(၁) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ဂ ဂ ) မုပ္ပလင်(အမျိုးသား) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ဃဃ) မုပ္ပလင်(အမျိုးသမီး) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ် (က) အဆင့်
***(င င) တောင်စွန်း ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ဘီးလင်းမြို့နယ် (က) အဆင့်
***(စ စ) ထုံးဘို(အမျိုးသမီး) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ဆဆ) ကင်းသာ(၁) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ဇ ဇ) ရင်းငြိမ် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပေါင်မြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ဈ ဈ) ဇင်းကျိုက် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပေါင်မြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ညည) အင်းဗြောင် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပေါင်မြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ဋ ဋ) ကျောက်ဖြူတောင် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ မြိတ်မြို့နယ် (က) အဆင့်
***(ဌ ဌ) တောင်ငူ(၄)မိုင် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ တောင်ငူမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ဍ ဍ) ကင်းသာ(၂) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ဎ ဎ) ဘုရားငါးဆူ ကုန်ထုတ်စခန်း၊ သာစည်မြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ဏဏ) ဘဲလင်း(၂) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(တတ) ထုံးဘို(၂) ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ထထ) (၂၄)မိုင် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ် (ခ) အဆင့်
***(ဒ ဒ) ငှက်ပေါက် ကုန်ထုတ်စခန်း၊ ငပုတောမြို့နယ် (ခ) အဆင့်


*(ခ ) ကချင်ပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး &quot;က&quot; အဆင့် မြစ်ကြီးနားမြို့
**(၁) မိုးညှင်းဗဟိုအကျဉ်းထောင် &quot;ဗဟို&quot;
**(၂) မြစ်ကြီးနားအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၃) ဗန်းမော်အကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၄) ပူတာအိုအကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၅) ဖားကန့်အချုပ်ထောင်


*(ဂ ) စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး &quot;က&quot; အဆင့် မုံရွာမြို့
**(၁) ကလေးအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၂) ကသာအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၃) ရွှေဘိုအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၄) မုံရွာအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၅) ခန္တီးအကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၆) စစ်ကိုင်းအချုပ်ထောင်
**(၇) တမူးအချုပ်ထောင်
**(၈) ဟုမ္မလင်းအချုပ်ထောင်


*(ဃ) တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး &quot;က&quot; အဆင့် ထားဝယ်မြို့
**(၁) ထားဝယ်အကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၂) မြိတ်အကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၃) ကော့သောင်းအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်


*(င ) ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး &quot;က&quot; အဆင့် ပဲခူးမြို့
**(၁) သာယာဝတီဗဟိုအကျဉ်းထောင် &quot;ဗဟို&quot;
**(၂) ဒိုက်ဦးဗဟိုအကျဉ်းထောင် &quot;ဗဟို&quot;
**(၃) တောင်ငူအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၄) ပြည်အကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၅) ပဲခူးအချုပ်ထောင်
**(၆) ပေါင်းတည်အချုပ်ထောင်


*(စ ) မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး &quot;က&quot; အဆင့် မန္တလေးမြို့
**(၁) [[မန္တလေးအကျဉ်းထောင်|မန္တလေးဗဟိုအကျဉ်းထောင် &quot;ဗဟို&quot;]]
**(၂) မြင်းခြံဗဟိုအကျဉ်းထောင် &quot;ဗဟို&quot;
**(၃) မိတ္ထီလာအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၄) ရမည်းသင်းအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၅) ညောင်ဦးအကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၆) ကျောက်ဆည်အချုပ်ထောင်


*(ဆ) ရခိုင်ပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး &quot;က&quot; အဆင့် စစ်တွေမြို့
**(၁) စစ်တွေအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၂) ဘူးသီးတောင်အကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၃) [[ကျောက်ဖြူအကျဉ်းထောင်|ကျောက်ဖြူအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်]]
**(၄) သံတွဲအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၅) မြောက်ဦးအချုပ်ထောင်


*(ဇ ) ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး &quot;က&quot; အဆင့် အင်းစိန်မြို့နယ်
**(၁) [[အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်|အင်းစိန်ဗဟိုအကျဉ်းထောင် &quot;ဗဟို&quot;]]
**(၂) သန်လျင်အချုပ်ထောင်
**(၃) ဒဂုံ (အရှေ့) အချုပ်ထောင်
**(၄) လှိုင်သာယာအချုပ်ထောင်


*(ဈ) ရှမ်းပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး &quot;က&quot; အဆင့် တောင်ကြီးမြို့
**(၁) ညောင်ရွှေအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၂) ကျိုင်းတုံအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၃) လားရှိုးအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၄) နမ့်စန်အကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၅) သီပေါအကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၆) လောက်ကိုင်အကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၇) မိုင်းဆတ်အကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၈) တောင်ကြီးအချုပ်ထောင်
**(၉) ကျောက်မဲအချုပ်ထောင်
**(၁၀) တာချီလိတ်အချုပ်ထောင်
**(၁၁) မူဆယ်အချုပ်ထောင်
**(၁၂) မိုးမိတ်အချုပ်ထောင်


*(ည) ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး &quot;က&quot; အဆင့် ပုသိမ်မြို့
**(၁) ပုသိမ်အကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၂) မြောင်းမြအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၃) မအူပင်အကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၄) ဟင်္သာတအကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၅) ဖျာပုံအကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၆) လပွတ္တာအချုပ်ထောင်


*(ဋ ) ကယားပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး &quot;ခ&quot; အဆင့် လွိုင်ကော်မြို့
**(၁) [[လွိုင်ကော်အကျဉ်းထောင်|လွိုင်ကော်အကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်]]


*(ဌ ) ကရင်ပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး &quot;ခ&quot; အဆင့် ဘားအံမြို့
**(၁) ဘားအံအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၂) မြဝတီအချုပ်ထောင်


*(ဍ ) ချင်းပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး &quot;ခ&quot; အဆင့် ဟားခါးမြို့
**(၁) ဟားခါးအကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်


*(ဎ ) မကွေးတိုင်းဒေသကြီးဦးစီးမှူးရုံး &quot;ခ&quot;အဆင့် မကွေးမြို့
**(၁) မကွေးဗဟိုအကျဉ်းထောင် &quot;ဗဟို&quot;
**(၂) သရက်အကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်
**(၃) ပခုက္ကူအကျဉ်းထောင် &quot;က&quot; အဆင့်


*(ဏ) မွန်ပြည်နယ်ဦးစီးမှူးရုံး &quot;ခ&quot; အဆင့် မော်လမြိုင်မြို့
**(၁) ကျိုက်မရောအကျဉ်းထောင် &quot;ဗဟို&quot;
**(၂) သထုံအကျဉ်းထောင် &quot;ခ&quot; အဆင့်
**(၃) မော်လမြိုင်အချုပ်ထောင်

==ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ==
အကျဉ်းဦးစီးဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan =&quot;2&quot; | စဉ် 
! rowspan =&quot;2&quot; | အမည်
! colspan=&quot;2&quot;| တာဝန်သက်တမ်း
|-
! မှ !! အထိ
|-
| ၁ ||  သရေစည်သူ ဦးဘမောင် || ၂၇-၁၂-၁၉၄၇ ||၁၄-၁-၁၉၅၁ 
|-
| ၂ || သရေစည်သူ ဦးဘမောင် || ၂၇-၁၂-၁၉၄၇ ||  ၁၄-၁-၁၉၅၁
|-
| ၃|| သီရိပျံချီ ဦးဘသိန်း || ၁၅-၁-၁၉၅၁ ||  ၂၆-၉-၁၉၅၉
|-
| ၄ || သီရိပျံချီ ဦးလှဖေ || ၂၇-၉-၁၉၅၉ ||  ၁၇-၁၁-၁၉၆၁
|-
| ၅ || သီရိပျံချီ ဦသန်းနွဲ့ || ၁၈-၁၁-၁၉၆၁ ||  ၈-၉-၁၉၆၈
|-
| ၆ || ဦးထွန်းရင်လော || ၉-၉-၁၉၆၈ ||  ၁၇-၉-၁၉၆၈
|-
| ၇ || ဦးငြိမ်းလှိုင် || ၁၈-၉-၁၉၆၈ ||  ၂၉-၈-၁၉၇၂
|-
| ၈ || ဇေယျကျော်ထင် ဦးဘခင် || ၃၀-၈-၁၉၇၂ ||  ၃၁-၈-၁၉၈၂
|-
| ၉ || ဦးဝင်းလွင် || ၁-၉-၁၉၈၂ ||  ၂၄-၂-၁၉၈၅
|-
| ၁၀ || ဦးတင်ဦး || ၁၅-၇-၁၉၈၅ ||  ၁၀-၁၀-၁၉၈၈
|-
| ၁၁ || ဦးဇော်မင်း || ၁၁-၁၀-၁၉၈၈ ||  ၂၃-၈-၁၉၉၅
|-
| ၁၂ || ဦးကျော်ထွန်း || ၃၁-၈-၁၉၉၅ ||  ၁၂-၁-၂၀၀၃
|-
| ၁၃ || ဦးဘမြင့် || ၁၃-၃-၂၀၀၃ ||  ၆-၉-၂၀၀၄ 
|-
| ၁၄ || ဦးဇော်ဝင်း || ၇-၉-၂၀၀၄ ||  ၂၇-၁၂-၂၀၁၂ 
|-
| ၁၅ || ဦးသန်းဌေး || ၂၈-၁၂-၂၀၁၂ ||  ၇-၁၀-၂၀၁၆
|-
| ၁၆ || ဦးသိန်းဦး || ၈-၁၀-၂၀၁၆ ||  ၂၁-၆-၂၀၁၈
|-
| ၁၇ || ဦးမြင့်စိုး || ၂၅-၆-၂၀၁၈ || ၂၀၂၀
|-
| ၁၈ ||ဦးဇော်မင်း || ၂၀၂၀ || ၂၀၂၃ 
|-
|၁၉
|ဦးမျိုးဆွေ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/46381/|title=ရဲဘက်စခန်းများလက်နက်ချခြင်းကို အကျဉ်းဦးစီးညွှန်ချုပ်အပြစ်တင်|work=Myanmar Now|access-date=၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃|archive-date=7 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240407122238/https://myanmar-now.org/mm/news/46381/}}&lt;/ref&gt; 
|၂၀၂၃
|လက်ရှိ
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}
== ပြင်ပလင့်ခ်များ ==
*[http://www.myanmarprisonsdepartment.org/index.php/en/ တရားဝင် ဝက်ဆိုက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181124022725/http://www.myanmarprisonsdepartment.org/index.php/en/ |date=24 November 2018 }}

*[https://m.facebook.com/myanmarprisonsdepartment/ တရားဝင်လူမှုကွန်ယက်စာမျက်နှာ]

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>4gtbu1uhrhkip8k9r5rpqxhc12kkkc6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107177</id>
    <revision>
      <id>1053584</id>
      <parentid>1038148</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:32:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]</comment>
      <origin>1053584</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27762" sha1="34uwi0fgt8kypi9zfhxh0xcjjkgc9fm" xml:space="preserve">
{{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း
|jurisdiction={{MYA}}
|nativename=
|seal=Seal of BSI.jpeg
|formed=၁၉၇၂ ({{small|အထူးစုံစမ်းစစ်​ဆေး​ရေးဦးစီးဌာန}})
|headquarters=ရုံးအမှတ်(၄၉)၊ ​နေပြည်​တော်
| parent_agency = [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]
| preceding1=အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန{{small|(၁-၉-၅၁)}}
|minister1_name= [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]
|chief1_name=ဦး​​​အောင်ဇော်လင်း
|website={{url|https://bsi.gov.mm}}
|chief1_position=ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
|chief2_name=ဦးမျိုးဇော်ဝင်း|chief2_position=ညွှန်ကြားရေးမှူး}}
'''အထူးစုံစမ်းစစ်​ဆေး​ရေးဦးစီးဌာန'''({{lang-en|Bureau of Special Investigation}}) သည် ပြည်ထဲ​​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်ရှိ '''စသုံးလုံး''' ဟုလူသိများ​သောဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။

==သမိုင်း​​ကြောင်း==
[[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အပြီး မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးမရသေးမီကာလ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် စစ်အတွင်းက စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ခံခဲ့ရသော ပြည်သူလူထုအများစုသည် စာရိတ္တမဏ္ဍိုင် ကြံခိုင်မှုမရှိဘဲ အဘက်ဘက်မှပျက်စီးယိုယွင်းခဲ့ကြသည်။ ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးသိုလှောင်ရာ ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးဌာနတွင် ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်းတန်ဖိုးသိန်းသန်းချီ၍ ဆုံးရှုံးနစ်နာစေသည့် ကိစ္စများ၊ ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာငွေများစွာ ဆုံးရှုံးရသည့်ကိစ္စများနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူပြုလုပ်သည့် အဂတိလိုက်စားမှုများ မကြာခဏဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် နိုင်ငံတော်၏အနာဂတ်ကောင်းစားရေးအတွက် “ဆိုရန်တိုဗီလာ”အဆောက်အဦး (ယခင် စာပေဗိမာန်အဆောက်အဦ၊ ယခု ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ၊ ပြည်လမ်း၊ ဟံသာဝတီအဝိုင်းအနီး)တွင် စီးပွားရေးစီမံကိန်းများချမှတ်ရေးဆွဲသည့်အခါ စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းကျဆင်းရေးကို အရေးကြီးဆုံးကိစ္စတစ်ရပ်အဖြစ် အကြောင်းပြု၍ အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများ၊ ပြည်သူပိုင်ဘဏ္ဍာငွေများ နစ်နာဆုံးရှုံးမှုမှ ကာကွယ်ရန်အထူး လိုအပ်ကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။

“ဆိုရန်တိုဗီလာ” စီမံကိန်းကိုအကြောင်းပြု၍ လွတ်လပ်ရေးမတိုင်မီကာလ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ အရေးကြီးသောကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာအက်ဥပဒေ (The Essential Supplies and Services Act,1947) ကိုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေ ပုဒ်မ-၃ အရ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများခိုးယူခြင်းမှ ကာကွယ်သည့်အမိန့်တစ်ရပ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အမိန့်တွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အတွင်းဝန်ခေါင်းဆောင်ပြီး အဖွဲ့ဝင် (၂)ဦး ပါဝင်သည့် ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများခိုးယူခြင်းမှကာကွယ်သည့်ကော်မတီ (Civil Supplies Theft Preventive Committe)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကော်မတီ၏တာဝန်မှာ ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးဌာနပိုင်ပစ္စည်းများ ယိုဖိတ်မှု၊ ပျောက်ဆုံးမှု၊ ခိုးယူမှု၊ အလွဲသုံးစားမှုများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူရန်ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ကော်မတီ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် အင်းစိန်စုံထောက်ဌာနမှ ရဲဝန်ထောက်တစ်ဦး ဦးဆောင်သော ရဲအရာရှိ(၁၅)ဦး ပါဝင်သည့် စီမံကိန်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ (Project Investigation Squard) ကို အမှု စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးဌာန ပစ္စည်းများခိုးယူခြင်းမှကာကွယ်သည့် ကော်မတီကို ပြည်သူ့ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးကော်မတီ (The Public Property Protection Committee) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စီမံကိန်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ငယ်ကို ပြည်သူ့ပစ္စည်းကာကွယ်ရေး အဖွဲ့ (Public Property Protection Police) (ပီလေးလုံး)ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ရာ ရဲအဖွဲ့ငယ်၏အင်အားကို(၃၀)ဦးခန့်အထိတိုးမြှင့်ပြီး ခရိုင်ရဲဝန်အဆင့်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်က ဦးဆောင်စေခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်သူ့ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးကော်မတီသည် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁-၉-၅၁ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်စာအမှတ်၊ ၁၄၂ အိတ်ချ်စီ ၅၁ အရ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနကို သီးခြားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှု အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနအက်ဥပဒေ (The Special Investigation Administrative Board and Bureau of Special Investigation Act-1951) ကိုပြဋ္ဌာန်းပြီး ပြည်သူ့ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးကော်မတီကို အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ဟု အမည်ပြောင်းကာ ဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင် (၄)ဦးပါဝင်သောအဖွဲ့အား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနကို ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ(၂၀)ဦး၊ ပြန်တမ်းဝင်မဟုတ်သော အရာထမ်း(၂၂၇)ဦး၊ အမှုထမ်း(၆၈)ဦး စုစုပေါင်း(၃၁၅)ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သတင်းစာများက အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနကို “စသုံးလုံး” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သော (Bureau of Special Investigation)ကို (BSI) ဟုလည်းကောင်း အတိုကောက်အမည်ပေးသုံးစွဲလာကြသည်။&lt;ref name=&quot;bsi&quot;&gt;{{cite web|url=https://bsi.gov.mm/index.php/history-2/|title=ဦးစီးဌာနသမိုင်း|publisher=​အထူးစုံစမ်းစစ်​ဆေး​ရေးဦးစီးဌာန၊ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archive-date=12 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181212172022/http://bsi.gov.mm/index.php/history-2/}}&lt;/ref&gt;

===ဦးစီးဌာနဖွဲ့စည်းပုံအဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်း===
ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် အထူးစုံစမ်း စစ်ဆေးမှုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနဟူ၍ အက်ဥပဒေအရတည်ရှိ ခဲ့ရာမှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးကောင်စီ တက်ရောက်လာ ပြီးနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁)ရက်နေ့မှစ၍ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ကိုဖျက်သိမ်းပြီး အဖွဲ့၏ဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင် (၄)ဦးတို့အား ရာထူးအသီးသီးမှရပ်စဲခဲ့သည်။ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနမှာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ တိုက်ရိုက်ကြီးကြပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ၁-၃-၆၃ တွင် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနကို အမျိုးသားထောက်လှမ်းရေး အဖွဲ့၌ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့မှ အထူးစုံစမ်း စစ်ဆေးရေးဌာနသို့လုပ်ငန်းတာဝန်များခွဲဝေပေးခြင်း၊ လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်နှင့် ဝန်ထမ်းရေးရာ ကိစ္စအဝဝကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်းပြုလုပ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာအမိန့်နာခံမှုကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအတွင်းဝန်၏လက်အောက်တွင်ထားရှိသည်။ မှုခင်းရေးရာကိစ္စရပ် နှင့် ပတ်သတ်သောအဆုံးအဖြတ်ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဖွဲ့စည်းသော မှုခင်းကော်မတီ မှ ချမှတ်ပေးသည်။

၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် [[ကိုလိုနီခေတ်]]တစ်လျှောက်အသုံးပြုခဲ့သော ဗျူရိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားအဟောင်းကို လုံးဝဖျက်သိမ်း၍ ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအသစ်ဖြင့် တိုင်းပြည်ကိုပြန်လည်တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်မည်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်း အားလုံးသည် ယင်းအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အသစ်နှင့်အညီ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းကြရသည့်နည်းတူ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနဖွဲ့စည်းပုံကိုပြုပြင်ဖွဲ့စည်းပြီး အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန ဟုအမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ အလားတူ ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအမည်ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အတွင်းဝန်ဟူ၍ လုံးဝမထား ရှိတော့ဘဲ ဦးစီးဌာနများကို ဒုတိယဝန်ကြီး၊ ဝန်ကြီးများကတိုက်ရိုက်ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန၏ အမိန့်နာခံမှု လမ်းကြောင်းမှာ ယခင်ကကဲ့သို့ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန အတွင်းဝန်ဟူ၍ ကြားနှစ်ဆင့် မခံတော့ဘဲ ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ဝန်ကြီးတို့က တိုက်ရိုက်ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲသည်။

အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံကို လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်နှင့်အညီပြင်ဆင် တိုးချဲ.ဖွဲ့စည်းခွင့်ရရှိရေးအတွက် ၁၃-၈-၉၉ ရက်နေ့ (၁၄၃၀)အချိန်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ထံတင်ပြခဲ့သည်။ ယင်းတင်ပြချက်အပေါ် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သဘောတူညီချက်အရ အရာထမ်း (၂၀၂)နေရာနှင့် အမှုထမ်း (၁၅၂၉) နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၁၇၃၁) နေရာဖြင့် တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်း ခွင့်ရရှိရေးအတွက် ၃-၃-၂၀၀၀ ရက်နေ့တွင်ပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၈/၂၀၀၀) သို့တင်ပြခဲ့သည်။ အဆိုပါတင်ပြချက်ကို နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသို့ တင်ပြခဲ့ရာ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏သဘောတူညီချက်အရ ပြင်ဆင်တိုးချဲ.ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

အထက်ပါကဲ့သို့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာမှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အရာထမ်း(၂၈၈) နေရာ၊ အမှုထမ်း (၅၇၃)နေရာ စုစုပေါင်း(၈၆၁)နေရာ ထပ်မံတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းရန်လိုအပ်လာသဖြင့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့သို့တင်ပြရာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၁/၂၀၁၄) မှသဘောတူခွင့်ပြုချက်ရရှိသဖြင့် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဝန်ကြီးရုံးမှ ၂၄-၆-၂၀၁၄ ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ပထရ/ဖ(၇၄၆)/ရေး ၁ ဖြင့်တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့်ဝန်ထမ်း အင်အားမှာ အရာထမ်း (၄၉၀) နေရာ၊ အမှုထမ်း (၂၁၀၂) နေရာ၊ စုစုပေါင်း (၂၅၉၂) နေရာ ဖြစ်သည်။ ဦးစီးဌာနရှိ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်ရုံးများတွင် အခြားမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်း များနှင့် ရာထူးအလိုက်ဆက်ဆံရာတွင်အဆင်ပြေစေရန်နှင့် လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်ရာတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စေရန်အတွက် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်တာဝန်ခံ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ရာထူးအဆင့်မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားရန်အတွက် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့သို့တင်ပြရာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ၁၀-၁၁-၂၀၁၆ ရက်စွဲပါ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၆)မှ သဘောတူညီချက်ရရှိသဖြင့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး၏ ၁-၁၂-၂၀၁၆ ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊ ပထရ/ဖ (၂၂၈၆)/ ရေး ၁ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုသည့်ဝန်ထမ်းအင်အားမှာ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်(၁)နေရာ၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် (၁၅)ခုတွင် အရာထမ်း(၃၁)နေရာနှင့် အမှုထမ်း(၁၀၅) နေရာထပ်မံတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသဖြင့် ဦးစီးဌာနတွင် အရာထမ်း(၅၂၁)နေရာ၊ အမှုထမ်း (၂၂၀၇) နေရာ စုစုပေါင်း(၂၇၂၈)နေရာတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။

ထို့နောက် ၂၂-၂-၂၀၁၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ်( ၄/၂၀၁၈)မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၏ ၁၂-၃-၂၀၁၈ ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊ ပထရ/ဖ (၃၃၄)/ ဦး ၅ ဖြင့် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုသည့်ဝန်ထမ်းအင်အားမှာ အရာထမ်း(၄၉)နေရာ၊ အမှုထမ်း(၆၉)နေရာ၊ စုစုပေါင်း (၁၁၈)နေရာကိုထပ်မံတိုးချဲ့ကာ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံကို အရာထမ်း(၅၇၀)နေရာ၊ အမှုထမ်း(၂၂၇၆)နေရာ၊ စုစုပေါင်း(၂၈၄၆) နေရာဖြင့် ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုထားရှိသည်။ အဆိုပါဖွဲ့စည်းပုံအသစ်တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနကို စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာနအဖြစ်အမည်ပြောင်းလဲခြင်း၊ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီး ဌာန စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအတတ်ပညာသင်ကျောင်းအမည်သတ်မှတ်၍ သင်တန်းကျောင်း(၁)ခု အသစ်တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို သီးခြားဆောင်ရွက်နိုင်ရန် စီမံ ရေးရာဌာနစု(၁)ခုတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ သတင်းနှင့်နည်းပညာဌာနတွင် နည်းပညာဌာနစု (၁)ခု ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်းအပါအဝင် ဌာန၊ နေပြည်တော် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာနရုံး၊ တိုင်းဒေသကြီးရုံးနှင့် ပြည်နယ်ရုံးများအားလုံးတွင် အင်အားတိုးချဲ့ခြင်းနှင့် ဒုတိယ စုံစမ်းရေးမှူးရာထူး၊ လက်ထောက်စုံစမ်းရေးမှူးရာထူး အင်အားအချို့ ထုတ်နှုတ်ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းသည့်အပြင် နေပြည်တော် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာနရုံး၊ တိုင်းဒေသကြီးရုံး နှင့် ပြည်နယ်ရုံးဝန်ထမ်းအင်အားကို တစ်ပြေးညီ (၁၃၁)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။

==ရည်ရွယ်ချက်==
အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာနသည် အောက်ပါရည်ရွယ်ချက်များဖြင့်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။
*ဖြစ်ရပ်မှန်ပေါ်ပေါက်​အောင် စုံစမ်းဖော်ထုတ်၍ တာဝန်ရှိသူများအား ပြစ်မှုကြောင်း အရ လည်းကောင်း၊ ဌာနဆိုင်ရာအရလည်းကောင်း အရေးယူနိုင်ရေး။
*ပြစ်မှုကျူးလွန်ရာ၌ အကျုံးဝင်သည့်ငွေကြေး၊ ပစ္စည်းများသိမ်းဆည်း နိုင်ခြင်းဖြင့်ဆုံးရှုံးသွားသော ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာများ ပြန်လည်ရရှိရေး။
*ဖြစ်ရပ်သည် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်ရသည်၊ မည်သူ့တွင်တာဝန်ရှိသည်၊ မည်သို့ပြုပြင်သင့်သည်တို့ကိုပါ ဖော်ထုတ်သုံးသပ်၍ နောင်အလားတူဖြစ်ရပ်မျိုး မပေါ်ပေါက်စေရန်စီမံခန့်ခွဲရေးအပိုင်းမှ ကြိုတင်တားဆီးကာကွယ်နိုင်ရေး။

==ကိုးကား==
{{reflist}}

== ပြင်ပလင့်ခ် ==
*[https://bsi.gov.mm တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190306043809/https://bsi.gov.mm/ |date=6 March 2019 }}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]]</text>
      <sha1>34uwi0fgt8kypi9zfhxh0xcjjkgc9fm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက်:ရာသီဥတု</title>
    <ns>11</ns>
    <id>112918</id>
    <revision>
      <id>1053664</id>
      <parentid>472100</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:46:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <origin>1053664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="117" sha1="7vttexn4jrzbi63ldw61pce5n2qslyt" xml:space="preserve">==Misleading==
Weather == မိုးလေဝသ
Season == ဥတု/ ရာသီ
Climate == ရာသီဥတု</text>
      <sha1>7vttexn4jrzbi63ldw61pce5n2qslyt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တပ်မတော် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအကြီးအကဲများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>118341</id>
    <revision>
      <id>1053592</id>
      <parentid>1050947</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:53:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အပြောင်းအလဲ</comment>
      <origin>1053592</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23705" sha1="kvxnoandcbfjersfg7cpqmu74b7vxky" xml:space="preserve">'''[[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]'''တွင် လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော အရာရှိကြီးများ စာရင်းဆောင်းပါးဖြစ်သည်။

==ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!စဉ်
!ရာထူး/တာဝန်
!တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ်
!မှတ်ချက်
|-
|၁
|[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]
|[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရဲဝင်းဦး]]
|OTS(၇၇)
|-
|၂
|[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊
[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]]
|[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်စွာလင်း]]
|DSA(၃၅)
|-
|၃
|[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]
| -
| -
|-
|၄
|[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]
|[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထိန်ဝင်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt;
|DSA(၂၉)
|-
|၅
|[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
|[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]]
|DSA(၃၄)
|}

== စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!စဉ်
!ရာထူး/တာဝန်
!တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ်
!မှတ်ချက်
|-
|၁
|[[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]]
|DSA(၃၇)
|-
|၂
|[[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မင်းလတ်
|DSA(၃၇)
|-
|၃
|[[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]]
|DSA(၃၈)
|-
|၄
|[[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်လင်းမောင်
|DSA(၃၇)
|}

== အရာရှိချုပ်များ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!စဉ်
!ရာထူး/တာဝန်
!တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ်
!မှတ်ချက်
|-
|၁
|[[စစ်ရေးချုပ်]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်ဟိန်း]]
|DSA(၃၈)
|-
|၂
|[[စစ်ထောက်ချုပ်]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်မျိုးတင်]]
|DSA(၃၂)
|-
|၃
|တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပြည့်စုံလင်း
|DSA(၄၀)
|-
|၄
|[[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း
|OTC(၂၃)
|-
|၅
|[[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း
|DSA(၃၈)
|-
|၆
|[[စစ်ဥပဒေချုပ်]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးသန့်နိုင်
|DSA(၃၂)
|-
|၇
|[[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း/ရေ/လေ)|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့်စာရင်းစစ်ချုပ်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နိုင်နိုင်ဦး]]
|DSA(၃၅)
|-
|၈
|[[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မ​တော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ကိုထိုက်
|DSA(၃၈)
|-
|၉
|[[လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးမင်း 
|DSA(၃၉)
|-
|၁၀
|[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]]
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ]]
|အလုပ်သင်ဗိုလ်၊အပတ်စဉ်(၂၃)
|-
|၁၁
|စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း)
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]]
|DSA(၃၈)
|-
|၁၂
|စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ)
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းထူး
|DSA(34)
|-
|၁၃
|စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ)
|ဗိုလ်ချုပ် 
|DSA(-)
|}

== အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ ==
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး – ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
{| class=&quot;wikitable&quot;
!စဉ်
!ရာထူး/တာဝန်
!တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ်
!မှတ်ချက်
|-
|၁
|[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]]
|DSA(၂၉) ယခင် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]
|-
|၂
|[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]
|ယခင် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ]]
|-
|၃
|[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]
|OTS(၇၃) ယခင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|-
|၄
|အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]]
|DSA(၂၂) ယခင် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး
|-
|၅
|အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုညှိနှိုင်းရေးကော်မတီအတွင်းရေးမှူး
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင်
|OTS(၆၆) ယခင် တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့်စာရင်းစစ်ချုပ်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)
|-
|၆
|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] ရဲချုပ်
|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးလှိုင်
|ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]]
|-
|၇
|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး
|ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့်
|DSA(၃၀) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ်
|-
|၈
|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး
|ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ
|DSA(၃၇) ယခင်  ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်
|-
|၉
|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး
|ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး
|တေဇ(၂၂) ယခင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး
|}

== တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!စဉ်
!တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
!တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲပုဂ္ဂိုလ်
!မှတ်ချက်
|-
|၁
|[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်ချုပ် ​ကြည်သိုက်
|DSA(၃၉)
|-
|၂
|[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်ချုပ်‌ အောင်ဇော်ထွေး
|တေဇ(၂၄)
|-
|၃
|[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်ချုပ် အေးမင်းဦး
|OTS(၉၄)
|-
|၄
|[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်နိုင်ဦး
|DSA(၄၁)
|-
|၅
|[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ထွန်းအောင်
|ခေတ္တတိုင်းမှူး
|-
|၆
|[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြတ်ထွဋ်
|DSA(၄၀)
|-
|၇
|[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး
|DSA(၄၂)
|-
|၈
|[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဟန်
|DSA(၄၁)
|-
|၉
|[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ်
|DSA(၄၁)
|-
|၁၀
|[[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|‌‌ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင်
|–
|-
|၁၁
|[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌ကျော်ဇော
|DSA(၄၃)
|-
|၁၂
|[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သူရ
|DSA(၃၉)
|-
|၁၃
|[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌အောင်ဌေး
|OTS(၈၁)
|-
|၁၄
|[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]
|‌‌ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက်
|DSA(၄၁)
|}

== အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!စဉ်
!ရာထူး/တာဝန်
!တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ်
!မှတ်ချက်
|-
|၁
|တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၁)
|ဗိုလ်ချုပ် ရဲရင့်ဝင်း
|DSA(၃၆)
|-
|၂
|တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၂)
|ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်ရွှေ
|OTC(၂၁)
|-
|၃
|တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၁)
|ဗိုလ်ချုပ် ဇော်လွင်ဦး
|OTS(၇၅)
|-
|၄
|တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၂)
|ဗိုလ်ချုပ်  အောင်စိုးမိုး
|DSA(၃၇)
|-
|၅
|ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (စစ်မဟာဗျူဟာ)
|ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးညွန့် 
|DSA(၃၆)
|-
|၆
|ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (လေ့ကျင့်ရေး)
|ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဗိုလ် 
|OTS(၉၄)
|-
|၇
|ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (ပူးပေါင်း)
|ဗိုလ်ချုပ်  စန်းယုနိုင်
|DSA(၃၄)
|-
|၈
|ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်
|ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ
|DSA(၃၇)
|-
|၉
|ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်
|ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး
|DSA(၃၄)
|-
|၁၀
|ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်
|ဗိုလ်ချုပ် မျိုးအောင်
|OTS(၇၃)
|-
|၁၁
|ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်
|ဗိုလ်ချုပ် 
|
|}

== စစ်လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!စဉ်
!ရာထူး/တာဝန်
!တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ်
!မှတ်ချက်
|-
|၁
|[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ထင်ကျော်စိုး
|DSA(၃၃)
|-
|၂
|စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး
|ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမင်း
|DSA(-)
|-
|၃
|ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး
|ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နိုင်
|OTS(၇၉)
|-
|၄
|သံချပ်ကာယန္တယားညွှန်ကြားရေးမှူး
|ဗိုလ်ချုပ် ထူးမြတ်တိုး
|DSA(၃၄)
|-
|၅
|ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြား​ရေးမှူး
|ဗိုလ်ချုပ် နိုင်ဝင်းဆွေ
|OTS(၉၄)
|-
|၆
| [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|ဗိုလ်ချုပ် ရဲရင့်အောင်&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81173|title=(၈၁) နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်ချီးမြှင့်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}&lt;/ref&gt;
|DSA(-)
|-
|၇
|ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူး
|ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် မင်းမင်းစိုး
|
|-
|၈
|စခန်းမှူး (ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ စခန်းရုံး)
|ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဇော်
|
|-
|၉
|[[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး|တပ်ထိန်းချုပ်]]
|ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး
|DSA(၃၃)
|-
|၁၀
|[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ]] ညွှန်ကြားရေးမှူး
|ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး
|DSA(၃၄)
|-
|၁၁
|[[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မျိုးဟန်
|
|-
|၁၂
| [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|ဗိုလ်ချုပ် 
|
|-
|၁၃
|ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (ငွေစာရင်းရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန)
|ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းအောင်
|DSA(၂၈)
|-
|၁၄
| [[တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဦး
|OTC(၂၁)
|-
|၁၅
|တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်မော်ကွန်းတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူး
|ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း
|
|-
|၁၆
|[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဇော်
|
|-
|၁၇
|[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|ဗိုလ်မှူး ဟန်ဇော်ဦး
|DSA(၃၆)
|-
|၁၈
|ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးညွှန်ကြားရေးမှူး
|ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း
|OTS(၇၁)
|-
|၁၉
| [[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့|ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် တင်စိုး
|
|-
|၂၀
|အထူးဆောက်လုပ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး
|ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်အေး
|
|-
|၂၁
|[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]]
|ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမြတ် &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cljj4lz1nrdo|title=နေပြည်တော်တိုင်းမှူးအပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ် ၅ ဦး ဖယ်ရှားခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၈ မေ ၂၀၂၄ }}&lt;/ref&gt;
|DSA(၃၁)
|}

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|*]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]


{{တပ်မတော်}}</text>
      <sha1>kvxnoandcbfjersfg7cpqmu74b7vxky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုများ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>125253</id>
    <revision>
      <id>1053632</id>
      <parentid>820193</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:49:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>Removing from [[Category:ရာသီဥတု]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]]</comment>
      <origin>1053632</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118286" sha1="67gzq7f6f18st3wfu3l35th5j9h0uiy" xml:space="preserve">ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုသည် ကျယ်ပြန့်စွာအသုံးများသော [[ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း|ရာသီဥတုခွဲခြားမှုစနစ်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်-ရုရှ ရာသီဥတုဗေဒပညာရှင်  [[ဗ(လ်)ဒီမီယာ ကော့(ခ်)ပန်]] (၁၈၄၆-၁၉၄၀) မှ ပထမဦးဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည်၊&lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|last=Köppen|first=Wladimir|title=Die Wärmezonen der Erde, nach der Dauer der heissen, gemässigten und kalten Zeit und nach der Wirkung der Wärme auf die organische Welt betrachtet|volume=20|pages=351–360}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|last=Rubel|first=F.|title=Comments on: 'The thermal zones of the Earth' by Wladimir Köppen (1884)|volume=20|pages=361–365}}&lt;/ref&gt; အထူးသဖြင့် ၁၉၁၈ နှင့် ၁၉၃၆ တွင်နောက်ပိုင်းတွင်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရာသီဥတုဗေဒပညာရှင် [[ရူဒေါ့ဖ်ဂိုက်ဂါ]]က အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းစနစ်ကိုပြောင်းလဲခဲ့သည်။၎င်းကိုတစ်ခါတစ်ရံ Köppen-Geiger ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်းစနစ်ဟုခေါ်သည်။&lt;ref&gt;{{ကိုးကားခြင်း|title=Klassifikation der Klimate nach W. Köppen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ကိုးကားခြင်း|title=Überarbeitete Neuausgabe von Geiger, R.: Köppen-Geiger / Klima der Erde}} (Wandkarte 1:16 Mill.) – Klett-Perthes, Gotha.&lt;/ref&gt;

ကော့(ခ်)ပန် ရာသီဥတုခွဲခြားမှုသည် အဓိကအုပ်စု (၅)ခု ခွဲခြားထားသည်၊အုပ်စုတစ်ခုချင်းစီသည် ရာသီအလိုက် မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် အပူချိန်ပေါ် မူတည်၍ ခွဲခြားထားသည်။ အဓိကအုပ်စု (၅)ခုမှာ များဖြစ်ကြ က(အပူပိုင်း)၊ ခ(ခြောက်သွေ့မှု)၊ ဂ (သမ)၊ ''ဃ'' (တိုက်ကြီး)၊ ''င'' (ဝင်ရိုးစွန်း)။ အုပ်စုတစ်ခုချင်းကို စာလုံး(၁)လုံးဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည်။ အဓိကအုပ်စု ရာသီဥတုအားလုံးသည် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ(ပထမစာလုံး) ကိုသတ်မှတ်သည်(A,B,C,D)၊အဓိကအုပ်စု(ဘီ)။ င အုပ်စုရှိသူများ မှလွဲ၍ ရာသီဥတုမိုးရွာသွန်းမှုအုပ်စုခွဲ (ဒုတိယအက္ခရာ) ကိုသတ်မှတ်ထားသည်။။ ဥပမာအားဖြင့် ''အာဖရိကန်းစ်''  သည် အပူပိုင်းမိုးသစ်တောရာသီဥတု။ ဤစနစ်သည် ခ၊ ဂ နှင့် ဃ တို့တွင်ရှိသောရာသီဥတုအတွက်တတိယအက္ခရာနှင့် င ရှိရာသီဥတုအတွက်ဒုတိယစာလုံးတွင်ဖော်ပြထားသော က အုပ်စုရှိအုပ်စုများ မှလွဲ၍ အခြားအုပ်စုအားလုံးအတွက်အပူချိန်အုပ်စုခွဲကိုသတ်မှတ်ပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ''Cfb'' ၍ သမုဒ္ဒရာရာသီဥတု နှင့်ပူနွေးသောနွေရာသီအားဖြင့်ညွှန်ပြအဖြစ်အဆုံးသတ် ''ခ''။ ရာသီဥတုကိုခွဲခြားထားသည်အပေါ်အခြေခံပြီးတိကျတဲ့သတ်မှတ်ချက်များထူးခြားအသီးအသီးရာသီဥတုအမျိုးအစား။&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt;

ကော့(ခ်)ပန်သည် ရုက္ခဗေဒပညာရှင်ကဲ့သို့အသူ၏ အတွေ့အကြုံအပေါ် အခြေခံ၍ စနစ်ကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲစဉ်က သူ၏ အဓိကရာသီဥတုအုပ်စုများကို သတ်မှတ်ထားသောရာသီဥတုအမျိုးအစားတွင် မည်သည့်အပင်များ ကြီးထွားလာသည်ကို အခြေခံသည်။ ရာသီဥတုကို ဖော်ထုတ်ခြင်းအပြင် ၎င်းစနစ်သည် ဂေဟစနစ်အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် ရာသီဥတုအတွင်းရှိ  အဓိကအသီးအနှံများကို ခွဲခြားရန် အသုံးပြုနိုင်သည်။ သတ်မှတ်ထားသော ဒေသတစ်ခု၏ အပင်သက်တမ်းနှင့် ဆက်နွှယ်မှုရှိခြင်းကြောင့် ထိုစနစ်အတွင်းရှိ အပင်၏ ဘဝပြောင်းလဲမှုများကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းရာတွင် အသုံးဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;

ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်းစနစ်ကို ၁၉၆၀ အလယ်ပိုင်း [[ထရီဝါ့သသီဥတုအမျိုးအစားခွဲခြားမှု]]တွင် ထပ်မံပြုပြင်ခဲ့သည် (1980 ခုနှစ်တွင်ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသော)။ ထရီဝါ့သ စနစ်သည်ပိုမိုကောင်းမွန်သော [[အလယ်လတ္တီတွဒ်]]ရာသီဥတုဇုန်ကိုဖန်တီးရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည်ကော့(ခ်)ပန်စနစ်၏ ဝေဖန်မှုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်( ဃ ရာသီဥတုအုပ်စုသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်သည်)။&lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt;{{Rp|200–1}}

== ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် ==
{| class=&quot;wikitable floatright&quot;
|+ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတု ခွဲခြားမှုအစီအစဉ် သင်္ကေတ ဖော်ပြချက်ဇယား&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; |၁
! scope=&quot;col&quot; |၂
! scope=&quot;col&quot; |၃
|-
! rowspan=&quot;4&quot; scope=&quot;row&quot; |(အပူပိုင်း)
|အပ်(ဖ်)(မိုးသစ်တော)
|
|-
|အမ်(မုတ်သုံလေ)
|
|-
|ဒဗလျူ(ဆာဗားနား၊စိုစွတ်သောနွေရာသီ)
|
|-
|အက်(စ်)(ဆာဗားနား၊ စိုစွတ်သောနွေရာသီ)
|
|-
! rowspan=&quot;4&quot; scope=&quot;row&quot; |(မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ဝန်း)
|ဒဗလျူ(ကန္တာရ)
|
|-
|အက်(စ်)(ကုန်းမြင့်)
|
|-
|
|အိတ်(ရ်)(အပူ)
|-
|
|ကေ(အအေး)
|-
! rowspan=&quot;6&quot; scope=&quot;row&quot; |(သမ)
|အက်(စ်)(ခြောက်သွေ့သာနွေရာသီ)
|
|-
|ဒဗလျူ(ခြောက်သွေ့သောဆောင်းရာသီ)
|
|-
|အက်(ဖ်)(ခြောက်သွေ့ခြင်းမရှိသောရာသီ)
|
|-
|
|အေ(အပူနွေရာသီ)
|-
|
|ဘီ (ပူနွေးသော နွေရာသီ)
|-
|
|စီ(အေးသောနွေရာသီ)
|-
! rowspan=&quot;7&quot; scope=&quot;row&quot; |ဒီ(တိုက်ကြီး)
|အက်(စ်)(ခြောက်သွေ့သာနွေရာသီ)
|
|-
|ဒဗလျူ(ခြောက်သွေ့သောဆောင်းရာသီ)
|
|-
|အက်(ဖ်)(ခြောက်သွေ့ခြင်းမရှိသောရာသီ)
|
|-
|
|အေ(အပူသောနွေရာသီ)
|-
|
|ဘီ(ပူနွေးသောနွေရာသီ)
|-
|
|စီ(အေးသောနွေရာသီ)
|-
|
|ဒီ(အလွန်ချမ်းအေးသောဆောင်းရာသီ)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |အီး(
ဝင်ရိုးစွန်း)
|တီ(တန်ဒြာ)
|
|-
|အက်(ဖ်)(ဆီးနှင်းခဲ(ရေခဲဖုံး))
|
|} 


ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း အစီအစဉ်သည် ရာသီဥတုကို အဓိကရာသီဥတုအုပ်စု ၅ ခုအဖြစ် ''A'' (အပူပိုင်း)၊ ''B'' (ခြောက်သွေ့)၊ ''C'' (သမ)၊ ''D'' (တိုက်ကြီး) နှင့် ''E'' (ဝင်ရိုးစွန်း) အဖြစ်ခွဲထားသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite news|url=https://www.britannica.com/science/Koppen-climate-classification|title=Koppen climate classification {{!}} climatology|language=en}}&lt;/ref&gt; ဒုတိယအက္ခရာသည် ရာသီအလိုက် မိုးရွာသွန်းမှု အမျိုးအစားကို ဖော်ပြပြီး တတိယအက္ခရာက အပူပမာဏကို ဖော်ပြသည်။ &lt;ref name=&quot;hanschen&quot;&gt;{{Template:Cite web|url=http://hanschen.org/koppen/|title=Köppen climate classification|language=en}}&lt;/ref&gt; နွေရာသီသည် ၆လကာလကို ဧပြီလ - စက်တင်ဘာနှင့် (သို့မဟုတ်) အောက်တိုဘာလမှ မတ်လအထိ ပိုမိုပူနွေးသော (၆) လကာလဖြစ်ပြီး ဆောင်းရာသီသည် အေးသော ခြောက်လကာလဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt; 

'''အုပ်စု အေ:အပူပိုင်းရာသီဥတု'''

ဤအမျိုးအစားသီဥတုတွင် လစဉ်လတိုင်း နှစ်တစ်နှစ်၏ ပျမ်းမျှအပူချိန် {{Convert|18|°C|°F|1}} သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော နှင့်အတူ၊ သိသိသာသာမိုးရွာသွန်းမှုနှင့် ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;

* ''Af'' = အပူပိုင်းမိုးသစ်တောရာသီဥတု၊ အနည်းဆုံး {{Convert|60|mm|in|1}} ပျမ်းမျှမိုးရွာသွန်းမှု    လစဉ်လတိုင်း ။ 
* ''Am'' = အပူပိုင်းမုတ်သုန်ရာသီဥတု၊ ခြောက်သွေ့သောလ (အီကွေတာ၏ဘက်ခြမ်းအတွက် &quot;ဆောင်းရာသီ&quot; နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံးအပြီး မကြာမီ သို့မဟုတ် မကြာမီဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်) မိုးရွာသွန်းမှု ၆၀ မီလီမီတာ (၂.၄ လက်မ) ရှိသည် သို့သော်လည်းအနည်းဆုံး  &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;100-\left ( \frac{Total\ Annual\ Precipitation\ (mm)}{25} \right )&lt;/math&gt;.  
* ''Aw'' or ''As'' = အပူပိုင်းစိုစွတ်သောနှင့်ခြောက်သွေ့သော သို့မဟုတ် ဆာဗန်နာ ရာသီဥတု၊ ခြောက်သွေ့ဆုံးသောလသည်မိုးရွာသွန်းမှု ၆၀ မီလီမီတာ (၂.၄ လက်မ) နှင့်ထက်နည်းသောရာသီဥတုရှိသည်။ &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;100-\left ( \frac{Total\ Annual\ Precipitation\ (mm)}{25} \right )&lt;/math&gt;။   

'''အုပ်စု B: အပူပိုင်းရာသီဥတု''' 

ဤရာသီဥတုအမျိုးအစားကို မိုးရွာသွန်းမှု အနည်းဆုံးကာလဟု သတ်မှတ်သည်။ (ပူပြင်းခြောက်သွေ့သောကာလဟူ၍ ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။) 

Celsius တွင် နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်ကို ၂၀ နှင့်မြှောက်ပါ၊ ထို့နောက်ပေါင်းထည့်ပါ။ 

: (က) ၂၈၀ ဖြစ်လျှင် စုစုပေါင်းမိုးရွာသွန်းမှု၏ ၇၀% သို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုသည်နွေ ဦး နှင့်နွေရာသီများတွင် (မြောက်ပိုင်းခြမ်းရှိAprilပြီ - စက်တင်ဘာ၊ သို့မဟုတ်တောင်ပိုင်းအောက်တိုဘာ - မတ်လ)၊ သို့မဟုတ် 
: (ခ) ၁၄၀ နွေ ဦး ရာသီနှင့်နွေရာသီတွင်မိုးရွာသွန်းမှုစုစုပေါင်း၏ ၃၀% မှ ၇၀% ရရှိလျှင် ၁၄၀ 
: (ဂ) နွေ ဦး ရာသီနှင့်နွေရာသီတွင်စုစုပေါင်းမိုးရွာသွန်းမှု၏ ၃၀% အောက်သာရရှိပါက ၀။ 

နှစ်စဉ်မိုးရွာသွန်းမှုသည်ဤတံခါး၏ ၅၀% ထက်နည်းပါက ''BW'' အမျိုးအစားဖြစ်သည် (မိုးနည်းရေရှား သဲကန္တာရ )။ အကယ်၍ ၎င်းသည်အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သတ်မှတ်ချက်၏ ၅၀% မှ ၁၀၀% အတွင်းတွင်ရှိလျှင် ''BS'' (အမျိုးအစားခွဲခြား: စတက်လပ်ရာသီဥတု ) ဖြစ်သည်။ 

အပူချိန်ကိုညွှန်ပြရန်တတိယအက္ခရာကိုထည့်နိုင်သည်။ မူလက ''h'' သည်လတ္တီတွဒ်နိမ့်ကျသောရာသီဥတု (၁၈ နှစ်အထက်ပျမ်းမျှအပူချိန်ဖြစ်သည်။ ) &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) ''ဋ'' 18 အောက်တွင်ဖော်ပြထားသောအလယ်တန်း-လတ္တီရာသီဥတု (နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်အရိပ်ကိုစဉ် &amp;nbsp; °အထူးသဖြင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိကို C), ဒါပေမယ့်ပိုပြီးအဖြစ်များလေ့အကျင့်ကိုယနေ့, ထိုအအေးဆုံးလ 0 ''အထက်တွင်ပျမ်းမျှအပူချိန်ရှိပါတယ်ဆိုလိုမှဇသုံးစွဲဖို့ဖြစ်ပါတယ်'' &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၃၂) ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် &amp;nbsp; ° F) (သို့မဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}}     ''ဋ'' 0 င်အောက်တွင်ဖော်ပြထားကြောင်းအနည်းဆုံးတစ်လပျမ်းမျှယင်းသည်နှင့်အတူ &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်။ 

* ''BWh'' = ပူ ''ပြင်းတဲ့'' ကန္တာရရာသီဥတု 
* ''BWk'' = သဲကန္တာရအေး 
* ''BSh'' = ပူ ''ပြင်း'' ခြောက်သွေ့ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတု 
* ''BSk'' = ခြောက်သွေ့ခြောက်သွေ့ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတု 

'''အုပ်စု C - သမရာသီဥတုများ''' 

ဤအမျိုးအစားသီဥတု၏ အအေးဆုံး လတွင် ပျမ်းမျှအ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}}) နှင့် {{Convert|18|°C|°F|1}} နှင့်အနည်းဆုံးတစ်လတွင် ပျမ်းမျှအထက် {{Convert|10|°C|°F|0}}ကြားဖြစ်သည်။

* ''Cfa'' = အိုက်စွတ်စိုနွေးသမရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အနည်းဆုံးတစ်လရဲ့ပျမ်းမျှအပူချိန်ထက္ {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အဘယ်သူမျှမသိသိသာသာသွန်းမှုအကြားခြားနားချက်သီ(မရင္းထားမှုအခြေအနေပြည့်စုံ)။ အဘယ်သူမျှမသွေ့ခြောက်လနွေရာသီအတွက်။
* ''Cfb'' =သမ ယန်းဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အားလုံးအတူလအတွင်းပျမ်းမျှအားအောက်တွင်အပူချိန် {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အဘယ်သူမျှမသိသိသာသာသွန်းမှုအကြားခြားနားချက်သီ(မရင္းထားမှုအခြေအနေပြည့်စုံ)။
* ''ဇုန္မွ'' = Subpolar ယန်းဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၁-၃ လအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အဘယ်သူမျှမသိသိသာသာသွန်းမှုအကြားခြားနားချက်သီ(မရင္းထားမှုအခြေအနေပြည့်စုံ)။
* ''Cwa'' = [[မုတ်သုန်|မိုး]]-လွှမ်းမိုးအိုက်စွတ်စိုနွေးသမရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အနည်းဆုံးတစ်လရဲ့ပျမ်းမျှအပူချိန်ထက္ {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးဆယ်ကြိမ်အဖြစ်များစွာသောမိုဃ်းရွာ wettest အလုပ္၏နွေရာသီအဖြစ်အ driest အလုပ္၏ဆောင်းတွင်း(အခြားရွေးချယ်စရာဓိပၸါယ္က ၇၀%သို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုစ္စဥ္ပ်မ္းမွ်မိုးေရခ်ိန္မွာအတွက်အခြောက်လအတွင်း)။
* ''Cwb'' = နွေးလိုက်ရာသီဥတု သို့မဟုတ်မွန္းခ်က္-လွှမ်းမိုးသမယန်းဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အားလုံးအတူလအတွင်းပျမ်းမျှအားအောက်တွင်အပူချိန် {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးဆယ်ကြိမ်အဖြစ်များစွာသောမိုဃ်းရွာ wettest အလုပ္၏နွေရာသီအဖြစ်အ driest အလုပ္၏ဆောင်းတွင်း(အနေနဲ့အခြားရွေးချယ်စရာအဓိပၸါယ္က ၇၀%သို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုစ္စဥ္ပ်မ္းမွ်မိုးေရခ်ိန္မွာအတွက်အခြောက်လအတွင်း)။
* ''Cwc'' =အေး နွေးလိုက်ရာသီဥတု သို့မဟုတ်မွန္းခ်က္-လွှမ်းမိုး subpolar ယန်းဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၁-၃ လအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးဆယ်ကြိမ်အဖြစ်များစွာသောမိုဃ်းရွာ wettest အလုပ္၏နွေရာသီအဖြစ်အ driest အလုပ္၏ဆောင်းတွင်း(အခြားရွေးချယ်စရာဓိပၸါယ္က ၇၀%သို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုစ္စဥ္ပ်မ္းမွ်မိုးေရခ်ိန္မွာအတွက်အခြောက်လအတွင်း)။
* ''Csa'' = ပူ-နွေရာသီမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အနည်းဆုံးတစ်လရဲ့ပျမ်းမျှအပူချိန်ထက္ {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးသုံးကြိမ်လောက်ရွာသွန်းအတွက် wettest အလုပ္အဖြစ်ဆောင်းတွင်းအတွက်အ driest လုပ္၏၊နွေရာသီနှင့် driest အလုပ္၏နွေရာသီအားလက်ခံတွေ့ဆုံထက်လျော့နည်း {{Convert|30|mm|in|1}}။
* ''Csb'' = ပူနွေးသော-နွေရာသီမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အားလုံးအတူလအတွင်းပျမ်းမျှအားအောက်တွင်အပူချိန် {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးသုံးကြိမ်လောက်ရွာသွန်းအတွက် wettest အလုပ္အဖြစ်ဆောင်းတွင်းအတွက်အ driest လုပ္၏၊နွေရာသီနှင့် driest အလုပ္၏နွေရာသီအားလက်ခံတွေ့ဆုံထက်လျော့နည်း {{Convert|30|mm|in|1}}။
* ''ခိုးေ'' = အေး-နွေရာသီမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၁-၃ လအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးသုံးကြိမ်လောက်ရွာသွန်းအတွက် wettest အလုပ္အဖြစ်ဆောင်းတွင်းအတွက်အ driest လုပ္၏၊နွေရာသီနှင့် driest အလုပ္၏နွေရာသီအားလက်ခံတွေ့ဆုံထက်လျော့နည်း {{Convert|30|mm|in|1}}။

'''အုပ်စု D: တိုက်ကြီးရာသီဥတု''' 

ဤရာသီဥတုအမျိုးအစားသည်အနည်းဆုံးတစ်လပျမ်းမျှ {{Convert|0|°C|°F|0}} ထက်နည်းသည်     (သို့မဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}}     ) နှင့်အနည်းဆုံး {{Convert|10|°C|°F|0}} လအထက်ပျမ်းမျှတစ်လ    ။ &lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt; 

* ''Dfa'' = Hot-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|-0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), at least one month's average temperature above {{Convert|22|°C|°F|1}}, and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. No significant precipitation difference between seasons (neither abovementioned set of conditions fulfilled).
* ''Dfb'' = Warm-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|-0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), all months with average temperatures below {{Convert|22|°C|°F|1}}, and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. No significant precipitation difference between seasons (neither abovementioned set of conditions fulfilled).
* ''Dfc'' = Subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}})  and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. No significant precipitation difference between seasons (neither abovementioned set of conditions fulfilled).
* ''Dfd'' = Extremely cold subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|−38|°C|°F|1}} and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. No significant precipitation difference between seasons (neither abovementioned set of conditions fulfilled).
* ''Dwa'' = Monsoon-influenced hot-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), at least one month's average temperature above {{Convert|22|°C|°F|1}}, and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least ten times as much rain in the wettest month of summer as in the driest month of winter (alternative definition is 70% or more of average annual precipitation is received in the warmest six months).
* ''Dwb'' = Monsoon-influenced warm-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), all months with average temperatures below {{Convert|22|°C|°F|1}}, and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least ten times as much rain in the wettest month of summer as in the driest month of winter (alternative definition is 70% or more of average annual precipitation is received in the warmest six months).
* ''Dwc'' = Monsoon-influenced subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}})  and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least ten times as much rain in the wettest month of summer as in the driest month of winter (alternative definition is 70% or more of average annual precipitation is received in the warmest six months).
* ''Dwd'' = Monsoon-influenced extremely cold subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|−38|°C|°F|1}} and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least ten times as much rain in the wettest month of summer as in the driest month of winter (alternative definition is 70% or more of average annual precipitation is received in the warmest six months).
* ''Dsa'' = Mediterranean-influenced hot-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), average temperature of the warmest month above {{Convert|22|°C|°F|1}} and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least three times as much precipitation in the wettest month of winter as in the driest month of summer, and driest month of summer receives less than {{Convert|30|mm|in|1}}.
* ''Dsb'' = Mediterranean-influenced warm-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), average temperature of the warmest month below {{Convert|22|°C|°F|1}} and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least three times as much precipitation in the wettest month of winter as in the driest month of summer, and driest month of summer receives less than {{Convert|30|mm|in|1}}.
* ''Dsc'' = Mediterranean-influenced subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}})  and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least three times as much precipitation in the wettest month of winter as in the driest month of summer, and driest month of summer receives less than {{Convert|30|mm|in|1}}.
* ''Dsd'' = Mediterranean-influenced extremely cold subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|−38|°C|°F|1}} and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least three times as much precipitation in the wettest month of winter as in the driest month of summer, and driest month of summer receives less than {{Convert|30|mm|in|1}}.

'''အုပ်စုအီး:စွန်းနှင့်ယင်းဥတု'''

ဤအမျိုးအစားသီဥတုတွင် လစဉ်လတိုင်း နှစ်တစ်နှစ်၏ ပျှမ်းမျှအပူချိန် {{Convert|10|°C|°F|0}} အောက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;

* ''ET'' = ဒြာ ရာသီဥတု;ပျမ်းမျှအပူချိန်ဂဲလ္ရဲလုပ္ကြား {{Convert|0|°C|°F|0}} နှင့် {{Convert|10|°C|°F|0}}။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;
* ''လွယ္တစ္ဦး'' = ရေခဲထုပ်ဥတု;နိစ္စထာဝရဆောင်းတွင်းနှင့်အတူ၊အားလုံး ၁၂ နှစ်လနှင့်အတူပျှမ်းမျှအပူချိန်အောက်တွင်ဖော်ပြထား {{Convert|0|°C|°F|0}}။

== အုပ်စုတစ်စု - အပူပိုင်းဒေသ / ပူပြင်းသောရာသီဥတု ==
အပူပိုင်းရာသီဥတု အားစဉ်ဆက်မပြတ်မြင့်မားသောအပူချိန်(ပင်လယ်မှာအဆင့်နှင့်နိမ့် မြင့်);၁၂ နှစ်လရှိသည်ပျမ်းမျှအပူချိန် ၁၈&amp;nbsp;°C(၆၄.၄&amp;nbsp;ဒီဂရီ)သို့မဟုတ် အပူချိန်ပိုမိုမြင့်။ သူတို့ပထမလဒစ္စလဘုရင်အဖြစ်အောက်ပါအတိုင်း:

=== ''ဖရိကန်းစ်'':အပူပိုင်းမိုးသစ်တောရာသီဥတု ===
အားလုံး ၁၂ လရှိသည်ပျမ်းမျှမိုးရွာသွန်းမှု၏အနည်းဆုံး {{Convert|60|mm}}။ ဤရာသီဥတုအများအားဖြင့်အတွင်းပေါ်ပေါက် ၁၀ ဒီဂရီလတ္တီတွဒ်၏ [[အီကွေတာ|အီေ]]။ ဒီရာသီဥတုကမျှမသဘာဝရာသီ၏စည်းကမ်းချက်များ၌အပူနှင့်အစိုဓာတ်ကိုအပြောင်းအလဲ။&lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt; အခါအစိုးဆုံးအမ်ဳိးအစားအားဖြင့်အ doldrums နိမ့်ဖိအားစနစ်တို့၏ရှေ့မှောက်တွင်ကြောင့်အ Intertropical ဆုံဇုန္ (ITCZ)ရှိကြ၏သောအခါမျှမပျောက်ထိုအခါရာသီဥတုသည်အရည်အချင်းပြည့်ဖြစ်ဘူ။ အခါကုန်သွယ်ရေးလေတိုက်နှုန်းများမှာစိုးများဆုံးအမ်ဳိးအစား၊ရာသီဥတုသည်အပူပိုင်းဒေသကုန်သွယ်ရေး-လေမိုးသစ်တောရာသီဥတု။&lt;ref&gt;&quot;Climatologie&quot; by Pierre Estienne and Alain Godard, Éditions Armand Colin ({{Template:ISBN|2-200-31042-0}}), &quot;CHAPITRE XVI 1. Les climats équatoriaux et subéquatoriaux 2. Les climats tropicaux 3. Les climats d'alizé 4. Les climats de montagne LES CLIMATS DE LA ZONE INTERTROPICALE : LES VARIÉTÉS&quot; pages 308–323.&lt;/ref&gt;

'''ဥပမာ'''&lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Apia]], [[Samoa]] (''Af'')
* [[Balikpapan]], [[Indonesia]] (''Af'')
* [[Davao City|Davao]], [[Philippines]] (''Af'')
* [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] (''Af'')
* [[Hilo, Hawaii]], [[United States]] (''Af'')
* [[Honiara]], [[Solomon Islands]] (''Af'')
* [[Innisfail, Queensland]], [[Australia]] (''Af'')
* [[Ishigaki, Okinawa|Ishigaki]], [[Japan]] (''Af'')
* [[Kampala]], [[Uganda]] (''Af'')
* [[Kisumu, Kenya]] (''Af'')
* [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] (''Af'')
* [[Kuching]], Malaysia (''Af'')
* [[Lae]], [[Papua New Guinea]] (''Af'')
{{Col-2}}
* [[Medan]], Indonesia (''Af'')
* [[Moroni, Comoros|Moroni]], [[Comoros]] (''Af'')
* [[Paramaribo]], [[Suriname]] (''Af'')
* [[Pontianak, Indonesia|Pontianak]], Indonesia (''Af'')
* [[Quibdó]], Colombia (''Af'')
* [[Ratnapura]], [[Sri Lanka]] (''Af'')
* [[Salvador da Bahia]], [[Brazil]] (''Af'')
* [[Santos, Sao Paulo|Santos]], Brazil (''Af'')
* [[Singapore]] (''Af'')
* [[Suva]], [[Fiji]] (''Af'')
* [[Toamasina]], [[Madagascar]] (''Af'')
* [[Victoria, Seychelles|Victoria]], [[Seychelles]] (''Af'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;အချို့နေရာများနှင့်အတူဒီသီဥတုအမှန်ပင်တည်းနှင့် monotonously စိုစွတ်သောထိုနှစ်တွင်တစ်လျှောက်လုံး(ဥပမာ၊အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်]] ကမ်း၏ [[တောင်အမေရိက|တောင်]] နှင့် [[ဗဟိုအမေရိက]]၊ကနေ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]] မှ [[ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ|ကော့စတာရီ]];မြင်၊ဥပမာအားဖြင့်၊ Andagoya၊ [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|ကိုလံဘီ]])၊ဒါပေမယ့်များသောကိစ္စများတွင်၊ကာလပိုမိုမြင့်မားနေပြီးတော့အရက်သည်ထူးခြား wettest(ဖြစ်မှာ [[ဖလန်းပင်မြို့|ဆင်]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင္ဒိုနီး]]) သို့မဟုတ်အချိန်၏အောက်ပိုင်းနေရောင်နှင့်တိုတောင်းကာလရှိစေခြင်းငှါပိုပြီးမိုး(ဖြစ်မှာ Sitiawan၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မေလးရွား]])။
ဤအထဲမှအချို့နေရာများရှိအဆင္ေကွေတာရာသီဥတု(Balikpapan၊ကာက္နဲ၊ပဲခူး၊လဲ၊၊Paramaribo၊Pontianak နှင့်စင်္ကာပူ)နှင့်အတူကိုစိုး ITCZ aerological ယန္တရားနှင့်မျှမပျောက်သို့မဟုတ်အ subequatorial ဥတုနှင့်အတူရံဖန်ရံခါနာက္ဆက္တဲြ(Davao၊Ratnapura၊ဗစ်တိုးရီးယား)။

('''မှတ်ချက်'''။ အဆိုပါအခေါ်အဝေါ် [[ရာသီ|aseasonal]] ကိုရည်ညွှန်းသည်မရှိခြင်းအတွက်အပူပိုင်းဇုန်များ၏ကီးမားေသာြခားမိုဃ်းလင်းသည်နာရီကိုဆိုလိုလစဉ်(သို့မဟုတ်နေ့စဉ်)အပူချိန်ထိုနှစ်တွင်တစ်လျှောက်လုံး။ နှစ်စဉ်ကြိယာပြောင်းအလဲဖြစ်စဉ်တွင်အပူပိုင်း၊ဒါပေမယ့်မအဖြစ်လိုမျိုးတွေဖြစ်တဲ့အတွက်သမဇုန္၊သက်ဆိုင်သော်ငြားလည်းအပူချိန်၊ဒါပေမယ့်အရေရရှိမှုရှိမရှိအဖြစ်၊မိုးငွေ့၊မြေဆီလွှာ၊သို့မဟုတ်မြေပြင်ကိုရေ။ စက်ရုံတုံ့ပြန်(အီး။ ဂရမ်။၊ phenology)၊တိရစ္ဆာန်(အစာကျွေး၊ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု၊မျိုးပွား၊စသည်တို့ကို။)၊ လူလှုပ်ရှားမှုများ(စက်ရုံမျိုးစေ့ကြဲခြင်း၊ရိတ်သိမ်းခြင်း၊အမဲလိုက်၊ငါးဖမ်း၊စသည်တို့ကို။) ကြဖမ်းယူဖို့ဒီ'ရှုပါ။ အမှန်ပင်၊အပူပိုင်းတောင်အမေရိကနှင့်အမေရိကအလယ်ပိုင်း၊'မိုးရာသီ'(အမြင့်ဆုံးအရေရာသီ')ဟုခေါ်သည် &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAf0&quot;&gt;invierno&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; သို့မဟုတ် ''inverno''သော်လည်း၊ထိုသို့ပေါ်ပေါက်နိုင်ကြောင်းမြောက်ပိုင်းကမ္ဘာခြမ်းကိုနွေရာသီ;ထိုနည်းတူ၊အ'အခြောက်အရာသီ'('အနိမ့်အရေရာသီ')ဟုခေါ်သည် &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAgA&quot;&gt;verano&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; သို့မဟုတ် ''verão''၊မႈမြောက်ပိုင်းကမ္ဘာခြမ်းကိုအချိန်သည်ဆောင်းကာလ)။

=== ''နံနက်'':အပူပိုင်းမုတ်သုန်ရာသီဥတု ===
ဤအမျိုးအစားသီဥတုရလဒ်များကိုမှ [[မုတ်သုန်]] လေပြောင်းလဲသောဦးတည်ချက်အတိုင်းသီ။ ဤရာသီဥတုအ driest အလုပ္(အရာအမြဲတမ်းနီးပါးမှာဖြစ်ပေါ်သို့မဟုတ်ပြီးနောက်မကြာမီကို&quot;ဆောင်းတွင်း&quot;ယဉ်အဘို့အအီကွေ)နှင့်အတူမိုးထက်လျော့နည်း {{Convert|60|mm|in|1}}၊ဒါပေမယ့်အနည်းဆုံး &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;100-\left ( \frac{Total\ Annual\ Precipitation\ (mm)}{25} \right )&lt;/math&gt;။{{Rp|208}}

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Cairns]], [[Queensland]], [[Australia]] (''Am'')&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linacre |first=Edward |author2=Bart Geerts |title=Climates and Weather Explained |publisher=Routledge |location=London |year=1997 |page=379 |url=https://books.google.com/?id=mkZa1KLHCAQC&amp;lpg=PA379&amp;pg=PA379 |isbn=978-0-415-12519-2}}&lt;/ref&gt;
* [[Chittagong, Bangladesh|Chittagong]], [[Bangladesh]] (''Am'')
* [[Coatzacoalcos]], [[Mexico]] (''Am'')
* [[Conakry]], [[Guinea]] (''Am'')
* [[Douala]], [[Cameroon]] (''Am'')
* [[Freetown]], [[Sierre Leone]] (''Am'')
* [[Guanare]], [[Venezuela]] (''Am'')
* [[Huế]], [[Thừa Thiên–Huế Province|Thừa Thiên–Huế]], [[Vietnam]] (''Am'')
* [[Jakarta]], [[Indonesia]] (''Am'')
* [[Kochi]], [[India]] (''Am'')
* [[Libreville]], [[Gabon]] (''Am'')
* [[Malabo]], [[Equatorial Guinea]] (''Am'')
{{Col-2}}
* [[Malé]], [[Maldives]] (''Am'')
* [[Miami]], [[Florida]], [[United States]] (''Am'')
* [[Monrovia]], [[Liberia]] (''Am'')
* [[Port Harcourt]], [[Rivers State]], [[Nigeria]] (''Am'')
* [[Puerto Ayacucho]], [[Venezuela]] (''Am'')
* [[Qionghai City]], [[China]] (''Am'')
* [[Recife]], [[Pernambuco]], [[Brazil]] (''Am'')
* [[San Juan, Puerto Rico]] (''Am'')
* [[Santo Domingo]], [[Dominican Republic]] (''Am'')
* [[Taitung City|Taitung]], [[Taiwan]] (''Am'')
* [[Yangon]], [[Myanmar]] (''Am'')
* [[Zanzibar City]], [[Tanzania]] (''Am'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''ကု/အဖြစ်'':အပူပိုင်းရင္းရာသီဥတု ===

==== ''ကု'':အပူပိုင်းရင္းရာသီဥတုနှင့်အတူမ-ရာသီအလိုက်သို့မဟုတ်အခြောက်-ဆောင်းတွင်းဝိသေသလက္ခဏာများ ====
''ကု'' ဥတုရှိသည်အခြိမ်းအခြောက်အရာသီနှင့်အတူ driest လုပ္ဘဲသွန်းမှုလျော့နည်းထက် {{Convert|60|mm|in|1}} နှင့်ထက်လျော့နည်း &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;100-\left ( \frac{Total\ Annual\ Precipitation\ (mm)}{25} \right )&lt;/math&gt;။{{Rp|208–11}}

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Abuja]], [[Nigeria]] (''Aw'')
* [[Bamako]], [[Mali]] (''Aw'')
* [[Bangkok]], [[Thailand]] (''Aw'')
* [[Banjul]], [[The Gambia]] (''Aw'')
* [[Barquisimeto]], [[Venezuela]] (''Aw'')
* [[Barranquilla]], [[Colombia]] (''Aw'')
* [[Brasília]], [[Brazil]] (''Aw'')
* [[Brazzaville]], [[Republic of the Congo]] (''Aw'')
* [[Bujumbura]], [[Burundi]] (''Aw'')
* [[Cali]], Colombia (''Aw'')
* [[Cancún, Mexico|Cancun]], [[Mexico]] (''Aw'')
* [[Caracas]], Venezuela (''Aw'')
* [[Cartagena, Colombia|Cartagena]], Colombia (''Aw'')
* [[Chennai]], [[Tamil Nadu]], [[India]] (''Aw'')
* [[Dar es Salaam]], [[Tanzania]] (''Aw'')
* [[Darwin, Northern Territory|Darwin]], [[Northern Territory]], [[Australia]] (''Aw'')
* [[Dhaka, Bangladesh|Dhaka]], [[Bangladesh]] (''Aw'')
* [[Dili]], [[East Timor]] (''Aw'')
* [[Guatemala City]], [[Guatemala]] (''Aw'', bordering on ''Cwb'')
* [[Guayaquil]], [[Ecuador]] (''Aw'')
* [[Havana]], [[Cuba]] (''Aw'', bordering on ''Am'')
* [[Ho Chi Minh City]], [[Vietnam]] (''Aw'')
* [[Kano]], [[Nigeria]] (''Aw'')
* [[Kaohsiung]], [[Taiwan]] (''Aw'')
* [[Key West, Florida|Key West]], [[Florida]], United States (''Aw'')
{{Col-2}}
* [[Kigali]], [[Rwanda]] (''Aw'')
* [[Kingston, Jamaica]] (''Aw'')
* [[Kinshasa]], [[Democratic Republic of Congo]] (''Aw'')
* [[Kolkata]], [[West Bengal]], [[India]] (''Aw'')
* [[Kumasi]], [[Ghana]] (''Aw'')
* [[Kupang]], [[Indonesia]] (''Aw'')
* [[Lagos]], [[Lagos State]], [[Nigeria]] (''Aw'')
* [[Managua]], [[Nicaragua]] (''Aw'')
* [[မန္တလေးမြို့]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (''Aw'', bordering on ''BSh'')
* [[Maputo]], [[Mozambique]] (''Aw'', bordering on ''BSh'')
* [[Climate of Mumbai|Mumbai]], [[Maharashtra]], [[India]] (''Aw'')
* [[Panama City|Panamá City]], [[Panamá]] (''Aw'')
* [[Phnom Penh]], [[Cambodia]] (''Aw'')
* [[Port-au-Prince]], [[Haiti]] (''Aw'')
* [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] (''Aw'')
* [[Rio de Janeiro]], Brazil (''Aw'', bordering on ''Am'')
* [[Santa Cruz de la Sierra]], [[Bolivia]] (''Aw'')
* [[Sanya]], [[Hainan]], [[China]] (''Aw'')
* [[Surabaya]], [[Indonesia]] (''Aw'')
* [[Tegucigalpa]], [[Honduras]] (''Aw'')
* [[Townsville]], [[Queensland]], [[Australia]] (''Aw'')
* [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]], [[Veracruz]], Mexico (''Aw'')
* [[Vientiane]], [[Laos]] (''Aw'')
* [[Yaoundé]], [[Cameroon]] (''Aw'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;အများဆုံးသောနေရာများအကြောင်းရှိသည်။ဤရာသီဥတုေတွ့မှာအပြင်ဘက်အစွန်းများ၏အ [[အပူပိုင်းဇုန်|ပူပိုင်း]] ဇုန်မှအနိမ့်ဆယ်ကျော်သက်အလယ်ပိုင်း၊အသက် ၂၀ လတ္တီတွဒ်၊ဒါပေမယ့်ရံဖန်ရံခါအနေနဲ့အတွင်းစိတ်-အပူပိုင်းတည္ေနရာ(ဥပမာ၊ ျMarcos၊Antioquia၊ [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|ကိုလံဘီ]])ဒါ့အထက္မွာေ။ တကယ်တော့၊က [[ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်|ရစ်ဘီယံ]] ကမ်း၊eastward ကနေ ကွေ့ Urabá အ [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|လံ]]–[[ပနားမားနိုင်ငံ|Panamá]] ကိုနယ်စပ် [[အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်|Orinoco မြစ်]] မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ထို [[အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ]] (အကြောင်း ၄၊၀၀၀&amp;nbsp;)၊တာရှည်အခြောက်အကာလ(အစွန်းရောက်အ ''BSh'' ဥတု(အောက်တွင်ကြည့်ပါ)၊လူအားဖြင့်အလွန်နိမ့်ချသွန်း၊၊ဥပမာအားဖြင့်၊အတွက်ကျယ်ပြန့်ဒေသများအတွက် [[:es:Guajira Península|Guajira]]၊ Coro၊နောက် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]]၊ မြောက်ဘက် peninsulas အတွက်တောင်အမေရိက၊သောခံယူ&lt;၃၀၀&amp;nbsp;မီလီမီစုစုပေါင်းနှစ်စဉ်ရွာသွန်းမှု၊လက်တွေ့အားလုံးအတွက်နှစ်ဦးသို့မဟုတ်သုံးလအတွင်း)။

ဤအခြေအနေကိုလည်းအ ပိုင်စိန့်ဂျော့ရှ် နှင့် ကြီးစိန့်ဂျော့ရှ် ကူအကျိုးပျက်နေရစ်ဘီယံပူပိုင်းခါးပတ်။ အလျားနှင့်ပြင်းထန်၏ခြောက်သွေ့သောရာသီအလျော့ၾကာင္း(ခဲ့ရ);မှာလတ္တီတွဒ်၏အမေဇုံမြစ်—အရာစီးဆင်း eastward၊ရုံတောင်ဘက်အ [[အီကွေတာ|ကွေ]] တန်း—သီဥတုအ ''ဖရိကန်းစ်''။ အရှေ့ကနေအ [[အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း|ဒီးစ်]]၊ခြောက်သွေ့ခြင်း၊မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ဝန်းရစ်ဘီယံနှင့်အစဉ်အဆက်-စွတ်စိုမေဇုံအ Orinoco မြစ်ရဲ့ llanos သို့မဟုတ် [[ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်|savannas]]၊အဘယ်အရပ်ဤသီဥတု၎င်း၏အမည်ကိုကြာ။

==== ''အဖြစ်'':အပူပိုင်းရင္းရာသီဥတုနှင့်ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီဝိသေသလက္ခဏာများ ====
တစ်ခါတစ်ရံ ''အဖြစ်'' အသုံးပြုရာ၌အ ''အော်'' လျှင်ခြောက်သွေ့သောရာသီအဖြစ်ပေါ်သည့်အချိန်ကာလအတွင်းအမြင့်မားနေပြီးတော့ရက်(ကာလအတွင်းနွေရာသီ)။&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nwskoppen&quot;&gt;{{Template:Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224025419/https://www.weather.gov/jetstream/climate_max|archivedate=24 December 2018|url=https://www.weather.gov/jetstream/climate_max|title=JetStream Max: Addition Köppen-Geiger Climate Subdivisions|publisher=National Weather Service|accessdate=24 December 2018}}&lt;/ref&gt; ဤဖြစ်ရပ်အတွက်အစိတ်အပိုင်းများ [[ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်|ဟာဝိုင်ယီ]]၊အခ်ဳပ္အျဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ၊အရှေ့အာဖရိက၊ဘရာဇီးအရှေ့မြောက်ပိုင်းကမ်း။ အတွက်အများစုသောအရပ်တို့ကိုရှိအပူပိုင်းစိုစွတ်သောနှင့်ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတု၊သို့သော်၊ခြောက်သွေ့ရာသီအဖြစ်ပေါ်သည့်အချိန်ကာလအတွင်းနိမ့်အနေနှင့်တိုတောင်းရက်ကြောင့်အ မိုးအရိပ် သက်ရောက်မှုအတွင်း'အမြင့်-နေမင်း'၏အစိတ်အပိုင်း။

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Lanai City, Hawaii]], [[United States]] (''As'')
* [[Mérida, Yucatán|Mérida]], [[Mexico]] (''As'')
* [[San Pedro Sula]], [[Honduras]] (''As'')
* [[Monte Cristi (Dominican Republic)|Monte Cristi]], [[Dominican Republic]] (''As'')
* [[Cali]], [[Colombia]] (''As'')
* [[Barranquilla]], [[Colombia]] (''As'')
* [[Maturín]], [[Venezuela]] (''As'')
* [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] (''As'')
* [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]], [[Brazil]] (''As'')
* [[Fortaleza]], Brazil (''As'')
{{Col-2}}
* [[São Luís, Maranhão|São Luís]], Brazil (''As, bordering on Am'')
* [[Mombasa]], [[Kenya]] (''As'')
* [[São Tomé]], [[São Tomé and Principe]] (''As'')
* [[Cape Coast]], [[Ghana]] (''As'')
* [[Abidjan]], [[Ivory Coast]] (''As'')
* [[Chennai]], [[India]] (''As'')
* [[Madurai]], India (''As'')
* [[Trincomalee]], [[Sri Lanka]] (''As'')
* [[Jaffna]], Sri Lanka (''As'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

== Group B:ခြောက်သွေ့(သဲကန္တာရနှင့် မိုးနည်းရေရှား)သီဥတု ==
ဤဥတုခြင်းဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာဖြစ်ကြောင်းအမှန်တကယ်သွန်းမှုထက်လျော့နည်းတစ်ဦးတံခါးခုံကိုတန်ဖိုးထားဖို့တန်းတူညီမျှအ လားအလာ evapotranspiration။{{Rp|212}} အဆိုပါတံခါးတန္ဖိုး(မီလီ)ကဆုံးဖြတ်အဖြစ်:

ေျနှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာဒီဂရီ C မွ ၂၀၊အခါ(တစ်ဦး)၂၈၀ လျှင် ၇၀%သို့မဟုတ်ပိုပြီးစုစုပေါင်းဆေးဝါးအတွက်အမြင့်-နေ၏ထက်ဝက်နှစ်(ဧပြီလမှတဆင့်စက်တင်ဘာလမြောက်ပိုင်းကမ္ဘာခြမ်းကို၊သို့မဟုတ်အောက်တိုဘာလမှတဆင့်မတ်လတွင်တောင်ပိုင်း)၊သို့မဟုတ်(ခ)၁၄၀ လျှင် ၃၀%-၇၀%စုစုပေါင်းသည်လက်ခံရရှိကာလအတွင်းသက်ဆိုင်သောကာလ၊(ဂ)၀ ထက်လျော့နည်းပါက ၃၀%စုစုပေါင်းရခ်ိန္မွာဒီေ။

အရပြင်ဆင်စသည်တို့ကိုခွဲခြားသည့်စနစ်အားဖြင့်အသုံးပြုခေတ်သစ် climatologists၊စုစုပေါင်းဆေးဝါးအတွက်အခြောက်လအတွင်းအနှစ်အဖြစ်ခေါ်ဆောင်သွားတဲ့အငြမ်းစားများ၏စုစုပေါင်းဆေးဝါးအတွက်အမြင့်-နေဝက်။&lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Criteria for classification of major climatic types in modified Köppen system}}&lt;/ref&gt;

သဲကန္တာရဒေသများတွင်တည်ရှိတလျှောက်အနောက်ဘက်များတိုက်မှာအပူပိုင်းသို့မဟုတ်အနီး-အပူပိုင်းတည်နေရာအားဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာ ကြာခဏမြူ နှင့်အနိမ့်တိမ်ဆိုတဲ့အချက်ကိုနေသော်လည်း၊ဤသူရာထူးနေရာများအကြား driest မြေကြီးပေါ်မှာဝေါဟာရများတွင်အမှန်တကယ်ဆေးဝါးလက်ခံရရှိကြသည်တံဆိပ် ''BWn'' နှင့်အတူဎပေးသောရာသီဥတုအားဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာကြာခဏမြူ။&lt;ref name=&quot;Cereceda&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=The climate of the coast and fog zone in the Tarapacá Region, Atacama Desert, Chile|url=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gepchile&quot;&gt;{{Template:Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180122045953/http://www.gep.uchile.cl/Biodiversidad/medio_fisico/clima_01.html|archivedate=22 January 2018|url=http://www.gep.uchile.cl/Biodiversidad/medio_fisico/clima_01.html|title=CLASIFICACIÓN CLIMÁTICA DE KÖPPEN|publisher=Universidad de Chile|language=Spanish|accessdate=21 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inzunza&quot;&gt;{{Template:Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180122051833/http://nimbus.com.uy/weather/Cursos/Curso_2006/Textos%20complementarios/Meteorologia%20descriptiva_Inzunza/cap15_Inzunza_Climas%20de%20Chile.pdf|archivedate=22 January 2018|url=http://nimbus.com.uy/weather/Cursos/Curso_2006/Textos%20complementarios/Meteorologia%20descriptiva_Inzunza/cap15_Inzunza_Climas%20de%20Chile.pdf|title=Capitulo 15. Climas de Chile|language=Spanish|accessdate=22 January 2018}}&lt;/ref&gt; အ ''BSn'' အမျိုးအစားထဲတွင်တွေ့နိုင်သည်ထူမ်ားကမ်းရိုးတန်းတက်လွင်ပြင်။&lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=http://www.agrimed.cl/atlas/tomo1.html|title=Atlas Agroclimático de Chile–Estado Actual y Tendencias del Clima (Tomo I: Regiones de Arica Y Parinacota, Tarapacá y Antofagasta|publisher=Universidad de Chile|language=Spanish|accessdate=9 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222105247/http://www.agrimed.cl/atlas/tomo1.html|archivedate=22 December 2018}}&lt;/ref&gt;

=== ''BW'' : မိုးနည်းရေရှားရာသီဥတု ===
&lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Coober Pedy]], [[Australia]] (''BWh'')
* [[Alice Springs]], [[Australia]] (''BWh'')
* [[Almería]], [[Andalusia]], [[Spain]] (''BWh'', bordering on ''BSh'')
* [[Las Palmas]], [[Canary Islands]], [[Spain]] (''BWh'')
* [[Baghdad]], [[Iraq]] (''BWh'')
* [[Upington]], [[Northern Cape]] [[South Africa]] (''BWh'')
* [[Hermosillo]], [[Sonora]], [[Mexico]] (''BWh'')
* [[Phoenix, Arizona|Phoenix]], [[Arizona]], United States (''BWh'')
* [[Las Vegas]], [[Nevada]], United States (''BWh'')
* [[Death Valley]], [[California]], [[United States]] (''BWh''), location of the hottest air temperature ever recorded on Earth.
* [[Eilat]], [[Southern District (Israel)|Southern District]], [[Israel]] (''BWh'')
* [[‘Aziziya]], [[Jafara]], [[Libya]] (''BWh'')
* [[Karachi, Pakistan]] (''BWh'')
* [[Doha, Qatar]] (''BWh'')
* [[Mecca]], [[Makkah Region]], [[Saudi Arabia]] (''BWh'')
* [[Riyadh]], [[Saudi Arabia]] (''BWh'')
{{Col-2}}
* [[Kuwait City]], [[Kuwait]] (''BWh'')
* [[Dubai, United Arab Emirates]] (''BWh'')
* [[Muscat, Oman]] (''BWh'')
* [[Cairo]], [[Egypt]] (''BWh'')
* [[Alexandria, Egypt]] (''BWh'')
* [[Khartoum]], [[Sudan]] (''BWh'')
* [[Djibouti City]], [[Djibouti]] (''BWh'')
* [[Nouakchott]], [[Mauritania]] (''BWh'')
* [[Timbuktu]], [[Mali]] (''BWh'')
* [[Lima]], [[Peru]] (''BWh'')
* [[Ashgabat]], [[Turkmenistan]] (''BWk'')
* [[Turpan]], [[Xinjiang]], [[China]] (''BWk'')
* [[Leh, India]] (''BWk'')
* [[Nukus]], [[Uzbekistan]] (''BWk'')
* [[El Paso, Texas]], United States (''BWk'', bordering on ''BWh'')
* [[Aral, Kazakhstan|Aral]], [[Kazakhstan]] (''BWk'')
* [[Damascus]], [[Syria]] (''BWk'')
* [[Walvis Bay]], [[Erongo Region]], [[Namibia]] (''BWk'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''BS'': မိုးနည်းရေရှား(လွင်ပြင်)ရာသီဥတု ===
&lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Lahore]], [[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]] (''BSh'')
* [[Jodhpur]], [[India]] (''BSh'')
* [[Oranjestad, Aruba|Oranjestad]], [[Aruba]] (''BSh'')
* [[Alicante, Spain|Alicante]], [[Spain]] (''BSh'')
* [[Santa Cruz de Tenerife]], [[Canary Islands]], Spain (''BSh'')
* [[Mount Isa]], [[Queensland]], Australia (''BSh'')
* [[Honolulu]], [[Hawaii]], United States (''BSh'')
* [[Odessa, Texas|Odessa]], [[Texas]], United States (''BSh'')
* [[Monterrey]], [[Mexico]], (''BSh'')
* [[Querétaro City]], [[Querétaro]], Mexico (''BSh'')
* [[Maracaibo]], [[Venezuela]] (''BSh'')
* [[Petrolina]], [[Pernambuco]], [[Brazil]] (''BSh'')
* [[Patos]], [[Paraíba]], [[Brazil]] (''BSh'')
* [[Piraeus]], [[Greece]] (''BSh'')
* [[Nicosia]], [[Cyprus]] (''BSh'')
* [[Amman]], [[Amman Governorate]], [[Jordan]] (''BSh'')
* [[Tripoli]], [[Libya]] (''BSh'')
* [[Mogadishu]], [[Somalia]] (''BSh'')
* [[Dakar]], [[Senegal]] (''BSh'')
* [[Ouagadougou]], [[Burkina Faso]] (''BSh'')
* [[Niamey]], [[Niger]] (''BSh'')
* [[Airolaf]], [[Djibouti]] (''BSh'')
* [[N'Djamena]], [[Chad]] (''BSh'')
* [[Luanda]], [[Angola]] (''BSh'')
* [[Windhoek]], [[Namibia]] (''BSh'')
{{Col-2}}
* [[Tabriz]], [[Iran]] (''BSk'', bordering on ''Dsa'')
* [[Yerevan]], [[Armenia]] (''BSk'', bordering on ''Dfa'')
* [[Baku]], [[Azerbaijan]] (''BSk'')
* [[Denver]], [[Colorado]], United States (''BSk'')
* [[Boise, Idaho]], United States (''BSk'')
* [[Casper, Wyoming]], United States (''BSk'')
* [[Zaragoza, Spain|Zaragoza]], Spain (''BSk'')
* [[Konya, Turkey|Konya]], [[Turkey]] (''BSk'')
* [[Zacatecas City]], [[Zacatecas]], Mexico (''BSk'')
* [[Astrakhan]], [[Russia]] (''BSk'')
* [[Ulan-Ude]], Russia (''BSk'')
* [[Lethbridge, Alberta|Lethbridge]], [[Alberta]], [[Canada]] (''BSk'')
* [[Saskatoon]], [[Saskatchewan]], Canada (''BSk'', bordering on ''Dfb'')
* [[Kabul]], [[Afghanistan]] (''BSk'')
* [[Aleppo]], [[Syria]] (''BSk'')
* [[Tianjin]], China (''BSk'' bordering on ''Dwa'')
* [[Shijiazhuang]], [[Hebei]], China (''BSk'')
* [[Lhasa]], [[Tibet Autonomous Region]], China (''BSk'', bordering on ''Cwb'' and ''Dwb'')
* [[Ulaanbaatar]], [[Mongolia]] (''BSk'' bordering on ''Dwb'')
* [[Comodoro Rivadavia]], [[Argentina]] (''BSk'')
* [[La Quiaca]], [[Jujuy Province|Jujuy]], Argentina (''BSk'')
* [[L'Agulhas]], [[Western Cape]], [[South Africa]] (''BSk'')
* [[Sana'a]], [[Yemen]] (''BSk'')
* [[Asmara]], [[Eritrea]] (''BSk'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

== အုပ်စု C:သမ/mesothermal ဥတု ==
အ Koppen ဥတုစနစ်၊သမရာသီဥတုကိုအဖြစ်သတ်မှတ်ကြပါတယ်ရှိခြင်းတစ်ဦးပျှမ်းမျှအပူချိန်ထက် {{Convert|0|°C|°F}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|1}}၊မှတ်ချက်ချအဖြစ်ယခင်က)အတွက်သူတို့ရဲ့အအေးဆုံးလဒါပေမယ့်အောက် {{Convert|18|°C|°F|1}}။ ပျမ်းမျှအပူချိန်၏ {{Convert|-3|°C|°F|1}} အကြမ်းဖျင်းနှင့်အတူတိုက်အ equatorward၏ကန့်သတ်အေးစက်နေတဲ့မြေနှင့် snowcover တည်တလသို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုသည်။

ဒုတိယစာတစ်စောင်ကိုညွှန်ပြသွန်း—''လျူ'' ၍ခြောက်သွေ့သောဆောင်းရာ(driest ဆောင်းရာသီတစ်လပျမ်းမျှမိုးရွာသွန်းမှုလျော့နည်းတစ်ခုထက်ဒသ wettest နွေရာသီတစ်လပျမ်းမျှသွန်း။ ''မွီ'' ၍အနည်းဆုံးသုံးကြိမ်လောက်မိုးရွာထဲမှာ wettest အလုပ္အဖြစ်ဆောင်းတွင်းအတွက်အ driest အလုပ္၏။ '']'' ဆိုလိုတာသိသာသွန်းအားလုံးအတွက်သီ(မအထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သောအစုအခြေအနေပြည့်စုံ)။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;

တတိယစာတစ်စောင်ကိုညွှန်ပြဂနွေရာသီ၏အပူ—''အ'' ညွှန်ပြနွေးဆုံးလ၏ပျမ်းမျှအပူချိန်ထက္ {{Convert|22|°C|°F|1}} ခဏ ''ခ'' ၍ဂဲလ္ရဲတစ်လပျမ်းမျှအောက် ၂၂&amp;nbsp;°C နှင့်အတူဒါပေမယ့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|1}}၊ ''c'' ၍တဦးတည်းမှသုံးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|1}}။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt;

=== ''Csa'' : မြေထဲပင်လယ်ပူနွေရာသီ ===
ဤရာသီဥတုများသည်များသောအားဖြင့် ၃၀ ဒီဂရီနှင့် ၄၅ ဒီဂရီလောင်ဂျီကျုအကြားရှိတိုက်ကြီး၏အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင်ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Mediterranean Climate|author=Melvin R. George|work=UCRangelands|publisher=University of California|accessdate=2015-01-26|url=http://californiarangeland.ucdavis.edu/Mediterranean_Climate/}}&lt;/ref&gt; ဤရာသီဥတုများသည်ဆောင်းရာသီတွင်ပိုလာရှေ့တန်းဒေသတွင်ရှိပြီးအပူချိန်အတန်အသင့်ရှိပြီးပြောင်းလဲနိုင်သောမိုးရာသီတွင်ရှိသည်။ နွေရာသီသည်ပူနွေးပြီးခြောက်သွေ့သည်။ အပူပိုင်းအပူပိုင်းဖိအားစနစ်များ၏လွှမ်းမိုးမှုကြောင့်အနီးအနားရှိကမ်းရိုးတန်းဒေသများ မှလွဲ၍ နွေရာသီသည်နူးညံ့ပျော့ပြောင်းပြီးအနီးအနားရှိအအေးသမုဒ္ဒရာရေစီးကြောင်းများကြောင့် မြူ ကိုဖြစ်ပေါ်စေသော်လည်းမိုးရွာခြင်းကိုကာကွယ်နိုင်သည်။ &lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt; {{Rp|221–3}}

  '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin|width=70%}}
{{Col-2}}
* [[Beirut]], [[Lebanon]] (''Csa'')
* [[Latakia]], [[Syria]] (''Csa'')
* [[Halabja]], [[Iraq]] (''Csa'')
* [[Jerusalem]], [[State of Palestine|Palestine]] (''Csa'')
* [[Tel Aviv]], Israel (''Csa'')
* [[Tangier]], [[Morocco]] (''Csa'')
* [[Casablanca]], Morocco (''Csa'')
* [[Algiers]], [[Algeria]] (''Csa'')
* [[Valletta]], [[Malta]] (''Csa'')
* [[Rome]], [[Italy]] (''Csa'')
* [[Naples]], Italy (''Csa'')
* [[Madrid]], [[Spain]] (''Csa, bordering on BSk'')
* [[Barcelona]], Spain (''Csa'')
* [[Palma de Mallorca]], Spain (''Csa'')
* [[Lisbon]], [[Portugal]] (''Csa'')
* [[Faro, Portugal|Faro]], Portugal (''Csa'')
* [[Monaco]] (''Csa'')
* [[San Marino]] (''Csa'')
{{Col-2}}
* [[Vatican City]] (''Csa'')
* [[Marseille]], [[France]] (''Csa'')
* [[Nice, France|Nice]], France (''Csa'')
* [[Athens]], [[Greece]] (''Csa'', bordering on ''BSh'')
* [[Tunis]], [[Tunisia]] (''Csa'')
* [[Bursa]], [[Turkey]] (''Csa'')
* [[Izmir]], Turkey (''Csa'')
* [[Tirana]], [[Albania]] (''Csa'')
* [[Tashkent]], [[Uzbekistan]] (''Csa'')
* [[Dushanbe]], [[Tajikistan]] (''Csa'')
* [[Los Angeles]], [[California]], United States (''Csa'', bordering on ''Csb'', ''BSh'', and ''BSk'')
* [[Sacramento, California|Sacramento]], California, United States (''Csa'')
* [[Medford, Oregon|Medford]], [[Oregon]], United States (''Csa'')
* [[Tecate]], [[Mexico]] (''Csa'')
* [[Perth]], [[Australia]] (''Csa'')
* [[Adelaide]], Australia (''Csa'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''Csb'' : မြေထဲပင်လယ်နွေး / အေးမြနွေရာသီရာသီဥတု ===
ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီရာသီဥတုသည်တစ်ခါတစ်ရံအပိုဆောင်းadditionalရိယာများ (တစ်ခါတစ်ရံမြောက်ဘက်နှင့်တောင်ဘက်သို့) ပုံမှန်မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုများဖြစ်သော်လည်းသူတို့၏ပူနွေးဆုံးလ၏ပျမ်းမျှအပူချိန် {{Convert|22|C|1}} မရောက်ရှိနိုင်သဖြင့်     သူတို့ ''Csb'' အဖြစ်ခွဲခြားထားသည်။ &lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt; အချို့ဒေသများသည် သမုဒ္ဒရာရာသီဥတု ( ''Cfb'' ) နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပြီးနွေရာသီခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတု များသည်Köppen's ''Cs'' နိမ့်ကျသောအနိမ့်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်များနှင့်မကိုက်ညီပါ။ 

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Santiago]], [[Chile]] (''Csb'' bordering ''BSk'')
* [[Concepción, Chile|Concepción]], Chile (''Csb'')
* [[Pasto]], [[Colombia]] (''Csb'')
* [[San Carlos de Bariloche]], [[Argentina]] (''Csb'')
* [[Nakuru]], [[Kenya]] (''Csb'')
* [[San Cristóbal de la Laguna]], Spain (''Csb'')
* [[Salamanca]], Spain (''Csb'')
* [[Porto]], [[Portugal]] (''Csb'')
* [[Guarda, Portugal|Guarda]], Portugal (''Csb'')
{{Col-2}}
* [[Rieti]], [[Italy]] (''Csb'')
* [[Ohrid]], [[North Macedonia]] (''Csb'')
* [[Eskişehir]], [[Turkey]] (''Csb, bordering on Dsb'')
* [[Ciudad Madera]], [[Mexico]] (''Csb'')
* [[San Francisco]], California, United States (''Csb'')
* [[Santa Barbara, California|Santa Barbara]], [[California]], United States (''Csb'')
* [[Seattle, Washington]], United States (''Csb'')
* [[Victoria, British Columbia|Victoria]], [[British Columbia]], [[Canada]] (''Csb'')
* [[Cape Town]], [[South Africa]] (''Csb'')
* [[Albany, Western Australia|Albany]], [[Western Australia]], [[Australia]] (''Csb'')
* [[Devonport, Tasmania|Devonport]], [[Tasmania]], Australia (''Csb'')
* [[Mount Gambier, South Australia|Mount Gambier]], [[South Australia]], Australia (''Csb'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''Csc'' : မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုအေးတဲ့နွေရာသီ ===
နွေရာသီအေးသောမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု ( ''Csc'' ) သည်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ''Csb'' ရာသီဥတုtoရိယာများနှင့်ကပ်လျက်ရှိသောမြင့်မားသောinရိယာများတွင်တည်ရှိသည်။ ခိုင်မာသောရေကြောင်းလွှမ်းမိုးမှုကြောင့်ပျမ်းမျှဆောင်းရာသီအပူချိန် ၀ မှအောက်သို့ကျဆင်းခြင်းကိုကာကွယ်ပေးသည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်။ ဤရာသီဥတုသည်ရှားပါးပြီးရာသီဥတုအစွန်အဖျားများနှင့်ကက်စကိတ်နှင့်အင်ဒီးစ်တောင်တန်းများသီးခြားinရိယာများတွင်အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီရာသီဥတုသည်အမေရိကရှိအခြားနေရာများထက်ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောလမ်းကိုပြန့်နှံ့စေသည်။  ရာသီဥတုအလွန်ရှားပါးသောအခြေအနေများကိုမြောက်အတ္တလန္တိတ်ကမ်းရိုးတန်းအချို့နှင့်ဟာဝိုင်ယီရှိအမြင့်ပိုင်းတွင်တွေ့ရှိနိုင်သည်။ 

'''ဥပမာများ''' 

* Akureyri, [[အိုက်စလန်နိုင်ငံ|အိုက်စလန်]] ( ''Csc'' )၊ တနည်းအားဖြင့်ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီ subarctic ရာသီဥတု ( ''Dsc'' ) 
* Balmaceda, [[ချီလီပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|ချီလီ]] ( ''Csc'' ) 
* Haleakalā ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ [[ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်|ဟာဝိုင်ယီ]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''Csc'' ) 
* Harstad, [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]] ( ''Csc'' ), တနည်းအားဖြင့်ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီ subarctic ရာသီဥတု ( ''Dsc'' ) 
* Liawenee, [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|Australiaစတြေးလျ]] ( ''Csc, Csb နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်'' ) 
* Spirit Lake၊ [[ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်|ဝါရှင်တန်]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''Csc'' ) 

=== ''Cfa'' : စိုစွတ်သောအပူပိုင်းရာသီဥတု ===
ဤရာသီဥတုများသည်များသောအားဖြင့်အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းနှင့်တိုက်ကြီးများ၏အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင်များသောအားဖြင့်အမြင့် ၂၀ နှင့် ၃၀ လတ္တီတွဒ်များတွင်ဖြစ်သည်။ ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုနှင့်မတူဘဲစိုစွတ်သောအပူပိုင်းရာသီဥတုများသည်အပူပိုင်းဒေသမှပူနွေးစိုစွတ်သောစီးဆင်းမှုရှိသည်။ နွေရာသီများတွင်ပူနွေးစိုစွတ်သောအခြေအနေများဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့်နွေရာသီ (မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုအခြေအနေကဲ့သို့ဆောင်းရာသီမဟုတ်) သည်အများအားဖြင့်အနွေးဆုံးရာသီဖြစ်သည်။ 

အပူပိုင်းဒေသများမှနွေရာသီမုတ်သုန်လေစီးဆင်းမှုနှင့်အပူပိုင်းဒေသမှတောင်ပိုင်းစီးဆင်းမှုကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းသည်အပူပိုင်းနှင့်စိုစွတ်သောလေကိုတိုက်ကြီး၏အရှေ့ဘက်ခြမ်းသို့ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဤစီးဆင်းမှုသည်မကြာခဏဖြစ်သော်လည်းတိုတောင်းသောနွေရာသီမိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုများကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတောင်ပိုင်း၊ တရုတ်တောင်ပိုင်းနှင့်ဂျပန်နိုင်ငံတို့ကဲ့သို့သောတောင်ပိုင်းအပူပိုင်းရာသီဥတု၏ပုံမှန်အတိုင်းဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt; {{Rp|223–6}}

  '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-3}}
* [[Buenos Aires]], [[Argentina]] (''Cfa'')
* [[Rosario]], Argentina (''Cfa'')
* [[Montevideo]], [[Uruguay]] (''Cfa'')
* [[Asunción]], [[Paraguay]] (''Cfa'', bordering on ''Aw'')
* [[Florianópolis]], [[Brazil]] (''Cfa'')
* [[Porto Alegre]], Brazil (''Cfa'')
* [[São Paulo]], Brazil (''Cfa'')
* [[Brisbane]], [[Australia]] (''Cfa'')
* [[Sydney]], Australia (''Cfa'')
* [[Bendigo]], Australia (''Cfa'')
* [[Orlando, Florida]], United States (''Cfa'')
* [[Dallas, Texas]], United States (''Cfa'')
* [[Washington, D.C.]], United States 
* [[Astara, Azerbaijan|Astara]], [[Azerbaijan]] (''Cfa'')
* [[Samsun]], [[Turkey]] (''Cfa'')
* [[Belgrade, Serbia|Belgrade]], [[Serbia]] (''Cfa'')
* [[Lugano]], [[Switzerland]] (''Cfa'', bordering on ''Cfb'')
* [[Sochi]], [[Russia]] (''Cfa'')
{{Col-3}}
* [[Krasnodar]], Russia (''Cfa'')
* [[Tbilisi]], [[Georgia (country)|Georgia]] (''Cfa'')
* [[Tirana]], [[Albania]] (''Cfa'')
* [[Milan]], [[Italy]] (''Cfa'')
* [[Bologna]], Italy (''Cfa'')
* [[Venice]], Italy (''Cfa'')
* [[Lyon]], [[France]] (''Cfa, bordering on Cfb'')
* [[Toulouse]], France (''Cfa'')
* [[Srinagar]], [[India]] (''Cfa'')
* [[Shanghai]], [[China]] (''Cfa'')
* [[Chongqing]], China (''Cfa, bordering on Cwa'')
* [[Guangzhou]], China (''Cfa'')
* [[Taipei]], [[Taiwan]] (''Cfa'')
* [[Tokyo]], [[Japan]] (''Cfa'')
* [[Osaka]], [[Japan]] (''Cfa'')
* [[Rasht]], [[Iran]] (''Cfa'', bordering on ''Csa'')
* [[Durban, South Africa|Durban]], [[South Africa]] (''Cfa'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''Cfb'' : သမုဒ္ဒရာရာသီဥတု ===

==== အဏ္ဏဝါအနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရာသီဥတု ====
''Cfb'' ရာသီဥတုများသည်များသောအားဖြင့် ၄၀ ဒီဂရီနှင့် ၆၀ ဒီဂရီအကြားရှိတိုက်ကြီး၏အနောက်ဘက်ခြမ်းရှိအလယ်လတ္တီတွဒ်များ၊ ဩစတြေးလျနှင့်အာဖရိကတောင်ပိုင်းအစွန်းတို့တွင်ဤရာသီဥတုသည်သမုဒ္ဒရာ၏အလယ်အလတ်တန်းစားနှင့်အနည်းငယ်မျှသောလတ္တီတွဒ်တွင်တွေ့ရှိရသော်လည်း၎င်းတို့သည်မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုနှင့်ချက်ချင်းတည်ရှိသည်။ ဥရောပအနောက်ပိုင်း၌ဤရာသီဥတုသည်နော်ဝေးတွင် ၆၃ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်အထိကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်ဖြစ်သည်။ 

ဤရာသီဥတုများသည်တစ်နှစ်ပတ်လုံးဝင်ရိုးစွန်းရှေ့မှောက်တွင်လွှမ်းမိုးထားပြီးပြောင်းလဲနိုင်သောမကြာခဏအုံ့ဆိုင်းသောရာသီဥတုကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပူပြင်း။ တည်ငြိမ်သောရာသီဥတုပုံစံများကိုအချိန်ကာလအတန်ကြာသတ်မှတ်နိုင်သည်ဖြစ်သော်လည်းနွေရာသီသည်သမုဒ္ဒရာရေအေးများကြောင့်ပျော့ပြောင်းပြီးပုံမှန်အားဖြင့်မြောက်ပိုင်းခြမ်းရှိလတ္တီတွဒ်အနိမ့်ပိုင်းတွင် ပို၍ ကြာနိုင်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင်အလားတူလတ္တီတွဒ်များရှိအခြားရာသီဥတုများထက်ပျော့ပြောင်းသော်လည်းများသောအားဖြင့်များသောအားဖြင့်များသောအားဖြင့်များသောအားဖြင့်စိုစွတ်လေ့မရှိပါ။ ''Cfb'' ရာသီဥတုများကိုလည်းအပူပိုင်းဒေသနှင့်အပူပိုင်းဒေသအချို့မြင့်မားသောနေရာများတွင်တွေ့နိုင်သည်။ ရာသီဥတုသည်အပူပိုင်းဒေသ / အပူပိုင်းမိုးသစ်တော၏ရာသီဥတုဖြစ်လျှင်အမြင့်အတွက်မဟုတ်ပါ။ ဤရာသီဥတုများကို“ ကုန်းမြင့်” ဟုခေါ်သည်။  {{Rp|226–9}}

  '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Paris]], [[France]] (''Cfb'')
* [[Lille]], France (''Cfb'')
* [[Bordeaux]], France (''Cfb'')
* [[Skagen]], [[Denmark]] (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Copenhagen]], Denmark (''Cfb'')
* [[Bergen]], [[Hordaland]], [[Norway]] (''Cfb'')
* [[Berlin]], [[Germany]] (''Cfb'')
* [[Cologne]], Germany (''Cfb'')
* [[Munich]], [[Bavaria]], Germany (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Vienna, Austria|Vienna]], [[Austria]] (''Cfb'')
* [[Zürich]], [[Switzerland]] (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Bern]], Switzerland (''Cfb'')
* [[Vaduz, Liechtenstein|Vaduz]], [[Liechtenstein]] (''Cfb'')
* [[London, England]], [[United Kingdom]] (''Cfb'')
* [[Glasgow]], [[Scotland]], United Kingdom (''Cfb'')
* [[Cardiff, Wales|Cardiff]], [[Wales]], United Kingdom (''Cfb'')
* [[Dublin, Ireland|Dublin]], [[Ireland]] (''Cfb'')
* [[Brussels, Belgium|Brussels]], [[Belgium]] (''Cfb'')
* [[Amsterdam, Netherlands|Amsterdam]], [[Netherlands]] (''Cfb'')
* [[Luxembourg City, Luxembourg|Luxembourg City]], [[Luxembourg]] (''Cfb'')
* [[Bilbao]], [[Spain]] (''Cfb'')
{{Col-2}}
* [[Santiago de Compostela]], Spain (''Cfb'')
* [[Santander, Spain|Santander]], Spain (''Cfb'')
* [[Corvo Island]], [[Azores]], [[Portugal]] (''Cfb'', bordering on ''Cfa'')
* [[Zagreb]], [[Croatia]] (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Zonguldak]], [[Turkey]] (''Cfb, bordering on Cfa'')
* [[Auckland]], [[New Zealand]] (''Cfb'')
* [[Wellington]], New Zealand (''Cfb'')
* [[Christchurch]], New Zealand (''Cfb'')
* [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]], [[Australia]] (''Cfb'')
* [[Hobart]], [[Tasmania]], Australia (''Cfb'')
* [[Wollongong]], [[New South Wales]], Australia (''Cfb, bordering on Cfa'')
* [[Prince Rupert, British Columbia|Prince Rupert]], [[British Columbia]], [[Canada]] (''Cfb'')
* [[Vancouver, British Columbia|Vancouver]], British Columbia, Canada (''Cfb'', bordering on ''Csb'')
* [[Forks, Washington|Forks]], [[Washington (state)|Washington]], United States (''Cfb'')
* [[Ketchikan, Alaska|Ketchikan]], [[Alaska]], United States (''Cfb'')
* [[Block Island]], [[Rhode Island]], United States (''Cfb'')
* [[George, Western Cape]], [[South Africa]] (''Cfb'')
* [[Port Elizabeth]], South Africa (''Cfb'')
* [[Mar del Plata]], [[Buenos Aires Province]], [[Argentina]] (''Cfb'')
* [[Valdivia]], [[Los Ríos Region]], [[Chile]] (''Cfb'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

==== ယူနီဖောင်းမိုးရွာသွန်းမှုနှင့်အတူအပူပိုင်းဒေသကုန်းမြင့်ရာသီဥတု ====
ယူနီဖောင်းမိုးရွာသွန်းမှု ( ''Cfb'' ) နှင့်အပူပိုင်းဒေသရှိကုန်းမြင့်ရာသီဥတုများသည် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]] ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင်တွေ့ရလေ့ရှိပြီး နယူးဆောက်ဝေးလ် နှင့် [[ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်|ဗစ်တိုးရီးယား]] ပြည်နယ်များရှိ Great Dividing Range နှင့်ပတ် ၀ န်းကျင်နှင့်အခြားတိုက်ကြီးများတွင်လည်းတွေ့ရခဲသည်။ အခြားသူတွေအကြား [[တောင်အမေရိက]] အတွက်။ ပုံမှန် ''Cwb'' ရာသီဥတုနှင့်မတူဘဲ၎င်းတို့သည်တစ်နှစ်ပတ်လုံးမိုးရွာသွန်းမှုပျံ့နှံ့လေ့ရှိသည်။ သူတို့ဟာ ''Cfb'' နှင့် ''CFA'' ရာသီဥတုနှစ်ဦးစလုံး၏ဝိသေသလက္ခဏာများရှိသည်, ဒါပေမဲ့အဲဒီရာသီဥတုမတူဘဲသူတို့တစ်တွေမြင့်မားရှိ diurnal အပူချိန်အပြောင်းအလဲ ဟာသူတို့ရဲ့ကုန်းတွင်းပိုင်းတည်နေရာနဲ့အတော်လေးမြင့်မားတဲ့မှမရှိစေရန်နှင့်အနိမ့်စိုထိုင်းဆ မြင့်။ 

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Quito]], [[Pichincha Province]], [[Ecuador]] (''Cfb'')
* [[Cuenca, Ecuador|Cuenca]], [[Ecuador]] (''Cfb'')
* [[Bogotá]], [[Colombia]] (''Cfb'')
* [[Manizales]], Colombia (''Cfb'')
* [[Curitiba]], [[Paraná (state)|Paraná]], [[Brazil]] (''Cfb'')
* [[Teresópolis]], [[Rio de Janeiro (state)|Rio de Janeiro]], Brazil (''Cfb'')
* [[Chachapoyas, Peru|Chachapoyas]], [[Peru]] (''Cfb'')
* [[Boone, North Carolina|Boone]], [[North Carolina]], United States (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Xalapa]], [[Mexico]] (''Cfb, bordering on Cfa'')
* [[Cobán]], [[Guatemala]] (''Cfb'')
{{Col-2}}
* [[Constanza, Dominican Republic|Constanza]], [[Dominican Republic]] (''Cfb'')
* [[Canberra]], [[Australian Capital Territory]], [[Australia]] (''Cfb'')
* [[Cameron Highlands District|Cameron Highlands]], [[Malaysia]] (''Cfb'')
* [[Kodaikanal]], [[India]] (''Cfb'')
* [[Nuwara Eliya]], [[Sri Lanka]] (''Cfb'')
* [[Eldoret]], [[Kenya]] (''Cfb'')
* [[Maseru]], [[Lesotho]] (''Cfb, bordering on Cwb'')
* [[Mthatha]], [[South Africa]] (''Cfb'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''CFP'' : Subpolar သမုဒ္ဒရာရာသီဥတု ===
&lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Lubumbashi]], [[Democratic Republic of Congo]] (''Cwa'')
* [[Lusaka]], [[Zambia]] (''Cwa'')
* [[Pretoria]], [[South Africa]] (''Cwa'')
* [[Lilongwe]], [[Malawi]] (''Cwa'')
* [[Córdoba, Argentina|Córdoba]], [[Argentina]] (''Cwa'')
* [[Santiago del Estero]], Argentina (''Cwa'')
* [[Mackay, Queensland|Mackay]], [[Queensland]], [[Australia]] (''Cwa'')
* [[Islamabad]], [[Pakistan]] (''Cwa'')
* [[Sialkot]], Pakistan (''Cwa'')
* [[Delhi]], [[India]] (''Cwa'', bordering on ''BSh'')
* [[Lucknow]], India (''Cwa'')
{{Col-2}}
* [[Guwahati]], India (''Cwa'')
* [[Kathmandu]], [[Nepal]] (''Cwa'')
* [[Haikou]], [[China]] (''Cwa'')
* [[Zhengzhou]], China (''Cwa'')
* [[Chengdu]], [[Sichuan]], China (''Cwa'')
* [[Hong Kong]] (''Cwa'')
* [[Taunggyi]], [[Myanmar]] (''Cwa'')
* [[Hanoi, Vietnam|Hanoi]], [[Vietnam]] (''Cwa'')
* [[Guadalajara, Mexico|Guadalajara]], [[Mexico]] (''Cwa'')
* [[Campinas]], [[Brazil]] (''Cwa'', bordering on ''Aw'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt; ''Dfb ၏'' ရာသီဥတုသည်အပူပိုင်းနွေရာသီ၏တိုက်ကြီးရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်မြောက်အမေရိကနှင့်အာရှရှိအမြင့် ၄၀ နှင့် ၅၀ ပြည့်လတ္တီတွဒ်များတွင်လည်းကောင်း၊ ဥရောပအလယ်ပိုင်းနှင့်အရှေ့ပိုင်းနှင့်ရုရှားနိုင်ငံများတွင်လည်းကောင်း၊ နေရာများတွင်လောင်ဂျီတွဒ် ၆၅ ဒီဂရီအထိတိုးချဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt;

  '''''Dfb'' နမူနာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin|width=70%}}
{{Col-2}}
* [[Kushiro, Hokkaido]], [[Japan]] (''Dfb'')
* [[Karaganda]], [[Kazakhstan]] (''Dfb'')
* [[Oslo]], [[Norway]] (''Dfb'')
* [[Lillehammer]], Norway (''Dfb'')
* [[Stockholm]], [[Sweden]] (''Dfb'')
* [[Helsinki]], [[Finland]] (''Dfb'')
* [[Tallinn]], [[Estonia]] (''Dfb'')
* [[Riga]], [[Latvia]] (''Dfb'')
* [[Vilnius]], [[Lithuania]] (''Dfb'')
* [[Kiev]], [[Ukraine]] (''Dfb'')
* [[Moscow, Russia|Moscow]], [[Russia]] (''Dfb'')
* [[Novosibirsk]], Russia (''Dfb'')
{{Col-2}}
* [[Saint Petersburg, Russia|Saint Petersburg]], Russia (''Dfb'')
* [[Minsk]], [[Belarus]] (''Dfb'')
* [[Warsaw]], [[Poland]] (''Dfb'')
* [[Pristina, Kosovo|Pristina]], [[Kosovo]] (''Dfb'')
* [[Erzurum]], [[Turkey]] (''Dfb'')
* [[Ardahan]], Turkey (''Dfb'')
* [[Edmonton, Alberta]], Canada (''Dfb'')
* [[Ottawa, Ontario]], Canada (''Dfb'')
* [[Quebec City, Quebec]], Canada (''Dfb'')
* [[Buffalo, New York]], United States (''Dfb'', bordering on ''Dfa'')
* [[Marquette, Michigan]], United States (''Dfb'')
* [[Portland, Maine|Portland]], [[Maine]], United States (''Dfb'')


{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt; '''''Dwb'' ဥပမာများ''' 

* [[ကယ်လ်ဂရီမြို့|Calgary]], [[အယ်လဗားတားပြည်နယ်|Alberta]], [[ကနေဒါနိုင်ငံ|Canada]] ( ''Dwb'', ''Dfb'' နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်) 
* ဟီဟီ, [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] ( ''Dwb'' ) 
* Vladivostok, [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] ( ''Dwb'' ) 
* Irkutsk, ရုရှား ( ''Dwb'', ''Dwc'' နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်) 
* ဘရူတူတူရွန်၊ [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယား]] ( ''Dwb'' ) 
* Pongongchang ကောင်တီ၊ [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|တောင်ကိုရီးယား]] ( ''Dwb'', ''Dfb'' နှင့်နယ်စပ်ထိစပ်) 
* ပမ်ဘီးနာ၊ မြောက်ဒါကိုတာ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''Dwb'' ) 

''Dsb'' သည် ''Dsa'' ကဲ့သို့အလားတူမြင်ကွင်းမှထွက်ပေါ်လာသော်လည်း၊ မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုသည် Eurasia ထက်ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောကြောင့်မြေအောက်ရာသီဥတုသည်ပိုမိုမြင့်မားသောအမြင့်သို့မဟုတ်လတ္တီတွဒ်များနှင့်မြောက်အမေရိကတွင်ဖြစ်သည်။ 

* Sivas, [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]] ( ''Dsb'' ) 
* Roghun, [[တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|တာဂျစ်ကစ္စတန်]] ( ''Dsb'' ) 
* Dras, [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] ( ''Dsb'' ) 
* Flagstaff, [[အရီဇိုးနားပြည်နယ်|အရီဇိုးနား]], အမေရိကန် ( ''Dsb'' ) 

=== ''Dfc / Dwc / Dsc'' : Subarctic or Boreal ''Climate'' ===
''Dfc'', ''Dsc'' နှင့် ''Dwc'' ရာသီဥတုသည်ယေဘုယျအားဖြင့်မြောက်လတ္တီတွဒ် ၅၅ မှ ၆၅ ဒီဂရီအကြားရှိအခြားအုပ်စု D ၏ရာသီဥတုသို့မဟုတ်ပိုမိုမြင့်မားသောနေရာများတွင် poleward ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt; {{Rp|232–5}}

  '''ဥပမာများ''' - &lt;div&gt;
အ{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Yellowknife]], [[Northwest Territories]], [[Canada]] (''Dfc'')
* [[Thompson, Manitoba]], Canada (''Dfc'')
* [[Labrador City]], [[Newfoundland and Labrador]], Canada (''Dfc'')
* [[Fairbanks, Alaska|Fairbanks]], [[Alaska]], [[United States]] (''Dfc'')
* [[Fraser, Colorado|Fraser]], [[Colorado]], United States (''Dfc'')
* [[Saint Pierre and Miquelon]], [[France]] (''Dfc'')
* [[Oulu]], [[Finland]] (''Dfc'')
* [[Tampere]], Finland (''Dfc, bordering on Dfb'')
* [[Luleå]], [[Sweden]] (''Dfc'')
* [[Arkhangelsk]], Russia (''Dfc'')
* [[Norilsk]], Russia (''Dfc'')
* [[Tromsø]], [[Norway]] (''Dfc'')
* [[St. Moritz]], [[Grisons]], [[Switzerland]] (''Dfc'')
* [[Livigno]], [[Italy]] (''Dfc'')
* [[Kangerlussuaq]], [[Greenland]] (''Dfc'' bordering on ''ET'' and ''BSk'')
{{Col-2}}
* [[Anchorage, Alaska|Anchorage]], Alaska, United States (''Dsc'')
* [[Brian Head, Utah|Brian Head]], [[Utah]], United States (''Dsc'')
* [[Whitehorse, Yukon|Whitehorse]], [[Yukon]], Canada (''Dsc'')
* [[Kuujjuarapik]], [[Quebec]], Canada (''Dsc'')
* [[Nyurba]], Russia (''Dsc, bordering on Dsd'')
* [[Anadyr (town)|Anadyr]], Russia (''Dsc'')
* [[Skjåk]], Norway (''Dsc'')
* [[Chita, Zabaykalsky Krai|Chita]], Russia (''Dwc'')
* [[Mohe County]], [[Heilongjiang]], China (''Dwc'')
* [[Yushu City, Qinghai|Yushu City]], [[Qinghai]], China (''Dwc'')
* [[Lukla]], [[Nepal]] (''Dwc'')
* [[Delta Junction]], Alaska, United States (''Dwc'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''Dfd / Dwd / Dsd'' - ပြင်းထန်သောဆောင်းရာသီနှင့်အတူဒေသငယ်သို့မဟုတ် boreal ရာသီဥတု ===
ဤရာသီဥတုနှင့်အတူနေရာများသည်ပြင်းထန်သောဆောင်းရာသီရှိသည်။ သူတို့၏အအေးဆုံးလတွင်အပူချိန်သည် -38 ထက်နိမ့်သည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်။ ဤရာသီဥတုများသည် [[ဆိုက်ဘေးရီးယား]] အရှေ့ပိုင်းတွင်သာဖြစ်ပွားသည်။ ဤရာသီဥတုနှင့်အတူအချို့သောနေရာများ၏အမည်များသည်အလွန်ပြင်းထန်သောဆောင်းရာသီအအေးလွန်ကဲမှုအတွက်အမှန်အတိုင်းပြောရလျှင်ဖြစ်လာသည်။ 

* Yakutsk, Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] ( ''Dfd'' ) 
* Oymyakon, Sakha Republic, Russia ( ''Dfd, Dwd နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်'' ) 
* Verkhoyansk, Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* Udachny၊ Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* Ust-Maya၊ ဆာခသမ္မတနိုင်ငံ၊ ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* Srednekolymsk, Sakha Republic, Russia ( ''Dfc နှင့်'' ထိစပ်နေသော ''Dfd'' ) 
* ခွန်နူး၊ ဆာခသမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* စက္က ရီရ၊ ဆာခသမ္မတနိုင်ငံ၊ ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* နမ်၊ ဆာခါ သမ္မတ၊ ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* Delyankir, Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dwd'' ) 
* Allakh-Yun၊ ဆာခသမ္မတနိုင်ငံ၊ ရုရှား ( ''Dwd'' ) 
* Zhigansk, Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dsd, Dfd နှင့်နယ်စပ်'' ) 

== အုပ်စု E: ဝင်ရိုးစွန်းရာသီဥတု ==
Köppenရာသီဥတုစနစ်တွင်ဝင်ရိုးစွန်းရာသီဥတုကိုမည်သည့်လ၏အပူအအေးဆုံးအပူအဖြစ်မဆို ၁၀ လအောက်အဖြစ်သတ်မှတ်သည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၅၀ ံ) &amp;nbsp; ° F)။ ပိုလန်ပေါ်လစီများကိုနောက်ထပ်အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ 

=== ''ET'' : Tundra ရာသီဥတု ===
'''Tundra ရာသီဥတု''' ( ''ET'' ) - အပူဆုံးလသည်ပျမ်းမျှအပူချိန် ၀ မှ ၁၀ ကြားကြားရှိသည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်။ ဤရာသီဥတုသည်မြောက်အမေရိက၏မြောက်ဘက်စွန်းများနှင့်ယူရေးရှားနိုင်ငံ၏မြေထုထည်များ (ယေဘုယျအားဖြင့် ၇၀ ဒီဂရီမြောက်ပိုင်းမြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိပြီးဒေသအလိုက်အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ တောင်ဘက်တွင်တွေ့နိုင်သည်) နှင့်အနီးအနားရှိကျွန်းများပေါ်တွင်ဖြစ်ပေါ်သည်။ ''ET'' ရာသီဥတုများကိုအန္တာတိတ် Convergence အနီးရှိကျွန်းအချို့နှင့်သစ်ပင်လိုင်းအထက်ရှိဝင်ရိုးစွန်းဒေသများရှိမြင့်မားသောနေရာများတွင်လည်းတွေ့ရှိရသည်။ 

* မိုးများတောင်၊ ဝါရှင်တန်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''ET'' ) 
* မက်ကူရီကျွန်း၊ Australiaစတြေးလျ ( ''ET'' ) 
* ခရိုဇာကျွန်းများ ( ''ET'' ) 
* ကမ့်ဘဲလ်ကျွန်း, [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]] ( ''ET'' ) 
* Kerguelenကျွန်းများ ( ''ET'' ) 
* မင်းသားအက်ဒွပ်ကျွန်းစု ( ''ET'' ) 
* စတန်လီ၊ ဖော့ကလန်ကျွန်းစု ( ''ET'' ) သည် subpolar သမုဒ္ဒရာ ( ''Cfc'' ) နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ 
* Ushuaia, [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ|Argentina]] ( ''ET'' ), ( ''Cfc'' နှင့်နယ်စပ်) 
* Wellington Mount, [[တက်စမေးနီးယားကျွန်း|Tasmania]], ( [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|စတြေးလျ]] ( ''ET'' ) 
* Mykines, Faroe ကျွန်းများ ( ''ET'' ), ( ''Cfc'' နှင့်နယ်စပ်) 
* ဘင်နီဗစ်၊ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့တလန်]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] ( ''ET'' ) 
* Cairn Gorm, [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့တလန်]], [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] ( ''ET'' ) 

ဤ ''ET'' ရာသီဥတုများသည်အအေးနှင့် ပို၍ တိုက်ကြီးပိုင်းခြားသော tundra အမျိုးအစားများဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည်ရေခဲဖုံးလွှမ်းနေသောရာသီဥတု၏ဝိသေသလက္ခဏာများရှိမည်ဖြစ်သော်လည်းလစဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန် ၀ ထက် ၀.၀ ထက်ပိုများသည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၃၂ ရက်) &amp;nbsp; ° F): 

* [[ဖူဂျီတောင်]]၊ ဂျပန် ( ''ET'' ) 
* တာဂျစ်ကစ္စတန် (မူ ''ဂတ်'' ) 
* ဝါရှင်တန်တောင်၊ [[နယူးဟမ်ရှိုင်းယားပြည်နယ်|New Hampshire]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''ET'' ) 
* Zugspitze, Bavaria, [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]] ( ''ET'' ) 
* ယူရီကာ၊ နူနာဗတ်၊ ကနေဒါ ( ''ET'' ) 
* Iqaluit, Nunavut, Canada ( ''ET'' ) 
* Inukjuak, ကွီဘက်, ကနေဒါ ( ''ET'' ) 
* နူးук၊ [[ဂရင်းလန်ကျွန်း|ဂရင်းလန်း]] ( ''ET'', ''Dfc'' နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်) 
* ဆဗာလ်ဘတ်၊ [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]] ( ''ET'' ) 
* Mys Shmidta, ရုရှား ( ''ET'' ) 
* Dikson ကျွန်း, ရုရှား ( ''ET'' ) 
* Novaya Zemlya၊ Arkhangelsk ဒေသ၊ ရုရှား ( ''ET'' ) 
* နော်၊ ဂရင်းလန်း ( ''ET'' ) 
* Esperanza အခြေစိုက်စခန်း၊ [[အန္တာတိက]] ( ''ET'' ) 

=== ''EF'' : ရေခဲပြင် ဦး ထုပ်ရာသီဥတု ===
'''ရေခဲပြင်ဖုံးရာသီဥတု''' ( ''EF'' ) - ဒီရာသီဥတုဟာအန္တာတိကတိုက်နဲ့ဂရင်းလန်းနိုင်ငံတွေမှာလွှမ်းမိုးနေတယ်။ တောင်တန်းတွေ၊ တောင်တန်းတွေမှာတောင် tundra တောင်တွေပေါ်မှာတွေ့နိုင်တယ်။ လစဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၀ ထက်မပိုပါ &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၃၂ ရက်) &amp;nbsp; ° F)။ 

* ရိုင်ယန်တောင်၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ( ''EF'' ) 
* အာရတ်တာတောင်၊ တူရကီ ( ''EF'' ) 
* Grossglockner, Carinthia, [[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ|Austriaစတြီးယား]] ( ''EF'' ) 
* [[ဧဝရက်တောင်|Eve ၀ ရက်တောင်]]၊ တရုတ် / နီပေါ ( ''EF'' ) 
* K2, တရုတ် / ပါကစ္စတန် ( ''EF'' ) 
* ထိပ်သီးအစည်းအဝေးစခန်း၊ ဂရင်းလန်း ( ''EF'' ) 
* Severnaya Zemlya၊ Krasnoyarsk Krai၊ ရုရှားနိုင်ငံ 
* McMurdo ဘူတာ, အန္တာတိက ( ''EF'' ) 
* Scott Base၊ [[အန္တာတိက]] ( ''EF'' ) 
* Byrd ဘူတာ၊ အန္တာတိက ( ''EF'' ) 
* အမ်မဒန် - စကော့ဘူတာ၊ အန္တာတိက ( ''EF'' ) 
* Vostok ဘူတာ, အန္တာတိက ( ''EF'' ), ကမ္ဘာပေါ်မှာအစဉ်အဆက်မှတ်တမ်းတင်ထားသောအနိမ့်ဆုံးလေထုအပူချိန်၏တည်နေရာ။ 
* ကျန်အန္တာတိကတိုက်၏ 99,99% 

== ဂေဟဗေဒအရေးပါမှု ==
Köppenရာသီဥတုခွဲခြားမှုသည်ရာသီဥတုနှင့်အပင်များအကြားလက်တွေ့ဆက်စပ်မှုအပေါ်အခြေခံသည်။ ဤအမျိုးအစားသည်အပူချိန်နှင့်မိုးရွာသွန်းမှုတို့နှင့်သတ်မှတ်ထားသောရာသီဥတုအခြေအနေများကိုမက်ထရစ်တစ်ခုတည်းဖြင့်ဖော်ပြရန်ထိရောက်သောနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Köppenခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းဖြင့်သတ်မှတ်ထားသောရာသီဥတုအခြေအနေများသည်ဂေဟဗေဒနှင့်သက်ဆိုင်သောကြောင့်၎င်းသည်ရေရှည်ရာသီဥတုနှင့်သက်ဆိုင်သောဂေဟစနစ်အခြေအနေများ၏ပထဝီအနေအထားအရဖြန့်ဝေခြင်းကိုကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Chen&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Using the Köppen classification to quantify climate variation and change: An example for 1901–2010|journal=Environmental EDevelopment|volume=6|pages=69–79|doi=10.1016/j.envdev.2013.03.007}}&lt;/ref&gt; 

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်းရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းနှင့်အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှအသီးအရွက်များပြောင်းလဲခြင်းများကိုခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်ခွဲခြားအသုံးပြုခြင်းကိုပိုမိုစိတ်ဝင်စားလာကြသည်။ &lt;ref name=&quot;hanschen&quot;&gt;{{Template:Cite web|url=http://hanschen.org/koppen/|title=Köppen climate classification|language=en}}&lt;/ref&gt; Köppenရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း၏အရေးကြီးဆုံးဂေဟဗေဒဆိုင်ရာအရေးပါမှုသည်ရာသီဥတုဆိုင်ရာအချက်အလက်များနှင့်အပြန်အလှန် အခြေခံ၍ ကြီးထွားလာသောအပင်အမျိုးအစားများကိုခန့်မှန်းရန်ကူညီခြင်းဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite book|title=General Climatology}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ''သဘာဝ'' ရှိထုတ်ဝေသော [[နန်ကျင်း တက္ကသိုလ်|နန်ကျင်း တက္ကသိုလ်၏]] စာတမ်းတွင်ရာသီဥတုအမျိုးအစားခွဲခြားမှုကိုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ။ ၁၉၅၀ နှင့် ၂၀၁၀ အတွင်းကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိofရိယာအားလုံး၏ ၅.၇% သည်စိုစွတ်သော၊ အအေးခန်းအမျိုးအစားများမှ ပို၍ ခြောက်သွေ့။ အပူပိုမိုပြင်းထန်သောအမျိုးအစားများသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည်။ စာရေးသူအနေဖြင့်ပြောင်းလဲမှုကို“ သဘာဝပြောင်းလဲမှုများအဖြစ်ရှင်းပြ။ မရပါ။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|title=Significant anthropogenic-induced changes of climate classes since 1950|journal=Scientific Reports|volume=5|pages=13487|doi=10.1038/srep13487|pmid=26316255|pmc=4551970|date=2015|bibcode=2015NatSR...513487C}}&lt;/ref&gt; 

== အခြားKöppenရာသီဥတုမြေပုံ ==
မြေပုံအားလုံးသည်≥0ကိုအသုံးပြုသည် &amp;nbsp; သမရာသီဥတုနှင့် ၁၈ အတွက်° C နှင့်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် &amp;nbsp; အပူနှင့်အအေးခြောက်သွေ့သောရာသီဥတုများကိုခွဲခြားရန်နှစ်စဉ် C အပူချိန်ပျမ်းမျှအပူချိန်။ &lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt; &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
ဖိုင်:North America map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;မြောက်အမေရိက 
ဖိုင်:Europe map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;ဥရောပ 
ဖိုင်:Russia Köppen.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;ရုရှား 
ဖိုင်:Central Asia map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;ဗဟိုအာရှ 
ဖိုင်:East Asia map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;အရှေ့အာရှ 
ဖိုင်:South America map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;တောင်အမေရိက 
ဖိုင်:Africa map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;အာဖရိက 
ဖိုင်:Middle East map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ 
ဖိုင်:South Asia map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;တောင်အာရှ 
ဖိုင်:Southeast Asia map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;အရှေ့တောင်အာရှ 
ဖိုင်:Oceania map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;ဩစတြေးလျ / Oceania 
&lt;/gallery&gt;

== ကြည့်ရှုပါ ==

* Holdridge ဘဝဇုန်များ၊ မိုးရွာသွန်းမှု၊ စိုထိုင်းဆနှင့်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော evapotranspiration အချိုး - ရှုထောင့်သုံးခုဖြင့်ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း 
* အမေရိကန်ပထဝီဝင်ပညာရှင် Glenn Thomas Trewartha မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် Trewartha ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း အစီအစဉ်ကိုKöppenအစီအစဉ်အပေါ် အခြေခံ၍ 
* Savory brittleness စကေး 
* မာကျောဇုန် 
* [http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ Koeppen Geiger ကမ္ဘာ့မြေပုံ] 

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Template:Reflist}}

== ပြင်ပလင့်များ ==

* [https://web.archive.org/web/20100906034159/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ ၁၉၅၁–၂၀၀၀ ကာလအတွက်Köppen-Geiger ရာသီဥတုဆိုင်ရာကမ္ဘာ့မြေပုံ] 
* [http://www.fao.org/nr/climpag/globgrids/KC_classification_en.asp Köppenခွဲခြားမှုကို အသုံးပြု၍ ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုမြေပုံများ (FAO, 1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110084254/http://www.fao.org/nr/climpag/globgrids/KC_classification_en.asp |date=10 January 2021 }} 

=== ရာသီဥတုမှတ်တမ်းများ ===

* [http://www.ipcc-data.org/maps/ နိုင်ငံတကာရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဒေတာဖြန့်ဖြူးရေးစင်တာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160418082322/http://www.ipcc-data.org/maps/ |date=18 April 2016 }}
[[ကဏ္ဍ:စနစ်ခွဲခြားမှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:ကော့(ဝ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုများ]]</text>
      <sha1>67gzq7f6f18st3wfu3l35th5j9h0uiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053653</id>
      <parentid>1053632</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T17:15:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ပြင်ပလင့်များ */</comment>
      <origin>1053653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="118144" sha1="0mfv5svvtxeenfmj3dwluf13h3pe9p3" xml:space="preserve">ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားမှုသည် ကျယ်ပြန့်စွာအသုံးများသော [[ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း|ရာသီဥတုခွဲခြားမှုစနစ်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်-ရုရှ ရာသီဥတုဗေဒပညာရှင်  [[ဗ(လ်)ဒီမီယာ ကော့(ခ်)ပန်]] (၁၈၄၆-၁၉၄၀) မှ ပထမဦးဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည်၊&lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|last=Köppen|first=Wladimir|title=Die Wärmezonen der Erde, nach der Dauer der heissen, gemässigten und kalten Zeit und nach der Wirkung der Wärme auf die organische Welt betrachtet|volume=20|pages=351–360}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|last=Rubel|first=F.|title=Comments on: 'The thermal zones of the Earth' by Wladimir Köppen (1884)|volume=20|pages=361–365}}&lt;/ref&gt; အထူးသဖြင့် ၁၉၁၈ နှင့် ၁၉၃၆ တွင်နောက်ပိုင်းတွင်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရာသီဥတုဗေဒပညာရှင် [[ရူဒေါ့ဖ်ဂိုက်ဂါ]]က အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းစနစ်ကိုပြောင်းလဲခဲ့သည်။၎င်းကိုတစ်ခါတစ်ရံ Köppen-Geiger ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်းစနစ်ဟုခေါ်သည်။&lt;ref&gt;{{ကိုးကားခြင်း|title=Klassifikation der Klimate nach W. Köppen}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ကိုးကားခြင်း|title=Überarbeitete Neuausgabe von Geiger, R.: Köppen-Geiger / Klima der Erde}} (Wandkarte 1:16 Mill.) – Klett-Perthes, Gotha.&lt;/ref&gt;

ကော့(ခ်)ပန် ရာသီဥတုခွဲခြားမှုသည် အဓိကအုပ်စု (၅)ခု ခွဲခြားထားသည်၊အုပ်စုတစ်ခုချင်းစီသည် ရာသီအလိုက် မိုးရွာသွန်းမှုနှင့် အပူချိန်ပေါ် မူတည်၍ ခွဲခြားထားသည်။ အဓိကအုပ်စု (၅)ခုမှာ များဖြစ်ကြ က(အပူပိုင်း)၊ ခ(ခြောက်သွေ့မှု)၊ ဂ (သမ)၊ ''ဃ'' (တိုက်ကြီး)၊ ''င'' (ဝင်ရိုးစွန်း)။ အုပ်စုတစ်ခုချင်းကို စာလုံး(၁)လုံးဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည်။ အဓိကအုပ်စု ရာသီဥတုအားလုံးသည် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ(ပထမစာလုံး) ကိုသတ်မှတ်သည်(A,B,C,D)၊အဓိကအုပ်စု(ဘီ)။ င အုပ်စုရှိသူများ မှလွဲ၍ ရာသီဥတုမိုးရွာသွန်းမှုအုပ်စုခွဲ (ဒုတိယအက္ခရာ) ကိုသတ်မှတ်ထားသည်။။ ဥပမာအားဖြင့် ''အာဖရိကန်းစ်''  သည် အပူပိုင်းမိုးသစ်တောရာသီဥတု။ ဤစနစ်သည် ခ၊ ဂ နှင့် ဃ တို့တွင်ရှိသောရာသီဥတုအတွက်တတိယအက္ခရာနှင့် င ရှိရာသီဥတုအတွက်ဒုတိယစာလုံးတွင်ဖော်ပြထားသော က အုပ်စုရှိအုပ်စုများ မှလွဲ၍ အခြားအုပ်စုအားလုံးအတွက်အပူချိန်အုပ်စုခွဲကိုသတ်မှတ်ပေးသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ''Cfb'' ၍ သမုဒ္ဒရာရာသီဥတု နှင့်ပူနွေးသောနွေရာသီအားဖြင့်ညွှန်ပြအဖြစ်အဆုံးသတ် ''ခ''။ ရာသီဥတုကိုခွဲခြားထားသည်အပေါ်အခြေခံပြီးတိကျတဲ့သတ်မှတ်ချက်များထူးခြားအသီးအသီးရာသီဥတုအမျိုးအစား။&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt;

ကော့(ခ်)ပန်သည် ရုက္ခဗေဒပညာရှင်ကဲ့သို့အသူ၏ အတွေ့အကြုံအပေါ် အခြေခံ၍ စနစ်ကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲစဉ်က သူ၏ အဓိကရာသီဥတုအုပ်စုများကို သတ်မှတ်ထားသောရာသီဥတုအမျိုးအစားတွင် မည်သည့်အပင်များ ကြီးထွားလာသည်ကို အခြေခံသည်။ ရာသီဥတုကို ဖော်ထုတ်ခြင်းအပြင် ၎င်းစနစ်သည် ဂေဟစနစ်အခြေအနေများကို ဆန်းစစ်ရန်နှင့် ရာသီဥတုအတွင်းရှိ  အဓိကအသီးအနှံများကို ခွဲခြားရန် အသုံးပြုနိုင်သည်။ သတ်မှတ်ထားသော ဒေသတစ်ခု၏ အပင်သက်တမ်းနှင့် ဆက်နွှယ်မှုရှိခြင်းကြောင့် ထိုစနစ်အတွင်းရှိ အပင်၏ ဘဝပြောင်းလဲမှုများကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းရာတွင် အသုံးဝင်သည်။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;

ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်းစနစ်ကို ၁၉၆၀ အလယ်ပိုင်း [[ထရီဝါ့သသီဥတုအမျိုးအစားခွဲခြားမှု]]တွင် ထပ်မံပြုပြင်ခဲ့သည် (1980 ခုနှစ်တွင်ပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသော)။ ထရီဝါ့သ စနစ်သည်ပိုမိုကောင်းမွန်သော [[အလယ်လတ္တီတွဒ်]]ရာသီဥတုဇုန်ကိုဖန်တီးရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ၎င်းသည်ကော့(ခ်)ပန်စနစ်၏ ဝေဖန်မှုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်( ဃ ရာသီဥတုအုပ်စုသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်သည်)။&lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt;{{Rp|200–1}}

== ခြုံငုံသုံးသပ်ချက် ==
{| class=&quot;wikitable floatright&quot;
|+ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတု ခွဲခြားမှုအစီအစဉ် သင်္ကေတ ဖော်ပြချက်ဇယား&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;
! scope=&quot;col&quot; |၁
! scope=&quot;col&quot; |၂
! scope=&quot;col&quot; |၃
|-
! rowspan=&quot;4&quot; scope=&quot;row&quot; |(အပူပိုင်း)
|အပ်(ဖ်)(မိုးသစ်တော)
|
|-
|အမ်(မုတ်သုံလေ)
|
|-
|ဒဗလျူ(ဆာဗားနား၊စိုစွတ်သောနွေရာသီ)
|
|-
|အက်(စ်)(ဆာဗားနား၊ စိုစွတ်သောနွေရာသီ)
|
|-
! rowspan=&quot;4&quot; scope=&quot;row&quot; |(မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ဝန်း)
|ဒဗလျူ(ကန္တာရ)
|
|-
|အက်(စ်)(ကုန်းမြင့်)
|
|-
|
|အိတ်(ရ်)(အပူ)
|-
|
|ကေ(အအေး)
|-
! rowspan=&quot;6&quot; scope=&quot;row&quot; |(သမ)
|အက်(စ်)(ခြောက်သွေ့သာနွေရာသီ)
|
|-
|ဒဗလျူ(ခြောက်သွေ့သောဆောင်းရာသီ)
|
|-
|အက်(ဖ်)(ခြောက်သွေ့ခြင်းမရှိသောရာသီ)
|
|-
|
|အေ(အပူနွေရာသီ)
|-
|
|ဘီ (ပူနွေးသော နွေရာသီ)
|-
|
|စီ(အေးသောနွေရာသီ)
|-
! rowspan=&quot;7&quot; scope=&quot;row&quot; |ဒီ(တိုက်ကြီး)
|အက်(စ်)(ခြောက်သွေ့သာနွေရာသီ)
|
|-
|ဒဗလျူ(ခြောက်သွေ့သောဆောင်းရာသီ)
|
|-
|အက်(ဖ်)(ခြောက်သွေ့ခြင်းမရှိသောရာသီ)
|
|-
|
|အေ(အပူသောနွေရာသီ)
|-
|
|ဘီ(ပူနွေးသောနွေရာသီ)
|-
|
|စီ(အေးသောနွေရာသီ)
|-
|
|ဒီ(အလွန်ချမ်းအေးသောဆောင်းရာသီ)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; scope=&quot;row&quot; |အီး(
ဝင်ရိုးစွန်း)
|တီ(တန်ဒြာ)
|
|-
|အက်(ဖ်)(ဆီးနှင်းခဲ(ရေခဲဖုံး))
|
|} 


ကော့(ခ်)ပန်ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း အစီအစဉ်သည် ရာသီဥတုကို အဓိကရာသီဥတုအုပ်စု ၅ ခုအဖြစ် ''A'' (အပူပိုင်း)၊ ''B'' (ခြောက်သွေ့)၊ ''C'' (သမ)၊ ''D'' (တိုက်ကြီး) နှင့် ''E'' (ဝင်ရိုးစွန်း) အဖြစ်ခွဲထားသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite news|url=https://www.britannica.com/science/Koppen-climate-classification|title=Koppen climate classification {{!}} climatology|language=en}}&lt;/ref&gt; ဒုတိယအက္ခရာသည် ရာသီအလိုက် မိုးရွာသွန်းမှု အမျိုးအစားကို ဖော်ပြပြီး တတိယအက္ခရာက အပူပမာဏကို ဖော်ပြသည်။ &lt;ref name=&quot;hanschen&quot;&gt;{{Template:Cite web|url=http://hanschen.org/koppen/|title=Köppen climate classification|language=en}}&lt;/ref&gt; နွေရာသီသည် ၆လကာလကို ဧပြီလ - စက်တင်ဘာနှင့် (သို့မဟုတ်) အောက်တိုဘာလမှ မတ်လအထိ ပိုမိုပူနွေးသော (၆) လကာလဖြစ်ပြီး ဆောင်းရာသီသည် အေးသော ခြောက်လကာလဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt; 

'''အုပ်စု အေ:အပူပိုင်းရာသီဥတု'''

ဤအမျိုးအစားသီဥတုတွင် လစဉ်လတိုင်း နှစ်တစ်နှစ်၏ ပျမ်းမျှအပူချိန် {{Convert|18|°C|°F|1}} သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော နှင့်အတူ၊ သိသိသာသာမိုးရွာသွန်းမှုနှင့် ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;

* ''Af'' = အပူပိုင်းမိုးသစ်တောရာသီဥတု၊ အနည်းဆုံး {{Convert|60|mm|in|1}} ပျမ်းမျှမိုးရွာသွန်းမှု    လစဉ်လတိုင်း ။ 
* ''Am'' = အပူပိုင်းမုတ်သုန်ရာသီဥတု၊ ခြောက်သွေ့သောလ (အီကွေတာ၏ဘက်ခြမ်းအတွက် &quot;ဆောင်းရာသီ&quot; နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံးအပြီး မကြာမီ သို့မဟုတ် မကြာမီဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်) မိုးရွာသွန်းမှု ၆၀ မီလီမီတာ (၂.၄ လက်မ) ရှိသည် သို့သော်လည်းအနည်းဆုံး  &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;100-\left ( \frac{Total\ Annual\ Precipitation\ (mm)}{25} \right )&lt;/math&gt;.  
* ''Aw'' or ''As'' = အပူပိုင်းစိုစွတ်သောနှင့်ခြောက်သွေ့သော သို့မဟုတ် ဆာဗန်နာ ရာသီဥတု၊ ခြောက်သွေ့ဆုံးသောလသည်မိုးရွာသွန်းမှု ၆၀ မီလီမီတာ (၂.၄ လက်မ) နှင့်ထက်နည်းသောရာသီဥတုရှိသည်။ &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;100-\left ( \frac{Total\ Annual\ Precipitation\ (mm)}{25} \right )&lt;/math&gt;။   

'''အုပ်စု B: အပူပိုင်းရာသီဥတု''' 

ဤရာသီဥတုအမျိုးအစားကို မိုးရွာသွန်းမှု အနည်းဆုံးကာလဟု သတ်မှတ်သည်။ (ပူပြင်းခြောက်သွေ့သောကာလဟူ၍ ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။) 

Celsius တွင် နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်ကို ၂၀ နှင့်မြှောက်ပါ၊ ထို့နောက်ပေါင်းထည့်ပါ။ 

: (က) ၂၈၀ ဖြစ်လျှင် စုစုပေါင်းမိုးရွာသွန်းမှု၏ ၇၀% သို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုသည်နွေ ဦး နှင့်နွေရာသီများတွင် (မြောက်ပိုင်းခြမ်းရှိAprilပြီ - စက်တင်ဘာ၊ သို့မဟုတ်တောင်ပိုင်းအောက်တိုဘာ - မတ်လ)၊ သို့မဟုတ် 
: (ခ) ၁၄၀ နွေ ဦး ရာသီနှင့်နွေရာသီတွင်မိုးရွာသွန်းမှုစုစုပေါင်း၏ ၃၀% မှ ၇၀% ရရှိလျှင် ၁၄၀ 
: (ဂ) နွေ ဦး ရာသီနှင့်နွေရာသီတွင်စုစုပေါင်းမိုးရွာသွန်းမှု၏ ၃၀% အောက်သာရရှိပါက ၀။ 

နှစ်စဉ်မိုးရွာသွန်းမှုသည်ဤတံခါး၏ ၅၀% ထက်နည်းပါက ''BW'' အမျိုးအစားဖြစ်သည် (မိုးနည်းရေရှား သဲကန္တာရ )။ အကယ်၍ ၎င်းသည်အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သတ်မှတ်ချက်၏ ၅၀% မှ ၁၀၀% အတွင်းတွင်ရှိလျှင် ''BS'' (အမျိုးအစားခွဲခြား: စတက်လပ်ရာသီဥတု ) ဖြစ်သည်။ 

အပူချိန်ကိုညွှန်ပြရန်တတိယအက္ခရာကိုထည့်နိုင်သည်။ မူလက ''h'' သည်လတ္တီတွဒ်နိမ့်ကျသောရာသီဥတု (၁၈ နှစ်အထက်ပျမ်းမျှအပူချိန်ဖြစ်သည်။ ) &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်) ''ဋ'' 18 အောက်တွင်ဖော်ပြထားသောအလယ်တန်း-လတ္တီရာသီဥတု (နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်အရိပ်ကိုစဉ် &amp;nbsp; °အထူးသဖြင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိကို C), ဒါပေမယ့်ပိုပြီးအဖြစ်များလေ့အကျင့်ကိုယနေ့, ထိုအအေးဆုံးလ 0 ''အထက်တွင်ပျမ်းမျှအပူချိန်ရှိပါတယ်ဆိုလိုမှဇသုံးစွဲဖို့ဖြစ်ပါတယ်'' &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၃၂) ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် &amp;nbsp; ° F) (သို့မဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}}     ''ဋ'' 0 င်အောက်တွင်ဖော်ပြထားကြောင်းအနည်းဆုံးတစ်လပျမ်းမျှယင်းသည်နှင့်အတူ &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်။ 

* ''BWh'' = ပူ ''ပြင်းတဲ့'' ကန္တာရရာသီဥတု 
* ''BWk'' = သဲကန္တာရအေး 
* ''BSh'' = ပူ ''ပြင်း'' ခြောက်သွေ့ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတု 
* ''BSk'' = ခြောက်သွေ့ခြောက်သွေ့ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတု 

'''အုပ်စု C - သမရာသီဥတုများ''' 

ဤအမျိုးအစားသီဥတု၏ အအေးဆုံး လတွင် ပျမ်းမျှအ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}}) နှင့် {{Convert|18|°C|°F|1}} နှင့်အနည်းဆုံးတစ်လတွင် ပျမ်းမျှအထက် {{Convert|10|°C|°F|0}}ကြားဖြစ်သည်။

* ''Cfa'' = အိုက်စွတ်စိုနွေးသမရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အနည်းဆုံးတစ်လရဲ့ပျမ်းမျှအပူချိန်ထက္ {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အဘယ်သူမျှမသိသိသာသာသွန်းမှုအကြားခြားနားချက်သီ(မရင္းထားမှုအခြေအနေပြည့်စုံ)။ အဘယ်သူမျှမသွေ့ခြောက်လနွေရာသီအတွက်။
* ''Cfb'' =သမ ယန်းဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အားလုံးအတူလအတွင်းပျမ်းမျှအားအောက်တွင်အပူချိန် {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အဘယ်သူမျှမသိသိသာသာသွန်းမှုအကြားခြားနားချက်သီ(မရင္းထားမှုအခြေအနေပြည့်စုံ)။
* ''ဇုန္မွ'' = Subpolar ယန်းဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၁-၃ လအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အဘယ်သူမျှမသိသိသာသာသွန်းမှုအကြားခြားနားချက်သီ(မရင္းထားမှုအခြေအနေပြည့်စုံ)။
* ''Cwa'' = [[မုတ်သုန်|မိုး]]-လွှမ်းမိုးအိုက်စွတ်စိုနွေးသမရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အနည်းဆုံးတစ်လရဲ့ပျမ်းမျှအပူချိန်ထက္ {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးဆယ်ကြိမ်အဖြစ်များစွာသောမိုဃ်းရွာ wettest အလုပ္၏နွေရာသီအဖြစ်အ driest အလုပ္၏ဆောင်းတွင်း(အခြားရွေးချယ်စရာဓိပၸါယ္က ၇၀%သို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုစ္စဥ္ပ်မ္းမွ်မိုးေရခ်ိန္မွာအတွက်အခြောက်လအတွင်း)။
* ''Cwb'' = နွေးလိုက်ရာသီဥတု သို့မဟုတ်မွန္းခ်က္-လွှမ်းမိုးသမယန်းဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အားလုံးအတူလအတွင်းပျမ်းမျှအားအောက်တွင်အပူချိန် {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးဆယ်ကြိမ်အဖြစ်များစွာသောမိုဃ်းရွာ wettest အလုပ္၏နွေရာသီအဖြစ်အ driest အလုပ္၏ဆောင်းတွင်း(အနေနဲ့အခြားရွေးချယ်စရာအဓိပၸါယ္က ၇၀%သို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုစ္စဥ္ပ်မ္းမွ်မိုးေရခ်ိန္မွာအတွက်အခြောက်လအတွင်း)။
* ''Cwc'' =အေး နွေးလိုက်ရာသီဥတု သို့မဟုတ်မွန္းခ်က္-လွှမ်းမိုး subpolar ယန်းဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၁-၃ လအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးဆယ်ကြိမ်အဖြစ်များစွာသောမိုဃ်းရွာ wettest အလုပ္၏နွေရာသီအဖြစ်အ driest အလုပ္၏ဆောင်းတွင်း(အခြားရွေးချယ်စရာဓိပၸါယ္က ၇၀%သို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုစ္စဥ္ပ်မ္းမွ်မိုးေရခ်ိန္မွာအတွက်အခြောက်လအတွင်း)။
* ''Csa'' = ပူ-နွေရာသီမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အနည်းဆုံးတစ်လရဲ့ပျမ်းမျှအပူချိန်ထက္ {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးသုံးကြိမ်လောက်ရွာသွန်းအတွက် wettest အလုပ္အဖြစ်ဆောင်းတွင်းအတွက်အ driest လုပ္၏၊နွေရာသီနှင့် driest အလုပ္၏နွေရာသီအားလက်ခံတွေ့ဆုံထက်လျော့နည်း {{Convert|30|mm|in|1}}။
* ''Csb'' = ပူနွေးသော-နွေရာသီမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၊အားလုံးအတူလအတွင်းပျမ်းမျှအားအောက်တွင်အပူချိန် {{Convert|22|°C|°F|1}}နှင့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးသုံးကြိမ်လောက်ရွာသွန်းအတွက် wettest အလုပ္အဖြစ်ဆောင်းတွင်းအတွက်အ driest လုပ္၏၊နွေရာသီနှင့် driest အလုပ္၏နွေရာသီအားလက်ခံတွေ့ဆုံထက်လျော့နည်း {{Convert|30|mm|in|1}}။
* ''ခိုးေ'' = အေး-နွေရာသီမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု;အအေးဆုံးလတစ်လပျမ်းမျှထက္ {{Convert|0|°C|°F|0}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}})၁-၃ လအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|0}}။ အနည်းဆုံးသုံးကြိမ်လောက်ရွာသွန်းအတွက် wettest အလုပ္အဖြစ်ဆောင်းတွင်းအတွက်အ driest လုပ္၏၊နွေရာသီနှင့် driest အလုပ္၏နွေရာသီအားလက်ခံတွေ့ဆုံထက်လျော့နည်း {{Convert|30|mm|in|1}}။

'''အုပ်စု D: တိုက်ကြီးရာသီဥတု''' 

ဤရာသီဥတုအမျိုးအစားသည်အနည်းဆုံးတစ်လပျမ်းမျှ {{Convert|0|°C|°F|0}} ထက်နည်းသည်     (သို့မဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|0}}     ) နှင့်အနည်းဆုံး {{Convert|10|°C|°F|0}} လအထက်ပျမ်းမျှတစ်လ    ။ &lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt; 

* ''Dfa'' = Hot-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|-0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), at least one month's average temperature above {{Convert|22|°C|°F|1}}, and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. No significant precipitation difference between seasons (neither abovementioned set of conditions fulfilled).
* ''Dfb'' = Warm-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|-0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), all months with average temperatures below {{Convert|22|°C|°F|1}}, and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. No significant precipitation difference between seasons (neither abovementioned set of conditions fulfilled).
* ''Dfc'' = Subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}})  and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. No significant precipitation difference between seasons (neither abovementioned set of conditions fulfilled).
* ''Dfd'' = Extremely cold subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|−38|°C|°F|1}} and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. No significant precipitation difference between seasons (neither abovementioned set of conditions fulfilled).
* ''Dwa'' = Monsoon-influenced hot-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), at least one month's average temperature above {{Convert|22|°C|°F|1}}, and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least ten times as much rain in the wettest month of summer as in the driest month of winter (alternative definition is 70% or more of average annual precipitation is received in the warmest six months).
* ''Dwb'' = Monsoon-influenced warm-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), all months with average temperatures below {{Convert|22|°C|°F|1}}, and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least ten times as much rain in the wettest month of summer as in the driest month of winter (alternative definition is 70% or more of average annual precipitation is received in the warmest six months).
* ''Dwc'' = Monsoon-influenced subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}})  and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least ten times as much rain in the wettest month of summer as in the driest month of winter (alternative definition is 70% or more of average annual precipitation is received in the warmest six months).
* ''Dwd'' = Monsoon-influenced extremely cold subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|−38|°C|°F|1}} and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least ten times as much rain in the wettest month of summer as in the driest month of winter (alternative definition is 70% or more of average annual precipitation is received in the warmest six months).
* ''Dsa'' = Mediterranean-influenced hot-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), average temperature of the warmest month above {{Convert|22|°C|°F|1}} and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least three times as much precipitation in the wettest month of winter as in the driest month of summer, and driest month of summer receives less than {{Convert|30|mm|in|1}}.
* ''Dsb'' = Mediterranean-influenced warm-summer humid continental climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}}), average temperature of the warmest month below {{Convert|22|°C|°F|1}} and at least four months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least three times as much precipitation in the wettest month of winter as in the driest month of summer, and driest month of summer receives less than {{Convert|30|mm|in|1}}.
* ''Dsc'' = Mediterranean-influenced subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|0|°C|°F|0}} (or {{Convert|-3|°C|°F|0}})  and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least three times as much precipitation in the wettest month of winter as in the driest month of summer, and driest month of summer receives less than {{Convert|30|mm|in|1}}.
* ''Dsd'' = Mediterranean-influenced extremely cold subarctic climate; coldest month averaging below {{Convert|−38|°C|°F|1}} and 1–3 months averaging above {{Convert|10|°C|°F|0}}. At least three times as much precipitation in the wettest month of winter as in the driest month of summer, and driest month of summer receives less than {{Convert|30|mm|in|1}}.

'''အုပ်စုအီး:စွန်းနှင့်ယင်းဥတု'''

ဤအမျိုးအစားသီဥတုတွင် လစဉ်လတိုင်း နှစ်တစ်နှစ်၏ ပျှမ်းမျှအပူချိန် {{Convert|10|°C|°F|0}} အောက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;

* ''ET'' = ဒြာ ရာသီဥတု;ပျမ်းမျှအပူချိန်ဂဲလ္ရဲလုပ္ကြား {{Convert|0|°C|°F|0}} နှင့် {{Convert|10|°C|°F|0}}။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;
* ''လွယ္တစ္ဦး'' = ရေခဲထုပ်ဥတု;နိစ္စထာဝရဆောင်းတွင်းနှင့်အတူ၊အားလုံး ၁၂ နှစ်လနှင့်အတူပျှမ်းမျှအပူချိန်အောက်တွင်ဖော်ပြထား {{Convert|0|°C|°F|0}}။

== အုပ်စုတစ်စု - အပူပိုင်းဒေသ / ပူပြင်းသောရာသီဥတု ==
အပူပိုင်းရာသီဥတု အားစဉ်ဆက်မပြတ်မြင့်မားသောအပူချိန်(ပင်လယ်မှာအဆင့်နှင့်နိမ့် မြင့်);၁၂ နှစ်လရှိသည်ပျမ်းမျှအပူချိန် ၁၈&amp;nbsp;°C(၆၄.၄&amp;nbsp;ဒီဂရီ)သို့မဟုတ် အပူချိန်ပိုမိုမြင့်။ သူတို့ပထမလဒစ္စလဘုရင်အဖြစ်အောက်ပါအတိုင်း:

=== ''ဖရိကန်းစ်'':အပူပိုင်းမိုးသစ်တောရာသီဥတု ===
အားလုံး ၁၂ လရှိသည်ပျမ်းမျှမိုးရွာသွန်းမှု၏အနည်းဆုံး {{Convert|60|mm}}။ ဤရာသီဥတုအများအားဖြင့်အတွင်းပေါ်ပေါက် ၁၀ ဒီဂရီလတ္တီတွဒ်၏ [[အီကွေတာ|အီေ]]။ ဒီရာသီဥတုကမျှမသဘာဝရာသီ၏စည်းကမ်းချက်များ၌အပူနှင့်အစိုဓာတ်ကိုအပြောင်းအလဲ။&lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt; အခါအစိုးဆုံးအမ်ဳိးအစားအားဖြင့်အ doldrums နိမ့်ဖိအားစနစ်တို့၏ရှေ့မှောက်တွင်ကြောင့်အ Intertropical ဆုံဇုန္ (ITCZ)ရှိကြ၏သောအခါမျှမပျောက်ထိုအခါရာသီဥတုသည်အရည်အချင်းပြည့်ဖြစ်ဘူ။ အခါကုန်သွယ်ရေးလေတိုက်နှုန်းများမှာစိုးများဆုံးအမ်ဳိးအစား၊ရာသီဥတုသည်အပူပိုင်းဒေသကုန်သွယ်ရေး-လေမိုးသစ်တောရာသီဥတု။&lt;ref&gt;&quot;Climatologie&quot; by Pierre Estienne and Alain Godard, Éditions Armand Colin ({{Template:ISBN|2-200-31042-0}}), &quot;CHAPITRE XVI 1. Les climats équatoriaux et subéquatoriaux 2. Les climats tropicaux 3. Les climats d'alizé 4. Les climats de montagne LES CLIMATS DE LA ZONE INTERTROPICALE : LES VARIÉTÉS&quot; pages 308–323.&lt;/ref&gt;

'''ဥပမာ'''&lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Apia]], [[Samoa]] (''Af'')
* [[Balikpapan]], [[Indonesia]] (''Af'')
* [[Davao City|Davao]], [[Philippines]] (''Af'')
* [[Georgetown, Guyana|Georgetown]], [[Guyana]] (''Af'')
* [[Hilo, Hawaii]], [[United States]] (''Af'')
* [[Honiara]], [[Solomon Islands]] (''Af'')
* [[Innisfail, Queensland]], [[Australia]] (''Af'')
* [[Ishigaki, Okinawa|Ishigaki]], [[Japan]] (''Af'')
* [[Kampala]], [[Uganda]] (''Af'')
* [[Kisumu, Kenya]] (''Af'')
* [[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]] (''Af'')
* [[Kuching]], Malaysia (''Af'')
* [[Lae]], [[Papua New Guinea]] (''Af'')
{{Col-2}}
* [[Medan]], Indonesia (''Af'')
* [[Moroni, Comoros|Moroni]], [[Comoros]] (''Af'')
* [[Paramaribo]], [[Suriname]] (''Af'')
* [[Pontianak, Indonesia|Pontianak]], Indonesia (''Af'')
* [[Quibdó]], Colombia (''Af'')
* [[Ratnapura]], [[Sri Lanka]] (''Af'')
* [[Salvador da Bahia]], [[Brazil]] (''Af'')
* [[Santos, Sao Paulo|Santos]], Brazil (''Af'')
* [[Singapore]] (''Af'')
* [[Suva]], [[Fiji]] (''Af'')
* [[Toamasina]], [[Madagascar]] (''Af'')
* [[Victoria, Seychelles|Victoria]], [[Seychelles]] (''Af'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;အချို့နေရာများနှင့်အတူဒီသီဥတုအမှန်ပင်တည်းနှင့် monotonously စိုစွတ်သောထိုနှစ်တွင်တစ်လျှောက်လုံး(ဥပမာ၊အနောက်မြောက်ဘက်တွင် [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်]] ကမ်း၏ [[တောင်အမေရိက|တောင်]] နှင့် [[ဗဟိုအမေရိက]]၊ကနေ [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]] မှ [[ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ|ကော့စတာရီ]];မြင်၊ဥပမာအားဖြင့်၊ Andagoya၊ [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|ကိုလံဘီ]])၊ဒါပေမယ့်များသောကိစ္စများတွင်၊ကာလပိုမိုမြင့်မားနေပြီးတော့အရက်သည်ထူးခြား wettest(ဖြစ်မှာ [[ဖလန်းပင်မြို့|ဆင်]]၊ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင္ဒိုနီး]]) သို့မဟုတ်အချိန်၏အောက်ပိုင်းနေရောင်နှင့်တိုတောင်းကာလရှိစေခြင်းငှါပိုပြီးမိုး(ဖြစ်မှာ Sitiawan၊ [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မေလးရွား]])။
ဤအထဲမှအချို့နေရာများရှိအဆင္ေကွေတာရာသီဥတု(Balikpapan၊ကာက္နဲ၊ပဲခူး၊လဲ၊၊Paramaribo၊Pontianak နှင့်စင်္ကာပူ)နှင့်အတူကိုစိုး ITCZ aerological ယန္တရားနှင့်မျှမပျောက်သို့မဟုတ်အ subequatorial ဥတုနှင့်အတူရံဖန်ရံခါနာက္ဆက္တဲြ(Davao၊Ratnapura၊ဗစ်တိုးရီးယား)။

('''မှတ်ချက်'''။ အဆိုပါအခေါ်အဝေါ် [[ရာသီ|aseasonal]] ကိုရည်ညွှန်းသည်မရှိခြင်းအတွက်အပူပိုင်းဇုန်များ၏ကီးမားေသာြခားမိုဃ်းလင်းသည်နာရီကိုဆိုလိုလစဉ်(သို့မဟုတ်နေ့စဉ်)အပူချိန်ထိုနှစ်တွင်တစ်လျှောက်လုံး။ နှစ်စဉ်ကြိယာပြောင်းအလဲဖြစ်စဉ်တွင်အပူပိုင်း၊ဒါပေမယ့်မအဖြစ်လိုမျိုးတွေဖြစ်တဲ့အတွက်သမဇုန္၊သက်ဆိုင်သော်ငြားလည်းအပူချိန်၊ဒါပေမယ့်အရေရရှိမှုရှိမရှိအဖြစ်၊မိုးငွေ့၊မြေဆီလွှာ၊သို့မဟုတ်မြေပြင်ကိုရေ။ စက်ရုံတုံ့ပြန်(အီး။ ဂရမ်။၊ phenology)၊တိရစ္ဆာန်(အစာကျွေး၊ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု၊မျိုးပွား၊စသည်တို့ကို။)၊ လူလှုပ်ရှားမှုများ(စက်ရုံမျိုးစေ့ကြဲခြင်း၊ရိတ်သိမ်းခြင်း၊အမဲလိုက်၊ငါးဖမ်း၊စသည်တို့ကို။) ကြဖမ်းယူဖို့ဒီ'ရှုပါ။ အမှန်ပင်၊အပူပိုင်းတောင်အမေရိကနှင့်အမေရိကအလယ်ပိုင်း၊'မိုးရာသီ'(အမြင့်ဆုံးအရေရာသီ')ဟုခေါ်သည် &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAf0&quot;&gt;invierno&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; သို့မဟုတ် ''inverno''သော်လည်း၊ထိုသို့ပေါ်ပေါက်နိုင်ကြောင်းမြောက်ပိုင်းကမ္ဘာခြမ်းကိုနွေရာသီ;ထိုနည်းတူ၊အ'အခြောက်အရာသီ'('အနိမ့်အရေရာသီ')ဟုခေါ်သည် &lt;nowiki&gt;&lt;i id=&quot;mwAgA&quot;&gt;verano&lt;/i&gt;&lt;/nowiki&gt; သို့မဟုတ် ''verão''၊မႈမြောက်ပိုင်းကမ္ဘာခြမ်းကိုအချိန်သည်ဆောင်းကာလ)။

=== ''နံနက်'':အပူပိုင်းမုတ်သုန်ရာသီဥတု ===
ဤအမျိုးအစားသီဥတုရလဒ်များကိုမှ [[မုတ်သုန်]] လေပြောင်းလဲသောဦးတည်ချက်အတိုင်းသီ။ ဤရာသီဥတုအ driest အလုပ္(အရာအမြဲတမ်းနီးပါးမှာဖြစ်ပေါ်သို့မဟုတ်ပြီးနောက်မကြာမီကို&quot;ဆောင်းတွင်း&quot;ယဉ်အဘို့အအီကွေ)နှင့်အတူမိုးထက်လျော့နည်း {{Convert|60|mm|in|1}}၊ဒါပေမယ့်အနည်းဆုံး &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;100-\left ( \frac{Total\ Annual\ Precipitation\ (mm)}{25} \right )&lt;/math&gt;။{{Rp|208}}

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Cairns]], [[Queensland]], [[Australia]] (''Am'')&lt;ref&gt;{{cite book |last=Linacre |first=Edward |author2=Bart Geerts |title=Climates and Weather Explained |publisher=Routledge |location=London |year=1997 |page=379 |url=https://books.google.com/?id=mkZa1KLHCAQC&amp;lpg=PA379&amp;pg=PA379 |isbn=978-0-415-12519-2}}&lt;/ref&gt;
* [[Chittagong, Bangladesh|Chittagong]], [[Bangladesh]] (''Am'')
* [[Coatzacoalcos]], [[Mexico]] (''Am'')
* [[Conakry]], [[Guinea]] (''Am'')
* [[Douala]], [[Cameroon]] (''Am'')
* [[Freetown]], [[Sierre Leone]] (''Am'')
* [[Guanare]], [[Venezuela]] (''Am'')
* [[Huế]], [[Thừa Thiên–Huế Province|Thừa Thiên–Huế]], [[Vietnam]] (''Am'')
* [[Jakarta]], [[Indonesia]] (''Am'')
* [[Kochi]], [[India]] (''Am'')
* [[Libreville]], [[Gabon]] (''Am'')
* [[Malabo]], [[Equatorial Guinea]] (''Am'')
{{Col-2}}
* [[Malé]], [[Maldives]] (''Am'')
* [[Miami]], [[Florida]], [[United States]] (''Am'')
* [[Monrovia]], [[Liberia]] (''Am'')
* [[Port Harcourt]], [[Rivers State]], [[Nigeria]] (''Am'')
* [[Puerto Ayacucho]], [[Venezuela]] (''Am'')
* [[Qionghai City]], [[China]] (''Am'')
* [[Recife]], [[Pernambuco]], [[Brazil]] (''Am'')
* [[San Juan, Puerto Rico]] (''Am'')
* [[Santo Domingo]], [[Dominican Republic]] (''Am'')
* [[Taitung City|Taitung]], [[Taiwan]] (''Am'')
* [[Yangon]], [[Myanmar]] (''Am'')
* [[Zanzibar City]], [[Tanzania]] (''Am'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''ကု/အဖြစ်'':အပူပိုင်းရင္းရာသီဥတု ===

==== ''ကု'':အပူပိုင်းရင္းရာသီဥတုနှင့်အတူမ-ရာသီအလိုက်သို့မဟုတ်အခြောက်-ဆောင်းတွင်းဝိသေသလက္ခဏာများ ====
''ကု'' ဥတုရှိသည်အခြိမ်းအခြောက်အရာသီနှင့်အတူ driest လုပ္ဘဲသွန်းမှုလျော့နည်းထက် {{Convert|60|mm|in|1}} နှင့်ထက်လျော့နည်း &lt;math display=&quot;inline&quot;&gt;100-\left ( \frac{Total\ Annual\ Precipitation\ (mm)}{25} \right )&lt;/math&gt;။{{Rp|208–11}}

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Abuja]], [[Nigeria]] (''Aw'')
* [[Bamako]], [[Mali]] (''Aw'')
* [[Bangkok]], [[Thailand]] (''Aw'')
* [[Banjul]], [[The Gambia]] (''Aw'')
* [[Barquisimeto]], [[Venezuela]] (''Aw'')
* [[Barranquilla]], [[Colombia]] (''Aw'')
* [[Brasília]], [[Brazil]] (''Aw'')
* [[Brazzaville]], [[Republic of the Congo]] (''Aw'')
* [[Bujumbura]], [[Burundi]] (''Aw'')
* [[Cali]], Colombia (''Aw'')
* [[Cancún, Mexico|Cancun]], [[Mexico]] (''Aw'')
* [[Caracas]], Venezuela (''Aw'')
* [[Cartagena, Colombia|Cartagena]], Colombia (''Aw'')
* [[Chennai]], [[Tamil Nadu]], [[India]] (''Aw'')
* [[Dar es Salaam]], [[Tanzania]] (''Aw'')
* [[Darwin, Northern Territory|Darwin]], [[Northern Territory]], [[Australia]] (''Aw'')
* [[Dhaka, Bangladesh|Dhaka]], [[Bangladesh]] (''Aw'')
* [[Dili]], [[East Timor]] (''Aw'')
* [[Guatemala City]], [[Guatemala]] (''Aw'', bordering on ''Cwb'')
* [[Guayaquil]], [[Ecuador]] (''Aw'')
* [[Havana]], [[Cuba]] (''Aw'', bordering on ''Am'')
* [[Ho Chi Minh City]], [[Vietnam]] (''Aw'')
* [[Kano]], [[Nigeria]] (''Aw'')
* [[Kaohsiung]], [[Taiwan]] (''Aw'')
* [[Key West, Florida|Key West]], [[Florida]], United States (''Aw'')
{{Col-2}}
* [[Kigali]], [[Rwanda]] (''Aw'')
* [[Kingston, Jamaica]] (''Aw'')
* [[Kinshasa]], [[Democratic Republic of Congo]] (''Aw'')
* [[Kolkata]], [[West Bengal]], [[India]] (''Aw'')
* [[Kumasi]], [[Ghana]] (''Aw'')
* [[Kupang]], [[Indonesia]] (''Aw'')
* [[Lagos]], [[Lagos State]], [[Nigeria]] (''Aw'')
* [[Managua]], [[Nicaragua]] (''Aw'')
* [[မန္တလေးမြို့]], [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (''Aw'', bordering on ''BSh'')
* [[Maputo]], [[Mozambique]] (''Aw'', bordering on ''BSh'')
* [[Climate of Mumbai|Mumbai]], [[Maharashtra]], [[India]] (''Aw'')
* [[Panama City|Panamá City]], [[Panamá]] (''Aw'')
* [[Phnom Penh]], [[Cambodia]] (''Aw'')
* [[Port-au-Prince]], [[Haiti]] (''Aw'')
* [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] (''Aw'')
* [[Rio de Janeiro]], Brazil (''Aw'', bordering on ''Am'')
* [[Santa Cruz de la Sierra]], [[Bolivia]] (''Aw'')
* [[Sanya]], [[Hainan]], [[China]] (''Aw'')
* [[Surabaya]], [[Indonesia]] (''Aw'')
* [[Tegucigalpa]], [[Honduras]] (''Aw'')
* [[Townsville]], [[Queensland]], [[Australia]] (''Aw'')
* [[Veracruz, Veracruz|Veracruz]], [[Veracruz]], Mexico (''Aw'')
* [[Vientiane]], [[Laos]] (''Aw'')
* [[Yaoundé]], [[Cameroon]] (''Aw'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;အများဆုံးသောနေရာများအကြောင်းရှိသည်။ဤရာသီဥတုေတွ့မှာအပြင်ဘက်အစွန်းများ၏အ [[အပူပိုင်းဇုန်|ပူပိုင်း]] ဇုန်မှအနိမ့်ဆယ်ကျော်သက်အလယ်ပိုင်း၊အသက် ၂၀ လတ္တီတွဒ်၊ဒါပေမယ့်ရံဖန်ရံခါအနေနဲ့အတွင်းစိတ်-အပူပိုင်းတည္ေနရာ(ဥပမာ၊ ျMarcos၊Antioquia၊ [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|ကိုလံဘီ]])ဒါ့အထက္မွာေ။ တကယ်တော့၊က [[ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်|ရစ်ဘီယံ]] ကမ်း၊eastward ကနေ ကွေ့ Urabá အ [[ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ|လံ]]–[[ပနားမားနိုင်ငံ|Panamá]] ကိုနယ်စပ် [[အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်|Orinoco မြစ်]] မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ထို [[အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ]] (အကြောင်း ၄၊၀၀၀&amp;nbsp;)၊တာရှည်အခြောက်အကာလ(အစွန်းရောက်အ ''BSh'' ဥတု(အောက်တွင်ကြည့်ပါ)၊လူအားဖြင့်အလွန်နိမ့်ချသွန်း၊၊ဥပမာအားဖြင့်၊အတွက်ကျယ်ပြန့်ဒေသများအတွက် [[:es:Guajira Península|Guajira]]၊ Coro၊နောက် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]]၊ မြောက်ဘက် peninsulas အတွက်တောင်အမေရိက၊သောခံယူ&lt;၃၀၀&amp;nbsp;မီလီမီစုစုပေါင်းနှစ်စဉ်ရွာသွန်းမှု၊လက်တွေ့အားလုံးအတွက်နှစ်ဦးသို့မဟုတ်သုံးလအတွင်း)။

ဤအခြေအနေကိုလည်းအ ပိုင်စိန့်ဂျော့ရှ် နှင့် ကြီးစိန့်ဂျော့ရှ် ကူအကျိုးပျက်နေရစ်ဘီယံပူပိုင်းခါးပတ်။ အလျားနှင့်ပြင်းထန်၏ခြောက်သွေ့သောရာသီအလျော့ၾကာင္း(ခဲ့ရ);မှာလတ္တီတွဒ်၏အမေဇုံမြစ်—အရာစီးဆင်း eastward၊ရုံတောင်ဘက်အ [[အီကွေတာ|ကွေ]] တန်း—သီဥတုအ ''ဖရိကန်းစ်''။ အရှေ့ကနေအ [[အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း|ဒီးစ်]]၊ခြောက်သွေ့ခြင်း၊မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ဝန်းရစ်ဘီယံနှင့်အစဉ်အဆက်-စွတ်စိုမေဇုံအ Orinoco မြစ်ရဲ့ llanos သို့မဟုတ် [[ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်|savannas]]၊အဘယ်အရပ်ဤသီဥတု၎င်း၏အမည်ကိုကြာ။

==== ''အဖြစ်'':အပူပိုင်းရင္းရာသီဥတုနှင့်ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီဝိသေသလက္ခဏာများ ====
တစ်ခါတစ်ရံ ''အဖြစ်'' အသုံးပြုရာ၌အ ''အော်'' လျှင်ခြောက်သွေ့သောရာသီအဖြစ်ပေါ်သည့်အချိန်ကာလအတွင်းအမြင့်မားနေပြီးတော့ရက်(ကာလအတွင်းနွေရာသီ)။&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nwskoppen&quot;&gt;{{Template:Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181224025419/https://www.weather.gov/jetstream/climate_max|archivedate=24 December 2018|url=https://www.weather.gov/jetstream/climate_max|title=JetStream Max: Addition Köppen-Geiger Climate Subdivisions|publisher=National Weather Service|accessdate=24 December 2018}}&lt;/ref&gt; ဤဖြစ်ရပ်အတွက်အစိတ်အပိုင်းများ [[ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်|ဟာဝိုင်ယီ]]၊အခ်ဳပ္အျဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ၊အရှေ့အာဖရိက၊ဘရာဇီးအရှေ့မြောက်ပိုင်းကမ်း။ အတွက်အများစုသောအရပ်တို့ကိုရှိအပူပိုင်းစိုစွတ်သောနှင့်ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတု၊သို့သော်၊ခြောက်သွေ့ရာသီအဖြစ်ပေါ်သည့်အချိန်ကာလအတွင်းနိမ့်အနေနှင့်တိုတောင်းရက်ကြောင့်အ မိုးအရိပ် သက်ရောက်မှုအတွင်း'အမြင့်-နေမင်း'၏အစိတ်အပိုင်း။

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Lanai City, Hawaii]], [[United States]] (''As'')
* [[Mérida, Yucatán|Mérida]], [[Mexico]] (''As'')
* [[San Pedro Sula]], [[Honduras]] (''As'')
* [[Monte Cristi (Dominican Republic)|Monte Cristi]], [[Dominican Republic]] (''As'')
* [[Cali]], [[Colombia]] (''As'')
* [[Barranquilla]], [[Colombia]] (''As'')
* [[Maturín]], [[Venezuela]] (''As'')
* [[Port of Spain]], [[Trinidad and Tobago]] (''As'')
* [[Natal, Rio Grande do Norte|Natal]], [[Brazil]] (''As'')
* [[Fortaleza]], Brazil (''As'')
{{Col-2}}
* [[São Luís, Maranhão|São Luís]], Brazil (''As, bordering on Am'')
* [[Mombasa]], [[Kenya]] (''As'')
* [[São Tomé]], [[São Tomé and Principe]] (''As'')
* [[Cape Coast]], [[Ghana]] (''As'')
* [[Abidjan]], [[Ivory Coast]] (''As'')
* [[Chennai]], [[India]] (''As'')
* [[Madurai]], India (''As'')
* [[Trincomalee]], [[Sri Lanka]] (''As'')
* [[Jaffna]], Sri Lanka (''As'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

== Group B:ခြောက်သွေ့(သဲကန္တာရနှင့် မိုးနည်းရေရှား)သီဥတု ==
ဤဥတုခြင်းဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာဖြစ်ကြောင်းအမှန်တကယ်သွန်းမှုထက်လျော့နည်းတစ်ဦးတံခါးခုံကိုတန်ဖိုးထားဖို့တန်းတူညီမျှအ လားအလာ evapotranspiration။{{Rp|212}} အဆိုပါတံခါးတန္ဖိုး(မီလီ)ကဆုံးဖြတ်အဖြစ်:

ေျနှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာဒီဂရီ C မွ ၂၀၊အခါ(တစ်ဦး)၂၈၀ လျှင် ၇၀%သို့မဟုတ်ပိုပြီးစုစုပေါင်းဆေးဝါးအတွက်အမြင့်-နေ၏ထက်ဝက်နှစ်(ဧပြီလမှတဆင့်စက်တင်ဘာလမြောက်ပိုင်းကမ္ဘာခြမ်းကို၊သို့မဟုတ်အောက်တိုဘာလမှတဆင့်မတ်လတွင်တောင်ပိုင်း)၊သို့မဟုတ်(ခ)၁၄၀ လျှင် ၃၀%-၇၀%စုစုပေါင်းသည်လက်ခံရရှိကာလအတွင်းသက်ဆိုင်သောကာလ၊(ဂ)၀ ထက်လျော့နည်းပါက ၃၀%စုစုပေါင်းရခ်ိန္မွာဒီေ။

အရပြင်ဆင်စသည်တို့ကိုခွဲခြားသည့်စနစ်အားဖြင့်အသုံးပြုခေတ်သစ် climatologists၊စုစုပေါင်းဆေးဝါးအတွက်အခြောက်လအတွင်းအနှစ်အဖြစ်ခေါ်ဆောင်သွားတဲ့အငြမ်းစားများ၏စုစုပေါင်းဆေးဝါးအတွက်အမြင့်-နေဝက်။&lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Criteria for classification of major climatic types in modified Köppen system}}&lt;/ref&gt;

သဲကန္တာရဒေသများတွင်တည်ရှိတလျှောက်အနောက်ဘက်များတိုက်မှာအပူပိုင်းသို့မဟုတ်အနီး-အပူပိုင်းတည်နေရာအားဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာ ကြာခဏမြူ နှင့်အနိမ့်တိမ်ဆိုတဲ့အချက်ကိုနေသော်လည်း၊ဤသူရာထူးနေရာများအကြား driest မြေကြီးပေါ်မှာဝေါဟာရများတွင်အမှန်တကယ်ဆေးဝါးလက်ခံရရှိကြသည်တံဆိပ် ''BWn'' နှင့်အတူဎပေးသောရာသီဥတုအားဖြင့်သွင်ပြင်လက္ခဏာကြာခဏမြူ။&lt;ref name=&quot;Cereceda&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=The climate of the coast and fog zone in the Tarapacá Region, Atacama Desert, Chile|url=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;gepchile&quot;&gt;{{Template:Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180122045953/http://www.gep.uchile.cl/Biodiversidad/medio_fisico/clima_01.html|archivedate=22 January 2018|url=http://www.gep.uchile.cl/Biodiversidad/medio_fisico/clima_01.html|title=CLASIFICACIÓN CLIMÁTICA DE KÖPPEN|publisher=Universidad de Chile|language=Spanish|accessdate=21 January 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Inzunza&quot;&gt;{{Template:Cite web|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180122051833/http://nimbus.com.uy/weather/Cursos/Curso_2006/Textos%20complementarios/Meteorologia%20descriptiva_Inzunza/cap15_Inzunza_Climas%20de%20Chile.pdf|archivedate=22 January 2018|url=http://nimbus.com.uy/weather/Cursos/Curso_2006/Textos%20complementarios/Meteorologia%20descriptiva_Inzunza/cap15_Inzunza_Climas%20de%20Chile.pdf|title=Capitulo 15. Climas de Chile|language=Spanish|accessdate=22 January 2018}}&lt;/ref&gt; အ ''BSn'' အမျိုးအစားထဲတွင်တွေ့နိုင်သည်ထူမ်ားကမ်းရိုးတန်းတက်လွင်ပြင်။&lt;ref&gt;{{Template:Cite web|url=http://www.agrimed.cl/atlas/tomo1.html|title=Atlas Agroclimático de Chile–Estado Actual y Tendencias del Clima (Tomo I: Regiones de Arica Y Parinacota, Tarapacá y Antofagasta|publisher=Universidad de Chile|language=Spanish|accessdate=9 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181222105247/http://www.agrimed.cl/atlas/tomo1.html|archivedate=22 December 2018}}&lt;/ref&gt;

=== ''BW'' : မိုးနည်းရေရှားရာသီဥတု ===
&lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Coober Pedy]], [[Australia]] (''BWh'')
* [[Alice Springs]], [[Australia]] (''BWh'')
* [[Almería]], [[Andalusia]], [[Spain]] (''BWh'', bordering on ''BSh'')
* [[Las Palmas]], [[Canary Islands]], [[Spain]] (''BWh'')
* [[Baghdad]], [[Iraq]] (''BWh'')
* [[Upington]], [[Northern Cape]] [[South Africa]] (''BWh'')
* [[Hermosillo]], [[Sonora]], [[Mexico]] (''BWh'')
* [[Phoenix, Arizona|Phoenix]], [[Arizona]], United States (''BWh'')
* [[Las Vegas]], [[Nevada]], United States (''BWh'')
* [[Death Valley]], [[California]], [[United States]] (''BWh''), location of the hottest air temperature ever recorded on Earth.
* [[Eilat]], [[Southern District (Israel)|Southern District]], [[Israel]] (''BWh'')
* [[‘Aziziya]], [[Jafara]], [[Libya]] (''BWh'')
* [[Karachi, Pakistan]] (''BWh'')
* [[Doha, Qatar]] (''BWh'')
* [[Mecca]], [[Makkah Region]], [[Saudi Arabia]] (''BWh'')
* [[Riyadh]], [[Saudi Arabia]] (''BWh'')
{{Col-2}}
* [[Kuwait City]], [[Kuwait]] (''BWh'')
* [[Dubai, United Arab Emirates]] (''BWh'')
* [[Muscat, Oman]] (''BWh'')
* [[Cairo]], [[Egypt]] (''BWh'')
* [[Alexandria, Egypt]] (''BWh'')
* [[Khartoum]], [[Sudan]] (''BWh'')
* [[Djibouti City]], [[Djibouti]] (''BWh'')
* [[Nouakchott]], [[Mauritania]] (''BWh'')
* [[Timbuktu]], [[Mali]] (''BWh'')
* [[Lima]], [[Peru]] (''BWh'')
* [[Ashgabat]], [[Turkmenistan]] (''BWk'')
* [[Turpan]], [[Xinjiang]], [[China]] (''BWk'')
* [[Leh, India]] (''BWk'')
* [[Nukus]], [[Uzbekistan]] (''BWk'')
* [[El Paso, Texas]], United States (''BWk'', bordering on ''BWh'')
* [[Aral, Kazakhstan|Aral]], [[Kazakhstan]] (''BWk'')
* [[Damascus]], [[Syria]] (''BWk'')
* [[Walvis Bay]], [[Erongo Region]], [[Namibia]] (''BWk'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''BS'': မိုးနည်းရေရှား(လွင်ပြင်)ရာသီဥတု ===
&lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Lahore]], [[Punjab, Pakistan|Punjab]], [[Pakistan]] (''BSh'')
* [[Jodhpur]], [[India]] (''BSh'')
* [[Oranjestad, Aruba|Oranjestad]], [[Aruba]] (''BSh'')
* [[Alicante, Spain|Alicante]], [[Spain]] (''BSh'')
* [[Santa Cruz de Tenerife]], [[Canary Islands]], Spain (''BSh'')
* [[Mount Isa]], [[Queensland]], Australia (''BSh'')
* [[Honolulu]], [[Hawaii]], United States (''BSh'')
* [[Odessa, Texas|Odessa]], [[Texas]], United States (''BSh'')
* [[Monterrey]], [[Mexico]], (''BSh'')
* [[Querétaro City]], [[Querétaro]], Mexico (''BSh'')
* [[Maracaibo]], [[Venezuela]] (''BSh'')
* [[Petrolina]], [[Pernambuco]], [[Brazil]] (''BSh'')
* [[Patos]], [[Paraíba]], [[Brazil]] (''BSh'')
* [[Piraeus]], [[Greece]] (''BSh'')
* [[Nicosia]], [[Cyprus]] (''BSh'')
* [[Amman]], [[Amman Governorate]], [[Jordan]] (''BSh'')
* [[Tripoli]], [[Libya]] (''BSh'')
* [[Mogadishu]], [[Somalia]] (''BSh'')
* [[Dakar]], [[Senegal]] (''BSh'')
* [[Ouagadougou]], [[Burkina Faso]] (''BSh'')
* [[Niamey]], [[Niger]] (''BSh'')
* [[Airolaf]], [[Djibouti]] (''BSh'')
* [[N'Djamena]], [[Chad]] (''BSh'')
* [[Luanda]], [[Angola]] (''BSh'')
* [[Windhoek]], [[Namibia]] (''BSh'')
{{Col-2}}
* [[Tabriz]], [[Iran]] (''BSk'', bordering on ''Dsa'')
* [[Yerevan]], [[Armenia]] (''BSk'', bordering on ''Dfa'')
* [[Baku]], [[Azerbaijan]] (''BSk'')
* [[Denver]], [[Colorado]], United States (''BSk'')
* [[Boise, Idaho]], United States (''BSk'')
* [[Casper, Wyoming]], United States (''BSk'')
* [[Zaragoza, Spain|Zaragoza]], Spain (''BSk'')
* [[Konya, Turkey|Konya]], [[Turkey]] (''BSk'')
* [[Zacatecas City]], [[Zacatecas]], Mexico (''BSk'')
* [[Astrakhan]], [[Russia]] (''BSk'')
* [[Ulan-Ude]], Russia (''BSk'')
* [[Lethbridge, Alberta|Lethbridge]], [[Alberta]], [[Canada]] (''BSk'')
* [[Saskatoon]], [[Saskatchewan]], Canada (''BSk'', bordering on ''Dfb'')
* [[Kabul]], [[Afghanistan]] (''BSk'')
* [[Aleppo]], [[Syria]] (''BSk'')
* [[Tianjin]], China (''BSk'' bordering on ''Dwa'')
* [[Shijiazhuang]], [[Hebei]], China (''BSk'')
* [[Lhasa]], [[Tibet Autonomous Region]], China (''BSk'', bordering on ''Cwb'' and ''Dwb'')
* [[Ulaanbaatar]], [[Mongolia]] (''BSk'' bordering on ''Dwb'')
* [[Comodoro Rivadavia]], [[Argentina]] (''BSk'')
* [[La Quiaca]], [[Jujuy Province|Jujuy]], Argentina (''BSk'')
* [[L'Agulhas]], [[Western Cape]], [[South Africa]] (''BSk'')
* [[Sana'a]], [[Yemen]] (''BSk'')
* [[Asmara]], [[Eritrea]] (''BSk'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

== အုပ်စု C:သမ/mesothermal ဥတု ==
အ Koppen ဥတုစနစ်၊သမရာသီဥတုကိုအဖြစ်သတ်မှတ်ကြပါတယ်ရှိခြင်းတစ်ဦးပျှမ်းမျှအပူချိန်ထက် {{Convert|0|°C|°F}} (ဒါမှမဟုတ် {{Convert|-3|°C|°F|1}}၊မှတ်ချက်ချအဖြစ်ယခင်က)အတွက်သူတို့ရဲ့အအေးဆုံးလဒါပေမယ့်အောက် {{Convert|18|°C|°F|1}}။ ပျမ်းမျှအပူချိန်၏ {{Convert|-3|°C|°F|1}} အကြမ်းဖျင်းနှင့်အတူတိုက်အ equatorward၏ကန့်သတ်အေးစက်နေတဲ့မြေနှင့် snowcover တည်တလသို့မဟုတ်ထိုထက်ပိုသည်။

ဒုတိယစာတစ်စောင်ကိုညွှန်ပြသွန်း—''လျူ'' ၍ခြောက်သွေ့သောဆောင်းရာ(driest ဆောင်းရာသီတစ်လပျမ်းမျှမိုးရွာသွန်းမှုလျော့နည်းတစ်ခုထက်ဒသ wettest နွေရာသီတစ်လပျမ်းမျှသွန်း။ ''မွီ'' ၍အနည်းဆုံးသုံးကြိမ်လောက်မိုးရွာထဲမှာ wettest အလုပ္အဖြစ်ဆောင်းတွင်းအတွက်အ driest အလုပ္၏။ '']'' ဆိုလိုတာသိသာသွန်းအားလုံးအတွက်သီ(မအထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သောအစုအခြေအနေပြည့်စုံ)။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;

တတိယစာတစ်စောင်ကိုညွှန်ပြဂနွေရာသီ၏အပူ—''အ'' ညွှန်ပြနွေးဆုံးလ၏ပျမ်းမျှအပူချိန်ထက္ {{Convert|22|°C|°F|1}} ခဏ ''ခ'' ၍ဂဲလ္ရဲတစ်လပျမ်းမျှအောက် ၂၂&amp;nbsp;°C နှင့်အတူဒါပေမယ့်အနည်းဆုံးလေးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|1}}၊ ''c'' ၍တဦးတည်းမှသုံးလအတွင်းပျမ်းမျှထက္ {{Convert|10|°C|°F|1}}။&lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Peel&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Updated world map of the Köppen–Geiger climate classification|journal=Hydrol. Earth Syst. Sci.|volume=11|pages=1633–1644|doi=10.5194/hess-11-1633-2007|issn=1027-5606}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;kottek2006&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=World Map of the Köppen-Geiger climate classification updated|journal=Meteorologische Zeitschrift|date=2006|volume=15|issue=3|pages=259–263|doi=10.1127/0941-2948/2006/0130|bibcode=2006MetZe..15..259K}}&lt;/ref&gt;

=== ''Csa'' : မြေထဲပင်လယ်ပူနွေရာသီ ===
ဤရာသီဥတုများသည်များသောအားဖြင့် ၃၀ ဒီဂရီနှင့် ၄၅ ဒီဂရီလောင်ဂျီကျုအကြားရှိတိုက်ကြီး၏အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင်ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite web|title=Mediterranean Climate|author=Melvin R. George|work=UCRangelands|publisher=University of California|accessdate=2015-01-26|url=http://californiarangeland.ucdavis.edu/Mediterranean_Climate/}}&lt;/ref&gt; ဤရာသီဥတုများသည်ဆောင်းရာသီတွင်ပိုလာရှေ့တန်းဒေသတွင်ရှိပြီးအပူချိန်အတန်အသင့်ရှိပြီးပြောင်းလဲနိုင်သောမိုးရာသီတွင်ရှိသည်။ နွေရာသီသည်ပူနွေးပြီးခြောက်သွေ့သည်။ အပူပိုင်းအပူပိုင်းဖိအားစနစ်များ၏လွှမ်းမိုးမှုကြောင့်အနီးအနားရှိကမ်းရိုးတန်းဒေသများ မှလွဲ၍ နွေရာသီသည်နူးညံ့ပျော့ပြောင်းပြီးအနီးအနားရှိအအေးသမုဒ္ဒရာရေစီးကြောင်းများကြောင့် မြူ ကိုဖြစ်ပေါ်စေသော်လည်းမိုးရွာခြင်းကိုကာကွယ်နိုင်သည်။ &lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt; {{Rp|221–3}}

  '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin|width=70%}}
{{Col-2}}
* [[Beirut]], [[Lebanon]] (''Csa'')
* [[Latakia]], [[Syria]] (''Csa'')
* [[Halabja]], [[Iraq]] (''Csa'')
* [[Jerusalem]], [[State of Palestine|Palestine]] (''Csa'')
* [[Tel Aviv]], Israel (''Csa'')
* [[Tangier]], [[Morocco]] (''Csa'')
* [[Casablanca]], Morocco (''Csa'')
* [[Algiers]], [[Algeria]] (''Csa'')
* [[Valletta]], [[Malta]] (''Csa'')
* [[Rome]], [[Italy]] (''Csa'')
* [[Naples]], Italy (''Csa'')
* [[Madrid]], [[Spain]] (''Csa, bordering on BSk'')
* [[Barcelona]], Spain (''Csa'')
* [[Palma de Mallorca]], Spain (''Csa'')
* [[Lisbon]], [[Portugal]] (''Csa'')
* [[Faro, Portugal|Faro]], Portugal (''Csa'')
* [[Monaco]] (''Csa'')
* [[San Marino]] (''Csa'')
{{Col-2}}
* [[Vatican City]] (''Csa'')
* [[Marseille]], [[France]] (''Csa'')
* [[Nice, France|Nice]], France (''Csa'')
* [[Athens]], [[Greece]] (''Csa'', bordering on ''BSh'')
* [[Tunis]], [[Tunisia]] (''Csa'')
* [[Bursa]], [[Turkey]] (''Csa'')
* [[Izmir]], Turkey (''Csa'')
* [[Tirana]], [[Albania]] (''Csa'')
* [[Tashkent]], [[Uzbekistan]] (''Csa'')
* [[Dushanbe]], [[Tajikistan]] (''Csa'')
* [[Los Angeles]], [[California]], United States (''Csa'', bordering on ''Csb'', ''BSh'', and ''BSk'')
* [[Sacramento, California|Sacramento]], California, United States (''Csa'')
* [[Medford, Oregon|Medford]], [[Oregon]], United States (''Csa'')
* [[Tecate]], [[Mexico]] (''Csa'')
* [[Perth]], [[Australia]] (''Csa'')
* [[Adelaide]], Australia (''Csa'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''Csb'' : မြေထဲပင်လယ်နွေး / အေးမြနွေရာသီရာသီဥတု ===
ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီရာသီဥတုသည်တစ်ခါတစ်ရံအပိုဆောင်းadditionalရိယာများ (တစ်ခါတစ်ရံမြောက်ဘက်နှင့်တောင်ဘက်သို့) ပုံမှန်မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုများဖြစ်သော်လည်းသူတို့၏ပူနွေးဆုံးလ၏ပျမ်းမျှအပူချိန် {{Convert|22|C|1}} မရောက်ရှိနိုင်သဖြင့်     သူတို့ ''Csb'' အဖြစ်ခွဲခြားထားသည်။ &lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt; အချို့ဒေသများသည် သမုဒ္ဒရာရာသီဥတု ( ''Cfb'' ) နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပြီးနွေရာသီခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတု များသည်Köppen's ''Cs'' နိမ့်ကျသောအနိမ့်ဆုံးသတ်မှတ်ချက်များနှင့်မကိုက်ညီပါ။ 

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Santiago]], [[Chile]] (''Csb'' bordering ''BSk'')
* [[Concepción, Chile|Concepción]], Chile (''Csb'')
* [[Pasto]], [[Colombia]] (''Csb'')
* [[San Carlos de Bariloche]], [[Argentina]] (''Csb'')
* [[Nakuru]], [[Kenya]] (''Csb'')
* [[San Cristóbal de la Laguna]], Spain (''Csb'')
* [[Salamanca]], Spain (''Csb'')
* [[Porto]], [[Portugal]] (''Csb'')
* [[Guarda, Portugal|Guarda]], Portugal (''Csb'')
{{Col-2}}
* [[Rieti]], [[Italy]] (''Csb'')
* [[Ohrid]], [[North Macedonia]] (''Csb'')
* [[Eskişehir]], [[Turkey]] (''Csb, bordering on Dsb'')
* [[Ciudad Madera]], [[Mexico]] (''Csb'')
* [[San Francisco]], California, United States (''Csb'')
* [[Santa Barbara, California|Santa Barbara]], [[California]], United States (''Csb'')
* [[Seattle, Washington]], United States (''Csb'')
* [[Victoria, British Columbia|Victoria]], [[British Columbia]], [[Canada]] (''Csb'')
* [[Cape Town]], [[South Africa]] (''Csb'')
* [[Albany, Western Australia|Albany]], [[Western Australia]], [[Australia]] (''Csb'')
* [[Devonport, Tasmania|Devonport]], [[Tasmania]], Australia (''Csb'')
* [[Mount Gambier, South Australia|Mount Gambier]], [[South Australia]], Australia (''Csb'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''Csc'' : မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုအေးတဲ့နွေရာသီ ===
နွေရာသီအေးသောမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတု ( ''Csc'' ) သည်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ''Csb'' ရာသီဥတုtoရိယာများနှင့်ကပ်လျက်ရှိသောမြင့်မားသောinရိယာများတွင်တည်ရှိသည်။ ခိုင်မာသောရေကြောင်းလွှမ်းမိုးမှုကြောင့်ပျမ်းမျှဆောင်းရာသီအပူချိန် ၀ မှအောက်သို့ကျဆင်းခြင်းကိုကာကွယ်ပေးသည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်။ ဤရာသီဥတုသည်ရှားပါးပြီးရာသီဥတုအစွန်အဖျားများနှင့်ကက်စကိတ်နှင့်အင်ဒီးစ်တောင်တန်းများသီးခြားinရိယာများတွင်အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီရာသီဥတုသည်အမေရိကရှိအခြားနေရာများထက်ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောလမ်းကိုပြန့်နှံ့စေသည်။  ရာသီဥတုအလွန်ရှားပါးသောအခြေအနေများကိုမြောက်အတ္တလန္တိတ်ကမ်းရိုးတန်းအချို့နှင့်ဟာဝိုင်ယီရှိအမြင့်ပိုင်းတွင်တွေ့ရှိနိုင်သည်။ 

'''ဥပမာများ''' 

* Akureyri, [[အိုက်စလန်နိုင်ငံ|အိုက်စလန်]] ( ''Csc'' )၊ တနည်းအားဖြင့်ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီ subarctic ရာသီဥတု ( ''Dsc'' ) 
* Balmaceda, [[ချီလီပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|ချီလီ]] ( ''Csc'' ) 
* Haleakalā ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၊ [[ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်|ဟာဝိုင်ယီ]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''Csc'' ) 
* Harstad, [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]] ( ''Csc'' ), တနည်းအားဖြင့်ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီ subarctic ရာသီဥတု ( ''Dsc'' ) 
* Liawenee, [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|Australiaစတြေးလျ]] ( ''Csc, Csb နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်'' ) 
* Spirit Lake၊ [[ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်|ဝါရှင်တန်]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''Csc'' ) 

=== ''Cfa'' : စိုစွတ်သောအပူပိုင်းရာသီဥတု ===
ဤရာသီဥတုများသည်များသောအားဖြင့်အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းနှင့်တိုက်ကြီးများ၏အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင်များသောအားဖြင့်အမြင့် ၂၀ နှင့် ၃၀ လတ္တီတွဒ်များတွင်ဖြစ်သည်။ ခြောက်သွေ့သောနွေရာသီမြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုနှင့်မတူဘဲစိုစွတ်သောအပူပိုင်းရာသီဥတုများသည်အပူပိုင်းဒေသမှပူနွေးစိုစွတ်သောစီးဆင်းမှုရှိသည်။ နွေရာသီများတွင်ပူနွေးစိုစွတ်သောအခြေအနေများဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့်နွေရာသီ (မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုအခြေအနေကဲ့သို့ဆောင်းရာသီမဟုတ်) သည်အများအားဖြင့်အနွေးဆုံးရာသီဖြစ်သည်။ 

အပူပိုင်းဒေသများမှနွေရာသီမုတ်သုန်လေစီးဆင်းမှုနှင့်အပူပိုင်းဒေသမှတောင်ပိုင်းစီးဆင်းမှုကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းသည်အပူပိုင်းနှင့်စိုစွတ်သောလေကိုတိုက်ကြီး၏အရှေ့ဘက်ခြမ်းသို့ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဤစီးဆင်းမှုသည်မကြာခဏဖြစ်သော်လည်းတိုတောင်းသောနွေရာသီမိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုများကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတောင်ပိုင်း၊ တရုတ်တောင်ပိုင်းနှင့်ဂျပန်နိုင်ငံတို့ကဲ့သို့သောတောင်ပိုင်းအပူပိုင်းရာသီဥတု၏ပုံမှန်အတိုင်းဖြစ်သည်။ &lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt; {{Rp|223–6}}

  '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-3}}
* [[Buenos Aires]], [[Argentina]] (''Cfa'')
* [[Rosario]], Argentina (''Cfa'')
* [[Montevideo]], [[Uruguay]] (''Cfa'')
* [[Asunción]], [[Paraguay]] (''Cfa'', bordering on ''Aw'')
* [[Florianópolis]], [[Brazil]] (''Cfa'')
* [[Porto Alegre]], Brazil (''Cfa'')
* [[São Paulo]], Brazil (''Cfa'')
* [[Brisbane]], [[Australia]] (''Cfa'')
* [[Sydney]], Australia (''Cfa'')
* [[Bendigo]], Australia (''Cfa'')
* [[Orlando, Florida]], United States (''Cfa'')
* [[Dallas, Texas]], United States (''Cfa'')
* [[Washington, D.C.]], United States 
* [[Astara, Azerbaijan|Astara]], [[Azerbaijan]] (''Cfa'')
* [[Samsun]], [[Turkey]] (''Cfa'')
* [[Belgrade, Serbia|Belgrade]], [[Serbia]] (''Cfa'')
* [[Lugano]], [[Switzerland]] (''Cfa'', bordering on ''Cfb'')
* [[Sochi]], [[Russia]] (''Cfa'')
{{Col-3}}
* [[Krasnodar]], Russia (''Cfa'')
* [[Tbilisi]], [[Georgia (country)|Georgia]] (''Cfa'')
* [[Tirana]], [[Albania]] (''Cfa'')
* [[Milan]], [[Italy]] (''Cfa'')
* [[Bologna]], Italy (''Cfa'')
* [[Venice]], Italy (''Cfa'')
* [[Lyon]], [[France]] (''Cfa, bordering on Cfb'')
* [[Toulouse]], France (''Cfa'')
* [[Srinagar]], [[India]] (''Cfa'')
* [[Shanghai]], [[China]] (''Cfa'')
* [[Chongqing]], China (''Cfa, bordering on Cwa'')
* [[Guangzhou]], China (''Cfa'')
* [[Taipei]], [[Taiwan]] (''Cfa'')
* [[Tokyo]], [[Japan]] (''Cfa'')
* [[Osaka]], [[Japan]] (''Cfa'')
* [[Rasht]], [[Iran]] (''Cfa'', bordering on ''Csa'')
* [[Durban, South Africa|Durban]], [[South Africa]] (''Cfa'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''Cfb'' : သမုဒ္ဒရာရာသီဥတု ===

==== အဏ္ဏဝါအနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရာသီဥတု ====
''Cfb'' ရာသီဥတုများသည်များသောအားဖြင့် ၄၀ ဒီဂရီနှင့် ၆၀ ဒီဂရီအကြားရှိတိုက်ကြီး၏အနောက်ဘက်ခြမ်းရှိအလယ်လတ္တီတွဒ်များ၊ ဩစတြေးလျနှင့်အာဖရိကတောင်ပိုင်းအစွန်းတို့တွင်ဤရာသီဥတုသည်သမုဒ္ဒရာ၏အလယ်အလတ်တန်းစားနှင့်အနည်းငယ်မျှသောလတ္တီတွဒ်တွင်တွေ့ရှိရသော်လည်း၎င်းတို့သည်မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုနှင့်ချက်ချင်းတည်ရှိသည်။ ဥရောပအနောက်ပိုင်း၌ဤရာသီဥတုသည်နော်ဝေးတွင် ၆၃ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်အထိကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်ဖြစ်သည်။ 

ဤရာသီဥတုများသည်တစ်နှစ်ပတ်လုံးဝင်ရိုးစွန်းရှေ့မှောက်တွင်လွှမ်းမိုးထားပြီးပြောင်းလဲနိုင်သောမကြာခဏအုံ့ဆိုင်းသောရာသီဥတုကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပူပြင်း။ တည်ငြိမ်သောရာသီဥတုပုံစံများကိုအချိန်ကာလအတန်ကြာသတ်မှတ်နိုင်သည်ဖြစ်သော်လည်းနွေရာသီသည်သမုဒ္ဒရာရေအေးများကြောင့်ပျော့ပြောင်းပြီးပုံမှန်အားဖြင့်မြောက်ပိုင်းခြမ်းရှိလတ္တီတွဒ်အနိမ့်ပိုင်းတွင် ပို၍ ကြာနိုင်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင်အလားတူလတ္တီတွဒ်များရှိအခြားရာသီဥတုများထက်ပျော့ပြောင်းသော်လည်းများသောအားဖြင့်များသောအားဖြင့်များသောအားဖြင့်များသောအားဖြင့်စိုစွတ်လေ့မရှိပါ။ ''Cfb'' ရာသီဥတုများကိုလည်းအပူပိုင်းဒေသနှင့်အပူပိုင်းဒေသအချို့မြင့်မားသောနေရာများတွင်တွေ့နိုင်သည်။ ရာသီဥတုသည်အပူပိုင်းဒေသ / အပူပိုင်းမိုးသစ်တော၏ရာသီဥတုဖြစ်လျှင်အမြင့်အတွက်မဟုတ်ပါ။ ဤရာသီဥတုများကို“ ကုန်းမြင့်” ဟုခေါ်သည်။  {{Rp|226–9}}

  '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Paris]], [[France]] (''Cfb'')
* [[Lille]], France (''Cfb'')
* [[Bordeaux]], France (''Cfb'')
* [[Skagen]], [[Denmark]] (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Copenhagen]], Denmark (''Cfb'')
* [[Bergen]], [[Hordaland]], [[Norway]] (''Cfb'')
* [[Berlin]], [[Germany]] (''Cfb'')
* [[Cologne]], Germany (''Cfb'')
* [[Munich]], [[Bavaria]], Germany (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Vienna, Austria|Vienna]], [[Austria]] (''Cfb'')
* [[Zürich]], [[Switzerland]] (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Bern]], Switzerland (''Cfb'')
* [[Vaduz, Liechtenstein|Vaduz]], [[Liechtenstein]] (''Cfb'')
* [[London, England]], [[United Kingdom]] (''Cfb'')
* [[Glasgow]], [[Scotland]], United Kingdom (''Cfb'')
* [[Cardiff, Wales|Cardiff]], [[Wales]], United Kingdom (''Cfb'')
* [[Dublin, Ireland|Dublin]], [[Ireland]] (''Cfb'')
* [[Brussels, Belgium|Brussels]], [[Belgium]] (''Cfb'')
* [[Amsterdam, Netherlands|Amsterdam]], [[Netherlands]] (''Cfb'')
* [[Luxembourg City, Luxembourg|Luxembourg City]], [[Luxembourg]] (''Cfb'')
* [[Bilbao]], [[Spain]] (''Cfb'')
{{Col-2}}
* [[Santiago de Compostela]], Spain (''Cfb'')
* [[Santander, Spain|Santander]], Spain (''Cfb'')
* [[Corvo Island]], [[Azores]], [[Portugal]] (''Cfb'', bordering on ''Cfa'')
* [[Zagreb]], [[Croatia]] (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Zonguldak]], [[Turkey]] (''Cfb, bordering on Cfa'')
* [[Auckland]], [[New Zealand]] (''Cfb'')
* [[Wellington]], New Zealand (''Cfb'')
* [[Christchurch]], New Zealand (''Cfb'')
* [[Melbourne]], [[Victoria (Australia)|Victoria]], [[Australia]] (''Cfb'')
* [[Hobart]], [[Tasmania]], Australia (''Cfb'')
* [[Wollongong]], [[New South Wales]], Australia (''Cfb, bordering on Cfa'')
* [[Prince Rupert, British Columbia|Prince Rupert]], [[British Columbia]], [[Canada]] (''Cfb'')
* [[Vancouver, British Columbia|Vancouver]], British Columbia, Canada (''Cfb'', bordering on ''Csb'')
* [[Forks, Washington|Forks]], [[Washington (state)|Washington]], United States (''Cfb'')
* [[Ketchikan, Alaska|Ketchikan]], [[Alaska]], United States (''Cfb'')
* [[Block Island]], [[Rhode Island]], United States (''Cfb'')
* [[George, Western Cape]], [[South Africa]] (''Cfb'')
* [[Port Elizabeth]], South Africa (''Cfb'')
* [[Mar del Plata]], [[Buenos Aires Province]], [[Argentina]] (''Cfb'')
* [[Valdivia]], [[Los Ríos Region]], [[Chile]] (''Cfb'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

==== ယူနီဖောင်းမိုးရွာသွန်းမှုနှင့်အတူအပူပိုင်းဒေသကုန်းမြင့်ရာသီဥတု ====
ယူနီဖောင်းမိုးရွာသွန်းမှု ( ''Cfb'' ) နှင့်အပူပိုင်းဒေသရှိကုန်းမြင့်ရာသီဥတုများသည် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]] ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင်တွေ့ရလေ့ရှိပြီး နယူးဆောက်ဝေးလ် နှင့် [[ဝိတိုရိယ ပြည်နယ်|ဗစ်တိုးရီးယား]] ပြည်နယ်များရှိ Great Dividing Range နှင့်ပတ် ၀ န်းကျင်နှင့်အခြားတိုက်ကြီးများတွင်လည်းတွေ့ရခဲသည်။ အခြားသူတွေအကြား [[တောင်အမေရိက]] အတွက်။ ပုံမှန် ''Cwb'' ရာသီဥတုနှင့်မတူဘဲ၎င်းတို့သည်တစ်နှစ်ပတ်လုံးမိုးရွာသွန်းမှုပျံ့နှံ့လေ့ရှိသည်။ သူတို့ဟာ ''Cfb'' နှင့် ''CFA'' ရာသီဥတုနှစ်ဦးစလုံး၏ဝိသေသလက္ခဏာများရှိသည်, ဒါပေမဲ့အဲဒီရာသီဥတုမတူဘဲသူတို့တစ်တွေမြင့်မားရှိ diurnal အပူချိန်အပြောင်းအလဲ ဟာသူတို့ရဲ့ကုန်းတွင်းပိုင်းတည်နေရာနဲ့အတော်လေးမြင့်မားတဲ့မှမရှိစေရန်နှင့်အနိမ့်စိုထိုင်းဆ မြင့်။ 

 '''ဥပမာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Quito]], [[Pichincha Province]], [[Ecuador]] (''Cfb'')
* [[Cuenca, Ecuador|Cuenca]], [[Ecuador]] (''Cfb'')
* [[Bogotá]], [[Colombia]] (''Cfb'')
* [[Manizales]], Colombia (''Cfb'')
* [[Curitiba]], [[Paraná (state)|Paraná]], [[Brazil]] (''Cfb'')
* [[Teresópolis]], [[Rio de Janeiro (state)|Rio de Janeiro]], Brazil (''Cfb'')
* [[Chachapoyas, Peru|Chachapoyas]], [[Peru]] (''Cfb'')
* [[Boone, North Carolina|Boone]], [[North Carolina]], United States (''Cfb'', bordering on ''Dfb'')
* [[Xalapa]], [[Mexico]] (''Cfb, bordering on Cfa'')
* [[Cobán]], [[Guatemala]] (''Cfb'')
{{Col-2}}
* [[Constanza, Dominican Republic|Constanza]], [[Dominican Republic]] (''Cfb'')
* [[Canberra]], [[Australian Capital Territory]], [[Australia]] (''Cfb'')
* [[Cameron Highlands District|Cameron Highlands]], [[Malaysia]] (''Cfb'')
* [[Kodaikanal]], [[India]] (''Cfb'')
* [[Nuwara Eliya]], [[Sri Lanka]] (''Cfb'')
* [[Eldoret]], [[Kenya]] (''Cfb'')
* [[Maseru]], [[Lesotho]] (''Cfb, bordering on Cwb'')
* [[Mthatha]], [[South Africa]] (''Cfb'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''CFP'' : Subpolar သမုဒ္ဒရာရာသီဥတု ===
&lt;div&gt;
{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Lubumbashi]], [[Democratic Republic of Congo]] (''Cwa'')
* [[Lusaka]], [[Zambia]] (''Cwa'')
* [[Pretoria]], [[South Africa]] (''Cwa'')
* [[Lilongwe]], [[Malawi]] (''Cwa'')
* [[Córdoba, Argentina|Córdoba]], [[Argentina]] (''Cwa'')
* [[Santiago del Estero]], Argentina (''Cwa'')
* [[Mackay, Queensland|Mackay]], [[Queensland]], [[Australia]] (''Cwa'')
* [[Islamabad]], [[Pakistan]] (''Cwa'')
* [[Sialkot]], Pakistan (''Cwa'')
* [[Delhi]], [[India]] (''Cwa'', bordering on ''BSh'')
* [[Lucknow]], India (''Cwa'')
{{Col-2}}
* [[Guwahati]], India (''Cwa'')
* [[Kathmandu]], [[Nepal]] (''Cwa'')
* [[Haikou]], [[China]] (''Cwa'')
* [[Zhengzhou]], China (''Cwa'')
* [[Chengdu]], [[Sichuan]], China (''Cwa'')
* [[Hong Kong]] (''Cwa'')
* [[Taunggyi]], [[Myanmar]] (''Cwa'')
* [[Hanoi, Vietnam|Hanoi]], [[Vietnam]] (''Cwa'')
* [[Guadalajara, Mexico|Guadalajara]], [[Mexico]] (''Cwa'')
* [[Campinas]], [[Brazil]] (''Cwa'', bordering on ''Aw'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt; ''Dfb ၏'' ရာသီဥတုသည်အပူပိုင်းနွေရာသီ၏တိုက်ကြီးရာသီဥတုဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်မြောက်အမေရိကနှင့်အာရှရှိအမြင့် ၄၀ နှင့် ၅၀ ပြည့်လတ္တီတွဒ်များတွင်လည်းကောင်း၊ ဥရောပအလယ်ပိုင်းနှင့်အရှေ့ပိုင်းနှင့်ရုရှားနိုင်ငံများတွင်လည်းကောင်း၊ နေရာများတွင်လောင်ဂျီတွဒ် ၆၅ ဒီဂရီအထိတိုးချဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt;

  '''''Dfb'' နမူနာများ''' &lt;div&gt;
{{Template:Col-begin|width=70%}}
{{Col-2}}
* [[Kushiro, Hokkaido]], [[Japan]] (''Dfb'')
* [[Karaganda]], [[Kazakhstan]] (''Dfb'')
* [[Oslo]], [[Norway]] (''Dfb'')
* [[Lillehammer]], Norway (''Dfb'')
* [[Stockholm]], [[Sweden]] (''Dfb'')
* [[Helsinki]], [[Finland]] (''Dfb'')
* [[Tallinn]], [[Estonia]] (''Dfb'')
* [[Riga]], [[Latvia]] (''Dfb'')
* [[Vilnius]], [[Lithuania]] (''Dfb'')
* [[Kiev]], [[Ukraine]] (''Dfb'')
* [[Moscow, Russia|Moscow]], [[Russia]] (''Dfb'')
* [[Novosibirsk]], Russia (''Dfb'')
{{Col-2}}
* [[Saint Petersburg, Russia|Saint Petersburg]], Russia (''Dfb'')
* [[Minsk]], [[Belarus]] (''Dfb'')
* [[Warsaw]], [[Poland]] (''Dfb'')
* [[Pristina, Kosovo|Pristina]], [[Kosovo]] (''Dfb'')
* [[Erzurum]], [[Turkey]] (''Dfb'')
* [[Ardahan]], Turkey (''Dfb'')
* [[Edmonton, Alberta]], Canada (''Dfb'')
* [[Ottawa, Ontario]], Canada (''Dfb'')
* [[Quebec City, Quebec]], Canada (''Dfb'')
* [[Buffalo, New York]], United States (''Dfb'', bordering on ''Dfa'')
* [[Marquette, Michigan]], United States (''Dfb'')
* [[Portland, Maine|Portland]], [[Maine]], United States (''Dfb'')


{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt; '''''Dwb'' ဥပမာများ''' 

* [[ကယ်လ်ဂရီမြို့|Calgary]], [[အယ်လဗားတားပြည်နယ်|Alberta]], [[ကနေဒါနိုင်ငံ|Canada]] ( ''Dwb'', ''Dfb'' နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်) 
* ဟီဟီ, [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] ( ''Dwb'' ) 
* Vladivostok, [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] ( ''Dwb'' ) 
* Irkutsk, ရုရှား ( ''Dwb'', ''Dwc'' နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်) 
* ဘရူတူတူရွန်၊ [[မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယား]] ( ''Dwb'' ) 
* Pongongchang ကောင်တီ၊ [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|တောင်ကိုရီးယား]] ( ''Dwb'', ''Dfb'' နှင့်နယ်စပ်ထိစပ်) 
* ပမ်ဘီးနာ၊ မြောက်ဒါကိုတာ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''Dwb'' ) 

''Dsb'' သည် ''Dsa'' ကဲ့သို့အလားတူမြင်ကွင်းမှထွက်ပေါ်လာသော်လည်း၊ မြေထဲပင်လယ်ရာသီဥတုသည် Eurasia ထက်ပိုမိုကျယ်ပြန့်သောကြောင့်မြေအောက်ရာသီဥတုသည်ပိုမိုမြင့်မားသောအမြင့်သို့မဟုတ်လတ္တီတွဒ်များနှင့်မြောက်အမေရိကတွင်ဖြစ်သည်။ 

* Sivas, [[တူရကီနိုင်ငံ|တူရကီ]] ( ''Dsb'' ) 
* Roghun, [[တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|တာဂျစ်ကစ္စတန်]] ( ''Dsb'' ) 
* Dras, [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]] ( ''Dsb'' ) 
* Flagstaff, [[အရီဇိုးနားပြည်နယ်|အရီဇိုးနား]], အမေရိကန် ( ''Dsb'' ) 

=== ''Dfc / Dwc / Dsc'' : Subarctic or Boreal ''Climate'' ===
''Dfc'', ''Dsc'' နှင့် ''Dwc'' ရာသီဥတုသည်ယေဘုယျအားဖြင့်မြောက်လတ္တီတွဒ် ၅၅ မှ ၆၅ ဒီဂရီအကြားရှိအခြားအုပ်စု D ၏ရာသီဥတုသို့မဟုတ်ပိုမိုမြင့်မားသောနေရာများတွင် poleward ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ &lt;ref name=&quot;McKnight&quot;&gt;{{Template:Cite book|title=Physical Geography: A Landscape Appreciation|publisher=Prentice Hall|year=2000|isbn=978-0-13-020263-5|location=Upper Saddle River, NJ|chapter=Climate Zones and Types}}&lt;/ref&gt; {{Rp|232–5}}

  '''ဥပမာများ''' - &lt;div&gt;
အ{{Template:Col-begin}}
{{Col-2}}
* [[Yellowknife]], [[Northwest Territories]], [[Canada]] (''Dfc'')
* [[Thompson, Manitoba]], Canada (''Dfc'')
* [[Labrador City]], [[Newfoundland and Labrador]], Canada (''Dfc'')
* [[Fairbanks, Alaska|Fairbanks]], [[Alaska]], [[United States]] (''Dfc'')
* [[Fraser, Colorado|Fraser]], [[Colorado]], United States (''Dfc'')
* [[Saint Pierre and Miquelon]], [[France]] (''Dfc'')
* [[Oulu]], [[Finland]] (''Dfc'')
* [[Tampere]], Finland (''Dfc, bordering on Dfb'')
* [[Luleå]], [[Sweden]] (''Dfc'')
* [[Arkhangelsk]], Russia (''Dfc'')
* [[Norilsk]], Russia (''Dfc'')
* [[Tromsø]], [[Norway]] (''Dfc'')
* [[St. Moritz]], [[Grisons]], [[Switzerland]] (''Dfc'')
* [[Livigno]], [[Italy]] (''Dfc'')
* [[Kangerlussuaq]], [[Greenland]] (''Dfc'' bordering on ''ET'' and ''BSk'')
{{Col-2}}
* [[Anchorage, Alaska|Anchorage]], Alaska, United States (''Dsc'')
* [[Brian Head, Utah|Brian Head]], [[Utah]], United States (''Dsc'')
* [[Whitehorse, Yukon|Whitehorse]], [[Yukon]], Canada (''Dsc'')
* [[Kuujjuarapik]], [[Quebec]], Canada (''Dsc'')
* [[Nyurba]], Russia (''Dsc, bordering on Dsd'')
* [[Anadyr (town)|Anadyr]], Russia (''Dsc'')
* [[Skjåk]], Norway (''Dsc'')
* [[Chita, Zabaykalsky Krai|Chita]], Russia (''Dwc'')
* [[Mohe County]], [[Heilongjiang]], China (''Dwc'')
* [[Yushu City, Qinghai|Yushu City]], [[Qinghai]], China (''Dwc'')
* [[Lukla]], [[Nepal]] (''Dwc'')
* [[Delta Junction]], Alaska, United States (''Dwc'')
{{Template:Col-end}}
&lt;/div&gt;

=== ''Dfd / Dwd / Dsd'' - ပြင်းထန်သောဆောင်းရာသီနှင့်အတူဒေသငယ်သို့မဟုတ် boreal ရာသီဥတု ===
ဤရာသီဥတုနှင့်အတူနေရာများသည်ပြင်းထန်သောဆောင်းရာသီရှိသည်။ သူတို့၏အအေးဆုံးလတွင်အပူချိန်သည် -38 ထက်နိမ့်သည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်။ ဤရာသီဥတုများသည် [[ဆိုက်ဘေးရီးယား]] အရှေ့ပိုင်းတွင်သာဖြစ်ပွားသည်။ ဤရာသီဥတုနှင့်အတူအချို့သောနေရာများ၏အမည်များသည်အလွန်ပြင်းထန်သောဆောင်းရာသီအအေးလွန်ကဲမှုအတွက်အမှန်အတိုင်းပြောရလျှင်ဖြစ်လာသည်။ 

* Yakutsk, Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] ( ''Dfd'' ) 
* Oymyakon, Sakha Republic, Russia ( ''Dfd, Dwd နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်'' ) 
* Verkhoyansk, Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* Udachny၊ Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* Ust-Maya၊ ဆာခသမ္မတနိုင်ငံ၊ ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* Srednekolymsk, Sakha Republic, Russia ( ''Dfc နှင့်'' ထိစပ်နေသော ''Dfd'' ) 
* ခွန်နူး၊ ဆာခသမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* စက္က ရီရ၊ ဆာခသမ္မတနိုင်ငံ၊ ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* နမ်၊ ဆာခါ သမ္မတ၊ ရုရှား ( ''Dfd'' ) 
* Delyankir, Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dwd'' ) 
* Allakh-Yun၊ ဆာခသမ္မတနိုင်ငံ၊ ရုရှား ( ''Dwd'' ) 
* Zhigansk, Sakha သမ္မတနိုင်ငံ, ရုရှား ( ''Dsd, Dfd နှင့်နယ်စပ်'' ) 

== အုပ်စု E: ဝင်ရိုးစွန်းရာသီဥတု ==
Köppenရာသီဥတုစနစ်တွင်ဝင်ရိုးစွန်းရာသီဥတုကိုမည်သည့်လ၏အပူအအေးဆုံးအပူအဖြစ်မဆို ၁၀ လအောက်အဖြစ်သတ်မှတ်သည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၅၀ ံ) &amp;nbsp; ° F)။ ပိုလန်ပေါ်လစီများကိုနောက်ထပ်အမျိုးအစားနှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ 

=== ''ET'' : Tundra ရာသီဥတု ===
'''Tundra ရာသီဥတု''' ( ''ET'' ) - အပူဆုံးလသည်ပျမ်းမျှအပူချိန် ၀ မှ ၁၀ ကြားကြားရှိသည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်။ ဤရာသီဥတုသည်မြောက်အမေရိက၏မြောက်ဘက်စွန်းများနှင့်ယူရေးရှားနိုင်ငံ၏မြေထုထည်များ (ယေဘုယျအားဖြင့် ၇၀ ဒီဂရီမြောက်ပိုင်းမြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိပြီးဒေသအလိုက်အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ တောင်ဘက်တွင်တွေ့နိုင်သည်) နှင့်အနီးအနားရှိကျွန်းများပေါ်တွင်ဖြစ်ပေါ်သည်။ ''ET'' ရာသီဥတုများကိုအန္တာတိတ် Convergence အနီးရှိကျွန်းအချို့နှင့်သစ်ပင်လိုင်းအထက်ရှိဝင်ရိုးစွန်းဒေသများရှိမြင့်မားသောနေရာများတွင်လည်းတွေ့ရှိရသည်။ 

* မိုးများတောင်၊ ဝါရှင်တန်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''ET'' ) 
* မက်ကူရီကျွန်း၊ Australiaစတြေးလျ ( ''ET'' ) 
* ခရိုဇာကျွန်းများ ( ''ET'' ) 
* ကမ့်ဘဲလ်ကျွန်း, [[နယူးဇီလန်နိုင်ငံ|နယူးဇီလန်]] ( ''ET'' ) 
* Kerguelenကျွန်းများ ( ''ET'' ) 
* မင်းသားအက်ဒွပ်ကျွန်းစု ( ''ET'' ) 
* စတန်လီ၊ ဖော့ကလန်ကျွန်းစု ( ''ET'' ) သည် subpolar သမုဒ္ဒရာ ( ''Cfc'' ) နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ 
* Ushuaia, [[အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ|Argentina]] ( ''ET'' ), ( ''Cfc'' နှင့်နယ်စပ်) 
* Wellington Mount, [[တက်စမေးနီးယားကျွန်း|Tasmania]], ( [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|စတြေးလျ]] ( ''ET'' ) 
* Mykines, Faroe ကျွန်းများ ( ''ET'' ), ( ''Cfc'' နှင့်နယ်စပ်) 
* ဘင်နီဗစ်၊ [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့တလန်]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] ( ''ET'' ) 
* Cairn Gorm, [[စကော့တလန်နိုင်ငံ|စကော့တလန်]], [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] ( ''ET'' ) 

ဤ ''ET'' ရာသီဥတုများသည်အအေးနှင့် ပို၍ တိုက်ကြီးပိုင်းခြားသော tundra အမျိုးအစားများဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည်ရေခဲဖုံးလွှမ်းနေသောရာသီဥတု၏ဝိသေသလက္ခဏာများရှိမည်ဖြစ်သော်လည်းလစဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန် ၀ ထက် ၀.၀ ထက်ပိုများသည် &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၃၂ ရက်) &amp;nbsp; ° F): 

* [[ဖူဂျီတောင်]]၊ ဂျပန် ( ''ET'' ) 
* တာဂျစ်ကစ္စတန် (မူ ''ဂတ်'' ) 
* ဝါရှင်တန်တောင်၊ [[နယူးဟမ်ရှိုင်းယားပြည်နယ်|New Hampshire]]၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ( ''ET'' ) 
* Zugspitze, Bavaria, [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]] ( ''ET'' ) 
* ယူရီကာ၊ နူနာဗတ်၊ ကနေဒါ ( ''ET'' ) 
* Iqaluit, Nunavut, Canada ( ''ET'' ) 
* Inukjuak, ကွီဘက်, ကနေဒါ ( ''ET'' ) 
* နူးук၊ [[ဂရင်းလန်ကျွန်း|ဂရင်းလန်း]] ( ''ET'', ''Dfc'' နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်) 
* ဆဗာလ်ဘတ်၊ [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]] ( ''ET'' ) 
* Mys Shmidta, ရုရှား ( ''ET'' ) 
* Dikson ကျွန်း, ရုရှား ( ''ET'' ) 
* Novaya Zemlya၊ Arkhangelsk ဒေသ၊ ရုရှား ( ''ET'' ) 
* နော်၊ ဂရင်းလန်း ( ''ET'' ) 
* Esperanza အခြေစိုက်စခန်း၊ [[အန္တာတိက]] ( ''ET'' ) 

=== ''EF'' : ရေခဲပြင် ဦး ထုပ်ရာသီဥတု ===
'''ရေခဲပြင်ဖုံးရာသီဥတု''' ( ''EF'' ) - ဒီရာသီဥတုဟာအန္တာတိကတိုက်နဲ့ဂရင်းလန်းနိုင်ငံတွေမှာလွှမ်းမိုးနေတယ်။ တောင်တန်းတွေ၊ တောင်တန်းတွေမှာတောင် tundra တောင်တွေပေါ်မှာတွေ့နိုင်တယ်။ လစဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၀ ထက်မပိုပါ &amp;nbsp; ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၃၂ ရက်) &amp;nbsp; ° F)။ 

* ရိုင်ယန်တောင်၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ( ''EF'' ) 
* အာရတ်တာတောင်၊ တူရကီ ( ''EF'' ) 
* Grossglockner, Carinthia, [[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ|Austriaစတြီးယား]] ( ''EF'' ) 
* [[ဧဝရက်တောင်|Eve ၀ ရက်တောင်]]၊ တရုတ် / နီပေါ ( ''EF'' ) 
* K2, တရုတ် / ပါကစ္စတန် ( ''EF'' ) 
* ထိပ်သီးအစည်းအဝေးစခန်း၊ ဂရင်းလန်း ( ''EF'' ) 
* Severnaya Zemlya၊ Krasnoyarsk Krai၊ ရုရှားနိုင်ငံ 
* McMurdo ဘူတာ, အန္တာတိက ( ''EF'' ) 
* Scott Base၊ [[အန္တာတိက]] ( ''EF'' ) 
* Byrd ဘူတာ၊ အန္တာတိက ( ''EF'' ) 
* အမ်မဒန် - စကော့ဘူတာ၊ အန္တာတိက ( ''EF'' ) 
* Vostok ဘူတာ, အန္တာတိက ( ''EF'' ), ကမ္ဘာပေါ်မှာအစဉ်အဆက်မှတ်တမ်းတင်ထားသောအနိမ့်ဆုံးလေထုအပူချိန်၏တည်နေရာ။ 
* ကျန်အန္တာတိကတိုက်၏ 99,99% 

== ဂေဟဗေဒအရေးပါမှု ==
Köppenရာသီဥတုခွဲခြားမှုသည်ရာသီဥတုနှင့်အပင်များအကြားလက်တွေ့ဆက်စပ်မှုအပေါ်အခြေခံသည်။ ဤအမျိုးအစားသည်အပူချိန်နှင့်မိုးရွာသွန်းမှုတို့နှင့်သတ်မှတ်ထားသောရာသီဥတုအခြေအနေများကိုမက်ထရစ်တစ်ခုတည်းဖြင့်ဖော်ပြရန်ထိရောက်သောနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Köppenခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းဖြင့်သတ်မှတ်ထားသောရာသီဥတုအခြေအနေများသည်ဂေဟဗေဒနှင့်သက်ဆိုင်သောကြောင့်၎င်းသည်ရေရှည်ရာသီဥတုနှင့်သက်ဆိုင်သောဂေဟစနစ်အခြေအနေများ၏ပထဝီအနေအထားအရဖြန့်ဝေခြင်းကိုကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်အသုံးပြုခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Chen&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Using the Köppen classification to quantify climate variation and change: An example for 1901–2010|journal=Environmental EDevelopment|volume=6|pages=69–79|doi=10.1016/j.envdev.2013.03.007}}&lt;/ref&gt; 

မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်းရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းနှင့်အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှအသီးအရွက်များပြောင်းလဲခြင်းများကိုခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်ခွဲခြားအသုံးပြုခြင်းကိုပိုမိုစိတ်ဝင်စားလာကြသည်။ &lt;ref name=&quot;hanschen&quot;&gt;{{Template:Cite web|url=http://hanschen.org/koppen/|title=Köppen climate classification|language=en}}&lt;/ref&gt; Köppenရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း၏အရေးကြီးဆုံးဂေဟဗေဒဆိုင်ရာအရေးပါမှုသည်ရာသီဥတုဆိုင်ရာအချက်အလက်များနှင့်အပြန်အလှန် အခြေခံ၍ ကြီးထွားလာသောအပင်အမျိုးအစားများကိုခန့်မှန်းရန်ကူညီခြင်းဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite book|title=General Climatology}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ''သဘာဝ'' ရှိထုတ်ဝေသော [[နန်ကျင်း တက္ကသိုလ်|နန်ကျင်း တက္ကသိုလ်၏]] စာတမ်းတွင်ရာသီဥတုအမျိုးအစားခွဲခြားမှုကိုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ။ ၁၉၅၀ နှင့် ၂၀၁၀ အတွင်းကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိofရိယာအားလုံး၏ ၅.၇% သည်စိုစွတ်သော၊ အအေးခန်းအမျိုးအစားများမှ ပို၍ ခြောက်သွေ့။ အပူပိုမိုပြင်းထန်သောအမျိုးအစားများသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည်။ စာရေးသူအနေဖြင့်ပြောင်းလဲမှုကို“ သဘာဝပြောင်းလဲမှုများအဖြစ်ရှင်းပြ။ မရပါ။ &lt;ref&gt;{{Template:Cite journal|title=Significant anthropogenic-induced changes of climate classes since 1950|journal=Scientific Reports|volume=5|pages=13487|doi=10.1038/srep13487|pmid=26316255|pmc=4551970|date=2015|bibcode=2015NatSR...513487C}}&lt;/ref&gt; 

== အခြားKöppenရာသီဥတုမြေပုံ ==
မြေပုံအားလုံးသည်≥0ကိုအသုံးပြုသည် &amp;nbsp; သမရာသီဥတုနှင့် ၁၈ အတွက်° C နှင့်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် &amp;nbsp; အပူနှင့်အအေးခြောက်သွေ့သောရာသီဥတုများကိုခွဲခြားရန်နှစ်စဉ် C အပူချိန်ပျမ်းမျှအပူချိန်။ &lt;ref name=&quot;Beck&quot;&gt;{{Template:Cite journal|title=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution|journal=Scientific Data|date=30 October 2018|volume=5|pages=180214|doi=10.1038/sdata.2018.214|pmid=30375988|pmc=6207062|language=En|issn=2052-4463|bibcode=2018NatSD...580214B}}&lt;/ref&gt; &lt;gallery mode=&quot;packed&quot; style=&quot;text-align:center&quot;&gt;
ဖိုင်:North America map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;မြောက်အမေရိက 
ဖိုင်:Europe map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;ဥရောပ 
ဖိုင်:Russia Köppen.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;ရုရှား 
ဖိုင်:Central Asia map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;ဗဟိုအာရှ 
ဖိုင်:East Asia map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;အရှေ့အာရှ 
ဖိုင်:South America map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;တောင်အမေရိက 
ဖိုင်:Africa map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;အာဖရိက 
ဖိုင်:Middle East map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ 
ဖိုင်:South Asia map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;တောင်အာရှ 
ဖိုင်:Southeast Asia map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;အရှေ့တောင်အာရှ 
ဖိုင်:Oceania map of Köppen climate classification.svg|&lt;nowiki&gt; &lt;/nowiki&gt;ဩစတြေးလျ / Oceania 
&lt;/gallery&gt;

== ကြည့်ရှုပါ ==

* Holdridge ဘဝဇုန်များ၊ မိုးရွာသွန်းမှု၊ စိုထိုင်းဆနှင့်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော evapotranspiration အချိုး - ရှုထောင့်သုံးခုဖြင့်ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း 
* အမေရိကန်ပထဝီဝင်ပညာရှင် Glenn Thomas Trewartha မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် Trewartha ရာသီဥတုခွဲခြားခြင်း အစီအစဉ်ကိုKöppenအစီအစဉ်အပေါ် အခြေခံ၍ 
* Savory brittleness စကေး 
* မာကျောဇုန် 
* [http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ Koeppen Geiger ကမ္ဘာ့မြေပုံ] 

== ကိုးကားချက်များ ==
{{Template:Reflist}}

== ပြင်ပလင့်များ ==

* [https://web.archive.org/web/20100906034159/http://koeppen-geiger.vu-wien.ac.at/ ၁၉၅၁–၂၀၀၀ ကာလအတွက်Köppen-Geiger ရာသီဥတုဆိုင်ရာကမ္ဘာ့မြေပုံ] 
* [http://www.fao.org/nr/climpag/globgrids/KC_classification_en.asp Köppenခွဲခြားမှုကို အသုံးပြု၍ ကမ္ဘာ့ရာသီဥတုမြေပုံများ (FAO, 1999)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110084254/http://www.fao.org/nr/climpag/globgrids/KC_classification_en.asp |date=10 January 2021 }} 

=== ရာသီဥတုမှတ်တမ်းများ ===

* [http://www.ipcc-data.org/maps/ နိုင်ငံတကာရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဒေတာဖြန့်ဖြူးရေးစင်တာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160418082322/http://www.ipcc-data.org/maps/ |date=18 April 2016 }}

[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု]]</text>
      <sha1>0mfv5svvtxeenfmj3dwluf13h3pe9p3</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အယ်လ်နီညို</title>
    <ns>0</ns>
    <id>140973</id>
    <revision>
      <id>1053674</id>
      <parentid>1038216</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:04:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မိုးလေဝသ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053674</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17811" sha1="j0exzesoznlu596ral0j814bcgem1bm" xml:space="preserve">အယ်လ်နီညို-တောင်ပိုင်းလှုပ်ရှားမှု ('''El Niño–Southern Oscillation''', အတိုကောက်အားဖြင့် '''ENSO'''၊ '''El Niño''') ဆိုသည်မှာ [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ|ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ]]တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော သဘာဝဖြစ်စဉ်တစ်ခုကို ခေါ်ဆိုသည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အယ်လ်နီညို (El Niño) နှင့် လာနီညာ (La Niña) ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ [[စပိန်ဘာသာစကား]]ဖြင့် ၎င်းတို့သည် &quot;ယောက်ျားလေး&quot; နှင့် &quot;မိန်းကလေး&quot; ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။

အယ်လ်နီညို (El Niño) ဆိုသည်မှာ အစွန်းရောက်သဘာဝဘေးတစ်ခုဖြစ်ပြီး အလွန် ပူနွေးခြောက်သွေ့သည့်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဟု အကြမ်းဖျင်းမှတ်သားနိုင်သည်။ တိတိကျကျဆိုရလျှင် အယ်လ်နီညိုသည် အပူပိုင်းပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ (Tropical Pacific Ocean) ၏ ရေမျက်နှာပြင်တွင် ပင်လယ်ရေအပူချိန် မြင့်တက်လာသောအခါ ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ [[တောင်အမေရိက]]တိုက်၏အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံများ ဖြစ်သည့် [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]]နှင့် [[ပီရူးနိုင်ငံ]]များဆီကို ခရစ်စမတ်ကာလတွင် တိုးဝင်လာတတ်ကြသော အားပျော့သည့် ပင်လယ်ရေပူစီးကြောင်းများကို ဒေသခံတံငါသည်များက ခေါ်ဝေါ်ထားသောအမည်ဖြစ်သည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် ဤဖြစ်စဉ်သည် နှစ်နှစ်မှ ငါးနှစ် (သို့မဟုတ်) ငါးနှစ်မှ ခုနစ်နှစ်အတွင်း တစ်ကြိမ်ခန့် ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ ယခုနောက်ပိုင်းတွင် နှစ်နှစ် သုံးနှစ်အတွင်းလည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ အဆိုပါ ရေပူစီးကြောင်းသည် ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်မှ တစ်လ သို့မဟုတ် တစ်လထက်ပို၍သာ ကြာမြင့်တတ်သော်လည်း၊ သုံးနှစ်မှ ခုနစ်နှစ်တစ်ကြိမ်တွင်မူ အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်သည် လပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်နိုင်သည်။

အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်သည် အားကောင်းပါက တောင်အမေရိကနိုင်ငံများမှတစ်ဆင့် တစ်ကမ္ဘာလုံး ပျံ့နှံ့ဖြစ်တည်တတ်ပြီး ရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုများ ပြင်းထန်လာတတ်သည်။ များသောအားဖြင့် အပူချိန်လွန်ကဲခြင်း၊ တောမီးလောင်ကျွမ်းခြင်း၊ မိုးခေါင်လွန်းခြင်း၊ သောက်သုံးရေရှားပါးခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။ ဩစတြေးလျနှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင် မိုးခေါင်ရေရှားမှုများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သော်လည်း၊ ပီရူးနိုင်ငံ၏ သဲကန္တာရများတွင်မူ အချိန်အခါမဟုတ် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းပြီး ရေကြီးရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။ အရှေ့အာဖရိကတွင်မူ ဤဖြစ်စဉ်နှစ်ရပ်စလုံးကို ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။ လာနီညာ (La Niña) ဖြစ်စဉ်တွင်မူ ရာသီဥတုပုံစံများသည် အယ်လ်နီညိုနှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားတတ်သည်။

{{multiple image
| total_width       = 500
| width1            = 
| image1            = NOAA_Nino.jpg
| alt1              = Impacts of El Niño on climate
| caption1          = 
| width2            = 
| image2            = NOAA_Nina.jpg
| alt2              = Impacts of La Niña on climate
| caption2          = 
| footer_background = &lt;!-- footer background as a 'hex triplet' web color prefixed by # e.g. #FFFFFF --&gt;
| footer_align      = 
| footer            = အယ်လ်နီညို (El Niño) နှင့် လာနီညာ (La Niña) ဖြစ်စဉ်များအတွင်း အပူချိန်နှင့် မိုးရေချိန် ပြောင်းလဲမှုများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူညီကြဘဲ၊ ရာသီအလိုက်လည်း ကွဲပြားခြားနားမှု ရှိကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Wald |first1=Lucien |title=Fundamentals of solar radiation |date=2021 |publisher=CRC Press |location=Boca Raton |isbn=978-0-367-72588-4 |chapter=Definitions of time: from year to second}}&lt;/ref&gt;
}}
== သိပ္ပံနည်းကျ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှင့် တောင်ပိုင်းလှုပ်ရှားမှုညွှန်းကိန်း ==
တောင်ပိုင်းလှုပ်ရှားမှု (Southern Oscillation) ကို ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဆာ ဂီလ်ဘတ် ဝေါ်ကာ (Sir Gilbert Walker) က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအကြား လေထုဖိအား၏ &quot;လွှဲချက်&quot; (seesaw) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] [[ဒါဝင်မြို့]] (Darwin) နှင့် တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ တဟီတီကျွန်း (Tahiti) ဟူသော နေရာနှစ်ခုတွင် တိုင်းတာရရှိသည့် လေထုဖိအားများအကြား ပြောင်းပြန်ဆက်နွှယ်မှု ရှိနေသည်။ တောင်ပိုင်းလှုပ်ရှားမှုညွှန်းကိန်း (SOI) ဆိုသည်မှာ တဟီတီကျွန်းနှင့် ဒါဝင်မြို့တို့တွင် တိုင်းတာရရှိသော ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် လေထုဖိအား ကွာခြားချက်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=About Sir Gilbert Walker |url=http://www.walker-institute.ac.uk/about/sir_gilbert.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070712221038/http://www.walker-institute.ac.uk/about/sir_gilbert.htm |archive-date=12 July 2007 |accessdate=21 January 2011 |work=walker-institute.ac.uk}}&lt;/ref&gt;

[[အီကွေတာ]]အနီးရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အလယ်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတို့၏ ပျမ်းမျှပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အပူချိန်သည် နှစ်စဉ်ရာသီစက်ဝန်းမှ မည်မျှသွေဖည်နေသည်ကိုမူ Cold Tongue (CT) ညွှန်းကိန်းဖြင့် တိုင်းတာသည်။ ဤတိုင်းတာချက်နှစ်ခုသည် ပြောင်းပြန်ဆက်နွှယ်နေသောကြောင့် အနှုတ်လက္ခဏာပြသော SOI ညွှန်းကိန်းသည် အယ်လ်နီညိုဟု လူသိများသည့် ပုံမှန်မဟုတ်သော သမုဒ္ဒရာရေနွေးစီးကြောင်းနှင့်အတူ ဒွန်တွဲနေလေ့ရှိသည်။

၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်များအစောပိုင်းတွင် အယ်လ်နီညိုနှင့် တောင်ပိုင်းလှုပ်ရှားမှုတို့သည် ဆက်စပ်နေကြောင်း ထင်ရှားလာခဲ့ပြီးနောက်၊ ဤအကြီးစားရာသီဥတုဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ပြရန် ENSO ဟူသော အတိုကောက်စာလုံးကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။

== သမိုင်းတစ်လျှောက် ပြင်းထန်သော အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်များနှင့် ထိခိုက်မှုများ ==
တစ်ဖက်တွင်လည်း လာနီညာဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဩစတြေးလျအရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်းသို့ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ခုနှစ် ကွင်းစလန်း (Queensland) ရေကြီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အခြားသော ရေကြီးမှုကြီးများသည်လည်း ၁၉၁၆၊ ၁၉၁၇၊ ၁၉၅၀၊ ၁၉၅၄-၁၉၅၆ နှင့် ၁၉၇၃-၁၉၇၅ ခုနှစ်များအတွင်း လာနီညာဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားချိန်၌သာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ကွင်းစလန်းရေကြီးမှုကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုးမှာ ဩစတြေးလျဒေါ်လာ ဘီလီယံ ၃၀ ခန့် ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Counting cost of Queensland floods |url=http://www.news.com.au/business/counting-cost-of-queensland-floods/story-e6frfm1i-1225988393452 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110119172948/http://www.news.com.au/business/counting-cost-of-queensland-floods/story-e6frfm1i-1225988393452 |archive-date=19 January 2011 |accessdate=21 January 2011 |work=News Corp Australia}}&lt;/ref&gt;

၁၉၈၂-၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့်အယ်လ်နီညိုသည် အင်အားပြင်းထန်ခဲ့သည်။ လွန်ကဲပြင်းထန်သောရာသီဥတုဖောက်ပြန်မှုများကို ကမ္ဘာအနှံ့ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာ တွေ့ကြုံခံစားခဲ့ကြရသည်။ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်နှင့် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်များမတိုင်မီ ငါးနှစ်မှ ခုနစ်နှစ်တစ်ခါလောက်သာဖြစ်တတ်သည့်အယ်လ်နီညိုသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း နှစ်နှစ်မှ သုံးနှစ်တစ်ခါခန့်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ ကာလအတွင်း ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော ကာလတစ်ခုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။

၁၉၉၇-၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အယ်လ်နီညိုသည် အဆိုးရွားဆုံးအပြင်းထန်ဆုံးဖြစ်လာခဲ့သဖြင့် တစ်ကမ္ဘာလုံး အလူးအလဲခံစားခဲ့ကြရသည်။ ယင်းအယ်လ်နီညိုကြောင့် အထွေထွေအရပ်ရပ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၄ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူပေါင်း ၂၄ဝဝဝ၊ ဒဏ်ရာရရှိသူပေါင်း ၅၃၃ဝဝဝ၊ ရွှေ့ပြောင်းသူပေါင်း ခြောက်သန်း၊ ထိခိုက်သူပေါင်း ၁၁၁ သန်းနှင့် ထိခိုက်သော မြေဧကပေါင်း ၅၆ သန်းရှိခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်များကြောင့် အယ်လ်နီညိုကို ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားများက ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့ခဲ့ကြပြီး အယ်လ်နီညိုကို ခုခံကာကွယ်နိုင်ရန် တတ်နိုင်သလောက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။

== မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လာနီညာဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရေကြီးမှုများ ==
ထိုကဲ့သို့ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် အယ်လ်နီညိုကို ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့နေရချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၇-၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အယ်လ်နီညိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီး ၁၈ မြို့တွင် အပူချိန်အမြင့်ဆုံး စံချိန်သစ်များတင်ခဲ့သည်။ မြို့ကြီး ၁၅ မြို့တွင် မိုးရေချိန်အနည်းဆုံး စံချိန်သစ်များ တင်ခဲ့သည်။

၂ဝ၁၅-၂ဝ၁၆ ကာလအတွင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အားကောင်းသော အယ်လ်နီညိုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စံချိန်တင်ပူပြင်းခြောက်သွေ့မှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး အယ်လ်နီညိုအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေးကို လွှတ်တော်တွင်ဆွေးနွေးရသည်အထိ အခက်အခဲကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Eleven Broadcasting |date=2016-02-23 |title=အယ္လ္နီညိဳ အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္ေသာ သဘာဝေဘးအႏၱရာယ္ႏွင့္ပတ္သက္ေသာအေရးႀကီးအဆို.... |url=https://www.youtube.com/watch?v=1qIhnT_8P84 |access-date=2026-05-22}}&lt;/ref&gt;၂ဝ၁၆ ခုနှစ်အတွင်း စံချိန်တင်မီးလောင်ကျွမ်းမှုများ၊ ပူပြင်းခြောက်သွေ့မှုနှင့်တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်သောရောဂါများ၊ သောက်သုံးရေရှားပါးမှုများနှင့်လည်း ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[Category:ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရာသီဥတု ဘေးအန္တရာယ်များ]]</text>
      <sha1>j0exzesoznlu596ral0j814bcgem1bm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဝါနု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149416</id>
    <revision>
      <id>1053750</id>
      <parentid>948351</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T06:49:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ခြင်း</comment>
      <origin>1053750</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7405" sha1="frjxzuj5y7tnlr11or42auwvf3hg0ui" xml:space="preserve">  {{Infobox person
| name          = ဝါနု
| image         = 
| caption       = 
| birth_date    = {{birth year and age|1977}}
| birth_place   = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
| occupation    =  စာရေးဆရာမ &lt;br /&gt;  အမြင်ဆိုင်ရာ အနုပညာရှင်
| education     = [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]]&lt;br /&gt; (ဂီတပညာ၊ ဘွဲ့ရ - ၁၉၉၈)
| spouse        = ထွန်းဝင်းအောင်
| children      = ၂ ဦး
| parents       = [[မောင်ဝဏ္ဏ]] (ဖခင်)+ ချိုချိုရီ
| relatives     = [[သာဓု]] (အဘိုး)&lt;br /&gt;[[သုမောင်]]၊ [[မင်းလူ]]၊ [[ရူပ]] (ဘထွေးများ)&lt;br /&gt;[[အောင်ပြည့်]]&lt;br /&gt; (ဦးကြီး)&lt;br /&gt;[[ပြေဇင်]]၊ [[ဥက္ကာ]]&lt;br /&gt; (မွေးချင်းညီအစ်ကိုများ)
| website       = 
}}
'''စာရေးဆရာမ ဝါနု''' (၁၉၇၇ ခုနှစ်ဖွား) သည်  စာရေးဆရာမတစ်ဦးနှင့် အမြင်ဆိုင်ရာ အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။သူသည် နာမည်ကျော် စာရေးဆရာနှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ [[မောင်ဝဏ္ဏ (ဒါရိုက်တာ)|မောင်ဝဏ္ဏ]]၏ သမီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး  မြန်မာ့အနုပညာလောကတွင် ထင်ရှားသည့် စာရေးဆရာနှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ [[သာဓု (ဒါရိုက်တာ)|သာဓု]]၏ မြေးတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ အနုပညာမျိုးရိုးထက်သန်သော မိသားစုအသိုင်းအဝိုင်းမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ကာ မိသားစုနှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်သူအများအပြားမှာလည်း စာပေနှင့် ရုပ်ရှင်လောကတွင် ထင်ရှားကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။&lt;ref name=&quot;TnM&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/26530-myanmar-s-artistic-palette.html|title=Myanmar’s artistic palette|access-date=23 November 2020|archive-date=30 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210830184705/https://www.mmtimes.com/lifestyle/26530-myanmar-s-artistic-palette.html}}&lt;/ref&gt; 

==ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး==
ဝါနုကို ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွေးဖွားသည်။ အခြေခံပညာအထက်တန်း အောင်မြင်သောအခါ [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)|ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)]] သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဂီတပညာအထူးပြုဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Tm&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/9304-the-new-style-myanmar-artists-exhibit-at-art-stage-singapore.html|title=Myanmar art gaining purchase|access-date=23 November 2020|archive-date=21 February 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250221211528/https://www.mmtimes.com/lifestyle/9304-the-new-style-myanmar-artists-exhibit-at-art-stage-singapore.html}}&lt;/ref&gt;

==အနုပညာသည်ဘဝ==
ဂီတပညာ အထူးပြုဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သော်လည်း အမြင်ဆိုင်ရာအနုပညာသည်တစ်ဦးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စာရေးဆရာမတစ်ဦးအဖြစ်လည်းကောင်း အနုပညာသည်ဘဝကို ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသည်။ အနုပညာလက်ရာများမှာ ပန်းချီများနှင့် ဗီဒီယိုအနုပညာများဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး တစ်ဦးတည်းအနုပညာပြပွဲကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;[http://faam.city.fukuoka.lg.jp/FT/eng/2005/ 3rd Fukuoka Triennale 2005] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304070005/http://faam.city.fukuoka.lg.jp/FT/eng/2005/ |date=4 March 2016 }}, [[Fukuoka]], [[Japan]], 2005.&lt;/ref&gt;

==မိသားစုဘဝ==
အနုပညာသည်တစ်ဦးလည်းဖြစ်၊ ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည့် ထွန်းဝင်းအောင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီး ၂ ဦးထွန်းကားခဲ့သည်။လက်ရှိတွင်  သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။စာရေးဆရာနှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ [[သုမောင်]]၊ စာရေးဆရာ [[မင်းလူ]]နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[ရူပ]]တို့သည် ဖခင်ဘက်မှ တော်စပ်သည် ဘထွေးများဖြစ်ပြီး စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[အောင်ပြည့်]]သည် မိခင်ဘက်မှ တော်စပ်သော ဦးကြီး ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[ပြေဇင်]]နှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ [[ဥက္ကာ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ဥက္ကာ]]တို့သည် မွေးချင်း မောင်များဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;[http://www.art-u-room.com/wahnu/wahnu.html Wah Nu] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100312090553/http://www.art-u-room.com/wahnu/wahnu.html |date=2010-03-12 }}, [http://www.art-u-room.com/ Art-U room].&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား==
{{reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၁၉၇၇ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ]]</text>
      <sha1>frjxzuj5y7tnlr11or42auwvf3hg0ui</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကုန်းစုံရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178085</id>
    <revision>
      <id>1053779</id>
      <parentid>964648</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:37:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053779</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3545" sha1="3q1ri34bgzzttbtoue6rsho6eeq02ht" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကုန်းစုံ
|official_name = ကုန်းစုံရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကျောက်မဲကြီး
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.5858707427979|97.0127487182617|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကုန်းစုံရွာ''' ({{Lang-en|Koneson}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်မဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၈၆ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကျောက်မဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၄ ဦး၊ မ ၁၆၅၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၇၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကုန်းစုံ
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = ပါပုတ်
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>3q1ri34bgzzttbtoue6rsho6eeq02ht</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နားပုံရွာ၊ ပုံဝိုး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178098</id>
    <revision>
      <id>1053714</id>
      <parentid>984540</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:31:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053714</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3516" sha1="hfjjd4vjfn3okgi17m1qxkxeyfr17t8" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နားပုံ
|official_name = နားပုံရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပုံဝိုး
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3279590606689|97.1643600463867|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နားပုံရွာ''' ({{Lang-en|Narpong}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပုံဝိုးကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၁၁ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပုံဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၄ ဦး၊ မ ၈၈၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၆၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နားပုံ
|North = -
|Northeast = ကောင်းလန်း
|East = ခန်ခဲ
|Southeast = -
|South = ပုံဝိုး
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>hfjjd4vjfn3okgi17m1qxkxeyfr17t8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပင်တီးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178099</id>
    <revision>
      <id>1053768</id>
      <parentid>986591</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:48:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053768</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3534" sha1="ewbu9qn04otjere7ttb85hm1ptavn7o" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ပင်တီး
|official_name = ပင်တီးရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = မိုင်းတင်း
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.5009498596191|96.9651870727539|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ပင်တီးရွာ''' ({{Lang-en|Pintee}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[မိုင်းတင်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၁၄ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ မိုင်းတင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၆ ဦး၊ မ ၁၉၆၈ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ပင်တီး
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = စခမ်းသာ
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = မိုင်းတင်း
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>ewbu9qn04otjere7ttb85hm1ptavn7o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နမ့်ဝါရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178123</id>
    <revision>
      <id>1053712</id>
      <parentid>983802</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053712</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3498" sha1="de3k5rln1elhhqr4tc8ck3vdcz3s6xt" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နမ့်ဝါ
|official_name = နမ့်ဝါရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ဟဲကွီ
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3617897033691|97.1060028076172|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နမ့်ဝါရွာ''' ({{Lang-en|Namwar}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၆၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ဟဲကွီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၁ ဦး၊ မ ၁၃၃၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၅၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နမ့်ဝါ
|North = -
|Northeast = -
|East = မန်ပန်ပိန်းဆော့
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = ရေဆန်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>de3k5rln1elhhqr4tc8ck3vdcz3s6xt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နမ့်ဟင်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178132</id>
    <revision>
      <id>1053781</id>
      <parentid>983820</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:20:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053781</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3594" sha1="i9oxe88hyk1ev56ykobhrbr4ok28l0b" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နမ့်ဟင်
|official_name = နမ့်ဟင်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ခန့်ခဲပေါ့အင်း
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3080902099609|97.1775588989258|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နမ့်ဟင်ရွာ''' ({{Lang-en|Namhin}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ခန့်ခဲပေါ့အင်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၅၅ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ခန့်ခဲပေါ့အင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၆ ဦး၊ မ ၅၅၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နမ့်ဟင်
|North = ခန့်ခဲပေါ့အင်း
|Northeast = -
|East = တောင်ထိပ်
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>i9oxe88hyk1ev56ykobhrbr4ok28l0b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တောင်နောက်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178146</id>
    <revision>
      <id>1053776</id>
      <parentid>979224</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053776</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3585" sha1="acerprvi2qsc71s5o26mgtz7r1g0ml0" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = တောင်နောက်
|official_name = တောင်နောက်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ခိုမုန်း
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.5338306427002|97.01611328125|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''တောင်နောက်ရွာ''' ({{Lang-en|Taungnauk}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ခိုမုန်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၅၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ခိုမုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၆ ဦး၊ မ ၂၃၇၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၄၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = တောင်နောက်
|North = -
|Northeast = -
|East = ကျောက်မဲ
|Southeast = -
|South = ခိုမုန်း
|Southwest = -
|West = နမ့်စော့
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>acerprvi2qsc71s5o26mgtz7r1g0ml0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကွမ်ဟင်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178173</id>
    <revision>
      <id>1053723</id>
      <parentid>969956</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:49:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053723</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3498" sha1="k08o3yzm1g6s91p85v77trs3xfdiftu" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကွမ်ဟင်
|official_name = ကွမ်ဟင်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကွမ်ဟင်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3021202087402|97.1483535766602|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကွမ်ဟင်ရွာ''' ({{Lang-en|Kunhin}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၁၂ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉ ဦး၊ မ ၅၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကွမ်ဟင်
|North = ပုံဝိုး
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = မန်ထန်
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>k08o3yzm1g6s91p85v77trs3xfdiftu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နမ့်ကျင်လီရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178174</id>
    <revision>
      <id>1053728</id>
      <parentid>982875</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T03:58:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053728</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3521" sha1="l84icjh4e02p7z3iqi7acyazi2jbl4z" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နမ့်ကျင်လီ
|official_name = နမ့်ကျင်လီရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကွမ်ဟင်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.28125|97.1658935546875|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နမ့်ကျင်လီရွာ''' ({{Lang-en|Namkyinli}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၁၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉ ဦး၊ မ ၅၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နမ့်ကျင်လီ
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = ပြိန်းတွမ်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>l84icjh4e02p7z3iqi7acyazi2jbl4z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြိန်းတွမ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178175</id>
    <revision>
      <id>1053727</id>
      <parentid>990403</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T03:51:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053727</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3549" sha1="9qvx5q3ho4fymkzvpwgxr01rhfc6m9f" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ပြိန်းတွမ်
|official_name = ပြိန်းတွမ်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကွမ်ဟင်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.2968902587891|97.1629028320313|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ပြိန်းတွမ်ရွာ''' ({{Lang-en|Pyingtwun}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၁၅ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉ ဦး၊ မ ၅၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ပြိန်းတွမ်
|North = -
|Northeast = -
|East = နမ့်ကျင်လီ
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = ကွမ်ဟင်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>9qvx5q3ho4fymkzvpwgxr01rhfc6m9f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တောင်လေရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178176</id>
    <revision>
      <id>1053724</id>
      <parentid>979493</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:54:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053724</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3503" sha1="16chc8pdzet3zhtlb1cjpxlaz9w6cam" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = တောင်လေ
|official_name = တောင်လေရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကွမ်ဟင်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3094100952148|97.1529922485352|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''တောင်လေရွာ''' ({{Lang-en|Taunglay}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၁၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉ ဦး၊ မ ၅၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = တောင်လေ
|North = ပုံဝိုး
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = ကွန်ဟင်
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>16chc8pdzet3zhtlb1cjpxlaz9w6cam</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ခိုရောင်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178201</id>
    <revision>
      <id>1053778</id>
      <parentid>970721</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:12:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053778</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3671" sha1="ok4i2ryxgqyhzbi6fbqjgro9092hemt" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ခိုရောင်း
|official_name = ခိုရောင်းရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကျောက်မဲကြီး
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.6126594543457|97.0538101196289|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ခိုရောင်းရွာ''' ({{Lang-en|Hkoyawng}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်မဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၈၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကျောက်မဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၄ ဦး၊ မ ၁၆၅၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၇၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

ဒေသအခေါ် ခိုယောင်းရွာ။

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ခိုရောင်း (ခိုယောင်း)
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = ကျောက်မဲကြီး
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>ok4i2ryxgqyhzbi6fbqjgro9092hemt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကျောက်မဲကြီးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178203</id>
    <revision>
      <id>1053777</id>
      <parentid>967938</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T08:06:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053777</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3652" sha1="jceixqdmv30vcirf4uu7v2hk2aobg7r" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ကျောက်မဲကြီး
|official_name = ကျောက်မဲကြီးရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကျောက်မဲကြီး
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.5590305328369|97.0346908569335|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ကျောက်မဲကြီးရွာ''' ({{Lang-en|Kyaukmegyi}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်မဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၇၉ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကျောက်မဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၄ ဦး၊ မ ၁၆၅၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၇၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ကျောက်မဲကြီး
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = ကျောက်မဲမြို့
|Southwest = -
|West = ရွှေနတ်တောင်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>jceixqdmv30vcirf4uu7v2hk2aobg7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လွယ်စောင့်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178226</id>
    <revision>
      <id>1053732</id>
      <parentid>1004670</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:12:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053732</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3600" sha1="0hcampzwuv2k79hs4pkmivhb3iuc85s" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = လွယ်စောင့်
|official_name = လွယ်စောင့်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = လွယ်စောင့်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3010292053223|97.0743026733398|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''လွယ်စောင့်ရွာ''' ({{Lang-en|Loihsaunt}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၆၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၁ ဦး၊ မ ၁၇၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၆၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = လွယ်စောင့်
|North = နမ့်ဟန်ခိန်
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = ရွှေကျောင်း
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>0hcampzwuv2k79hs4pkmivhb3iuc85s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ရွှေကျောင်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178231</id>
    <revision>
      <id>1053739</id>
      <parentid>1001069</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:21:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053739</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3586" sha1="h7whse6qynqx05el4xrnkf242dpyx4x" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ရွှေကျောင်း
|official_name = ရွှေကျောင်းရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = လွယ်စောင့်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.2822895050049|97.0293426513672|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ရွှေကျောင်းရွာ''' ({{Lang-en|Shwekyawng}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၇၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၁ ဦး၊ မ ၁၇၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၆၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ရွှေကျောင်း
|North = ပန်စုံ
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = နမ့်ဟူး
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>h7whse6qynqx05el4xrnkf242dpyx4x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တောင်ခြေရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178232</id>
    <revision>
      <id>1053730</id>
      <parentid>979096</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:06:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053730</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3552" sha1="no0rockyx4flgdyhuitcunul50f5dky" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = တောင်ခြေ
|official_name = တောင်ခြေရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = လွယ်စောင့်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.2645702362061|97.0980606079102|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''တောင်ခြေရွာ''' ({{Lang-en|Taungchay}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၇၁ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၁ ဦး၊ မ ၁၇၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၆၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = တောင်ခြေ
|North = မန်ထန်
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = ဝမ်မိုင်
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>no0rockyx4flgdyhuitcunul50f5dky</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်ဟိုက်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178321</id>
    <revision>
      <id>1053795</id>
      <parentid>987951</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:37:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053795</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3596" sha1="bio1qzaq3jfqbwxex91ra21lox9pybv" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ပန်ဟိုက်
|official_name = ပန်ဟိုက်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = နားအိုက်ခန့်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.428150177002|96.95556640625|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ပန်ဟိုက်ရွာ''' ({{Lang-en|Panghaik}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၈၆၅ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၇ ဦး၊ မ ၆၅၉ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၂၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ပန်ဟိုက်
|North = -
|Northeast = -
|East = နားအိုက်ခန့်
|Southeast = -
|South = ခိုက်တုန်ဟုန်း
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>bio1qzaq3jfqbwxex91ra21lox9pybv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တာလုံရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178328</id>
    <revision>
      <id>1053744</id>
      <parentid>978361</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:39:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053744</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3467" sha1="86byj76ulys0wkcuo27kxvdxpfreo7g" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = တာလုံ
|official_name = တာလုံရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = နားအော်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.4038105010986|97.3071823120117|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''တာလုံရွာ''' ({{Lang-en|Tarlong}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[နားအော်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၄၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ နားအော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၃ ဦး၊ မ ၁၇၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = တာလုံ
|North = -
|Northeast = -
|East = အရှေ့တာလုံ
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>86byj76ulys0wkcuo27kxvdxpfreo7g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်စုံရွာ၊ လွယ်စောင့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178331</id>
    <revision>
      <id>1053737</id>
      <parentid>987240</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3547" sha1="a5z55t7cllluccnt1nsw7i8udj8iw2c" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ပန်စုံ
|official_name = ပန်စုံရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = လွယ်စောင့်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.2870292663574|97.0684432983398|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ပန်စုံရွာ''' ({{Lang-en|Pangson}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၇၀ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၁ ဦး၊ မ ၁၇၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၆၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ပန်စုံ
|North = လွယ်စောင့်
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = ရွှေကျောင်း
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>a5z55t7cllluccnt1nsw7i8udj8iw2c</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နမ့်မဖိတ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178382</id>
    <revision>
      <id>1053789</id>
      <parentid>983507</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:54:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053789</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3522" sha1="be6ecevsi2258etbcbwh9jgvup57ajb" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နမ့်မဖိတ်
|official_name = နမ့်မဖိတ်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပန်လော့
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = 
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နမ့်မဖိတ်ရွာ''' ({{Lang-en|Nammahpeik}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၆၈ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၃၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၂၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နမ့်မဖိတ်
|North = -
|Northeast = -
|East = ပန်လော့
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>be6ecevsi2258etbcbwh9jgvup57ajb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>နမ့်ပြင်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178384</id>
    <revision>
      <id>1053783</id>
      <parentid>983383</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:44:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053783</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3503" sha1="gkoanmk82pft5nxkc7qbabh08cw1lt6" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = နမ့်ပြင်
|official_name = နမ့်ပြင်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပန်လော့
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.4535007476807|97.0706024169922|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''နမ့်ပြင်ရွာ''' ({{Lang-en|Nampyin}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၆၂ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၃၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၂၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = နမ့်ပြင်
|North = -
|Northeast = -
|East = ပန်လော့
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>gkoanmk82pft5nxkc7qbabh08cw1lt6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြိန်းနင်လွယ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178387</id>
    <revision>
      <id>1053534</id>
      <parentid>990404</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:04:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053534</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3614" sha1="09n2pi4dd0o1dylae2gz1cbbr501fp1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ပြိန်းနင်လွယ်
|official_name = ပြိန်းနင်လွယ်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပန်လော့
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3937797546387|97.0509719848633|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ပြိန်းနင်လွယ်ရွာ''' ({{Lang-en|Pyingninloi}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၆၄ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၃၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၂၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ပြိန်းနင်လွယ်
|North = -
|Northeast = -
|East = အက်ကြီး
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = မက်မန်းကုန်းကော်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>09n2pi4dd0o1dylae2gz1cbbr501fp1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လေလွယ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178427</id>
    <revision>
      <id>1053722</id>
      <parentid>1003969</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:41:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053722</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3537" sha1="qf6xqmnkgj15bcyxwnk8xjkuluoxpjz" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = လေလွယ်
|official_name = လေလွယ်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပုံဝိုး
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3184604644775|97.1484069824219|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''လေလွယ်ရွာ''' ({{Lang-en|Layloi}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပုံဝိုးကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၀၉ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပုံဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၄ ဦး၊ မ ၈၈၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၆၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = လေလွယ်
|North = -
|Northeast = မန်ခိုက်
|East = ပုံဝိုး
|Southeast = 
|South = -
|Southwest = တော်လေ
|West = နားဆောင်း
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>qf6xqmnkgj15bcyxwnk8xjkuluoxpjz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မန်ခိုက်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178428</id>
    <revision>
      <id>1053719</id>
      <parentid>994141</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:37:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053719</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3527" sha1="4jm4jkm6ntoua2bpldtbk3vvx40m14o" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မန်ခိုက်
|official_name = မန်ခိုက်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပုံဝိုး
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3369998931885|97.1594009399414|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''မန်ခိုက်ရွာ''' ({{Lang-en|Manhkaik}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပုံဝိုးကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၁၀ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပုံဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၄ ဦး၊ မ ၈၈၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၆၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = မန်ခိုက်
|North = ကောင်းလန်း
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = ပုံဝိုး
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>4jm4jkm6ntoua2bpldtbk3vvx40m14o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပုံဝိုးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178429</id>
    <revision>
      <id>1053713</id>
      <parentid>989389</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:24:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053713</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3536" sha1="omzflidwgn9frnbfnnilab48pbqwez1" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ပုံဝိုး
|official_name = ပုံဝိုးရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပုံဝိုး
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.3167304992676|97.1569595336914|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ပုံဝိုးရွာ''' ({{Lang-en|Pongwoe}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပုံဝိုးကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၀၇ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပုံဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၄ ဦး၊ မ ၈၈၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၁၆၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ပုံဝိုး
|North = မန်ခိုက်
|Northeast = ခံခဲ
|East = -
|Southeast = -
|South = ကွန်ဟင်
|Southwest = -
|West = လေလွယ်
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>omzflidwgn9frnbfnnilab48pbqwez1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပန်လော့ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178476</id>
    <revision>
      <id>1053782</id>
      <parentid>987805</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:39:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053782</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3549" sha1="iy23cxfrhdcwmb73hinlffhnaa9trpb" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = ပန်လော့
|official_name = ပန်လော့ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ပန်လော့
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.446590423584|97.0612869262695|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''ပန်လော့ရွာ''' ({{Lang-en|Panglawt}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၁၆၁ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ပန်လော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၃၀ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၂၂၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=22 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = ပန်လော့
|North = နောင်ပိန်လေး
|Northeast = -
|East = နမ့်ပျဉ်
|Southeast = -
|South = နမ့်ဖတ်
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>iy23cxfrhdcwmb73hinlffhnaa9trpb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မန်ထန်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178488</id>
    <revision>
      <id>1053726</id>
      <parentid>994350</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T03:00:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053726</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3493" sha1="g8l39wtgqr3h27yi6cbengh49o2294o" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မန်ထန်
|official_name = မန်ထန်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = ကွမ်ဟင်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.2965602874756|97.1334533691406|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''မန်ထန်ရွာ''' ({{Lang-en|Manhtan}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၈၆၆ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကွမ်ဟင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉ ဦး၊ မ ၅၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = မန်ထန်
|North = ကွမ်ဟင်
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = တောင်ခြေ
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>g8l39wtgqr3h27yi6cbengh49o2294o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မန်ထန်ရွာ၊ လွယ်စောင့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>178489</id>
    <revision>
      <id>1053740</id>
      <parentid>994353</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:27:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053740</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3503" sha1="78u6a3h1pja00xjn6ln07bdksbj3c9n" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
|name = မန်ထန်
|official_name = မန်ထန်ရွာ
|other_name =
|postal_code =
|postal_code_type = Postal codes
|pushpin_label_position = bottom
|pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
|pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
|image_skyline = 
|image_map = 
|map_caption = 
|settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
|subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
|subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
|subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
|subdivision_name1 =  {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
|subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
|subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
|subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
|subdivision_name3 = [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]
|subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
|subdivision_name4 = လွယ်စောင့်
|unit_pref = imperial
|area_total_km2 =
|population = 
|population_as_of = 
|population_density_km2 = auto
|coordinates_display =
|coordinates_region = MM
|coordinates = {{Coord|22.2953090667725|97.1299819946289|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
|elevation_ft = 
|elevation_m = 
|timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
|utc_offset = +6.30
|website =
}}

'''မန်ထန်ရွာ''' ({{Lang-en|Manhtan}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ [[လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၇၆ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ လွယ်စောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၁ ဦး၊ မ ၁၇၀၅ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၃၆၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=20 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;


== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = မန်ထန်
|North = -
|Northeast = -
|East = မန်ထန်
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{ကျောက်မဲမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>78u6a3h1pja00xjn6ln07bdksbj3c9n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>180634</id>
    <revision>
      <id>1053820</id>
      <parentid>1033758</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:51:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-50687-92</username>
        <id>148313</id>
      </contributor>
      <comment>၁၄ ပါးမြောက် တိပိဋကဆရာတော်၏ ဇာတိရွာ</comment>
      <origin>1053820</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3834" sha1="gzivx9fxil79xni7brk09wu2ongbezz" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name = တောင်းခမ်း
| official_name = တောင်းခမ်းရွာ
| other_name = 
| postal_code = 
| postal_code_type = Postal codes
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ
| pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ
| image_skyline = 
| image_map = 
| map_caption = 
| settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]]
| subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]]
| subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}
| subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]]
| subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}}
| subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]]
| subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]]
| subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]]
| subdivision_name3 = [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]
| subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]]
| subdivision_name4 = တောင်ရှည်
| unit_pref = imperial
| area_total_km2 = 
| population = 
| population_as_of = 
| population_density_km2 = auto
| coordinates_display = 
| coordinates_region = MM
| coordinates = {{Coord|22.077299118042|96.8700485229492|region:MM|format=dms|display=inline,title}}
| elevation_ft = 
| elevation_m = 
| timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]]
| utc_offset = +6.30
| website = 
}}

'''တောင်းခမ်းရွာ''' ({{Lang-en|Tawnghkam}})သည် [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]၊ [[တောင်ရှည်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၆၃၀ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ တောင်ရှည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၆၉ ဦး၊ မ ၂၆၃၁ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၅၃၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။  &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;တိပိဋက ကမ္ဘောဇဆရာတော်(၁၄ပါးမြောက် တိပိဋက)၏ ဇာတိရွာ ဖြစ်သည်

== ဖတ်ရှုရန် ==

* [[တောင်ခမ်းတိုက်ပွဲ]]&lt;br /&gt;
== ကိုးကား ==
{{Reflist}}


{{ပထဝီဝင်တည်နေရာ
|Centre = တောင်ခမ်း
|North = -
|Northeast = -
|East = -
|Southeast = -
|South = -
|Southwest = -
|West = -
|Northwest = -
}}

{{နောင်ချိုမြို့နယ်}}


[[ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]]

{{Shan-geo-stub}}</text>
      <sha1>gzivx9fxil79xni7brk09wu2ongbezz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SHB</title>
    <ns>3</ns>
    <id>204276</id>
    <revision>
      <id>1053720</id>
      <parentid>829331</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T02:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max</username>
        <id>117226</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SHB2000]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SHB]] သို့ Maxက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>829331</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="182" sha1="ojy2vkqs676esjrcfi79dwyt0tjr5xc" xml:space="preserve">&lt;div style=&quot;border: 1rem #dd0000 ridge; padding: 0.5em;&quot;&gt;Hello! Please message me on [[m:User talk:SHB2000|meta.wikimedia.org]] instead. I may not notice messages on this page.&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>ojy2vkqs676esjrcfi79dwyt0tjr5xc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user 6cd16a076b7a7428dd706202da186cc2</title>
    <ns>3</ns>
    <id>205115</id>
    <revision>
      <id>1053764</id>
      <parentid>653437</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:43:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Céréales Killer</username>
        <id>26636</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Melroross]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user 6cd16a076b7a7428dd706202da186cc2]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Céréales Killer က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/Melroross|Melroross]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/Renamed user 6cd16a076b7a7428dd706202da186cc2|Renamed user 6cd16a076b7a7428dd706202da186cc2]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>653437</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8518" sha1="ion27a04e7iztujxvfeydwq8f1qwwa9" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Melroross ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် ကျူတိုရီရယ်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[WP:TUTOR|ကျူတိုရီရယ်]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc.  So don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၃:၀၇၊ ၅ မေ ၂၀၂၁ (UTC)</text>
      <sha1>ion27a04e7iztujxvfeydwq8f1qwwa9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>206391</id>
    <revision>
      <id>1053567</id>
      <parentid>1042872</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:06:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး</comment>
      <origin>1053567</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11143" sha1="85lgpiguxhpgi6hlkkrjwhoh61zol5r" xml:space="preserve">{{for|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီး|ကိုကိုဦး (ဝန်ကြီး)}}
 {{Infobox officeholder
 | honorific-prefix   = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]
 | name               = ကိုကိုဦး
 | native_name        = 
 | native_name_lang   = 
 | honorific-suffix   = 
 | image              = 
 | image_size         = 
 | smallimage         = 
 | alt                = 
 | caption            = 
 | order              = 
 | office             = [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]]
 |deputy              = ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ
 | termstart         = ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆
 | termend           =  
 |appointer= [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]
 | 1blankname         = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]
 | 1namedata         = [[မင်းအောင်လှိုင်]]
 | predecessor        = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]
 | successor         = 
 | office1             = [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]
 | term_start1         = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
 | term_end1           = ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆
 | predecessor1        = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
 | successor1          = -
 | office2            = [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]
 | term_start2        = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅
 | term_end2          = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
 | predecessor2       = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မင်းလတ်
 | successor2         = 
 | office3            = [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]
 | term_start3        = ဩဂုတ် ၂၀၂၃
 | term_end3          = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅
 | predecessor3       = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တေဇကျော်
 | successor3         = [[နီလင်းအောင်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး နီလင်းအောင်]]
 | office4            = [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး
 | term_start4        = ၂၀၂၀
 | term_end4          = ဩဂုတ် ၂၀၂၃
 | predecessor4       = ဗိုလ်ချုပ် [[ကျော်စွာလင်း]]
 | successor4         = ဗိုလ်ချုပ် ကြည်ခိုင်
 | birth_name         = 
 | birth_date         = 
 | birth_place        = 
 | nationality        = မြန်မာ
 | spouse             = 
 | children           = 
 | allegiance         = [[မြန်မာနိုင်ငံ]]
 | branch             = [[တပ်မတော်]]
 | rank               = {{flagicon image| 16. Myanmar Army GEN.svg}} [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]
 | unit               = 
 | awards             = 
 }}
'''ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကိုဦး''' သည် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ထိပ်သီးအရာရှိကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ လက်ရှိတွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]၏  ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူးတာဝန်ကို ဆက်ခံခဲ့ပြီး    [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|တပ်မတော်ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] အဖြစ် (၆)လခန့်    ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သူသည် [[အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cpdmypd28epo?fbclid=IwAR0J8E8BMzgLlKKS8MQklRrVHFRgrx1KQ6CASD9v4lrzc-MYYEyF0Pj7oVY|title=နေပြည်တော်စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး အပါအဝင်တိုင်းမှူးတွေ အပြောင်းအလဲဖြစ်}}&lt;/ref&gt;၊ [[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] နှင့် [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး တာဝန်များကိုလည်း အဆင့်ဆင့် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-30 |title=မှန်းဆထားကြသည့်အတိုင်း အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် သမ္မတလောင်း ဖြစ်လာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73680/ |access-date=2026-03-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== စစ်မှုထမ်းခြင်း ==
၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးဖြင့် [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးဖြစ်လာချိန်၌ အသက်၄၅နှစ်ခန့်သာရှိသေးသဖြင့် အသက်အငယ်ဆုံး စစ်တိုင်းမှူး အဖြစ် စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ 

ထို့​နောက် ဗိုလ်ချုပ်ရာထူး၊ဆက်၍ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးတိုးကာ ၂၀၂၃ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ယခင်က စစ်ဦးစီးအရာရှိနှင့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူးဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://thevoicejournal.com/news/5648|title=တပ်ချုပ်သစ် ရှာပုံတော် ၂၀၂၀|last=|date=|work=|language=|accessdate=|archivedate=8 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210608054915/https://thevoicejournal.com/news/5648}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ တွင်  ရန်ကုန်ကိုကိုင်တွယ်ရသည့် အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cddmrl0j83ro|title=ထိပ်တန်းစစ်ဘက်ရာထူးတွေ အပြောင်းအလဲဖြစ်|work=BBC|access-date=၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5120?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_idasset354_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fhome%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_bGKbAOPbVS3E_assetEntryId%3D496279142%26p_p_auth%3DloSoIhpM&amp;p_p_auth=loSoIhpM|title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးတင်အောင်စန်း တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတည်ထောင်သည့် (၇၆) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နှင့် မြန်မာ-တရုတ် သံတမန်ဆက်ဆံရေး (၇၅) နှစ်ပြည့် အထိမ်းအမှတ် ဧည့်ခံပွဲအခမ်းအနားတက်ရောက်|work=MYANMAR NATIONAL PORTAL|access-date=၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;

== ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက် တွင် [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရအဖွဲ့]] က ၎င်းအား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ်  ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-09-17 |title=ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေကို စစ်ဘက်ပြန်ပို့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကိုဦးနဲ့ အစားထိုး - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B2%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%9D/ |access-date=2026-09-17 |work=New Day Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]]</text>
      <sha1>85lgpiguxhpgi6hlkkrjwhoh61zol5r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>213654</id>
    <revision>
      <id>1053558</id>
      <parentid>684439</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:50:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053558</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9719" sha1="7ib5y3ez26kq2d3j75pixnkupqwvh2m" xml:space="preserve">{{Unreferenced}}
[[File:Combustion reaction of methane.jpg|thumb|350x350px|မီသိန်း လောင်ကျွမ်းပေါက်ကွဲခြင်းတွင် အောက်စီဂျင် အက်တမ် ၄ လုံး၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင် အက်တမ်လေးလုံး၊ ကာဘွန် အက်တမ် ၁ လုံးတို့သည် ဓာတ်ပြမှုမတိုင်မီနှင့် ပြီးနောက် ထိုအတိုင်း ဆက်လက်ရှိကြပြီး ဓာတ်ပြုမှုမတိုင်မီ ဒြပ်ထုစုစုပေါင်းသည် ဓာတ်ပြုမှုပြီးနောက် ဒြပ်ထုစုစုပေါင်းနှင့် တူညီသည်။]]

[[ရူပဗေဒ]]နှင့် [[ဓာတုဗေဒ]]တို့တွင် '''ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ''' ({{lang-en|law of conservation of mass or principle of mass conservation}}) ဆိုသည်မှာ [[စွမ်းအင်]]နှင့် [[ဒြပ်ထု]] ကူးပြောင်းဖလှယ်ခြင်းများအတွက် အပိတ်စနစ် (သို့) ပြင်ပမှစွက်ဖက်မှုမရှိသောစနစ်၌ ဒြပ်ထုသည် အချိန်နှင့်အမျှ ကိန်းသေရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုစနစ်၏ ဒြပ်ထုသည် ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ပမာဏကို ထပ်မံ ထည့်သွင်းရန်လည်း မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ဖယ်ရှားရန်လည်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ဒြပ်ထုပမာဏကို အချိန်နှင့်အမျှ တစ်ညီတည်း(ကိန်းသေအဖြစ်) ထိန်းသိမ်းထားသည်။

နိယာမက ဒြပ်ထုသည် ဖန်တီး၍လည်းမရ၊ ဖျက်ဆီး၍လည်းမရဟု သွယ်ဝိုက်ညွှန်းဆိုသည်။ သို့ရာ၌ အကာသတွင် ဒြပ်ထုကို ပြောင်းလဲစီစဉ်နိုင်သည် (သို့) ပါဝင်ဒြပ်ထုသားများသည် ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် [[ဓာတုဓာတ်ပြုခြင်း]]များ၌ ဓာတ်ပြုမှုမတိုင်မီ ဓာတုပါဝင်ပစ္စည်းများ၏ ဒြပ်ထုသည် ဓာတ်ပြုမှုပြီးနောက် ပါဝင်ပစ္စည်းများ၏ ဒြပ်ထုနှင့် ညီမျှလေသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အပိတ်စနစ်တွင် ဓာတုဓာတ်ပြုခြင်းနှင့် စွမ်းအင်နိမ့် သာမိုဒိုင်းနမစ်ဖြစ်စဉ်များအတွင်း ဓာတ်စမ်းပစ္စည်းများ၏ စုစုပေါင်း ဒြပ်ထုသည် ရလဒ်/ထွက်ပေါ်လာသော ပစ္စည်းများ၏ စုစုပေါင်း ဒြပ်ထုနှင့် တူညီပေသည်။

ဒြပ်ထုတည်မြဲခြင်း အယူအဆကို [[ဓာတုဗေဒ]]၊ [[မက္ကင်းနစ်]]၊ ငွေ့ရည် ဒိုင်းနမစ် စသည့် နယ်ပယ်များစွာ၌ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဒြပ်ထုတည်မြဲခြင်းကို မီခေးလ်း လောမန်နော့ဆော့ဖ် (Mikhail Lomonosov) က [[ဓာတုဓာတ်ပြုမှု]]များဖြင့် တသီးတခြား သရုပ်ပြသခဲ့ပြီး အန်ထွမ်း(န်) လာဗွေ့ဇီယေ (Antoine Lavoisier) က နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤနိယာမဖော်ထုတ်ခြင်းသည် အဂ္ဂိရတ်ပညာမှသည် ခေတ်ပေါ် သိပ္ပံဘာသာရပ်ဖြစ်သည့် ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်တို့၏ တိုးတက်လာမှု၌ လွန်စွာအရေးပါခဲ့၏ ။

ဒြပ်ထုတည်မြဲခြင်းနိယာမသည် ခန့်မှန်ခြေအားဖြင့် အပြောင်းအလဲမရှိခဲ့ပဲ ဆက်လက်တည်ရှိနေကာ ဂန္ထဝင်ရူပဗေဒ ဘာသာရပ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ယူဆချက်များ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဤနိယာမကို ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် ညီမျှမှုနိယာမ (mass-energy equivalence) အောက်၌ [[ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်]]၊ [[အထူးနှိုင်းရသီအိုရီ]]တို့နှင့် ကိုက်ညီစေရန် ပြုပြင်မွမ်းမံရန် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။ ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် ညီမျှမှုနိယာမက စွမ်းအင်နှင့် ဒြပ်ထုတို့သည် စုစုပေါင်းကိန်းသေပမာဏကိုဖွဲ့စည်းသည်ဟု ဆိုထားသည်။ လွန်စွာတက်ကြွတုံ့ပြန်တတ်သော စနစ်များအတွက် ဒြပ်ထုတစ်မျိုးတည်း တည်မြဲခြင်းသဘောသည် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်းပြသရာ အကြောင်းမှာ အမှုန် ရူပဗေဒတွင် အမှုန်-ဆန့်ကျင်အမှုန်တို့၏ ဒြပ်မှ စွမ်းအင်ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်စဉ်နှင့် နျူကလီးယားဓာတ်ပြုတုံ့ပြန်ခြင်းတို့တွင် မကိုက်ညီ၍ဖြစ်သည်။ 

ဒြပ်ထုသည် အပွင့်စနစ်များတွင် စုစုပေါင်းကိန်းသေတန်ဖိုး၌ ထိန်းသိမ်းထား၍ ပုံမှန်အားဖြင့် မရပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ အပွင့်စနစ်ဖြစ်သောကြောင့် ဝင်လာသော၊ ထွက်သွားသော ဒြပ်ထုအမျိုးမျိုး၊ စွမ်းအင်ပုံစံအမျိုးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြုထားသောကြောင့်ဖြစ်၏ ။ သို့ရာတွင် နျူကလီးယားဓာတ်ပြုခြင်း (သို့) ရေဒီယိုဓာတ်သတ္တုကြွခြင်းများ ပါဝင်ပတ်သက်မှုမရှိလျှင် [[အပူ]]၊ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာအလုပ်၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း ကဲ့သို့သောစနစ်များ၌ ထွက်သွားသော (ဝင်လာသော) စွမ်းအင်ပမာဏသည် ထိုစနစ်၏ ဒြပ်ထုတွင် တက်/ကျခြင်းအဖြစ် မတိုင်းတာနိုင်လောက်အောင် အများအားဖြင့် သေးငယ်ကြသည်။

ကြီးမားသောဆွဲအားပါဝင်ပတ်သက်သော စနစ်များတွင်ကား ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်ပြီး ထို၌ ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် တည်မြဲခြင်း နိယာမသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့် ရှုပ်ထွေး၍ အနက်ဖွင့်ဆိုမှုများစွာ ရှိကြသည်။ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီမှာကဲ့သို့ ဒြပ်ထု၊ စွမ်းအင် နှစ်မျိုးစလုံးကို တိတိကျကျ၊ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ကိန်းသေတန်ဖိုး၌ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မှုမရှိချေ။ 

==ကိုးကား==
{{Reflist}}


{{physics-stub}}
{{chem-stub}}

[[ကဏ္ဍ:ဒြပ်ထု]]
[[ကဏ္ဍ:တည်မြဲမှု နိယာမများ]]</text>
      <sha1>7ib5y3ez26kq2d3j75pixnkupqwvh2m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘွိုင်းလ်၏ နိယာမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>214157</id>
    <revision>
      <id>1053560</id>
      <parentid>918037</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:55:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053560</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5138" sha1="cc9y1x3eoc2wkgeoj7wtfd7xtltlkb4" xml:space="preserve">[[File:Boyles Law animated.gif|thumb|upright=1.3|ဒြပ်ထု၊ အပူချိန်တို့အား ကိန်းသေအဖြစ် ရှိနေစေသောအခါ ဖိအားနှင့် ထုထည်တို့၏ ဆက်သွယ်ပုံကို ပြသသည့် လှုပ်ရှားရုပ်ပုံ]]

'''ဘွိုင်းလ်၏ နိယာမ''' (Boyle's law, or Boyle–Mariotte law) သည် လက်တွေ့စမ်းသပ်နိုင်သော ဓာတ်ငွေ့ဆိုင်ရာ နိယာမတစ်ခုဖြစ်ပြီး (ဓာတ်ငွေ့)ကွန်တိန်နာ၏ [[ထုထည်]] များပြားလာစဉ် ဓာတ်ငွေ့၏ [[ဖိအား]]သည် ကျဆင်းလာသည်ကို ပြသသော နိယာမတစ်ခုဖြစ်၏ ။ ခေတ်သစါ ဘွိုင်းလ်၏ နိယာမက ဤသို့ဆိုထားသည်။

&lt;blockquote&gt;
အပိတ်စနစ်တစ်ခု၌ အပူချိန်နှင့် ဓာတ်ငွေ့ပမာဏသည် မပြောင်းလဲဘဲ တည်ရှိနေလျှင် စံဓာတ်ငွေ့တစ်ခု၏ ပေးထားသောဒြပ်ထုက သက်ရောက်သော ပကတိဖိအားသည် ၎င်းနေရာယူထားသော ထုထည်နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည်။&lt;ref&gt;Levine, Ira. N (1978). &quot;Physical Chemistry&quot; University of Brooklyn: [[McGraw-Hill]]&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;levine_1&quot;&gt;Levine, Ira. N. (1978), p. 12 gives the original definition.&lt;/ref&gt;
&lt;/blockquote&gt;
သင်္ချာပုံစံဖြင့် ဘွိုင်း၏ နိယာမကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။
{|
|-
| style=&quot;padding: 0.2em 0.4em;&quot; | &lt;math&gt;P \propto \frac{1}{V}&lt;/math&gt;
| style=&quot;padding: 0.2em 0.4em;&quot; | ဖိအားသည် ထုထည်နှင့် ပြောင်းပြန်အချိုးကျသည်။
|}

သို့မဟုတ်

{|
|-
| style=&quot;padding: 0.2em 0.4em;&quot; | {{math|''PV'' {{=}} ''k''}}
| style=&quot;padding: 0.2em 0.4em;&quot; | ဖိအားနှင့် ထုထည်မြောက်လဒ်သည် ကိန်းသေဖြစ်၏ ။{{mvar|k}}
|}
ဤ၌ {{mvar|P}} သည် ဓာတ်ငွေ့၏ ဖိအား၊ {{mvar|V}} သည် ဓာတ်ငွေ့၏ ထုထည်၊ {{mvar|k}} သည် ကိန်းသေ ဖြစ်သည်။

ဤညီမျှခြင်းက အပူချိန်သည် ကိန်းသေဖြစ်နေသမျှ ကာလပတ်လုံး ဖိအားနှင့် ထုထည်တို့၏ မြောက်လဒ်သည် အထဲတွင်ရှိနေသော ဓာတ်ငွေ့၏ သတ်မှတ်ထားသော ဒြပ်ထုအတွက် ကိန်းသေဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ မတူညီသော အခြေအနေနှစ်ခုတွင် တူညီသော ပါဝင်ပစ္စည်းကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရန်အတွက် နိယာမကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။
 
:&lt;math&gt;P_1 V_1 = P_2 V_2.&lt;/math&gt;

အထက်ပါညီမျှခြင်းတွင် ထုထည် များပြားလာသောအခါ ဓာတ်ငွေ့၏ ဖိအားသည် အချိုးအဆ ကျဆင်းနည်းပါးလာမည်ဟု ပြထားလေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ထုထည် ကျဆင်းလာပါက ဖိအား မြင့်တက်လာမည် ဖြစ်သည်။ ထိုနိယာမကို [[ရောဘတ် ဘွိုင်းလ်]]အား အစွဲပြု အမည်ပေးခဲ့ကြကာ ရောဘတ် ဘွိုင်းလ်က ၁၆၆၂ တွင် မူရင်းနိယာမကို စာအုပ်ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;In 1662, he published a second edition of the 1660 book ''New Experiments Physico-Mechanical, Touching the Spring of the Air, and its Effects'' with an addendum ''Whereunto is Added a Defence of the Authors Explication of the Experiments, Against the Obiections of Franciscus Linus and Thomas Hobbes''; see ''J Appl Physiol'' 98: 31–39, 2005. ([http://jap.physiology.org/cgi/content/full/98/1/31 Jap.physiology.org Online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101027102701/http://jap.physiology.org/cgi/content/full/98/1/31 |date=27 October 2010 }}.)&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{Reflist}}


[[ကဏ္ဍ:ဖိအား]]
[[ကဏ္ဍ:ထုထည်]]
[[ကဏ္ဍ:သိပ္ပံနည်းကျ နိယာမများ]]

{{chem-stub}}</text>
      <sha1>cc9y1x3eoc2wkgeoj7wtfd7xtltlkb4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Baike.com</title>
    <ns>0</ns>
    <id>223934</id>
    <revision>
      <id>1053686</id>
      <parentid>1040144</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T18:53:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053686</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2513" sha1="5qv8od6yq268vgib6hvbhrk5kkcwaps" xml:space="preserve">{{Retaining title}}{{Infobox website|name=Baike.com|screenshot=Baike.com Screenshot.png|logo=Baike logo.svg|caption=|url={{URL|http://www.baike.com/}}|location=[[ပေကျင်းမြို့]]|type=ဝီကီအခြေခံ စွယ်စုံကျမ်း၊ စကားပြောဖိုရမ်များနှင့် သင်ပုန်းကြီးများပါရှိသော လူမှုကွန်ရက်|language=[[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]|registration=ရွေးချယ်ခွင့် (စာမျက်နှာများကို တည်းဖြတ်ရန် လိုအပ်သည်)|owner=ဟိုဒောင်း (ပေကျင်းမြို့) Technologies Co.|author=Dr. [[Pan Haidong]] ([[အမှုဆောင် အရာရှိချုပ်|စီအီးအို]])|launch_date={{start date and age|2005|6|19|df=yes}}|current_status=စဉ်ဆက်မပြတ် လုပ်ဆောင်နေပါသည်}}'''Baike.com''' ({{Lang-zh|互动在线}}) သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး တရုတ်စွယ်စုံကျမ်း အပါအဝင် တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် အမြတ်အစွန်းရသော လူမှုကွန်ရက်တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;&quot;Information game changer&quot;, Chinadaily.com, 2011-02-24, webpage:   [http://usa.chinadaily.com.cn/life/2011-02/24/content_12069656.htm CD6] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210121210925/http://usa.chinadaily.com.cn/life/2011-02/24/content_12069656.htm |date=21 January 2021 }}().&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;nr&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.sys-con.com/node/1184616|title=Hudong.com Confirms Expansion into Overseas Market, Invading Wikipedia's territory|work=Hudong.com press release|date=12 November 2009|access-date=9 July 2011}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;

== ပြင်ပလင့်ခ် ==

* [http://www.baike.com/ ဗဟိုစာမျက်နှာ] {{in lang|zh}}
* {{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2009-11/20/content_9015012.htm|title=Hudong.com expands abroad|author=Lara Farrar|date=20 November 2009|publisher=[[China Daily|chinadaily.com.cn]]|access-date=6 December 2009}}
{{Website-stub}}
[[ကဏ္ဍ:ဝီကီ အသိုင်းအဝိုင်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:တရုတ် ဝဘ်ဆိုဒ်များ]]</text>
      <sha1>5qv8od6yq268vgib6hvbhrk5kkcwaps</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး</title>
    <ns>10</ns>
    <id>226735</id>
    <revision>
      <id>1053774</id>
      <parentid>1045494</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:55:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ကမ္ဘောဒီးယား–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ကမ္ဘောဒီးယား]]</comment>
      <origin>1053774</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6573" sha1="62f567or89on4ofpfmy2327cwwfn2eu" xml:space="preserve">{{Navbox
|name  = မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး
|title =  {{Flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး]]
|state    = {{{state|autocollapse}}}
|listclass = hlist
|image = [[File:State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg|frameless|100px]]

| group1 = အမေရိက
| list1 =
* [[မြန်မာ–ကနေဒါ ဆက်ဆံရေး|ကနေဒါ]]
* [[မြန်မာ–နီကာရာဂွါ ဆက်ဆံရေး|နီကာရာဂွါ]]
* [[မြန်မာ–ဗင်နီဇွဲလား ဆက်ဆံရေး|ဗင်နီဇွဲလား]]
* [[မြန်မာ–မက္ကဆီကို ဆက်ဆံရေး|မက္ကဆီကို]]
* [[မြန်မာ–အမေရိကန် ဆက်ဆံရေး|အမေရိကန်]]

|group2 = အာရှ
|list2  = 
* [[ကမ္ဘောဒီးယား–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ကမ္ဘောဒီးယား]]
* [[မြန်မာ–တောင်ကိုရီးယား ဆက်ဆံရေး|တောင်ကိုရီးယား]]
* [[မြန်မာ–မြောက်ကိုရီးယား ဆက်ဆံရေး|မြောက်ကိုရီးယား]]
* [[ဂျပန်–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ဂျပန်]]
* [[ဂျော်ဂျီယာ–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ဂျော်ဂျီယာ]]
* [[မြန်မာ–ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား ဆက်ဆံရေး|ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား]]
* [[မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး|တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]
* [[မြန်မာ–တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး|တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ]]
* [[မြန်မာ–တူရကီ ဆက်ဆံရေး|တူရကီ]]
* [[မြန်မာ-ထိုင်း ဆက်ဆံရေး|ထိုင်း]]
* [[မြန်မာ–နီပေါ ဆက်ဆံရေး|နီပေါ]]
* [[မြန်မာ–ပါကစ္စတန် ဆက်ဆံရေး|ပါကစ္စတန်]]
* [[မြန်မာ–ဖိလစ်ပိုင် ဆက်ဆံရေး|ဖိလစ်ပိုင်]]
* [[မြန်မာ–ဗီယက်နမ် ဆက်ဆံရေး|ဗီယက်နမ်]]
* [[ဘရူနိုင်း–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ဘရူနိုင်း]]
* [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]
* [[မလေးရှား - မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|မလေးရှား]]
* [[မြန်မာ–ရုရှား ဆက်ဆံရေး|ရုရှား]]
* [[လာအို-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|လာအို]]
* [[အိန္ဒိယ–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|အိန္ဒိယ]]
* [[အင်ဒိုနီးရှား–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|အင်ဒိုနီးရှား]]
* [[မြန်မာ-အီရန် ဆက်ဆံရေး|အီရန်]]
* [[တီမောလက်စ်တေ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|တီမောလက်စ်တေ]]
* [[မြန်မာ–အစ္စရေး ဆက်ဆံရေး|အစ္စရေး]]

| group3 = ဥရောပ
| list3 =
* [[မြန်မာ–ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး|ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]]
* [[မြန်မာ–ဘီလာရုဇ် ဆက်ဆံရေး|ဘီလာရုဇ်]]
* [[ဂရိ–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ဂရိ]]
* [[ဂျာမနီ–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ဂျာမနီ]]
* [[မြန်မာ–စပိန် ဆက်ဆံရေး|စပိန်]]
* [[မြန်မာ–ဆားဘီးယား ဆက်ဆံရေး|ဆားဘီးယား]]
* [[ဒိန်းမတ်–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ဒိန်းမတ်]]
* [[ပြင်သစ်–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ပြင်သစ်]]
* [[မြန်မာ–ဗာတီကန် ဆက်ဆံရေး|ဗာတီကန်]]
* [[မြန်မာ–ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ဆက်ဆံရေး|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]
* [[မြန်မာ–ယူကရိန်း ဆက်ဆံရေး|ယူကရိန်း]]
* [[မြန်မာ–အီတလီ ဆက်ဆံရေး|အီတလီ]]

| group4 = အာဖရိက
| list4 =
* [[ဂင်းနီဗစ်ဆော-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး|ဂင်းနီဗစ်ဆော]]
* [[မြန်မာ–ဆိုမာလီယာ ဆက်ဆံရေး|ဆိုမာလီယာ]]

| group5 = နိုင်ငံစုံ
| list5 =
* [[မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂ]]
* [[မြန်မာ–အာဆီယံ ဆက်ဆံရေး|အာဆီယံ]]
* [[မြန်မာ–ဥရောပသမဂ္ဂ ဆက်ဆံရေး|ဥရောပသမဂ္ဂ]]

| group6 = ယခင်
| list6 =
* [[မြန်မာ–ယူဂိုဆလားဗီးယား ဆက်ဆံရေး|ယူဂိုဆလားဗီးယား]]

| group7 = သံရုံးများ
| list7 = 
* [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သံတမန်မစ်ရှင်များ စာရင်း|ပြည်ပသံရုံးများ]]
* [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံခြား သံရုံးများ|ပြည်တွင်းသံရုံးများ]]
* [[ပြည်ပရောက်မြန်မာလူမျိုး]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ| ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>62f567or89on4ofpfmy2327cwwfn2eu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>243995</id>
    <revision>
      <id>1053742</id>
      <parentid>1045102</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:09:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053742</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="543643" sha1="8xbfrqh0ugx3z83oomfa3omx0193ldq" xml:space="preserve">{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}}

အောက်ပါသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ပြီးနောက် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ ထင်ရှားသော ဖြစ်ရပ်များ မှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ရှိနှင့်ပြီးသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] ပြန်လည်အစပြုခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။

== ၂၀၂၁ ==

=== မတ်လ ===

* မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် လူငယ်ပေါင်းများစွာ သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအနက်မှ တစ်ခုအောက်တွင် စာရင်းသွင်းရန်နှင့် လေ့ကျင့်ရန် မြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြောင်းနှင့် &lt;ref name=&quot;fishbeinetal2021&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/|title='The last fight': With growing support for federal army, Kachin prepares for war|date=3 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210403142738/https://www.frontiermyanmar.net/en/the-last-fight-with-growing-support-for-federal-army-kachin-prepares-for-war/}}&lt;/ref&gt; နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပြည်တွင်းစစ်အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=UN envoy urges action to prevent Myanmar 'civil war'|url=https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war|date=1 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=23 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210523052132/https://elevenmyanmar.com/news/un-envoy-urges-action-to-prevent-myanmar-civil-war}}&lt;/ref&gt; CRPH သည် စစ်တပ်ကို တိုက်ဖျက်ရန်အတွက် &quot;ဖက်ဒရယ်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့&quot; ဖွဲ့စည်းရန်လည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;MMN30321&quot;&gt;{{Cite news|title=As slaughter of civilians continues, some decide it's time to take up arms|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms|date=30 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330105416/https://myanmar-now.org/en/news/as-slaughter-of-civilians-continues-some-decide-its-time-to-take-up-arms}}&lt;/ref&gt; [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) &lt;ref name=&quot;KIAbizasusual2021&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement|title=KIA says more clashes likely despite junta's ceasefire announcement|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210402113940/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-says-more-clashes-likely-despite-juntas-ceasefire-announcement}}&lt;/ref&gt; သည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ စတင်ကာ  စစ်တပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်နေပြီး မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] သည် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]မှ မှ အရပ်သားများကို အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်နေခြင်းကို မရပ်တန့်ပါက စစ်ပွဲ ထပ်မံ ဖြစ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;brotherhoodthreat2021&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire|title=Brotherhood Alliance tells military to stop killings, threatens to abandon ceasefire|accessdate=14 February 2022|archivedate=30 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210330145217/https://www.myanmar-now.org/en/news/brotherhood-alliance-tells-military-to-stop-killings-threatens-to-abandon-ceasefire}}&lt;/ref&gt;
* မတ်လနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်သူများသည် စစ်တပ်ကို ခုခံကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အနေဖြင့် တူမီးကဲ့သို့သော လက်လုပ်လက်နက်များ ကိုင်ဆောင်လာကြသည်။ ပြည်သူများနှင့် စစ်တပ် ကြား လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာနေသလို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] မှလည်း စစ်တပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဆောက်အအုံများနှင့် ရဲစခန်းများကို တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲခြင်းများလည်း ပိုမိုဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2 April 2021|title=The Junta Is Dragging Myanmar Into Full-Blown Civil War|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410165357/https://www.irrawaddy.com/opinion/commentary/junta-dragging-myanmar-full-blown-civil-war.html}}&lt;/ref&gt;
* မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လိုင်ဇာ အနီးရှိ အလောဘွမ် စစ်စခန်းအား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် မြေပြင်တပ်များကို အသုံးပြုကာ အခြေစိုက်စခန်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက်အများအပြာနှင့်အတူ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia|title=Junta's armed forces launch attack to reclaim base seized by KIA|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603024127/https://www.myanmar-now.org/en/news/juntas-armed-forces-launch-attack-to-reclaim-base-seized-by-kia}}&lt;/ref&gt;
* [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]သည် မတ်လ ၂၆ ရက်က စစ်စခန်းတစ်ခုအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြားသူများကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news|title=10 soldiers killed in Myanmar base attack: Rebel group|url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195|date=27 March 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410122729/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195}}&lt;/ref&gt;
* အာဏာသိမ်းမှုအား ပြောင်ပြောင်တင်းတင်းဆန့်ကျင်သော ပထမဆုံး လက်နက်ကိုင်ပစ်ခတ်မှုမှာ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ကလေး မြို့၌ ဆန္ဒပြသပိတ်စခန်းတစ်ခုအား စစ်သားများနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များတိုက်ခိုက်မှုကို ပြန်လည်ခုခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းနောက် ကလေးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင်လည်း တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|date=2 April 2021|title=Myanmar Villagers Take Up Homemade Weapons Against Regime's Security Forces|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html|language=en-US|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410172353/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-villagers-take-homemade-weapons-regimes-security-forces.html}}&lt;/ref&gt;

=== ဧပြီလ ===

* ဧပြီ ၈ ရက်က ပြည်သူများသည် အမဲလိုက်ရိုင်ဖယ်များနှင့် မီးလောင်ဗုံးများဖြင့် စစ်သားများကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ခုခံသူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး စစ်တပ်မှလည်း အများအပြား ဒါဏ်ရာရခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် တန့်ဆည်မြို့သည် မကြာခဏ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်မှစ၍ အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် နိုင်ငံအတွင်း သေဆုံးသူ မှာ ဧပြီ ၈ ရက်နေ့အထိ ၆၀၀ ကျော်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Eleven killed as Myanmar protesters fight troops with hunting rifles, firebombs – media|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH|work=Reuters|date=8 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210408082100/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics/eleven-killed-as-myanmar-protesters-fight-troops-with-hunting-rifles-firebombs-media-idUSKBN2BV0EH}}&lt;/ref&gt;
* [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်|တစ်နိုင်ငံလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး]] စာချုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသား ဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] နှင့် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] တို့ အပါအဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ ၇ ဖွဲ့သည်  ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြု ကော်မတီနှင့် ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=MYANMAR'S MEDIATION BLUES: Negotiation or zero-sum game?|url=https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game|work=BNI|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210603040243/https://www.bnionline.net/en/news/myanmars-mediation-blues-negotiation-or-zero-sum-game}}&lt;/ref&gt;
* ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့က [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] ၊ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] တို့ ပါဝင်သော [[မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်း မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့|မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့]] က ရှမ်းပြည်နယ် [[နောင်မွန်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|နောင်မွန်]]ရဲကင်းစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Ten Myanmar policemen killed in attack by ethnic armies opposed to junta-report|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056|work=Reuters|date=10 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210410075547/https://www.reuters.com/article/us-myanmar-politics-armies/ten-myanmar-policemen-killed-in-attack-by-ethnic-armies-opposed-to-junta-report-idUSKBN2BX056}}&lt;/ref&gt;
* ဒီမိုကရေစီအရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ နိုင်ငံရေးသမား [[မင်းကိုနိုင်]]က ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ]]ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရသော [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] နှင့် [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] တို့မှာ ၎င်းတို့၏ မူလရာထူးများအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ စင်ပြိုင်အစိုးရသစ်တွင် ကချင်နှင့် ကရင်လူနည်းစုများက ထိပ်တန်းဦးစားပေးနေရာများတွင် ရှိနေသည်။ အဆိုပါကြေညာချက်တွင် မင်းကိုနိုင်သည် စင်ပြိုင်အစိုးရကို အသိအမှတ်ပြုရန် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Aung San Suu Kyi supporters unveil Myanmar 'national unity government'|url=https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece|work=[[Financial Times]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=16 April 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210416161137/https://www.ft.com/content/65d18000-f728-441e-8197-d637ac73cece}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Opponents of Myanmar's junta set up national unity government|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government|work=[[France24]]|date=16 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509175927/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210416-opponents-of-myanmar-s-junta-set-up-national-unity-government}}&lt;/ref&gt;
* ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့သည် [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] တွင် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး စတင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081|title=Archived copy|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602213654/https://www.bbc.com/news/world-asia-57197081}}&lt;/ref&gt; မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်သည် ဆန့်ကျင်မှုကို နှိမ်နင်းရန် အင်အားသုံးပြီး မြို့တွင်သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။

=== မေလ ===

* မေလ ၁၆ ရက်နေ့က ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့တွင် ချင်းပြည်နယ် ကာကွယ်ရေးတပ်က ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ရာ စစ်သား ၆ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Jazeera42721&quot;&gt;{{Cite news|title=Fighting erupts in eastern Myanmar near Thai border|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border|work=www.aljazeera.com|accessdate=14 February 2022|archivedate=12 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210512120546/https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border}}&lt;/ref&gt;ထိုနေ့တွင်ပင် ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်မှ စစ်တပ် အခြေစိုက် စခန်းတခုအား သိမ်းယူခြင်းအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်တပ်မှ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
* စစ်တပ် ၏ တိုက်ခိုက်မှုများမှ ကာကွယ်ရန်နှင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု တပ်မတော်ဆီသို့ ပထမဆုံး ခြေလှမ်းအဖြစ် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရက မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Can Myanmar's New 'People's Defense Force' Succeed?|url=https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/|date=26 April 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=9 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210509135933/https://thediplomat.com/2021/05/can-myanmars-new-peoples-defense-force-succeed/}}&lt;/ref&gt;
* မူဆယ်မြို့တွင် မေလ ၂၃ ရက်က စစ်တပ်ာ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar rebels claim police killings as Aung San Suu Kyi appears in court|url=https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force|work=The Guardian|date=24 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210525013456/https://www.theguardian.com/world/2021/may/24/myanmar-police-clashes-anti-coup-movement-deaths-peoples-defence-force}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar: 13 security forces members killed in clash with anti-coup bloc's defence force|url=https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029|work=ANI News|date=24 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526074425/https://www.aninews.in/news/world/asia/myanmar-13-security-forces-members-killed-in-clash-with-anti-coup-blocs-defence-force20210524083029/}}&lt;/ref&gt;
* ကယားပြည်နယ် ရှိ ကရင်နီပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KPDF) မှ အဖွဲ့ဝင်များသည် ပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော် အနီးရှိ စစ်တပ် စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Karenni resistance fighters open new front against junta|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta|work=Myanmar Now|date=26 May 2021|language=en|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210526202734/https://www.myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-open-new-front-against-junta}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့ နှင့် ၃၀ ရက်နေ့တို့တွင် စစ်တပ် သည် အမြောက်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်များကို အသုံးပြု၍ လွိုင်ကော်နှင့် ဒီမောဆိုးရှိ PDF နှင့် KPDF စခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31 |accessdate=14 February 2022 |archivedate=1 June 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210601034353/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/myanmar-carries-out-air-strikes-after-militia-attacks-witnesses-2021-05-31/ }}&lt;/ref&gt;
* မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းကာ ကသာမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ စစ်သား ၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ ပူတာအို၊ ဖားကန့်နှင့် မိုးမောက်မြို့နယ်များတွင်လည်း တိုက်ပွဲတွေ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html|title=Myanmar Junta Forces and KIA in Fresh Fighting in Northern Myanmar|date=31 May 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602234925/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-forces-and-kia-in-fresh-fighting-in-northern-myanmar.html}}&lt;/ref&gt;

=== ဇွန်လ ===

* ဇွန် ၁ ရက်မှ ၃ ရက်အထိ စစ်တပ်နှင့် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|ကရင်နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကရင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF ပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ဖြင့် [[မြဝတီခရိုင်]] အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ဒါဇင်နှင့်ချီ၍ ကျဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;Irr6321&quot;&gt;{{Cite news|title=Karen Rebel Leader Warns Myanmar Regime of More Fighting|url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html|date=3 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=5 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210605233950/https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/karen-rebel-leader-warns-myanmar-regime-of-more-fighting.html}}&lt;/ref&gt;
* ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့က မန္တလေးမြို့ရှိ ပီဒီအက်ဖ်၏ လုံခြုံစိတ်ချရသော အဆောက်အအုံကို စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များ အပါအဝင် အသုံးပြု၍ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်ရေးသမား အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar Junta Troops Battle Civilian Resistance Fighters in Mandalay|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html|date=22 June 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214075443/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-battle-civilian-resistance-fighters-in-mandalay.html}}&lt;/ref&gt;

=== ဇူလိုင်လ ===

* ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့ က [[ဒီပဲယင်းမြို့]]လယ်တွင် တော်လှန်ရေးတပ် များနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုအတွင်း လူ ၂၅ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း  သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town|title=Myanmar military kills at least 25 people in raid on central town|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220203013141/https://www.aljazeera.com/news/2021/7/5/myanmar-military-kill-at-least-25-people-in-raid-on-central-town}}&lt;/ref&gt;
*

=== ဩဂုတ်လ ===

* ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]တွင် တော်လှန်ရေးသမားများက မြေမြှုပ်မိုင်းများဖြင့် ဆက်တိုက် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ တပ်သား ၅၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။  &lt;ref&gt;50 Myanmar Junta Soldiers Killed in Landmine Attacks https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214061731/https://www.irrawaddy.com/news/burma/50-myanmar-junta-soldiers-killed-in-landmine-attacks.html |date=14 February 2022 }}&lt;/ref&gt;

=== စက်တင်ဘာလ ===

* စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် NUG သည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|အရေးပေါ်အခြေအနေ]] အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီး စစ်အာဏာရှင်ကိုဆန့်ကျင်သည့် ပြည်သူ့ ခုခံတော်လှန်စစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=၂၀၂၁ မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်း - NUG က နိုင်ငံတော်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ - ဘီဘီစီ မြန်မာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&amp;ns_source=twitter&amp;ns_campaign=bbc_live&amp;ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02%3A34%3A28.599Z&amp;ns_fee=0&amp;pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&amp;pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&amp;pinned_post_type=share|accessdate=14 February 2022|archivedate=19 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119131047/https://www.bbc.com/burmese/live/burma-58396049?ns_mchannel=social&amp;ns_source=twitter&amp;ns_campaign=bbc_live&amp;ns_linkname=6136cfb33fa7c437236bc4cf%26%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%20%E1%80%85%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%20NUG%20%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%8A%E1%80%AC%262021-09-07T02:34:28.599Z&amp;ns_fee=0&amp;pinned_post_locator=urn:asset:16c20cc4-1cd3-4a66-80fe-fa39eacd5f09&amp;pinned_post_asset_id=6136cfb33fa7c437236bc4cf&amp;pinned_post_type=share}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta|title=Myanmar opposition announces 'defensive war' against junta|date=7 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=2 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220202134355/https://www.theguardian.com/world/2021/sep/07/myanmar-opposition-announces-defensive-war-against-junta}}&lt;/ref&gt;
* [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[မြင်သားရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|မြင်သားကျေးရွာ]]တွင် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်က စစ်တပ်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Deadly unrest reported in Myanmar after opposition urges 'defensive war' https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220118194903/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/deadly-unrest-reported-myanmar-after-opposition-urges-defensive-war-2021-09-10/ |date=18 January 2022 }}&lt;/ref&gt;
* လွန်ခဲ့သည့် သုံးလတာကာလအတွင်း တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၀၀ ကျော် ကျဆုံးပြီး ၆၃၀ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html|title=Over 1700 Junta Soldiers Killed in Past Three Months, Civilian Government Says|date=14 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213184102/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-1700-myanmar-junta-soldiers-killed-in-past-three-months-civilian-govt-says.html}}&lt;/ref&gt;
* စက်တင်ဘာ ၂၁ ရက်က ကယားပြည်နယ်နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးတို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အရပ်သား တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၆ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html|title=Scores of Myanmar Regime Troops Killed in Clashes With Civilian/Ethnic Groups|date=21 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214055356/https://www.irrawaddy.com/news/burma/scores-of-myanmar-regime-troops-killed-in-clashes-with-civilian-ethnic-groups.html}}&lt;/ref&gt;
* စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်က ချင်းပြည်နယ် ထန်တလန်မြို့မှ ဒေသခံ ၈,၀၀၀ နီးပါးသည် စစ်တပ်မှ နေအိမ်များ လက်နက်ကြီးများဖြင့်ပစ်ခတ်ခြင်း မီးရှို့ခြင်း တို့ကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်မြို့သို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Myanmar: Whole town flees amid fierce fighting|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762|accessdate=14 February 2022|archivedate=26 November 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211126130250/https://www.bbc.com/news/world-asia-58650762}}&lt;/ref&gt;
* ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်အတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ကယားပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အချို့တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော်နှင့် တော်လှန်ရေးတပ်သား ၁၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html|title=Over 30 Junta Soldiers Killed In Fierce Weekend Fighting|date=27 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-30-myanmar-junta-troops-killed-in-fierce-weekend-fighting.html}}&lt;/ref&gt;
* စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်တပ်မှ စစ်သား ၂၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သလို လက်နက်မဲ့ အသက် ၇၀ အရွယ် အရပ်သားတစ်ဦးလည်း စစ်တပ်၏ လက်ချက်ဖြင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html|title=Myanmar Junta Troops Ambushed in Shan State|date=28 September 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214005113/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-ambushed-in-shan-state.html}}&lt;/ref&gt;

=== အောက်တိုဘာလ ===

* အောက်တိုဘာလ အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့က မကွေးတိုင်း ဂန့်ဂေါမြို့နယ်တွင် ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html|title=Over 40 Myanmar Soldiers Killed in Ambush|publisher=The Irrawaddy|date=6 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=6 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211006085942/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-40-myanmar-junta-soldiers-killed-in-ambush.html}}&lt;/ref&gt;
* ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှစပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အနည်းဆုံး စစ်တပ်သတင်းပေးသူ/ဒလန် ၄၀၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၂၈၅ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း စစ်အစိုးရထိန်းချုပ်ထားသော မီဒီယာများက အောက်တိုဘာ ၇ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html|title=Hundreds Of Myanmar Junta Informants Killed Or Wounded|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007103445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/hundreds-of-myanmar-junta-informants-killed-or-wounded.html}}&lt;/ref&gt; ထိုနေ့တွင်ပင် [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြိုးသန့်အား ဘက်ပြောင်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရကာ ယခုအချိန်အထိ ရာထူးမှ လွတ်မြောက်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံး အရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html|title=Myanmar Military Detains North Western Commander For Planning to Defect: Ethnic Insurgent Sources|publisher=The Irrawaddy|date=7 October 2021|accessdate=7 October 2021|archivedate=7 October 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211007102131/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-detains-north-western-commander-for-planning-to-defect-ethnic-insurgent-sources.html}}&lt;/ref&gt;
* ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်က စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်အစိုးရ စစ်သည် ၉၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သိရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html|title=Some 90 Junta Soldiers Killed During Intense Weekend Fighting|date=11 October 2021|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214003054/https://www.irrawaddy.com/news/burma/some-90-myanmar-junta-soldiers-killed-during-intense-weekend-fighting.html}}&lt;/ref&gt;

=== နိုဝင်ဘာလ ===

* နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး [[ကလေးမြို့]] ပီဒီအက်ဖ် အခြေစိုက် စခန်းအား စစ်အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကလေးပီဒီအက်ဖ်မှ ဆေးတပ်သား ၉ ဦး ဖမ်းမိခဲ့ကာ ကလေး PDF တပ်ရင်း ၃ မှ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Soldiers capture PDF medics during raid on resistance base camp in Kalay|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay|accessdate=14 February 2022|archivedate=28 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220128121442/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-capture-pdf-medics-during-raid-on-resistance-base-camp-in-kalay}}&lt;/ref&gt;
* နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်ကလည်း ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]ရှိ မိုးဗြဲပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ၏ ကင်းစခန်းအား ဒါဇင်နှင့်ချီသော အစိုးရ တပ်ဖွဲ့များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကင်းစခန်းအား စောင့်ကြပ်နေသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ အိပ်ပျော်နေစဉ် ခြေမြန်တပ်ရင်း (ခမရ) ၄၂၂ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရတပ်များက ဝိုင်းရံထားသောကြောင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ကင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Dozens of junta troops ambush Moebye PDF outpost|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost|accessdate=14 February 2022|archivedate=20 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220120192337/https://www.myanmar-now.org/en/news/dozens-of-junta-troops-ambush-moebye-pdf-outpost}}&lt;/ref&gt;
* နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်ကလည်း စစ်ကိုင်းတိုင်း မုံရွာခရိုင် [[ပလ္လင်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်|ပလ္လင်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ ပီဒီအက်ဖ် နယ်မြေခံတပ်ရင်း ၂၀၅ အား ဘူဒိုဇာမြေထိုးစက်များအပါအဝင် စစ်ကား ၁၀ စီး၊ စစ်သား ၃၀ ခန့်က ချောင်းမြောင်းဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။ အခြေစိုက်စခန်းသည် PDF မှ ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံနေရာလည်းဖြစ်သည်။ စီးနင်းမှုအတွင်း စစ်အစိုးရတပ်များက လက်နက်များ သိုလှောင်ထားသည့် အဆောက်အအုံနှစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says}}&lt;/ref&gt;
* နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ် ဒီမောဆိုးမြို့နယ် [[ဟိုဖိတ်ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဟိုဖိတ်ကျေးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (KNDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၄ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ ၄ ဦးမှာ နံနက် ၅ နာရီ ၃၀ ခန့်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၄၂၇ မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရသော ကင်းထောက်အဖွဲ့မှ တပ်သား ၆ ဦးဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Military kills four KNDF members in Demoso|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102554/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-kills-four-kndf-members-in-demoso}}&lt;/ref&gt;
* ထို့အပြင်[[ရွှေကူမြို့]]အရှေ့ဘက် ၁၆ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ကချင်အေးကျေးရွာအနီးတွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် နှင့် စစ်တပ်မှ စစ်သား ၁၀၀ ခန့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေက ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သည်ဟူသော ကောလာဟလများကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲကြောင့် KIA ၏ ကျဆုံးသူစာရင်းကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်းမရှိပေ။ မကြာသေးမီက ရရှိထားသော [[ဆူခွိုင်း ၃၀|Su-30]] ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းက စမ်းသပ်ပစ်လွှတ်ခဲ့သည့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Military deploys Russian-made fighter jets against KIA targets|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206010220/https://myanmar-now.org/en/news/military-deploys-russian-made-fighter-jets-against-kia-targets}}&lt;/ref&gt;
* ထိုနေ့တွင်ပင် မတူပီ CDF သည် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]နှင့် ပူးပေါင်းကာ [[မတူပီမြို့]]နှင့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် လမ်းပေါ်တွင် ခြေမြန်တပ်ရင်း ၃၀၄ ကင်းစခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတ်ခွာသွားခြင်းမပြုမီတွင် ခုခံရေးတပ်ဖွဲ့များက အစောင့်တပ်သား ၂ ဦးကိုသာ သတ်ဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;auto&quot; /&gt;
* နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်က ချင်းပြည်နယ် [[မတူပီမြို့]]အနီးတွင် တပ်စွဲထားသည့် ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သား ၂ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{Cite news|title=Chinland Defence Force attacks junta soldiers in Matupi|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi|accessdate=14 February 2022|archivedate=1 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220201001003/https://www.myanmar-now.org/en/news/chinland-defence-force-attacks-junta-soldiers-in-matupi}}&lt;/ref&gt;
* [[မတ္တရာမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် တောတောင်ကုန်းများတွင် ယခင်က ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး၏ ရုပ်အလောင်းကို နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်က တွေ့ရှိခဲ့သည်။ PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ရဲသူနိုင်အား နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းမိခဲ့ပြီး စစ်သားများက စခန်းအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည့် PDF အခြေစိုက်စခန်းသို့ အတင်းအဓမ္မ ပို့ဆောင်ခိုင်းခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news|title=PDF member in Mandalay Region killed in junta custody|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody|accessdate=14 February 2022|archivedate=3 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211203102555/https://www.myanmar-now.org/en/news/pdf-member-in-mandalay-region-killed-in-junta-custody}}&lt;/ref&gt;

=== ဒီဇင်ဘာလ ===

* မိုးညှင်းတွင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ပြီး တစ်ပတ်ခန့်အကြာ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်  ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂) မှ စစ်သား ၅၀ ခန့်က [[မိုးညှင်းမြို့နယ်]] ညောင်ထောက်ရွာအနီး KIA နယ်မြေကို နံနက် ၈ နာရီ ဝန်းကျင်တွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ညနေ ၆ နာရီခန့်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ KIA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံက ၎င်းတို့ဘက်မှ ထိခိုက်ကျဆုံးမှု အသေးစိတ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မရှိပေ။ ဖားကန့်မြို့လယ် ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာ၊ [[ဖားကန့်မြို့]]နှင့် [[မိုးညှင်းမြို့]]ကို ဆက်သွယ်သည့် ကားလမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ဝေလုံကျေးရွာအနီး၌လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ခြေလျင်တပ်ရှေ့တိုးနိုင်ရေးအတွက် ညနေ ၃ နာရီမှ ၈ နာရီအထိ လက်နက်ကြီး အမြောက်အချက်ရေ ၃၀ ခန့်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=KIA clashes with junta soldiers in Hpakant and Mohnyin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin|accessdate=14 February 2022|archivedate=6 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211206011605/https://www.myanmar-now.org/en/news/kia-clashes-with-junta-soldiers-in-hpakant-and-mohnyin}}&lt;/ref&gt; စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကလည်း ညလုံးပေါက် စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်ခဲ့ရာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် သိန်းမင်း PDF (TM-PDF) စခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရပြီး TM-PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦး သေဆုံးကာ အခြားအများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;Awaiting for official news report to be used as citation&lt;/ref&gt;
* ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်က [[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]] [[ဒုံးတောရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ဒုံးတောရွာ]]အတွင်း၌ စစ်တပ်မှ အရပ်သား ၁၁ ဦးအား ဖမ်းဆီး၍ မီးရှို့သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် မီးလောင်ကျွမ်းဆဲဖြစ်သော အလောင်းများကို ဒေသခံများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အနီးနားတွင် သွားလာနေသော စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းအား PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့မှုအပြီးတွင် စစ်အစိုးရစစ်သား ၁၀၀ ခန့်က ရွာကို ဝင်ရောက်မွှေနှောက်သွားခဲ့သည်။ မီးလောင်မှုတွင် နောက်ထပ်လူတစ်ဦးမှာ အရပ်သားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို မသိရပေ။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=လူအစုလိုက် မီးရှို့သတ်ခံရသည့် ဆားလင်းကြီးတွင် ရုပ်အလောင်းထပ်တွေ့|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596|author=မောင်ရွှေဝါ|date=၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214152914/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9596}}&lt;/ref&gt;
* ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က သိမ်းပိုက်ထားသော ထန်တလန်မြို့တွင် စစ်တပ် နှင့် CDF တပ်ဖွဲ့တို့ မိနစ် ၉၀ ကြာ တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်က CDF မှ မြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်စေရန် ဦးတည်သည့် ကြီးမားသော ထိုးစစ်ကို ထပ်မံထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက်၊ တိုက်ပွဲအတွင်း CDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အဆိုပါသီတင်းပတ်အတွင်း စစ်တပ်သိမ်းပိုက်ထားသည့် ထန်တလန်မြို့တွင် နေအိမ် ၁၂ လုံး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး ချင်းပြည်နယ် မြို့တွင်း အဆောက်အအုံ လေးပုံတစ်ပုံကျော် ပျက်စီးခဲ့ကာ ၂ဘက်လုံးမှ အကာအကွယ်ယူ ပစ်ခတ်ရန် ခက်ခဲသွားသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Well over a quarter of Thantlang now destroyed by fire as rebel group vows to 'drive out' junta soldiers|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211210154834/https://www.myanmar-now.org/en/news/well-over-a-quarter-of-thantlang-now-destroyed-by-fire-as-rebel-group-vows-to-drive-out-junta}}&lt;/ref&gt;
* မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မြိုင်ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများက ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက် နံနက်အစောပိုင်းက လက်လုပ်ဗုံး ၃ လုံးဖြင့် စစ်ကားနှစ်စီးအား ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် အနည်းဆုံး စစ်သား ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း PDF တွင်က ဆိုသည်။ မွန်းတည့်အချိန်၌ PDF သည် [[မင်းသားကျ (တောင်)ရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်|မင်းသားကျကျေးရွာ]]သို့ ခြေလျင်ထွက်ခွာလာသော စစ်သားများအား ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုတိုက်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ အသေအပျောက် သတင်းများ မရှိခဲ့ပေ။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=17 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf}}&lt;/ref&gt;
* KNDF နှင့် ကရင်နီတပ်မတော် (ကေအေ) တပ်ဖွဲ့များနှင့် တပ်မတော် ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄၂၈) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲများ ၄ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား (၄)ဦး ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း  KNDF ကဆိုသည်။ &quot;သေသွားတာလားတော့ မသိဘူး။ အနည်းဆုံးခန့်မှန်းခြေကတော့ သုံးယောက်နဲ့ လေးယောက်ကြားမှာ စစ်တပ်ဘက်က ပြင်းပြင်းထန်ထန် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရထားတယ်လို့ ယူဆထားတယ်&quot; ဟု KNDF ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{cite web |title=ကယားပြည်နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 |website=Myanmar NOW |language=my |accessdate=14 February 2022 |archivedate=14 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214144642/https://www.myanmar-now.org/mm/news/9658 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Clashes in Kayah State kill at least four regime soldiers: KNDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf|accessdate=14 February 2022|archivedate=25 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211225174335/https://www.myanmar-now.org/en/news/clashes-in-kayah-state-kill-at-least-four-regime-soldiers-kndf}}&lt;/ref&gt; နှစ်ရက်ကြာဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး [[ခေါင်းကွဲရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ခေါင်းကွဲကျေးရွာ]]၌ တပ်မတော်မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထို့နောက် တပ်မတော်မှ လက်နက်ကြီးများနှင့် စနိုက်ပါများဖြင့် အင်အားအလွန်အကျွံ အသုံးပြုပြီးနောက် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် ရွာမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Soldiers kill and burn five people in Sagaing Region village after clashes with PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf|accessdate=14 February 2022|archivedate=8 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220208210310/https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-kill-and-burn-five-people-in-sagaing-region-village-after-clashes-with-pdf}}&lt;/ref&gt;
* ထိုနေ့တွင်ပင် ခုခံ ခိုအောင်းရာ နေရာ နှစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းမှု ကြောင့် မန္တလေး အရပ်ဘက် ပြောက်ကျားတပ်သား ၈ ဦးကို သေဆုံးခဲ့သည်။ စစ်တပ် တပ်ဖွဲ့ဝင်များက မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များရှိ ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) များကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ တပ်မတော်တပ်သားများအား တိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သူဟု သံသယရှိသူတစ်ဦးမှ ဝန်ခံပြီးနောက် အဆိုပါစီးနင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မဟာအောင်မြေစခန်း၌ ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲတွင် PDF အဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး ကျဆုံးကာ စစ်ကောင်စီတပ်သားတစ်ဦး ဝမ်းဗိုက်တွင် ကျည်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ပြည်ကြီးတံခွန်စခန်း၌ စစ်အစိုးရတပ်များအား လက်လုပ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ပေါက်ကာ ထွက်ပြေးကြစဉ် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|accessdate=14 February 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html}}&lt;/ref&gt;
* ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်က အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်ကူညီနေသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း အရာတော်မြို့နယ် [[ကဲဘာရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်|ကဲဘာကျေးရွာ]]တွင် ဇေယျာ ၇ ဟု ခေါ်သည့် အခြား ဒေသခံ တော်လှန်ရေးသမားများအား ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် စစ်တပ်၏ လက်နက်အင်အား သာလွန်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village}}&lt;/ref&gt;
* ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]]တွင် ဗုံးအများအပြား ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃ ဦး အပါအဝင် သံသယရှိသူ ၁၂ ဦးကို တပ်မတော်မှ PDF ဟုစွပ်စွဲပြီး ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားသည့် နောက်ထပ် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂ ဦးကိုလည်း ကျည်ကာအင်္ကျီများ ဝတ်ဆင်ထားသည့် အရပ်ဝတ် လက်နက်ကိုင် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ လက်လုပ်ဖောက်ခွဲရေးပစ္စည်းများကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် အခြားပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ သေဆုံးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Three injured guerrilla fighters among 12 arrested after accidental explosion in Yangon|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon|accessdate=14 February 2022|archivedate=15 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211215064635/https://www.myanmar-now.org/en/news/three-injured-guerrilla-fighters-among-12-arrested-after-accidental-explosion-in-yangon}}&lt;/ref&gt;ဒီပဲယင်း PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ နေရာယူထားသည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ကို တပ်မတော်မှ ဝိုင်းရံထားသည်ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ “တော်တော်အခြေအနေဆိုးနေပြီ။ မနားတော့ဘူးဗျ။ စစ်ကြောင်းက တစ်ကြောင်းပြီးတစ်ကြောင်း လာနေတာ။ တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဖြတ်သွားရင် နောက်ထပ်တစ်ကြောင်းက ဒီရွာကို ဦးတည်နေပြီ။ အဲဒီလိုမျိုးဖြစ်နေတာ” ဟု ဒီပဲယင်း PDF ခေါင်းဆောင်မှ Myanmar NOW သို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သည့်လမှစတင်၍ တပ်မတော်သည် လေကြောင်း ချေမှုန်းရေး မစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဒီပဲယင်းမြို့ အနောက်ဘက်သို့ ရဟတ်ယာဉ် ခြောက်စီးဖြင့် လေကြောင်းချီတပ်မှ စစ်သား ၁၅၀ ခန့် စေလွှတ်ခဲ့သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|accessdate=14 February 2022|archivedate=10 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin}}&lt;/ref&gt;
* ကေအဲန်ယူ တပ်မဟာ ၆ လက်အောက်ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်အနီး [[လေးကေ့ကော်|လေးကကော်မြို့သစ်]]တွင် ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်က တပ်မတော်မှ  စစ်သား ၂၀၀ ခန့်ဖြင့် ရှာဖွေစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ NLD အမတ် ဝေလင်းအောင် အပါအဝင် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယူဆရသော လူအများအပြားကို စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၆၀ မှ ယာဉ်တန်းလေးစီးဖြင့် ရောက်ရှိလာသည့်  တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လေးကေကော်မြို့ ငြိမ်းချမ်းရေး ရပ်ကွက်တွင် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများနှင့် ပြည်သူ့ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ အဆိုပါ စီးနင်းမှုကို ခွင့်ပြုထားခြင်း ရှိ၊ မရှိ မေးမြန်းရန် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို KNU တပ်မဟာ (၆) မှ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဖြေကြားခြင်း မရှိပေ။
* ယောဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (YDF) အစည်းဝေးကျင်းပနေသည့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ဂန့်ဂေါမြို့နယ် [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးကျေးရွာ]]ကို တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်က ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ရွာကို လေကြောင်းထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် ရဟတ်ယာဉ်သုံးစင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ နှမ်းခါးရွာကို စစ်အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံပြု ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်က သိမ်းပိုက်ထားသည်ဟု ရွာခံတစ်ဦးက ပြောသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|accessdate=14 February 2022|archivedate=27 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village}}&lt;/ref&gt; ထို့အပြင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး [[သန်လျင်မြို့နယ်]]တွင် တပ်မတော်က ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုအတွင်း ဒေသခံ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့ ဝင်တစ်ဦး ပစ်သတ်ခံရပြီး အခြား သုံးဦးကိုလည်း ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ နံနက် ၉ နာရီခန့်တွင် [[လဟာယက်|လဟာရပ်ကျေးရွာ]]အနီးရှိ နေအိမ်တစ်လုံးအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့မှ အသက် ၃၀ အရွယ် အမျိုးသားတစ်ဦး ရင်ဘတ်နှင့် ပေါင်တို့တွင် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးခဲ့ပြီး အမျိုးသားနှစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးတို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ သေဆုံးနေသည့် ခုခံတိုက်ခိုက်ရေးသမား၏ ရုပ်အလောင်းကို စစ်သားများက သိမ်းယူသွားကာ သေဆုံးသူမှာ ဖြိုးမောင်မောင်ဦးဖြစ်ကြောင်း သန်လျင်အခြေစိုက် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာတစ်ခုက ဆိုသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=One resistance fighter killed, three arrested in Thanlyin raid|work=Myanmar NOW|url=https://myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid|accessdate=14 February 2022|archivedate=21 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211221031550/https://www.myanmar-now.org/en/news/one-resistance-fighter-killed-three-arrested-in-thanlyin-raid}}&lt;/ref&gt;
* ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကရင်နီအမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) မှ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကယား(ကရင်နီ)ပြည်နယ် လွိုင်ကော်မြို့နယ် [[ကွန်နားရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်|ကွန်နားကျေးရွာ]]မှ တပ်မတော် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ KNDF အဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြောကြားချက်အရ သီတင်းပတ်ကုန်တွင် ခွန်းနား တွင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၃၀ ခန့် တပ်စွဲထားကြောင်း သိရသည်။ ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်က တနင်္လာနေ့နှင့် ကြာသပတေးနေ့များတွင် တိုက်ပွဲ နှစ်ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီးနောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိဟု ၎င်းက ဆက်လက်ပြောသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=အက်စတာဂျေ |title=လွိုင်ကော်မြို့နယ် ကွန်နားရွာတွင် နေအိမ်အများအပြား မီးထပ်ရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/9737 |website=Myanmar NOW |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081334/https://myanmar-now.org/mm/news/9737 }}&lt;/ref&gt;

==== ခရစ္စမတ်အကြို လူသတ်ပွဲ ====
{{main|မိုဆို လူသတ်ပွဲ}}

* ကယားပြည်နယ် ဖရူဆိုမြို့နယ် [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]]အနီးတွင် စစ်ဘေးရှောင်ယာဉ်တန်းကို [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]က ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လူ ၃၅ ဦးထက်မနည်း သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါသေဆုံးမှုများတွင် အကျိုးအမြတ်မယူသော Save the Children အဖွဲ့မှ ဝန်ထမ်းနှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|title=UN 'horrified' by massacre of dozens of civilians in Myanmar|work=Myanmar NOW|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians|date=December 26, 2021|accessdate=February 1, 2022|archivedate=26 December 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211226231042/https://www.aljazeera.com/news/2021/12/26/united-nations-horrified-myanmar-massacre-dozens-civilians}}&lt;/ref&gt; အဆိုပါဖြစ်ရပ်နှင့်ပတ်သက်၍ 'စေ့စေ့စပ်စပ် ပွင့်လင်းမြင်သာသော စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု' ပြုလုပ်ရန် ကုလသမဂ္ဂက တောင်းဆိုထားသည်။

== ၂၀၂၂ ==

=== ဇန်နဝါရီလ ===

* ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်က မကွေး၊ စစ်ကိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင် သုံးရက်ကြာ ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရမှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၃ ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html|title=Myanmar Resistance Kills Dozens of Junta Soldiers in Three Days of Clashes|publisher=The Irrawaddy|date=January 31, 2022|accessdate=February 1, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140918/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-kills-dozens-of-junta-soldiers-in-three-days-of-clashes.html}}&lt;/ref&gt;

=== ဖေဖော်ဝါရီ ===
* ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ကနီမြို့နယ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မဟာမိတ်ပျူစောထီးပြည်သူ့တပ်ဖွဲ့ဝင် အယောက် ၃၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရက ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သည်များ သယ်ဆောင်သည့် သင်္ဘောများကို ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း အနည်းဆုံး သင်္ဘောတစ်စီး မီးလောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html|title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html}}&lt;/ref&gt;
* ၂ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်အစိုးရလိုလားသော လူထုစုဝေးပွဲတွင် ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် လူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၈ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html|title=Two Killed, 38 Injured at Rally Attack on Myanmar Coup Anniversary|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 2, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140526/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-killed-38-injured-at-rally-attack-on-myanmar-coup-anniversary.html}}&lt;/ref&gt;
* ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ပြောကြားချက်အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းမှုမှ စတင်ကာ ပစ်မှတ်ထားသော တိုက်ခိုက်မှုများတွင် စစ်အစိုးရက ခန့်အပ်ထားသော အရာရှိ ၃၆၇ ဦး လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html|title=Almost 370 Junta Officials Assassinated Since Coup|publisher=The Irrawaddy|date=February 2, 2022|accessdate=February 3, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214194001/https://www.irrawaddy.com/news/burma/almost-370-myanmar-junta-officials-assassinated-since-coup.html}}&lt;/ref&gt;
* ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးအတွင်း နယ်မြေခံ PDF များ၏ လျပ်တပြတ် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၈ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ဒရုန်းများ အသုံးပြုမှုလည်း ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html|title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html}}&lt;/ref&gt; ကချင်ပြည်နယ် ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် သုံးရက်ကြာ တိုက်ပွဲများအတွင်း တပ်ရင်းမှူး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီ စစ်သည် ၂၀၀ ခန့် ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]က ပြောဆိုထားသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html|title=Over 200 Myanmar Junta Troops Killed in Three Days: Kachin Independence Army|publisher=The Irrawaddy|date=February 7, 2022|accessdate=February 7, 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214193909/https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-200-myanmar-junta-troops-killed-in-three-days-kachin-independence-army.html}}&lt;/ref&gt;
* ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မောင်တောမြို့နယ်]]တွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ပွဲ အနည်းဆုံး နှစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ [[မီးတိုက်ရွာ|မီးတိုက်ကျေးရွာ]] အရှေ့မြောက်ဘက် လက်ပံတောင်အနီးရှိ AA ကင်းစခန်းအား ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်က ခိုးဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ AA ကင်းသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း AA ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ခိုင်သုခ]]က ပြောသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ ၃ နာရီကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် AA နှင့်စစ်တပ်တို့ကြား ၂၀၂၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှ စတင်၍ အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော အလွတ်သဘော အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားသွားမည့်အရေးကို စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html|title=Junta Troops Clash With Arakan Army in Western Myanmar|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140146/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-troops-clash-with-arakan-army-in-western-myanmar.html}}&lt;/ref&gt; မောင်တောမြို့နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက် ညက ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် အရပ်သား နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=စစ်တပ်နှင့် AA တို့ တိုက်ပွဲကြား အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215124905/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/08/249707.html }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html|title=Two Civilians Dead in Clash Between AA, Regime Troops in Myanmar's Rakhine State|publisher=The Irrawaddy|date=February 8, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213142004/https://www.irrawaddy.com/news/burma/two-civilians-dead-in-clash-between-aa-regime-troops-in-myanmars-rakhine-state.html}}&lt;/ref&gt;
*၉ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် နယ်မြေခံ PDF များ ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်သား ၃၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html|title=Resistance Groups Claim to Kill 35 Myanmar Junta Troops|publisher=The Irrawaddy|date=February 9, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213140059/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-groups-claim-to-kill-35-myanmar-junta-troops.html}}&lt;/ref&gt; အရပ်သားများကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွက် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ရန်ကုန်မြို့]]ရှိ [[တပ်မတော် (လေ)|လေတပ်]] လေယာဉ်မှူးများ၏ နေအိမ်များကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=လေတပ်အရာရှိ နေအိမ်များကို တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ် ဟု PDF ဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081530/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/09/249720.html }}&lt;/ref&gt;
* ၁၀ ဖေဖေော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီး မြို့နယ် ၃ ခုတွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ဝင်ရောက် စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html|title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel|publisher=The Irrawaddy|date=February 10, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html}}&lt;/ref&gt;
*၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလ - ရခိုင်ပြည်နယ် မောင်တောမြို့နယ်ရှိ AA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဗိုလ်မှူးတစ်ဦး အပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် အများအပြား ကျဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တကျော့ပြန် ရခိုင်တိုက်ပွဲ ဗိုလ်မှူးအဆင့် အပါအဝင် စစ်တပ်အကျအဆုံးများ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=15 February 2022 |archivedate=15 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220215081245/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/10/249756.html }}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နှင့် ၁၁ ရက်တို့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း ဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၈ ဦးနှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၅ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html|title=Dozens of Junta Soldiers Killed in Sagaing, Kayah, Myanmar Resistance Groups Say|publisher=The Irrawaddy|date=February 11, 2022|accessdate=February 11, 2022|archivedate=13 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220213122752/https://www.irrawaddy.com/news/burma/dozens-of-junta-soldiers-killed-in-sagaing-kayah-myanmar-resistance-groups-say.html}}&lt;/ref&gt;
* ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - နေပြည်တော်၊ မကွေး၊ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် PDF တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ နှင့် ၁၃ ရက်များတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html|title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader’s Parade|publisher=The Irrawaddy|date=14 February 2022|accessdate=14 February 2022|archivedate=14 February 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html}}&lt;/ref&gt;
*၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ [[မြို့သစ်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မြို့သစ်ရွာ]]အနီး၌ စစ်သားနှင့် ပျူစောထီးအင်အား ၈၀ ခန့်နှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်များ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးကျဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=ခင်ဦးမြို့ တိုက်ပွဲတွင် လူငယ် ၁၄ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093932/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10499 }}&lt;/ref&gt; ထိုနေ့မှာပင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲ ဝါရီဆူးပလိုင်ရွာအနီးတွင် ထိုးစစ်ဆင်လာသော စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်များ တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့် ကျဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=ဧရာဝတီ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့သည့် မိုးဗြဲနှင့် ခင်ဦးတွင် PDF ၃၀ ဝန်းကျင် ကျဆုံး |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html |website=ဧရာဝတီ |access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |accessdate=20 February 2022 |archivedate=20 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220220093950/https://burma.irrawaddy.com/news/2022/02/18/250030.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပေါက်မြို့နယ် ရေပြာရွာ ရဲစခန်းကို ပေါက်၊ မြိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှ PDF အဖွဲ့များ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စခန်းမှူးအပါဝင် ရဲ ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=မောင်ရွှေဝါ |title=ပေါက်မြို့ ရေပြာရဲစခန်းကို PDF ၃ ဖွဲ့ ဝင်တိုက်၊ စခန်းမှူးအပါအဝင် ၅ ဦး သေ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |archivedate=25 February 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220225041955/https://www.myanmar-now.org/mm/news/10567 }}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ် ကာမိုင်းမြို့အနီးရှိ စစ်ဆေးရေးဂိတ်တစ်ခုကို KIA တပ်မဟာ ၉ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း ၄၄ နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၂ ဦးနှင့် အရပ်သား ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=ကချင် ကာမိုင်းစစ်ဆေးရေးဂိတ်ကို KIA နှင့် PDF ဝင်တိုက် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10569 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;
* ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]၊ [[ငါးပိအိုးရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ငါးပိအိုးကျေးရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် လူတစ်ဦးသေဆုံးကာ အိမ်ခြေ ၄၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=ကိုချို |title=ရွှေဘိုမြို့ ငပိအိုးရွာကို စစ်တပ်ဝင်၊ အိမ် ၄၀ မီးလောင်ပြီး လူငယ် ၁ ဦး သေဆုံး |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10575 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt; ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[နှမစားရစ်ရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|နှမစားရစ်ရွာ]]သို့ စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ပျူစောထီးပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့ လေးကြိမ်မြောက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒေသခံ ၃ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး အိမ်ခြေ ၄၀၀ ကျော် မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=ကိုချို |title=စစ်တပ်ဝင်သည့် ရွှေဘိုမြို့ နှမစားရစ်ရွာတွင် ၃ ဦးသေ၊ အိမ် ၄၀၀ မီးလောင် |url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/10585 |website=Myanmar NOW |access-date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my |date=၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt;

===မတ်===
လွန်ခဲ့သော ရက်သတ္တပတ်အတွင်း ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကရင်နီပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၅ ဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦး ဖမ်းဆီးရမိကြောင်း မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html|title=Myanmar Junta Suffers Heavy Losses in Kayah State: Resistance|publisher=The Irrawaddy|date=March 7, 2022|accessdate=March 7, 2022|archivedate=18 January 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-suffers-heavy-losses-in-kayah-state-resistance.html}}&lt;/ref&gt;

=== စက်တင်ဘာ ===
* ၂ စက်တင်ဘာ - 
** ရွေးကောက်ပွဲ မဲသမာမှုတွင် အပြစ်ရှိသည်ဟုဆိုကာ ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် သုံးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက်ကြောင့် သူမသည် အမှုမျိုးစုံမှ ပြစ်ဒဏ်စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၂၀ နှစ် ကျခံနေရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar's Aung San Suu Kyi gets 3 years' jail for election fraud |url=https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud |access-date=2022-09-21 |website=www.aljazeera.com |language=en |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019052656/https://www.aljazeera.com/news/2022/9/2/myanmars-aung-san-suu-kyi-gets-3-years-prison-for-election-fraud }}&lt;/ref&gt;
** [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]နှင့် [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]]စခန်းများအား ကေအိုင်အေနှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar junta ally attacked in northern Sagaing |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing |date=2 September 2022 |author=Nyein Swe |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=10 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810051933/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-ally-attacked-in-northern-sagaing/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၆ စက်တင်ဘာလ ၁၆ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား [[တပ်မတော်|မြန်မာစစ်တပ်]]မှ [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု|လေကြောင်း တိုက်ခိုက်မှုများ]] ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကလေးငယ် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၇ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 6: reports |url=https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports |access-date=2022-09-22 |website=Nikkei Asia |language=en-GB |archivedate=19 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220919182346/https://asia.nikkei.com/Politics/Myanmar-army-helicopters-fire-on-school-killing-6-reports }}&lt;/ref&gt; လက်ယက်ကုန်းရွာတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]တို့ရှိနေသည့်အတွက် တိုက်ခိုက်ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု မြန်မာစစ်တပ်က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Reuters |date=2022-09-20 |title=Myanmar army helicopters fire on school, killing 13, media and residents say |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ |access-date=2022-09-22 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030633/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-helicopters-fire-school-killing-six-media-residents-2022-09-19/ }}&lt;/ref&gt; [[ကုလသမဂ္ဂ|ကုလသမဂ္ဂနှင့်]] [[ဥရောပ သမဂ္ဂ|ဥရောပသမဂ္ဂတို့အပါအဝင်]] နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများက တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-09-20 |title=Myanmar: Guterres strongly condemns army attacks which left 11 children dead |url=https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 |access-date=2022-09-22 |website=UN News |language=en |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030644/https://news.un.org/en/story/2022/09/1127201 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar: Statement by the spokesperson on the latest attack against a school in Tabayin {{!}} EEAS Website |url=https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en |access-date=2022-09-22 |website=www.eeas.europa.eu |archivedate=22 September 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220922030635/https://www.eeas.europa.eu/eeas/myanmar-statement-spokesperson-latest-attack-against-school-tabayin_en }}&lt;/ref&gt;
* ၂၃ စက်တင်ဘာ - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ဒုဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]]၏ ဆရာဖြစ်သူ အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်[[အုန်းသွင်]] အား ရန်ကုန်မြို့ပြပျောက်ကြားအဖွဲ့တစ်ခုက လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ဤလုပ်ကြံမှုသည် သတ်ဖြတ်ခံရသော တပ်မတော်၏ အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်သောကြောင့် ရာထူးကြီးစစ်တပ်ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် လုံခြုံရေးအား တိုးမြှင့်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |author=&lt;!--not stated--&gt; |date=27 September 2022 |title=Retired Myanmar Brigadier General Shot Dead by Yangon Resistance Group |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html |work=The Irrawaddy |location=Yangon |access-date=19 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=19 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221019102837/https://www.irrawaddy.com/news/burma/retired-myanmar-brigadier-general-shot-dead-by-yangon-resistance-group.html }}&lt;/ref&gt;

=== အောက်တိုဘာ ===
{{See also|ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}}

* ၈ အောက်တိုဘာ - စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အားနည်းစေရန်ရည်ရွယ်သော &quot;[[ဖြတ်လေးဖြတ်]]&quot;ဗျူဟာအား အကောင်အထည်ဖော်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ အနည်းဆုံး ရွာ ၂၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ အဆိုအရ ယင်းသို့ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရသဖြင့် အားလုံးဆုံးရှုံးသွားခဲ့သူများမှာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |author=Nay Thit |title=Why Myanmar Junta's 'Four Cuts' Arson Strategy is Failing to Quell Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html |work=The Irrawaddy |date=22 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174503/https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/why-myanmar-juntas-four-cuts-arson-strategy-is-failing-to-quell-resistance.html }}&lt;/ref&gt;
* အောက်တိုဘာလ အလယ်ပိုင်း - ၂၀၂၃ ခုနှစ် အကုန်တွင် နွေဦးတော်လှန်ရေး အောင်ပွဲရမည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းအတွက် မြို့ပြနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;at20221104&quot;&gt;{{cite news |first=Anthony |last=Davis |title=Myanmar's NUG going for broke before its time |url=https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 |date=4 November 2022 |work=Asia Times |accessdate=23 May 2023 |archivedate=5 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221105215701/https://asiatimes.com/2022/11/myanmars-nug-going-for-broke-before-its-time/?fbclid=IwAR05DLA_u3Wj36rVzbn0sqQrLuZX2J6KXdBE1DPQcLh8JL-I-tS68MC2Vu0 }}&lt;/ref&gt;
* ၁၆ အောက်တိုဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[တောင်မြင့်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်|တောင်မြင့်ရွာ]]အား စစ်ကောင်စီတပ်များက ဝင်ရောက်စီနင်းခဲ့ကာ ကျောင်းဆရာ ဦးစောထွန်းမိုးအား ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ကာ ဦးခေါင်းအား [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG]]၏ စာသင်ကျောင်းဝင်ပေါက်တွင် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar villagers say army beheaded high school teacher |last=Peck |first=Grant |url=https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 |work=AP News |date=21 October 2022 |access-date=2022-10-22 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=22 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221022174502/https://apnews.com/article/aung-san-suu-kyi-myanmar-813a18fd0ab77cd6ccdaaa36a0bf8965 }}&lt;/ref&gt;
* ၂၁ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များက ကော့ကရိတ်မြို့ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ မြို့အနီး အာရှလမ်းမကြီးနှင့် မြို့တွင်းရှိ အစိုးရအဆောက်အဦများတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Heavy Fighting Between Myanmar Junta, Resistance Reported in Karen's Kawkareik |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html |work=The Irrawaddy |date=21 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=20 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240220212821/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/heavy-fighting-between-myanmar-junta-resistance-reported-in-karens-kawkareik.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၂ အောက်တိုဘာ - ညနေပိုင်းတွင် ကော့ကရိတ်မြို့မှ [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ အနီးတဝိုက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;at20221104&quot;/&gt;
* ၂၃ အောက်တိုဘာ - ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]၏ ၆၂ နှစ်မြောက်အခမ်းအနားကျင်းပနေစဉ် [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် လူအနည်းဆုံး ၈၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဤပြည်တွင်းစစ် ပြန်လည်စတင်ချိန်မှစ၍ အရပ်သားအများဆုံး သေဆုံးခဲ့သော ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂက တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်းပြောဆိုခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီက အရပ်သားသေဆုံးမှုအား ငြင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Ethnic group says Myanmar air attack kills 80 at celebration |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 |last=Peck |first=Grant |work=ABCNews |date=23 October 2022 |access-date=2022-10-24 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=24 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221024125159/https://abcnews.go.com/International/wireStory/ethnic-group-myanmar-air-attack-kills-60-celebration-91995775 }}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ အောက်တိုဘာ - [[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ဦးဆောင်သော တပ်ဖွဲ့များက ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ အမှတ် ၃၃၉ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Karen Resistance Forces Seize Myanmar Junta Base, Capture 17 Soldiers |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html |work=The Irrawaddy |date=27 October 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=27 October 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027144636/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-resistance-forces-seize-myanmar-junta-base-capture-17-soldiers.html }}&lt;/ref&gt;

=== နိုဝင်ဘာ ===

* ၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ [[Mil Mi-24|Mi-34]] ရဟတ်ယာဉ်က စစ်ကောင်စီတပ်အပေါ် မှားယွင်းပစ်ခတ်မှုကြောင့် တပ်သား ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Regime Helicopter Kills At Least 60 Junta Troops in Sagaing Region: Resistance |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html |work=The Irrawaddy |author=Hein Htoo Zan |date=14 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022742/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-regime-helicopter-kills-at-least-60-junta-troops-in-sagaing-region-resistance.html }}&lt;/ref&gt;
* ၁၄ နိုဝင်ဘာ - [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]]အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ရမည်စိုးသဖြင့် ထွက်ပြေးခဲ့သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပေါက်မြို့နယ်]]ရှိ ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများအား စစ်ကောင်စီက ဒဏ်ငွေတပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar's military punishes families of administrators who fled militia training |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training |author=Maung Shwe Wah |date=15 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=14 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230114112736/https://myanmar-now.org/en/news/myanmars-military-punishes-families-of-administrators-who-fled-militia-training }}&lt;/ref&gt;
* ၁၅ နိုဝင်ဘာ - စစ်ကောင်စီကားတစ်စီးသည် ရက္ခိုင့်တပ်တော်မှ ထောင်ထားသော မြေမြှပ်မိုင်းထိခဲ့သဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ် ရန်ကုန်-စစ်တွေကားလမ်းပေါ်ရှိ ကျေးရွာများအား စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဒေသခံများမှာ ပုဏ္ဏားကျွန်း သို့မဟုတ် စစ်တွေမြို့ပေါ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Thousands of Rakhine Villagers Flee Myanmar Junta's Deadly Wrath |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html |date=15 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=4 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204230917/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thousands-of-rakhine-villagers-flee-myanmar-juntas-deadly-wrath.html }}&lt;/ref&gt;
* ၁၆–၂၂ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက ဒရုန်းများ အသုံးပြုကာ ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရှေ့တန်းစစ်စခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အခြေစိုက်စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၄ % ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] အနေဖြင့် စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Chin resistance forces fail to take outpost after week-long siege |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege |date=22 November 2022 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133119/https://www.myanmar-now.org/en/news/chin-resistance-forces-fail-to-take-outpost-after-week-long-siege }}&lt;/ref&gt;
* ၁၉ နိုဝင်ဘာ - [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းအား ဝင်ရောက်စီးနင်းရာတွင် နေအိမ်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=IN PICTURES : Sagaing locals flee Myanmar junta's arson campaign |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133109/https://www.myanmar-now.org/en/news/in-pictures-sagaing-locals-flee-myanmar-juntas-arson-campaign }}&lt;/ref&gt; 
* ၂၁–၂၅ နိုဝင်ဘာ - [[မိုးညှင်းမြို့နယ်|မိုးညှင်း]]၊ [[ဗန်းမောက်မြို့နယ်|ဗန်းမောက်]]နှင့် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ [[ကေအိုင်အေ]]စခန်းများအား [[တပ်မတော် (လေ)]]က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။.&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html |title=Myanmar Junta Jets Target Kachin Resistance Forces |date=25 November 2022 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126125028/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-jets-target-kachin-resistance-forces.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၂ နိုဝင်ဘာ
** [[မြိုင်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့သောကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar military torches own police station in Magway |author=Maung Shwe Wah |url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway |work=Myanmar Now |date=22 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126133111/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-own-police-station-in-magway }}&lt;/ref&gt;
** [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိုးညိုမြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်း အဆောက်အဦတစ်ခုအား ပီဒီအက်ဖ်က ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Nearly 60 Myanmar Regime Forces Killed in Two Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=24 November 2022 |language=en |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/nearly-60-myanmar-regime-forces-killed-in-two-days-of-resistance-attacks.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၄ နိုဝင်ဘာ - ကာဒီနယ် [[ချားလ်မောင်ဘို]]၏ နေအိမ်အပါအဝင် [[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မုံလှရွာ]]ရှိ နေအိမ်များအား စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html |title=Myanmar Junta Torches Home Village of Catholic Cardinal |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=26 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221126131302/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-torches-home-village-of-catholic-cardinal.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၆ နိုဝင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ပဲခူးပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html |title=Over 70 Myanmar Junta Forces Killed in Three Days of Resistance Attacks |work=The Irrawaddy |language=en |date=28 November 2022 |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183850/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/over-70-myanmar-junta-forces-killed-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ နိုဝင်ဘာ - [ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Military and Arakan Army Agree Temporary Truce in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html |date=28 November 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=23 May 2023 |archivedate=29 November 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221129183848/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-and-arakan-army-agree-temporary-truce-in-rakhine-state.html }}&lt;/ref&gt;
* ၃၀ နိုဝင်ဘာ - [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]အနီးရှိ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား စစ်ကောင်စီတပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Military launches major assault on Kokang base on China-Myanmar border |url=https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border |work=Myanmar NOW |date=2 December 2022 |language=en |author=Nyein Swe |accessdate=23 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140615/https://myanmar-now.org/en/news/military-launches-major-assault-on-kokang-base-on-china-myanmar-border }}&lt;/ref&gt;

=== ဒီဇင်ဘာ ===

* ၆ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]အတွက် တာဝန်ရှိသူ စစ်ကောင်စီအရာရှိ သုံးဦးနှင့် တပ်သားတစ်ဦးကို [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Karenni forces capture soldiers linked to last year's Christmas Eve massacre |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre |author=Esther J |date=6 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=4 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230104141538/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-forces-capture-soldiers-linked-to-last-years-christmas-eve-massacre }}&lt;/ref&gt;
* ၇ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်မြို့နယ်ရှိ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]နှင့် တပ်မတော် (ကြည်း)တို့ မြေပြင်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Military Council suffered massive casualties Battle of Namhsan |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan |work=BNI |date=14 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143631/https://www.bnionline.net/en/news/military-council-suffered-massive-casualties-battle-namhsan }}&lt;/ref&gt;
* ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲတွင် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar army drops massive aerial bombs during northern Shan State clashes, TNLA says |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says |date=13 December 2022 |author=Nyein Swe |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140613/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-drops-massive-aerial-bombs-during-northern-shan-state-clashes-tnla-says }}&lt;/ref&gt;
* ၁၆ ဒီဇင်ဘာ - [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအား ပိတ်ဆို့အရေးယူမည့် BURMA Act အား ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act |title=Meeks Issues Statement on House Passage of BURMA Act |date=6 April 2022 |website=House Foreign Affairs Committee |access-date=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231150112/https://foreignaffairs.house.gov/2022/4/meeks-issues-statement-on-house-passage-of-burma-act }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=U.S. Senate Passes Burma Act Bill |url=https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ |website=American Baptist Churches USA |date=16 December 2022 |access-date=24 May 2023 |archivedate=2 February 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230202184408/https://www.abc-usa.org/2022/12/u-s-senate-passes-burma-act-bill/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၇ ဒီဇင်ဘာ - တပ်သား ၉၈ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များက နန့်ဆန်တိုက်ပွဲမှ ဆုတ်ခွာခဲ့ကာ TNLA နှင့် နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ TNLA က ယင်းထုတ်ပြန်ချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Junta Calls Ta'ang Army Battle a 'Misunderstanding' |date=19 December 2022 |work=Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109143629/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-calls-taang-army-battle-a-misunderstanding.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]ရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များက အလစ်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် စစ်ကောင်စီတပ်သားများက အရပ်သုံးထရပ်ကားတွင် အလုပ်သမားများအဖြစ် ပုန်းခိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Several people killed in Myanmar military ambush of Sagaing resistance checkpoint |url=https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint |author=Thura Maung |date=31 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=31 December 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221231140611/https://myanmar-now.org/en/news/several-people-killed-in-myanmar-military-ambush-of-sagaing-resistance-checkpoint }}&lt;/ref&gt;
* ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦး[[လှမိုးအောင်]]အပါအဝင် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများအား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html |title=Ayeyarwady Region's NLD Ministers Released |date=30 December 2022 |work=The Irrawaddy |accessdate=24 May 2023 |archivedate=22 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230922151244/https://www.irrawaddy.com/news/burma/ayeyarwady-regions-nld-ministers-released.html }}&lt;/ref&gt;
* ၃၀ ဒီဇင်ဘာ - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ထောင်ဒဏ် ၃၃ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar court extends Aung San Suu Kyi's prison sentence to 33 years |url=https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html |last=Mogul |first=Rhea |work=CNN |date=30 December 2022 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=19 May 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230519081122/https://www.cnn.com/2022/12/30/asia/myanmar-aung-san-suu-kyi-court-verdict-intl-hnk/index.html }}&lt;/ref&gt;

==၂၀၂၃==
=== ဇန်နဝါရီ ===

* ၅ ဇန်နဝါရီ - [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်]]က ကျေးရွာများအား စပိဘုတ်ထောက်ပံ့ပေးရန်နှင့် ပျူစောထီးအဖွဲ့သို့ ဝင်ရန် ဖိအားပေးမှုများကြောင့် [[အင်းလေး]]ဒေသ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Fighting Breaks Out Near Inle Lake in Southern Shan State |author=Hein Htoo Zan |date=5 January 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html |work=The Irrawady |accessdate=24 May 2023 |archivedate=9 January 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230109200852/https://www.irrawaddy.com/news/burma/fighting-breaks-out-near-inle-lake-in-southern-shan-state.html }}&lt;/ref&gt;
* ၃၁ ဇန်နဝါရီ - &quot;နိုင်ငံတော်အား သစ္စာစောင့်သိသော&quot; နိုင်ငံသားများအား လိုင်စင်ဖြင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီ [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Tin Htet Paing |date=2023-02-13 |title=Myanmar regime issues right to arms policy enabling easier weapons access for pro-junta individuals and militias |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316191848/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-issues-right-to-arms-policy-enabling-easier-weapons-access-for-pro-junta }}&lt;/ref&gt;

=== ဖေဖော်ဝါရီ ===

* ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က နိုင်ငံတော်၏ အရေးပေါ်အခြေအနေအား နောက်ထပ် ခြောက်လ သက်တမ်းထပ်တိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar regime extends military rule for another six months |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months |access-date=2023-03-12 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230811023532/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-regime-extends-military-rule-for-another-six-months/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ နောက်ထပ် မြို့နယ် ၃ မြို့နယ်အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2023-02-23 |title=Myanmar Junta Extends Martial Law in Resistance Stronghold Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html |access-date=2023-03-11 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111742/https://www.irrawaddy.com/news/myanmar-junta-extends-martial-law-in-resistance-stronghold-sagaing-region.html }}&lt;/ref&gt; တပ်မတော် (ကြည်း)၏ [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ကျေးရွာများအား စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-03-06 |title=Myanmar army killed 17 people in 2 villages, residents say |url=https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 |access-date=2023-03-11 |website=AP NEWS |language=en |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913161001/https://apnews.com/article/myanmar-burma-army-village-killings-beheading-f67a2070a43cfa60c5800881a38f0b82 }}&lt;/ref&gt;
* ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကန်တော်ကျေးရွာတွင် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လူငယ် နှစ်ဦးအပါအဝင် ခုခံရေးသမား လေးဦး ခေါင်းဖြတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-03-03 |title=Child fighters beheaded as Myanmar killings rise after martial law |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html |access-date=2023-03-11 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=3 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240203184532/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/myanmar-beheading-sagaing-03032023151949.html }}&lt;/ref&gt;

=== မတ် ===
{{See also|တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}}

* ၂ မတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|အမှတ် ၉၉ ခြေမြန်တပ်မ]]တပ်သားများက [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]အတွင်း ရွာသူရွာသား ၁၇ ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဦးမှာ ခေါင်းဖြတ်သတ်ခံခဲ့ရပြီး အမျိုးသမီးသုံးဦးမှာ အသတ်မခံရမီ မုဒိမ်းကျင့်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web |last=Maung Shwe Wah |date=2023-03-11 |title=In Myanmar's heartland, new horrors from a junta struggling for control |url=https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control |access-date=2023-03-11 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=11 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230311150651/https://myanmar-now.org/en/news/in-myanmars-heartland-new-horrors-from-a-junta-struggling-for-control }}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ မတ် - [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး သုံးပါးအပါအဝင် ရွာသူရွာသား အနည်းဆုံး ၃၀ သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Esther J |date=2023-03-16 |title=Bodies of monks killed in Pinlaung massacre showed signs of torture |url=https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture |access-date=2023-03-16 |website=Myanmar NOW |language=en |archivedate=16 March 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230316175602/https://myanmar-now.org/en/news/bodies-of-monks-killed-in-pinlaung-massacre-showed-signs-of-torture }}&lt;/ref&gt;

=== ဧပြီ ===
{{see also | ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}}
* ၁၁ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]]တွင် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးရုံးဖွင့်ပွဲ ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)]]က လေကြောင်းမှ ပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ကလေးသူငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၁၂၀ သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Paddock |first1=Richard C. |title=Airstrike in Rebel-Held Region of Myanmar Kills at Least 100 |url=https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html |work=The New York Times |date=11 April 2023 |accessdate=24 May 2023 |archivedate=12 April 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230412112258/https://www.nytimes.com/2023/04/11/world/asia/myanmar-airstrike.html }}&lt;/ref&gt;

=== မေ ===
* ၇ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မုံရွာမြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက် [[ရေကန်စုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်|ရေကန်စုရွာ]]အနီးရှိ မုံရွာခရိုင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ရင်း အမှတ် (၂၇) လက်အောက်ခံတပ်ခွဲ (၂) စခန်းကို စစ်ကောင်စီတပ် အင်အား ၈၀ ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ကို ပစ်သတ်ကာ မီးရှို့ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာ PDF စခန်း စစ်တပ်ဝင်စီး၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦးကို သတ်ဖြတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142156/https://myanmar-now.org/mm/news/37726/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၅ မေ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦးသည် လက်နက်၊ ငွေကြေးတွေများ ယူဆောင်ကာ စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်ချအညံ့ခံ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=ပခုက္ကူ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့က ခေါင်းဆောင်နဲ့ အဖွဲ့ဝင်ရှစ်ဦး စစ်ကောင်စီထံထွက်ပြေး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080519/https://www.rfa.org/burmese/news/pakokku-pdf-05282023052944.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၆ မေ
** [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေစကြိုမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံရာ ရေလယ်ကျွန်းဒေသအား စစ်တပ်က သုံးရက်ကြာ ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ဒေသခံ ၅ ဦးသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရပြီး ကျေးရွာ ၂၇ ရွာ မီးရှို့ခံခဲ့ရကာ နေအိမ် ၆၀၀ ကျော်မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=သူရမောင် |title=ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဆုံ၌ လူ ၅ ဦး အသတ်ခံရကာ ရွာ ၃၀ နီးပါး မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=1 ဇွန် 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074311/https://myanmar-now.org/mm/news/37413/ }}&lt;/ref&gt;
** အမျိုးသားရေးအမည်ခံသည့် လှုပ်ရှားမှုများ၊ စစ်တပ်ထောက်ခံပွဲများကို ဦးဆောင်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသားရေးအစည်းအရုံး (MNO) ဥက္ကဋ္ဌ&lt;ref&gt;{{cite news |first1=RFA Burmese |title=စစ်တပ်ထောက်ခံသူ သေနတ်ပစ်ခတ်ခံရပြီး အရေးပေါ်ဆေးကုသနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/army-supporter-shoot-05312023164924.html |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |agency=RFA Burmese |language=my}}&lt;/ref&gt; ဦးတင့်လွင်အား သေနတ်သမားတစ်ဦးမှ ပစ်ခတ်လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=ဟန်သစ် |first2=မြတ်သွယ် |title=ရန်ကုန်တွင် နာမည်ကြီးစစ်တပ်ထောက်ခံသူနှစ်ဦး ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် ပစ်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601074320/https://myanmar-now.org/mm/news/37395/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ မေ
** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ဖယ်ခုံမြို့နယ်]]၊ [[မိုးဗြဲရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|မိုးဗြဲမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်တို့အကြား သုံးရက်ဆက်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကလေးငယ်နှစ်ဦး အပါအဝင် လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည့် မိုးဗြဲတွင် ကလေး ၂ ဦးအပါအဝင် ၄ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37317/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 }}{{Dead link|date=July 2025 }}&lt;/ref&gt;
** ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) မှ ဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လူငယ်လေးဦးသည် ကယားပြည်နယ် ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်တွင် ဒဏ်ရာရသူများအား ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်နေစဉ် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=တိုက်ပွဲကြား ကရင်နီဆေးမှူးတပ်ဖွဲ့ဝင် လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080532/https://www.rfa.org/burmese/news/youth-died-in-karenni-battle-05282023170555.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၉ မေ - ချင်းပြည်နယ် [[ဟားခါးမြို့]]နှင့် [[ထန်တလန်မြို့]]ကြား သီးမစ်လွင်ပြင်တွင် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] (CNA) နှင့် [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီကြား တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားနေရာ တော်လှန်ရေးသမား ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် ဟားခါး၊ ထန်တလန်ကြားတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075523/https://myanmar-now.org/mm/news/37330/ }}&lt;/ref&gt;
* ၃၀ မေ
** [[ဝက်လက်မြို့]]အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ [[စခမ်းသာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|စခန်းသာ (ရှပ်ပြဲ) ရွာ]]အနီး ရောက်လာသော စစ်ကြောင်းကို [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]အခြေစိုက် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်သည့် Black Wolf Army နှင့် WHO AM I – ARMY တို့က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးသီး ၇ ခုချ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီးနောက် ဝက်လက်မြို့ဘက်သို့ ပြန်ဆုတ်သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=ဝက်လက်တွင် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းနှစ်ခု ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=31 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075511/https://myanmar-now.org/mm/news/37375/ }}&lt;/ref&gt;
** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]၊ [[အဝန်းကြီးရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်|အဝန်းကြီးကျေးရွာ]]ကို တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ ဘီးလင်းမြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် (၃၁၄) အမြောက်တပ်ရင်းက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ သံဃာတော် ၃ ပါးနှင့် အရပ်သား ၂ ဦးတို့ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=လင်းထင် |first2=ငြိမ်းဆွေ |title=ဘီးလင်းတွင် စစ်တပ်လက်နက်ကြီးကြောင့် သံဃာနှင့် သာမဏေများ ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ |website=Myanmar Now |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=30 မေ 2023 |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601075522/https://myanmar-now.org/mm/news/37322/ }}&lt;/ref&gt;
** တပ်မတော် ထောက်ခံသူနှင့် အမျိုးသားရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ အဆိုတော် လီလီနိုင်ကျော်အား သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံရသဖြင့် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှုခံယူနေရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=အဆိုတော် ဒေါ်လီလီနိုင်ကျော် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခံရ |url=https://news-eleven.com/article/248964 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့နယ် ၂၈ မြို့နယ်မှ စစ်အာဏာရှင် ဆန့်ကျင်ရေးတွင် ပါဝင်နေသော နိုင်ငံရေး၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းပေါင်း ၁၇၃ ဖွဲ့နှင့် လေ့လာသူ ၃၁ ဦးတို့ပါဝင်သော ပထမအကြိမ် စစ်ကိုင်းဖိုရမ်ကို နှစ်ရက်ကြာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမည် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/sagaing-counsalor-council-05312023171137.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;
** ကရင်ပြည်နယ်၊ [[ကျုံဒိုးမြို့|ကျုံဒိုးရဲစခန်း]]ကို [[KNLA]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဒရုန်းနှင့် ဗုံးချတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ခလရ (၅၄၆) စစ်တပ်က လက်နက်ကြီး ပြန်လည်ပစ်ခတ်ရာတွင် ဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံးပြီး တစ်ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=စစ်တပ် လက်နက်ကြီးကြောင့် ကျုံဒိုးဒေသခံတစ်ဦး သေဆုံး၊ တစ်ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html |website=Radio Free Asia |access-date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |archivedate=1 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230601080531/https://www.rfa.org/burmese/news/karen-military-battle-05312023115429.html }}&lt;/ref&gt;
* ၃၁ မေ 
** ကန့်ဘလူမြို့နယ် [[ဖုတ်ကုန်းရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ဖုတ်ကုန်းရွာ]] ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့စခန်းကို စစ်သား ၆၀ ဝန်းကျင်က ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တော်လှန်ရေးသမားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;mmnow8&quot;/&gt;
** ချောင်းဦးမြို့မြောက်ဘက် သုံးမိုင်အကွာ ခင်မွန်ရွာအနီးရှိ Area 71 People Defense Force Monywa စခန်းကို စစ်ကောင်စီ အင်အား ၁၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်က ဝင်ရောက်စီးနင်းရာ တော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;mmnow8&quot;&gt;{{cite web |first1=မောင်ရွှေဝါ |first2=သူရမောင် |title=စစ်ကိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ စခန်းနှစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ငါးဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618025229/https://myanmar-now.org/mm/news/37442/ }}&lt;/ref&gt;

=== ဇွန် ===
* ၂ ဇွန် - ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ကြာအင်းဆိပ်ကြီးကို KNU ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181743/https://myanmar-now.org/mm/news/37481/ }}&lt;/ref&gt;
* ၃ ဇွန် - ဖယ်ခုံမြို့နယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော တပ်မ (၆၆) လက်အောက်ခံတပ်ကို မြို့အနောက်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာရှိ [[ခေါင်းအီရွာမရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|ခေါင်းအိရွာ]]နှင့် [[စက်တော်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်|စက်တော်ရွာ]]အကြားတွင် ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ဖယ်ခုံအခြေစိုက် အမှတ်(၁၀၀၂) တပ်ရင်း၊ ဒီးမော့ဆိုအခြေစိုက် အမှတ် (၁၁၀၁)၊ (၁၁၀၂)၊ (၁၁၀၇) တပ်ရင်းများ၊ မိုးမြို့ဗြဲအခြေစိုက် အမှတ် (၁၀၀၅)၊ (၁၀၀၇)၊ (၁၀၀၈)၊ (၁၀၀၉)၊ လွိုင်ကော်အခြေစိုက် PDF တပ်ရင်း (LKPDF) များနှင့် ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF)၊ ကယား(ကရင်နီ)တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (KRU) တို့ ပူးပေါင်း ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ရာမှ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့အထိတိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=လင်းထင် |title=ဖယ်ခုံမြို့နယ်တွင် တိုက်ပွဲ ဆက်တိုက်ဖြစ်နေပြီး နှစ်ဖက် အထိအခိုက်ရှိ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617150534/https://myanmar-now.org/mm/news/37998/ }}&lt;/ref&gt;
* ၅ ဇွန်
** ရှမ်းပြည်နယ်၊ လားရှိုးမြို့၊ အမှတ် (၁၂) ရပ်ကွက် ရဲစခန်း၊ အမှတ် (၅) ရပ်ကွက်ရှိ (၅၀၇) စစ်တပ်စခန်း၊ [[ပန်ဟုန်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|ပန်ဟုန်းရွာ]]ရှိ စစ်တပ်စခန်းတို့ကို [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=မြတ်ပန်း |title=လားရှိုးမြို့ပေါ် ရဲစခန်းနှင့် စစ်တပ်စခန်းများ တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617233654/https://myanmar-now.org/mm/news/37605/ }}&lt;/ref&gt;
** ကလေးမြို့နယ်၊ လက်ပံချောင်း-ရာဇဂြိုဟ်လမ်းမကြီးဘေးရှိ [[ရှုခင်းသာရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်|ရှုခင်းသာကျေးရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းကို စစ်တပ်က MI 35 အမျိုးအစား တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ လူ ၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=မြတ်သွယ် |title=ကလေးမြို့နယ်တွင် စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၄ ဦး ဒဏ်ရာရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၅ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=18 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230618002204/https://myanmar-now.org/mm/news/37534/ }}&lt;/ref&gt;
* ၆ ဇွန်
** ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲမြို့တွင် စစ်ကောင်စီတပ် ပစ်ခတ်သဖြင့် အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မိုးဗြဲမြို့တွင် တစ်ရက်အတွင်း အရပ်သား သုံးဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145205/https://myanmar-now.org/mm/news/37673/ }}&lt;/ref&gt;
** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ [[နတ်သံကွင်းမြို့]] ရဲစခန်း၊ တံတားရဲကင်း နှစ်ခု၊ ရေတွင်းကုန်းရွာနှင့် ဘုံသတောရွာအနီးရှိ အခြားစစ်ရေးပစ်မှတ် နှစ်ခုတို့ကို KNU တပ်မဟာ ၃ လက်အောက်ခံတပ်များ၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ တပ်ဖွဲ့များက ဝင်တိုက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး နတ်သံကွင်းတံတားကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၃၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ကာ KNU,PDF ပူးပေါင်းတပ်ဘက်မှ ၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=လင်းထင် |title=စစ်တောင်းမြစ်ကူး နတ်သံကွင်းတံတား ဖျက်ဆီးခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=19 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230619182335/https://myanmar-now.org/mm/news/37664/ }}&lt;/ref&gt;
* ၇ ဇွန်
** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်]] စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဗိုလ်မှူးနေလင်းဦးနှင့် [[ဗောဓိကွင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ဗောဓိကွင်းရွာ]]အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးသူရတို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ပစ်သတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=အောင်နိုင် |title=ကျောက်တံခါးတွင် ဗိုလ်မှူးနှင့် ရွာအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=17 June 2023 |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617115133/https://myanmar-now.org/mm/news/37721/ }}&lt;/ref&gt;
** ပဇီကြီးရွာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်၏ [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လေကြာင်း တိုက်ခိုက်မှု]]ကြောင့် သေဆုံးခဲ့သူများအတွက် ဝမ်းနည်းကြောင်း လူမှုကွန်ရက်ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာမှာ ရေးသားခဲ့ခြင်းကြောင့် သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင်း စစ်ခုံရုံးက ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) ဖြင့် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=သရုပ်ဆောင် မေပန်းချီကို စစ်ခုံရုံးက ထောင်သုံးနှစ်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620153215/https://www.rfa.org/burmese/news/may-panche-three-years-in-prison-06122023030210.html }}&lt;/ref&gt;
* ၉ ဇွန် - ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ [[ညောင်ပင်ကြီးရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်|ညောင်ပင်ကြီးရွာ]] ရဲစခန်းကို ဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;mmnow9&quot;&gt;{{cite web |title=ဆားလင်းကြီးတွင် စစ်တပ်က နေ့စဉ် ရွာမီးရှို့၊ ရွာသား ၁ ဦးကို ပစ်သတ် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ |publisher=Myanmar Now |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617142159/https://myanmar-now.org/mm/news/37959/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၂ ဇွန် - ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ် မိုးဗြဲမြို့ ရပ်ကွက်များအတွင်း စစ်တပ် ဝင်ရောက်တပ်စွဲထားစဉ် မေ ၂၇ မှ ဇွန် ၉ အတွင်း အရပ်သား ၁၃ ဦးထက်မနည်း ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=စစ်တပ် တပ်စွဲထားသည့် မိုးဗြဲတွင် ပစ်သတ်ခံရသူ ၁၃ ဦးထက်မနည်း ရှိလာ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617182106/https://myanmar-now.org/mm/news/37834/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၃ ဇွန်
** ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း [[တောင်လှရွာ၊ မယ်စဲမြို့နယ်|တောင်လှကျေးရွာ]]အနီးရှိ တောင်လှစခန်း၊ မယ်လနွယ်စခန်းနှင့် မြန်မာ-ထိုင်း နှစ်နိုင်ငံနယ်ခြားမှတ်တိုင်အမှတ် ၁၄ ရှိ BP 14 စခန်းကုန်းနှင့် မြို့မရဲစခန်းတို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက တစ်ပြိုင်တည်း ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မြို့နယ်ရဲမှူး သေဆုံးပြီး၊ စခန်း ၃ ခုမှ မောင်းပြန်သေနတ် ၄၀ ခန့် ရရှိခဲ့ကြောင်း KMIC ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ခူးညေးရယ်က ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ စခန်းလေးခု တစ်ပြိုင်တည်း တိုက်ခိုက်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၄ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617152040/https://myanmar-now.org/mm/news/37939/ }}&lt;/ref&gt;
** ဇာမဏီအမည်ရှိ မြင်းမူနှင့် မြောင်မြို့နယ် အခြေစိုက် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ကိုဇော်မိုးနှင့် အခြား ၃ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ လက်အောက်ခံ မြောင်ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ အဖွဲ့က လူသတ်မှုသံသယဖြင့် ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးနေစဉ် သေဆုံးသွားကြောင်း မြန်မာနောင်း မီဒီယာ က ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |author1=မိုးဦး |author2=သူရမောင် |title=မြောင်ပလဖ ဖမ်းဆီးထားသော တော်လှန်ရေးသမား ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |archivedate=17 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230617145032/https://myanmar-now.org/mm/news/37899/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၅ ဇွန် - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ [[စေတုတ္တရာမြို့နယ်]]၊ [[တပွင်ရွာ၊ စေတုတ္ထရာမြို့နယ်|တပွင်ရွာ]]ရဲစခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် မင်းဘူးခရိုင် တပ်ရင်း-၃ က တိုက်ခိုက် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့|ပျူစောထီး]] ၂ ယောက်ကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=စေတုတ္တရာ တပွင်ရွာရဲစခန်းကို PDF မီးရှို့ဖျက်ဆီးပြီး ပျူစောထီး ၂ ဦး ဖမ်းမိ (ရုပ်သံ) |url=https://burmese.dvb.no/archives/600035 |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=DVB |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃}}&lt;/ref&gt;
* ၁၇ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ [[ကင်းပြားရွာ၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်|ကင်းဗျားကျေးရွာ]]တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးသွားသည့် အမျိုးသားများအနက် ၅ ဦး၏ ရုပ်အလောင်းများကို ဒေသခံများက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=သူရမောင် |title=ရွှေဘိုတွင် စစ်တပ်ဖမ်းသွားသော ရွာသား ၅ ဦး အသတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620154719/https://myanmar-now.org/mm/news/38221/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၉ ဇွန်
** ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ဦးရဲခိုင်ကို ရန်ကုန်အခြေစိုက် မြို့ပြပြောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် Urban Owls က ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=ဟန်သစ် |title=ရန်ကုန်လေဆိပ် လုံခြုံရေးအကြီးအကဲ ဗိုလ်မှူးဟောင်း ပစ်သတ်ခံရ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=20 June 2023 |archivedate=20 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230620181745/https://myanmar-now.org/mm/news/38244/ }}&lt;/ref&gt;
** ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးများတွင် [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]၏ မွေးနေ့ကို ဂုဏ်ပြုသည့်အနေဖြင့် ပန်းကိုင်ဆောင် သွားလာခြင်း၊ ပန်းပန်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သူများကို စစ်ကောင်စီ တပ်သားများက ဖမ်းဆီးခဲ့ရာ လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မွေးနေ့ ပန်းသပိတ်လှုပ်ရှားမှု လူပေါင်း ၁၃၀ ကျော်ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/dassk-birthday-activists-arrested-06202023070640.html |access-date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀ ဇွန် - မြင်းခြံမြို့နယ်၊ [[ယုန်ထိုးရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ယုန်ထိုးရွာ]]အနီးတွင် စစ်ကောင်စီ ကင်းပုန်းအဖွဲ့၏ ကြားဖြတ်ပစ်ခတ်ခဲ့မှုကြောင့် PDF တပ်ရင်း (၁) နှင့် (၈) ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁၀ ဦး တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=မိုးဦး |first2=သူရမောင် |title=မြင်းခြံတွင် PDF များ ချုံခိုတိုက်ခံရ၊ ၅ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040849/https://myanmar-now.org/mm/news/38408/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၁ ဇွန် - [[မြောင်မြို့]]ပေါ်ရှိ မြို့မရဲစခန်း၊ မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရုံးနှင့် ရဲဝန်ထမ်းအိမ်ရာတို့ကို PDF မြင်းခြံခရိုင် အမှတ် (၈) တပ်ရင်းအပါအဝင် မြောင်မြို့နယ်အတွင်း အခြေစိုက်သည့် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ ၉ ဖွဲ့က တစ်နာရီနီးပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မြောင်မြို့ စစ်ကောင်စီပစ်မှတ် ၃ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ဝင်တိုက် – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040848/https://myanmar-now.org/mm/news/38403/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၄ ဇွန် - မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်း ၆ ခုကို ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုက ဇွန် ၁၃ မှ ၂၄ အတွင်း သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=အက်စတာဂျေ |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၅ ဇွန် - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ကင်းတော်ရွာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးစခန်း စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု ၁ ဒါဇင်ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/about-1-dozen-pdfs-were-killed-in-the-attack-on-kintaw-village/7153236.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၆ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ ဇွန်
** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ [[ညောင်ကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ညောင်ကုန်းရွာ]]နှင့် [[ချင်ပြစ်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်|ချင်ပြစ်ရွာ]]ကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် သံဃာတော်တစ်ပါးအပါအဝင် အရပ်သား ၁၀ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ အရပ်သားထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၈ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://burmese.voanews.com/a/sagaing-pearl-airstrikes-civillian-deaths/7155156.html }}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောင်မြို့နယ်အနောက်ခြမ်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ဖမ်းဆီးသွားသည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ခရိုင်တပ်ရင်းခေါင်းဆောင် အသတ်ခံခဲ့ရပြီး လိုက်လံကယ်တင်ရန် ကြိုးပမ်းသည့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးလည်း သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=သူရမောင် |title=မြောင်တွင် PDF ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703040901/https://myanmar-now.org/mm/news/38623/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၈ ဇွန်
** မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့]]နှင့် [[သထုံမြို့]]အကြားက ရွှေရောင်ပြတံတားကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ် KNLA/PDF ပူးပေါင်းတပ်များက မိုင်းခွဲ ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ အိမ်စီးကား ၃ စီး တံတားအောက် ထိုးကျကာ လူတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=သထုံ၊ ဘီးလင်းလမ်း KNU တိုက်ခိုက်မှု ထိခိုက်သေဆုံးသူတချို့ရှိ |url=https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032053/https://burmese.voanews.com/a/ethnic-armed-knu-launches-an-roadsite-attack-on-a-highway-in-karen-state/7159908.html }}&lt;/ref&gt; တံတားပေါက်ကွဲမှုအပြီး စစ်ကောင်စီဘက်က ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုသွားရောက်လုပ်ကိုင်နေစဉ်အတွင်း ထပ်မံပစ်ခတ်ခံရမှုကြောင့် လူ၂၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး ခရိုင်အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဇွန် ၂၉ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ-ဘီးလင်းကျုံအိတ်တံတား ဖောက်ခွဲခံရမှု အနည်းဆုံး နှစ်ဦး သေ၊ ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=BBC News မြန်မာ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032047/https://www.bbc.com/burmese/articles/cq5g1p7wnqzo }}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[စဉ့်ကိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စဉ့်ကိုင်ရွာ]]အနီးရှိ ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်စခန်းတစ်ခုကို စစ်တပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=စစ်ကိုင်း စဉ့်ကိုင်ရွာအနီးတိုက်ပွဲ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၁၄ဦးသေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၉ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032051/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-raid-saging-pda-camp/7158813.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၉ ဇွန်
** စစ်ကိုင်းမြို့နယ် [[စမွန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|စမွန်းရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ အရပ်သားလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် စမွန်းရွာ စီးနင်းခံရပြီး အရပ်သားလေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032046/https://www.rfa.org/burmese/news/death-samun-village-07012023070514.html }}&lt;/ref&gt;
** ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[မူဆယ်မြို့နယ်]] ကြူကုတ် (ပန်ဆိုင်း) အနီး မုံးပေါ်ရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် MNDAA ကိုးကန့်တပ်အကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=စစ်ကောင်စီ နဲ့ ကိုးကန့်တပ် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းမှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=3 July 2023 |archivedate=3 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230703032049/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-military-council-and-the-kokant-army-fought-fiercely-in-northern-shan-state/7161806.html }}&lt;/ref&gt;
* ၃၀ ဇွန်
** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မော်လိုက်မြို့နယ်]]၊ [[တောင်းအင်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်|တောင်းအင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ အမှတ် ၁ စစ်ဒေသ၊ မော်လိုက်ခရိုင် တပ်ရင်း ၂ က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်ဟု NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=မော်လိုက်မြို့နယ် တောင်းအင်ရွာ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း စီးနင်းခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/occupied-military-camp-07022023043408.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့]]ပေါ်တွင် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ အသက် ရှစ်နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် မြို့ခံလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ကောလင်းမြို့ပေါ်လက်နက်ကြီးကျပြီး ကလေးအပါ လေးဦးသေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kawlin-weapon-died-07012023074419.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;
** [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ကိုထက်ပိုင်စိုးကို စစ်ကောင်စီက အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၀ (ည)ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ဆယ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဖမ်းဆီးခံ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ထောင် ဆယ်နှစ်ချမှတ်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/student-prison-06302023123037.html |access-date=၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Radio Free Asia |date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၃ |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ဇူလိုင် ===
* ၁၅ ဇူလိုင် - မန္တလေးတိုင်း၊ မတ္တရာမြို့နယ်အရှေ့ခြမ်း အမှတ် (၁၀၁၄) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ် အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ကင်းစခန်းတို့ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=မိုးဦး |title=မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းကို PDF တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145935/https://myanmar-now.org/mm/news/39642/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၀ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းတစ်ခုသည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ထန်တလန်မြို့အနီး တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] (CDF) စခန်းငယ်တစ်ခုကို လေတပ်အကူအညီဖြင့် စီးနင်းသိမ်းယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် CDF စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145933/https://myanmar-now.org/mm/news/39859/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၁ ဇူလိုင်
** ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့အနီးရှိ လက်ခတ်တောင်ကြောပေါ်တွင် အခြေစိုက်ထားသည့် စစ်ကောင်စီ စခန်းကုန်းကို ဇူလိုင် ၂၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် KNU လက်အောက်ရှိ ကော်ဘရာစစ်ကြောင်း၊ ကျားသစ်နက်စစ်ကြောင်း၊ Federal Wings စသည့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က သိမ်းယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=လင်းထင် |title=မြဝတီမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လက်ခတ်တောင်စခန်းကုန်း အသိမ်းခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145938/https://myanmar-now.org/mm/news/39883/ }}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကောင်စီတပ်မှ အင်အား ၈၀ ခန့်ပါသည့် စစ်ကြောင်းသည် ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းချောင်းရွာအား နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရခဲ့ကာ ရွာခံ ၁၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးသွားခဲ့ပြီး ရွာမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် ပစ်သတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ယင်းမာပင်၊ စုန်းချောင်းရွာ စစ်တပ်ဝင်စီးပြီး အသက်မပြည့်သေးသူ ၃ ဦးအပါအဝင် အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ |access-date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |accessdate=23 July 2023 |archivedate=23 July 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230723145936/https://myanmar-now.org/mm/news/39903/ }}&lt;/ref&gt;

=== ဩဂုတ် ===
* ၄ ဩဂုတ် - [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး]]အရ နောင်ချိုမြို့အနီးတွင် အရာရှိတစ်ဦးအပါအဝင် အင်အား ၁၅ ဦးပါ စစ်ကားတစ်စီးကို PDF က ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ကားပေါ်ပါ အားလုံး သေဆုံးခဲ့ကာ လက်နက်ခဲယမ်းများ ရခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;kanaung&quot;&gt;{{cite news |last1=သူရမောင် |first1=မိုးဦး, မြတ်ပန်း |title=တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီတပ် အထိနာဟု မန္တလေး PDF ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=29 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230929234718/https://myanmar-now.org/mm/news/41819/ }}&lt;/ref&gt;
* ၇ ဩဂုတ် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဘုတလင်မြို့]]လယ်ရှိ မီးသတ်စခန်းကို ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး မြို့နယ်မီးသတ်ဦးစီးမှူးအပါအဝင် စခန်းအတွင်းနေထိုင်သူ ၂၁ ဦးကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ဘုတလင်မြို့ မီးသတ်စခန်းကို PDF စီးနင်းပြီး မီးသတ်သမားများကို ဖမ်းဆီး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165302/https://myanmar-now.org/mm/news/40502/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ ဩဂုတ် - အင်အား ၅၀ ပါ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့တစ်ခုကို နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းတွင် မိုင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ရာ စစ်ကြောင်းမှူး အပါအဝင် ၁၀ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;kanaung&quot;/&gt;
* ၁၂ ဩဂုတ် - ဘုတလင်မြို့နယ် [[သခွတ္တနယ်ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|သခွတ္တနယ်ကျေးရွာ]] ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဝင်းအတွင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အခမဲ့ဆေးခန်းနှင့် ထိုရွာရှိ နေအိမ် ၄၀ ဝန်းကျင်ကို အင်အား ၇၀ နီးပါးပါသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့က မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဘုတလင်တွင် ပရဟိတဆေးခန်းနှင့် အိမ်များ မီးရှို့ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165300/https://myanmar-now.org/mm/news/40691/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၄ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီ တပ်စွဲထားသည့် တောင်ကုန်းကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များ]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လက်နက် ၆ လက် သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကာ ချင်းကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ထန်တလန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို တော်လှန်ရေးတပ်များ ဝင်ရောက်စီးနင်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ |access-date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ |accessdate=14 August 2023 |archivedate=14 August 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230814165252/https://myanmar-now.org/mm/news/40730/ }}&lt;/ref&gt;
* ၃၁ ဩဂုတ် - ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[တွန်းဇံမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ယာယီစခန်းတစ်ခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသည့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA) က စီးနင်းခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီးများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;cdf&quot;&gt;{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=ချင်းပြည်နယ် တော်လှန်ရေးစခန်းနှစ်ခုကို ဇိုမီးနယ်ခြားစောင့်တပ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011071230/https://myanmar-now.org/mm/news/41872/ }}&lt;/ref&gt;

=== စက်တင်ဘာ ===
* ၃ စက်တင်ဘာ - [[မြဝတီမြို့]]ရှိ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးကို ဗုံးတပ်ဒရုန်းလေယာဉ်ငယ်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယာယီတပ်ရင်းမှူး ဒုဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦး၊ ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦး အပါအဝင် ၅ ဦး သေဆုံးပြီး၊ ဒဏ်ရာပြင်းထန်သူ ၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=ကိုချို |title=မြဝတီခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် လုံခြုံရေးတင်းကျပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=6 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230906152506/https://myanmar-now.org/mm/news/41640/ }}&lt;/ref&gt;
* ၆ စက်တင်ဘာ - မုံရွာမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ စခန်းတစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=မောင်ရွှေဝါ |title=မုံရွာတောင်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးစခန်းတစ်ခု စီးနင်းခံရ၊ ၄ ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=8 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230908100342/https://myanmar-now.org/mm/news/41719/ }}&lt;/ref&gt;
* ၈ စက်တင်ဘာ - ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်ကားလမ်းဘေး၊ တောင်နီကျေးရွာအနီးရှိ တာဝါတိုင်ကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များအား ကနောင်စစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ ၁၃ ဦး နှင့် PDF တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;kanaung&quot;/&gt;
* ၁၀ စက်တင်ဘာ
** တွန်းဇံမြို့နယ်အတွင်းရှိ ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ယာယီစခန်းတစ်ခုကို ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်က ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ CDF တပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး သေဆုံးပြီး မောင်းပြန်သေနတ် ၁ လက် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်ဟု CDF (တွန်းဇံ) က ဆိုသည်။&lt;ref name=&quot;cdf&quot;/&gt;
** မကွေးတိုင်း ရေစကြိုမြို့ဘက်မှ လာသည့် စစ်သင်္ဘောတစ်စီးသည် ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းကျေးရွာများကို ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ ဖောင်းကတာကျေးရွာရှိ နေအိမ်နှစ်လုံးပေါ် လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး တစ်ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=စစ်သင်္ဘောပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဆားလင်းကြီးဒေသခံ တစ်ဦးသေ၊ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=12 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230912053546/https://myanmar-now.org/mm/news/41786/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ စက်တင်ဘာ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]ရှိ [[ပြည်တွင်းအခွန်များ ဦးစီးဌာန|ပြည်တွင်းအခွန်များဦးစီးဌာန]]ရုံးကို လက်ပစ်ဗုံးဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခံရသော်လည်း အထိအခိုက်မရှိခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=နေမင်းနီ |title=မန္တလေးတွင် အခွန်ဦးစီးဌာနရုံး ဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=13 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230913090008/https://myanmar-now.org/mm/news/41892/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၄ စက်တင်ဘာ
**စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ [[ကင်းတော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကင်းတော်ကျေးရွာ]]၊ [[တံတားဦးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တံတားဦးကျေးရွာ]]တို့အနီးတွင် ရှိသည့် ကျေးရွာပကဖအဖွဲ့တို့၏ စခန်းများကို အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါ စစ်ကောင်စီတပ်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကာ [[မြင်းဆည်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|မြင်းဆည်ရွာ]]မှ အရပ်သား ၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=မိုးဦး |title=စစ်ကိုင်းတွင် အမျိုးသား ၄ ဦးကို စစ်ကောင်စီတပ် သတ်ဖြတ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=11 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231011065251/https://myanmar-now.org/mm/news/42050/ }}&lt;/ref&gt;
** [[ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်]] အရှေ့တောင်ဘက် မိုင် ၃၀ ကျော်ခန့်အကွာ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်မျဉ်းအနီးတွင် တည်ရှိသည့် စစ်ကောင်စီ၏ ရေတံလျှောက်စခန်းကုန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၄ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ ၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |first1=လင်းထင် |title=ထိုင်းနယ်စပ် စခန်းကုန်းတစ်ခုကို KNU တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ |access-date=၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Myanmar Now |date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=17 September 2023 |archivedate=15 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230915104351/https://myanmar-now.org/mm/news/42027/ }}&lt;/ref&gt;

=== အောက်တိုဘာ ===
{{main article |လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု}}
*၉ အောက်တိုဘာ - စစ်ကောင်စီ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်]]က [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ မြို့ဖြစ်သော [[လိုင်ဇာမြို့]]ပေါ်သို့ လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် မုန်လိုင်ခတ်စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား ထိမှန်ခဲ့ပြီး ကလေးငယ် ၁၃ ဦးအပါအဝင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၂၉ ဦး သေဆုံးကာ အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Dozens killed and injured in military attack on Myanmar refugee camp |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp |agency=Al Jazeera |date=October 10, 2023 |accessdate=22 October 2023 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207001508/https://www.aljazeera.com/news/2023/10/10/dozens-killed-and-injured-in-military-attack-on-myanmar-refugee-camp }}&lt;/ref&gt;

{{main article|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး}}
*၂၇ အောက်တိုဘာ
**[[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]]၊ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]]နှင့် [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] တို့ပါဝင်သော [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] က [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို စတင်ခဲ့သည်။ မဟာမိတ်အဖွဲ့များက ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များတွင် စစ်ကောင်စီစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{cite news |title=Alliance of 3 ethnic rebel groups carries out coordinated attacks in northeastern Myanmar |url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 |access-date=October  27, 2023 |agency=ABC News |accessdate=22 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104221713/https://abcnews.go.com/International/wireStory/alliance-3-ethnic-rebel-groups-carries-coordinated-attacks-104431614 }}&lt;/ref&gt; စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=Myanmar: Escalation of clashes in northern Shan and the Southeast Flash Update #1 (As of 30 October 2023) |url=https://www.unocha.org/publications/report/myanmar/myanmar-escalation-clashes-northern-shan-and-southeast-flash-update-1-30-october-2023 |website=UNOCHA |access-date=October 30, 2023}}&lt;/ref&gt;
** KNLA နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက ကော့ကရိတ်မြို့တွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-29 |title=ကော့ကရိတ်တိုက်ပွဲအတွင်း လက်နက်ကြီးကျလို့ ဒေသခံ ၆ ဦးသေဆုံး |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=30 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231030042923/https://www.bbc.com/burmese/articles/czd08g301xvo }}&lt;/ref&gt;
*၃၀ အောက်တိုဘာ 
** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နောင်ချိုမြို့]]နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်များ စီးနင်းထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-10-30 |title=နောင်ချိုမြို့နဲ့ ဂုတ်တွင်းတံတားကို မဟာမိတ်တပ်တွေ စီးနင်းထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html |access-date=2023-10-30 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=4 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231104222309/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/10/30/375890.html }}&lt;/ref&gt; 
** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့]]တွင် စစ်ကောင်စီမှ ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းက လက်နက်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-01 |title=ခလရ ၁၄၃ တပ်ရင်းတရင်းလုံး လက်နက်ချခဲ့ကြောင်း ညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ထုတ်ပြန် |language=Burmese |work=VOA |url=https://burmese.voanews.com/a/7336659.html |access-date=2023-11-01 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=1 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231101103323/https://burmese.voanews.com/a/7336659.html }}&lt;/ref&gt;

=== နိုဝင်ဘာ ===
[[File:Operation 1027.svg|thumb|၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အခြေအနေ (၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၉ အထိ)]]
*၁ နိုဝင်ဘာ - 
**၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကောင်စ်ီက နောင်ချိုမြို့သို့ စစ်ကူယာဉ်တန်းပို့ဆောင်ခဲ့ရာ မဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြာ သံချပ်ကာကားတစ်စင်း ပေါက်ကွဲပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-02 |title=နောင်ချိုမြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းကို TNLAနှင့် MDY PDFတို့စစ်ဆင် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=2 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231102152449/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376015.html }}&lt;/ref&gt;
**၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]]၊ [[ပန်ဆန်းမြို့]] နှင့် [[သိန္နီမြို့]]များကို မဟာမိတ်အဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-02 |title=မြို့သုံးမြို့ကျသွားပြီဟု စစ်ကောင်စီဝန်ခံ |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623052 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231107103759/https://burmese.dvb.no/post/623052 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-02 |title=ညီနောင်မဟာမိတ်များ၏ စစ်ဆင်ရေး၇ရက်မြောက်နေ့တွင် မြို့လေးမြို့ကို အပြီးတိုင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ |language=Burmese |work=Ayeyarwaddy Times |url=https://ayartimes.com/?p=27362 |access-date=2023-11-02 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103150134/https://ayartimes.com/?p=27362 }}&lt;/ref&gt;

*၃ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: နမ့်ခမ်းမြို့အနီး ရွှေလီကြိုးတံတားကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-03 |title=နမ့်ခမ်းမြို့မှာ TNLA နဲ့ စစ်ကောင်စီတပ်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၊စစ်တပ်ကလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုလုပ် |language=Burmese |work=BBC Burmese |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo |access-date=2023-11-03 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=3 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231103102012/https://www.bbc.com/burmese/articles/ck5xg61z3ppo }}&lt;/ref&gt;

*၆ နိုဝင်ဘာ - 
** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ခရိုင်မြို့ဖြစ်သော [[ကောလင်းမြို့]]ကို အေအေ၊ ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-06 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html }}&lt;/ref&gt;
** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ခမ်းမြို့]]တစ်မြို့လုံးနီးပါးကို တီအန်လယ်အေက ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-06 |title=နမ့်ခမ်းတစ်မြို့လုံးနီးပါး TNLAထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107031753/https://myanmar-now.org/mm/news/44666/ }}&lt;/ref&gt;

*၇ နိုဝင်ဘာ - 
{{main article |၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး}}
** [[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]] ကို ကရင်နီပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက စတင်ခဲ့ကာ [[မယ်စဲ့မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-09 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o |access-date=2023-11-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110124854/https://www.bbc.com/burmese/articles/cyx2379qdz9o }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-08 |title=ကရင်နီဒေသ ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး စတင် |url=https://burmese.voanews.com/a/7346374.html |access-date=2023-11-10 |website=ဗွီအိုအေ |language=my |archivedate=10 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231110130401/https://burmese.voanews.com/a/7346374.html }}&lt;/ref&gt;
** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အနောက်ခြမ်း [[တမူးမြို့နယ်]]ရှိ [[ခမ်းပါတ်မြို့]]ကို ပီဒီအက်ဖ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကလေး- တမူးလမ်းပေါ်ရှိ ခါမ်းပါတ်မြို့ကို PDF သိမ်း |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=7 November 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231107165647/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376153.html }}&lt;/ref&gt;
** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[ကွမ်းလုံမြို့နယ်]] မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ ၉၉ ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကျော်လွင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-07 |title=မုံးကိုးတိုက်ပွဲတွင် တပ်မ(၉၉)ဗျူဟာမှူးအပါအဝင် အရာရှိစစ်သည် ၃၀ကျော် သေဆုံး |language=Burmese |work=DVB |url=https://burmese.dvb.no/post/623785 |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131804/https://burmese.dvb.no/post/623785 }}&lt;/ref&gt;
** ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: MNDAA က ကွမ်းလုံနှင့် [[မုံးကိုးမြို့]]များကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-08 |title=မုံးကိုးမြို့ကို အလုံးစုံထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း MNDAAပြော |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131848/https://myanmar-now.org/mm/news/44791/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-07 |title=ကွမ်းလုံနဲ့ နမ့်ခမ်းမြို့ကို ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်ထိန်းချုပ် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html |access-date=2023-11-07 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108135526/https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/07/376163.html }}&lt;/ref&gt;

*၈ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA နှင့် MDY-PDF တို့ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]အနီး စစ်တပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-08 |title=ဂုတ်ထိပ်တံတားအနီးရှိ စစ်တပ်စခန်းကို TNLA/PDFပူးပေါင်းအဖွဲ့တိုက်ခိုက်နေ |language=Burmese |work=Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ |access-date=2023-11-08 |accessdate=23 November 2023 |archivedate=8 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231108131918/https://myanmar-now.org/mm/news/44780/ }}&lt;/ref&gt;

*၁၁ နိုဝင်ဘာ -
{{main article |၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး}}
** ကယားပြည်နယ်မြို့တော် လွိုင်ကော်မြို့အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ကို  KNDF, KA နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များ စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-14 |title=Tens of Thousands Trapped as Myanmar Resistance Strikes Kayah State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |access-date=2023-11-14 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=2023-11-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231114143014/https://www.irrawaddy.com/news/burma/tens-of-thousands-trapped-as-myanmar-resistance-strikes-kayah-state-capital.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;
** ၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး - [[တပ်မတော် (လေ)]]၏ တိုက်ခိုက်ရေးဂျက်လေယာဉ်တစ်စင်း ကယားပြည်နယ်တွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ KNDF က ပစ်ချခဲ့သည်ဟုဆိုသော်လည်း စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျသည်ဟု တပ်မတော်က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=A military jet crashes in eastern Myanmar. Ethnic resistance groups claim they shot it down |url=https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 |last=Peck |first=Grant |date=11 November 2023 |language=en |accessdate=23 November 2023 |archivedate=11 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231111174038/https://apnews.com/article/myanmar-kayah-karenni-resistance-jet-fighter-crash-57bea1e41f43313abe5095f9c9c3a9c6 }}&lt;/ref&gt;

*၁၂ နိုဝင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: TNLA က [[သီပေါမြို့]]အနီးရှိ ကျင်သီတံတားဂိတ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2023-11-12 |title=သီပေါ ကျင်တီတံတားတပ်စခန်းကို TNLAသိမ်းပိုက် |language=Burmese |work=The Irrawaddy |url=https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |access-date=2023-11-12 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html |url-status=live |accessdate=23 November 2023 |archivedate=12 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231112050203/https://burma.irrawaddy.com/news/short-news/2023/11/12/376307.html }}&lt;/ref&gt;

*၁၃ နိုဝင်ဘာ - [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ရသေ့တောင်မြို့နယ် နယ်ခြားစောင့်ရဲစခန်းနှစ်ခုကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဒုံးပိုက်စခန်းကိုသိမ်းပိုက်ရရှိပြီဟုဆို |trans-title=Two Rathedaung Township Border Guard Military Posts attacked by Arakan Army with Dong Paik camp being captured |date=13 November 2023 |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 |language=my |work=Narinjara News |accessdate=23 November 2023 |archivedate=13 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231113013729/https://burmese.narinjara.com/news/detail/65516f28a30cc94f1526a1e6 }}&lt;/ref&gt;

*၁၅ နိုဝင်ဘာ -
**၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ရှမ်းပြည်နယ်တွင် မိသားစုဝင်များအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်ရင်းတစ်ခုလုံး အလင်းဝင်လက်နက်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-15 |title=An ethnic resistance group in northern Myanmar says an entire army battalion surrendered to it |url=https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 |access-date=2023-11-16 |website=NBC News |language=en |archivedate=30 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231130093234/https://www.nbcnews.com/news/world/entire-army-battalion-surrendered-myanmar-rcna125275 }}&lt;/ref&gt;
**၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး: KNDF က [[လွိုင်ကော်တက္ကသိုလ်]]ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၁၁၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-15 |title=Kayah Resistance Seizes Myanmar Junta Bases in State Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html |access-date=2023-11-15 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=16 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231116062451/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kayah-resistance-seizes-myanmar-junta-bases-in-state-capital.html }}&lt;/ref&gt;

*၁၆ နိုဝင်ဘာ - 
**စစ်တွေမြို့နှင့် မဝေးသော [[ပေါက်တောမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။ စစ်ကောင်စီက ရေတပ်နှင့် လေတပ်အသုံးပြု၍ ပစ်ခတ်မှုမျာ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သားနေအိမ်များ ထိမှန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=AA Captures Town in Rakhine, Prompting Bombardment by Myanmar Military |date=16 November 2023 |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html |work=The Irrawaddy |accessdate=23 November 2023 |archivedate=17 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231117203523/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-captures-town-in-rakhine-prompting-bombardment-by-myanmar-military.html }}&lt;/ref&gt;
**၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: အွန်လိုင်းရာဇဝတ်မှုခေါင်းဆောင် မြီရှောက်ချန်းနှင့် မိသားစုအာ စစ်ကောင်စီက ဖမ်းဆီးကာ တရုတ်နိုင်ငံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html|title=最新消息！缅北电诈头目明学昌，已自杀身亡|work=National Business Daily|date=2023-11-17|language=zh-cn|access-date=23 November 2023|archivedate=4 December 2023|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231204173627/https://www.nbd.com.cn/articles/2023-11-17/3118050.html}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Former lawmaker dies in police custody after arrest for Myanmar scams |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html |access-date=2023-11-17 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118082258/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/lawmaker-11162023165911.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၁ နိုဝင်ဘာ - ချင်းပြည်နယ် တီးတိန်မြို့၊ [[ကနေဒီတောင်]]ပေါ်တွင် တပ်စွဲထားသော စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ PDF – Zoland က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ကနေဒီတောင် စစ်ကောင်စီစခန်း ချင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html |access-date=၂၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my |accessdate=23 November 2023 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228064921/https://burmese.voanews.com/a/the-chin-defense-forces-occupied-the-kennedy-peak-myanmar-military-base/7364067.html }}&lt;/ref&gt;

*၂၄ နိုဝင်ဘာ - ရန်ကုန်မြို့တွင် ညအချိန် သံချပ်ကာကားများ လှည့်လည်နေခြင်းကြောင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ညဉ့်မနက်မီ စောစီးစွာပိတ်သိမ်းကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Reports of Forced Conscription by Myanmar's Military Spark Panic in Yangon |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html |date=24 November 2023 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133020/https://www.irrawaddy.com/news/burma/reports-of-forced-conscription-by-myanmars-military-spark-panic-in-yangon.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |date=24 November 2023 |title=Parents Pull Children From Schools in Yangon as Myanmar Junta Troops Move In |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html |work=The Irrawaddy |access-date=25 November 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=9 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240409133018/https://www.irrawaddy.com/news/burma/parents-pull-children-from-schools-in-yangon-as-myanmar-junta-troops-move-in.html }}&lt;/ref&gt;
*၂၅ နိုဝင်ဘာ - ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က မတူပီမြို့နယ်ရှိ လိုင်လင်းပီမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-11-25 |title=Another town on the India-Myanmar border falls to the resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231127132400/https://myanmar-now.org/en/news/another-town-on-the-india-myanmar-border-falls-to-the-resistance/ }}&lt;/ref&gt;

*၂၈ နိုဝင်ဘာ -
**၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: စစ်သည် ၁၈၆ ဦးပါဝင်သော အမှတ် ၁၂၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းသည် MNDAA ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်အား MNDAA က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-29 |title=Another Entire Junta Battalion Raises the White Flag in Myanmar's Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=29 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231129205115/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-entire-junta-battalion-raises-the-white-flag-in-myanmars-northern-shan-state.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-11-30 |title=After Over 30 Years of Control, Myanmar Junta Loses Grip on Township Near China Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201023257/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/after-over-30-years-of-control-myanmar-junta-loses-grip-on-township-near-china-border.html }}&lt;/ref&gt;
**၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် မူဆယ်မြို့သို့ ဦးတည်သော ကုန်းလမ်းများအား ထိန်းချုပ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Regan |first1=Helen |title=Opponents vow 'beginning of the end' for Myanmar's junta as resistance launches nationwide offensive |url=https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |access-date=28 November 2023 |agency=CNN |date=28 November 2023 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=28 November 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231128025624/https://www.cnn.com/2023/11/28/asia/myanmar-nationwide-offensive-junta-intl-hnk/index.html }}&lt;/ref&gt;

*၂၉ နိုဝင်ဘာ - 
** CDF နှင့် CNA တို့က မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရေဇွာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin allied resistance claims big junta losses in western Myanmar |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html |access-date=2023-12-01 |website=Radio Free Asia |language=en |archivedate=2 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231202043350/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/chin-fighting-11302023071854.html }}&lt;/ref&gt;
** [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ]]တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Cho |first=Ko |date=2023-11-30 |title=Rival Shan armies declare truce as other ethnic armed groups gain ground |url=https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ |access-date=2023-12-01 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240327180609/https://myanmar-now.org/en/news/rival-shan-armies-declare-truce-as-other-ethnic-armed-groups-gain-ground/ }}&lt;/ref&gt;

=== ဒီဇင်ဘာ ===
{{see also|လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ}}

* ၁ ဒီဇင်ဘာ - [[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့အရှေ့တောင်ပိုင်းကို MNDAA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်သည်။ အရပ်သားများစွာ မြို့အတွင်း ပိတ်မိနေကာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရုတ်သံရုံးက တရုတ်နိုင်ငံသားများ မြို့အတွင်းမှ ထွက်ခွာကြရန် ဆော်ဩသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=After weeks of preparation, MNDAA says it has entered Laukkai |url=https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |date=1 December 2023 |language=en |work=Myanmar Now |access-date=6 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231201131025/https://myanmar-now.org/en/news/after-weeks-of-preparation-mndaa-says-it-has-entered-laukkai/ }}&lt;/ref&gt;

* ၃ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့တောင်ဘက်ရှိ ဘုရားလေးဆူကုန်းရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သည်။ တိုက်ပွဲမှာ ရှစ်နာရီခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။&lt;ref name=4bsh&gt;{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Ethnic Army Battles to Seize Another Base From Myanmar Junta Near Border With China |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |access-date=2023-12-07 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=6 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231206134554/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/ethnic-army-battles-to-seize-another-base-from-myanmar-junta-near-border-with-china.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

* ၄ ဒီဇင်ဘာ - 
** ၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး: KNLA နှင့် ဒေသခံ PDF များက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ မုန်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ပထမဆုံး သိမ်းပိုက်နိုင်သော မြို့ဖြစ်လာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-05 |title=Myanmar Resistance Seizes First Town in Bago Region: KNU |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=15 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240415180748/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-seizes-first-town-in-bago-region-knu.html }}&lt;/ref&gt;
** လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မှ ထွက်ပြေးသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား MNDAA က လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=4bsh/&gt;

* ၅ ဒီဇင်ဘာ - ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ တရွန်အိုင် ဗျူဟာစခန်းကုန်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2023-12-06 |title=Arakan Army Declares Seizure of Major Myanmar Junta Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html |access-date=2023-12-06 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archivedate=7 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231207024830/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-seizure-of-major-myanmar-junta-base.html }}&lt;/ref&gt;

* ၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: ဘုရားလေးဆူကုန်းအား MNDAA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ လောက်ကိုင်မြို့ တောင်ပိုင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |title=MNDAA seizes key outpost south of Laukkai |date=6 December 2023 |access-date=6 December 2023 |archivedate=8 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231208173510/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-seizes-key-outpost-south-of-laukkai/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

* ၇ ဒီဇင်ဘာ - [[အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၂) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ဌာနချုပ်မှူးဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဇော်လင်းကို အသေရမိခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်မီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း သေဆုံးမှုအား အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=敏昂萊武裝第12野戰旅旅長在果敢戰場被擊斃 |url=https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html |access-date=2023-12-08 |website=果敢资讯网 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231209231216/https://kokang123.blogspot.com/2023/12/12.html|archivedate=December 9, 2023|trans-title=Tatmadaw's 12th Military Operations Brigadier General Shot Dead in Kokang Battlefield|lang=zh}}&lt;/ref&gt;{{Better source needed|date=December 2023}}

* ၁၁ ဒီဇင်ဘာ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား ဆွေးနွေးပွဲကို တရုတ်နိုင်ငံက လက်ခံကျင်းပခဲ့ရာ 'အပြုသဘောဆောင်သော ရလဒ်များ' ရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=China brokers talks in Myanmar between military junta and rebel groups that yield 'positive results' |url=https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results |access-date=11 December 2023 |date=December 11, 2023 |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231211145421/https://www.scmp.com/news/asia/southeast-asia/article/3244699/china-brokers-talks-myanmar-between-military-junta-and-rebel-groups-yield-positive-results }}&lt;/ref&gt;

* ၁၃ ဒီဇင်ဘာ - တရုတ်ဦးဆောင်သော ဆွေးနွေးပွဲမှာ &quot;၁၀ မိနစ်ခန့်သာ ကြာမြင့်ခဲ့သည်&quot; ဟု ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က ဆိုခဲ့ကာ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်သွားမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Brotherhood Alliance Denies Myanmar Junta Peace Deal Rumors |work=The Irrawaddy |date=13 December 2023 |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=1 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240101211111/https://www.irrawaddy.com/news/politics/brotherhood-alliance-denies-myanmar-junta-peace-deal-rumors.html }}&lt;/ref&gt;

* ၁၅ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: [[နမ့်ဆန်မြို့]]အား TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-12-16 |title=Myanmar rebels seize town from military junta despite China-backed ceasefire |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire |access-date=2023-12-18 |website=France 24 |language=en |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231223164727/https://www.france24.com/en/asia-pacific/20231216-myanmar-s-three-brotherhood-alliance-seizes-town-from-military-despite-china-backed-ceasefire }}&lt;/ref&gt;

* ၁၈ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်မြို့ မြောက်ဘက်ဝင်ပေါက်အနီးရှိ [[ထန်ပါကျိုင်းရွာ၊ လောက်ကိုင် (အထူးဒေသ ၁)မြို့နယ်|ထန်ပါကျိုင်းရွာ]]ရှိ MNDAA အပေါ် တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ သုံးကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 November 2023 |author=Kyaw Oo |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |title=Fighting restarts near Laukkai as MNDAA seizes border gate and trade zone |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=26 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231226191555/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-restarts-near-laukkai-as-mndaa-seizes-border-gate-and-trade-zone/ }}&lt;/ref&gt; 

* ၁၉ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ဝင်ပေါက် ရန်လုံးကြိုင်နယ်စပ်ဂိတ်ကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |title=Myanmar ethnic armed group seizes another crossing point along the Chinese border, reports say |url=https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ |access-date=2024-01-05 |website=ABC News |date=20 December 2023 |language=en |archivedate=31 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240131114238/https://www.abc27.com/international/ap-myanmar-ethnic-armed-group-seizes-another-crossing-point-along-the-chinese-border-reports-say/ }}&lt;/ref&gt;

* ၂၂ ဒီဇင်ဘာ - ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး: မန်တုံမြို့ကို TNLA က သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]သည် TNLA ၏ အလုံးစုံထိန်းချုပ်မှုအောက် ရောက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |author=Hein Htoo Zan |date=23 December 2023 |title=Brotherhood Alliance Seizes Another Ethnic Zone in Myanmar's northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html |access-date=25 December 2023 |website=The Irrawaddy |archivedate=23 December 2023 |archiveurl=https://archive.today/20231223205345/https://www.irrawaddy.com/news/burma/brotherhood-alliance-seizes-another-ethnic-zone-in-myanmars-northern-shan-state.html }}&lt;/ref&gt;

* ၂၅ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ပေါ်သို့ စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၈ ဦးသေဆုံးကာ ၂၄ ဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။&lt;ref name=most&gt;{{cite news |title=Most of Laukkai now under MNDAA control |url=https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |date=28 December 2023 |author=Kyaw Oo |work=Myanmar Now |language=en |access-date=6 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=30 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231230153043/https://myanmar-now.org/en/news/most-of-laukkai-now-under-mndaa-control/ }}&lt;/ref&gt;

* ၂၆ ဒီဇင်ဘာ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၉၀ ပါဝင်သော တပ်မတော်၏ အမှတ် ၅၅ ခြေမြန်တပ်ရင်းနှင့် ဒေသခံ နယ်ခြားစောင့်တပ်မှူး ပယ်ဆောက်ချိန်တို့အပါဝင် နယ်ခြားစောင့်တပ် MNDAA ထံတွင် လက်နက်ချသည်။ လက်နက်ချပြီးနောက် MNDAA က မြို့အား ကင်းလှည့်လည်သည်။&lt;ref name=cas&gt;{{cite news |title=Myanmar Infantry Division Surrenders in Laukkai, Shan State: Reports |author=Saw Reh |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |language=en |date=26 December 2023 |access-date=6 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html |url-status=live |accessdate=12 January 2024 |archivedate=27 December 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231227230442/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-infantry-division-surrenders-in-laukkai-shan-state-reports.html }}&lt;/ref&gt;

* ၂၇ ဒီဇင်ဘာ - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးရှိ နတ်သံကွင်းမြို့အား KNLA ဦးဆောင်သောအဖွဲ့မှ သိမ်းပိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html |access-date=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118022540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-loses-another-town-in-bago-region-kills-four-children-in-airstrike.html }}&lt;/ref&gt;

* ၂၉ ဒီဇင်ဘာ - စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၅၁ ဦး အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇီုရမ်ပြည်နယ်ဘက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ |access-date=12 January 2024 |archivedate=14 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240114105949/https://theprint.in/india/151-myanmar-soldiers-flee-to-mizoram-border-village-after-rebel-forces-capture-military-base/1905269/ }}&lt;/ref&gt;

== ၂၀၂၄ ==

=== ဇန်နဝါရီ ===
* ၄ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ: လောက်ကိုင်မြို့ရှိ ဒေသကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်သည် လက်နက်ချခဲ့ရာ လက်နက်ခဲယမ်း အများအပြားကို MNDAA က သိမ်းပိုက်ရရှိသည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားနှင့် မိသားစုဝင်များ လားရှိုးမြို့သို့ ထွက်ခွာသည်။&lt;ref name=end&gt;{{cite news |title=Myanmar Regime Raises the White Flag in Kokang Zone on China Border in Shan State |date=5 January 2024 |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=12 January 2024 |archivedate=18 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240118021858/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-regime-raises-the-white-flag-in-kokang-zone-on-china-border-in-shan-state.html }}&lt;/ref&gt;

* ၅ ဇန်နဝါရီ - လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲပြီးဆုံးကာ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]နှင့် [[လောက်ကိုင်မြို့]]အား MNDAA က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=MNDAA captures military command centre outside Laukkai, taking full control of city |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ |date=5 January 2024 |language=en |work=Myanmar Now |accessdate=12 January 2024 |archivedate=11 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240111142130/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-captures-military-command-centre-outside-laukkai-taking-full-control-of-city/ }}&lt;/ref&gt; စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၃၈၉ ဦးနှင့် မိသားစုဝင် ၁၆၀၀ ဦး လက်နက်ချသည်ဟု MNDAA က ထုတ်ပြန်သည်။ မိသားစုဝင်များ၏ အသက်အန္တရာယ်လုံခြုံရေးအတွက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက ဆိုသည်။&lt;ref name=surr2&gt;{{cite news |title=Myanmar ethnic minority armed groups: Over 2,300 military personnel surrendered |date=6 January 2024 |url=https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ |work=NHK World- Japan |language=en |accessdate=12 January 2024 |archivedate=7 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240107114044/https://www3.nhk.or.jp/nhkworld/en/news/20240106_21/ }}&lt;/ref&gt;

* ၈ ဇန်နဝါရီ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်ရှိ တောင်ရှည်တောင်စစ်စခန်းကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းယူသည်။ ယင်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ခန့် လက်နက်ချသည်။&lt;ref name=aakt&gt;{{cite news |title=Myanmar Junta Loses Nearly 50 Troops, More Bases in Three Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html |date=10 January 2024 |language=en |work=The Irrawaddy |accessdate=20 January 2024 |archivedate=15 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240115022517/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-nearly-50-troops-more-bases-in-three-days-of-resistance-attacks.html }}&lt;/ref&gt;

* ၉ ဇန်နဝါရီ - အင်ဒို-မြန်မာ [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း]]တွင် ဗျူဟာကျသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည့် [[ပလက်ဝမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင်း တိုက်ပွဲများတွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော် ပါဝင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=aakt/&gt;

* ၁၂ ဇန်နဝါရီ - ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီတို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးတွင် ကြားဝင်စေ့စပ်ခဲ့ကြောင်း တရုတ်နိုင်ငံက ကြေညာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire |access-date=20 January 2024 |archivedate=28 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240228144830/https://www.theguardian.com/world/2024/jan/12/myanmar-junta-and-armed-rebels-agree-ceasefire }}&lt;/ref&gt;

* ၁၃ ဇန်နဝါရီ - [[လားရှိုးမြို့နယ်]]နှင့် [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]များအပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ကာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟု TNLA က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Junta Breaks Chinese-Brokered Ceasefire: TNLA |author=Yuzana |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html |date=13 January 2024 |work=The Irrawaddy |language=en |accessdate=20 January 2024 |archivedate=13 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240113144010/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-breaks-chinese-brokered-ceasefire-tnla.html }}&lt;/ref&gt;

* ၁၅ ဇန်နဝါရီ - ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html |access-date=20 January 2024 |archivedate=27 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240227180712/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-declares-victory-in-paletwa-myanmars-chin-state.html }}&lt;/ref&gt;

* ၁၈ ဇန်နဝါရီ - ရက္ခိုင့်တပ်တော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၇၆ ဦးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးကာ လက်နက်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 |access-date=20 January 2024 |archivedate=19 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240119102953/https://www.ndtv.com/india-news/more-myanmar-soldiers-enter-mizoram-amid-conflict-with-armed-ethnic-group-4888638 }}&lt;/ref&gt;

* ၂၀ ဇန်နဝါရီ - 
** စစ်ကောင်စီတပ်သား ၆၀၀ ကျော်သည် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်က အိန္ဒိယစစ်တပ်ထံ ခိုလှုံမှုများနှင့် စစ်ဘေးရှောင်များ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် မြန်မာနှင့် အိန္ဒိယနယ်စပ် ၁,၆၄၃ ကီလိုမီတာအား ခြံစည်းရိုးကာရန် အိန္ဒိယအစိုးရက ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=India-Myanmar border to be fenced soon, says Home Minister Amit Shah |url=https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece |date=20 January 2024 |work=The Hindu |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126182417/https://www.thehindu.com/news/national/will-protect-myanmar-border-like-that-of-bangladesh-amit-shah/article67759383.ece }}&lt;/ref&gt;
** တပ်မတော်နှင့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]တို့သည် [[ဟိုပုံးမြို့နယ်]]တွင် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html Firefight Erupts as Myanmar Junta Troops Halt PNLO Arms Convoy in Shan State]. Brian Wei. January 23, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240124045933/https://www.irrawaddy.com/news/burma/firefight-erupts-as-myanmar-junta-troops-halt-pnlo-arms-convoy-in-shan-state.html|date=January 24, 2024}}&lt;/ref&gt;

* ၂၄ ဇန်နဝါရီ - 
** [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့သည် ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်နှင့် တပ်မတော်တို့ ထိန်းချုပ်ထားသော ဆီဆိုင်မြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုနှင့် လက်နက်ကြီးများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html Myanmar Military Now at War With Ethnic Pa-O Army And Allies in Southern Shan State]. Brian Wei. January 26, 2024. [[The Irrawaddy]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240126163421/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-now-at-war-with-ethnic-pa-o-army-and-allies-in-southern-shan-state.html|date=January 26, 2024}}&lt;/ref&gt;
** ရေးမြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီနှင့် နီးစပ်သော မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ပိုင် ကားတစ်စီးကို ပီဒီအက်ဖ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်သုံးဦးသေဆုံးပြီး လက်နက်နှင့် ဗုံးပစ်လောင်ချာတို့ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=မွန်ငြိမ်းချမ်းရေးကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၃ ဦး ပစ်သတ်ခံရ|trans-title=Three members of the Mon Peace Defense Force were shot dead|lang=my|url=https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|date=January 24, 2024|archiveurl=https://ghostarchive.org/archive/20240126160153/https://burmese.monnews.org/2024/01/24/%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD/|archivedate=|access-date=6 February 2024|archivedate=26 January 2024}}&lt;/ref&gt;

* ၂၅ ဇန်နဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပေါက်တောမြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ မြို့ပေါ်ရှိ အဆောက်အုံအများအပြား ပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 25, 2024 |title=Arakan Army Captures Key Town From Junta in Myanmar's Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html |website=The Irrawaddy |access-date=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126031058/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-captures-key-town-from-junta-in-myanmars-rakhine-state.html }}&lt;/ref&gt;

* ၂၆ ဇန်နဝါရီ - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]အား ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Pa-O, Karenni forces seize control of town in southern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ |author=Aung Naing |date=26 January 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=6 February 2024 |archivedate=26 January 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240126121405/https://myanmar-now.org/en/news/pa-o-karenni-forces-seize-control-of-town-in-southern-shan-state/ }}&lt;/ref&gt;

* ၂၉ ဇန်နဝါရီ -
** KNLA နှင့် PDF တပ်ဖွဲ့များက တပ်မတော်၏ [[:en:Eurocopter AS365|ရဟတ်ယာဉ်]]တစ်စင်းအား စက်သေနတ်များ၊ စနိုက်ပါနှင့် ဒုံးပစ်လက်နက်တို့ဖြင့် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။  ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးမင်းနောင်၊ ဗိုလ်မှူးစိုးလွင်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူး တိုးဦးနှင့် အခြားနှစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html In Karen State, Another Myanmar Junta Chopper Shot Down]. January 29, 2024. [[The Irrawaddy]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129142812/https://www.irrawaddy.com/news/burma/in-karen-state-another-myanmar-junta-chopper-shot-down.html|date=January 29, 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt; [https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146 Sniper Shoots Dead Myanmar Brigadier-general In Helicopter]. January 29, 2024. [[Agence France-Presse|AFP]]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240129194457/https://www.barrons.com/news/sniper-shoots-dead-myanmar-brigadier-general-in-helicopter-6e829146|archivedate=January 29, 2024}}&lt;/ref&gt;
** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အမှတ် ၃၈၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းဌာနချုပ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Junta's infantry base seized by Arakan Army|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html|access-date=2024-01-29|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240204054158/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-myanmar-junta-infantry-base-seized.html}}&lt;/ref&gt;

===  ဖေဖော်ဝါရီ ===

* ၁ ဖေဖော်ဝါရီ - [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် ၅၄၀ ခြေမြန်တပ်ရင်းအား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Another myanmar battalion base captured|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html|access-date=2024-02-01|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=4 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240504195023/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/another-myanmar-battalion-routed-in-rakhine-as-aa-eyes-state-capital.html}}&lt;/ref&gt;
* ၅ ဖေဖော်ဝါရီ -  ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ [[ဒေါဆီအီရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်|ဒေါဆီအီရွာ]]ရှိ စာသင်ကျောင်းအား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အတွက် ကလေးငယ် အနည်းဆုံး လေးဦး သေဆုံးကာ ၁၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar Junta Warplanes Bomb School in Karenni State, Killing 4 Children|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawady|accessdate=6 February 2024|archivedate=8 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240508031855/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-warplanes-bomb-school-in-karenni-state-killing-4-children.html}}&lt;/ref&gt;
* ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် [[ဖားကန့်မြို့နယ်|ဖားကန့်]]နှင့် [[မံစီမြို့နယ်]]များရှိ စစ်ကောင်စီ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=KIA, PDF Seize Two Myanmar Junta Outposts in Kachin State Within a Week|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html|access-date=2024-02-06|website=Irrawaddy|accessdate=11 February 2024|archivedate=13 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213160055/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-pdf-seize-two-myanmar-junta-outposts-in-kachin-state-within-a-week.html}}&lt;/ref&gt;
* ၇ ဖေဖော်ဝါရီ -
** မင်းပြားမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ တပ်ရင်းဌာနချုပ် လက်ကျန်နှစ်ခုအား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html |access-date=11 February 2024 |archivedate=7 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240207113816/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-military-driven-out-of-township-in-northern-rakhine-reports-say.html }}&lt;/ref&gt;
** မြောက်ဦးနှင့် [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]များတွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိကာ ကျောက်တော်မြို့အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253|title=AA captures six towns so far, two more waits for coming under their control|access-date=8 February 2024|website=Narinjara News|archivedate=8 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240208171938/https://www.narinjara.com/news/detail/65c4752be20c36ccd92cf253}}&lt;/ref&gt;
* ၁၀  ဖေဖော်ဝါရီ - 
** အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၃၅ နှစ်အကြား အမျိုးသားနှင့် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၂၇ နှစ်ကြား အမျိုးသမီး အရွယ်ရောက်သူတိုင်း စစ်မှုထမ်းရမည့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အာဏာတည်ကြောင်း စစ်ကောင်စီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar junta enforces compulsory military service law: Report|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173-amp.html|access-date=2024-02-10|website=[[Hindustan Times]]|accessdate=11 February 2024|archivedate=11 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240211051317/https://www.hindustantimes.com/world-news/myanmar-junta-enforces-compulsory-military-service-law-report-101707581223173-amp.html}}&lt;/ref&gt;
** ရက္ခိုင့်တပ်တော်က မြောက်ဦးမြို့အား သိမ်းပိုက်လို်က်ကာ တပ်မတော်၏ ကမ်းတက်ရေယာဉ်သုံးစင်းကို နှစ်မြှုပ်ခဲ့သည်။
* ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ -  ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့သုံးမြို့ သိမ်းပိုက်ခံရခြင်းအပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] [[ကုလားတန်မြစ်]]ကူးတံတားဖြစ်သော ကစ္ဆပနဒီတံတားကို စစ်ကောင်စီက ဖောက်ခွဲမှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းနေ့အစောပိုင်းတွင်လည်း စစ်တွေမြို့အဝင်ရှိ မီးချောင်းတံတားကိုလည်း ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar military blows bridge to Rakhine State capital as AA advances |author=Hein Htoo Zan |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=13 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240213161248/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-blows-bridges-to-rakhine-state-capital-as-aa-advances.html }}&lt;/ref&gt;
* ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ - အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသော [[ကောလင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt; [https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ - 
** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လက်မှတ်ထိုးထားသော [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် ယင်း၏ နိုင်ငံရေးပါတီ [[မွန်ပြည်သစ်ပါတီ]] မှ  &quot;မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး)&quot; အမည်ဖြင့် ခွဲထွက်ကာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်ကောင်စီအား တိုက်ခိုက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=အာဏာသိမ်းစစ်တပ်ကို တိုက်ခိုက်မည်ဟု  မွန်ပြည်သစ်ပါတီ နိုင်ငံရေးစစ်ရေးဦးဆောင်အဖွဲ့  ကြေညာ |url=https://burmese.dvb.no/post/638482 |work=Democratic Voice of Burma |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=29 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240229120629/https://burmese.dvb.no/post/638482 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှအတွင်းရေးမှူး၊ ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်တို့မှ ပါတီတွင်းမှ ယုံကြည်ချက်တူသူများနှင့် လက်တွဲ၍ စစ်ကောင်စီကို တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ကြေညာချက်ထုတ် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 |work=Narinjara |language=my |access-date=14 February 2024 |date=14 February 2024 |accessdate=15 February 2024 |archivedate=22 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240322032425/https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/65cc4d61a17cfc013770fe67 }}&lt;/ref&gt;
** [[ကရင်နီ တပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]သည် [[ရှားတောမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ကယားပြည်နယ်အတွင်း ကရင်နီအဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်နိုင်သော ဒုတိယမြောက်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html Karenni Resistance Forces Capture Shadaw as Hilltop Junta Base Falls]. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 14, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214152425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-forces-capture-shadaw-as-hilltop-junta-base-falls.html|date=February 14, 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ - စစ်ကောင်စီတပ်များ စွန့်ခွာသွားပြီးနောက် [[မြေပုံမြို့]]အား ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arakan Army captures another Rakhine State town, warns locals clashes may continue |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ |work=Myannmar Now |language=en |date=16 February 2024 |accessdate=17 February 2024 |archivedate=17 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240217073534/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-captures-another-rakhine-state-town-warns-locals-clashes-may-continue/ }}&lt;/ref&gt;
* ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈-၁၉ : ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာလေးရွာမှ [[ရိုဟင်ဂျာ]] ၁၀၀ ခန့်ကို နိုင်ငံသားအဖြစ် လျှောက်ထားသော်လည်း စစ်အစိုးရက စစ်မှုထမ်းစေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အား မှတ်ပုံတင်ကတ်များ၊ ဆန်တစ်အိတ်နှင့် လစဉ် လစာ ၄၁ ဒေါ်လာ ပေးမည်ဟု စစ်အစိုးရက ကတိပြုထားသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ၁၄ ရက်ကြာ အခြေခံသင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ရှောင်တိမ်းနေသော ရိုဟင်ဂျာ အများအပြားသည် [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်|ARSA]] သို့မဟုတ် RSO ကို ကျော်ပြီး ရက္ခိုင့်တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html Rohingya Men in Myanmar Are Being Forcibly Recruited by The Junta’s Military] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240507140422/https://www.irrawaddy.com/news/burma/rohingya-men-in-myanmar-are-being-forcibly-recruited-by-the-juntas-military.html |date=7 May 2024 }}. [[The Irrawaddy]]. Hein Htoo Zan. February 23, 2024.&lt;/ref&gt;  &lt;ref&gt;[https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 Junta forces abduct 100 young Muslims from Buthidaung to enroll in conscription] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240404225520/https://www.narinjara.com/news/detail/65d7032ace78abb409ae8bc8 |date=4 April 2024 }}. Narinjara News. February 22, 2024.&lt;/ref&gt; တချိန်တည်းတွင် အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၅၅ နှစ်ကြား အမျိုးသားများကို ပြည်သူ့စစ်များအဖြစ် မဝင်ရောက်ပါက နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ကို ရုပ်သိမ်းမည်ဟု စစ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများက ကျောက်ဖြူမြို့ရှိ [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]]စစ်ဘေးရှောင်များကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/|title=Kaman IDPs in Rakhine State told to form pro-junta militia|date=February 21, 2024|publisher=[[Myanmar Now]]|url-access=subscription|author=Jessy Wolf|access-date=29 February 2024|archivedate=24 February 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224175618/https://myanmar-now.org/en/news/kaman-idps-in-rakhine-state-told-to-form-pro-junta-militia/}}&lt;/ref&gt;
  
* ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ:
** KIA တပ်ဖွဲ့များသည် ၄ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် Jehkam စစ်အခြေစိုက်စခန်းအား သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
** [[ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ|ရှမ်းပြည် တိုးတက်ရေးပါတီ]] (SSPP) နှင့် ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့များသည် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး အင်အားစုများနှင့် ပူးပေါင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=အာဏာရှင်စနစ်ကျဆုံးရေး၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်း လာရေး တိုက်ပွဲဝင်နေဟု SSPP/SSA ကြေညာ၊ တော်လှန်လိုသော ပြည်သူများကို ကြိုဆိုလက်ခံမည်ဟု ဖိတ်ခေါ် |url=https://yktnews.com/2024/02/147102/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160442/https://yktnews.com/2024/02/147102/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ:
** ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် KIA နှင့် ABSDF မှ သိမ်းပိုက်ခံထားရသော မော်လူးမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် စစ်အစိုးရတပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222203614/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ }}&lt;/ref&gt;
**  အစိုးရ/PNA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PNLA]] တပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ဟိုပန်မြို့အရှေ့ဘက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နာရီများစွာကြာပြီးနောက် စစ်အစိုးရတပ်များ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar army soldiers killed as fighting continues near Shan State capital |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ |date=22 February 2024 |work=Myanmar Now |language=en |accessdate=29 February 2024 |archivedate=22 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240222145811/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-soldiers-killed-as-fighting-continues-near-shan-state-capital/ }}&lt;/ref&gt;

* ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ: SSPP နှင့် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဟိုပန်နှင့် မိုင်းပွန်ကြားရှိ စစ်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-02-23 |title=ဟိုပုံးမြိုနှင့် မိုင်းပွန်မြို အကြားရှိ စစ်ကောင်စီ၏ လွယ်ဝိုးတုတ်စခန်းကို SSPP နှင့်မဟာမိတ်တပ်များ သိမ်းပိုက် |url=https://yktnews.com/2024/02/147203/ |access-date=2024-02-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US |archivedate=24 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240224160513/https://yktnews.com/2024/02/147203/ }}&lt;/ref&gt;

* ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ: ရမ်းဗြဲမြို့နယ်တွင် AA နှင့် တပ်မတော်တို့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး သုံးရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Junta Suffers Disaster in Battle for Rakhine Township: AA |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=27 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=24 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424115557/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-suffers-disaster-in-battle-for-rakhine-township-aa.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ: ကောလင်းမြို့၏ နေရာအတော်များများကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en |accessdate=6 March 2024 |archivedate=7 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ: မင်းပြားမြို့နယ်တွင် နောက်ဆုံးကျန်ရှိသော စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းကို အေအေက သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းပြားမြို့နယ်အား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=AA seizes last junta base in Minbya Township, Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=28 February 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=1 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240301151655/https://myanmar-now.org/en/news/aa-seizes-last-junta-base-in-minbya-township-rakhine-state/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ: [[ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ဘက်စုံဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်း|ကုလားတန်လမ်းဖောက်လုပ်ရေး]]အတွက် အေအေ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[:en:K. Vanlalvena|K. Vanlalvena]] တို့ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arakan Army meets with Indian officials to discuss resumption of Kaladan road |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ |work=Myanmar Now |language=en |date=4 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=4 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240304171458/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-meets-with-indian-officials-to-discuss-resumption-of-kaladan-road/ }}&lt;/ref&gt;

=== မတ် ===
* ၂ မတ်: မုဒုံမြို့နယ်ရှိ [[ကမာဝက်မြို့|ကမာဝက်]]နှင့် [[ကော့ပီထော်ရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်|ကော့ပိထော]]ရှိ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်သုံးဦးအား မွန်ပြည်သစ်ပါတီ-စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ (NMSP-AMD) မှ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Military Junta Forces Extends Presence Across Mudon Township |url=https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township |work=Independent Mon News Agency |language=en |date=7 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509114158/https://www.bnionline.net/en/news/military-junta-forces-extends-presence-across-mudon-township }}&lt;/ref&gt;
* ၄-၅ မတ်: NMSP-AMD ၏ လုပ်ဆောင်မှုများအား တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီသည် မုဒုံနှင့် ကမာဝက်မြို့များတွင် စစ်အင်အား ၁၆၀ ကို တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။
* ၅ မတ်: TNLA သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့နယ်များဖြစ်သည့် [[မန်တုံမြို့နယ်]]၊ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]နှင့် [[နမ္မတူမြို့နယ်]]များကို တပ်မတော်က စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Number of Townships Placed Under Martial Law by Myanmar Junta Rises to 61 |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=5 March 2024 |accessdate=6 March 2024 |archivedate=11 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240311051705/https://www.irrawaddy.com/news/burma/number-of-townships-placed-under-martial-law-by-myanmar-junta-rises-to-61.html }}&lt;/ref&gt;
* ၇ မတ်: [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]၏ ပြည်သူ့စစ်ခေါင်းဆောင် ဦးရွှေမင်းသည် အောင်မြေသစ်ရွာအနီးတွင် KIA ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt; [https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/ Junta-allied Lisu militia leader killed in battle with Kachin forces]. [[Myanmar Now]]. March 8, 2024. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240308151624/https://myanmar-now.org/en/news/junta-allied-lisu-militia-leader-killed-in-battle-with-kachin-forces/|date=March 8, 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၈ မတ်: [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တွင် အရပ်သားအစိုးရဖွဲ့စည်းနိုင်ရေးအတွက် ဒေသခံချင်းခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆွေးနွေးလျက်ရှိသည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arakan Army to launch public administration in Paletwa Township, Chin State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=8 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=8 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240308152007/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-to-launch-public-administration-in-paletwa-township-chin-state/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ မတ်: ယခင်အပတ်မှ စတင်သော စစ်ဆင်ရေးတွင် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက်စခန်းနှင့် ရှေ့တန်းစခန်း ၂၀ ကျော်ကို သိမ်းပို်က်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ကေအိုင်အေက ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Military Loses Major Bases as KIA Continues Offensive in Kachin State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=11 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=21 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240321012725/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-loses-major-bases-as-kia-continues-offensive-in-kachin-state.html }}&lt;/ref&gt;
* ၁၂ မတ်: 
** ရခိုင်ပြည်နယ် [[ရမ်းဗြဲမြို့]]ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=AA Seizes Rakhine Town Near Key Chinese Port Project |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=12 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406123333/https://www.irrawaddy.com/news/burma/aa-seizes-rakhine-town-near-key-chinese-port-project.html }}&lt;/ref&gt;
** [[မောင်တောမြို့နယ်]]ရှိ အောင်သပြေနယ်စပ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကာ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင်းသို့ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၇၉ ဦး ထွက်ပြေးခဲ့သည်ဟု ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arakan Army Claims Seizure of Myanmar Junta Border Outpost |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=13 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=13 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240313152401/https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-claims-seizure-of-myanmar-junta-border-outpost.html }}&lt;/ref&gt;
* ၁၄ မတ်:
** ချင်းရွှေဟော်နှင့် ကြူကုတ်နယ်စပ်စခန်းများကို MNDAAA က ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=MNDAA reopens two Myanmar-China border trading points |url=https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234633/https://myanmar-now.org/en/news/mndaa-reopens-two-myanmar-china-border-trading-points/ }}&lt;/ref&gt;
** ကရင်နီတပ်များက [[ဖားဆောင်းမြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Karenni resistance fighters occupy Thailand-Myanmar border town of Hpasawng |url=https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=16 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240316234603/https://myanmar-now.org/en/news/karenni-resistance-fighters-occupy-thailand-myanmar-border-town-of-hpasawng/ }}&lt;/ref&gt;
**ကလေးမြို့ရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအား ထိုးစစ်ဆင်သည့်အနေဖြင့် စစ်ကောင်စီတပ်များက စခန်းနှင့် ကမ်းပါးနီရွာများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ကမ်းပါးနီရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Resistance’s ‘Final Warning’ to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html }}&lt;/ref&gt;
* ၁၅ မတ်: [[ဗန်းမော်ခရိုင်]]ရှိ အမှတ် ၂၃၇ ခြေလျင်တပ်ရင်း ဌာနချုပ်ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=KIA: Myanmar Junta Battalion Headquarters Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=16 March 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509072930/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-myanmar-junta-battalion-headquarters-seized.html }}&lt;/ref&gt;
* ၁၇ မတ်: ရသေ့တောင်မြို့ကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ စစ်တွေမြို့အား ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arakan Army takes Rathedaung, its eighth town seizure in Rakhine State |url=https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ |work=Myanmar Now |language=en |date=18 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=22 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240422062735/https://myanmar-now.org/en/news/arakan-army-takes-rathedaung-its-eighth-town-seizure-in-rakhine-state/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၉ မတ်: ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကြောင့် လူစုဆောင်းရခြင်းအတွက် သံတွဲမြို့နယ်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၂၁ ဦး နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html|title=Village heads quit in anger over military recruitment in Myanmar's Rakhine state|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=7 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240407002128/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/resignations-03192024163107.html}}&lt;/ref&gt;
* ၂၂ မတ်
** လိုင်ဇာမြို့ဝန်းကျင်ရှိ ရှေ့တန်းစခန်းများအားလုံး၊ မြို့နယ် ၅ မြို့နယ်ရှိ တပ်ရင်းဌာနချုပ်များနှင့် [[ပါဂျောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်|ပါဂျောင်]]အနီးရှိ စခန်းများအပါအဝင် မြစ်ကြီးနား-ဗန်းမော်လမ်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်စခန်း ၅၀ ကျော်နှင့် ဗျူဟာကုန်း ၁၃ ခုအား ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=KIA: Nine Myanmar Junta Strongholds Seized in Two Days |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html |work=The Irrawaddy |date=23 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111740/https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-nine-myanmar-junta-strongholds-seized-in-two-days.html|archivedate=April 6, 2024}}&lt;/ref&gt;
** မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်သည် အခြားသော မွန်ပြည်နယ်အခြေစိုက် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ မလွှဲတောင်နှင့် [[ကလိန်အောင်မြို့|ကလိန်အောင်]]အကြား လမ်းတလျောက်တွင် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=MSRF Vows to Cut Off Junta's Logistic Routes |url=https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes |work=Karen Information Center |date=22 March 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406070646/https://www.bnionline.net/en/news/msrf-vows-cut-juntas-logistic-routes|archivedate=April 6, 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၂၄ မတ်: [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တည်ရှိရာ [[အမ်းမြို့နယ်]]တွင် ရက္ခိုင့်တပ်တော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။ တဆက်တည်းမှာပင် မကွေးတိုင်း၊ [[ငဖဲမြို့နယ်]]တွင်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arakan Army Attacks Myanmar Junta's Rakhine Power Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111814/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacks-myanmar-juntas-rakhine-power-base.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၅ မတ် : မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး) သည် မွန်အမျိုးသားတပ်မတော်အပါအဝင် မဟာမိတ်များဖြင့် [[ကော့ကရိတ်မြို့နယ်]]ရှိ [[ကော့ဘိန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်|ကော့ဘိန်း]]ရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Revolutionary Group Captures Kawt Bein Police Station, Seizes Weapons and Ammunition |url=https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition |work=Independent Mon News Agency |date=27 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=9 May 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240509094009/https://www.bnionline.net/en/news/revolutionary-group-captures-kawt-bein-police-station-seizes-weapons-and-ammunition }}&lt;/ref&gt; စစ်ကောင်စီက ကော့ဘိန်းနှင့် အနီးတဝိုက်အား လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပြန်လည် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Warships Unleash Firestorm on Mon Village After Police Station Seized |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html |work=The Irrawaddy |date=29 March 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=29 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240429155525/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-warships-unleash-firestorm-on-mon-village-after-police-station-seized.html }}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ မတ်: အမ်းမြို့နယ်ရှိ ဂဲလောင်နှင့် လုံးကောက်ရွာအနီးရှိ စစ်စခန်းများကို ရက္ခိုင့်တပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|date=2024-03-28|url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html|title=Myanmar ethnic army sets eyes on ninth township in Rakhine state|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=3 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240403204637/https://www.rfa.org/english/news/myanmar/arakan-army-ninth-township-03282024045722.html}}&lt;/ref&gt; 
* ၂၈ မတ်:
** မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့မှ စတင်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများဖြင့် [[ဖာပွန်မြို့]]အား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html|title=knla claims seizure of karen town while myanmar junta celebrates|date=2024-03-19|work=RFA|access-date=2 May 2024|archivedate=2 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240402112349/https://www.irrawaddy.com/news/burma/knla-claims-seizure-of-karen-town-while-myanmar-junta-celebrates.html}}&lt;/ref&gt;
** [[မိုးမောက်မြို့နယ်]]ရှိ တရုတ်နယ်စပ်ပေါ်ရှိ [[လွယ်ဂျယ်မြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း နှစ်ခုကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ir329&quot;&gt;{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html|title=Myanmar Junta Loses Another Town, More Bases in Four Days of Resistance Attacks|date=2024-03-29|work=The Irrawaddy|access-date=2 May 2024|archivedate=24 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240424112802/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-another-town-more-bases-in-four-days-of-resistance-attacks.html}}&lt;/ref&gt;
** နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း၍ နွားထိုးကြီးမြို့ အရှေ့ဘက်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ir329&quot; /&gt;
* ၂၉ မတ် : [[နွားထိုးကြီးမြို့]] ရဲစခန်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးရုံးတွင် အခြေချထားသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား နွားထိုးကြီး ပီဒီအက်ဖ်နှင့် အခြားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့တို့ပူးပေါင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;ir329&quot; /&gt;
* ၃၁ မတ် : [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ စစ်ကူများအား KNLA နှင့် ဘထူးတပ်ဖွဲ့တို့က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html|archivedate=April 6, 2024}}&lt;/ref&gt;

=== ဧပြီ ===
* ၁ ဧပြီ - ဗန်းမော်-လွယ်ဂျယ်လမ်းအား ကေအိုင်အေက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Junta Loses More Bases, Scores of Troops in Five Days of Resistance Attacks |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html |work=The Irrawaddy |date=1 April 2024 |accessdate=2 May 2024 |archivedate=6 April 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240406111832/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-loses-more-bases-scores-of-troops-in-five-days-of-resistance-attacks.html }}&lt;/ref&gt;

* ၄ ဧပြီ - [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] အေလာလေတပ်စခန်း၊ တပ်မတော်စစ်ရုံးနှင့် မင်းအောင်လှိုင်၏နေအိမ်များသို့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က အသေခံဒရုံးများဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုံး ၃၀ ခန့်အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီက ၇ စင်းအား ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024}}&lt;/ref&gt;

* ၅ ဧပြီ - မြဝတီရှိ စစ်ကောင်စီမြို့စောင့်တပ်သည် KNLA ထံတွင် လက်နက်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt; [https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528 Myanmar military loses border town in another big defeat]. April 6, 2024. [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. Jonathan Head. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240406171044/https://www.bbc.com/news/world-asia-68750528|date=April 6, 2024}}&lt;/ref&gt;

* ၇ ဧပြီ - မြဝတီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း မြို့ပေါ်ရှိအစိုးရဝန်ထမ်းအချို့မှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ဝန်ထမ်းများနှင့် အခြားစစ်ပွဲရှောင်များအား သယ်ဆောင်ရန် [[မဲဆောက်မြို့]]သို့ လေယာဉ်ဆင်းသက်ရန် စစ်ကောင်စီက ထိုင်းအစိုးရအား တောင်းဆိုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.khaosodenglish.com/news/2024/04/08/myanmar-army-in-myawaddy-asks-thailand-to-shelter-its-officials/ |title=Myanmar Army in Myawaddy Asks Thailand to Shelter its Officials |date=8 April 2024 |work=[[Khaosod]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ၈ ဧပြီ - [[မော်လမြိုင်မြို့]]ရှိ [[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]သို့ ဒုတိယတပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] ရောက်ရှိနေစဉ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ဒရုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |date=10 April 2024 |author=Ei Thinzar Myint |work=The Irrawaddy|title= Resistance Drones Strike Myanmar Military’s SE Command During Junta No. 2’s Visit|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240413025342/https://www.irrawaddy.com/news/resistance-drones-strike-myanmar-militarys-se-command-during-junta-no-2s-visit.html |archivedate=April 13, 2024|language=en}}&lt;/ref&gt;

* ၉ ဧပြီ - 
** နံနက်ပိုင်းတွင် မြဝတီမြို့ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ထိုင်း-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေးတံတားအား KNLA တပ်များက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Karen Ethnic Army Launches Final Push to Capture Myawaddy on Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-ethnic-army-launches-final-push-to-capture-myawaddy-on-thai-border.html |date=9 April 2024 |work=The Irrawaddy |language=en}}&lt;/ref&gt; ယင်းနောက် ခလရ ၂၇၅ ခြေလျင်တပ်အား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ကရင်အမျိုးသားတပ်မတော်]] (ယခင် ကရင်ပြည်နယ် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့]])က မြို့တွင်းတွင် လှည့်လည်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Military Battling to Prevent Complete Defeat in Town Near Thai Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-military-battling-to-prevent-complete-defeat-in-town-near-thai-border.html |work=The Irrawaddy |date=10 April 2024}}&lt;/ref&gt; 
** [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]၏ ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့ညီလာခံက ၁၉၈၂ ခုနှစ် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဥပဒေ|မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေ]]ကို ရုပ်သိမ်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=BHRN welcomes pledge by People’s Assembly to revoke 1982 Myanmar Citizenship Law |url=https://eng.mizzima.com/2024/04/18/9102 |work=Mizzima |date=18 April 2024}}&lt;/ref&gt;

* ၁၀ ဧပြီ - ည ၁၀ နာရီခန့်တွင် ခလရ ၂၇၅ အား KNLA တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၂၀၀ ကျော်မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဆောက်မြို့သို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံက နယ်စပ်တွင် လုံခြုံရေးများ တိုးမြှင့်ချထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Junta Troops Withdraw From Myawaddy Following Clashes |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-troops-withdraw-from-myawaddy-following-clashes.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}&lt;/ref&gt; မြို့အား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မြဝတီအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် စစ်ကောင်စီက အောင်ဇေယျစစ်ဆင်ရေးဖြင့် စစ်ကူများ ပို့ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ကျုံဒိုးမြို့အနီးတွင် ရပ်တန့်နေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Spotlight on Thailand as Cornered Myanmar Junta Threatens Disaster on Border |url=https://www.irrawaddy.com/opinion/guest-column/spotlight-on-thailand-as-cornered-myanmar-junta-threatens-disaster-on-border.html |work=The Irrawaddy |date=11 April 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=KNLA and Allied Forces Complete Epic Victory over all Junta |url=https://www.bnionline.net/en/news/knla-and-allied-forces-complete-epic-victory-over-all-junta |work=Than Lwin Times |date=11 April 2024}}&lt;/ref&gt;

* ၁၄ ဧပြီ -
**မန္တလေးမြို့ သင်္ကြန်ပွဲကျင်းပနေစဉ် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူ ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt; [https://news-eleven.com/article/290879 မန္တလေးမြို့  လမ်းလျှောက်သင်္ကြန် ပွဲတော် ဆိုင်ကယ်အပ်နှံရာ နေရာများတွင် ဗုံးပေါက်ကွဲမှု၌ ကလေးငါးဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦး ဒဏ်ရာ ရရှိပြီး ၂၇ လမ်းနှင့် ၇၁ လမ်းထောင့်အား ယာဉ်ဝင်ခွင့် မပြုဘဲ လုံခြုံရေးတင်းကျပ်]. April 14, 2024. Eleven News {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240414153706/https://news-eleven.com/article/290879|date=April 14, 2024}}&lt;/ref&gt;
** တချိန်တည်းမှာပင် ၁၀၇ မီလီမီတာ ရှော့တိုက်ဒုံးများကို [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]]အတွင်းသို့ ပီဒီအက်ဖ်များက မင်းအောင်လှိုင်အား ထိခိုက်စေရန် ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဒုံးအချို့မှာ ပြင်ဦးလွင်ပြည်သူ့ဆေးရုံအား ထိမှန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt; [https://www.bbc.com/burmese/articles/cn03r8kg7p0o How did the missile attack on Pyin Oo Lwin's DSA happen?] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. April 15, 2024. {{Webarchive|url=https://ghostarchive.org/archive/3Ezkg|date=April 16, 2024}}&lt;/ref&gt;

*၁၅ ဧပြီ - ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်ရှိ [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]]တို့ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html ဘူးသီးတောင်တိုက်ပွဲ ရိုဟင်ဂျာ ၂၅ ဦးသေဆုံး၊ ၃၀၀၀ နီးပါး ထွက်ပြေးနေရ]. April 15, 2024. [[Radio Free Asia]] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240415131654/https://www.rfa.org/burmese/program_2/rohingya-killed-buthidaung-04152024043904.html|date=April 15, 2024}}&lt;/ref&gt;

*၂၄ ဧပြီ - KNLA တပ်များ ဆုတ်ခွာသွားပြီးနောက် မြဝတီမြို့အား စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar’s Junta Recaptures Town That Was a Significant Gain for Rebels|url=https://www.nytimes.com/2024/04/24/world/asia/myanmar-junta-rebels-myawaddy.html|access-date=2024-04-26|website=[[NY Times]]}}&lt;/ref&gt;

*၂၇ ဧပြီ - ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှင့် ထောက်ပို့စခန်းအား KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Karen Troops Capture Another Myanmar Junta Base Near Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/karen-troops-capture-another-myanmar-junta-base-near-thai-border.html|access-date=2024-04-28|website=[[Irrawaddy]]}}&lt;/ref&gt;


=== မေ ===
* ၂ မေ – စစ်မှုထမ်းသက်အတွင်းရှိသော အမျိုးသားများကို နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ အလုပ်လုပ်ခွင့်ကို စစ်ကောင်စီက ကန့်သတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-03 |title=Myanmar bans citizens leaving for work amid conscription drive |url=https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o |access-date=2024-05-13 |website=BBC News |language=en-GB|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510063056/https://www.bbc.com/news/articles/cw8q9vx93q6o|archivedate=May 10, 2024}}&lt;/ref&gt; 
* ၇ မေ – ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင်သည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ခေါင်းဆောင်းများ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-05-07 |title=Former Thai PM Thaksin seeks mediation role in Myanmar conflict |url=https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html |access-date=2024-05-13 |website=Voice of America |language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240513103532/https://www.voanews.com/a/former-thai-pm-thaksin-seeks-mediation-role-in-myanmar-conflict/7601736.html|archivedate=May 13, 2024}}&lt;/ref&gt; 
* ၉ မေ – မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆောမြို့နယ်ရှိ [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ၁၅ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၀ ခန့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/ |access-date=11 May 2024 |work=Myanmar Now |date=10 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=ဆောမြို့နယ် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူထပ်တိုးနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240510105003/https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html|archivedate=May 10, 2024|access-date=11 May 2024 |agency=Radio Free Asia |date=10 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |title=မကွေးတိုင်း၊ ကျောက်ထုမှာ စစ်ကောင်စီလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၅ ဦးထက်အနည်း သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html |access-date=11 May 2024 |work=VOA Burmese |date=10 May 2024 |language=my|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240511033822/https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html|archivedate=May 11, 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]]တွင် ရွာသား ၃၂ ဦးအား စစ်ကောင်စီတပ်သားများက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Zan |first1=Hein Htoo |title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces’ Massacre of 32 Civilians in Sagaing |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |access-date=14 May 2024 |publisher=The Irrawaddy|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240515185531/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html |date=13 May 2024|archivedate=May 15, 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;dvb&quot;&gt;{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force |url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/ |access-date=14 May 2024|archiveurl= https://web.archive.org/web/20240514212416/https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|archivedate=May 14, 2024 |work=DVB |date=13 May 2024}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Blazevic |first1=Igor |title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar? |url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844 |access-date=14 May 2024 |publisher=Mizzima |date=13 May 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240526144626/https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|archivedate=May 26, 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၁၈ မေ - [[ဘူးသီးတောင်မြို့]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=18 May 2024 |title=AA Claims Seizure of Buthidaung Near Bangladesh Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240518132145/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-claims-seizure-of-buthidaung-near-bangladesh-border.html |archivedate=18 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀ မေ - 
** [[ကျီခါးမြို့]]နှင့် [[တွန်းဇံမြို့]]များကို ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=20 May 2024 |title=Two towns Near India Border in Myanmar Captured by Chin Resistance Groups |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |url-status=live |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240520104736/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/two-towns-near-india-border-in-myanmar-captured-by-chin-resistance-groups.html |archivedate=20 May 2024 |access-date=20 May 2024 |work=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
** မွန်ပြည်ကာကွယ်ရေးတပ်နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ်တို့ စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 May 2024 |title=Two Mon Armies Unite to Defeat Anti Junta Forces in Mon State |url=https://www.bnionline.net/en/news/two-mon-armies-unite-defeat-anti-junta-forces-mon-state |work=Than Lwin Times}}&lt;/ref&gt;

===ဇွန်===
* ၂ ဇွန် - [[သံတွဲမြို့နယ်]]၊ [[ငပလီကမ်းခြေ]]အနီး သံတွဲ-တောင်ကုတ်လမ်းတလျောက် ထိတွေ့တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အေအေ က [[ဂေါ့ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arakan Army 'Less Than 2 KM' From Myanmar's Thandwe Airport |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-less-than-2-km-from-myanmars-thandwe-airport.html |date=4 June 2024 |work=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
* ၇ ဇွန် – ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[သံတွဲမြို့နယ်]] [[ဆင်ခေါင်းရွာ၊ ဆင်ခေါင်း|ဆင်ခေါင်းရွာ]]တွင် အာရက္ခတပ်တော်နှင့် ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကာ ရွာသား ၆၀ ကျော်အား စစ်ကောင်စီက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Myanmar Junta Attacks Kill Over 60 Rakhine Villagers|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-attacks-kill-over-60-rakhine-villagers.html|access-date=2024-06-11|website=[[The Irrawaddy|Irrawady]]}}&lt;/ref&gt;
* ၈ ဇွန် - မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် တစ်နိုင်ငံလုံးအား ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် အမှတ် ၈ ပြည်ထောင်စု အဝေးပြေးလမ်းအား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် တပ်မတော်က ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-launches-fierce-offensive-to-retake-only-highway-in-southern-myanmar.html Junta Launches Fierce Offensive to Retake Only Highway in Southern Myanmar]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]]&lt;/ref&gt;
* ၉ ဇွန် -  ပြည်နယ်တွင်းမှ စစ်ကောင်စီအား တွန်းထုတ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သော ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး အား စတင်ကြောင်း ချင်းတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် [[မတူပီမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=15 June 2024 |title=Operation Chin Brotherhood Sees Swift Success Against Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/operation-chin-brotherhood-sees-swift-success-against-myanmar-junta-troops.html |access-date=16 June 2024 |work=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ ဇွန် - [[ဆဒုံးမြို့]]အား [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ကချင်ပြည်နယ်တွင်းရှိ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းများအားလုံးအား စစ်ကောင်စီက လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-myanmar-juntas-last-remaining-china-trade-route-in-kachin-state.html KIA Seizes Myanmar Junta’s Last Remaining China Trade Route in Kachin State]. June 14, 2024. [[The Irrawaddy]].&lt;/ref&gt;

[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]မှ တစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိသော စစ်စခန်းအား တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/  Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army’s northwestern regional headquarters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=19 September 2024 }}. [[Myanmar Now]]. June 14, 2024&lt;/ref&gt;

* ၁၅ ဇွန် - အာရက္ခတပ်တော်သည် [[တောင်ကုတ်မြို့]]အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=AA Launches Offensive to Capture Tanungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-launches-offensive-capture-tanungup |date=17 June 2024 |work=Narinjara}}&lt;/ref&gt; 
*၁၇ ဇွန် - [[သိုင်းချောင်းရွာ]]အနီးရှိ ဒွါရဝတီရေတပ်စခန်းကို စစ်ကောင်စီက စွန့်ခွာခဲ့ရာ [[ကျောက်ဖြူမြို့]]ပြင်ပတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Fierce fighting breaks out near Myanmar naval base in Rakhine |url=https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ |date=18 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=7 September 2024 |archivedate=18 June 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240618194426/https://myanmar-now.org/en/news/fierce-fighting-breaks-out-near-myanmar-naval-base-in-rakhine/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၀ ဇွန် - တောင်ကုတ်-ပန်းတောင်းလမ်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းအား အေအေတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဖက်မှ ၆၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=AA Ambushes Junta Troops en route to Taungup |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-ambushes-junta-troops-en-route-taungup |date=22 June 2024 |work=Narinjara}}&lt;/ref&gt;
* ၂၃ ဇွန် - [[သံတွဲလေဆိပ်]]အား [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-thandwe-airport-near-rakhines-ngapali-beach-local-sources-say.html AA Seizes Thandwe Airport Near Rakhine’s Ngapali Beach, Local Sources Say] [[The Irrawaddy]]. Roe Kyaw. June 24, 2024&lt;/ref&gt;
* ၂၄ ဇွန် - [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ တောဟိန်းတောင် စခန်းအား အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.narinjara.com/news/detail/66797e0c452b71b584792349 AA fully captures Taw Hein Taung tactical operation command in Ann]. Thinzar New. June 24, 2024. Narinjara News.&lt;/ref&gt;
* ၂၆ ဇွန်
** အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအား ချိုးဖောက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က ကြေညာပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် [[နောင်ချိုမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=26 June 2024 |title=TNLA Seizes Town and Myanmar Regime Positions in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-seizes-town-and-myanmar-regime-positions-in-northern-shan-state.html |url-status=live |access-date=27 June 2024 |work=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
** သံတွဲမြို့ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုနှင့် ငပလီကမ်းခြေတို့အား အေအေက စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Fighting on Famous Ngapali Beach -AA Army tries to Knock Out 2 last Junta bases in Thandwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-famous-ngapali-beach-aa-army-tries-knock-out-2-last-junta-bases-thandwe |date=27 June 2024 |work=Development Media Group}}&lt;/ref&gt;

=== ဇူလိုင် ===

* ၃ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]  က [[ကျောက်မဲမြို့]]အား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=3 July 2024 |title=Myanmar's MNDAA Launches Offensive to Seize Northern Shan Capital |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmars-mndaa-launches-offensive-to-seize-northern-shan-capital.html |access-date=15 July 2024 |website=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
* ၇ ဇူလိုင် - [[အာရက္ခတပ်တော်]]က သံတွဲလေဆိပ်အား သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=AA captures Thandao Airport; More than 400 members of the military council were killed and the remaining battalion continued to attack |url=https://bur.mizzima.com/2024/07/07/26608 |date=7 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၉ ဇူလိုင် - ငပလီကမ်းခြေအား အာရက္ခတပ်တော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arakan Army: Final Myanmar Junta Base Seized in Ngapali |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-final-myanmar-junta-base-seized-in-ngapali.html |date=13 July 2024 |work=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ ဇူလိုင် - စစ်ကောင်စီနှင့် သဘောတူညီမှုရယူပြီးနောက် [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်]]သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တန့်ယန်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Maung |first=Myat Pan, Min |date=2024-07-12 |title=Wa army takes control of town in northern Shan State |url=https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ |access-date=2024-07-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archivedate=27 July 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240727145339/https://myanmar-now.org/en/news/wa-army-takes-control-of-town-in-northern-shan-state/ }}&lt;/ref&gt;
* ၁၃ ဇူလိုင် - ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[မိုင်းရယ်မြို့]]အား [[ရှမ်းပြည်တပ်မတော်-မြောက်ပိုင်း]]က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Wansai |first=Sai |date=2024-07-15 |title=CHANGING CONFLICT PATTERN IN NORTHERN SHAN STATE: Tangyan, Mongyai and ethnic rivalry |url=https://english.shannews.org/archives/27234 |access-date=2024-07-15 |website=Shan Herald Agency for News |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ၁၅ ဇူလိုင် - သံတွဲထောင်ကို ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် မြို့ပေါ်ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ မြို့အား အလုံးစုံထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=AA Seizes Thandwe Prison, Consolidates Control Over Town|url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-thandwe-prison-consolidates-control-over-town|access-date=2024-07-17|website=Burma News International|language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၁၇ ဇူလိုင် - 
**[[နေပြည်တော်လေဆိပ်]]အား ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်က ရှော့တိုက်ဒုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သော်လည်း အသေအပျောက် မရှိခဲ့ပေ။&lt;ref&gt;[https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport]. [[Agence-France Presse]]. July 17, 2024.&lt;/ref&gt;
** [[စဉ့်ကူးမြို့]]အား မန္တလေးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Mandalay PDF Seizes Singu Township From Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/mandalay-pdf-seizes-singu-township-from-myanmar-junta.html|work=The Irrawaddy |date=20 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀ ဇူလိုင် - 
** &quot;Operation Rung&quot; စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် CDF-ဟားခါး သည် ဟားခါးမြို့မရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးခံ ၆၂ ဦးအား ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Resistance Forces Raid Police Station in Hakha, Chin State, Freeing Over 60 Detainees |url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-raid-police-station-hakha-chin-state-freeing-over-60-detainees |date=22 July 2024 |work=Khonumthung News}}&lt;/ref&gt; 
** ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့သည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဇူလိုင် ၃၁ အထိ သက်တမ်းတိုးခဲ့ရာ တရုတ်၏ ဖိအားများကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Alliance Agrees to Extend Ceasefire With Junta in Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/myanmar-alliance-agrees-to-extend-ceasefire-with-junta-in-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=22 July 2024}}&lt;/ref&gt; On the same day, despite the ceasefire, junta reinforcements launched renewed attacks on Kyaukme.&lt;ref&gt;{{cite news |title=At least eight civilians killed in Myanmar junta attacks near Shan State town |url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ |work=Myanmar Now |date=22 July 2024 |accessdate=7 October 2024 |archivedate=7 October 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20241007104228/https://myanmar-now.org/en/news/at-least-eight-civilians-killed-in-myanmar-junta-attacks-near-shan-state-town/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၂ ဇူလိုင် - ထန်တလန်မြို့ရှိ လက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်းများအား သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦးနှင့် မဟာမိတ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ထန်တလန်-ဟားခါးလမ်းပေါ်ရှိ စခန်းအများအပြားကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref name=thantlang2024&gt;{{cite news |title=CNA Warns Myanmar Junta Troops to Surrender in Thantlang After Last Base Falls |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/cna-warns-myanmar-junta-troops-to-surrender-in-thantlang-after-last-base-falls.html |work=The Irrawaddy |date=7 August 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၂၅ ဇူလိုင် - [[မိုးကုတ်မြို့]]အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=TNLA, PDF Seize Myanmar's Ruby Hub Mogoke From Junta |url= https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-pdf-seize-myanmars-ruby-hub-mogoke-from-junta.html |work=The Irrawaddy |date=25 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ ဇူလိုင် -
** ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး နှင့် ဇိုမီးတော်လှန်ရေးအဖွဲ့တို့ ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် [[အိုက်ဇောမြို့]]တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title= Chin National Front and Zomi Revolutionary Group meeting agreed on 3 points |url= https://bur.mizzima.com/2024/07/28/28515 |date=28 July 2024 |work=Mizzima |language=my}}&lt;/ref&gt;
** ပြင်ပဆက်ဆံရေးရုံးများအား ကာကွယ်ရန်အတွက် ဝ တပ်ဖွဲ့များသည် MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ထံမှ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title= Myanmar's Wa Army Moves Forces Into Lashio |url= https://www.irrawaddy.com/news/ethnic-issues/myanmars-wa-army-moves-forces-into-lashio.html |work=The Irrawaddy |date=29 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၃၀ ဇူလိုင် - လားရှိုးမြို့သို့ စစ်ကူလာရောက်သော စစ်ကောင်စီတပ်အား  MNDAA တပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အများအပြားထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=MNDAA Ambushes Junta Reinforcement Convoy Heading to Lashio, Inflicts Heavy Casualties |url= https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-ambushes-junta-reinforcement-convoy-heading-lashio-inflicts-heavy-casualties |work=Shan Herald Agency for News |date=31 July 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၃၁ ဇူလိုင် - 
**[[အင်းလေးကန်]]အနီး စစ်ကောင်စီစခန်းအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]နှင့် မဟာမိတ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
** မြို့တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီလက်ကျန်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် TNLA တပ်ဖွဲ့များသည် [[မိုးမိတ်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar Junta Surrenders Third Town to TNLA in Northern Shan State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-surrenders-third-town-to-tnla-in-northern-shan-state.html |work=The Irrawaddy |date=1 August 2024}}&lt;/ref&gt;

=== ဩဂုတ် ===


=== စက်တင်ဘာ ===

* ၄ စက်တင်ဘာ - [[လွိုင်ကော်မြို့]]သို့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]ရောက်ရှိနေစဉ်အတွင်း [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က လက်နက်ကြီးများဖြင့် လုပ်ကြံရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2024-09-05 |title=Myanmar Junta Boss Targeted in Artillery Attack While Visiting Karenni Capital|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-boss-targeted-in-artillery-attack-while-visiting-karenni-capital.html|access-date=2024-09-06 |website=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
* ၈ နှင့် ၉ စက်တင်ဘာ - ပေါက်တောမြို့နှင့် မောင်တောမြို့ရှိ ဆေးခန်းတစ်လုံး၊ ကုလသမဂ္ဂ အဆောက်အဦးတစ်ခုနှင့် အကျဉ်းစခန်းနှစ်ခုတို့အား စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု အာရက္ခတပ်တော်က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-airstrikes-kill-regime-detainees-arakan-army.html Myanmar Junta Airstrikes Kill Regime Detainees: Arakan Army]. [[The Irrawaddy]]. September 10, 2024&lt;/ref&gt;
* ၁၀ စက်တင်ဘာ - ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ရည်ရွယ်သူ ၂၇ ဦးအပါအဝင် စစ်မှုထမ်းရန် ခေါ်ဆောင်ခြင်းခံရသူ ၂၉ ဦးသည် စစ်ကောင်စီတပ်သားနှစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး အများစုသည် ကေအန်ယူထိန်းချုပ်နယ်မြေသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး ၂၂ ဦးမှာ ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/knu-myanmar-junta-conscripts-kill-guards-and-escape.html KNU: Myanmar Junta Conscripts Kill Guards and Escape]. Brian Wei. September 12, 2024. [[The Irrawaddy]]&lt;/ref&gt;
*၁၂ စက်တင်ဘာ- [[ဖားကန့်မြို့]]ပြင် [[ဆိုင်းတောင် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်|ဆိုင်းတောင်]]ရှိ ရဲစခန်းအား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-seize-police-station-near-myanmars-ruby-hub-hpakant.html KIA Seize Police Station Near Myanmar’s Ruby Hub Hpakant] Brian Wei. September 13, 2024. [[The Irrawaddy]]&lt;/ref&gt;
*၁၃ စက်တင်ဘာ - သင်တန်းလေ့ကျင့်ခန်းဆင်းနေစဉ်အတွင်း ယာဂီမုန်တိုင်းကြောင့် ရေကြီးမှုအတွင်း ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/18-myanmar-resistance-medics-die-in-karenni-floods.html 18 Myanmar Resistance Medics Die in Karenni Floods] September 14, 2024. [[The Irrawaddy]]&lt;/ref&gt;
*၁၈ စက်တင်ဘာ- [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] သို့မဟုတ် တရုတ်နှင့် မြန်မာအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သူများနှင့် ပူးပေါင်းမည်မဟုတ်ကြောင်း MNDAA က ကြေညာခဲ့သည်။ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန်မှလွဲ၍ စစ်ကောင်စီအစိုးရအား တိုက်ခိုက်မည့် စစ်ရေးများအားလုံးကိုလည်း ရပ်တန့်ကြောင်း ထပ်မံကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.bnionline.net/en/news/mndaa-declares-no-military-or-political-alliance-nug-will-not-launch-offensives-mandalay-and MNDAA Declares No Military or Political Alliance with NUG, Will Not Launch Offensives in Mandalay and Taunggyi Cities] September 19, 2024. [[Mizzima]]&lt;/ref&gt;
*၂၀ စက်တင်ဘာ - [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်]]ရှိ [[သျှမ်းပြည်ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ]]အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုအား လားဟူပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.bnionline.net/en/news/junta-and-militia-launch-joint-attack-rcss-base-mongping-shan-state Junta and militia launch joint attack on RCSS base in Mongping, Shan State] [[Burma News International|Shan State Herald for News]]. September 20, 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/burmese/articles/c78dw7v9jjeo September 21st Nationwide News Summary: What RCSS Says About the Military Council Resuming Battle] [[British Broadcasting Corporation]]. September 21, 2024&lt;/ref&gt;
*၂၆ စက်တင်ဘာ- တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် PDF များအား လက်နက်စွန့်ကာ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ကြရန် စစ်ကောင်စီက ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.france24.com/en/live-news/20240926-myanmar-junta-invites-armed-groups-to-stop-fighting-start-talks Myanmar junta invites armed groups to stop fighting, start talks]. September 26, 2024. [[Agence-France Presse]]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-junta-urges-armed-opposition-join-political-fold-elections-2024-09-26/ Myanmar junta urges armed opposition to join political fold in elections] September 26, 2024. [[Reuters]].&lt;/ref&gt;
*၂၉ စက်တင်ဘာ - [[ချီဖွေမြို့]]အား ကေအိုင်အေ က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/kia-says-it-controls-rare-earth-mining-hub-chipwi-in-myanmars-kachin.html KIA Says It Controls Rare-Earth Mining Hub Chipwi in Myanmar’s Kachin] Brian Wei. October 1, 2024. [[The Irrawaddy]]&lt;/ref&gt;

=== အောက်တိုဘာ ===
*၁ အောက်တိုဘာ – MNDAA ထိန်းချုပ်ထားသော [[လားရှိုးမြို့]]ကို [[တပ်မတော် (လေ)]] က ဗုံးကြဲခဲ့သဖြင့် ၈၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/residents-flee-lashio-amid-indiscriminate-air-raids-by-myanmar-junta.html Residents Flee Lashio Amid Indiscriminate Air Raids by Myanmar Junta] [[The Irrawaddy]]. October 4, 2024&lt;/ref&gt;
* ၃ အောက်တိုဘာ - အာဆီယံ၊ ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ကုလသမဂ္ဂနှင့် NUG တို့သည် ဂျကာတာတွင်ပြုလုပ်မည့် ဒေသတွင်းဆွေးနွေးပွဲတွင် တွေ့ဆုံကြလိမ့်မည်ဟု အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံက ကြေညာခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ယင်းဆွေးနွေးပွဲအား တက်ရောက်မည်မဟုတ်ပေ။&lt;ref&gt; [https://www.reuters.com/world/asia-pacific/indonesia-hosts-international-meeting-myanmar-with-un-junta-rivals-sources-say-2024-10-04/ Indonesia hosts international meeting on Myanmar with UN, junta rivals, sources say] Shoon Naing and Poppy Mcpherson. October 4, 2024. [[Reuters]]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;[https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/ Indonesia to host discussions on Myanmar conflict: diplomat] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241007092040/https://myanmar-now.org/en/news/indonesia-to-host-discussions-on-myanmar-conflict-diplomat/|date=7 October 2024}}. October 4, 2024. [[Agence France-Presse]]&lt;/ref&gt;
*၈ အောက်တိုဘာ – စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ် နယ်စပ်ရှိ ပင်လည်ဘူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ် ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပင်လည်ဘူးကို စစ်ဆင်ရေးစတင်ခဲ့ပြီး ရက် ၅၀ ကျော်အကြာတွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu]&lt;/ref&gt;
*၉ အောက်တိုဘာ – သီပေါမြို့နယ်ရှိ လက်ကျန်စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/tnla-targets-final-myanmar-junta-stronghold-in-hsipaw-township.html TNLA Targets Final Myanmar Junta Stronghold in Hsipaw Township] [[The Irrawaddy]]&lt;/ref&gt;
*၁၀ အောက်တိုဘာ –  စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘုတလင်မြို့နယ်တွင်းရှိ [[ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်|ကျောက်အိုး (မြောက်)ရွာ]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်များက မီးရှို့ခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။
* ၁၅ အောက်တိုဘာ – 
** သီပေါမြို့နယ်ရှိ ခမရ ၅၀၃ နှင့် ၅၀၄ တို့အား တိုက်ခိုက်ခဲ့စဉ်က ဖမ်းဆီးရမိသော စစ်ကောင်စီမိသားစုဝင် ၁၉၁ ဦးအား လွှတ်ပေးခဲ့သည်ဟု တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် က ဆိုသည်။
** [[ပန်ဝါမြို့]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ[[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-allied-border-battalion-falls-in-kachin-rare-earth-hub.html Myanmar Junta-Allied Border Battalion Falls in Kachin Rare Earth Hub]&lt;/ref&gt;
*၁၆ အောက်တိုဘာ – သုံးလအကြာတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် သီပေါမြို့ရှိ နောက်ဆုံးလက်ကျန် စစ်ကောင်စီစခန်း အမှတ် ၂၃ ခြေမြန်တပ်ရင်းကို တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
** ချင်းပြည်နယ်တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့များအား သင်တန်းပေးမည့် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/11/13/why-i-left-us-deep-south-to-fight-in-myanmar-civil-war/ Why I left the US Deep South to fight in Myanmar’s brutal civil war]. [[The Daily Telegraph|The Telegraph]]. Sarah Newey. November 13, 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://illwill.com/the-revolution-in-myanmar The Revolution in Myanmar]. Ill Will. September 13, 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://libcom.org/article/statement-anti-fascist-internationalist-front-myanmar-15th-october-2024 Statement from &quot;Anti-Fascist Internationalist Front&quot; Myanmar]. [[Libcom.org]]. October 15, 2024&lt;/ref&gt;
* ၁၇ အောက်တိုဘာ – မူဆယ်မြို့မှ မိနစ်သုံးဆယ်အကွာရှိ ကျေးရွာတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် MNDAA တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဒေသခံများက ဆိုသည်။
* ၂၁ အောက်တိုဘာ – တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် [[ကန်ပိုက်တီမြို့]]ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့  (ယခင် [[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်]]) တပ်ရင်း ၁၀၀၃ ကို ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်အောက်တွင် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ သာ ကျန်ရှိတော့သည်။
* ၂၅ အောက်တိုဘာ – 
** တပ်မတော် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တည်ရှိရာ အမ်းမြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Arakan Army Encircle Myanmar Junta Western Command in Rakhine State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-encircle-myanmar-junta-western-command-in-rakhine-state.html |work=The Irrawaddy |language=en}}&lt;/ref&gt;
** ဖလမ်းမြို့အနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့ ထိတွေ့တို်က်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=About 90 Per Cent of Falam Town Residents Flee Fighting |url= https://www.bnionline.net/en/news/about-90-cent-falam-town-residents-flee-fighting |work=Khonumthung News |date=8 November 2024}}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ အောက်တိုဘာ – ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး တစ်နှစ်ပြည့်ကာလတွင် [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က [[အညာ]]ဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ BPLA troops to relocate to Myanmar’s dry zone] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241201101652/https://myanmar-now.org/en/news/bpla-troops-to-relocate-to-myanmars-dry-zone/ |date=1 December 2024 }} Maung Shwe Wah. [[Myanmar Now]]. October 28, 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/burmese/articles/c7896ej9qv5o အညာဒေသမှာ စစ်ဆင်ရေးတွေ လုပ်မယ်လို့ BPLA ပြော] [[British Broadcasting Corporation|BBC]]. October 28, 2024&lt;/ref&gt;
* ၂၈ အောက်တိုဘာ - လားရှိုးမြို့ရှိ အကျဉ်းထောင်မှ ဖမ်းဆီးခံ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀ ကျော် ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=80 Junta Soldiers Break Out of Jail in Lashio|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/80-junta-soldiers-break-out-of-jail-in-lashio.html|date=November 11, 2024|work=The Irrawaddy |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၂၉ အောက်တိုဘာ – ကရင်နီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ငယ်များ စုပေါင်းကာ [[ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော်]]ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.rfa.org/burmese/news/kayan-national-army-10292024140039.html ကယန်းအမျိုးသားတပ်မတော် ဖွဲ့စည်း]. [[Radio Free Asia]]. October 29, 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://moemaka.net/eng/2024/10/formation-of-the-kayan-national-army-kna/ Formation of the Kayan National Army (KNA)]. MoemaKa: Burmese Community News. October 31, 2024&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/new-ethnic-army-hopes-to-represent-all-kayan-people.html/ New Ethnic Army Hopes to Represent All Kayan People]. Saw Lwin. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]]&lt;/ref&gt;
* ၃၁ အောက်တိုဘာ- ကေအိုင်အေနှင့် ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့များသည် မြစ်ကြီးနားခရိုင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ် တပ်ရင်း ၁၀၀၁ ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများ တရုတ်နယ်စပ်ဖက်သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-final-border-force-hq-despite-chinese-pressure.html KIA Seizes Final Border Force HQ Despite Chinese Pressure] [[The Irrawaddy]]. November 1, 2024&lt;/ref&gt;

=== နိုဝင်ဘာ ===

*၁ နိုဝင်ဘာ - မန္တလေးလားရှိုးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ရှမ်းမြောက်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်များအား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] နှင့် အခြားအဖွဲ့များက ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/tnla-fights-myanmar-junta-for-key-road-junction.html TNLA Fights Myanmar Junta for Key Road Junction] [[The Irrawaddy]]&lt;/ref&gt;
*၂ နိုဝင်ဘာ - ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ဖီမောမြို့ကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-town-on-chinese-border.html &quot;KIA Seizes Town on Chinese Border&quot; by The Irrawaddy, November 4, 2024]&lt;/ref&gt;
* ၅ နိုဝင်ဘာ - နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်မည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား လုပ်ကြံရန် ရည်ရွယ်ပျံသန်းလာသည့် ဒရုန်းသုံးစင်းကို တပ်မတော်က လယ်ဝေးမြို့နယ်တွင် ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-foils-drone-attack-on-min-aung-hlaing.html Myanmar Junta Foils Drone Attack on Min Aung Hlaing]. November 6, 2024. [[The Irrawaddy]].&lt;/ref&gt;
*၇ နိုဝင်ဘာ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိုင်မြို့ရှိ ရဲစခန်းကို ဂျိုကာပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့နှင့် ပီဒီအက်ဖ်များက ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ရဲအရာရှိနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://eng.mizzima.com/2024/11/10/16085 Two police officers killed in resistance attack in Myanmar’s Myaing township] [[Mizzima]]. November 10, 2024&lt;/ref&gt;
*၉ နိုဝင်ဘာ - တပ်မတော်၏ ကျူဆိပ် အခြေစိုက်စခန်းကို KNLA က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဖာပွန်မြို့သို့ ရိက္ခာလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-rebels-seize-key-junta-base-near-papun.html Karen Rebels Seize Key Junta Base Near Papun] November 13, 2024. [[The Irrawaddy]]&lt;/ref&gt;
*၁၃ နိုဝင်ဘာ - တောင်သာမြို့နယ်ရှိ ရဲစခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ရုပ်သံမှတ်တမ်းကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ပီဒီအက်ဖ်တပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.instagram.com/reel/DCTKGPvsMxB/?igsh=MWxoeXg0bGxoZG00eQ== | title=Instagram }}&lt;/ref&gt;
*၁၄ နိုဝင်ဘာ - သရုပ်ဆောင် ရန်အောင်၏ နေအိမ်အား မိုင်းဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ရာ အနည်းငယ် ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းနေသည့် ဖျော်ဖြေရေးသမားများအား သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု Dark Shadow အဖွဲ့က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;[https://www.narinjara.com/news/detail/67376cd58ba19a5164db656e Residence of Renowned Actor Yan Aung, Host to Junta Leader Min Aung Hlaing at Airport, Targeted with Minor Explosive Incident]. Narinjara News. November 14, 2024. Lu Htet Naing&lt;/ref&gt;
*၂၁ နိုဝင်ဘာ - တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ရှိ ကန်ပိုက်တီမြို့ကို ကေအိုင်အေက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် မိသားစုများ တရုတ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-seizes-chinese-border-town-from-myanmar-junta.html KIA Seizes Chinese Border Town From Myanmar Junta]&lt;/ref&gt;
*၂၄ နိုဝင်ဘာ - ၁၇ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ရခိုင်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တောင်ကုတ်မြို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-seizes-rakhines-taungup-but-battle-continues.html AA Seizes Rakhine’s Taungup, but Battle Continues]&lt;/ref&gt;
*၂၅ နိုဝင်ဘာ - နိုဝင်ဘာ ၂၅ နှင့် ၂၆ ရက်များအတွင်း လွိုင်ကော်မြို့၏ ကျေးရွာဒေသများတွင် ကရင်နီတပ်မတော်နှင့် ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/burma/karenni-resistance-prevents-myanmar-junta-army-unit-from-reaching-loikaw.html Karenni Resistance Prevents Myanmar Junta Army Unit from Reaching Loikaw]&lt;/ref&gt;
*၂၆ နိုဝင်ဘာ - [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ လုမ်သဲ (Lumte) ရွာကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ လုံသဲမ်ရွာ ကျေးရွာဆေးပေးခန်း၊ ဘုရားကျောင်း အပါအဝင် နေအိမ်ခြောက်လုံးခန့် ပျက်စီးသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|title=ဖလမ်းမြို့၊လုံသဲမ်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းကိုစစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ၆ ဦးသေဆုံး|accessdate=2025-6-22|publisher=Myanmar Now|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622135026/https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|archivedate=2025-6-22}}&lt;/ref&gt;

===ဒီဇင်ဘာ===

*၄ ဒီဇင်ဘာ - ဗန်းမော်နှင့် မန်စီမြို့များရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များကို ကေအိုင်အေနှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗန်းမော်မြို့အနီးရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄၇ ၏ ရှေ့တန်းစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |author=Hein Htoo Zan |date=4 December 2024 |title=KIA Advances in Kachin State, Captures Junta outposts |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/kia-advances-in-kachin-state-captures-junta-outposts.html |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၈ ဒီဇင်ဘာ - 
**မောင်တောမြို့ပြင်ရှိ နယ်ခြားစောင့်တပ်ရင်း ၅ ၏ စခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မောင်တောမြို့နယ်ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-takes-complete-control-of-myanmar-bangladesh-border-after-seizing-maungdaw.html AA Takes Complete Control of Myanmar-Bangladesh Border After Seizing Maungdaw]&lt;/ref&gt;
**ချင်းပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဟားခါးနှင့် ထန်တလန်မြို့အကြား သီးမစ်လွင်ပြင်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/chin-forces-capture-strategic-myanmar-plain-between-hakha-and-thantlang.html Chin Forces Capture Strategic Myanmar Plain Between Hakha and Thantlang]&lt;/ref&gt;
**တပ်မတော်၏ လက်နက်ကြီးကြောင့် [[မွန်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]မှ နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.bnionline.net/en/news/two-nmsp-soldiers-injured-explosion-caused-military-junta-shelling Two NMSP Soldiers Injured in Explosion Caused by Military Junta Shelling] [[Burma News International|Independent Mon News Agency]]. December 23, 2024&lt;/ref&gt;
*၁၀ ဒီဇင်ဘာ - ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် ဟားခါး၏ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် [[ချွန်ကျုံးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်|ချွန်ကျုံးရွာ]]ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မိသားစုဝင်လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ဟားခါး ချွန်ကျုံးကျေးရွာ စစ်ကောင်စီ ဗုံး ၂ ကြိမ်ကြဲ ၄ ဦး သေဆုံး၊ ၉ ဦး ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|publisher=VOA Burmese|accessdate=2025-6-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622133332/https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|archivedate=2025-6-22}}&lt;/ref&gt;
*၂၁ ဒီဇင်ဘာ  - [[ချင်းညီနောင်]]အဖွဲ့သည် [[ကန်ပက်လက်မြို့]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.bnionline.net/en/news/chin-resistance-forces-take-kanpetlet-town Chin Resistance Forces Take Kanpetlet Town] [[Burma News International|Khonumthung News]] December 23, 2024&lt;/ref&gt;
*၂၉ ဒီဇင်ဘာ - [[ဂွမြို့]]ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|title=Myanmar's Army takes a major town, says ready for talks|url=https://www.rfa.org/english/myanmar/2024/12/30/rakhine-arakan-army-gwa/|website=Radio Free Asia|access-date=2 Jan 2025|date=30 December 2024}}&lt;/ref&gt;

== ၂၀၂၅ ==
===ဇန်နဝါရီ===

=== ဖေဖော်ဝါရီ ===
* ၃ ဖေဖော်ဝါရီ - မွန်ပြည်နယ်၊ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]ရှိ မယ်ပလဲ့ စစ်ကောင်စီစခန်းကို [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကေအန်အယ်လ်အေ]]ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Irrawady |first=The |date=3 February 2025 |title=Karen-Led Rebels Seize Myanmar Junta Base in Mon State |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karen-led-rebels-seize-myanmar-junta-base-in-mon-state.html |work=The Irrawady}}&lt;/ref&gt; 
* ၄ ဖေဖော်ဝါရီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ [[ဗန်းမော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]]က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=The Irrawady |title=Myanmar Junta Headquarters Falls in Key Kachin Town |url=https://www.irrawaddy.com/category/news/war-against-the-junta |work=The Irrwaddy}}&lt;/ref&gt;
* ၆ ဖေဖော်ဝါရီ - ကယားပြည်နယ်၊ [[လွိုင်ကော်မြို့]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]က စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သားများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး အချို့ကို ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |author=War Noir |date=6 February 2025 |title=#Myanmar (#Burma): Karenni Forces (#KNDF) raided Military Junta Base in #Loikaw, #Kayah State. Several soldiers were killed and captured.|url=https://x.com/war_noir/status/1887461602376487327|website=Twitter}}&lt;/ref&gt;{{Better source needed|date=February 2025}}
* ၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အစပ်ရှိ [[မိုးဗြဲမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းသော စစ်ကောင်စီတပ်အား ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Htoo Zan |first=Hein |date=7 February 2025 |title=Karenni Rebels Advance on Key Shan Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/karenni-rebels-advance-on-key-shan-town.html |work=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
* ၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[စလင်းမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရေယာဉ်ကို [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]က အလစ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title= #Myanmar (#Burma) 🇲🇲: People's Defense Forces (#PDF) conducted an ambush on a Military Council Boat in Salin Township, #Magway Region. Fighters were armed with 7.62mm K-09 assault rifle (Kachin-made Type 81 clone) and 5.56mm MA-3 MK 2 assault rifle.|url=https://x.com/war_noir/status/1888232506526249306}}&lt;/ref&gt;{{Better source needed|date=February 2025}}
* ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ညောင်ဦးမြို့နယ်]]ရှိ [[ပုဂံ]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]ရှိ [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]အနီးတွင် ဆိုင်ကယ်စီးလာသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦး ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ကျန်တစ်ဦးမှာ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last=The Irrawaddy |date=18 February 2025 |title=Junta police killed in ambush at Myanmar's Bagan world heritage site |url=https://www.instagram.com/p/DGNjYXLt0cU/?igsh=MWN2cmVmaThoaWpkcA==}}&lt;/ref&gt;{{Better source needed|date=February 2025}}
* ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ - [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]နှင့် [[ချင်းညီနောင်|ကြားကာလချင်းအမျိုးသားအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]တို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ဆုံကာ ချင်းအမျိုးသားကောင်စီအဖြစ် ပူးပေါင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;[https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/02/26/113134/ ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုနှစ်ခုကို ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ အဖြစ် ပေါင်းစည်းရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် ICNCC /ချင်းညီနောင် သဘောတူ] People's Spring. February 26, 2025&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ Rival Chin Groups agree to form unified ‘Chin National Council’ after years of tension] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250619101121/https://myanmar-now.org/mm/news/61392/ |date=19 June 2025 }} February 27, 2025. [[Myanmar Now]].&lt;/ref&gt;
* ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ - [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]] ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီရှေ့တန်းစခန်းတစ်ခုကို ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.instagram.com/p/DGw2pooTdHV/?igsh=MXU2aGxzMHVyYW82OA== KNLA seizes regime outpost near Thai border]
&lt;/ref&gt;

=== မတ် ===
* ၁ မတ် - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ဓညဝတီရေတပ်စခန်းတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် ရက္ခိုင့်တပ်တော်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟု ဧရာဝတီသတင်းဌာနက ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Zan |first=Hein Htoo |date=2025-03-01 |title=Arakan Army Renews Attacks on Kyaukphyu Naval Base |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/arakan-army-renews-attacks-on-kyaukphyu-naval-base.html |access-date=2025-03-01 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ၉ မတ် - နွားထိုးကြီးမြို့နယ်တွင် နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့က စစ်ကောင်စီတပ်သား ၅၀ နီးပါးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ၁၄ ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးသမား သုံးဦး သေဆုံးပြီး ခုနစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-03-11 |title=PDF: Almost 50 Myanmar Junta Troops Killed in Mandalay |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-almost-50-myanmar-junta-troops-killed-in-mandalay.html  |website=The Irrawaddy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ မတ် - TNLA, PDF တပ်ဖွဲ့များနှင့် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ပြီးနောက် နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ [[တောင်ခမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|တောင်ခမ်း]]ကို တပ်မတော်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://www.youtube.com/watch?v=Y0uPemDAN1Y တောင်ခမ်းဒေသက စစ်ကြောင်းတွေ နောက်တန်းပြန်ပို့၊ အောင်ပွဲရပုံစံ ကြိုဆို]. [[Democratic Voice of Burma]]. March 12, 2025&lt;/ref&gt;
*၁၇ မတ် - ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး [[ညောင်ကျိုးရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ညောင်ကျိုး]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်နှင့် မဟာမိတ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-03-17 |title=Rakhine Rebels Attack Myanmar Junta Base in Bago |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/rakhine-rebels-attack-myanmar-junta-base-in-bago.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
*၂၆ မတ် - လေးမျက်နှာမြို့နယ်သို့ အေအေက ဝင်ရောက်ကာ ပုသိမ်-မုံရွာလမ်းပိုင်းအဝေးပြေးလမ်းအနီး ကျေးရွာများတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ရွာအချို့ကို အေအေက ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=လေးမျက်နှာမြို့နယ်မှ ရွာတချို့ AA တို့ ထိန်းချုပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/26/399012.html |work=The Irrawaddy |date=26 March 2025}}&lt;/ref&gt;
* ၂၈ မတ် - 
** ပြင်းအား ၇.၇ ရှိ [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]] လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မန္တလေးမြို့အပါအဝင် နေရာများတွင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးကာ အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=March 28, 2025 |title=Thailand, Myanmar Earthquake highlights: 144 dead in Myanmar, 732 injured; Trump says US to offer help |url=https://www.firstpost.com/world/bangkok-thailand-earthquake-live-updates-7-7-magnitude-earthquake-hits-myanmar-tremors-rescue-operation-liveblog-13875286.html |access-date=March 28, 2025 |publisher=[[Firstpost]] |language=en}}&lt;/ref&gt;
** ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်လျက်ရှိပြီး ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံ၏ အဆောင်အချို့ ပျက်စီးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းဆေးရုံကို စစ်ကောင်စီက အတွဲလိုက်ဒုံးဖြင့် ပစ်ခတ်၍ အဆောင်အချို့ ပျက်စီး |trans-title=Ponnakyun Hospital bombed by cluster missiles, destroyed |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67e64193b2eb6403451ac0a3 |work=Narinjara}}&lt;/ref&gt;
* ၂၉ မတ် - 
** ငလျင်လှုပ်အပြီး နောက်တစ်ရက်တွင် KNU ဌာနချုပ်အနီးအပါအဝင် ရှမ်းမြောက်၊ ပဲခူးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးများတွင် စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=မြန်မာပြည်သူများအားလုံး အတိဒုက္ခရောက်နေသည့် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက KNU ဌာနချုပ်အနီး ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရှမ်းမြောက်နှင့်ပဲခူးတိုင်းတို့ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင် |url=https://yktnews.com/2025/03/209348/ |trans-title=During troubling times for all Myanmar people, junta conducts aerial attacks on KNU HQ, Sagaing Region, North Shan and Bago Regions |date=29 March 2025 |archive-date=30 November 2025 |access-date=1 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251130154632/https://yktnews.com/2025/03/209348/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
**  ကုလသမဂ္ဂနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့များနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီများ ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ထိုးစစ်များ နှစ်ပတ်ကြာ ရပ်နားထားမည်ဟု အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရက ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref name=quakecf&gt;{{cite news |title=Myanmar resistance movement announces partial ceasefire to aid quake relief as death toll tops 1,600 |url=https://www.latimes.com/world-nation/story/2025-03-29/myanmars-earthquake-death-toll-jumps-to-1-644-as-more-bodies-are-recovered-from-the-rubble |last1=Rising |first1=David |last2=Saksornchai |first2=Jintamas |work=LA Times |date=29 March 2025}}&lt;/ref&gt;
* ၃၀ မတ် - 
** စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပေါက်မြို့နယ်အတွင်း စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |url=https://yktnews.com/2025/03/209498/ |title=NUG က ငလျင်ဒဏ်ကယ်ဆယ်ရေးအတွက် နှစ်ပတ် အပစ်ရပ်ထားသော်လည်း ပေါက်မြို့နယ်အတွင်းတွင် စစ်တပ်က စစ်ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲပစ်ခတ်တိုက်ခိုက် |trans-title=Despite NUG 2-week ceasefire to aid with earthquake relief, military uses helicopters to continue bombings in Pauk Township |date=30 March 2025 |archive-date=8 December 2025 |access-date=1 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251208183946/https://yktnews.com/2025/03/209498/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
** ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းတစ်ခုအား အေအေ က ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=အရပ်သားကျေးရွာများကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေ၍ ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို AA ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက် |trans-title=Local villages continue being bombed by SAC, AA sieges SAC military outpost |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67eb6cb2b2eb64034577f9d6 |work=Narinjara}}&lt;/ref&gt;

=== ဧပြီ ===
* ၁ ဧပြီ - 
** [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က တစ်လကြာ တဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ညီနောင်သုံးဖွဲ့တစ်လတဖက်သတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲကြောင်းကြေညာ |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67ebec29b2eb64034584742b?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR0LLfZRyD2kTOfBcDtyoFhelNoJ14e1BTb4ZCWszYcsKyA8TNx-U1ZnFHI_aem_B-yhV4Muw6ws6yjynRRhpg |access-date=2025-04-01 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကောင်စီအား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေကြသည့် ပီဒီအက်ဖ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို စစ်ရေးအရ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]က [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]မှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=အပစ်ရပ် ထားသည့်အဖွဲ့များကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မည်ဟု စစ် ခေါင်း ဆောင် တုံ့ပြန် |trans-title=Junta leader announces he will continue to attack groups that paused operations |url=https://bur.mizzima.com/2025/04/01/51842 |work=[[Mizzima]]|lang=my}}&lt;/ref&gt;
* ၂ ဧပြီ -
** တရုတ်နိုင်ငံ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၏ အကူအညီယာဉ်တန်းကို စစ်ကောင်စီက သတိပေးသည့်အနေဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=Myanmar junta admits to firing on Chinese Red Cross aid convoy |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ |access-date=2 April 2025 |work=Myanmar Now |date=2 April 2025 |accessdate=6 April 2025 |archivedate=3 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250403132652/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-admits-to-firing-on-chinese-red-cross-aid-convoy/ }}&lt;/ref&gt;
** ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်နားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=‌Myanmar holds minute's silence for more than 2,700 dead in devastating earthquake |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250402-myanmar-quake-victim-rescued-after-5-days-as-aid-calls-grow |publisher=France 24 |date=2 April 2025}}&lt;/ref&gt;
** မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်သည်မှလွဲ၍ အပစ်အခတ် ရပ်တန့်သည်ဟု ကေအိုင်အေ က ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news|title=Myanmar earthquake death toll rises to 3,085 as more bodies found |url=https://apnews.com/article/myanmar-thailand-earthquake-71d51dfc7339e017b1d116c105effab4 |access-date=3 April 2025|work=AP News |date=3 April 2025|language=en}}&lt;/ref&gt;
** ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအစပ်ရှိ တောင်ငူ-ပန်းတနော်ကားလမ်းပေါ်ရှိ ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပဲခူးတိုင်း ညောင်ကျိုးဗျူဟာစခန်းကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း AA သတင်းထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67f1683797881a25824d6467 |access-date=2025-04-06 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၃ ဧပြီ - ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့တွင် စစ်ကောင်စီက လက်နက်ကြီးဖြင့် ပစ်ခတ်ခဲ့သလို စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ အင်းတော်မြို့နယ်တွင်လည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ဆက်လက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=စစ်ကောင်စီက ရက် ၂၀ ကြာ အပစ်ရပ်မည်ဟု ကြေညာပြီး နောက် ဝိုင်းမော်တွင်စ စ်ရေးလှုပ်ရှားသဖြင့်တို က်ပွဲဖြစ်ပွား၊ အင်းတော်မြို့ကိုလည်း စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့်ဗုံး ကျဲ |trans-title=Military junta announces 20 day ceasefire and then takes military action in Bhamo battle, military also aerial bombs Intaw |date=3 April 2025 |url=https://yktnews.com/2025/04/210005/ |work=Khit Thit Media |archive-date=5 December 2025 |access-date=6 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251205221758/https://yktnews.com/2025/04/210005/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
* ၄ ဧပြီ -
**တရုတ်နိုင်ငံ၏ စေ့စပ်မှုဖြင့် လားရှိုးခရိုင်အား MNDAA နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။&lt;ref&gt; [https://burma.irrawaddy.com/news/2025/04/04/399520.html တရုတ်ဖိအားကြောင့် လားရှိုးမှ ကိုးကန့်တို့ ဆုတ်ခွာတော့မည်]. [[The Irrawaddy]]. April 4, 2025.&lt;/ref&gt;
** ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်အနီး မောင်တောမြို့နယ်တွင် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု ပြုလုပ်နေစဉ်အတွင်း [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]] အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအား အေအေက သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး သေနတ်နှစ်လက်နှင့် ကျည်အချို့ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ARSA စစ်သွေးကြွများ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှတဆင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ARSA member killed, AA seizes 2 guns, some ammunition during an operation in Maungdaw North|url=https://www.narinjara.com/news/detail/67f170ca97881a25824e16e6|date= April 5, 2025|work= Narinjara News |language=english}}&lt;/ref&gt;
* ၇ ဧပြီ - 
** နောက်ဆုံးလက်ကျန်စစ်စခန်းဖြစ်သော [[ခလရ(၂၆၈)|ခလရ ၂၆၈]]ကို သိမ်းပိုက်ရရှိပြီးနောက် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့အား ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ထိန်းချုပ်ရရှိခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]] အပါအဝင်အဖွဲ့များစွာက ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2025-04-08 |title=Chin Rebels Rout Myanmar Junta From Falam After Five-Month Battle |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/chin-rebels-rout-myanmar-junta-from-falam-after-five-month-battle.html?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR5FR4WRjQmAXmht0CIaEt6X1PAZxdbxkWo5iutGTT_XXOqT-qY-haSch3XmFA_aem_f9_lgAOpeKrp0MmLORXH4w |access-date=2025-04-09 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
** ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အင်းတော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt; [https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67f4239a97881a25827b5623 အင်းတော်မြို့ကိုတော်လှန်ရေးတပ်များသိမ်းပိုက်]. Narinjara News (in Burmese). Khiang Lu Hla.&lt;/ref&gt; [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]ကို ကျူးလွန်ခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;[https://yktnews.com/2025/04/210781/ ပဲခူးမြို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ၄ နှစ်ပြည့်နေ့တွင် ဦးဆောင်နှိမ်နင်းခဲ့သော တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦးနှင့် စစ်သား ၁၅၀ ကျော်ကို အရှင်ဖမ်းမိပြီး တပ်မ ၇၇ တစ်တပ်လုံးကို PDF က ချေမှုန်း] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250430112513/https://yktnews.com/2025/04/210781/ |date=30 April 2025 }} (in Burmese). April 10, 2025. [[Khit Thit Media]].&lt;/ref&gt;
* ၁၀ ဧပြီ - အမှတ် ၂၄ ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ မှ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦး လိုက်ပါလာသော ကားအား ပခုက္ကူမြို့တွင် Earthquake People’s Defense Force က ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူး သော်ဇင်ဦးနှင့် ယာဉ်ပေါ်ပါ နောက်ထပ် အမျိုးသား တစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar junta vehicle attacked in Magway’s Pakokku, killing two individuals, including a major|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/13/21317 |date= April 13, 2025|work= Mizzima |language=english}}&lt;/ref&gt;
* ၁၄ ဧပြီ - ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်နှင့် ပီဒီအက်ဖ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ကျုံဒုံးမြို့နှင့် ကော့ကရိတ်မြို့များရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Military Headquarters and Bases in Kyone Doe, Kawkareik Township, Targeted in Recent Coordinated Attacks|url=https://www.bnionline.net/en/news/military-headquarters-and-bases-kyone-doe-kawkareik-township-targeted-recent-coordinated|date= April 24, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}&lt;/ref&gt;
* ၁၇ ဧပြီ - ၂၀၂၅ ဖေဖော်ဝါရီတွင် စတင်ခဲ့သော CDF-KKG စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကလေးနှင့် ဂန့်ဂေါမြို့အကြားရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းများကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု ချင်းပြည်ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့-ကလေး၊ ကဘော်၊ ဂန့်ဂေါ က ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=CDF-KKG claims control of 4 junta bases between Kale and Ganga in 2 months|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/cdf-kkg-claims-control-of-4-junta-bases-between-kale-and-ganga-in-2-months/|date= April 17, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}&lt;/ref&gt;
* ၁၈ ဧပြီ - အပစ်အခတ်ရပ်စဲမှုစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့စာတန်းနှင့် တရုတ်အလံပါ ကားတန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ လားရှိုးမြို့တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။&lt;ref name=lashio/&gt;
* ၂၀ ဧပြီ - နောင်ချိုမြို့နယ်၊ တောင်ခမ်းရွာဒေသရှိ တိုက်ပွဲများတွင် စစ်ကောင်စီက ဓာတုလက်နက်များ သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု [[ဓနုပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]]က စွပ်စွဲခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Junta Uses Chemical Weapons in Southern Shan State|url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-uses-chemical-weapons-southern-shan-state|date= April 22, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}&lt;/ref&gt;
* ၂၁ ဧပြီ - လားရှိုးမြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အလံများအား ရုပ်သိမ်းပြီး မြို့၏ မြောက်ဘက် ငါးမိုင်အကွာနှင့် တောင်ဘက် သုံးမိုင်အကွာရှိ စစ်ဆေးရေးစခန်းများသို့ MNDAA က ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။&lt;ref name=lashio&gt;{{cite news |author=Nora Pyae |title=Chinese monitors deployed to strategic Lashio as junta slowly retakes town |url=https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ |date=21 April 2025 |work=Myanmar Now |accessdate=30 April 2025 |archivedate=30 April 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250430112505/https://myanmar-now.org/en/news/chinese-monitors-deployed-to-strategic-lashio-as-junta-slowly-retakes-town/ }}&lt;/ref&gt;
* ၂၂ ဧပြီ - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုမှ ရှမ်းပြည်‌ (တောင်ပိုင်း) ဒေသခံတော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု (SSLRU)၊ Special Operation Drone Force (SODF) တို့သည် [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]လက်အောက်တွင်  ဗျူဟာအမှတ် (၉) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KNDF TOC-9 focuses on military operations in southern Shan State|url=https://mmpeacemonitor.org/en/en-news/kndf-toc-9-focuses-on-military-operations-in-southern-shan-state/|date= April 22, 2025|work= Myanamr Peace Monitor|language=english}}&lt;/ref&gt;
* ၂၆ ဧပြီ - တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ [[မောင်မယ်ရှောင်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်|မောင်မယ်ရှောင်ရွာ]]အနီးရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအား ထားဝယ်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dawei’s Hali Gui camp falls: captain commits suicide, 16 troops surrender|url=https://eng.mizzima.com/2025/04/29/21806|date= April 28, 2025|work= Mizzima |language=english}}&lt;/ref&gt;
* ၂၈ ဧပြီ - ကျောက်ဖြူမြို့နယ်၊ လိပ်ခမော်ရွာအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီအလောင်းအချို့နှင့် လက်နက်များကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်ဖြူ လိပ်ခမော်ကျေးရွာအနီးတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီအလောင်းတချို့နှင့် လက်နက်တချို့ကို အာရက္ခတပ်တော် သိမ်းဆည်းရမိ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6810c834d08f26ee8369b7ea?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTEAAR6mr8mo4BlHNn92aV9JljpWvKZAzfS86gsv8rWorjSJ1yIFx8W1FAacyljHsA_aem_T4d7dLCKF7cn0rWxlePD6Q |access-date=2025-04-29 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၂၉ ဧပြီ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးမြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ကျေးရွာများအား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ရန် ပျံသန်းလာသော စစ်ကောင်စီ၏ [[Mi-35]] တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်အား ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်က ပစ်ခတ်ခဲ့ရာ အရေးပေါ် ဆင်းသက်ခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Resistance Forces Down Junta Helicopter|url=https://www.bnionline.net/en/news/resistance-forces-down-junta-helicopter|date= April 29, 2025|work= Burma News Agency|language=english}}&lt;/ref&gt;

=== မေ ===

* ၁ မေ - ငလျင်နောက်ဆက်တွဲ တိုက်တာအဆောက်အအုံများရှင်းလင်းရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးတို့အတွက် အပစ်ရပ်ကာလအား မေလ ၁ ရက်နေ့မှ မေလ ၃၁ ရက်နေ့အထိ သက်တမ်းထပ်တိုးကြောင်း မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မေလ ၁ ရက်နေ့ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/02/54864|title=မြောက်ပိုင်းညီနောင်မဟာမိတ် ၃ ဖွဲ့ အပစ်ရပ်ကာလ မေလကုန်ထိ ထပ်တိုး|author=Mizzima|publisher=Mizzima Media|access-date=3 may 2025}}&lt;/ref&gt;
* ၂ မေ - ပဲခူးတိုင်း [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲထားသော နေရာ ၆ ခုနှင့် နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရဲကင်းစခန်းတစ်ခုကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်ဟု တောင်ပိုင်းစစ်ဒေသ အမှတ် -၂ စစ်ဒေသခွဲက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g214jzypqo|title=ပဲခူးတိုင်း ကျောက်ကြီးနဲ့ နတ်တလင်းက တပ်စခန်း ၇ ခုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက်|date=3|year=2025|month=May|author=BBC Burmese|publisher=BBC}}&lt;/ref&gt;
* ၈ မေ - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ညောင်ခြေထောက်ရွာရှိ စစ်ကောင်စီ ခြေမြန်တပ်ရင်း ၅၉၈ ဌာနချုပ်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Resistance Briefly Captures Junta Battalion HQ in Bago|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-briefly-captures-junta-battalion-hq-in-bago.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ၆ မေ - တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး က  ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=တပ်မတော်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၆ ရက်မှ ၃၁ ရက် အထိကာလကို ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလအဖြစ် ထပ်မံတိုးမြှင့်|url=https://www.mmnationalpost.com/2025/05/blog-post_138.html|author=Myanmar National Post}}&lt;/ref&gt;
* ၉ မေ -
** ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးနှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များသည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]ရှိ ထိုင်းမြန်မာ နယ်စပ် [[ထီးခီး]] အခြေစိုက်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2025-04-09 |title=KNU Hails Seizure of Myanmar Junta Base on Thai Border|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/knu-hails-seizure-of-myanmar-junta-base-on-thai-border.html |website=The Irrawaddy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
** နောင်ချိုမြို့နယ်၊ [[သရက်ချိုရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|သရက်ချိုရွာ]]အနီးရှိ TNLA ၏ ရှေ့တန်းစခန်းရှစ်ခုကို စစ်ကောင်စီတပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-05-09 |title=Myanmar Junta 'Seizes Eight TNLA Positions'|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-seizes-eight-tnla-positions.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ မေ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ်ရှိ လိပ်ခမော်နှင့် မလိကျွန်းရွာများသို့ ချီတက်လာသည့် စစ်ကြောင်းအား အာရက္ခတပ်တော်က ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Kyaukphyu Conflict Escalates Daily|url=https://www.bnionline.net/en/news/kyaukphyu-conflict-escalates-daily|website=Burma News International|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ၁၂ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[အိုးထိမ်းကွင်း (တောင်)ရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|အိုးထိန်းတွင်းကျေးရွာ]]မှ စာသင်ကျောင်းကို ဗုံးကျဲသဖြင့် မေလ ၁၃ ရက် မနက်ပိုင်းအထိ သေဆုံးသူဦးရေ ၂၂ ဦးရှိခဲ့ပြီး၊ အထဲမှ ၂၀ ဦးမှာ ကျောင်းသားကလေးငယ်များဖြစ်ကြသည်။ ကျန်သော ၂ ဦးမှာ ဆရာမများဖြစ်ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ ဗုံးကြဲခံရမှု - သေဆုံးခဲ့တဲ့ကျောင်းသူတွေက ဘယ်အတန်းတွေမှာ ပညာသင်‌နေကြတာလဲ|author=BBC Burmese|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8n7lljdngt|accessdate=13 May 2025}}&lt;/ref&gt; စစ်ကောင်စီကမူ သတင်းမှားဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ငြင်းဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အိုးထိမ်းကွင်းကျေးရွာ စာသင်ကျောင်းအား လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဆရာ၊ ဆရာမများနှင့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့ရကြောင်း တရားမဝင်ပြည်ဖျက်မီဒီယာများက မဟုတ်မမှန် ရေးသားဖြန့်ဝေလျက်ရှိ {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/69761 |website=www.moi.gov.mm |access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၅ |language=en |date=၁၂ မေ ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt;
* ၁၄ မေ- တမူး ပကဖ အဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အာသံရိုင်ဖယ်တပ်ရင်းက ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt; [https://www.reuters.com/world/india/indian-army-operation-myanmar-border-kills-10-insurgents-2025-05-15/ Indian army operation on Myanmar border kills 10 insurgents] [[Reuters]]. May 14, 2025. &lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ အိန္ဒိယတွင် ရဲဘော် ၁၀ ဦး အသတ်ခံရကြောင်း တမူးခရိုင်ပအဖ အတည်ပြု] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250520034805/https://myanmar-now.org/mm/news/63778/ |date=20 May 2025 }}. [[Myanmar Now]]. May 20, 2025.&lt;/ref&gt;
* ၁၅ မေ -
** စစ်ကောင်စီ၏ ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်ရှိ မယ်လစခန်းကို [[KNLA]] က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KNLA seizes junta's Mae La camp near Myanmar-Thai border in day-long assault|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/17/22443|date= May 17, 2025|work= Mizzima |language=english}}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကောင်စီက ၃၉ နှစ်ကြာ တပ်စွဲခဲ့သည့် [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ တညာကျိုး ဗျူဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များက သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၃၉ နှစ်ကြာ စစ်ကောင်စီတပ်စွဲခဲ့သည့် ဖားအံခရိုင် တညာကျိုး(ခ)တာလယ် ဗျုဟာစခန်းကို ကရင်တပ်များသိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/68258f02c8875ede024c0db5 |access-date=2025-05-15 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကူများနှင့် စစ်ပစ္စည်းများတင်ဆောင်လာသော တပ်မတော် (ရေ)၏ ရေယာဉ်တစ်စီး ကျောက်ဖြူဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ကပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar junta reinforces Kyaukphyu to protect Chinese-backed deep-sea port amid AA offensive|url=https://eng.mizzima.com/2025/05/16/22419|date= May 16, 2025|work= Mizzima |language=english}}&lt;/ref&gt;
* ၁၆ မေ - နွားထိုးကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် [[နွားထိုးကြီးမြို့]]၏ အရှေ့ဖက်ရှိ တရုတ်ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းစခန်းမှ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2025-05-13 |title=Myanmar Junta Abandons Chinese Pipeline Amid Resistance Attacks|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-abandons-chinese-pipeline-amid-resistance-attacks.html|website=The Irrawaddy|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ၁၈ မေ - ချင်းပြည်မြောက်ပိုင်း တီးတိန်မြို့နယ်သို့တက်လာသည့် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းကို ကလေး- သိုင်းငင်းလမ်းမပေါ် တီးတိန်မြို့အဝင် မွှာလ်ပီးကျေးရွာနှင့် ‌ဟဲန်ဇိန်ရွာကြားတွင် ချင်းတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ တိုက်ခိုက်နေသဖြင့် မေ ၂၁ ရက်မှ ယနေ့အထိ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/05/27/401392.html|publisher=The Irrawaddy|accessdate=28 May 2025|title=ချင်းပြည်တက်သည့်စစ်ကြောင်း တီးတိန်အဝင်၌ ပိတ်ဆို့ ခံထားရ|author=မေရီခိုင်း}}&lt;/ref&gt;
* ၁၉ မေ 
** - [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းနှစ်ခုကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=&quot;AA ကျရှုံးပါစေ&quot;ဟု စစ်ကောင်စီက ယတြာချေပြီးနောက် ကျောက်ဖြူရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းနှစ်ခုကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/682c39d9c8875ede02ad3dd5|access-date=2025-05-20 |website=နိရဉ္ဇရာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
**မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်၊ တမူးမြို့နယ်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် (PDF) ၁၀ ဦးကို အိန္ဒိယအာသံရိုင်ဖယ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ရက်ပိုင်းအတွင်း သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း တမူး PDF အဖွဲ့နှင့် နီးစပ်သူများက ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|title=အိန္ဒိယ မြန်မာ နယ်စပ်မှာ တမူး PDF ၁၀ ယောက် သတ်ဖြတ်ခံရ|accessdate=20 May 2025|publisher=BBC Burmese|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250521130503/https://www.bbc.com/burmese/articles/cy90v2x0nz0o|archivedate=21 May 2025}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀ မေ - [[ရွှေကူမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို ကေအိုင်အေက ပစ်ချခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite news |title=KIA က ပစ်ချလိုက်သည့် ရဟတ်ယာဉ် ၁ စီးကို ရွှေကူမြို့နယ်၊ စည်ငန်းရွာ အနောက်ဘက်ရှိ တောထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူး မိုးထက်အောင်၏ ရုပ်အ‌လောင်းကို ရှာတွေ့ |url=https://yktnews.com/2025/05/215192/ |trans-title=KIA shoots down 1 helicopter, finds body of pilot Moe Htet Aung on west side of Shwegu Township Sinngan village |language=my |work=Khit Thit Media |archive-date=8 August 2025 |access-date=21 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250808102803/https://yktnews.com/2025/05/215192/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
*၃၁ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံးက ငလျင်ဒဏ်သင့်ဒေသများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို အောင်မြင်စွာကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၃၀ ရက်နေ့အထိ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ထပ်မံတိုးမြှင့်လိုက်ကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Citenews|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250602074400/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2553019/|archivedate=2025-6-2|title=မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယာယီပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးကာလကို ဇွန် ၃၀ ရက်ထိ ထပ်မံတိုးမြှင့်|publisher=Xinhua Myanmar|accessdate=2025-6-2|date=2025-6-1|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/mm-256104/}}&lt;/ref&gt;

=== ဇွန် ===

* ၃ ဇွန် - ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်၊ ကရင်ပြည်နယ်က သေ့ဘောဘိုး မဆုတ်တမ်းခံစစ်စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲမှာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၇၂ ဦး ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်‌ရေးတပ်(KNLA) နဲ့ PDF ပူးပေါင်းတပ်ဆီ လက်နက်ချခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.dvb.no/post/708417|title=သေ့ဘောဘိုးစခန်းကို KNLA နှင့် တပ်ပေါင်းစုများ သိမ်းပိုက်|date=2025-6-3|accessdate=2025-6-6|publisher=DVB Burmese}}&lt;/ref&gt;
* [[၉ ဇွန်]] - တအာင်းပြည်၏ တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန်အတွက် [[တအာင်းပြည်ကောင်စီ]] (Ta'ang Land Council – TLC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/709273|title=ပြည်သူ့အစိုးရ ဖွဲ့နိုင်ရန် တအာင်းပြည်ကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=DVB}}&lt;/ref&gt;
* ၁၀ ဇွန် - ထိုင်း - မြန်မာနယ်စပ်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်ထဲက အမိုနယ်စပ် (ခေါ်) ပွိုင့် ၂၆၅၅ စစ်ကောင်စီစခန်းကို ကရင်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေက ဇွန် ၁၀ ရက်မှာ သိမ်းပိုက်နိုင်တယ်လို့ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU) ဘက်က ပြောသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=စစ်တပ်လက်ထဲ နှစ် ၃၀ နီးပါးရောက်ခဲ့တဲ့ ထိုင်း -မြန်မာနယ်စပ်က အမိုစခန်းကို သိမ်း - KNU|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}&lt;/ref&gt;

* ၁၀ ဇွန် - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို ယနေ့ (ဇွန်လ ၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ် (PLA) က ဘီဘီစီကို ပြောကြားခဲ့သည်။ PLA က တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ပြီး နာရီပိုင်းအကြာတွင် စစ်ကောင်စီကမူ ပုလဲမြို့နယ်အတွင်း ပျက်ကျခဲ့သည့် တိုက်လေယာဉ်သည် လေ့ကျင့်ရေးပြုလုပ်နေစဉ် စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ပျက်ကျခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် ကန်ထောင့်နယ်မြေရဲစခန်း သိမ်းပိုက်ရေးတိုက်ပွဲအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c753071rnpvt|title=ပုလဲတိုက်ပွဲမှာ စစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချခဲ့တယ်လို့ PLA ပြော|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-10|date=2025-6-10}}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ ဇွန် - ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ရေကြည်မြို့နယ်]]၊ [[ငသိုင်းချောင်းမြို့]]နှင့် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာရှိ အမြောက်တပ်ရင်း (၃၄၄) ကို ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ ညပိုင်းမှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်နေပြီး တပ်ရင်းအတွင်းအထိ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်နေကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့ခံများနှင့် ရခိုင်စစ်ရှောင်အများစုမှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်နေကြရကာ အဆိုပါတပ်ရင်းအနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည်မှာ တစ်ပတ်ခန့်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် AA က [[ကျားကိုက်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်|ကျားကိုက်ရွာ]]ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ လက်ရှိတွင် အမြောက်တပ်ရင်း ၃၄၄ နှင့် ဆက်သွယ်ရေးပြတ်တောက်နေပြီး တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များဘက်မှ သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိသေးပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|title=ဧရာဝတီ ငသိုင်းချောင်းအမြောက်တပ် (၃၄၄)ကို AA ဦးဆောင်သည့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နေပြီဟုဆို|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250613141829/https://burmese.narinjara.com/news/detail/684b7a6f3f3269dd224a26db|archivedate=2025-6-13|publisher=နိရဉ္စရာ|accessdate=2025-6-13}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၀ ဇွန်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းသို့ စစ်တပ်က သံချပ်ကာယာဉ်များဖြင့် စစ်ကြောင်းထိုးလျက်ရှိရာ ဇွန် ၂၀ ရက်၊ နံနက်ပိုင်းတွင် [[ကျော်ဇေယျာရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ကျော်ဇေယျာရွာ]]အနီး၌ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။ ယင်းကြောင့် မန္တလေးနှင့် ရွှေဘိုမြို့များသို့ ပြေးဆွဲနေသော ခရီးသည်တင်ယာဉ်များကို [[ဆားတောင်မြို့]]အဝင်နှင့် [[ရုံးပင်ကန်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|ရုံးပင်ကန်ရွာ]]တို့မှ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ထားကြောင်း သိရပါသည်။ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များ ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဝက်လက်မြို့နယ်]]နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည့် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်မြောက်ပိုင်းကို စစ်တပ်က ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့ကတည်းက နယ်မြေရှင်းလင်းရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင်မူ အင်အားထပ်မံဖြည့်တင်း၍ [[အုန်းတော (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတောရွာမြောက်]]ဘက် ရုံးပင်ကန်ရွာမှစတင်ကာ လက်နက်ကြီးပစ်ကူဖြင့် စစ်ကြောင်းထပ်မံထိုးစစ်ဆင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|title=စစ်ကိုင်း- ရွှေဘိုလမ်း တိုက်ပွဲ သံချပ်ကာကားများပါ သုံးလာ|accessdate=2025-6-22|publisher=The Irrawaddy|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622130614/https://burma.irrawaddy.com/news/2025/06/20/402514.html|archivedate=2025-6-22}}&lt;/ref&gt;
* ၂၂ ဇွန် - တနင်္သာရီတိုင်းရှိ [[ထားဝယ်မြို့နယ်]]နှင့် [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]တို့ကို စစ်ကောင်စီက စစ်ကြောင်းထိုး၍ ထိုးစစ်ဆင်နေကြောင်း ဒေသတွင်း ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူများက ပြောသည်။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) တပ်မဟာ (၄) ၏ ခရိုင်အတွင်းရေးမှူး ပဒိုစောအယ်နာက စစ်ကောင်စီသည် ထီးခီးနယ်စပ်လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက် လက်လွှတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် တပ်စခန်းများကို ပြန်လည်ရယူရန်နှင့် ထားဝယ်-ထီးခီး ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် စစ်ကြောင်းထိုးလာခြင်းဖြစ်သည် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|title=တနင်္သာရီနှင့် ထားဝယ်မြို့နယ်ကို စစ်ကောင်စီ ထိုးစစ်ဆင်|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622114830/https://bur.mizzima.com/2025/06/22/59800|archivedate=2025-6-22|publisher=Mizzima|accessdate=2025-6-22}}&lt;/ref&gt;
* ၂၅ ဇွန် - [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း|ရန်ကုန် – မန္တလေး အမြန်လမ်း]]ဟောင်းပေါ်ရှိ [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ညောင်လေးပင်]]၊ [[ကျောက်တံခါးမြို့နယ်|ကျောက်တံခါး]]၊ [[ဖြူးမြို့နယ်]]များမှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ တပ်စခန်း ကိုး ခု ကိုဇွန် ၂၅ ရက်နေ့၊ နံနက်အစောပိုင်းတွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တပြိုင်နက် ဝင်ရောက်တိုခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦးသေဆုံးကာ ရဲအုပ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်း သုံး ဦးအရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုများကို အမှတ်(၂) စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ၊ တိုင်းစစ်ဌာန(ပဲခူး)၊ ဗျူဟာ-၂၄ အာဠာဝကတပ်ရင်း၊ အမှတ်-၃၅၀၃ တပ်ရင်း၊ ဖြူး(ပကဖ)၊ ဗျူဟာ-၂၅ အမှတ်-၃၇၀၂ တပ်ရင်း၊ Spring Warriors Column၊ KNLA တပ်ရင်း-၉၊ ဗျူဟာ-၂၆ တော်ဝင်ဒေါင်းတပ်ရင်း၊ တောကျီးကန်းတပ်ရင်း တို့မှ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းဟောင်းပေါ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်း ၉ ခု တပြိုင်တည်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး တပ်သား ၁၉ ဦးထက်မနည်းသေဆုံး|url=https://ayartimes.com/?p=55885|publisher=Ayeyarwaddy Times|accessdate=2025-6-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042754/https://ayartimes.com/?p=55885|archivedate=2025-6-26}}&lt;/ref&gt; စစ်ဆင်ရေးကို ဗျူဟာ (၂၆) ၏ ကွပ်ကဲမှုဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကျော်စွာအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် “ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး” အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=55877|title=ညောင်လေးပင်-ကျောက်တံခါးကြား တော်ဝိကျေးရွာရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၃ ဦးသေဆုံးကာ ၃ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ၊ ကျဆုံးသွားသော ရဲဘော်ကို ဂုဏ်ပြု၍ ကျော်စွာစစ်ဆင်ရေး အဖြစ်သတ်မှတ်|accessdate=2025-6-26|publisher=Ayeyarwaddy Times|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626042401/https://ayartimes.com/?p=55877|archivedate=2025-6-26}}&lt;/ref&gt;
** [[၂၅ ဇွန်]] - [[စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်]] ကြားကာလဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကို စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်အတွင်းရှိ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ဖက်ဒရယ်ယူနစ် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအကြား၂၀၂၅ ဇွန် ၂၅ ရက်၊ မနက်ပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ် ပဉ္စမပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/25/60125|title=စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ် ကြားကာလ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြု|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-12}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၉ ဇွန်]] - [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်း(ပလောင်)အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PSLF/TNLA) ထိန်းချုပ်ရာ [[ကျောက်မဲမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီက ယနေ့ (ဇွန်လ ၂၉ ရက်) နေ့လယ်ပိုင်းက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး နှင့် အမျိုးသား‌ လေးဦး၊ စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး ထိမှန်ဒဏ်ရာရခဲ့ကြောင်း TNLA က သတင်းထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/29/60568|title=ကျောက်မဲကို စစ်ကောင်စီ လေကြောင်းဗုံးကြဲ၊ အမျိုးသမီး ၂ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ|accessdate=2025-6-29|publisher=Mizzima}}&lt;/ref&gt;

=== ဇူလိုင် ===

* [[၂ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ဟွာလ်ငိုရမ်ဒေသတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် ဟွာလ်ငိုရမ် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က CNDF အား ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း CNDF ကမူ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က ၎င်းတို့အဖွဲ့ဝင်များကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=Fighting Between Chin Resistance Forces in Falam Township|url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-between-chin-resistance-forces-falam-township|access-date=2025-07-05|website=Burma News International|language=en}}&lt;/ref&gt; ဟွာလ်ငိုရမ် CDF နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က နှစ်ဖက်အဖွဲအစည်းမှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ပြန်လည်ချေဖျက်မရသည့် ချင်းလူမျိုးအချင်းချင်းကြား ကြီးမားသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို မဖန်တီးရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် CNDF နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့]]ကလည်း တင်းမာမှုလျှော့ချလိုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ပြင်ပတောင်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် ပါဝင်လာပါက CNDF ဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်မည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/07/05/126319/|title=ချင်းလူမျိုး အချင်းချင်းအကြား စစ်ရေးပဋိပက္ခမဖန်တီးဘဲ စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုများ ချက်ချင်းရပ်ရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ တိုက်တွန်း|publisher=Ludu Nway Oo|accessdate=2025-7-5}}&lt;/ref&gt;
* ၂ ဇူလိုင် - ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်တွင် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုကြောင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် (Hualngoram) တပ်ဖွဲ့များအကြား ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့မှ ၃ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ CNDF က CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင် ၆ ရက်၊ မနက်ပိုင်းမှစတင်ကာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့်အတွက် ရာနှင့်ချီသော ဒေသခံများသည် အိန္ဒိယ- မြန်မာ နယ်စပ်ဂိတ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ထွက်ပြေးနေကြသည်။  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/686b58f4aec603c0e6214d02|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်နှစ်ဖွဲ့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၍ ချင်းဒေသခံ ထောင်နှင့်ချီ အိန္ဒိယဘက်သို့ ထွက်ပြေး|publisher=Narinjara|accessdate=2025-7-5}}&lt;/ref&gt;
* ဇူလိုင် ၂ ရက်နှင့် ၃ ရက်တို့ကလည်း ဖလမ်းမြို့နယ်၊ စတွာမ်၊ လျန်နှာ၊ သီးကျီရ် ကျေးရွာများတွင် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့အကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ (CB) ဝင် CNDF နှင့် ချင်းလဲန်းကောင်စီ (CC) ဝင် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ နှစ်ဖက်စလုံးက နိုင်ငံရေးအရ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး အဖြေရှာရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ 
* ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ပေါ်၌ နံနက် ၈ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းသည် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် စီစဉ်နေချိန် ဖြစ်သည်။ CNO/CNDF ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ CNDF အဖွဲ့ဝင်များ တီးအိုချောင်းရွာတွင် တွေ့ဆုံရန် သွားရောက်စဉ် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်မှ အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း အိန္ဒိယဘက်ခြမ်း ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ကျည်များ ကျရောက်ခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များက ပစ်ခတ်မှု ရပ်တန့်ရန် သတိပေးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် CNDF ကလည်း ဒေသခံများကို မိနစ် ၃၀ အတွင်း အမြန်ဆုံး ထွက်ခွာရန် သတိပေးခဲ့သည်။ 
* ဇူလိုင် ၆ ရက်တွင် CNDF ဌာနချုပ်အနီးတွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီတပ်များပါဝင်သည့် CDF-ဟွာလ်ငိုးရမ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် CNDF တို့အကြား ပြင်းထန်သောတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ခံ ၁,၀၀၀ ကျော်သည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များကလည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စပ်ဂိတ်တံတားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ 
* ထို့အပြင် ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီဝင် CDF မာရာ (CDF Mara) က ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင် မာရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ် (MDF) နှင့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) တို့သည် မတူပီမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းပီမြို့ရှိ ၎င်းတို့၏ ဌာနချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်လာကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် MDF နှင့် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လာအိုကျေးရွာမှ စစ်ကြောင်းထိုးလာပြီး CDF မာရာဌာနချုပ်နှင့် ၁ မိုင်ခန့်အကွာအထိ ရောက်ရှိနေပြီဟု ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/07/06/403115.html|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ချင်းလက်နက်ကိုင် ၂ ဖွဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
* [[၃ ဇူလိုင်]] - CDF-Hakha Central Council က [[ဟားခါးမြို့နယ်]]အတွင်း နေထိုင်သူ လူငယ်အမျိုးသားများ မြို့နယ်ပြင်ပသို့ မထွက်ခွာရန်နှင့် အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းများ မဖြစ်မနေတက်ရောက်ရန် ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khonumthung.org/%e1%80%9f%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%ab%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%80-%e1%80%9c%e1%80%b0%e1%80%84%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bb/|title=ဟားခါးမြို့နယ်က လူငယ်များအားလုံး အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းတက်ရောက်ရန် CDF-Hakha ထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-6|publisher=Khonuthung News}}&lt;/ref&gt;
* [[၇ ဇူလိုင်]] -၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် “မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖို့ လိုအပ်နေပြီဖြစ်တဲ့ NUG အစိုးရ” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် မန္တလေးသပိတ်ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ[[တေဇာဆန်း]]က “ပြည်သူ့နွေဦးတော်လှန်ရေးကို ခရီးဆုံးပန်းတိုင်အထိ ရောက်ရှိအောင် ဦးဆောင်နိုင်ရန် လက်ရှိ NUG အစိုးရသည် ခေါင်းဆောင်မှုစွမ်းရည် လုံလောက်မှုမရှိသေးသောကြောင့် အချိန်မီ မဖြစ်မနေ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။” ဟု ရေးသားထောက်ပြသည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/713557|title=NUG မဖြစ်မနေ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ဟု ဒေါက်တာတေဇာဆန်း ထောက်ပြ|accessdate=၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|publisher=DVB Burmese}}&lt;/ref&gt;
* [[၈ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက်နှင့် ကျင်ဒွေး မြို့နယ်အတွင်းနေထိုင်သည့် အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူတိုင်း အခြေခံစစ်သင်တန်း တက်ရောက်ကြရန် Chin Defense Force – Kanpetlet က ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/07/09/%e1%80%a1%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba-%e1%81%81%e1%81%88-%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%90%e1%80%ad/|title=အသက် ၁၈ နှစ်ပြည်ပြီးသူတိုင်း စစ်သင်တန်းတက်ကြရန် CDF-Kanpetlet ထုတ်ပြန်|accessdate=8 July 2025|publisher=Khumi Media Group}}{{Dead link|date=June 2026 }}&lt;/ref&gt;
* [[၁၀ ဇူလိုင်]] - ဇူလိုင် ၅ ရက်နေ့တွင် CNDF မှ [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့]]ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]အတွင်း၌ ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်(CNA) ၊ CDF – Hualngoram နှင့် CNDF တပ်ဖွဲ့ များ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ  ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက် ညပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61775|title=ရိခေါ်ဒါရ်မြို့မှ CNDF တပ်များဆုတ်ခွာ ၊ ချင်းတပ်ဖွဲ့များအကြား ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-13}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၁ ဇူလိုင်]] - စစ်ကိုင်းမြို့နယ် ၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၂ ဇူလိုင်]] - [[ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ]]: ကရင်ပြည်နယ် [[မြဝတီမြို့]]တောင်ဘက် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ စစ်ကောင်စီ အခြေစိုက် ဥကရစ်ထစခန်းကို ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KNLA) နဲ့ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF) ပူးပေါင်းတပ်တွေက ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၂ ရက်တွင် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714256|title=ဥကရစ်ထစခန်းကို KNLA ပူးပေါင်းတပ် သိမ်းပိုက်|publisher=DVB|accessdate=2025-7-12}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၄ ဇူလိုင်]] - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]]ဒေသ ခဲလုပ်သားတွေ နေထိုင်ရာရပ်ကွက်ထဲကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လို့ ခဲလုပ်သားမိသားစု ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/07/14/403373.html|title=မော်ချီး ခဲလုပ်ငန်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးထပ်ကြဲ ၆ ဦးသေဆုံး (ရုပ်/သံ)|accessdate=2025-7-12|publisher=The Irrawaddy}}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကောလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒိုးပင်ရွာ၊ ကောလင်းမြို့နယ်|ဒိုးပင်ရွာ]]ကို ဇူလိုင် ၁၄ ရက် ညနေက လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ခံရပြီး စစ်ရှောင်များဖွင့်ထားသည့် ထမင်းဆိုင်အနီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲရာ ကလေးငယ် အပါအဝင် ၄ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပြီး ဆီဘောက်ဆာကား ၂ စီး မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65003/|title=ကောလင်းမြို့နယ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးအပါအဝင် ၄ ဦးဒဏ်ရာရ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂|publisher=Myanmar Now|archivedate=16 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250716081232/https://myanmar-now.org/mm/news/65003/}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၅ ဇူလိုင်]] - ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နောင်ချိုမြို့]] ဈေးရပ်ကွက်အပါအဝင် မြို့ပေါ်ဌာနဆိုင်ရာ ရုံးအများစုကို စစ်ကောင်စီတပ်က TNLA တပ်ဖွဲ့ထံမှ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၅ တွင် သိမ်းပိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65040/|title=နောင်ချိုတစ်မြို့လုံးနီးပါးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီ|accessdate=2025-7-15|publisher=Myanmar Now}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၆ ဇူလိုင်]] - ကက်သလစ် ဘာသာဝင် ဖာသာဒေါ်နယ်မာတင်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၈ ဦးကို အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ စစ်ခုံရုံးက အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65045/|title=ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးကို သတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်သူ ၈ ဦးကို NUG စစ်ခုံရုံး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ စီချ|accessdate=2025-7-12|publisher=Myanmar Now|archivedate=17 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250717054816/https://myanmar-now.org/mm/news/65045/}}&lt;/ref&gt;
* ၁၇ ဇူလိုင် - [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင်]]ဖြစ်သော မရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Maraland Defense Force – MDF) က ၎င်းတို့အဖွဲ့မှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် ၃ ဦးကို စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၌ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ကျည်ကာဦးထုပ်နှင့် ကျည်ကာပြားများ တင်ဆောင်လာသော ကားသည် [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ ဆိုင်ဟား (Saiha) ခရိုင်၊ တီပါ့ (Tipa) ရွာရှိ မီဇိုရမ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာသံရိုင်ဖယ်တပ်တို့ ပူးပေါင်းထားသည့် စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၊ အိန္ဒိယစံတော်ချိန် ည ၉ နာရီ ၄၅ မိနစ်ခန့်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း MDF မှ သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65347/|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့  MDFထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် အိန္ဒိယတွင်ဖမ်းခံရ|accessdate=2025-7-23|publisher=Myanmar Now|date=22 July 2025}}{{Dead link|date=September 2025 }}&lt;/ref&gt;
* ၁၈ ဇူလိုင် - DPLA (ဓနုအဖွဲ့)မှ အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အဖွဲ့မှ အမျိုးသား ၁၀ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၅ ဦးတို့သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆီသို့ အလင်းဝင်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၁၇ ရက်ကလည်း တောင်ခမ်းဒေသတစ်ဝိုက်နှင့် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းမှ TNLA အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား လေးဦး၊ DPLA အဖွဲ့မှ အဖွဲ့ဝင် အမျိုးသား ငါးဦးနှင့် MDY-PDF အမျိုးသား သုံးဦး၊ အမျိုးသမီး နှစ်ဦး၊ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦးတို့ပါဝင်သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304536|title=ဥပဒေဘောင်အတွင်း ထပ်မံဝင်ရောက်လာသည့် DPLA အဖွဲ့နှင့် MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးအား မိဘ အုပ်ထိန်းသူများထံ ပြန်လည်အပ်နှံ|accessdate=2025-7-23|publisher=Eleven Media}}&lt;/ref&gt;ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်မှ ယနေ့အထိ TNLA အဖွဲ့ဝင် ၄ ဦး ၊ MDY-PDF အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးနှင့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၄၁ ဦးဖြစ်ပြီး လက်နက်မျိုးစုံ ၁၃ လက်နှင့် ကျည်မျိုးစုံ ၁၅၁၅ တောင့်၊ ကျည်အိမ် ၁၂ ခုနှင့်အတူ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72651|title=နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို လက်ခံယုံကြည်သည့် DPLA အဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦး ဥပဒေဘောင်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်|accessdate=2025-7-20|publisher=Ministry of Information}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၂ ဇူလိုင်]] - စစ်ကောင်စီတပ်များသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ သိမ်းယူထားသည့် [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro|title=သပိတ်ကျင်းမြို့ ပြန်ရဖို့ စစ်တပ်သုံးတဲ့ဗျူဟာ|accessdate=2025-7-25|publisher=BBC Burmese}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၅ ဇူလိုင်|၂၄ ဇူလိုင်]] -  [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာနက Suntac Technologies နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် [[စစ်တိုင်းအောင်]] အပြင် KT Services &amp; Logistics နှင့် ၎င်း၏ တည်ထောင်သူ မျိုးကျော်သန်း (ဂျွန်သန်း)၊ MCM Group နှင့် ၎င်း၏ပိုင်ရှင် အောင်လှိုင်ဦး အပြင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တင်လတ်မင်း တို့ကို အမေရိကန်၏ ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ပေးခဲ့သည်။
* ၂၉ ဇူလိုင် - တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ရှိ ကွတ်ခိုင်နှင့် မိုင်းလုံတို့အပါအဝင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ လက်ပံလှရဲစခန်းနေရာများကို စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၁၆ ဦးထက်မနည်းရှိကြောင်း ဘီဘီစီ၏ စုံစမ်းထားသည့် အချက်အလက်များအရ သိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c14glg187mnt?post=asset%3Af91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52#asset:f91815b7-a826-4a92-8460-db308ea5ef52|title=ကွတ်ခိုင်၊ ကျောက်မဲ၊ စဉ့်ကူးတို့ကို စစ်တပ်လေကြောင်းတိုက်လို့ ဒါဇင်ကျော်သေဆုံး|accessdate=2025-7-30|publisher=BBC Burmese}}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]အရှေ့ပိုင်းရှိ ဆေးရုံတစ်ခု ယမန်နေ့ (ဇူလိုင် ၂၉) ညက လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခံရပြီး ၁၅ ဦးဝန်းကျင် ထိခိုက်သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65573/|title=ကန့်ဘလူမြို့နယ်တွင် ဆေးရုံ ဗုံးကြဲခံရပြီး လူတစ်ဒါဇင်ထက်မနည်း သေဆုံး|accessdate=5 August 2025|publisher=Myanmar Now|archivedate=31 July 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250731122458/https://myanmar-now.org/mm/news/65573/}}&lt;/ref&gt;

=== ဩဂုတ် ===

* [[၅ ဩဂုတ်]] - ဉာဏ်လင်းသစ် သုတေသနအဖွဲ့က ဩဂုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် &quot;ဝေဟင်နှင့်မြေပြင်ကပ်ဘေးကြားမှ မြေစာပင်ဘဝများ&quot; အစီရင်ခံစာအရ မတ်လ ၂၈ ရက်မှ ဇွန်လကုန်အထိ အင်အားပြင်းငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၇၅၁ ဦး သေဆုံးကာ ၁,၄၀၀ ကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/06/64428|title=ငလျင်အပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၇၀၀ ကျော်သေဆုံးဟု ဉာဏ်လင်းသစ် အစီရင်ခံစာ ဖော်ပြ|publisher=Mizzima|accessdate=5 August 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၇ ဩဂုတ်]] - ကယားပြည်နယ်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးဒေသမှာ တရက်တည်း လေကြောင်းနှစ်ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရပြီး လူ ၁၇ ယောက် သေဆုံးကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေလည်း ရှိနေတယ်လို့ ကနဦးသတင်းများက ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/08/17/%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%ad/|title=မော်ချီးမှာ လေကြောင်းတိုက်ခံရလို့ ၁၇ ယောက်သေဆုံးပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူတွေရှိနေ|publisher=Voice of Myanmar|accessdate=၂၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}&lt;/ref&gt; နောက်တွင် သေဆုံးသူမှာ လူ (၂၇)​ထိ  မြင့်လာသည်။​ ဗုံးကြဲမှုမှာ ရွာက ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဆေးရုံကို ဗုံးကျခဲ့ပြီး လူ ၂ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရခဲ့သလို အဆောက်အဦတွေလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&amp;post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt; ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (၂) ဖြစ်သူ ကိုဗညားက ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မော်ချီးမြို့ရှိ လူနေထူထပ်သော ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်ကို စစ်တပ်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၃၂ ဦးအထိ တိုးလာကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;ဩဂုတ် ၁၉ ရက်မှာ ဗုံးထပ်ကြဲတာကြောင့် ပြည်သူ ၄ ယောက် ထိခိုက်မိတယ်လို့ ဒေသခံတွေက ပြောသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720258|title=မော်ချီးကို စစ်တပ်က ဗုံးထပ်ကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး ထိခိုက်|publisher=DVB Burmese|accessdate=17 August 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၉ ဩဂုတ်]] - ကရင်နီပြည်တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေက ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာသိမ်းယူထားတဲ့ [[ဒီးမော့ဆိုမြို့]]ကို ၁၆ ရက်ကြာထိုးစစ်ဆင်ပြီးတဲ့နောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၉ ရက် နေ့မှာ စစ်တပ်က အပြည့်အဝပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးလို့ ထုတ်ပြန်သည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/20/404761.html|title=စစ်တပ်က ဒီးမော့ဆိုမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၀ ဩဂုတ်]] - ဩဂုတ် ၂၀ ရက်တွင် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ပလောင်(တအာင်း) အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA)နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP/SSA)တို့အား ပန်ဆန်းမြို့သို့ ဖိတ်ခေါ်ကာ UWSA အစိုးရအဖွဲ့ ဒုဥက္ကဋ္ဌနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးဝန်ကြီး ကျောက်ကော်အန်းက တရုတ်ဖိအားပေးမှုများအကြောင်း ပြောပြခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်နောင် မည်သည့် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး အကူအညီများပေးတော့မည်မဟုတ်ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/08/22/404830.html|title=“ဝ” ထုတ်ပြောရတဲ့အထိ တရုတ်ဖိအား ဘယ်လောက်ကြီးနေလဲ|publisher=The Irrawaddy|accessdate=22 August 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၂ ဩဂုတ်]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် (၂၂) ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအတိုင်ပင်ခံကောင်စီက အာဏာရှင်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းရေး နှင့် ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ၏ နိုင်ငံရေး ရပ်တည်ချက် (၁၀) ချက်နှင့် အခြေခံမူ (၈) ချက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၇ ဩဂုတ်]] - [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)  အမှတ် ၁ စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ နည်းဗျူဟာ ၃၃ နဲ့ မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် (MSRF) တို့ ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ဩဂုတ် ၂၇ ရက်မှာ ကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721410|title=PDF နည်းဗျူဟာ ၃၃ နှင့် မွန်ပြည်တော်လှန်ရေးတပ် MSRF တို့  ညီနောင်တပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၈ ဩဂုတ်]] - ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊​ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၉၂၂/၂၀၂၅ ဖြင့် မတရားအသင်းအဖြစ်လည်းကောင်း&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74232|title=မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခြင်း|publisher=MOI|accessdate=28 August 2025}}&lt;/ref&gt;၊ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၂၀၂၅ ဖြင့်&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74230|title=အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခြင်း|accessdate=28 August 2025|publisher=Ministry of Information}}&lt;/ref&gt; အကြမ်းဖက်အုပ်စု အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721677|title=ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)ကို အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာ|publisher=DVB|accessdate=28 August 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

== ၂၀၂၆ ==

=== မတ် ===

* မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲခဲ့တာကြောင့် သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|website=Myanmar Now|date=2026-03-02|access-date=2026-03-02|language=en-US|last=ခင်ရီရီဇော်}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|access-date=2026-03-02|language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ|url=https://news-eleven.com/article/310463|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.dvb.no/post/749879|website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆…|access-date=2026-03-13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/|website=Myanmar Now|date=2026-03-11|access-date=2026-03-13|language=en-US|first=ဖဒူ|last=ထွန်းအောင်}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}&lt;/ref&gt;
** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို  ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/749677 |access-date=2026-03-10 |website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ… |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-10 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၀ မတ်]] - မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/ |date=2026-03-10 |language=en-US |last=Now |first=Myanmar |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now }}{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ မတ် - တနင်္သာရီတိုင်း၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဒပ်ကျေးရွာရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် တပ်မတော်၏၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt |access-date=2026-03-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=သူရအောင် |date=2026-03-12 |title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/ |access-date=2026-03-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* ၁၆ မတ် - [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ ဖလံပင်ကျေးရွာမှ စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ|url=https://myaelattathan.com/news/23027/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=ကျော်ကြီး}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့|url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/|website=Maun|date=2026-03-17|access-date=2026-03-19|language=en-US|last=mmblogmaster}}&lt;/ref&gt;ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနဲ့ ရှားစေးဖိုရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-19|access-date=2026-03-19|language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}&lt;/ref&gt;

=== ဧပြီ ===

* ၁၀ - တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=DVB TV News|date=2026-04-11|title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News|url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI|access-date=2026-04-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း|url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297|url-status=live|access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆|website=Mizzima}}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ - ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ ချင်းညီနောင်အဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော မင်းတပ်မြို့အား စစ်တပ်က ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့၊ ည ၁၁ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေအိမ် အလုံး ၂၀ နှင့် မော်တော်ယာဉ် ၄ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot; /&gt;
* ၁၂ - ကရင်ပြည်နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ်အစပ်ရှိ [[ဘီးလင်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ စစ်တပ်၏ လေးကေစခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း စစ်ရေးသတင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက ဘီဘီစီသို့ အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-04-12 |title=ဧပြီ ၁၂ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ်- ပြင်ဦးလွင်မှာ ရည်းစားဟောင်းက ဓားနဲ့ထိုးလို့ လက်ထပ်ခါနီး အမျိုးသမီးသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8x79k47rvvo |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-19|access-date=2026-04-19|language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

* ၂၉ ဧပြီ - [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU)၊ တပ်မဟာ (၆) နယ်မြေအတွင်းရှိ မက္ကသာသတ္တုတွင်းအား တပ်မတော်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၁၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-30 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃၀ -ကဆုန်လပြည့်အထိမ်းအမှတ် အကျဉ်းသား ၁၅၀၀ ကျော်လွှတ်ပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx21kj6xje2t |access-date=2026-04-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

=== မေ ===

* ၁ - ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တိုက်ပွဲများကြောင့် မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင် အရပ်သား အနည်းဆုံး ၃၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၄၂ ဦး ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရကြောင်း ကချင်လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ (KHRW) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-02 |title=မေ ၂ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို လွှတ်ပေးဖို့ ကုလ၊ အမေရိကန်နဲ့ ဂျပန်ထပ်တိုက်တွန်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g4mkjxgy2o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၄ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-04|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt|access-date=2026-05-04|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-05|title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t|access-date=2026-05-05|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}&lt;/ref&gt;

* ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

* မေ ၁၉ - ချင်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သော [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[တွန်းဇံမြို့]]အား စစ်တပ်နှင့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA-EC) တို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် တပ်ဖွဲ့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=တွန်းဇံမြို့ကို အစိုးရတပ်နဲ့ ZRA ပူးပေါင်းတပ်တွေ ​ထိန်းချုပ်|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/05/21/%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b6%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%a1%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%90/|website=Voice of Myanmar|date=2026-05-21|access-date=2026-05-21|language=en-US|first=Editor Htein|last=Lin}}&lt;/ref&gt;
* မေ ၂၃ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်း၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ ကသာ-အင်းတော်လမ်းပိုင်းရှိ [[နလယ်အင်းရွာ၊ ကသာမြို့နယ်|နလယ်အင်းရွာ]]အနီးသို့ လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၇ လအရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ရှောင် သုံးဦး သေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-24|title=မေ ၂၄ ရက်သတင်းအနှစ်ချုပ်- ကသာမြို့နယ်မှာ လက်နက်ကြီးကျည်ထိမှန်လို့ ၇ လသားကလေးအပါအဝင် စစ်ရှောင် ၃ ဦး သေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y0wqyekp0o|access-date=2026-05-24|website=BBC News မြန်မာ|language=my}}&lt;/ref&gt;
* မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]]

=== ဇွန် ===

* ၂၂ ဇွန် - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]အတွင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံ မြင်းခြံခရိုင် တပ်ရင်း သုံးရင်းထက်မနည်းက [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]၏ စခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းမှုကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-22 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၂၂ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ကီယာစတာမာ ရာထူးကနေ နုတ်ထွက်မယ်လို့ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cly73qr8y0nt |access-date=2026-06-23 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== စက်တင်ဘာ ===

* ၁၇ - [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်နယ်]]၊ [[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]၊ [[ဖရူဆိုမြို့နယ်]] မိုဆိုရွာအနီးတွင် စစ်တပ်က အသေခံဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် ကင်းစောင့်နေသည့် [[ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDF) တပ်ဖွဲ့ဝင် ငါးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-09-18 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်-&quot;မြန်မာရှိ အဖွဲ့အစည်းအားလုံးနဲ့ ဆက်ဆံနေ&quot; ဟု အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cqj3d2281m3zt |access-date=2026-09-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist|3}}

[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]</text>
      <sha1>8xbfrqh0ugx3z83oomfa3omx0193ldq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>257144</id>
    <revision>
      <id>1053587</id>
      <parentid>1047159</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:38:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ရာထူးနေရာ အပြောင်းအလဲ</comment>
      <origin>1053587</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18933" sha1="in001ft8uwcd811eax6ax5c8mxeuflv" xml:space="preserve">
{{Infobox official post
|post            =
|body            =
|name            = ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊&amp;nbsp;ရေ၊&amp;nbsp;လေ)
|nativename      = {{small|Chief of the General Staff (Army, Navy, Air)}}
|native_name     = {{small|Chief of the General Staff (Army, Navy, Air)}}
|insignia        = Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg
|insigniasize    = 
|insigniacaption = 
|image           = 
|imagesize       = 150px
|department      = {{Tooltip|ကက(ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)}}
|incumbent       = -
|incumbentsince  = -
|style           =
|residence       = 
|nominator       = 
|appointer       ={{Flagicon image|Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] 
|termlength      = 
|formation       = ၂၀၀၁
|inaugural       = 
|website         = 
|seat            = ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူးရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)၊ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး|စစ်ရုံး]]၊ [[နေပြည်တော်]]
|footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ
|footnotes       = [[File:16._Myanmar_Army_GEN.svg|50px]] &lt;br /&gt; ဗိုလ်ချုပ်ကြီး
}}

'''ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)''' ({{lang-en|'''Chief of the General Staff''' ('''Army, Navy and Air''')}})  သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] ၏ ရာထူးအဆင့်အတန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဤရာထူးကို [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]] အား စတင်ခန့်အပ်သည်။ထိုရာထူးသည် တပ်အင်္ဂါစဉ်အရ တပ်မတော်၏ နံပါတ် (၃) အဆင့် တွင် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) မိသားစုများ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် မိုးရာသီသစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲကျင်းပပြုလုပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84727 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

== တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့် ==

[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] အဆင့်ရှိသူ ထမ်းဆောင်ရသော နေရာတစ်ခု အဖြစစ် သတ်မှတ်သည်။ဤရာထူးသည် [[တပ်မတော်]] တွင် အရေးပါ အရာရောက်ပြီး ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်များအား ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲဆောင်ရွက်ပေးရသည့် တာဝန်ကို ယူရသည်။ 

== တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ ==
{|class=&quot;wikitable&quot;
! စဉ်
! ဓာတ်ပုံ
! အမည်
! စတင်ရက်
! ပြီးဆုံးရက်
! မှတ်ချက်
|-
| ၁
| [[File:Shwe Mann.jpg|100px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရွှေမန်း၊ ဦး|သူရရွှေမန်း]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/4083/?tztc=1|title=ဘယ်သူ့ဩဇာမှ မခံဘူးလို့ သူရဦးရွှေမန်း ထုတ်ဖော်ပြောကြား|work=Myanmar Now|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၀ }}&lt;/ref&gt; 
| ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၁
| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၀
| နောင်တွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။
|-
| ၂
| [[File:Vice Senior General Min Aung Hlaing.jpg|100px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]
| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၀ &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/military-army-navy-air-force-coordination-commanders/|title=ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ ၊ လေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ|work=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်|access-date=၂ မေ ၂၀၂၅|date=}}{{Dead link|date=October 2025 }}&lt;/ref&gt;
| ၂၉ မတ် ၂၀၁၁
| နောင်တွင် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။
|-
| ၃
| [[File:Hla Htay Win (cropped).jpg|100px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaaanephng-rekeaakpaikii-aeaangmngrn-pnnysuuttiunngattuu-lkttaicheaangrkmnny|title=တပ်မတော်အနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲကြီး အောင်မြင်ရန် ပြည်သူတို့နှင့်အတူ လက်တွဲဆောင်ရွက်မည်|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၇ မတ် ၂၀၁၅|archive-date=26 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240426180218/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaaanephng-rekeaakpaikii-aeaangmngrn-pnnysuuttiunngattuu-lkttaicheaangrkmnny}}&lt;/ref&gt; 
| ၃၀ မတ်၂၀၁၁
| ၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
| [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]] [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်]] [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည်&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/interview/2015/11/06/99131.html/attachment/untitled-1-18|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးလှဌေးဝင်း မဲဆွယ်ဟောပြောစဉ်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၀၂၀ }}&lt;/ref&gt; 
|-
| ၄
| 
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ခင်အောင်မြင့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ခင်အောင်မြင့်]] &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2015/08/150818_defence_bordersecurity_ministers_nomination|title=ကာကွယ်ရေးနဲ့ နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးလောင်းတွေ အမည်စာရင်းသွင်း|work=BBC Burmese|access-date=၂၉  ဧပြီ ၂၀၂၄ |date= }}&lt;/ref&gt; 
&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaa-kaakyre-uuciikhup-biulkhupmuukii-sre-cnnysuu-mngaeaangliung-ttpmtteaa-suunaapunng|title=တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သရေ စည်သူ မင်းအောင်လှိုင် တပ်မတော် သူနာပြုနှင့် ဆေးဘက်ပညာ တက္ကသိုလ်၊ သူနာပြုနှင့် ဆေးဘက်ပညာ သိပ္ပံဘွဲ့ သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၁၃) သင်တန်း ဆင်းဂုဏ်ပြု စစ်ရေးပြ အခမ်းအနား တက်ရောက် အမှာစကား ပြောကြား|work=Myanmar Digital News|access-date=၂၉  ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅|archive-date=29 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240429062855/https://www.mdn.gov.mm/my/ttpmtteaa-kaakyre-uuciikhup-biulkhupmuukii-sre-cnnysuu-mngaeaangliung-ttpmtteaa-suunaapunng}}&lt;/ref&gt; 
| ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅
| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၆
| ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပူးတွဲတာဝန် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်(လေ)]]
|-
| ၅
| [[File:Mya Tun Oo during a meeting with Alexander Fomin on 17 August (cropped).jpg|100px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြထွန်းဦး]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/general-myat-tun-oo-bio/3482637.html|title=ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး နောက်ကြောင်း|work=VOA Burmese|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ }}&lt;/ref&gt; 
| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၆
| ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
|နောင်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးချုပ်|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်
|-
| ၆
| [[File:General Maung Maung Aye.jpg|100px]]
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်အေး]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/02/04/237628.html|title=ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ }}&lt;/ref&gt; 
|  ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁
| ၁၉ ဩဂုတ်
၂၀၂၄
| ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်
|-
| ၇
| 
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]
| ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
| လက်ရှိ 
ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာသည်
|-
| ၈
| 
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]
| ၃၀ မတ် ၂၀၂၆
| ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆
| နောင်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာ 
|-
| ၉
| 
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး -
| -
| -
| -
|}

== အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ ==
၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့က ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အသစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]] ပထမဦးဆုံး ဦးဆောင်တက်ရောက်သည့်   ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး၏ (၇၉) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားသတင်းတွင် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ရာထူးကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ရေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်းနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်တို့၏ နောက်တွင် ထားရှိကာ တပ်မတော်၏ နံပါတ် (၅) အဆင့်အဖြစ် နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများက  ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အတွင်းရေးမှူး တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း)၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး (၇၉) နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့် |url=http://www.moi.gov.mm/news/81521 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;ထိုကဲ့သို့ နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြခဲ့မှုများ ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်း၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၃ ရက် တွင် [[ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်း|ဘီဘီစီ (မြန်မာပိုင်း)]] က  [[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အပြောင်းအလဲ]] ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ဤရာထူးသည် ယခင်က တပ်မတော်၏ နံပါတ် (၃) အဆင့်ရှိခဲ့ရာမှ အဆင့် (၅) သို့ ရောက်ရှိသွားပြီဖြစ်ကြောင်း  ဆက်လက် သုံးသပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-23 |title=တပ်ချုပ်သစ်လက်ထက် တပ်အင်္ဂါစဉ် ဘယ်လိုပြောင်းသွားလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cr41vydl7xgo |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

ထိုနောက်ပိုင်းတွင်လည်း ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ရာထူးသည် ရေချုပ် နှင့် လေချုပ် နောက်တို့တွင်သာ ဖော်ပြခံရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး အိန္ဒိယရေတပ်ဦးစီးချုပ် Admiral Dinesh Kumar Tripathi ဦးဆောင်သောကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/news/82403 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့ တွင် ကျင်းပသည့်  ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) မိသားစုများ၏ ဒုတိယအကြိမ် မိုးရာသီသစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲ အခမ်းအနားတွင် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ရာထူးအား ရေချုပ် နှင့် လေချုပ် တို့၏ ရှေ့တွင် ထားရှိ၍ ပြန်လည်ဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) မိသားစုများ၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် မိုးရာသီသစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲကျင်းပပြုလုပ် |url=http://www.moi.gov.mm/news/84727 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;ထို့အပြင် ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် ပြုလုပ်သည့်  [[မြန်မာ-ရုရှား ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု (၂၀၂၆)]] အခမ်းအနားတွင်လည်း အလားတူဖော်ပြခြင်းမျိုးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ သတင်းဌာနများနှင့် နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများ၏ ဖော်ပြပုံ ကွာခြားချက်များကြောင့် ဤရာထူး၏ တပ်အင်္ဂါစဉ် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်နှင့် ပတ်သက်၍ ရှုမြင်ပုံကွဲပြားမှုများ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး မြန်မာ - ရုရှားကြည်းတပ်နှစ်ရပ်အကြား တပ်ဖွဲ့များ စုပေါင်းလေ့ကျင့်ခန်း (MYANMAR- RUSSIA JOINT EXERCISE (TIGER-2026)) ဆောင်ရွက်မှုအား ကြည့်ရှုစစ်ဆေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/85387 |access-date=2026-07-23 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==

[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]</text>
      <sha1>in001ft8uwcd811eax6ax5c8mxeuflv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဗိုလ်ချုပ်ကြီး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>257709</id>
    <revision>
      <id>1053568</id>
      <parentid>1048824</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:06:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-48306-52</username>
        <id>147797</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးများစာရင်း */</comment>
      <origin>1053568</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15961" sha1="0kvlwbgzut2361azt6vfkdzdb4j73wh" xml:space="preserve">{{Infobox military rank
| name           = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး
| native_name    = General
| image          = 16. Myanmar Army GEN.svg 
| image_size     =50px 
| alt            =
| caption        = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br&gt;(&lt;small&gt;[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]]&lt;/small&gt;)
| country        = {{flagdeco|Myanmar}} [[မြန်မာ]]
| service branch = {{Armed forces|Myanmar}}
{{Navy|Myanmar}}
{{Air force|Myanmar}}
| abbreviation   = 
| rank group     =  ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်ပိုင်းအရာရှိ
| formation      = 
| abolished      = 
| higher rank    = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]]၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး
| lower rank     = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]
| equivalents    = 
| history        = 
|image2=16. Myanmar Navy GEN.png|image_size2=50px|caption2=ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br&gt;(&lt;small&gt;[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]]&lt;/small&gt;)|image3=16. Myanmar Air Force GEN.png|image_size3=50px|caption3=လေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး&lt;br&gt;(&lt;small&gt;[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]]&lt;/small&gt;)}}

'''ဗိုလ်ချုပ်ကြီး''' (အင်္ဂလိပ်: General) ဆိုသည်မှာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ရာထူးတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်နက်ကိုင်ဆောင်သည့်အဖွဲ့အစည်းများတွင် ခန့်အပ်သည့် ရာထူး ဖြစ်ကာ [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] တွင် တတိယအဆင့်ရှိ ရာထူးဟု သတ်မှတ်ထားသည်။အဆိုပါရာထူး၏ အထက်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး (အင်္ဂလိပ်: Vice Senior General) အဆင့် နှင့် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] (အင်္ဂလိပ်: Senior General) တို့သာ ရှိတော့သည်။

== တပ်မတော် ==
ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ (၁/၂၀၂၁)အရ [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] ရာထူး နှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ရာထူးတို့အတွက် အသက်ကန့်သတ်ချက်မှာ မရှိတော့သော်လည်း  ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့် ရာထူးကိုမူ  ၄ နှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ရှိကာ လိုအပ်လျှင် ၂ နှစ်ထက်မပိုသော သက်တမ်းအထိ ထပ်တိုးနိုင်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်အတွက် တာဝန်သတ်မှတ်ချက်အား [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)|ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] နှင့် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] တို့ထံ အပ်နှင်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-59951683|title=ပဟေဠိဆန်တဲ့ စစ်တပ်ထိပ်ပိုင်း အပြောင်းအရွှေ့များ|work=BBC Burmese|access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၄|date=၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂}}&lt;/ref&gt; 

တစ်ဖက်တွင်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ နောက်ပိုင်း တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နေရာအချို့၊ [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး နေရာ နှင့် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး နေရာ အပါအဝင် [[အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်|အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်]] နေရာတို့အား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူများ ထားရှိသည်။

မြန်မာ့တပ်မတော်၌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့် ရရှိဖူးသူ (၃၂)ဦးရှိပါသည်။ တပ်မတော်(ကြည်း)၌ (၂၂)ဦး၊ တပ်မတော်(ရေ)၌ (၅)ဦးနှင့် တပ်မတော်(လေ)၌ (၅)ဦး ရှိခဲ့သည်။

== ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးများစာရင်း ==


{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#143414; color:white; text-align:center; font-size:110%; padding:8px;&quot; | [[File:Army Flag of Myanmar.svg|35px]] &amp;nbsp; တပ်မတော် (ကြည်း)
|- style=&quot;background-color:#efefef; font-weight:bold;&quot;
! style=&quot;width:8%; text-align:center;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width:46%;&quot; | အမည်
! style=&quot;width:46%;&quot; | မှတ်ချက်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁
| [[နေဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း]]
| နောင်တွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂
| [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယု]]
| နောင်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၃
| [[တင်ဦး (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ တင်ဦး]]
| နောင်တွင် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] နာယက
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၄
| [[ကျော်ထင် (သူရ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ ကျော်ထင်]]
| နောင်တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီအတွင်းရေးမှူး
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၅
| [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောမောင်]]
| နောင်တွင် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၆
| [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေ]]
| နောင်တွင် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၇
| [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်အေး]]
| နောင်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၈
| [[ခင်ညွန့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်]]
| ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၉
| [[ရွှေမန်း၊ ဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ ရွှေမန်း]]
| နောင်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၀
| [[စိုးဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း]]
| တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ကွယ်လွန်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၁
| [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းစိန်]]
| နောင်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၂
| [[တင်အောင်မြင့်ဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သီဟသူရ တင်အောင်မြင့်ဦး]]
| နောင်တွင် ဒုတိယသမ္မတ(၁)
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၃
| [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းအောင်လှိုင်]]
| နောင်တွင် [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၄
| [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးဝင်း]]
| နောင်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၅
| [[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လှဌေးဝင်း]]
| နောင်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၆
| [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြထွန်းဦး]]
| နောင်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၇
| [[မောင်မောင်အေး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်အေး]]
| နောင်တွင် ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၈
| [[ညိုစော|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညိုစော]]
| နောင်တွင် ဒုတိယသမ္မတ(၁)
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁၉
| [[အောင်လင်းဒွေး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်လင်းဒွေး]]
| နောင်တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၀
| [[ရဲဝင်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး]]
| လက်ရှိ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၁
| [[ကျော်စွာလင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်စွာလင်း]]
| လက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂၂
| [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကိုဦး]]
| လက်ရှိ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|}

&lt;br&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#14243b; color:white; text-align:center; font-size:110%; padding:8px;&quot; | [[File:Badge of the Myanmar Navy.svg|35px]] &amp;nbsp; တပ်မတော် (ရေ)
|- style=&quot;background-color:#efefef; font-weight:bold;&quot;
! style=&quot;width:8%; text-align:center;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width:46%;&quot; | အမည်
! style=&quot;width:46%;&quot; | မှတ်ချက်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁
| [[ဉာဏ်ထွန်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဉာဏ်ထွန်း]]
| နောင်တွင် ဒုတိယသမ္မတ(၂)
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂
| ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ
| နောင်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၃
| [[တင်အောင်စန်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း]]
| နောင်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး 
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၄
| [[မိုးအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုးအောင်]]
| နောင်တွင် ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဝင်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၅
| [[ထိန်ဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း]]
| လက်ရှိ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)
|}

&lt;br&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;width:100%;&quot;
|-
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:#143b4f; color:white; text-align:center; font-size:110%; padding:8px;&quot; | [[File:Emblem of the Myanmar Air force.svg|35px]] &amp;nbsp; တပ်မတော် (လေ)
|- style=&quot;background-color:#efefef; font-weight:bold;&quot;
! style=&quot;width:8%; text-align:center;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width:46%;&quot; | အမည်
! style=&quot;width:46%;&quot; | မှတ်ချက်
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၁
| [[မြတ်ဟိန်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြတ်ဟိန်း]]
| နောင်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၂
| [[ခင်အောင်မြင့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်အောင်မြင့်]]
| နောင်တွင် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၃
| [[မောင်မောင်ကျော်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ကျော်]]
| ရာထူးမှ အနားပေးခံရ
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၄
| [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]]
| လက်ရှိ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး
|-
| style=&quot;text-align:center;&quot; | ၅
| [[ထွန်းဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း]]
| လက်ရှိ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)
|}

== ကိုးကား ==
{{Reflist}} 
[[ကဏ္ဍ:စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူးအဆင့်များ]]
[[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ]]</text>
      <sha1>0kvlwbgzut2361azt6vfkdzdb4j73wh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ညွန့်ဝင်းဆွေ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258157</id>
    <revision>
      <id>1053571</id>
      <parentid>1029168</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:13:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ရာထူးအပြောင်းအလဲ</comment>
      <origin>1053571</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18330" sha1="8uriawgq60xns7didn0gty6crx0d3ov" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| honorific_prefix    = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]&lt;br&gt; [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]]
| name                = ညွန့်ဝင်းဆွေ
| honorific_suffix    = 
| image               = 
| image_size          = 
| image_upright       = 
| smallimage          = &lt;!--If this is specified, &quot;image&quot; should not be.--&gt;
| smallimage_alt      = 
| alt                 = 
| caption             = 
| order               = 

| office             = [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]]
|deputy = ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ
| termstart        = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| termend           = ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆
|appointer= [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]
| 1blankname         = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]]
| 1namedata         = [[မင်းအောင်လှိုင်]]
| predecessor        = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]
| successor         = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]

| office1              = [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]
| status1              = &lt;!--If this is specified, overrides Incumbent.--&gt;
| term_start1          = ဧပြီ ၂၀၂၃
| term_end1            = မတ် ၂၀၂၆
| leader1              = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]]
| predecessor1         = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] ခင်လှိုင် &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/586232|title=စစ်ကောင်စီတပ်တွင်း ထိပ်ပိုင်းအရာရှိအချို့ကို အနားပေး၊ ရာထူးတိုး၊ နေရာပြောင်းအလဲလုပ်|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date= ၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ }}&lt;/ref&gt; 
| successor1           = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးလှိုင် &lt;ref&gt;{{cite web|url=https://staging-burmese.dvb.no/post/749270|title=စစ်ခေါင်းဆောင်က တိုင်းမှူးများကို ရာထူးတိုး အပြောင်းအလဲလုပ်|work=DVB|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၇ မတ် ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=May 2026 }}&lt;/ref&gt;
| office2             = [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး
| status2             = &lt;!--If this is specified, overrides Incumbent.--&gt;
| term_start2         = ဇွန် ၂၀၂၀
| term_end2           = ဧပြီ ၂၀၂၃
| leader2             = [[မင်းအောင်လှိုင်]]
| predecessor2        = ဗိုလ်ချုပ် [[သက်ပုံ]]
| successor2          = ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဟိန်း
| pronunciation       = 
| birth_name          = 
| birth_date          = {{Birth year and age|1972}}
| birth_place         = 
| death_date          = &lt;!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --&gt;
| death_place         = 
| death_cause         = 
| resting_place       = 
| resting_place_coordinates = 
| citizenship         = 
| nationality         = မြန်မာ
| party               = 
| height              = &lt;!-- &quot;X cm&quot;, &quot;X m&quot;  or &quot;X ft Y in&quot; plus optional reference (conversions are automatic) --&gt;
| spouse              = ဒေါ်မို့မို့စိုး
| relations           = 
| children            = သား ၁ဦး၊ သမီး ၁ဦး
| mother              = စမ်းမြင့်
| father              = သိမ်းဆွေ
| relatives           = 
| residence           = 
| alma_mater          =စစ်တက္ကသိုလ် (အပတ်စဉ် ၃၆) 
| occupation          = 
| profession          = 
| known_for           = 
| salary              = 
| net_worth           = &lt;!-- Net worth should be supported with a citation from a reliable source --&gt;
| cabinet             = 
| committees          = 
| portfolio           = 
| awards              = &lt;!-- For civilian awards - appears as &quot;Awards&quot; if |mawards= is not set --&gt;
| signature           = 
| signature_alt       = 
| website             = &lt;!--Military service--&gt;
| nickname            = 
| allegiance          = {{flag|Myanmar}}
| branch              = {{army|Myanmar}}
| serviceyears        =၁၉၉၁ - လက်ရှိ 
| rank                = [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]]
| unit                = 
| commands            = [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]
| battles             = 
| mawards             = &lt;!-- for military awards - appears as &quot;Awards&quot; if |awards= is not set --&gt;
}}

ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး '''ညွန့်ဝင်းဆွေ''' (၁၉၇၂ မွေးဖွား) (ကြည်း ၂၅၉၈၂) သည် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ အဆိုပြုတင်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းအား လွှတ်တော်သို့တင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311089 |access-date=2026-04-07 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;၎င်းသည် တပ်မတော် တွင်  [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]] နှင့် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး အဖြစ်  တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။

== ငယ်ဘဝ ==
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ သည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးသိမ်းဆွေ (ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ၊ ထွေအုပ် )( ငြိမ်း ) နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ  ဒေါ်စမ်းမြင့်  အထက်တန်းပြ (ငြိမ်း) တို့မှ မွေးဖွားသည်။၁၉၈၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် (၃၆) သို့ တက်ရောက်သည်။ ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း ၂၅၉၈၂ ဖြင့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကစပြီး [[တပ်မတော်]]တွင် စတင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။

== စစ်မှုထမ်းဘဝ ==
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ သည် တပ်မတော်တွင် ဒုဗိုလ်ဘဝ ဖြင့် စတင်၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီးနောက် လုပ်သက် ၂၇ နှစ် အကြာတွင် ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးကာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ထိ ရာထူးအပ်နှင်းခံရသည်။    

၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ တွင် [[တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်]] ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး ၂၀၂၀ပြည့် နှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့အထိ  တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။

သူသည် ထိုမှ နေ၍ [[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူး တာဝန်ပေးခံရသည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/383465|title=အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်က COVID-19 ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းများ လှူဒါန်း|work=DVB|access-date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၀ }}&lt;/ref&gt; ၃လ ခန့်သာ တာဝန်ထမ်းဆောင်လိုက်ရပြီး   ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် [[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တိုင်းမှူးအဖြစ် ပြောင်းလဲ ခန့်အပ်ခံရသည်။  &lt;ref&gt;{{Cite web |last=KyawThu |date=2020-07-01 |title=Myanmar Military Makes Major Reshuffle |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-makes-major-reshuffle.html |access-date=2023-02-18 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းအချိန်ကာလ ==
[[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီး]]နောက် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တိုင်း တိုင်းမှူးဖြစ်သော ညွန့်ဝင်းဆွေအား အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2021-07-21 |title=Myanmar: Junta Tribunals Impose 65 Death Sentences |url=https://www.hrw.org/news/2021/07/21/myanmar-junta-tribunals-impose-65-death-sentences |access-date=2023-02-18 |website=Human Rights Watch |language=en}}&lt;/ref&gt; ညွန့်ဝင်းဆွေသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု]]တွင် စစ်တပ်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့အား ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web |date=2021-12-02 |title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre |url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre |access-date=2023-02-22 |website=Human Rights Watch |language=en}}&lt;/ref&gt; ဥရောပသမဂ္ဂ၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့က ညွန့်ဝင်းဆွေအား လူ့အခွင့်အရေးဖောက်ဖျက်မှုနှင့် အရပ်သားများအပေါ် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nyunt Win Swe |url=https://www.opensanctions.org/entities/NK-nFRCYQ4ACeipxP5DJiAM6Z/ |access-date=2023-02-18 |website=Open Santions |date=8 November 2022 |language=en |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114191805/https://www.opensanctions.org/entities/NK-nFRCYQ4ACeipxP5DJiAM6Z/ }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Canada |first=Global Affairs |date=2023-01-31 |title=Backgrounder – Additional sanctions for Myanmar |url=https://www.canada.ca/en/global-affairs/news/2023/01/backgrounder--additional-sanctions.html |access-date=2023-02-18 |website=www.canada.ca }}{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;

သူသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံရပြီးနောက် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး]]အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ တွင် ၎င်းသည် တပ်မတော် အရန်အင်အားသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။၎င်းနေရာသို့  ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့် ရာထူးတိုးသွားသော [[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|တြိဂံတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး]] ဗိုလ်ချုပ်စိုးလှိုင် က ဆက်ခံခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2023-04-01 |title=Myanmar Junta Sacks Commander After Heavy Casualties in Karen State |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-sacks-commander-after-heavy-casualties-in-karen-state.html |access-date=2023-04-03 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ၂၀၂၆ ==
သမ္မတ [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]အဖွဲ့ တွင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့မှစ၍   [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ထိုရာထူးမှ အနားပေးကာ စစ်ဘက်မူလတာဝန်များ ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-13 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |date=2026-09-17 |title=ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေကို စစ်ဘက်ပြန်ပို့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကိုကိုဦးနဲ့ အစားထိုး - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B2%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%9D/ |access-date=2026-09-17 |work=New Day Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== ရရှိခဲ့သောဘွဲ့ ==
၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]က ၎င်းအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သည့် [[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့]] ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/32970|title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း ၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၁ / ၂၀၂၂ ၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|work=MWD Webportal|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂ }}&lt;/ref&gt; 

== မိသားစုဘဝ ==
သူသည် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ် မို့မို့စိုး နှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး မောင်စိုးသီဟဆွေ နှင့် မစိုးသီရိဆွေ ဆိုသည့် သားသမီး ၂ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။

== ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် ==

* [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]
* [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]
* [[တပ်မတော်]]

== ကိုးကား ==
{{reflist}}

{{lifetime|၁၉၇၂|}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}
[[Category:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]
[[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၇၂ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]]</text>
      <sha1>8uriawgq60xns7didn0gty6crx0d3ov</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>258228</id>
    <revision>
      <id>1053574</id>
      <parentid>835504</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:15:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* အကိုးအကား */</comment>
      <origin>1053574</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15215" sha1="jwqoxbgvhoay6e0b7ur1wpn5mphvdqk" xml:space="preserve">[[File:Action Potential.gif|thumb|upright=1.5|ဤပုံပါ [[နျူရွန်|နျူရွန်တခုခုရှိ အထွက်တံပိုင်း (axon of a neuron)]] ၏ ဝန်းကျင်၌ [[လျှပ်ဓာတ်]]ဆောင် အမှုန်များစုဝေးနေသည်၊ အဖိုဓာတ်ဆောင်များ အဖြစ် [[ဆိုဒီယမ်]][[အိုင်းယွန်း]] (Na&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;) များနှင့် [[ပိုတက်ဆီယမ်]]အိုင်းယွန်း (K&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt;) များ၊ အမဓာတ်ဆောင်များ အဖြစ် အခြားအမှုန်များ ရှိမည်။ နျူရွန်ဆဲလ်အပြင်၌ နေမြဲအားဖြင့် လျှပ်ဖိုဓာတ်မှုန်များ ပိုကဲတင်းစုလျက် ရှိစဉ် [[ဆဲလ်တွင်းပြင် လျှပ်ညှို့အင်]]က အတိုင်းအတာတခုရောက်လျှင် [[ဆဲလ်ပိတ်လွှာ|ဆဲလ်ပိတ်လွှာ (မမ်ဘရိန်း)]] က အပြင်မှ တိုးဝင်နေသည့် လျှပ်ဖိုမှုန်တို့အနက် Na&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; များကို ဆဲလ်အတွင်း (နျူရွန်၏ အထွက်တံအတွင်း) ပေးဝင်လိုက်၍ အတွင်းပိုင်း၌ လျှပ်ဖိုစုပြုံပိုကဲမှု (++++) ထိုနေရာတဝိုက် ဖြစ်သွား၏။ ထို့နောက် ခဏအတွင်း၌ပင် ဆဲလ်တွင်းမှ K&lt;sup&gt;+&lt;/sup&gt; တို့ကိုမူ နျူရွန်ဆဲလ် အပြင်သို့ ထုတ်ပစ်သဖြင့် ထိုအတွင်းပိုင်း၌ လျှပ်မစုပြိုပိုကဲမှု (- - -) ပြန်ဖြစ်သွား၏။ [[လျှပ်စစ်စက်ကွင်း]]၏ ဤသို့သော တပိုင်းချင်း ပြောင်းတုံပြန်လှည့် လှုပ်ခတ်မှုတို့မှာ ကပ်လျက်သောနေရာများတလျှောက် ပုံပါအတိုင်း ဖြစ်ပျက်သွားသဖြင့်၊ ခြုံကြည့်လျှင် '''လျှပ်စစ်စက်ကွင်း ဂယက်ထမှု လက်ဆင့်ကမ်းခြင်း'''မျိုး ဖြစ်၏၊ ဤသည်ကမျိုးကပင် '''ကိုယ်တွင်လျှပ်လှိုင်း (action potential''') တကြောင်းချင်း ဖြစ်တော့၏။ နေ့စဉ်ဘဝ၏ တိုတောင်းမြန်ဆန်သော သိရှိမှုတိုင်း၌ ဤသို့သော လျှပ်လှိုင်းများစွာမှာ နျူရွန်ကွန်ရက်တို့အတွင်း '''ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်းစဉ်များ (nerve signals)''' အဖြစ် စီးကူးသွားပြီး၊ ၎င်းတို့မှာ '''ဦးနှောက်အဖို့ ဖတ်ရှုဖွယ် ဘာသာစကားကဲ့သို့ ဖြစ်တန်ရာ'''၏။]]

[[နျူရွန်|နျုရွန် (ကိုယ်တွင်းလျှပ်ကူးဆဲလ်)]]များတလျှောက် ဖြစ်ပေါ်သော '''ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်း''' ({{lang-en|'''action potential'''}}) ၎င်းနျူရွန်၏ ဆဲလ်ပိတ်လွှာတလျှောက် [[ဆဲလ်တွင်းပြင် လျှပ်ညှို့အင်]] ဆောင့်တိုးလျော့တုံ ပြောင်းလဲသွားခြင်း&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Hodgkin AL, Huxley AF | title = A quantitative description of membrane current and its application to conduction and excitation in nerve | journal = The Journal of Physiology | volume = 117 | issue = 4 | pages = 500–44 | date = August 1952 | pmid = 12991237 | pmc = 1392413 | doi = 10.1113/jphysiol.1952.sp004764 }}&lt;/ref&gt; ([[လျှပ်ဓာတ်]]ဆောင် အမှုန်တို့ ဆဲအတွင်းအပြင် ပြေးဝင်တုံပြေးထွက်တုံများ ကပ်လျက်အလျားတလျှောက် ဖြစ်ပျက်လက်ဆင့်ကမ်းသွားခြင်း)ကြောင့် [[လျှပ်စစ်စက်ကွင်း]] ပြောင်းယိမ်းဂယက် ကူးလျှောက်သွားခြင်း ဖြစ်၏။

== နျူရွန်တခုချင်းအတွင်း၌ ခြုံငုံဖြစ်စဉ် ==
[[File:Action potential.svg|thumb|300px|အလျားလိုက်[[စံတိုင်]]မှာ [[အချိန်]] ဖြစ်ပြီး ထောင်လိုက်စံတိုင် [[ဗို့အား|လျှပ်ညှို့အင်(ဗှို့အား)]] ဖြစ်၍၊ ညာဘက်သို့အလျားတလျှောက် အနိမ့်အမြင့်များ ပြောင်းလဲမှု ဤဂရပ်ဖှ်သည် '''ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်း'''ဖြစ်ပေါ်စဉ်အတွင်း နျူရွန်အတွင်း၌ အချိန်(ကုန်ဆုံးမှု)နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲတည်ရှိသွားသော လျှပ်ညှို့အင် ပမာဏများကို ပြဆိုနေပေမည်။ အချိန်စံတိုင်ကို [[မီလီစက္ကန့်|1စက္ကန့်၏ တစ်ထောင်ပုံ တစ်ပုံ]]စီ ရှိ‌သော် [[အလွှားစိပ်]]နှင့် ဖွဲ့စည်းထား၍ ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်း တကြောင်းချင်းစီ၏ ဖြစ်ပျက်မှုကြာချိန်က ၅ မီလီစက္ကန့်ခန့် ဟု အဓိပ္ပါယ်ရ၏။]]

သတ္တဝါတို့၏ ကိုယ်တွင်းဆဲလ်များ၌ [[လျှပ်ဓာတ်]]အဖို-အမတို့အနက် တမျိုးမျိုးဆောင်သော [[အမှုန်|အမှုန်]]များက ပိုကဲနေတတ်သဖြင့်၊ [[လျှပ်စစ်စက်ကွင်း]] သဘောနှင့်လျှင် ဆဲလ်က လျှပ်ဖိုဖြစ်စေ လျှပ်မဖြစ်စေ လျှပ်ကွင်းခေါင်းသဖွယ် (electrically polarized) ဖြစ်နေတတ်၏။ ထို့ကြောင့် ဆဲလ်တွင်းနှင့် ဆဲလ်ပြင် ပျော်ရည်ထုတို့ချင်းကြား [[ဆဲလ်တွင်းပြင် လျှပ်ညှို့အင်|အတွင်းအပြင် လျှပ်ညှို့အင် စောင်းပေးမှု]] ရှိနေကာ တဘက်ဘက်မှ လျှပ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်များ တဘက်ဘက်သို့ ပြေးဝင်ပြေးထွက်ကြရန် တာစူသကဲ့သို့ ရှိအံ့။&lt;br&gt;

[[နျူရွန်|နျူရွန်ဆဲလ်]]၏ [[ဆဲလ်ပိတ်လွှာ|အပြင်ခွံအပိတ်လွှာ]] အချို့နေရာများမှာ [[လျှပ်မှုန် တံခါးရှင်]] ခေါ် လျှပ်ဓာတ်ဆောင် [[အိုင်းယွန်း]]များကို ပေးဖြတ်လိုက်၊ ပိတ်ဆို့လိုက် ပြုလုပ်နိုင်သည့် ပရိုတီးန်ဖွဲ့ အင်္ဂါနုပ်လေးများ ရှိ၏။ နျူရွန်၏ အဝင်တံပွား (dendrites) လော၊ အလုံးကိုယ်ထည်(soma) လော၊ အထွက်တံ (axon) လော၊ ထိုသို့ နေရာအမျိုးမျိုးအလိုက် နျူရွန်၏ ဆဲလ်အပိတ်အလွှာရှိ လျှပ်မှုန်တံခါးရှင် (ion chanels) အမျိုးကွဲအသီးသီး ရှိ၏။ သို့ဖြင့် နျူရွန်အစိတ်အပိုင်း အချို့၌သာ ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်း တခုခုကို ဂယက်အစပြုနိုင်၏။ များသောအားဖြင့် အလုံးကိုယ်ထည်နှင့် အထွက်တံပိုင်းတို့၌ ဂယက်အစပြုမှု ဖြစ်တတ်ပြီး၊ ၎င်း အထွက်တံ၏ ကိုယ်ထည်လုံးနှင့်အစပ် အရင်းပိုင်းက ဂယက်အစပြုမှု အဖြစ်နိုင်ဆုံးဟု နောက်ပိုင်းလေ့လာမှု အချို့က ပြဆို၏။&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Leterrier C | title = The Axon Initial Segment: An Updated Viewpoint | journal = The Journal of Neuroscience | volume = 38 | issue = 9 | pages = 2135–2145 | date = February 2018 | pmid = 29378864 | pmc = 6596274 | doi = 10.1523/JNEUROSCI.1922-17.2018 }}&lt;/ref&gt;&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

ဂယက်အစပြုနိုင်သော ဆဲလ်အပိတ်လွှာ(မမ်ဘရိန်း) အပိုင်းတို့ရှိ လျှပ်ညှို့အင် (လျှပ်ဓာတ်ဆောင်အစုံများ စုဝေးမှုပုံစံနှင့် ထိုပုံစံကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လျှပ်ဓာတ်ဆောင်အမှုန်တိုင်းပေါ် မောင်းနှင်အား အခင်းအကျင်း) တို့မှာ ဤသို့ ဖြစ်ပျက်၏။
မည်သည့် လျှပ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်တို့ကမျှ ဂယက်မပြုသေးလျှင် [[နေမြဲ လျှပ်ညှို့အင်|နေမြဲ လျှပ်ညှို့အင် (resting potential)]] ပမာဏတခုအတိုင်း ရှိနှင့်နေမည်။ အထွက်တံ အရင်းပိုင်း (axon hillock) တခု၌ သာမန်အားဖြင့် ရှိတတ်သော ဤနေမြဲလျှပ်ညှို့အင် ပမာဏမှာ –70 mV ခန့် ဖြစ်၏။&lt;br&gt;
နေမြဲလျှပ်ညှို့အင်ကို တရွရွ လာနှောင့်ယှက်နေသည့် အမှုန်တို့ ဝင်ရောက်မှု အစဉ် ရှိနေသော်လည်း ထူးခြားသော နောက်ဆက်တွဲ အစဉ် မရှိပေ။ [[ဆောင့်လျှောရာ ဗှို့အား|ဆောင့်လျှောရာ ဗှို့အား (threshold potential)]] [အထွက်တံ အရင်းပိုင်းအဖို့ သာမန်အားဖြင့်လျှင် –55 mV ခန့်] အထို ရောက်အောင် လျှပ်ညှို့အင် နှောင့်ယှက်ဆွဲတင် ခံရလျှင်မူ [[လျှပ်မှုန် တံခါးရှင်|လျှပ်မှုန် တံခါးရှင် (အိုင်းယွန်း တံခါးရှင်)]]များ ရုတ်ချည်း ပြောင်းလဲကြ၍ [[အိုင်းယွန်း|အိုင်းယွန်းလျှပ်မှုန်]]တို့ များများမြန်မြန် စီးကူးကုန်ကာ ကိုယ်တွင်းလျှပ်လှိုင်း (နျူရွန်အထွက်တံတလျှောက်) ဂယက်ထတော့၏။ ဆဲလ်တွင်းပြင် လျှပ်ညှို့အင် ပမာဏမှာ ဂရပ်ဖှ်ပုံ၌ ရုတ်ချည်း မြင့်တက်၏။ ထို့နောက် ရုတ်ချည်း ပြန်ဆင်း၏။ တချက်တချက်၌ နဂို [[နေမြဲ လျှပ်ညှို့အင်]]ပမာဏထက်ပင် လျော့ဆင်းကာ ခေတ္တရှိလျက် ဖြည်းဖြည်းချင်း ပြန်တက်၏။ နောက်ဆုံးတွင်မှ အိုင်းယွန်းလျှပ်မှုန်တို့၏ ဖြန့်ကျက်လျှပ်ညှို့အင် တင်းမှုအခင်းအကျင်းက နေမြဲသို့ ပြန်ပြန်ရောက်သွားတော့သည်။&lt;br&gt;
&lt;br&gt;

စမ်းသပ်ချက်များအရ နျူရွန်ဆဲလ် တစ်ခုချင်းစီ၏ ဖြစ်ပျက်သမျှ ၎င်းလျှပ်ညှို့အင် အတက်အဆင်းပမာဏ၊ ကြာချိန်တို့မှာ၊ ချွင်းချက်အချို့မှ လွဲ၍၊ အတူတူနီးပါးချည်း ဖြစ်၏။ များသောအားဖြင့်၊ နျူရွန်တခုတခု၌ ၁[[စက္ကန့်]]လျှင် ကိုယ်တွင်းလျှပ်စီး ၁၀ ချက်မှ အချက် ၁၀၀ အထိ ဖြစ်ပျက်နိုင်၏။ '''ကိုယ်တွင်းလျှပ်စီး တချက်စီ တကြောင်းစီ၏ ကြာချိန်'''မှာ အကြမ်းအားဖြင့် &lt;math&gt;5ms&lt;/math&gt; (သို့) &lt;math&gt;0.005s&lt;/math&gt; (သို့) '''တစ်စက္ကန့်၏ တစ်ထောင်ပုံ ၅ပုံ'''ခန့် ဖြစ်၏။
.

== အကိုးအကား ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အာရုံကြောသိပ္ပံ]]
[[ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်ဓာတုဗေဒ]]</text>
      <sha1>jwqoxbgvhoay6e0b7ur1wpn5mphvdqk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Riverplateño</title>
    <ns>3</ns>
    <id>272700</id>
    <revision>
      <id>1053800</id>
      <parentid>884817</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cabayi</username>
        <id>9662</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Crispybeatle]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Riverplateño]] သို့ Cabayiက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/Crispybeatle|Crispybeatle]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/Riverplateño|Riverplateño]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>884817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8542" sha1="55dv1baarqutjzbatj3biyo9e7otppv" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Crispybeatle ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၂၀:၄၄၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC)</text>
      <sha1>55dv1baarqutjzbatj3biyo9e7otppv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>၂၀၂၆</title>
    <ns>0</ns>
    <id>280044</id>
    <revision>
      <id>1053733</id>
      <parentid>1053112</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:15:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>/* စက်တင်ဘာ */</comment>
      <origin>1053733</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="186625" sha1="jim5b3bs24k395vxvr1qpdphtvf8sd8" xml:space="preserve">{{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}}
{{Year article header|2026}}

== ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ ==

* [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
* [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]
* [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]
* [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း
* [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း

== အဓိက ဖြစ်ရပ်များ ==

=== ဇန်နဝါရီ ===

* [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}&lt;/ref&gt;

* [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}&lt;/ref&gt;
* [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို  မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US |archive-date=1 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260201035017/https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;                 
* [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို  မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

=== ဖေဖော်ဝါရီ ===

* [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ 
* [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို &quot;''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''&quot;ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt; 
* [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ 
* [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ 

* [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] -  အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}&lt;/ref&gt; ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}&lt;/ref&gt;

=== မတ် ===

* [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]]  လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[၄ မတ်]] - 
** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}&lt;/ref&gt;

*[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို  အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;  ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ 

* [[၈ မတ်]] 
** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
* [[၉ မတ်]] - 
** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို  ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၀ မတ်]] - 
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}&lt;/ref&gt;
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt; အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၁ မတ်]] - 
** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}&lt;/ref&gt;
** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၅ မတ်]] 
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; 
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; 
*[[၁၆ မတ်]] 
**[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}&lt;/ref&gt; 
** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; 
** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt; 

* [[၁၇ မတ်]] 
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}&lt;/ref&gt;
** &quot;သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော&quot; အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့  ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။

* [[၁၈ မတ်]]
** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}&lt;/ref&gt;
* [[၂၀ မတ်]] - 
** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။  ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​&lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}&lt;/ref&gt;
** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​
**[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}&lt;/ref&gt;
**[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
**စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
**၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}&lt;/ref&gt;

* [[၂၂ မတ်]] -
** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

* [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း  နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[၃၀ မတ်]] -
**[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] 
*** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
*** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}&lt;/ref&gt;၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
*** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
*** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။

* ၃၁ မတ်
** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ &lt;br /&gt;

=== ဧပြီ ===

* [[၂ ဧပြီ]] - 
** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

* [[၃ ဧပြီ]] 
** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}&lt;/ref&gt;
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ 
** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် 
** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}&lt;/ref&gt;

* [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[၆ ဧပြီ]] - 
** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;
*[[၇ ဧပြီ]]
**တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
**[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]]

* [[၈ ဧပြီ]]
** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}&lt;/ref&gt;
** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

* [[၉ ဧပြီ]]
** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}&lt;/ref&gt;
** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၀ ဧပြီ]]
** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

* [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}&lt;/ref&gt;

* ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* ၁၇ ဧပြီ - 
** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
*** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

* [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}&lt;/ref&gt;

* [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ 

* [[၃၀ ဧပြီ]] - 
** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■ အကျဉ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဉ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဉ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}&lt;/ref&gt; ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}&lt;/ref&gt;
*** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

=== မေ ===

* ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}&lt;/ref&gt;
* ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။  &lt;ref&gt;{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;
** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို &quot;Operation OTT&quot; စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}&lt;/ref&gt;
*၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
*မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]]
*၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
*၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
*၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}&lt;/ref&gt;
*[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]]

=== ဇွန် ===

*၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
*၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]]
*၁၅ ဇွန် - သမ္မတ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]သို့ နိုင်ငံတော်အဆင့် ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦး​ဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တရုတ်နိုင်ငံ ​​​​ပေကျင်းမြို့သို့​ရောက်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/312702 |access-date=2026-06-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;
*၂၁ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့် အစား ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင် အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84248 |access-date=2026-06-22 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ၂၅ ဇွန် - [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် ဒေါ်[[အေးအေးသန်း]]ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84447 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
** တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး အဖြစ် ဒေါ်ထွေးထွေးအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော် တရားသူကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/84450 |access-date=2026-06-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

=== ဇူလိုင် ===

* ၁၂ ဇူလိုင် - [[ဘန်ကောက်ဆွေးနွေးပွဲ (၂၀၂၆)]]:  မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၊ အဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-07-13 |title=ဘန်ကောက်က ဘီယာဘားဆိုင် မီးလောင်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cy8w6vlglp5t |access-date=2026-07-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၁၅ ဇူလိုင် - သံအမတ်ကြီး ဦး[[မင်းသိမ်း]]အား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=သံအမတ်ကြီး ဦးမင်းသိမ်းအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/85218 |access-date=2026-07-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
* [[၁၆ ဇူလိုင်]]- [[ထန်တလန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] - တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက [[ထန်တလန်မြို့]]နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ထန်တလန်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် |url=http://www.moi.gov.mm/news/85333 |access-date=2026-07-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၁၉ ဇူလိုင် - [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်]] (TNLA) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁) တားဂျုတ်ဂျား ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာပြည့် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဖော်ဆောင်မှုကော်မတီ (NSPNC) အဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်၌ တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ရက် (၁၀၀) ငြိမ်းချမ်းရေးအစီအစဉ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအပါအဝင် အချက် (၆) ချက်ပါဝင်သည့် ဆွေးနွေးချက်များကို နေပြည်တော်နှင့် TNLA တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-07-20 |title=အင်ဒီဘာနမ် ယူကေဝန်ကြီးချုပ်သစ်ဖြစ်လာ - ၂၀၂၆ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cjej0nw0wl1t |access-date=2026-07-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၃၀ ဇူလိုင် - 
** တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၂၃ ရက်မြောက်နေ့ ရပ်နားပြီး၊​ တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86030 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
** တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေး ၃၂ ရက်မြောက်နေ့ကို ရပ်နားပြီး၊ တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86029 |access-date=2026-07-31 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

* ၃၁ ဇူလိုင် - အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/86064 |access-date=2026-08-02 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

=== ဩဂုတ် ===

* ၃ ဩဂုတ် - ဒေါ်[[အောင်ဆန်းစုကြည်]]ကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ]] (ICRC) မှ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ Mr. Arnaude de Baqque က လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC) မှ မြန်မာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ ဌာ‌နေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သူ လာရောက် တွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/86157 |access-date=2026-08-03 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၆ ဩဂုတ် - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်အဖြစ် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-06 |title=၂၀၂၆ ဩဂုတ် ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကြို့ပင်ကောက်မှာ စစ်တပ်လေကြောင်းဗုံးကြဲလို့ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw20jkkz3y81t |access-date=2026-08-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၁၃ ဩဂုတ် - ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ အစား ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးရန်နောင် အားခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86631 |access-date=2026-08-14 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
** [[အာရက္ခတပ်တော်]] ထိန်းချုပ်ထားသော [[ဂွမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တိလီမြို့]]ပေါ်သို့ စစ်တပ်က ဂျက်ဖိုက်တာဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့ရာ အရပ်သား ၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-14 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ် ၁၄ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်- ကျောက်တော်၊ သံတွဲနဲ့ ဂွ ကို လေကြောင်းကနေဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cr4gxy75ljg2t |access-date=2026-08-14 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

* ၁၇ ဩဂုတ် 
** - မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ခရီးစဉ်ထွက်ခွာ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86799 |access-date=2026-08-17 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
** [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ [[ခိုင်ခိုင်စိုး]] ကို [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ပေးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-17 |title=ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး အား သမ္မတရုံး ဒုတိယဝန်� |url=https://onenewstvchannel.com/politic/government/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%ac-%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8-%e1%80%a1/ |access-date=2026-08-18 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}&lt;/ref&gt;
** လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ဦးရဲထွန်းဦး အား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေး |url=http://www.moi.gov.mm/news/86828 |access-date=2026-08-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;

* ၂၁ ဩဂုတ် - [[တပ်မတော် (လေ)|စစ်တပ်]]က [[မြောင်မြို့နယ်]]ရှိ [[ဆွဲလွဲအိုရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်|ဆွဲလွဲအိုရွာ]]အား လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဇေဋ္ဌဝါဒီဘုန်းကြီးကျောင်း၌ တရားစခန်းဝင်နေသော သက်ကြီးရွယ်အို ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း မြေပြင်အခြေအနေသိရှိသူတစ်ဦးက ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-08-21 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် သြဂုတ် ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက်-ဦးမင်းအောင်လှိုင်နဲ့ လူကာရှန်ကို အလွတ်သဘောတွေ့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c6n0nl5v7r8qt |access-date=2026-08-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;
* ၂၄ ဩဂုတ် - [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်လိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87236 |access-date=2026-08-25 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၂၆ ဩဂုတ် - [[၂၀၂၆ နီပေါနိုင်ငံ ရေကြီးမှု]]
* ၃၁ ဩဂုတ် - [[နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း|နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ ကူညီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း]] (AAPP) ၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဦးဘိုကြည်အား [[ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ]]၊ [[မနီလာမြို့]]အခြေစိုက် Ramon Magsaysay Award Foundation မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွက် Ramon Magsaysay Award ဆုဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Bo Kyi |url=https://rmaward.asia/rmawardees/bo-kyi/ |access-date=2026-08-31 |website=Ramon Magsaysay Award Foundation Philippines |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

=== စက်တင်ဘာ ===

* ၁ - [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ (င) အရ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် ရှမ်းပြည်နယ် [[ကျိုင်းတုံခရိုင်]] [[မိုင်းပြင်းမြို့နယ်|မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်]]အတွင်း ကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၆၁၀၀၈ ဧကရှိသောနယ်မြေကို “သုဝဏ္ဏသျှံတောင် ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော” အဖြစ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၄) ရက် (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်) မှစ၍ သတ်မှတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=သုဝဏ္ဏသျှံတောင် ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော သတ်မှတ် |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87840 |access-date=2026-09-08 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
** သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ သစ်တောဥပဒေပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ(င)အရ အပ်နှင်းထားသောလုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုကျင့်သုံးလျက် ရှမ်းပြည်နယ် နမ့်စန်ခရိုင် [[နမ့်စန်မြို့နယ်]]အတွင်း ကျရောက်နေသည့် ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၃၀၇၅၅ ဧကရှိသောနယ်မြေကို “ခိုလမ်ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော”အဖြစ် ၁၃၈၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် (၄) ရက် (၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်)မှစ၍ သတ်မှတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ခိုလမ်ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော သတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87896 |access-date=2026-09-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၉ - စက်သုံးဆီ သုံးစွဲမှု လျှော့ချရေးအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် စုံ/မ စနစ်ဖြင့် ယာဉ်မောင်းနှင်သုံးစွဲရမည့် စည်းမျဉ်းကို စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့မှစ၍ ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်မှုအား “စုံ” ရက်၊ “မ” ရက် ခွဲခြားမှု မရှိဘဲ ပုံမှန်အတိုင်းပြန်လည်မောင်းနှင်နိုင်ပါကြောင်း ပြည်သူသို့အသိပေးကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/87872 |access-date=2026-09-10 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
* ၁၄ - တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခုနစ်ဦး&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်သား ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ခုနစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88081 |access-date=2026-09-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; နှင့် တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ငါးဦးကို  အစားထိုးပြောင်းလဲကြောင်း&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ငါးဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/88082 |access-date=2026-09-15 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က အသိပေးထုတ်ပြန်ထားသည်။
* ၁၇ - ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]အား [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ယင်းရာထူးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]အား စစ်ဘက်မူလတာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/88205 |access-date=2026-09-18 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;


== ကွယ်လွန်သူများ ==

* &lt;!--Do not add people without Wikipedia articles to this list
Do not trust &quot;this year in history&quot; websites for accurate date information
Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence.
No red links, please.--&gt;[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား)
* [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား)
* [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား)
* [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား)
* [[၁၁ ဇွန်]] - [[ဝဇိရကိတ္တိယာဘာ]]၊ ထိုင်းတော်ဝင်မင်းသမီး ([[၁၉၇၈]] မွေးဖွား)
* [[၁၈ ဇွန်]] - [[တင်မောင်မြင့် (စာရေးဆရာ)|တင်မောင်မြင့်]]၊ [[အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆု]]ရ ဆရာကြီး ([[၁၉၃၆]] မွေးဖွား)
* [[၂၂ ဩဂုတ်]] - [[ကိုင်ဇာ]] ၊ အဆိုတော် ([[၁၉၆၁]] မွေးဖွား)

== ကိုးကား ==
{{Reflist}}
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]]
[[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]]</text>
      <sha1>jim5b3bs24k395vxvr1qpdphtvf8sd8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ:Mkant00</title>
    <ns>2</ns>
    <id>282473</id>
    <revision>
      <id>1053694</id>
      <parentid>1053259</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T21:58:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <origin>1053694</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23065" sha1="nbhu2722irkevsvxv1mny8bybq6peo4" xml:space="preserve">'''A mathematician is a device for turning coffee into theorems'''&lt;ref&gt;{{cite book
| title=A History of Mathematics
| first=Jeff
| last=Suzuki
| year=2002
| pages=731
| publisher=Prentice Hall
| quote=The first main result was by the Hungarian mathematician Alfred Renyi (March 20, 1921-February 1, 1970), who is best known for a saying of his: a mathematician is a machine for turning coffee into theorems.
| isbn=9780130190741}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book
| title=Preface to ''Ars Mathematica'', Collected writings of Alfréd Rényi
| publisher=TypoTeX
| location=Budapest
| author=Gyula O. H. Katona
| author-link=Gyula O. H. Katona
| page=8
| year=2005}}&lt;/ref&gt; 
&lt;div style=&quot;background-color: #F1C644; padding: 20px; color: #141B2D ; margin-bottom: 1em; border-radius: 8px;&quot;&gt;
== &lt;span style=&quot;color: #141B2D ;&quot;&gt; အဓိက ပံ့ပိုးထားသော ဆောင်းပါးများ (သင်္ချာ) &lt;/span&gt; ==
&lt;div style=&quot;column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;&quot;&gt;

'''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)'''
# [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (Category theory)
# [[2-ကတ်တဂိုရီ]] (2-category)
# [[အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of groups)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of abelian groups)
# [[ကွင်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of rings)
# [[မော်ဂျူးများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of modules)
# [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of sets)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of topological spaces)
# [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ]] (Monoidal category)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် စကြဝဠာ]] (Grothendieck universe)
# [[စုဆုံမှတ် နှင့် ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Limits and colimits)
# [[စစ်ထုတ်ထားသော ဒွန်တွဲစုဆုံမှတ်]] (Filtered colimit)
# [[မြှောက်လဒ် (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)]] (Categorical product)
# [[ဒွန်တွဲမြှောက်လဒ်]] (Coproduct)
# [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (Initial and terminal objects)
# [[ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထု]] (Projective object)
# [[အပိုင်း (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)]] (Section)
# [[ဖန်တာ]] (Functor)
# [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (Derived functor)
# [[တိကျသော ဖန်တာ]] (Exact functor)
# [[ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ]] (Fully faithful functor)
# [[အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ]] (Essentially surjective functor)
# [[သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Natural transformation)
# [[တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (Adjunction)
# [[တိကျသော ကိန်းစဉ်]] (Exact sequence)
# [[မိုနက်]] (Monad)
# [[အစည်း]] (Sheaf)
# [[ကွင်းပါသော ရပ်ဝန်း]] (Ringed space)
# [[ဂရိုသန်ဒိခ် တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Grothendieck topology)

'''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)'''
# [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ]] (Abstract algebra)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ]] (Group theory)
# [[အုပ်စု (သင်္ချာ)]] (Group)
# [[အုပ်စုပိုင်း]] (Subgroup)
# [[စားလဒ်အုပ်စု]] (Quotient group)
# [[ကိုဆက်]] (Coset)
# [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (Abelian group)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု]] (Automorphism group)
# [[အုပ်စုသက်ရောက်ချက်]] (Group action)
# [[အုပ်စုသီအိုရီ၏ သမိုင်းကြောင်း]] (History of group theory)
# [[လာဂေါင့်၏ သီအိုရမ်]] (Lagrange's theorem)
# [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Ring)
# [[ပြောင်းပြန်ကွင်း]] (Opposite ring)
# [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (Commutative ring)
# [[အဆင့်သတ်မှတ် ကွင်း]] (Graded ring)
# [[အစားကွင်း]] (Division ring)
# [[ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Ring homomorphism)
# [[အိုင်ဒီးလ်]] (Ideal)
# [[သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်]] (Prime ideal)
# [[ဖီးလ်ဒ်]] (Field)
# [[အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ်]] (Finite field)
# [[အစဉ်ကျသော ဖီးလ်ဒ်]] (Ordered field)
# [[မော်ဂျူး]] (Module)
# [[ရိုးရှင်းသော မော်ဂျူး]] (Simple module)
# [[ဆီမီးရိုးရှင်းသော မော်ဂျူး]] (Semisimple module)
# [[လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး]] (Free module)
# [[အလိမ် (အက္ခရာသင်္ချာ)]] (Torsion)
# [[မိုနွိုက်]] (Monoid)
# [[မက်ဂ်မာ]] (Magma)
# [[ဆီမီးအုပ်စု]] (Semigroup)
# [[တိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ်]] (Direct product)
# [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] (Direct sum)
# [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (Tensor product)
# [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] (Associative algebra)
# [[ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ အက္ခရာသင်္ချာ]] (Algebra over a field)
# [[အပေါင်းအခြေခံ ပုံဖော်မှု]] (Additive map)
# [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (Polynomial)
# [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homomorphism)
# [[အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Group homomorphism)
# [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Endomorphism)
# [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Automorphism)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Isomorphism)
# [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Monomorphism)
# [[အပီမော်ဖစ်ဇင်]] (Epimorphism)
# [[ကာနယ်]] (Kernel)
# [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် သီအိုရမ်များ]] (Isomorphism theorems)
# [[မိုရီတာ ထပ်တူညီမှု]] (Morita equivalence)
# [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (Involution)
# [[ကြယ်ပွင့်-အက္ခရာသင်္ချာ]] (*-algebra)
# [[အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ]] (Archimedean property)
# [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (Binary operation)
# [[အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ]] (Closure property)
# [[ထပ်တူရအစုဝင်]] (Identity element)
# [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်]] (Inverse element)
# [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (Commutative property)
# [[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (Associative property)
# [[ဖြန့်ဝေရဂုဏ်သတ္တိ]] (Distributive property)
# [[ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] (Commutative algebra)
# [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (Integral domain)
# [[မူမှန်အုပ်စုပိုင်း]] (Normal subgroup)
# [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (Cyclic group)
# [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်]] (Maximal ideal)
# [[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ်]] (Principal ideal)
# [[ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ်]] (Irreducible polynomial)
# [[ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အစုဝင်]] (Integral element)
# [[ဂယ်လ်ဝါသီအိုရီ၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of Galois theory)

'''အစုသီအိုရီနှင့် အခြေခံများ (Set Theory and Fundamentals)'''
# [[သင်္ချာ]] (Mathematics)
# [[အစု]] (Set)
# [[အစုဝင်]] (Element of a set)
# [[အစုအရွယ်အစား]] (Cardinality)
# [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product)
# [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ]] (Ordered pair)
# [[ဖန်ရှင်]] (Function)
# [[ပုံရိပ် နှင့် မူလပုံရိပ်]] (Image and preimage)
# [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]] (Injective function)
# [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]] (Surjective function)
# [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]] (Bijective function)
# [[နဂိုမှန်အဆို]] (Axiom)
# [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (Axiom of choice)
# [[ဇွန်း၏ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်]] (Zorn's lemma)
# [[ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ]] (Russell's paradox)
# [[သင်္ချာဆိုင်ရာ သက်သေပြခြင်း]] (Mathematical proof)
# [[ညီမျှခြင်း]] (Equation)
# [[သင်္ချာဆိုင်ရာ သင်္ကေတများစာရင်း]] (List of mathematical symbols)
# [[စားခြင်း (သင်္ချာ)]] (Division)
# [[မြှောက်ခြင်း]] (Multiplication)
# [[နုတ်ခြင်း]] (Subtraction)
# [[မြှောက်လဒ်]] (Product)

'''တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ဂျီဩမေတြီ (Topology &amp; Geometry)'''
# [[ဂျီဩမေတြီ]] (Geometry)
# [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Topology)
# [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ဂျီဩမေတြီ]] (Algebraic geometry)
# [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (Algebraic topology)
# [[ဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Homology)
# [[ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Cohomology)
# [[ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်]] (Chain complex)
# [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] (Metric space)
# [[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်]] (Coordinate system)
# [[စုဆောင်းမှတ်]] (Limit point)
# [[ဖိုက်ဘာအစည်း]] (Fiber bundle)
# [[ဟိုမိုတိုပီ]] (Homotopy)
# [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Homeomorphism)
# [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (Continuous function)
# [[မန်နီဖိုး]] (Manifold)
# [[ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Diffeomorphism)

'''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)'''
# [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (Vector space)
# [[ဗက်တာ]] (Vector)
# [[ယူနစ်ဗက်တာ]] (Unit vector)
# [[စကေလာ]] (Scalar)
# [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ]] (Linear operator)
# [[ကိန်းအုံ]] (Matrix)
# [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (Determinant)
# [[မျဉ်းဖြောင့် ညီမျှခြင်းများ စနစ်]] (System of linear equations)
# [[ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း]] (Cauchy–Schwarz inequality)
# [[ဒွန်တွဲရပ်ဝန်း]] (Dual vector space)
# [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)]] (Dot product)
# [[တြိဂံ မညီမျှခြင်း]] (Triangle inequality)

'''ကိန်းသီအိုရီ နှင့် ကိန်းစနစ်များ (Number Theory &amp; Number Systems)'''
# [[ကိန်း]] (Number)
# [[သဘာဝကိန်း]] (Natural number)
# [[ကိန်းပြည့်]] (Integer)
# [[အနုတ်ကိန်း]] (Negative number)
# [[အတိပြကိန်း]] (Rational number)
# [[အပိုင်းကိန်း]] (Fraction)
# [[၀.၉၉၉...]] (0.999...)
# [[ကိန်းစစ်]] (Real number)
# [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း]] (Irrational number)
# [[ကိန်းလွန်]] (Transcendental number)
# [[ကိန်းထွေး]] (Complex number)
# [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (Complex plane)
# [[ကိန်းယောင်]] (Imaginary number)
# [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)]] (Parity)
# [[သုဒ္ဓကိန်း]] (Prime number)
# [[နှိုင်းရသုဒ္ဓ]] (Coprime)
# [[P-အခြေခံကိန်း]] (p-adic number)
# [[P-အခြေခံကိန်း တန်ဖိုးဖြတ်ခြင်း]] (p-adic valuation)
# [[အွိုင်လာ၏ သီအိုရမ်]] (Euler's theorem)
# [[ဒိုင်အိုဖန်တိုင်း ညီမျှခြင်း]] (Diophantine equation)
# [[ဖဲမ၏ နောက်ဆုံးသီအိုရမ်]] (Fermat's Last Theorem)
# [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ]] (Algebraic number theory)
# [[ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း]] (Ring of integers)
# [[ဂေါက်ရှန်း ကိန်းပြည့်]] (Gaussian integer)
# [[မော်ဂျူလာ ဂဏန်းသင်္ချာ]] (Modular arithmetic)
# [[ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်]] (Complex conjugation)

'''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း၊ ကဲကုလပ် နှင့် အခြား (Analysis, Calculus &amp; Others)'''
# [[ကဲကုလပ်]] (Calculus)
# [[ကဲကုလပ်၏ အခြေခံသီအိုရမ်]] (Fundamental theorem of calculus)
# [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)]] (Derivative)
# [[ဆင်းသက်ချက်ရှာခြင်း၏ စည်းမျဉ်းများ]] (Differentiation rules)
# [[ဒစ်ဖရန်ရှယ်]] (Differential)
# [[ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း]] (Differential equation)
# [[အင်တီဂရေးရှင်း]] (Integration)
# [[ရိုးလ်၏ သီအိုရမ်]] (Rolle's theorem)
# [[ပျမ်းမျှတန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Mean value theorem)
# [[လိုပီတယ် စည်းမျဉ်း]] (L'Hôpital's rule)
# [[တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series)
# [[စုဆုံမှတ်]] (Limit)
# [[ကိန်းစဉ်]] (Sequence)
# [[ကိန်းစဉ်တန်း]] (Series)
# [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence)
# [[ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း]] (Sequence space)
# [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)]] (Norm)
# [[ပကတိတန်ဖိုး]] (Absolute value)
# [[ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်]] (Holomorphic function)
# [[ဆိုင်းနှင့် ကိုဆိုင်း ဖန်ရှင်များ]] (Sine and cosine functions)
# [[ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်]] (Exponential function)
# [[လော့ဂရစ်သမ်]] (Logarithm)
# [[စုံကိန်းဖန်ရှင်နှင့် မကိန်းဖန်ရှင်]] (Even and odd functions)
# [[ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်]] (Pythagorean theorem)
# [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)]] (Dimension)
# [[ဖြစ်တန်စွမ်း]] (Probability)
# [[ဂိမ်းသီအိုရီ]] (Game theory)
# [[ဖီး ဆုတံဆိပ်]] (Fields Medal)
# [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း]] (Hilbert space)
# [[အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း (ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း)]] (Inner product space)
# [[ဟန်း-ဘာနက် သီအိုရမ်]] (Hahn-Banach theorem)
# [[ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ]] (Banach algebra)
&lt;/div&gt;

== တမ်းပလိတ်များ (Templates) ==
# [[တမ်းပလိတ်:ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]]
# [[တမ်းပလိတ်:အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ]]
# [[တမ်းပလိတ်:ကိန်းစနစ်များ]]
# [[တမ်းပလိတ်:Calculus]]
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;background-color: #a7f356; padding: 20px; color: #141B2D; margin-bottom: 1em; border-radius: 8px;&quot;&gt;
== စီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာရေး နှင့် အခြား (Economics, Finance &amp; Others) ==
&lt;div style=&quot;column-width: 25em; column-gap: 3em; font-size: 95%;&quot;&gt;
'''စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေး (Economics &amp; Finance)'''
# [[ဘဏ္ဍာရေး ဆင်းသက်စာချုပ်]] (Financial derivative)
# [[အစုရှယ်ယာ]] (Stock)
# [[၂၀၀၇-၂၀၀၈ ကမ္ဘာ့ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း]] (Global Financial Crisis 2007–2008)
# [[ရီကာဒီယန် စီးပွားရေးပညာ]] (Ricardian economics)
# [[ပကတိ အသာစီးရမှု]] (Absolute advantage)
# [[လီယွန်တီယက်ဖ် ဝိရောဓိ]] (Leontief paradox)
# [[ဟက်ခ်ရှာ-အိုလင် သီအိုရမ်]] (Heckscher–Ohlin Theorem)
# [[ရစ်ဗ်ချင်စကီး သီအိုရမ်]] (Rybczynski theorem) 
# [[အရင်းအမြစ် ဈေးကွက်]] (Factor market)

'''စာပေ (Literature)'''
# [[မာဆယ် ပရူးစ်တ်]] (Marcel Proust)
# [[The Remains of the Day]]
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;background-color: #f8f9fa; padding: 20px; color: #141B2D; border-radius: 8px;&quot;&gt;
== ရေးရန် (သင်္ချာ) ==
&lt;div style=&quot;column-count: 2; column-gap: 2em;&quot;&gt;
'''ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (Category Theory)'''
# [[ဖီးလ်ဒ်များ ကတ်တဂိုရီ]] (Category of fields)
# [[Kan extension]]

'''သရုပ်မဲ့/ခေတ်သစ် အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract/Modern Algebra)'''
# [[စားလဒ်ကွင်း]] (Quotient ring)
# [[ဂယ်လ်ဝါ အုပ်စု]] (Galois group)
# [[လီအက္ခရာသင်္ချာ]] (Lie algebra)
# [[ဟော့ဖ် အက္ခရာသင်္ချာ]] (Hopf algebra)
# [[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ် ဒိုမိန်း]] (Principal ideal domain)
# [[လွတ်လပ်သည့် အုပ်စု]] (Free group)
# [[အချိုးညီအုပ်စု]] (Symmetric group)
# [[ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု]] (Permutation group)
# [[အလှည့်ကျ အုပ်စု]] (Alternating group)
# [[ကေးလီ၏ သီအိုရမ်]] (Cayley's theorem)
# [[အုပ်စု၏ ဗဟို]] (Center of a group)
# [[ကွင်း၏ ဗဟို]] (Center of a ring)
# [[သုညစားကိန်း]] (Zero-divisor)
# [[ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း]] (Polynomial ring)
# [[ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း]] (Field extension)
# [[အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ်]] (Algebraic closure)
# [[ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (Field homomorphism)
# [[Splitting field]]
# [[Unique factorization domain]]
# [[Noetherian ring]]
# [[Sylow theorems]]

'''တိုပေါ်လော်ဂျီ (Topology)'''
# [[ကျစ်လျစ်မှု]] (Compactness)
# [[ဆက်စပ်နေမှု]] (Connectedness)
# [[အခြေခံအုပ်စု]] (Fundamental group)
# [[ဖုံးအုပ်ရပ်ဝန်း]] (Covering space)
# [[အစည်း ဒွန်တွဲဟိုမိုလော်ဂျီ]] (Sheaf cohomology)
# [[Heine–Borel theorem]]

'''မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (Linear Algebra)'''
# [[မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း]] (Linear transformation)
# [[အခြေအစု]] (Basis)
# [[ကိုယ်ပိုင်တန်ဖိုး]] (Eigenvalue)
# [[Eigenvector]]
# [[Eigenspace]]
# [[Orthogonality]]
# [[Gram–Schmidt process]]
# [[Diagonalizable matrix]]
# [[Singular value decomposition]]

'''ကိန်းသီအိုရီ (Number Theory)'''
# [[ဖဲမ၏ သီအိုရမ်အငယ်]] (Fermat's little theorem)

'''ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ကဲကုလပ် (Analysis &amp; Calculus)'''
# [[ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (Complex analysis)
# [[စုဆုံခြင်း]] (Convergence)
# Hilbert C*-module
# [[စုဆုံ ကိန်းစဉ်]] (Convergent sequence)
# [[အစွန်းရောက်တန်ဖိုး သီအိုရမ်]] (Extreme Value Theorem)
# [[Cauchy–Riemann equations]]
# [[Cauchy's integral theorem]]
# [[Cauchy's integral formula]]
# [[Singularity (mathematics)]]
# [[Laurent series]]
# [[Residue theorem]]
# [[Partial derivative]]
# [[Multiple integral]]
# [[Stokes' theorem]]
# [[Divergence theorem]]
# [[Green's theorem]]
# [[Completeness (topology)]]
# [[Measure space]]
# [[Lebesgue measure]]
# [[Lebesgue integration]]

'''ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ (Differential Equations)'''
# [[Ordinary differential equation]]
# [[Partial differential equation]]
# [[Fourier series]]

'''Probability, Statistics &amp; Discrete Math'''
# [[Random variable]]
# [[Expected value]]
# [[Variance]]
# [[Normal distribution]]
&lt;/div&gt;</text>
      <sha1>nbhu2722irkevsvxv1mny8bybq6peo4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283041</id>
    <revision>
      <id>1053812</id>
      <parentid>1051518</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:11:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053812</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16649" sha1="8jo6hhoca8ozha9jfj37ilkx67pgopf" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[ဖန်ရှင်]] (function) &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ရှိ [[အစုဝင်]] (element) တစ်ခုစီတိုင်းသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; အရ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) အများဆုံး တစ်ခုသာရှိလျှင် ထိုဖန်ရှင်ကို '''အင်ဂျက်တစ်''' (injective) သို့မဟုတ် '''အင်ဂျက်ရှင်း''' (injection) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းမှာ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ဖြင့် အရင်းအမြစ်စု (domain) ရှိ မတူညီသော အစုဝင်နှစ်ခုကို ပုံဖော်ရာတွင် တူညီသော [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) မရရှိနိုင်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်ပါက ၎င်းကို [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဟု ခေါ်သည်။

== အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) ==

[[ဖိုင်:Representation_Injection.svg|alt=Représentation graphique de la notion d'injection|thumb|368x368px|အင်ဂျက်ရှင်း သဘောတရား၏ ဂရပ်ဖစ်ကိုယ်စားပြုမှု - &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ၏ မည်သည့် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;y=f(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; သည် အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိသည်။]]

&lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့် &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x)=y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ &lt;math&gt;x \in X&lt;/math&gt; အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိပါက [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f:X\rightarrow Y&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားနိုင်သည်။

&lt;center&gt;&lt;math&gt;\forall (x,x')\in X^2,(f(x) = f(x')\Rightarrow x =x')&lt;/math&gt;&lt;/center&gt;

အထက်ပါ အဆိုသည် ၎င်း၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အဆို (contrapositive) နှင့် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည် (equivalent)။

&lt;center&gt;&lt;math&gt;\forall (x,x')\in X^2,(x\ne x'\Rightarrow f(x)\ne f(x'))&lt;/math&gt;&lt;/center&gt;

== ဥပမာများ (Examples) ==

=== လက်တွေ့ဥပမာ (Practical Example) ===
ခရီးသွားဧည့်သည်အုပ်စုတစ်စု တည်းခိုရမည့် အပန်းဖြေစခန်းဟိုတယ်တစ်ခု၏ အခြေအနေကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤခရီးသွားများကို ဟိုတယ်အခန်းများထဲသို့ ခွဲဝေနေရာချသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုစီတိုင်းကို ခရီးသွားများပါဝင်သော [[အစု]] (set) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; မှ အခန်းများပါဝင်သော အစု &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သို့သွားသည့် [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုအနေဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ ခရီးသွားတစ်ဦးစီတိုင်းအတွက် အခန်းတစ်ခန်းစီ သတ်မှတ်ပေးထားသည်ဟု ယူဆပါ။

* ဟိုတယ်ပိုင်ရှင်က ယင်းဖန်ရှင်ကို '''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်စေချင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အခန်းတိုင်းတွင် လူပြည့်နေစေချင်သည်။ ခရီးသွားအရေအတွက်သည် အခန်းအရေအတွက်နှင့် အနည်းဆုံးတူညီနေမှသာလျှင် ဤအခြေအနေ ဖြစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
* ခရီးသွားများကမူ ယင်းဖန်ရှင်ကို '''အင်ဂျက်တစ်''' ဖြစ်စေချင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သူတို့တစ်ဦးစီတိုင်းသည် သီးသန့်အခန်းတစ်ခန်းစီ ရရှိလိုကြသည်။ ခရီးသွားအရေအတွက်သည် အခန်းအရေအတွက်ထက် မပိုမှသာလျှင် ဤအခြေအနေ ဖြစ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
* ခရီးသွားအရေအတွက်နှင့် အခန်းအရေအတွက် တူညီနေမှသာ ဤကန့်သတ်ချက်နှစ်ခုလုံးကို တစ်ပြိုင်နက် ပြည့်မီစေမည်။ ထိုအခြေအနေတွင် အခန်းတစ်ခန်း၌ ခရီးသွားတစ်ဦးတည်းသာရှိပြီး အခန်းအားလုံးလည်း ပြည့်နေမည်။ ထိုအခါ ဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ်လည်းဖြစ် ဆာဂျက်တစ်လည်းဖြစ်သွားပြီး ၎င်းကို '''[[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

အနန္တအစု (infinite set) များတွင်မူ အခြေအနေမှာ သိသိသာသာ ကွဲပြားသွားပြီး ၎င်းကို ဟီလ်ဘတ်၏ ဟိုတယ် (Hilbert's hotel) က ကောင်းစွာ သရုပ်ဖော်ပြသသည်။

=== အခြား ဥပမာများ (Other Examples) ===
* မည်သည့် [[အစု]] &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် ၎င်း၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) &lt;math&gt;S \subseteq X&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက်မဆို [[အစုဝင်]] &lt;math&gt;s \in S&lt;/math&gt; တိုင်းကို &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ ၎င်းကိုယ်တိုင်ထံသို့သာ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) &lt;math&gt;S \to X&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ထပ်တူရ [[ဖန်ရှင်]] (identity function) &lt;math&gt;X \to X&lt;/math&gt; သည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။
* ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုသည် ဗလာအစု (empty set) ဖြစ်နေပါက ယင်းဖန်ရှင်သည် [[ဗလာစု|ဗလာအစု]] ဖန်ရှင် (empty function) ဖြစ်ပြီး အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။
* ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုတွင် အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်ပါက ၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် အမြဲတမ်း အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;f(x) = 2x + 1&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f : \mathbb{R} \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ အလိုရှိသလို (arbitrary) ရွေးချယ်ထားသော မည်သည့် [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;x'&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;2x+1 = 2x'+1&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;2x = 2x'&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;x = x'&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် ဤဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။
* ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် &lt;math&gt;g(x) = x^2&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g : \mathbb{R} \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;g(1) = 1 = g(-1)&lt;/math&gt; ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
* ဖန်ရှင် &lt;math&gt;h : \mathbb{R}_{\ge 0} \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ၏ ဖန်ရှင်ဖြင့် တူညီစွာသတ်မှတ်ပါ။ သို့သော် ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုကို အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ (non-negative real numbers) ထံသို့သာ ကန့်သတ်လိုက်မည်ဆိုပါက ထိုဖန်ရှင် &lt;math&gt;h&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပေးထားသော မည်သည့် အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;x'&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;x^2 = x'^2&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် ၎င်းတို့၏ ပကတိတန်ဖိုး (absolute value) များအရ &lt;math&gt;|x| = |x'|&lt;/math&gt; ဖြစ်သွားပြီး &lt;math&gt;x = x'&lt;/math&gt; ရရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;\exp(x) = e^x&lt;/math&gt; ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) &lt;math&gt;\exp : \mathbb{R} \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မည်သည့်ကိန်းစစ်ကိုမျှ [[အနုတ်ကိန်း]] သို့မဟုတ် သုညသို့ ပုံမဖော်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။
* &lt;math&gt;x \mapsto \ln x&lt;/math&gt; ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ [[လော့ဂရစ်သမ်]] (natural logarithm) ဖန်ရှင် &lt;math&gt;\ln : (0, \infty) \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;g(x) = x^n - x &lt;/math&gt; အား &lt;math&gt;n \ge 2&lt;/math&gt; ဖြစ်သော [[ကိန်းပြည့်]] &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g : \mathbb{R} \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt; g(0) = g(1) = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

== ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) ==
&lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် ဗလာမဟုတ်သော [[အစု]]တစ်ခုဖြစ်မည်ဆိုပါက [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f : X \to Y&lt;/math&gt; တစ်ခု အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ ထပ်တူရ ဖန်ရှင်နှင့် ထပ်တူကျစေမည့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g : Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; အတွက် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left-invertible) ရှိသည်။ ထိုဖန်ရှင် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ကို ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်းသည် ဘယ်ဘက်မှ ချေဖျက်နိုင်သော (left-cancellative) ဖန်ရှင် ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် မည်သည့် ဖန်ရှင်များ &lt;math&gt;h_1, h_2 : Z \to X&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f \circ h_1 = f \circ h_2&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;h_1 = h_2&lt;/math&gt; ဖြစ်သွားစေသည်။ အခြားတစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များသည် [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) ၏ [[မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်|မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ]] (monomorphisms) ပင် ဖြစ်ကြသည်။

ထို့ပြင် မည်သည့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;h : Z \to Y&lt;/math&gt; ကိုမဆို သင့်လျော်သော အင်ဂျက်ရှင်း &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် ဆာဂျက်ရှင်း &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; တို့ဖြင့် &lt;math&gt;h = f \circ s&lt;/math&gt; အဖြစ် ခွဲခြမ်းဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤသို့ ခွဲခြမ်းဖော်ပြခြင်းသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည် (unique up to isomorphism)။ ထို့ပြင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;h&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] &lt;math&gt;h(Z)&lt;/math&gt; မှ ၎င်း၏ ပစ်မှတ်စု &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ထံသို့ ဆက်သွယ်ပေးသော ပုံမှန်အင်ဂျက်ရှင်း (canonical injection) တစ်ခုအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ရွေးချယ်နိုင်သည်။

&lt;math&gt;X&lt;/math&gt; မှ &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; မှ &lt;math&gt;Z&lt;/math&gt; သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; အတွက်မဆို အောက်ပါတို့ မှန်ကန်သည် ။

* ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (composite function) &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; တို့သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။

[[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]]</text>
      <sha1>8jo6hhoca8ozha9jfj37ilkx67pgopf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283462</id>
    <revision>
      <id>1053813</id>
      <parentid>1040822</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:11:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053813</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10849" sha1="e0ge5qr3c3i2kkarzgfqyeyostpfdvu" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
သင်္ချာဘာသာရပ်တွင် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်''' (surjective function) ဆိုသည်မှာ [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ရှိ [[အစုဝင်]] (element) &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် အရင်းအမြစ်စု (domain) ရှိ အစုဝင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အနည်းဆုံး တစ်ခု တည်ရှိနေသော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ '''ဆာဂျက်ရှင်း''' (surjection) သို့မဟုတ် '''လွှမ်းခြုံဖန်ရှင်''' (onto function) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f: X \rightarrow Y&lt;/math&gt; အတွက် ပစ်မှတ် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင်၏ အရင်းအမြစ်စု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) ပင်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.mathsisfun.com/sets/injective-surjective-bijective.html|title=Injective, Surjective and Bijective|website=www.mathsisfun.com|access-date=2019-12-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://brilliant.org/wiki/bijection-injection-and-surjection/|title=Bijection, Injection, And Surjection {{!}} Brilliant Math &amp; Science Wiki|website=brilliant.org|language=en-us|access-date=2019-12-07}}&lt;/ref&gt; ဤတွင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) အစုဝင်ဖြစ်ရန် မလိုအပ်ပေ။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ရှိ အစုဝင်တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော အစုဝင်များကို &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ရှိ တူညီသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းထံသို့ ပုံဖော်နိုင်သည်။

ဆာဂျက်တစ်ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) နှင့် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဟူသော ဝေါဟာရများကို နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ (Nicolas Bourbaki) က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Citation | url = http://jeff560.tripod.com/i.html | title = Earliest Uses of Some of the Words of Mathematics | contribution = Injection, Surjection and Bijection | publisher = Tripod | first = Jeff | last = Miller | access-date = 27 March 2026 | archive-date = 17 August 2017 | archive-url = https://web.archive.org/web/20170817162925/http://jeff560.tripod.com/i.html | url-status = dead }}.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-CXn6y_1nJ8C&amp;q=injection+surjection+bijection+bourbaki&amp;pg=PA106|title=Bourbaki|last=Mashaal|first=Maurice|date=2006|publisher=American Mathematical Soc.|isbn=978-0-8218-3967-6|pages=106|language=en}}&lt;/ref&gt; နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အမည်မဟုတ်ဘဲ ၁၉၃၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ ခေတ်သစ် အဆင့်မြင့်သင်္ချာဆိုင်ရာ စာအုပ်တွဲများကို ဤကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြသည့် ပြင်သစ်လူမျိုးများ အဓိကပါဝင်သော ၂၀ ရာစု သင်္ချာပညာရှင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၏ အမည်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်စကားလုံး sur သည် အပေါ် သို့မဟုတ် အထက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်ပုံရိပ်သည် ဖန်ရှင်၏ ပစ်မှတ်တစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ဖုံးလွှမ်းသွားသည်ဟူသော အချက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

မည်သည့်ဖန်ရှင်မဆို ၎င်း၏ ပစ်မှတ်စုကို အရင်းအမြစ်စု၏ ပုံရိပ်အထိသာ ကန့်သတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဆာဂျက်ရှင်း တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ရွေးချယ်မှု နဂိုမှန်အဆို (axiom of choice) အရ ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တိုင်းတွင် ညာပြောင်းပြန် (right inverse) တစ်ခုရှိပြီး ညာပြောင်းပြန်ရှိသော မည်သည့်ဖန်ရှင်မဆိုသည် မလွဲမသွေ ဆာဂျက်ရှင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များကို ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) သည် အမြဲတမ်း ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ဖန်ရှင်ကိုမဆို ဆာဂျက်ရှင်းတစ်ခုနှင့် အင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြမ်းမှု (decomposition) ပြုလုပ်နိုင်သည်။

== အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) ==

'''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်''' သည် ၎င်း၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]]နှင့် ၎င်း၏ ပစ်မှတ်စုတို့ ထပ်တူညီသော [[ဖန်ရှင်]]ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်စု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် ပစ်မှတ်စု &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ပါရှိသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ရန်အတွက် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x)=y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် အနည်းဆုံး &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်း၌ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; ဆာဂျက်ရှင်းများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် &lt;math&gt;f\colon X\twoheadrightarrow Y&lt;/math&gt; တွင်ကဲ့သို့ ခေါင်းနှစ်ခုပါသော ညာဘက်လှည့်မြားဖြင့် သင်္ကေတပြု ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။

သင်္ကေတအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည် ။

&lt;math&gt;\forall y \in Y,\quad\exists x \in X,\quad y = f(x)&lt;/math&gt;

== ဥပမာများ (Examples) ==
[[ဖိုင်:Codomain2.SVG|right|thumb|250x250px|'''ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်သော ဖန်ရှင်''' - &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အဝါရောင် ဘဲဥပုံသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပုံရိပ် ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စုတစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ မလွှမ်းခြုံနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ကို အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် အရောင်ချယ်နိုင်သည်။ ပထမအဆင့်အနေဖြင့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အတွက်မဆို အမှတ် &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; ကို အဝါရောင်ချယ်သည်။ ဒုတိယအဆင့်အနေဖြင့် အဝါရောင်မဟုတ်သော &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ ကျန်အမှတ်များအားလုံးကို အပြာရောင်ချယ်သည်။ အပြာရောင်အမှတ်များ အကယ်၍ မရှိမှသာလျှင် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်မည်။]]

* မည်သည့် [[အစု]] (set) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ ထပ်တူရ [[ဖန်ရှင်]] (identity function) &lt;math&gt;\text{id}_{X}&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;f(n) = n \bmod 2&lt;/math&gt; ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f : \mathbb{Z} \to \{0, 1\}&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် ဤဖန်ရှင်မှာ စုံကိန်းပြည့်များ (even integers) ကို 0 သို့ ပုံဖော်ပြီး မကိန်းပြည့်များ (odd integers) ကို 1 သို့ ပုံဖော်သည်။
* &lt;math&gt;f(x) = 2x + 1&lt;/math&gt; ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f : \mathbb{R} \rightarrow \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ဤဖန်ရှင်တွင် မည်သည့် ကိန်းစစ် (real number) &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခု ရှိသည်။ ထို &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ၏ တန်ဖိုးမှာ &lt;math&gt;(y - 1)/2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

== ကိုးကား ==

[[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]]</text>
      <sha1>e0ge5qr3c3i2kkarzgfqyeyostpfdvu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>283801</id>
    <revision>
      <id>1053577</id>
      <parentid>1050203</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:27:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အပြောင်းအလဲ</comment>
      <origin>1053577</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87743" sha1="cglfc3b90rf8s4ozrgdc8ahylnv5q5o" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet
| cabinet_name            = ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ
| flag                    = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg
| flag_border             = 
| cabinet_number          = ဆဋ္ဌမမြောက်
| cabinet_type            = ပြည်ထောင်စုအစိုးရ
| jurisdiction            = မြန်မာနိုင်ငံ
| image                   = President and Vice Presidents of Myanmar (2026).jpg
| image_size              = 300px
| caption                 = (ဘယ်မှညာ)ဒုတိယသမ္မတ(၁)၊နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတ(၂)
| date_formed             = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| government_head         = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]]
| government_head_title   = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
| deputy_government_head  = {{unbulleted list
  | [[ညိုစော|ညိုစော]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၁]])
  | [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၂]])
  }}
| state_head              = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]]
| state_head_title        = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
| political_party         = {{unbulleted list
  | [[တပ်မတော်]]
  | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]
  }}
|current_number= ၃၄
|opposition_party= '''အတိုက်အခံများ'''
*   [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG)
*  [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]]
** ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း  တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ
  | election                = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]]
| incumbent               = ၂၀၂၆ – လက်ရှိ
| incoming_formation      = [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]
| previous                = [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]]
| successor               = 
}}
'''ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' သည် (တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဆဋ္ဌမမြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] အပြီးတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အရပ်သားအသွင်းပြောင်း [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81566 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ် |url=https://burmese.dvb.no/post/681404 |access-date=2026-04-03 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]တို့ကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] မှ  အာဏာထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၊ဝန်ကြီးချုပ် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] နှင့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တို့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ကို ကျင်းပခဲ့သည်။

အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို  [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ရွေးချယ်တင်မြှောက်]] ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ - ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပြီးနောက် ၎င်း၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-24 |title=သမ္မတရာထူးရယူပြီး တပ်ချုပ်ကိုပါ ထိန်းချုပ်မည့် မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာမြဲရေး စီမံကိန်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73502/ |access-date=2026-04-03 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}&lt;/ref&gt;

ဤအစိုးရအဖွဲ့သည် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] ထံမှ အာဏာလွှဲပြောင်းရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] တို့ ပူးပေါင်းပါဝင်သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။  

အစိုးရအဖွဲ့သစ်အတွက် ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၃၁ ဌာန ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ကြီးနေရာအား လူ ၃၀ ဦးသာ ခန့်အပ်မည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လွှတ်တော်သို့ တင်ပြထားကြောင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ အစည်းအဝေးတွင် နာယကက ဖတ်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; အဆိုပြုထားသည့် ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာနအသစ် (၆)ခု ပါဝင်သည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အတည်ပြုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ===
သမ္မတဦးမင်း​အောင်လှိုင်၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန  ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ[[ခိုင်ခိုင်စိုး]]အား ခန့်အပ်​ကြောင်း တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်းမျိုးမရှိ​သော်လည်း ဇွန် ၃ ရက်က အိန္ဒိယခရီးစဉ်မှ ပြန်လည်​ရောက်ရှိချိန်တွင် ​လေဆိပ်၌ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည်  သတင်းမီဒီယာများနှင့်​တွေ့ဆုံပြီး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ​ဖြေကြားမှုအချို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူဖြစ်လာ |url=https://news-eleven.com/article/312413 |access-date=2026-06-21 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

== အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; width:80%; border:1px solid #a2a9b1;&quot;
|-
! style=&quot;width:20%; background:#f8f9fa;&quot; | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
! style=&quot;width:20%; background:#f8f9fa;&quot; | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]]
! style=&quot;width:20%; background:#f8f9fa;&quot; | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]]
|-
|[[File:Min Aun Hlaing at Tianjin (2025) (cropped).jpg|x150px]]
| [[File:NyoSaw.jpg|x150px]]
| [[File:Nann Ni Ni Aye (2).png|x150px]]
|-
| style=&quot;font-size:100%;&quot; | '''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]'''
| style=&quot;font-size:100%;&quot; | '''[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]'''
| style=&quot;font-size:100%;&quot; | '''[[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]'''
|-
| &lt;small&gt;၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ&lt;/small&gt;
|}

== ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ ==
{{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}}
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Per protocol, cabinet members are 34 persons with order of precedence. --&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ စာရင်း'''
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! တာဝန်
|-
| ၁။ || [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] || နိုင်ငံတော်သမ္မတ
|-
| ၂။ || [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] || ဒုတိယသမ္မတ
|-
| ၃။ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] || ဒုတိယသမ္မတ
|-
| ၄။ || [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး
|-
| ၅။ || [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၆။ || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၇။ || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၈။ || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၉။ || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၀။ || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၁။ || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၂။ || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၃။ || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၄။ || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၅။ || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၆။ || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၇။ || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၈။ || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၉။ || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၀။ || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၁။ || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၂။ || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၃။ || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၄။ || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၅။ || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၆။ || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၇။ || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၈။ || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၉။ || [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၀။ || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၃၁။ || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၃၂။ || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၃၃။ || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၃၄။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် || အတွင်းရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး
|}

== ဝန်ကြီးဌာန (၃၁)ခု ဖွဲ့စည်းခြင်း ==
{{Main|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}}
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြ |url=https://news-eleven.com/article/311051 |access-date=2026-04-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ သြဂုတ် ၂၄ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သော အမိန့်အမှတ်၊ ၅ / ၂၀၂၆ ဖြင့် [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87236 |access-date=2026-08-25 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ===
{| class=&quot;wikitable; text-align:center;&quot;
|+ '''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)'''
|- style=&quot;background:#0047AB; color:white;&quot;
! စဉ် !! ဝန်ကြီးဌာန !! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! တာဝန်သက်တမ်း !! မှတ်ချက်
|-
| ၁။ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂။ || နိုင်ငံတော်[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၃။ || [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || rowspan=&quot;2&quot; | [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၄။ || [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၅။ || [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ၆။ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]|| ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|9|17}} ||
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၇။ || [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၈။ || [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၉။ || [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၀။ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၁။ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၂။ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || &lt;small&gt;ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်&lt;/small&gt;
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၃။ || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၄။ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၅။ || [[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၆။ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၇။ || [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၈။ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၉။ || [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၀။ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၁။ || [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၂။ || [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၃။ || စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၄။ || [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၅။ || [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၆။ || [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၇။ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၈။ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၉။ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၀။ || [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၁။ || [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|}

=== ဒုတိယဝန်ကြီးများ ===
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး (၄၆) ဦးကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-14 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable; text-align:center;&quot;
|+ '''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)'''
|- style=&quot;background:#0047AB; color:white;&quot;
! style=&quot;width:5%&quot; | စဉ် !! style=&quot;width:25%&quot; | ဝန်ကြီးဌာန !! style=&quot;width:20%&quot; | အမည် !! style=&quot;width:15%&quot; | စတင်ရက် !! style=&quot;width:15%&quot; | ပြီးဆုံးရက် !! style=&quot;width:20%&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
|-
| ၁ || rowspan=&quot;2&quot; | [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| ဦးခင်လတ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၂
|[[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]]
|၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|8|17}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃ || [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထင်ကျော်သူ|ဦးထင်ကျော်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၄ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအောင်မြိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၅ || ဦးထွန်းလူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၆ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမင်းဇေယျာလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၇ || ဦးသက်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၈ || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၉ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၀ || rowspan=&quot;2&quot; | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၁ || [[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၄ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါ်သန်းသန်းလင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၂ || ဦးဟန်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၁၃ || rowspan=&quot;2&quot; | [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၅ || ဦးသန့်စင်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၆ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၇ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| စိုင်းထွန်းညို || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၈ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၉ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၀ || ဦးနေမျိုးလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၁ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၂ || [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ အေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၃ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| [[စန်းစန်းနွယ်|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၄ || [[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးရဲတင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၅ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦး[[လင်းအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၆ || rowspan=&quot;3&quot; | [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;3&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၇ || ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၂၈ || ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၉ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးသိုက်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၃၀ || rowspan=&quot;2&quot; | [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးခင်လတ်ကြီး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၃၁ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၂ || rowspan=&quot;2&quot; | [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၃ || ဦးကျော်နိုင်ဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၃၄ || rowspan=&quot;2&quot; | စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသွင်အောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၃၅ || ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၆ || rowspan=&quot;3&quot; | [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]|| [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| - || [[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆
|{{Age in years and days|2026|4|10|2026|8|17}}
|-
|၃၇
|ဦးရဲထွန်းဦး
|၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|8|17}}
|-
| ၃၈ || [[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမောင်မောင်သန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၉ || rowspan=&quot;2&quot; | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၀ || ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၄၁ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးညီညီ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၂ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးစစ်နိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၄၃ || rowspan=&quot;2&quot; |  [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၄ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်|| ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||  {{Age in years and days|2026|7|25}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၅ || rowspan=&quot;2&quot; | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ သန်းစိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၆ || ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|-
| ၄၇ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၄၈ || ဦးဖြိုးဇော်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|}

== ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရုံးအဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲများ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%; border-collapse: collapse;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;&quot; | ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲခန့်ထားမှု
|- style=&quot;text-align:center; height:35px; background:#f2f2f2;&quot;
! style=&quot;width:5%;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width:30%;&quot; | ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းအမည်
! style=&quot;width:20%;&quot; | အကြီးအကဲအမည်
! style=&quot;width:20%;&quot; | ရာထူး
! style=&quot;width:12%;&quot; | စတင်ရက်
! style=&quot;width:13%;&quot; | ကုန်ဆုံးရက်
|-
| ၁ || [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|| [[သာဌေး|ဦးသာဌေး]]|| [[ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]|| rowspan=&quot;9&quot; | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၂ || [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]] || [[အောင်ဇော်သိန်း|ဦးအောင်ဇော်သိန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၃ || [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|| [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၄ || [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး]] || [[နိုင်သက်ဦး|ဒေါ်နိုင်သက်ဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]] || လက်ရှိ
|-
| ၅ || [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]]|| [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၆ || [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]] || [[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] || [[ခင်နိုင်ဦး|ဒေါက်တာ ခင်နိုင်ဦး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၈ || [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]|| [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311101 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၉ || [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]|| [[သစ်လင်းအုန်း|ဦးသစ်လင်းအုန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|}

== တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ==
၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ အသီးသီးတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးများကို အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ အတည်ပြုချက်အတိုင်း ဝန်ကြီးချုပ်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပ်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-04-07 |title=တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအဖြစ် လျာထားအဆိုပြုစာရင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/04/07/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae/ |access-date=2026-04-07 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; border-collapse: collapse;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;&quot; | ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်များ (၂၀၂၆)
|- style=&quot;text-align:center; height:40px; background:#f2f2f2;&quot;
! style=&quot;width:5%;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width:30%;&quot; | အစိုးရအဖွဲ့
! style=&quot;width:25%;&quot; | ဝန်ကြီးချုပ်
! style=&quot;width:15%;&quot; | စတင်ရက်
! style=&quot;width:15%;&quot; | ကုန်ဆုံးရက်
! style=&quot;width:10%;&quot; | မှတ်ချက်
|-
| ၁။ || [[ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|-
| ၂။ || [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အံ့မော်|ဦးအံ့မော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၁၅
|-
| ၃။ || [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗိုလ်မှူးချုပ်(ငြိမ်း)
|-
| ၄။ || [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း)
|-
| ၅။ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဦးကိုလေး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၇
|-
| ၆။ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၈၃ 
|-
| ၇။ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယရဲချုပ်(၁)ငြိမ်း
|-
| ၈။ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[တင်ကိုကို|ဦးတင်ကိုကို]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၇၇
|-
| ၉။ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]|| [[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|-
| ၁၀။ || [[မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်ဝင်းသန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၀
|-
| ၁၁။ || [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[နိုင်ဦး|ဦးနိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၈
|-
| ၁၂။ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဘွဲ့ရ ဒုရဲအုပ်လောင်း အပတ်စဉ် (၁၇)
|-
| ၁၃။ || [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စိုင်းထိန်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၄
|-
| ၁၄။ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|}
== အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်းခံရသည့် မြို့နယ်များ (၂၀၂၆) ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အမိန့်အမှတ် (၂/၂၀၂၆) အရ အဆိုပါမြို့နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၃ (ခ) အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]အား အပ်နှင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-24 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ အေအေထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေအပါ မြို့နယ် ၆၀ ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

ဆက်လက်၍ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး နဝမနေ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် ထိုနေ့မှာပင် ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် အထက်ပါကိစ္စကို တွန်းဇံ နှင့် ဖလမ်းမြို့နယ်များမှ လွဲ၍ ရက်ပေါင်း(၉၀) ဆက်လက် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၃/၂၀၂၆) |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/85574 |access-date=2026-07-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitext sortable&quot; style=&quot;width:100%; border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|- style=&quot;background-color: #ceebff; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;&quot; | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ်
! style=&quot;padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;&quot; | အရေအတွက် 
! style=&quot;padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;&quot; | မြို့နယ်အမည်များ
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ကချင်ပြည်နယ်]] || ၅ || ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော်၊ ချီဖွေ
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ကယားပြည်နယ်]] || ၃ || ရှားတော၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ကရင်ပြည်နယ်]] || ၂ || ကော့ကရိတ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ချင်းပြည်နယ်]] || ၇ || ကန်ပက်လက်၊ ထန်တလန်၊ ပလက်ဝ၊ &lt;span style=&quot;background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;&quot;&gt;တွန်းဇံ&lt;/span&gt;၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ &lt;span style=&quot;background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;&quot;&gt;ဖလမ်း&lt;/span&gt;
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] || ၈ || ကောလင်း၊ ပင်လည်ဘူး၊ ခင်ဦး၊ ဝက်လက်၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်း၊ ပုလဲ၊ အင်းတော်
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၅ || ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆော၊ ထီးလင်း၊ ရေစကြို
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၁ || ငါန်းဇွန်
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || ၁၄ || ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ ဂွ၊ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်၊ ကျောက်တော်၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ မြောက်ဦး၊ သံတွဲ၊ အမ်း၊ တောင်ကုတ်
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ရှမ်းပြည်နယ်]] || ၁၅ || နမ္မတူ၊ မဘိမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ့်ခမ်း၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ၊ နမ့်ဆန်၊ မန်တုံ၊ ဟိုပန်၊ လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း၊ မိုးမိတ်၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုင်းလား
|- style=&quot;background-color: #eaecf0; font-weight: bold; padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
| style=&quot;text-align: right;&quot; | စုစုပေါင်း || ၆၀ || မြို့နယ်များ
|}

== နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ ခရီးစဉ်များ ==
ဤစာရင်းသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ မှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ ဤစာရင်းတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် အကြီးအကဲများ၊ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသူများ၏ တရားဝင်တွေ့ဆုံမှုများကိုသာ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အခြားအစိုးရအဆင့်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုစာရင်းများ မပါဝင်ပါ။ ထို့အပြင် နှစ်ဖက်သဘောတူညီချက်အရ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိသည့် တရားဝင်မဟုတ်သော ခရီးစဉ်များလည်း ဤစာရင်းတွင် ပါဝင်မည်မဟုတ်ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83687 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|- style=&quot;background:#f2f2f2&quot;
! width=&quot;5%&quot; | စဉ် !! width=&quot;10%&quot; | နေ့ရက် !! width=&quot;18%&quot; | အမည် !! width=&quot;12%&quot; | နိုင်ငံ/အဖွဲ့ !! width=&quot;15%&quot; | တာဝန် !! width=&quot;20%&quot; | အကြောင်းအရာ !! width=&quot;20%&quot; | မှတ်ချက်
|-
| ၁ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Jiang Xinzhi || {{flag|China}} || ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ([[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ|CPPCC]]) || [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ကတိသစ္စာပြုပွဲ]] || ရှီကျင့်ဖျင်၏ ကိုယ်စားလှယ်
|-
| ၂ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Igor SERGYENKO || {{flag|Belarus}} || အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၃ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kirti Vardhan Singh || {{flag|India}} || ဒု-ဝန်ကြီး (ပြည်ပရေးရာ) || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၄ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Dr. Parnpree Bahiddha-Nukara || {{flag|Thailand}} || ယခင် ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kitti Settha Pandita CHAM Prasidh || {{flag|Cambodia}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၆ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Valdrack Jaentschke || {{flag|Nicaragua}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၇ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Alounkeo KITIKHOUN || {{flag|Laos}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || ဗီယက်နမ်နှင့်အတူ
|-
| ၈ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Nguyen Tat Thanh || {{flag|Vietnam}} || ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || လာအိုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ
|-
| ၉ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sholban KARA-OOL || {{flag|Russia}} || ဒူးမားလွှတ်တော် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၁၀ || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Xu Qin || {{flag|China}} || ပြည်နယ်ကွန်ဂရက်ဥက္ကဋ္ဌ || တရားဝင်ခရီးစဉ် || ဟေလုံကျန်းပြည်နယ်
|-
| ၁၁ || ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sihasak Phuangketkaew || {{flag|Thailand}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || -
|-
| ၁၂ || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Wang Yi || {{flag|China}} || နိုင်ငံရေးရာဗျူရို/ဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုကော်မတီ၊ နိုင်ငံရေးရာဗျူရိုအဖွဲ့ဝင်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Mr. Wang Yi ဦးဆောင်သောကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82092 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; || -
|-
| ၁၃ || ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sugiono || {{flag|Indonesia}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || -
|-
| ၁၄ || ၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Thongsavan PHO-MVIHANE || {{flag|Laos}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83883 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; || -
|-
| ၁၅ || ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Indra Mani Pandey || [[ဘင်းမ်စတက်]] || အတွင်းရေးမှူးချုပ် || တရားဝင်ခရီးစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84298 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; || ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ်တာဝန် လွှဲပြောင်းရယူရေးကိစ္စ
|-
| ၁၆ || ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || မစ္စတာ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို]]|| {{flag|Belarus}} || နိုင်ငံတော်သမ္မတ || အလုပ်သဘောခရီးစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84730 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; || သမ္မတအဆင့် ပထမဦးဆုံးခရီးစဉ်
|-
| ၁၇ || ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ || Mr. Yohei SASAKAWA || {{flag|Japan}}|| နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ || လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံခြင်း&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ Mr. Yohei SASAKAWA လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86469 |access-date=2026-08-12 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;|| -
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}}

[[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]</text>
      <sha1>cglfc3b90rf8s4ozrgdc8ahylnv5q5o</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053736</id>
      <parentid>1053577</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:16:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>/* ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ */</comment>
      <origin>1053736</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="87736" sha1="by3fpya1gxtjga4s7soyvszo5lxk5g0" xml:space="preserve">{{Infobox government cabinet
| cabinet_name            = ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ
| flag                    = State Seal of the Republic of the Union of Myanmar.svg
| flag_border             = 
| cabinet_number          = ဆဋ္ဌမမြောက်
| cabinet_type            = ပြည်ထောင်စုအစိုးရ
| jurisdiction            = မြန်မာနိုင်ငံ
| image                   = President and Vice Presidents of Myanmar (2026).jpg
| image_size              = 300px
| caption                 = (ဘယ်မှညာ)ဒုတိယသမ္မတ(၁)၊နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတ(၂)
| date_formed             = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆
| government_head         = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]]
| government_head_title   = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
| deputy_government_head  = {{unbulleted list
  | [[ညိုစော|ညိုစော]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၁]])
  | [[နန်းနီနီအေး|နန်းနီနီအေး]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ-၂]])
  }}
| state_head              = [[မင်းအောင်လှိုင်|မင်းအောင်လှိုင်]]
| state_head_title        = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
| political_party         = {{unbulleted list
  | [[တပ်မတော်]]
  | [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]
  }}
|current_number= ၃၄
|opposition_party= '''အတိုက်အခံများ'''
*   [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG)
*  [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]]
** ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း  တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ
  | election                = [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]]
| incumbent               = ၂၀၂၆ – လက်ရှိ
| incoming_formation      = [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]
| previous                = [[ဦးညိုစောအစိုးရ|ညိုစောအစိုးရ]]
| successor               = 
}}
'''ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ''' သည် (တရားဝင်အားဖြင့် '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ ဖွဲ့စည်းထားသော ဆဋ္ဌမမြောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။

၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]] အပြီးတွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အရပ်သားအသွင်းပြောင်း [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]] တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81566 |access-date=2026-04-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; 

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ]]တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=အာဏာသိမ်း စစ်ခေါင်းဆောင် မင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ် |url=https://burmese.dvb.no/post/681404 |access-date=2026-04-03 |website=DVB Burmese |language=en}}&lt;/ref&gt;ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် [[ညိုစော|ဦးညိုစော]]နှင့် ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]တို့ကိုလည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ဦးညိုစောနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ရွေးချယ်တင်မြှောက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81374 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်အား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် |url=https://news-eleven.com/article/310989 |access-date=2026-04-03 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] မှ  အာဏာထိန်းသိမ်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ၊ဝန်ကြီးချုပ် [[အိမ်စောင့်အစိုးရ (၂၀၂၁)|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]၊ [[ဦးညိုစောအစိုးရ]]၊ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] နှင့် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တို့ သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီအစိုးရသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတို့တွင် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ကို ကျင်းပခဲ့သည်။

အဆိုပါရွေးကောက်ပွဲမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသော [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများကို  [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ရွေးချယ်တင်မြှောက်]] ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ - ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပြီးနောက် ၎င်း၏ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2026-03-24 |title=သမ္မတရာထူးရယူပြီး တပ်ချုပ်ကိုပါ ထိန်းချုပ်မည့် မင်းအောင်လှိုင်၏ အာဏာမြဲရေး စီမံကိန်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73502/ |access-date=2026-04-03 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}&lt;/ref&gt;

ဤအစိုးရအဖွဲ့သည် [[ဦးညိုစောအစိုးရ]] ထံမှ အာဏာလွှဲပြောင်းရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] တို့ ပူးပေါင်းပါဝင်သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။  

အစိုးရအဖွဲ့သစ်အတွက် ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၃၁ ဌာန ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ကြီးနေရာအား လူ ၃၀ ဦးသာ ခန့်အပ်မည်ဟု နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က လွှတ်တော်သို့ တင်ပြထားကြောင်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ အစည်းအဝေးတွင် နာယကက ဖတ်ကြားခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt; အဆိုပြုထားသည့် ဝန်ကြီးဌာနတွင် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာနအသစ် (၆)ခု ပါဝင်သည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင်အတည်ပြုသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ===
သမ္မတဦးမင်း​အောင်လှိုင်၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန  ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာ[[ခိုင်ခိုင်စိုး]]အား ခန့်အပ်​ကြောင်း တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ခြင်းမျိုးမရှိ​သော်လည်း ဇွန် ၃ ရက်က အိန္ဒိယခရီးစဉ်မှ ပြန်လည်​ရောက်ရှိချိန်တွင် ​လေဆိပ်၌ ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည်  သတင်းမီဒီယာများနှင့်​တွေ့ဆုံပြီး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတရုံး၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ​ဖြေကြားမှုအချို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုး နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ၏ ​ပြော​ရေးဆိုခွင့်ရှိသူဖြစ်လာ |url=https://news-eleven.com/article/312413 |access-date=2026-06-21 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

== အစိုးရအဖွဲ့ အကြီးအကဲများ ==
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align:center; width:80%; border:1px solid #a2a9b1;&quot;
|-
! style=&quot;width:20%; background:#f8f9fa;&quot; | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]
! style=&quot;width:20%; background:#f8f9fa;&quot; | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]]
! style=&quot;width:20%; background:#f8f9fa;&quot; | [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]]
|-
|[[File:Min Aun Hlaing at Tianjin (2025) (cropped).jpg|x150px]]
| [[File:NyoSaw.jpg|x150px]]
| [[File:Nann Ni Ni Aye (2).png|x150px]]
|-
| style=&quot;font-size:100%;&quot; | '''[[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]]'''
| style=&quot;font-size:100%;&quot; | '''[[ညိုစော|ဦးညိုစော]]'''
| style=&quot;font-size:100%;&quot; | '''[[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]]'''
|-
| &lt;small&gt;၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ&lt;/small&gt;
| &lt;small&gt;၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၀ – လက်ရှိ&lt;/small&gt;
|}

== ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ ==
{{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}}
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;!-- Per protocol, cabinet members are 34 persons with order of precedence. --&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ စာရင်း'''
|- style=&quot;background:#efefef;&quot;
! စဉ် !! အမည် !! တာဝန်
|-
| ၁။ || [[မင်းအောင်လှိုင်|ဦးမင်းအောင်လှိုင်]] || နိုင်ငံတော်သမ္မတ
|-
| ၂။ || [[ညိုစော|ဦးညိုစော]] || ဒုတိယသမ္မတ
|-
| ၃။ || [[နန်းနီနီအေး|ဒေါ်နန်းနီနီအေး]] || ဒုတိယသမ္မတ
|-
| ၄။ || [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး
|-
| ၅။ || [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၆။ || [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၇။ || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၈။ || ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]|| ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၉။ || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၀။ || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၁။ || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၂။ || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၃။ || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၄။ || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၅။ || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၆။ || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၇။ || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၈။ || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၉။ || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၀။ || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၁။ || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၂။ || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၃။ || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၄။ || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၅။ || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၆။ || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၇။ || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၈။ || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၂၉။ || [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၁၀။ || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၃၁။ || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၃၂။ || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေးဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၃၃။ || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန
|-
| ၃၄။ || အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် || အတွင်းရေးမှူး၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး
|}

== ဝန်ကြီးဌာန (၃၁)ခု ဖွဲ့စည်းခြင်း ==
{{Main|ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း}}
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၆ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေးတွင် တင်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန ၃၁ ဌာန၏ အမည်စာရင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်ပြ |url=https://news-eleven.com/article/311051 |access-date=2026-04-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ သြဂုတ် ၂၄ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သော အမိန့်အမှတ်၊ ၅ / ၂၀၂၆ ဖြင့် [[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] အား ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်လိုက်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနအမည် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/news/87236 |access-date=2026-08-25 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ ===
{| class=&quot;wikitable; text-align:center;&quot;
|+ '''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ စာရင်း (၂၀၂၆ - လက်ရှိ)'''
|- style=&quot;background:#0047AB; color:white;&quot;
! စဉ် !! ဝန်ကြီးဌာန !! ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး !! တာဝန်စတင် !! တာဝန်ပြီးဆုံး !! တာဝန်သက်တမ်း !! မှတ်ချက်
|-
| ၁။ || [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| [[ခင်မောင်ရီ|ဦးခင်မောင်ရီ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂။ || နိုင်ငံတော်[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[တင်အောင်စန်း|ဦးတင်အောင်စန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၃။ || [[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || rowspan=&quot;2&quot; | [[မြထွန်းဦး|ဦးမြထွန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၄။ || [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၅။ || [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| rowspan=&quot;2&quot; | ၆။ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ညွန့်ဝင်းဆွေ|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်ဝင်းဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]|| ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|9|17}} ||
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၇။ || [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်မောင်ဆွေ|ဦးတင်မောင်ဆွေ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၈။ || [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[အောင်ကျော်ဟိုး|ဦးအောင်ကျော်ဟိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၉။ || [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာကံဇော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၀။ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဖုန်းမြတ်|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖုန်းမြတ်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၁။ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သန်းမောင်|ဦးသန်းမောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၂။ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သီတာဦး|ဒေါက်တာ သီတာဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || &lt;small&gt;ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်&lt;/small&gt;
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၃။ || [[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၄။ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသိန်းကျော်|ဒေါက်တာ မျိုးသိန်းကျော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၅။ || [[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်ခိုင်ဝင်း|ဒေါက်တာ သက်ခိုင်ဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၆။ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[သက်သက်ဇင်|ဒေါက်တာ သက်သက်ဇင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၇။ || [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၁၈။ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[တင်ဦးလွင်|ဦးတင်ဦးလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၉။ || [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] || [[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|ဦးမင်းနောင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၀။ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးဇော်သိမ်း|ဦးမျိုးဇော်သိမ်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၁။ || [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးဆန်းဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၂။ || [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]] || [[ကိုကိုလွင်|ဦးကိုကိုလွင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၃။ || စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || [[ချာလီသန်း|ဒေါက်တာ ချာလီသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၄။ || [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]] || [[မြင့်ကြိုင်|ဦးမြင့်ကြိုင်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၅။ || [[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]] || [[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ဦးခင်မောင်စိုး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၆။ || [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[ထွန်းအုံ|ဦးထွန်းအုံ]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၇။ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ရဲမြင့်ထွန်း|ဦးရဲမြင့်ထွန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၈။ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်သင်း|ဒေါက်တာမောင်သင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၉။ || [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] || [[မျိုးသန့်|ဦးမျိုးသန့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|-
| ၂၀။ || [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြည်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]] || [[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|ဒေါက်တာစိုးဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၁။ || [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန]] || [[မောင်မြင့်|ဦးမောင်မြင့်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}} || 
|}

=== ဒုတိယဝန်ကြီးများ ===
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒုတိယဝန်ကြီး (၄၆) ဦးကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးလိုက်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81613 |access-date=2026-04-14 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable; text-align:center;&quot;
|+ '''ဒုတိယဝန်ကြီးများစာရင်း (၂၀၂၆)'''
|- style=&quot;background:#0047AB; color:white;&quot;
! style=&quot;width:5%&quot; | စဉ် !! style=&quot;width:25%&quot; | ဝန်ကြီးဌာန !! style=&quot;width:20%&quot; | အမည် !! style=&quot;width:15%&quot; | စတင်ရက် !! style=&quot;width:15%&quot; | ပြီးဆုံးရက် !! style=&quot;width:20%&quot; | တာဝန်သက်တမ်း
|-
| ၁ || rowspan=&quot;2&quot; | [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]|| ဦးခင်လတ် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
|၂
|[[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]]
|၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|8|17}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃ || [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထင်ကျော်သူ|ဦးထင်ကျော်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၄ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအောင်မြိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၅ || ဦးထွန်းလူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၆ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမင်းဇေယျာလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၇ || ဦးသက်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၈ || [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၉ || [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၀ || rowspan=&quot;2&quot; | [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[နိုင်မင်းကျော်|ဦးနိုင်မင်းကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၁ || [[ကိုကိုကျော်|ဦးကိုကိုကျော်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၄ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါ်သန်းသန်းလင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၂ || ဦးဟန်ဝင်းအောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၁၃ || rowspan=&quot;2&quot; | [[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ဦးကျော်ထင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၅ || ဦးသန့်စင်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၆ || [[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၇ || [[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| စိုင်းထွန်းညို || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၁၈ || [[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| [[ထိန်လင်းဦး|ဒေါက်တာ ထိန်လင်းဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၁၉ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ ဇော်မြင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၀ || ဦးနေမျိုးလှိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၁ || [[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၂ || [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ အေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၃ || [[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]]|| [[စန်းစန်းနွယ်|ဒေါ်စန်းစန်းနွယ်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၄ || [[ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးရဲတင့် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၅ || [[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦး[[လင်းအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၆ || rowspan=&quot;3&quot; | [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးဗိုလ်ဗိုလ်ကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;3&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၂၇ || ဒေါက်တာ ရဲထွန်းဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၂၈ || ဒေါက်တာ ရဲတင့်ထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၂၉ || [[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးသိုက်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၃၀ || rowspan=&quot;2&quot; | [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးခင်လတ်ကြီး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၃၁ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်ဦး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၂ || rowspan=&quot;2&quot; | [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၃ || ဦးကျော်နိုင်ဝင်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၃၄ || rowspan=&quot;2&quot; | စက်မှုနှင့် အသေးစား၊ အငယ်စား၊ အလတ်စားနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန || ဦးသွင်အောင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၃၅ || ဒေါက်တာ အောင်ဇေယျ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၆ || rowspan=&quot;3&quot; | [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]|| [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| - || [[ခိုင်ခိုင်စိုး|ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆
|{{Age in years and days|2026|4|10|2026|8|17}}
|-
|၃၇
|ဦးရဲထွန်းဦး
|၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၆
|လက်ရှိ
|{{Age in years and days|2026|8|17}}
|-
| ၃၈ || [[အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးမောင်မောင်သန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၃၉ || rowspan=&quot;2&quot; | [[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မင်းမင်း|ဦးမင်းမင်း]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၀ || ဦးဝင်းမြင့်ခိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၄၁ || [[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးညီညီ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၂ || [[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန]]|| ဦးစစ်နိုင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၄၃ || rowspan=&quot;2&quot; |  [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]|| [[မျိုးမြင့်|ဦးမျိုးမြင့်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၄ || ဒေါက်တာ သောင်းနိုင်|| ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||  {{Age in years and days|2026|7|25}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၅ || rowspan=&quot;2&quot; | [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|| ဒေါက်တာ သန်းစိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|- style=&quot;background:#F9F9F9;&quot;
| ၄၆ || ဒေါက်တာ သန့်ဇော်လွင် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|-
| ၄၇ || rowspan=&quot;2&quot; | [[ယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေဝန်ကြီးဌာန]] || ဦးအေးထွန်း || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ || rowspan=&quot;2&quot; | {{Age in years and days|2026|4|10}}
|-
| ၄၈ || ဦးဖြိုးဇော်စိုး || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|}

== ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရုံးအဖွဲ့အစည်းအကြီးအကဲများ ==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:100%; font-size:95%; border-collapse: collapse;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;&quot; | ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲခန့်ထားမှု
|- style=&quot;text-align:center; height:35px; background:#f2f2f2;&quot;
! style=&quot;width:5%;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width:30%;&quot; | ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းအမည်
! style=&quot;width:20%;&quot; | အကြီးအကဲအမည်
! style=&quot;width:20%;&quot; | ရာထူး
! style=&quot;width:12%;&quot; | စတင်ရက်
! style=&quot;width:13%;&quot; | ကုန်ဆုံးရက်
|-
| ၁ || [[ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်]]|| [[သာဌေး|ဦးသာဌေး]]|| [[ပြည်ထောင်စု တရားသူကြီးချုပ်|ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်]]|| rowspan=&quot;9&quot; | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ
|-
| ၂ || [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]] || [[အောင်ဇော်သိန်း|ဦးအောင်ဇော်သိန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၃ || [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]|| [[သန်းစိုး (ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်)|ဦးသန်းစိုး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၄ || [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး]] || [[နိုင်သက်ဦး|ဒေါ်နိုင်သက်ဦး]]|| [[ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်]] || လက်ရှိ
|-
| ၅ || [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]]|| [[တင်မောင်ဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးတင်မောင်ဝင်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၆ || [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]] || [[ကံမြင့်သန်း|ဦးကံမြင့်သန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] || [[ခင်နိုင်ဦး|ဒေါက်တာ ခင်နိုင်ဦး]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၈ || [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]|| [[စိုးသိန်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးစိုးသိန်း]] &lt;ref&gt;{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်သို့ အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311101 |access-date=2026-04-08 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|-
| ၉ || [[မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်|မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားလူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်]]|| [[သစ်လင်းအုန်း|ဦးသစ်လင်းအုန်း]]|| ဥက္ကဋ္ဌ || လက်ရှိ
|}

== တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်များ ==
၂၀၂၆ ဧပြီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ အသီးသီးတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်တရားသူကြီးများကို အဆိုပြုလွှာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-04-06 |title=စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းအများစု တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/06/412404.html |access-date=2026-04-07 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}&lt;/ref&gt; သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ၏ အတည်ပြုချက်အတိုင်း ဝန်ကြီးချုပ်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပ်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-04-07 |title=တိုင်းနဲ့ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအဖြစ် လျာထားအဆိုပြုစာရင်း |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/04/07/%e1%80%90%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%9d%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae/ |access-date=2026-04-07 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; border-collapse: collapse;&quot;
|+ style=&quot;font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;&quot; | ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်များ (၂၀၂၆)
|- style=&quot;text-align:center; height:40px; background:#f2f2f2;&quot;
! style=&quot;width:5%;&quot; | စဉ်
! style=&quot;width:30%;&quot; | အစိုးရအဖွဲ့
! style=&quot;width:25%;&quot; | ဝန်ကြီးချုပ်
! style=&quot;width:15%;&quot; | စတင်ရက်
! style=&quot;width:15%;&quot; | ကုန်ဆုံးရက်
! style=&quot;width:10%;&quot; | မှတ်ချက်
|-
| ၁။ || [[ကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ခက်ထိန်နန်|ဦးခက်ထိန်နန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|-
| ၂။ || [[ကယားပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အံ့မော်|ဦးအံ့မော်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၁၅
|-
| ၃။ || [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စောမြင့်ဦး|ဦးစောမြင့်ဦး]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗိုလ်မှူးချုပ်(ငြိမ်း)
|-
| ၄။ || [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဝုန်ဆွန်းထန်|ဒေါက်တာဝုန်ဆွန်းထန်]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း)
|-
| ၅။ || [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ကိုလေး (ဗိုလ်ချုပ်)|ဦးကိုလေး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၇
|-
| ၆။ || [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[ဇော်နိုင်ဦး|ဦးဇော်နိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၈၃ 
|-
| ၇။ || [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[မျိုးဆွေဝင်း|ဦးမျိုးဆွေဝင်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဒုတိယရဲချုပ်(၁)ငြိမ်း
|-
| ၈။ || [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[တင်ကိုကို|ဦးတင်ကိုကို]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဗသက ၇၇
|-
| ၉။ || [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]|| [[မျိုးအောင်|ဦးမျိုးအောင်]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|-
| ၁၀။ || [[မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်ဝင်းသန်း|ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသန်း]] || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၀
|-
| ၁၁။ || [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[နိုင်ဦး|ဦးနိုင်ဦး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၃၈
|-
| ၁၂။ || [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || [[အောင်နိုင်သူ|ဦးအောင်နိုင်သူ]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||ဘွဲ့ရ ဒုရဲအုပ်လောင်း အပတ်စဉ် (၁၇)
|-
| ၁၃။ || [[ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]] || [[စိုင်းထိန်စိုး]]|| ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||စတသ ၂၄
|-
| ၁၄။ || [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] || ဦးအေးကျော် || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || လက်ရှိ ||
|}
== အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာခြင်းခံရသည့် မြို့နယ်များ (၂၀၂၆) ==
၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်သည် ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၁/၂၀၂၆) နှင့် (၂/၂၀၂၆) တို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် မြို့နယ် ၆၀ အား စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့် (Martial Law) ထုတ်ပြန်ခြင်းသည် [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] (ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်များ အပါအဝင်) ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ တာဝန်ယူချိန် နှစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အမိန့်အမှတ် (၂/၂၀၂၆) အရ အဆိုပါမြို့နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးတို့ကို မူလအခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတာဝန်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၃ (ခ) အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]အား အပ်နှင်းခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=■ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် ကိုးခုရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၆၀ ကို ရက် ၉၀ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/311419 |access-date=2026-04-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-04-24 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက် ဘီဘီစီ မြန်မာပိုင်းသတင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် - ရှမ်းပြည်နယ်နဲ့ အေအေထိန်းချုပ်နယ်မြေတွေအပါ မြို့နယ် ၆၀ ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mk4v971v7t |access-date=2026-04-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

ဆက်လက်၍ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဒုတိယပုံမှန်အစည်းအဝေး နဝမနေ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် ထိုနေ့မှာပင် ဥပဒေကဲ့သို့အာဏာတည်သောအမိန့် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် အထက်ပါကိစ္စကို တွန်းဇံ နှင့် ဖလမ်းမြို့နယ်များမှ လွဲ၍ ရက်ပေါင်း(၉၀) ဆက်လက် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သောအမိန့်အမှတ် (၃/၂၀၂၆) |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/85574 |access-date=2026-07-26 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitext sortable&quot; style=&quot;width:100%; border: 1px solid #a2a9b1; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|- style=&quot;background-color: #ceebff; text-align: center; font-weight: bold;&quot;
! style=&quot;padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;&quot; | တိုင်းဒေသကြီး / ပြည်နယ်
! style=&quot;padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;&quot; | အရေအတွက် 
! style=&quot;padding: 6px; border: 1px solid #a2a9b1;&quot; | မြို့နယ်အမည်များ
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ကချင်ပြည်နယ်]] || ၅ || ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ရွှေကူ၊ အင်ဂျန်းယန်၊ ဆော့လော်၊ ချီဖွေ
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ကယားပြည်နယ်]] || ၃ || ရှားတော၊ ဖားဆောင်း၊ မယ်စဲ့
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ကရင်ပြည်နယ်]] || ၂ || ကော့ကရိတ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီး
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ချင်းပြည်နယ်]] || ၇ || ကန်ပက်လက်၊ ထန်တလန်၊ ပလက်ဝ၊ &lt;span style=&quot;background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;&quot;&gt;တွန်းဇံ&lt;/span&gt;၊ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ &lt;span style=&quot;background-color: #fff2cc; padding: 1px 3px; border-radius: 3px;&quot;&gt;ဖလမ်း&lt;/span&gt;
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] || ၈ || ကောလင်း၊ ပင်လည်ဘူး၊ ခင်ဦး၊ ဝက်လက်၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်း၊ ပုလဲ၊ အင်းတော်
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၅ || ပေါက်၊ မြိုင်၊ ဆော၊ ထီးလင်း၊ ရေစကြို
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] || ၁ || ငါန်းဇွန်
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] || ၁၄ || ရမ်းဗြဲ၊ ပေါက်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ရသေ့တောင်၊ ဂွ၊ မောင်တော၊ ဘူးသီးတောင်၊ ကျောက်တော်၊ မင်းပြား၊ မြေပုံ၊ မြောက်ဦး၊ သံတွဲ၊ အမ်း၊ တောင်ကုတ်
|- style=&quot;padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1; text-align: center;&quot;
| [[ရှမ်းပြည်နယ်]] || ၁၅ || နမ္မတူ၊ မဘိမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ နမ့်ခမ်း၊ သိန္နီ၊ ကွမ်းလုံ၊ နမ့်ဆန်၊ မန်တုံ၊ ဟိုပန်၊ လောက်ကိုင်၊ ကုန်းကြမ်း၊ မိုးမိတ်၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုင်းလား
|- style=&quot;background-color: #eaecf0; font-weight: bold; padding: 4px; border: 1px solid #a2a9b1;&quot;
| style=&quot;text-align: right;&quot; | စုစုပေါင်း || ၆၀ || မြို့နယ်များ
|}

== နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ ခရီးစဉ်များ ==
ဤစာရင်းသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ဆုံခဲ့သည့် နိုင်ငံတကာဧည့်သည်တော်များ၏ မှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ ဤစာရင်းတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် အကြီးအကဲများ၊ အထူးကိုယ်စားလှယ်များ သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးအဆင့်ရှိသူများ၏ တရားဝင်တွေ့ဆုံမှုများကိုသာ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အခြားအစိုးရအဆင့်များနှင့် တွေ့ဆုံမှုစာရင်းများ မပါဝင်ပါ။ ထို့အပြင် နှစ်ဖက်သဘောတူညီချက်အရ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိသည့် တရားဝင်မဟုတ်သော ခရီးစဉ်များလည်း ဤစာရင်းတွင် ပါဝင်မည်မဟုတ်ပေ။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83687 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;font-size: 90%; width: 100%;&quot;
|- style=&quot;background:#f2f2f2&quot;
! width=&quot;5%&quot; | စဉ် !! width=&quot;10%&quot; | နေ့ရက် !! width=&quot;18%&quot; | အမည် !! width=&quot;12%&quot; | နိုင်ငံ/အဖွဲ့ !! width=&quot;15%&quot; | တာဝန် !! width=&quot;20%&quot; | အကြောင်းအရာ !! width=&quot;20%&quot; | မှတ်ချက်
|-
| ၁ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Jiang Xinzhi || {{flag|China}} || ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ([[တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ|CPPCC]]) || [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|ကတိသစ္စာပြုပွဲ]] || ရှီကျင့်ဖျင်၏ ကိုယ်စားလှယ်
|-
| ၂ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Igor SERGYENKO || {{flag|Belarus}} || အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၃ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kirti Vardhan Singh || {{flag|India}} || ဒု-ဝန်ကြီး (ပြည်ပရေးရာ) || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၄ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Dr. Parnpree Bahiddha-Nukara || {{flag|Thailand}} || ယခင် ဒု-ဝန်ကြီးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၅ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Kitti Settha Pandita CHAM Prasidh || {{flag|Cambodia}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၆ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Valdrack Jaentschke || {{flag|Nicaragua}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၇ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Alounkeo KITIKHOUN || {{flag|Laos}} || အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || ဗီယက်နမ်နှင့်အတူ
|-
| ၈ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Nguyen Tat Thanh || {{flag|Vietnam}} || ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || လာအိုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့်အတူ
|-
| ၉ || ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sholban KARA-OOL || {{flag|Russia}} || ဒူးမားလွှတ်တော် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ || ကတိသစ္စာပြုပွဲ || -
|-
| ၁၀ || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Xu Qin || {{flag|China}} || ပြည်နယ်ကွန်ဂရက်ဥက္ကဋ္ဌ || တရားဝင်ခရီးစဉ် || ဟေလုံကျန်းပြည်နယ်
|-
| ၁၁ || ၂၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sihasak Phuangketkaew || {{flag|Thailand}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || -
|-
| ၁၂ || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Wang Yi || {{flag|China}} || နိုင်ငံရေးရာဗျူရို/ဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုကော်မတီ၊ နိုင်ငံရေးရာဗျူရိုအဖွဲ့ဝင်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး H.E. Mr. Wang Yi ဦးဆောင်သောကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား လက်ခံတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82092 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; || -
|-
| ၁၃ || ၈ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Sugiono || {{flag|Indonesia}} || နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ် || -
|-
| ၁၄ || ၁၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Thongsavan PHO-MVIHANE || {{flag|Laos}} || ဒု-ဝန်ကြီးချုပ်/နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး || တရားဝင်ခရီးစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83883 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; || -
|-
| ၁၅ || ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၆ || H.E. Mr. Indra Mani Pandey || [[ဘင်းမ်စတက်]] || အတွင်းရေးမှူးချုပ် || တရားဝင်ခရီးစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံ ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84298 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; || ဘင်းမ်စတက်အတွင်းရေးမှူးချုပ်တာဝန် လွှဲပြောင်းရယူရေးကိစ္စ
|-
| ၁၆ || ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၆ || မစ္စတာ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကို]]|| {{flag|Belarus}} || နိုင်ငံတော်သမ္မတ || အလုပ်သဘောခရီးစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဘယ်လာရုစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ မစ္စတာ အလက်ဇန္ဒား လူကာရှန်ကိုနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/84730 |access-date=2026-07-04 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt; || သမ္မတအဆင့် ပထမဦးဆုံးခရီးစဉ်
|-
| ၁၇ || ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၆ || Mr. Yohei SASAKAWA || {{flag|Japan}}|| နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ || လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံခြင်း&lt;ref&gt;{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ထံသို့ နိပွန်ဖောင်ဒေးရှင်းဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ Mr. Yohei SASAKAWA လာရောက်ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံ |url=http://www.moi.gov.mm/news/86469 |access-date=2026-08-12 |website=Ministry Of Information |language=en}}&lt;/ref&gt;|| -
|}

==ကိုးကား==
{{reflist}}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}}

[[Category:ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]</text>
      <sha1>by3fpya1gxtjga4s7soyvszo5lxk5g0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>283947</id>
    <revision>
      <id>1053573</id>
      <parentid>1044510</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]</comment>
      <origin>1053573</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16495" sha1="8h1q72ixkuf160kxvxypyh8giote2kv" xml:space="preserve">{{#invoke:navbox|navbox
|name= မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ
|title= [[File:State seal of Myanmar.svg|15px]] [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]]
|listclass = hlist
|state = {{{state&lt;includeonly&gt;|collapsed&lt;/includeonly&gt;}}}
|titlestyle =

|above= [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]]: [[မင်းအောင်လှိုင်]] &lt;Br&gt; [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၁)]]: [[ညိုစော]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ သမ္မတ|ဒုတိယသမ္မတ (၂)]]: [[နန်းနီနီအေး]]

|list1={{navbox with columns|child|fullwidth = true |state=uncollapsed
|title= '''ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ'''

|col1 = {{#invoke:navbox|navbox|subgroup |groupstyle = vertical-align:top;white-space:normal;
|group1=[[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]] |list1=[[ခင်မောင်ရီ]]
|group2=[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] |list2=[[တင်အောင်စန်း]]
|group3=[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေး]] |list3=[[မြထွန်းဦး]]
|group4=[[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး&lt;br&gt;နှင့် ဆက်သွယ်ရေး]] |list4=[[မြထွန်းဦး]]
|group5=[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေး]] |list5=[[ထွန်းအောင်]]
|group6=[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေး]] |list6= [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]
|group7=[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေး]] |list7=[[တင်မောင်ဆွေ]]
|group8=[[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊&lt;br&gt;ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့်&lt;br&gt;နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေး]] |list8=[[အောင်ကျော်ဟိုး]]
|group9=[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်]] |list9=[[ကံဇော် (ဒေါက်တာ)|ကံဇော်]]
|group10=[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာ]] |list10=[[ဖုန်းမြတ်]]
|group11=[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန|တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာ]] |list11=[[သန်းမောင်]]

}}

|col2 = {{#invoke:navbox|navbox|subgroup |groupstyle = vertical-align:top;white-space:normal;
|group2=[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာ]] |list2=[[သီတာဦး]]
|group3=[[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေး]] |list3=[[ချောချောစိန်]]
|group4=[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ]] |list4=[[မျိုးသိန်းကျော်]]
|group5=[[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေး]] |list5=[[သက်ခိုင်ဝင်း]]
|group6=[[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ]] |list6=[[သက်သက်ဇင်]]
|group7=[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေး]] |list7= [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ထိန်လင်း]]
|group8=[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေး]] |list8=[[တင်ဦးလွင်]]
|group9=[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး&lt;br&gt;နှင့် ဆည်မြောင်း]] |list9=[[မင်းနောင် (ဝန်ကြီး)|မင်းနောင်]]
|group10=[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်&lt;br&gt;ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး]] |list10=[[မျိုးဇော်သိမ်း]]
|group11=[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်&lt;br&gt;သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး]] |list11=[[ဆန်းဦး]]
}}

|col3 = {{#invoke:navbox|navbox|subgroup |groupstyle = vertical-align:top;white-space:normal;
|group2=[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်]] |list2=[[ကိုကိုလွင်]]
|group3=စက်မှုနှင့် MSME ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး |list3=[[ချာလီသန်း]]
|group4=[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်&lt;br&gt;ပြည်သူ့အင်အား]] |list4=[[မြင့်ကြိုင်]]
|group5=[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား]] |list5=[[ခင်မောင်စိုး (ဝန်ကြီး)|ခင်မောင်စိုး]]
|group6=[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး]] |list6=[[ထွန်းအုံ]]
|group7=[[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာ]] |list7=[[ရဲမြင့်ထွန်း]]
|group8=[[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန|လူငယ်ရေးရာ]] |list8=[[မောင်သင်း]]
|group9=[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေး]] |list9=[[မျိုးသန့်]]
|group10=[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေး&lt;br&gt;နှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး]] |list10=[[စိုးဝင်း (ဒေါက်တာ)|စိုးဝင်း]]
|group11=[[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေး&lt;br&gt;နှင့် ယဉ်ကျေးမှု]] |list11=[[မောင်မြင့်]]
}}
}}
|list2={{navbox with columns|child|fullwidth = true |state=&lt;includeonly&gt;collapsed&lt;/includeonly&gt;
|title= '''ဒုတိယဝန်ကြီးများ'''

|col1 = {{#invoke:navbox|navbox|subgroup |groupstyle = vertical-align:top;white-space:normal;
|group1=[[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]] |list1= ခင်လတ်
|group2=[[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] |list2=[[ထင်ကျော်သူ]]
|group3=[[ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေး]] |list3=[[အောင်မြိုင်]]&lt;br&gt;[[ထွန်းလူ]]
|group4=[[ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ဒီဂျစ်တယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး&lt;br&gt;နှင့် ဆက်သွယ်ရေး]] |list4=[[မင်းဇေယျာလှိုင်]]&lt;br&gt;[[သက်ဝင်းအောင်]]
|group5=[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေး]] |list5=[[အောင်မျိုးသန့်]]
|group6=[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေး]] |list6=မင်းသူ
|group7=[[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေး]] |list7=[[နိုင်မင်းကျော်]]&lt;br&gt;[[ကိုကိုကျော်]]
|group8=[[ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာန|ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်]] |list8=[[သန်းသန်းလင်း]]&lt;br&gt;[[ဟန်ဝင်းအောင်]]
|group9=[[အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသားစီမံကိန်း၊&lt;br&gt;ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့်&lt;br&gt;နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေး]] |list9=[[ကျော်ထင် (ဒုတိယဝန်ကြီး)|ကျော်ထင်]]&lt;br&gt;[[သန့်စင်လွင်]]
|group10=[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|နယ်စပ်ရေးရာ]] |list10=[[ကျော်စွာဦး]]
|group11=[[တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာဝန်ကြီးဌာန|တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများရေးရာ]] |list11=[[စိုင်းထွန်းညို]]
}}

|col2 = {{#invoke:navbox|navbox|subgroup |groupstyle = vertical-align:top;white-space:normal;
|group2=[[ဥပဒေရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|ဥပဒေရေးရာ]] |list2=[[ထိန်လင်းဦး]]
|group3=[[ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေး]] |list3=[[ဇော်မြင့်]]&lt;br&gt;[[နေမျိုးလှိုင်]]
|group4=[[သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန|သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ]] |list4=[[နေခြည်လဲ့လဲ့သိန်း]]
|group5=[[ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေး]] |list5=[[အေးထွန်း]]
|group6=[[အမျိုးသမီးရေးရာဝန်ကြီးဌာန|အမျိုးသမီးရေးရာ]] |list6=[[စန်းစန်းနွယ်]]
|group7=[[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေး]] |list7=[[ရဲတင့်]]
|group8=[[သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန|သာသနာရေး]] |list8=[[လင်းအောင်]]
|group9=[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး&lt;br&gt;နှင့် ဆည်မြောင်း]] |list9=[[ဗိုလ်ဗိုလ်ကျော်]]&lt;br&gt;[[ရဲထွန်းဝင်း]]&lt;br&gt;[[ရဲတင့်ထွန်း]]
|group10=[[သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာန|သမဝါယမနှင့်&lt;br&gt;ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး]] |list10=[[သိုက်စိုး]]
|group11=[[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန|သယံဇာတနှင့်&lt;br&gt;သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး]] |list11=[[ခင်လတ်ကြီး]]&lt;br&gt;[[သောင်းနိုင်ဦး]]
}}

|col3 = {{#invoke:navbox|navbox|subgroup |groupstyle = vertical-align:top;white-space:normal;

|group2=[[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်]] |list2= အေးကျော် &lt;br&gt;[[ကျော်နိုင်ဝင်း]]
|group3= စက်မှုနှင့် MSME ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး |list3=[[သွင်အောင်]]&lt;br&gt;[[အောင်ဇေယျ]]
|group4=[[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့်&lt;br&gt;ပြည်သူ့အင်အား]] |list4=[[လင်းဇော်ထွန်း]]&lt;br&gt;[[ခိုင်ခိုင်စိုး]]
|group5=[[အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန|အလုပ်သမား]] |list5=[[မောင်မောင်သန်း]]
|group6=[[စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး]] |list6=[[မင်းမင်း]]&lt;br&gt;[[ဝင်းမြင့်ခိုင်]]
|group7=[[အားကစားရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန|အားကစားရေးရာ]] |list7=[[ညီညီ]]
|group8=[[လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန|လူငယ်ရေးရာ]] |list8=[[စစ်နိုင်]]
|group9=[[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေး]] |list9=[[မျိုးမြင့်]]&lt;br&gt;[[သောင်းနိုင်(ဒေါက်တာ)|သောင်းနိုင်]]
|group10=[[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်း၊ ကယ်ဆယ်ရေး&lt;br&gt;နှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး]] |list10= သန်းစိုး&lt;br&gt;[[သန့်ဇော်လွင်]]
|group11=[[ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန|ဟိုတယ်၊ ခရီးသွားလာရေး&lt;br&gt;နှင့် ယဉ်ကျေးမှု]] |list11=[[အေးထွန်း]]&lt;br&gt;[[ဖြိုးဇော်စိုး]]
}}
}}
}}&lt;noinclude&gt;
{{collapsible option}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့ လမ်းညွှန်တမ်းပလိတ်များ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8h1q72ixkuf160kxvxypyh8giote2kv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>284444</id>
    <revision>
      <id>1053814</id>
      <parentid>1052407</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:11:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053814</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20732" sha1="0wrsbub7bo4uqcx3vra998n3dtgs5kz" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[ဖိုင်:Bijection.svg|class=skin-invert-image|thumb|ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင် တစ်ခု]]
'''ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု''' (bijectivity) သည် [[အစုသီအိုရီ|အစုသီအိုရီ]] (set theory) နယ်ပယ်မှ သင်္ချာဆိုင်ရာ သဘောတရားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံဖော်မှုများ (mappings) နှင့် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (functions) ၏ အထူး ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဘိုင်ဂျက်တစ် (bijective) ဖြစ်သော ပုံဖော်မှုများနှင့် ဖန်ရှင်များကို '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ''' (bijections) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ သင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (mathematical structure) တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပေါ်သော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများသည် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism)၊ ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင် (diffeomorphism)၊ ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် (homeomorphism) နှင့် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection) စသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အမည်များ ရှိတတ်ကြသည်။ ဤသို့ခေါ်ဆိုရာတွင် သက်ဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ရန်အတွက် အခြားထပ်ဆောင်း ကန့်သတ်ချက်များ ပြည့်မီရန်လည်း များသောအားဖြင့် လိုအပ်သည်။

ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုသည် အရင်းအမြစ်စု (domain) နှင့် ပစ်မှတ်စု (codomain) တို့၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (elements) ကြား၌ ပြီးပြည့်စုံသော အစုံလိုက်တွဲဖက်မှု (complete pairing) တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများသည် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် ပစ်မှတ်စုတို့ကို အချိုးညီစွာ ဆက်စပ်ပေးသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်တစ်ခုတွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) တစ်ခု အမြဲတမ်း ရှိသည်။

ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုတွင် အရင်းအမြစ်စုနှင့် ပစ်မှတ်စုတို့သည် အစုအရွယ်အစား (cardinality) တူညီကြပြီး အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) ဖြစ်ပါက အစုဝင် အရေအတွက် တူညီကြသည်။

[[အစု|အစုတစ်ခု]]မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့ သွားသော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို ပါမြူတေးရှင်း (permutation) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဤနေရာတွင်လည်း သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံအပေါ်မူတည်၍ ကိုယ်ပိုင်အမည်များ ရှိတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ထိုဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် တည်ဆောက်ပုံကို ထိန်းသိမ်းသော ဂုဏ်သတ္တိများပါ ပိုင်ဆိုင်ပါက ၎င်းကို [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်|အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (automorphism) ဟု ခေါ်သည်။

အစုနှစ်ခုကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် '''ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု''' (bijective correspondence) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Don Zagier]] |title=Zetafunktionen und quadratische Körper: Eine Einführung in die höhere Zahlentheorie |publisher=Springer |date=1981 |isbn=3-540-10603-0 |page=94 |url=https://books.google.com/books?id=KrfzBgAAQBAJ&amp;pg=PA94 |access-date=2017-06-07}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=[[Gernot Stroth]] |title=Algebra: Einführung in die Galoistheorie |publisher=de Gruyter |location=Berlin |date=1998 |isbn=3-11-015534-6 |page=100 |url=https://books.google.com/books?id=1gdlDe4pdWEC&amp;pg=PA100 |access-date=2017-06-07}}&lt;/ref&gt;

== အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) ==
&lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; တို့သည် [[အစု|အစုများ]]ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; မှ &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သို့သွားသော ပုံဖော်မှု သို့မဟုတ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု]] &lt;math&gt;f \colon X \to Y&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ မည်သည့် &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;x \in X&lt;/math&gt; တစ်ခုတည်းသာ တိကျစွာ တည်ရှိပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်သည်။ ပုံစံတကျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\forall y \in Y: \exists ! x \in X: \quad f(x) = y&lt;/math&gt;

ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် အောက်ပါအချက်နှစ်ချက်လုံးကို ပြည့်စုံစေခြင်းသည် ၎င်းဖန်ရှင် ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေပင် ဖြစ်သည်။
* '''[[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်ခြင်း
:&lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့် &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x)=y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ &lt;math&gt;x \in X&lt;/math&gt; အများဆုံး တစ်ခုသာ ရှိပါက ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f:X\rightarrow Y&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ 

*'''[[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]]''' ဖြစ်ခြင်း
:ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်သည် ၎င်း၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) နှင့် ၎င်း၏ ပစ်မှတ်စုတို့ ထပ်တူညီသော ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်စု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် ပစ်မှတ်စု &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ပါရှိသော ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ရန်အတွက် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ မည်သည့် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;f(x)=y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် အနည်းဆုံး &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်း၌ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သည်။

== ဂရပ်ဖစ်ကိုယ်စားပြုမှုများ (Graphic representations) ==
&lt;gallery widths=&quot;151&quot; class=&quot;skin-invert-image&quot;&gt;
Bijektivität Mengenwolke.png|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု၏ သဘောတရား။ ပစ်မှတ်စု &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အမှတ်တိုင်းသည် တစ်ကြိမ်သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ခံရသည်။
Bijektivität Mengenkasten 01.png|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော တိကျစွာ အစဉ်လိုက် တိုးသော [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] ကိန်းစစ် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်လေးခု]]။
Bijektivität Mengenkasten 02.png|ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော တိကျစွာ အစဉ်လိုက် လျော့သော အဆက်မပြတ် ကိန်းစစ် ဖန်ရှင်လေးခု။
&lt;/gallery&gt;

== ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) ==
ဤတွင် ကိန်းစစ်များ (real numbers) ၏ [[အစု|အစုကို]] &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြပြီး အနုတ်မဟုတ်သော ကိန်းစစ်များ၏ အစုကို &lt;math&gt;\mathbb{R}_{\ge 0}&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။

* [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f \colon \mathbb{R}\to\mathbb{R}, x\mapsto x+a&lt;/math&gt; သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ &lt;math&gt;f^{-1} \colon \mathbb{R}\to\mathbb{R}, x\mapsto x-a&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* ထိုနည်းတူစွာ &lt;math&gt;a\ne 0&lt;/math&gt; အတွက် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g \colon \mathbb{R}\to\mathbb{R}, x\mapsto ax&lt;/math&gt; သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ &lt;math&gt;g^{-1} \colon \mathbb{R}\to\mathbb{R}, x\mapsto \frac{x}{a}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* တစ်လင်တစ်မယားစနစ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ကျပြီးသူတိုင်းအား ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင်ဖက်နှင့် တွဲဖက်ပေးမည်ဆိုပါက ၎င်းသည် အိမ်ထောင်ကျပြီးသူများအားလုံး ပါဝင်သော အစုမှ ၎င်းအစုကိုယ်တိုင်သို့ သွားသော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မိမိကိုယ်တိုင် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ပုံဖော်မှု (self-inverse mapping) ၏ ဥပမာတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။

* အောက်ဖော်ပြပါ နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင်များ (quadratic functions) လေးခုသည် ၎င်းတို့၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် ပစ်မှတ်စုများ၌သာ ကွာခြားကြသည်။
:&lt;math&gt;f_1\colon\mathbb{R} \to \mathbb{R},\ x \mapsto x^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;f_2\colon\mathbb{R}_{\ge 0} \to \mathbb{R},\ x \mapsto x^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;f_3\colon\mathbb{R} \to \mathbb{R}_{\ge 0},\ x \mapsto x^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;f_4\colon\mathbb{R}_{\ge 0} \to \mathbb{R}_{\ge 0},\ x \mapsto x^2&lt;/math&gt;
:ဤသတ်မှတ်ချက်များအရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;f_1&lt;/math&gt; သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] မဖြစ်ပါ၊ [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] မဖြစ်ပါ၊ ဘိုင်ဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ။
:&lt;math&gt;f_2&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်၊ ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ၊ ဘိုင်ဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ။
:&lt;math&gt;f_3&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ၊ ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်၊ ဘိုင်ဂျက်တစ် မဖြစ်ပါ။
:&lt;math&gt;f_4&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်၊ ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်၊ ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။

== ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) ==
* &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့သည် [[အစုဝင်|အစုဝင်အရေအတွက်]] တူညီသော အဆုံးရှိ[[အစု|အစုများ]] ဖြစ်ကြပြီး &lt;math&gt;f \colon A \to B&lt;/math&gt; သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်တစ်ခု]] ဖြစ်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် လည်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် လည်း ဖြစ်သည်။

* အထူးသဖြင့် အဆုံးရှိအစု &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; တစ်ခုမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့ သွားသော ဖန်ရှင်များ &lt;math&gt;f \colon A \to A&lt;/math&gt; အတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
: &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည် ⇔ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည် ⇔ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။
:အနန္တအစုများ (infinite sets) အတွက်မူ ယေဘုယျအားဖြင့် ဤအချက် မှားယွင်းသည်။ ၎င်းတို့ကို [[အစုပိုင်း|အစုပိုင်းအစစ်များ]] (proper subsets) ထံသို့ အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်စွာ ပုံဖော်နိုင်သည်။ ထို့အတူ အနန္တအစုတစ်ခုမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့ သွားသော ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သည့် ပုံဖော်မှုများ ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့သည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ မဟုတ်ကြပေ။ 

* ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f \colon A \to B&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g \colon B \to C&lt;/math&gt; တို့သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ကြပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (composite function) &lt;math&gt;g\circ f \colon A \to C&lt;/math&gt; သည်လည်း ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ &lt;math&gt;g\circ f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ &lt;math&gt;f^{-1}\circ g^{-1}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

* &lt;math&gt;g\circ f&lt;/math&gt; သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; သည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။

* အကယ်၍ &lt;math&gt;f \colon A \to B&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အောက်ပါ ညီမျှခြင်း နှစ်ခုလုံးကို ပြည့်စုံစေမည့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g \colon B \to A&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\operatorname{id}_A&lt;/math&gt; သည် အစု &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ထပ်တူရ ဖန်ရှင် (identity function) ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\operatorname{id}_B&lt;/math&gt; သည် အစု &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ထပ်တူရ ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;g \circ f = \operatorname{id}_A&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;f \circ g = \operatorname{id}_B&lt;/math&gt;
:ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;g=f^{-1}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

* အခြေခံအစု &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပါမြူတေးရှင်းများ (permutations) အစုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition) တွက်ချက်မှုနှင့်အတူ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ အချိုးညီအုပ်စု (symmetric group) ဟု ခေါ်သည်။

== ဝေါဟာရဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း (Etymology) ==
ကာလရှည်ကြာစွာ တစ်-တစ် နှင့် လွှမ်းခြုံဖြစ်ခြင်း (one-to-one and onto) ကဲ့သို့သော စကားလုံးများဖြင့် လုံလောက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲ အားလုံးကို [[အစုသီအိုရီ|အစုသီအိုရီ]] နည်းလမ်းကျကျ တင်ပြလာမှုနှင့်အတူ ပိုမိုတိကျသော ဝေါဟာရတစ်ခု လိုအပ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘိုင်ဂျက်တစ်၊ [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] ဟူသော ဝေါဟာရများကို ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် စာရေးဆရာအဖွဲ့ဖြစ်သော နီကိုလတ်စ် ဘော်ဘာကီ (Nicolas Bourbaki) က စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;EarliestKnown&quot;&gt;{{Cite web |url=https://jeff560.tripod.com/i.html |title=''Earliest Known Uses of Some of the Words of Mathematics.'' |access-date=17 April 2026 |archive-date=17 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170817162925/https://jeff560.tripod.com/i.html |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
* {{cite book |author=[[Heinz-Dieter Ebbinghaus]] |title=Einführung in die Mengenlehre |edition=4 |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |location=Heidelberg |date=2003 |isbn=3-8274-1411-3}}
* {{cite book |author=[[Gerd Fischer (Mathematiker)|Gerd Fischer]] |title=Lineare Algebra |edition=17 |publisher=Vieweg+Teubner |location=Wiesbaden |date=2010 |isbn=978-3-8348-0996-4}}
* {{cite book |editor=Walter Gellert, [[Herbert Kästner]], Siegfried Neuber |title=Fachlexikon ABC Mathematik |url=https://archive.org/details/fachlexikonabcma0000unse |publisher=Verlag Harri Deutsch |location=Thun und Frankfurt/Main |date=1978 |isbn=3-87144-336-0}}

== အညွှန်း ==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:မော်ဖစ်ဇင်]]</text>
      <sha1>0wrsbub7bo4uqcx3vra998n3dtgs5kz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပုံရိပ် နှင့် မူလပုံရိပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>288437</id>
    <revision>
      <id>1053809</id>
      <parentid>1041000</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:10:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053809</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13687" sha1="3r5f4fnml4s6q97a1bmu127n5t7vdqs" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ [[အစုသီအိုရီ]] (set theory) တွင် ပုံရိပ် (image) နှင့် မူလပုံရိပ် (preimage) တို့သည် အခြေခံကျသော သဘောတရားများ ဖြစ်ကြသည်။

== ပုံရိပ် (Image) ==
[[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f: X \to Y&lt;/math&gt; တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ပုံရိပ်ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;x \in X&lt;/math&gt; အချို့အတွက် &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; ပုံစံရှိသော [[အစုဝင်]] &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; အားလုံး ပါဝင်သည့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
: &lt;math&gt;\operatorname{im}(f) = \left\{f(x), x\in X\right\}&lt;/math&gt; 

ပုံရိပ်ရှာခြင်း တွက်ချက်မှု (the image operation) သည် ပေါင်းစပ်စု (union) များကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သော်လည်း ထပ်တူပိုင်းအစု (intersection) များကိုမူ ယေဘုယျအားဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f: X \to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုနှင့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ အစုပိုင်းများ မိသားစု &lt;math&gt;\{S_i\}_{i \in I}&lt;/math&gt; တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်စု၏ ပုံရိပ်သည် ၎င်းတို့ တစ်ခုချင်းစီ၏ ပုံရိပ်များကို ပေါင်းစပ်ထားသော ပေါင်းစပ်စုနှင့် တိကျစွာ ထပ်တူညီသည်။
:&lt;math&gt; f \left( \bigcup_{i \in I} S_i \right) = \bigcup_{i \in I} f(S_i) &lt;/math&gt;

သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ထပ်တူပိုင်းအစု၏ ပုံရိပ်သည် ၎င်းတို့ ပုံရိပ်များ၏ ထပ်တူပိုင်းအစု၏ အစုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်းကိုသာ သေချာပေါက် ဆိုနိုင်သည်။
:&lt;math&gt; f \left( \bigcap_{i \in I} S_i \right) \subseteq \bigcap_{i \in I} f(S_i) &lt;/math&gt;
ထပ်တူပိုင်းအစုများအတွက် ဤနေရာတွင် ညီမျှခြင်း ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ (if and only if) ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ရန်ပင် ဖြစ်သည်။

== မူလပုံရိပ် (Preimage) ==
[[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f: X \to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုနှင့် အစုပိုင်း &lt;math&gt;S \subseteq Y&lt;/math&gt; တစ်ခု ရှိသည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; အရ &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; ၏ မူလပုံရိပ် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် (inverse image) ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ဖြင့် ပုံဖော်လိုက်သော တန်ဖိုးများသည် &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; ထဲတွင် ပါဝင်နေမည့် [[အစုဝင်]]အားလုံး စုစည်းထားသော &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ အစုပိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt; f^*(S) = \{ x \in X \mid f(x) \in S \} &lt;/math&gt;

=== သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းဆိုင်ရာ မှတ်သားဖွယ်ရာ (A Note on Notation) ===
မူလပုံရိပ်အတွက် ရိုးရာအရ အသုံးပြုသော သင်္ကေတမှာ &lt;math&gt;f^{-1}(S)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤသင်္ကေတသည် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) ၏ သင်္ကေတနှင့် ရောထွေးမှု ရှိလာနိုင်သည်။ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်ဆိုသည်မှာ အမြဲတမ်း တည်ရှိနေမည် မဟုတ်ပေ။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် အမှန်တကယ် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f^{-1}: Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိရန်မှာ ၎င်းဖန်ရှင်သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အဆိုပါ ဖန်ရှင်သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]]လည်း ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) လည်း ဖြစ်ရမည် ဖြစ်သည်။

ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;f: \mathbb{R} \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;f(x) = x^2&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်ထားသည် ဆိုပါစို့။ ဤနေရာတွင် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်တန်ဖိုး &lt;math&gt;f^{-1}(4)&lt;/math&gt; သည် မည်မျှနည်းဟု မေးမြန်း၍ မရနိုင်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဖြေသည် &lt;math&gt;2&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;-2&lt;/math&gt; ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်မှာ အမှန်တကယ် မတည်ရှိပေ။ သို့ရာတွင် [[အစု]] &lt;math&gt;\{4\}&lt;/math&gt; ၏ မူလပုံရိပ်ကိုမူ ရှင်းလင်းတိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ယင်းမူလပုံရိပ်သည် &lt;math&gt;f^*(\{4\}) = \{-2, 2\}&lt;/math&gt; ဟူသော အစုသာလျှင် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ မရေရာမှုမျိုးကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် အချို့သော စာရေးသူများသည် မူလပုံရိပ်များအတွက် &lt;math&gt;f^*&lt;/math&gt; ကို ပိုမို ရွေးချယ်အသုံးပြုကြသည်။

ပုံရိပ်များနှင့် မတူညီသည်မှာ မူလပုံရိပ်သည် အလွန်အမင်း ကိုက်ညီမှုကောင်းစွာ ရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ မူလပုံရိပ်သည် ပေါင်းစပ်စုများနှင့် ထပ်တူပိုင်းအစုများကိုသာမက ဖြည့်စွက်စု (set complement) များကိုပါ တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းပေးထားနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;f^*(A \cap B) = f^*(A) \cap f^*(B)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

=== ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ ရှုထောင့် (The Category Theory Perspective) ===
[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; ၏ မူလပုံရိပ်ဆိုသည်မှာ ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) &lt;math&gt;i: S \hookrightarrow Y&lt;/math&gt; တစ်လျှောက် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f: X \to Y&lt;/math&gt; ၏ ပူးလ်ဘက် (pullback) ပင် ဖြစ်သည်။

ပူးလ်ဘက်တစ်ခုတွင် တူညီသော ပစ်မှတ် (target) တစ်ခုဆီသို့ ညွှန်ပြနေသည့် မြား (arrow) နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ဤဥပမာတွင် ထိုပစ်မှတ်မှာ &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) တွင် ပူးလ်ဘက် &lt;math&gt;X \times_Y S&lt;/math&gt; ကို ကိုက်ညီမှုရှိသော စုံတွဲများ ပါဝင်သည့် အစုအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt; X \times_Y S = \{ (x, s) \in X \times S \mid f(x) = i(s) \} &lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;i(s)&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; ကိုယ်တိုင်သာ ဖြစ်သောကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် &lt;math&gt;f(x) = s&lt;/math&gt; ဖြစ်မည့် &lt;math&gt;(x, s)&lt;/math&gt; စုံတွဲအားလုံးကို ရှာဖွေနေခြင်း ဖြစ်သည်။

ဤသည်မှာ မူလပုံရိပ်၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသေးအဖွဲ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) အနေအထားအထိ တိကျစွာ ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ &lt;math&gt;s&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; အဖြစ် တိကျစွာ သတ်မှတ်ထားရသောကြောင့် ပူးလ်ဘက်အစုနှင့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ စံထားရသော မူလပုံရိပ် အစုပိုင်းအကြားတွင် ပြီးပြည့်စုံသော [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isomorphism) တစ်ခု တည်ရှိနေသည်။
:&lt;math&gt; (x, f(x)) \overset{\sim}{\mapsto} x \quad  \quad x \overset{\sim}{\mapsto} (x, f(x)) &lt;/math&gt;

== ဖိုက်ဘာ (Fiber) ==
စံသတ်မှတ်ချက်အရ &lt;math&gt;f^{-1}(\{y\})&lt;/math&gt; အဖြစ် ရေးသားလေ့ရှိသော [[အစုဝင်]]တစ်ခုတည်းပါဝင်သော[[အစု]] (singleton set) &lt;math&gt;\{y\}&lt;/math&gt; ၏ မူလပုံရိပ်ကို &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ဖိုက်ဘာ (fiber) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းကို &lt;math&gt;f^{-1}(y)&lt;/math&gt; ဟုလည်း အလွယ်တကူ ရေးသားတတ်ကြသည်။

ကတ်တဂိုရီ သဘောတရားအရ ပြောရလျှင် ဖိုက်ဘာများကို [[အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု|အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု]] (terminal object)  &lt;math&gt;*&lt;/math&gt;  နှင့် ပူးလ်ဘက်များ ပါဝင်သော မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို အသုံးပြုနိုင်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]]တွင် အစုဝင် &lt;math&gt;y \in B&lt;/math&gt; တစ်ခုကို အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုမှ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) တစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ ရှုမြင်ကြသည်။ ယင်းမော်ဖစ်ဇင်ကို &lt;math&gt;\text{pt}_y: * \to B&lt;/math&gt; ဟု ဖော်ပြနိုင်ပြီး ၎င်းကို အလုံးစုံ အစုဝင် (global element) သို့မဟုတ် အခြေခံအမှတ်ပါသော အရာဝတ္ထု တည်ဆောက်ပုံ (pointed object structure) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။

ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် &lt;math&gt;f: A \to B&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ဖိုက်ဘာသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\text{pt}_y&lt;/math&gt; တို့၏ ဖိုက်ဘာ မြှောက်လဒ် (fiber product) ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖိုက်ဘာသည် ပူးလ်ဘက် &lt;math&gt;A \times_B *&lt;/math&gt; နှင့် တိကျစွာ အတူတူပင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အောက်ပါ ဖလှယ်ရ စတုရန်း (commutative square) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
:&lt;math&gt;
\begin{array}{ccc}
A \times_B * &amp; \longrightarrow &amp; * \\
\downarrow &amp; &amp; \downarrow \text{pt}_y \\
A &amp; \xrightarrow{f} &amp; B
\end{array}
&lt;/math&gt;


[[ကဏ္ဍ:အစုသီအိုရီ]]</text>
      <sha1>3r5f4fnml4s6q97a1bmu127n5t7vdqs</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - သစ်ချဆိပ် (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290110</id>
    <revision>
      <id>1053754</id>
      <parentid>1047376</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အ.လ.က - သစ်ချဆိပ်]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က - သစ်ချဆိပ် (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1047376</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="942" sha1="0dkcdwrmlw68t1h0oe7wa99mpl22mfo" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - သစ်ချဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[သစ်ချဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|သစ်ချဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၈၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/kyaukkyi-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|18.395887880473786| 96.71351092253194|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောင်းများ]]


{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>0dkcdwrmlw68t1h0oe7wa99mpl22mfo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မီဆိုစဖီးယား အလွှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290388</id>
    <revision>
      <id>1053609</id>
      <parentid>1048392</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:30:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053609</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2017" sha1="phkzpy1f8cqmaj6n1y4tmycdjv2uucj" xml:space="preserve">[[File:Atmosphere layers-my.svg|thumb|လေထုအလွှာများ]]

'''မီဆိုစဖီးယား အလွှာ''' သည် [[လေထု]]၏ တတိယမြောက်အလွှာတခုဖြစ်ပြီး [[စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ]]၏အထက်နှင့် [[သာမိုစဖီးယား အလွှာ]]၏ အောက်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိသည်။ မီဆိုစဖီးယား အလွှာတွင် အမြင့်ပေများလာသည်နှင့်အမျှ အပူချိန်မှာ လျော့နည်းသွားသည်။ စထရာတိုပေါ့စ်ဟုခေါ်သော စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ၏ ထိပ်နှင့် မီဆိုပေါ့စ်အဆုံးသည် ကမ္ဘာ့လေထု၏ အအေးဆုံးနေရာဖြစ်ကာ အပူချိန်မှာ {{cvt|-143|C|F K}} အောက်ဖြစ်သည်။ အပူချိန် ကွာခြားချက်မှာ လတ္တီကျု့နှင့် ရာသီဥတုပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။ စထရာတိုစဖီးယား နှင့် မီဆိုစဖီးယားတို့ကို တခါတရံ ''အလယ်လေထု''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://atmos.washington.edu/academic/midatmos.html|title=Middle Atmosphere Meteorology|publisher=University of Washington|website=atmos.washington.edu|access-date=19 December 2018}}&lt;/ref&gt; ဟု ရည်ညွန်းပြီး ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်မှ {{cvt|12|and|80|km|mi}} အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ 


==ကိုးကား==
{{Reflist}}


{{ကမ္ဘာ့လေထု}}
[[Category:ကမ္ဘာ့လေထု]]
[[Category:လေထု]]</text>
      <sha1>phkzpy1f8cqmaj6n1y4tmycdjv2uucj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သာမိုစဖီးယား အလွှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290392</id>
    <revision>
      <id>1053610</id>
      <parentid>1048847</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:31:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053610</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2349" sha1="8y4ahm7lsyhqzow2umhj08ffyuozm7m" xml:space="preserve">[[File:Atmosphere layers-my.svg|thumb|လေထုအလွှာများ]]

'''သာမိုစဖီးယား အလွှာ'''သည် [[ကမ္ဘာ့လေထု]]၏ အလွှာတခုဖြစ်ပြီး [[မီဆိုစဖီးယား အလွှာ]]နှင့် [[အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ]]ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ မီဆိုစဖီးယား အလွှာသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ၆၀ ကီလိုမီတာ (၅၀ မိုင်) မှ စတင်သည်။ ယင်းအမြင့်တွင် အပူချိန်သည် [[နေရောင်ခြည်|နေရောင်ခြည် ဖြာထွက်မှု]]ကြောင့် အမြင့်ပေများလာသည်နှင့်အမျှ ပိုတိုးလာသည်။ အပူချိန်သည် နေ၏ လှုပ်ရှားမှု (Solar activity) ပေါ်မူတည်၍ {{convert|2000|C|F}} သို့မဟုတ် ထိုထက်ပိုနိုင်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ၆၀၀ ကီလိုမီတာ (၃၇၅ မိုင်) ရောက်သောအခါ အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ စတင်ပြီး [[အပြင်ဘက် အာကာသ]] နယ်မြေသို့ ချဉ်းနှင်းသွားသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Duxbury |last2=Duxbury |name-list-style=amp |title=Introduction to the World's Oceans |url=https://archive.org/details/introductiontowo0000duxb_z9x1 |edition=5th |year=1997 }}&lt;/ref&gt;  သာမိုစဖီးယား အလွှာ၏ အစိတ်အပိုင်း အများစုသည် အပြင်ဘက် အာကာသ ဖြစ်ကြသည်။ သာမိုစဖီးယား အလွှာနှင့် အက်ဇိုစဖီးယားအလွှာတို့၏ နယ်စပ်ကို သာမိုပေါ့စ် ဟုခေါ်သည်။


==ကိုးကား==
{{Reflist}}


{{ကမ္ဘာ့လေထု}}
[[Category:ကမ္ဘာ့လေထု]]
[[Category:လေထု]]</text>
      <sha1>8y4ahm7lsyhqzow2umhj08ffyuozm7m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:ကိန်းစနစ်များ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>290692</id>
    <revision>
      <id>1053792</id>
      <parentid>1053197</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:33:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053792</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2884" sha1="ah495zuxb7wvuc6yjqdlcv88hls7z76" xml:space="preserve">{{Sidebar with collapsible lists
| name = ကိန်းစနစ်များ
| title = [[ကိန်း|ကိန်းစနစ်များ]]
| style = width: 18em;
| image = 
| listclass = hlist
| expanded = all

| list1name = standard
| list1title = စံ ကိန်းစနစ်များ
| list1 = 
* [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ]] &lt;math&gt;\mathbb{N}&lt;/math&gt;
* [[အနုတ်ကိန်း|အနုတ်ကိန်းများ]]
* [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt;
* [[ရာရှင်နယ်ကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ]] &lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt;
* [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt;
* [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ]] &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt;

| list2name = extended
| list2title = တိုးချဲ့ ကိန်းစနစ်များ
| list2 = 
* [[ဂေါက်ရှန်း ကိန်းပြည့်|ဂေါက်ရှန်း ကိန်းပြည့်များ]]
* [[အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းပြည့်|အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းပြည့်များ]]
* [[ဒွန်တွဲကိန်း|ဒွန်တွဲကိန်းများ]]
* [[ဟိုက်ပါကွန်ပလက်စ်ကိန်းများ]]
* [[ကွာတာနီယွန်များ]] &lt;math&gt;\mathbb{H}&lt;/math&gt;
* [[အော့တိုနီယွန်များ]] &lt;math&gt;\mathbb{O}&lt;/math&gt;
* [[p-အခြေခံကိန်း| p-အခြေခံကိန်းများ]] &lt;math&gt;\mathbb{Q}_p&lt;/math&gt;

| list3name = subsets
| list3title = အက္ခရာသင်္ချာ ကိန်းအမျိုးအစားများ
| list3 = 
* [[ကိန်းရင်း|ကိန်းရင်းများ]] &lt;math&gt;\bar{\mathbb{Q}}&lt;/math&gt;
* [[ကိန်းပြည့်ရင်း|ကိန်းပြည့်ရင်းများ]]
* [[ကိန်းလွန်|ကိန်းလွန်များ]]
* [[တည်ဆောက်နိုင်သော ကိန်းများ]]
* [[တွက်ချက်နိုင်သောကိန်းများ]]

| list4name = infinite
| list4title = အနန္တ ကိန်းများ
| list4 = 
* [[အော်ဒီနယ်|အော်ဒီနယ်များ]]
* [[ကာဒီနယ်ကိန်း|ကာဒီနယ်ကိန်းများ]]
* [[အလွန်သေးငယ်လွန်းသော ပမာဏများ]]

| below = 
}}&lt;noinclude&gt;
[[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ah495zuxb7wvuc6yjqdlcv88hls7z76</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆိုင်းနှင့် ကိုဆိုင်း ဖန်ရှင်များ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290802</id>
    <revision>
      <id>1053819</id>
      <parentid>1049908</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:14:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053819</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8924" sha1="qpmamjgpmzah842bt8c0pjyj7abmeqh" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တွင် ညီမျှခြင်း &lt;math&gt;y = \sin x&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသော ဆိုင်း (sine) နှင့် ညီမျှခြင်း &lt;math&gt;y = \cos x&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသော ကိုဆိုင်း (cosine) တို့သည် အခြေခံကျသော [[တြီဂိုနိုမေတြီ]] [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (trigonometric functions) ဖြစ်ကြသည်။ အဆိုပါ ဖန်ရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် [[ဖန်ရှင်|အရင်းအမြစ်စု]] (domain) သည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တန်ဖိုး &lt;math&gt;-\infty&lt;/math&gt; မှ &lt;math&gt;\infty&lt;/math&gt; ကြားရှိ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်မျဉ်း]] (real line) တစ်ခုလုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ [[ဖန်ရှင်|ပုံရိပ်အစု]] (range) သည် အပိတ် အပိုင်းအခြား (closed interval) ဖြစ်သည့် &lt;math&gt;[-1, 1]&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ၎င်းဖန်ရှင်နှစ်ခုလုံးသည် &lt;math&gt;2\pi&lt;/math&gt; ကာလ (period) ရှိသော ကာလမှန်  ဖန်ရှင်များ (periodic functions) ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် [[စုံမသဘာဝ (စုံကိန်း/မကိန်း)|စုံမသဘာဝ]] (parity) တွင် ကွာခြားမှုရှိသည်။ ဆိုင်းသည် [[စုံကိန်းဖန်ရှင်နှင့် မကိန်းဖန်ရှင်|မကိန်းဖန်ရှင်]] (odd function) ဖြစ်ပြီး ကိုဆိုင်းသည် [[စုံကိန်းဖန်ရှင်နှင့် မကိန်းဖန်ရှင်|စုံကိန်းဖန်ရှင်]] (even function) ဖြစ်သည်။

== အခြေခံ ထပ်တူညီမှုများ (Fundamental Identities) ==
ဆိုင်းနှင့် ကိုဆိုင်းတို့သည် [[ပိုက်သာဂိုရပ်စ်_သီအိုရမ်|ပိုက်သာဂိုရပ်စ် ထပ်တူညီမှု]] (Pythagorean identity) ဖြင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေကြသည်။ အဆိုပါ ထပ်တူညီမှုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\sin^2x+\cos^2x=1 &lt;/math&gt;

၎င်းတို့သည် အခြားသော တြီဂိုနိုမေတြီ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များနှင့်]] အချိုးပြောင်းပြန် ဆက်သွယ်ချက်များ (reciprocal relationships) လည်း ရှိကြသည်။ ဆိုင်းကို ကိုဆီးကန့် (cosecant) ခေါ် &lt;math&gt;\csc x&lt;/math&gt; ဖြင့် ဆက်စပ်ထားသည်။ ကိုဆိုင်းကို ဆီးကန့် (secant) ခေါ် &lt;math&gt;\sec x&lt;/math&gt; ဖြင့် ဆက်စပ်ထားသည်။ ဆက်သွယ်ပုံများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\sin x=\frac{1}{\csc x} \qquad \text{and} \qquad \cos x=\frac{1}{\sec x}.&lt;/math&gt;

== ကဲကုလပ် (Calculus) ==
[[ကဲကုလပ်]] (calculus) တွင် အဆိုပါ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ၏]] [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်များ]] (derivatives) နှင့် [[အင်တီဂရေးရှင်း#ယေဘုယျ_အင်တီဂရယ်_(The_Indefinite_Integral)|ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်များ]] (indefinite integrals) သည် တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ အလှည့်ကျ ပြောင်းလဲကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဆင်းသက်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;(\sin x)'=\cos x \qquad \text{and} \qquad (\cos x)'=-\sin x.&lt;/math&gt;

၎င်းတို့၏ ယေဘုယျ အင်တီဂရယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\int\sin(x)\,dx=-\cos x+C \qquad \text{and} \qquad \int\cos(x)\,dx=\sin x+C.&lt;/math&gt;

== ပါဝါကိန်းစဉ်တန်း နှင့် ပြောင်းပြန်များ (Power Series and Inverses) ==
အဆိုပါ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်နှစ်ခုလုံးကို]] မက်လောရင် ကိန်းစဉ်တန်း (Maclaurin series) ဟုခေါ်သော အနန္တ ပါဝါကိန်းစဉ်တန်း (infinite power series) များဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤကိန်းစဉ်တန်းများသည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တန်ဖိုး &lt;math&gt;-\infty&lt;/math&gt; မှ &lt;math&gt;\infty&lt;/math&gt; ကြားရှိ [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ]] (real numbers) အားလုံးအတွက် စုဆုံသည် (converge)။ ၎င်းကိန်းစဉ်တန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\sin x=x-\frac{x^3}{3!}+\frac{x^5}{5!}-\dotsb&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\cos x=1-\frac{x^2}{2!}+\frac{x^4}{4!}-\dotsb&lt;/math&gt;

ဤတွက်ချက်မှုများကို ပြောင်းပြန်လှန်ရန် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင်များ (inverse functions) ကို အသုံးပြုသည်။ ယင်းတို့ကို အာ့ခ်ဆိုင်း (arcsine) &lt;math&gt;\arcsin&lt;/math&gt; နှင့် အာ့ခ်ကိုဆိုင်း (arccosine) &lt;math&gt;\arccos&lt;/math&gt; ဟု ခေါ်သည်။

== ကိန်းထွေးများ နှင့် ဟိုက်ပါဘောလစ် ဖန်ရှင်များ (Complex numbers and Hyperbolic Functions) ==
ဆိုင်းနှင့် ကိုဆိုင်းတို့ကို [[ကိန်းထွေး]] &lt;math&gt;z&lt;/math&gt; အထိ တိုးချဲ့လိုက်သောအခါ ၎င်းတို့သည် ထပ်ကိန်းတင် [[ဖန်ရှင်]] (exponential function) နှင့် အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Euler's formula) မှတစ်ဆင့် ဆက်စပ်သွားသည်။
:&lt;math&gt;e^{iz}=\cos z+i\sin z.&lt;/math&gt;

အွိုင်လာ ပုံသေနည်းကို အသုံးပြု၍ ဖန်ရှင်နှစ်ခုလုံးကို ကိန်းထွေး ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်များ (complex exponentials) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။
:&lt;math&gt;\sin z=\frac{e^{iz}-e^{-iz}}{2i} \qquad \text{and} \qquad \cos z=\frac{e^{iz}+e^{-iz}}{2}.&lt;/math&gt;

နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ဤဖန်ရှင်များကို ညီမျှခြင်း &lt;math&gt;z = ix&lt;/math&gt; ကဲ့သို့သော [[ကိန်းယောင်|ကိန်းယောင်သီးသန့်များ]] (purely imaginary numbers) တွင် တန်ဖိုးရှာဖွေသောအခါ (evaluated) ၎င်းတို့သည် ဟိုက်ပါဘောလစ် ဆိုင်း (hyperbolic sine) &lt;math&gt;\sinh x&lt;/math&gt; နှင့် ဟိုက်ပါဘောလစ် ကိုဆိုင်း (hyperbolic cosine) &lt;math&gt;\cosh x&lt;/math&gt; တို့အဖြစ်သို့ အသွင်ပြောင်းသွားသည်။
:&lt;math&gt;\sin(ix)=i\sinh x \qquad \text{and} \qquad \cos(ix)=\cosh x.&lt;/math&gt;

== ကိုးကား ==
* {{Citation |last1=Abramowitz |first1=M. |last2=Stegun |first2=I. A. |title=Handbook of mathematical functions |edition=reprint |publisher=Dover |date=1972 |at=§4.3}}
* {{Citation |last=Markushevich |first=A. I. |title=Theory of functions of a complex variable |volume=1 |publisher=Chelsea |date=1977 |others=Translated from Russian}}

[[ကဏ္ဍ:အထူး ဖန်ရှင်များ]]</text>
      <sha1>qpmamjgpmzah842bt8c0pjyj7abmeqh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>စုံကိန်းဖန်ရှင်နှင့် မကိန်းဖန်ရှင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>290835</id>
    <revision>
      <id>1053815</id>
      <parentid>1049907</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:12:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053815</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3832" sha1="0rt5uewh4kw4recir62pj6n2rym8dr4" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[File:Parabola2.svg|thumb|စံ ပါရာဘိုလာ (standard parabola) &lt;math&gt;f(x) = x^2&lt;/math&gt; သည် စုံကိန်းဖန်ရှင် (even function) ၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။]]
[[File:Function x3.svg|thumb|တတိယထပ် ဖန်ရှင် (cubic function) &lt;math&gt;f(x) = x^3&lt;/math&gt; သည် မကိန်းဖန်ရှင် (odd function) ၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။]]

'''စုံကိန်းဖန်ရှင်နှင့် မကိန်းဖန်ရှင်များ''' (Even and odd functions) သည် တိကျသော အချိုးညီမှု ဂုဏ်သတ္တိများ (symmetry properties) ကို ပြသသည့် [[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ]] [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (functions) ၏ အတန်းအစား နှစ်ခု ဖြစ်ကြသည်။ [[ကိန်းစစ်]] ဖန်ရှင် (real function) တစ်ခုသည် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။

* ၎င်း၏ ဂရပ် (graph) သည် y-ဝင်ရိုး (y-axis) ကို အခြေခံ၍ အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection symmetry) ရှိနေလျှင် စုံကိန်းဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။
* ၎င်း၏ ဂရပ်သည် မူလနေရာ (origin) ကို အခြေခံ၍ အမှတ်အချိုးညီမှု (point-symmetric) ရှိနေလျှင် မကိန်းဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။

== အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) ==

သုည (zero) ကို အခြေခံ၍ အချိုးညီသော အရင်းအမြစ်စု (domain) &lt;math&gt;D \subseteq \mathbb{R}&lt;/math&gt; ပါဝင်သည့် [[ကိန်းစစ်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f \colon D \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုကို စဉ်းစားပါမည်။ 
*အကယ်၍ အဝင်ကိန်းများ (arguments) &lt;math&gt;x \in D&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f(-x) = f(x)&lt;/math&gt; မှန်ကန်ပါက ၎င်းဖန်ရှင်ကို စုံကိန်းဖန်ရှင်ဟု ခေါ်သည်။ 
*အကယ်၍ &lt;math&gt;x \in D&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f(-x) = -f(x)&lt;/math&gt; မှန်ကန်ပါက ၎င်းကို မကိန်းဖန်ရှင်ဟု ခေါ်သည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |author=Harro Heuser |title=Lehrbuch der Analysis Teil 1 |edition=17th |publisher=Vieweg+Teubner |location=Wiesbaden |date=2009 |isbn=978-3-8348-0777-9 |pages=117}} &lt;/ref&gt;

ပင်ကိုသိစိတ်အရ (intuitively) ကိန်းစစ် ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂရပ်သည် y-ဝင်ရိုးကို အခြေခံ၍ အချိုးညီမှသာလျှင် ၎င်းသည် စုံကိန်းဖန်ရှင် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ ဂရပ်သည် မူလနေရာကို အခြေခံ၍ အမှတ်အချိုးညီမှု ရှိနေမှသာလျှင် မကိန်းဖန်ရှင် ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ ဖြစ်သည်။
[[ကဏ္ဍ:ကဲကုလပ်]]</text>
      <sha1>0rt5uewh4kw4recir62pj6n2rym8dr4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ (ထန်းတပင်မြို့နယ်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291088</id>
    <revision>
      <id>1053760</id>
      <parentid>1051166</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ (ထန်းတပင်မြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1051166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1118" sha1="14l4d7w0dlnhyln6bgvb04jphtq3idv" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ တောင်ငူခရိုင်|ထန်းတပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကြို့ပင်သာရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်|ကြို့ပင်သာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၉၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/htantabin-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|18.682234431808695| 96.57604552643318|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]


{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>14l4d7w0dlnhyln6bgvb04jphtq3idv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပိုလီနိုမီရယ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291227</id>
    <revision>
      <id>1053816</id>
      <parentid>1051520</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:13:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053816</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25383" sha1="oudglyxy0fqzcapqoxqfbvwc45orj7p" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
'''ပိုလီနိုမီရယ် (polynomial)''' သည် မသိကိန်း (indeterminate) တစ်ခု၏ ထပ်ကိန်းများ (powers) ကို ဆတိုးကိန်းများ (multiples) ဖြင့် မြှောက်ထားသော အဆုံးရှိ ပေါင်းလဒ် (finite sum) အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည့် [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] ဖော်ပြချက် (algebraic expression) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤမသိကိန်းကို ကိန်းရှင် (variable) ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။

:&lt;math&gt;P(x) = a_0 + a_1x + a_2x^2 + \dotsb + a_nx^n, \quad n \in \mathbb{N}_0&lt;/math&gt;

ယင်းကို [[ပေါင်းခြင်း|ပေါင်းခြင်းဆိုင်ရာ]] [[သင်္ချာဆိုင်ရာ သင်္ကေတများစာရင်း|သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း]] (summation notation) အား အသုံးပြု၍ ကျစ်လျစ်စွာ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။

:&lt;math&gt;P(x) = \sum_{i=0}^n a_ix^i, \quad n \in \mathbb{N}_0&lt;/math&gt;

[[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (elements) ဖြစ်သော &lt;math&gt;a_i&lt;/math&gt; တို့သည် မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (coefficients) ကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည်။ ယင်းမြှောက်ဖော်ကိန်းများသည် အလိုရှိရာ (arbitrary) ထပ်တူရပါသော [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring with identity) &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; ၏ အစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; သည် မသိကိန်းဖြစ်သည်။ ထပ်ကိန်းများသည် [[အနုတ်ကိန်း|အနုတ်ကိန်းမဟုတ်သော]] [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (non-negative integers) ဖြစ်ကြသည်။

== ဝေါဟာရရင်းမြစ် (Etymology) ==

ဤဝေါဟာရသည် ဂရိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ဂရိစကားလုံး πολύ (polý) သည် အများအပြားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ όνομα (onoma) သည် အမည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် အမည်များစွာရှိသောဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယူကလစ် (Euclid) သည် သူ၏ အဲလီမင့်စ် (Elements) ကျမ်း အပိုင်း 10 တွင် သီးခြား အပိုင်းနှစ်ပိုင်းပါဝင်သော [[အီရာရှင်နယ်ကိန်း]] အလျားရှိ မျဉ်း (irrational line) ကို အမည်နှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော မျဉ်းဟူ၍ ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ ပိုလီနိုမီရယ်ဟူသော အမည်သတ်မှတ်ချက်သည် ဖရန်စွာ ဗီယက် (François Viète) ထံမှ စတင်ခဲ့သည်။ သူသည် 1591 ခုနှစ်တွင် ရေးသားခဲ့သော သူ၏ အီဆာဂိုဂီ (Isagoge) ကျမ်းတွင် [[ကိန်း|ကိန်းများစွာ]]ပါဝင်သော ပမာဏ (magnitude) အတွက် polynomia magnitudo ဟူသော ဖော်ပြချက်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။

== အခြေခံ အက္ခရာသင်္ချာ (Elementary Algebra) ==

အခြေခံ [[အက္ခရာသင်္ချာ]]နှင့် ကျောင်းသင် [[သင်္ချာ]]ဘာသာရပ်တို့တွင် အဆိုပါ ဖော်ပြချက်ကို [[ဖန်ရှင်]] (function) &lt;math&gt;P(x)&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ယင်းကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် အင်တီဂရယ် ရာရှင်နယ် ဖန်ရှင် (integral rational function) ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) သည် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; ကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် မည်သည့် ထပ်တူရပါသော R-အက္ခရာသင်္ချာ (unital R-algebra) မဆို ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် အများအားဖြင့် [[ကိန်းစစ်]] (real number) [[အစု]] &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt;, [[ကိန်းထွေး]] (complex number) အစု &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ကိန်းအုံ]] ကွင်းများ (matrix rings) ဖြစ်ကြသည်။ အလိုရှိရာ အဆုံးရှိ ဒီဂရီ (finite degree) အသီးသီးရှိကြသော ကိန်းစစ် ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင်များအားလုံး၏ အစုသည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။

=== ဝေါဟာရသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ (Terminology and Properties) ===

* '''ဒီဂရီ (degree) &lt;math&gt;\deg P&lt;/math&gt; -''' မိုနိုမီရယ် (monomial) &lt;math&gt;a_nx^n&lt;/math&gt; ၏ မြှောက်ဖော်ကိန်း &lt;math&gt;a_n&lt;/math&gt; သည် သုညမဟုတ်သော အခြေအနေအတွက် အမြင့်ဆုံး ထပ်ကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''ဦးဆောင်မြှောက်ဖော်ကိန်း (leading coefficient) -''' အမြင့်ဆုံး ထပ်ကိန်း၏ မြှောက်ဖော်ကိန်း &lt;math&gt;a_n&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''မိုးနစ် ပိုလီနိုမီရယ် (monic polynomial) -''' ဦးဆောင်မြှောက်ဖော်ကိန်း 1 ဖြစ်သော ပိုလီနိုမီရယ်ကို ဆိုလိုသည်။
* '''ပရစ်မစ်တစ် (primitive) -''' တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲရ ဒိုမိန်း (Unique Factorization Domain) တစ်ခုအပေါ်တွင် နှိုင်းရသုဒ္ဓဖြစ်သော (coprime) မြှောက်ဖော်ကိန်းများ ပါဝင်သည့် ပိုလီနိုမီရယ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ပါဝင်မှုပမာဏ သည် ယူနစ် (unit) တစ်ခုဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် 1 အဖြစ် ပုံမှန်သတ်မှတ်ထားလေ့ရှိသည်။
* '''သုည ပိုလီနိုမီရယ် (zero polynomial) -''' အကယ်၍ &lt;math&gt;a_i = 0&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် ဖြစ်ပါက ယင်းပိုလီနိုမီရယ်သည် သုည ပိုလီနိုမီရယ် ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျသတ်မှတ်ချက်အရ ၎င်း၏ ဒီဂရီကို &lt;math&gt;-\infty&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် ဒီဂရီ၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ကို [[သဘာဝကိန်း|သဘာဝကိန်းများ]] (natural numbers) အလွန်အထိ တိုးချဲ့ပေးသည်။
* '''ကိန်းများ (terms) -''' &lt;math&gt;a_0&lt;/math&gt; ကို ကိန်းသေကိန်း (constant term) ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;a_1x&lt;/math&gt;, &lt;math&gt;a_2x^2&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;a_3x^3&lt;/math&gt; တို့ကို မျဉ်းဖြောင့်ကိန်း (linear term)၊ နှစ်ထပ်ကိန်း (quadratic term) နှင့် သုံးထပ်ကိန်း (cubic term) ဟူ၍ အသီးသီး ရည်ညွှန်းကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;P(x) = 9x^3 + x^2 + 7x - 3.8&lt;/math&gt; သည် ဒီဂရီ 3 ရှိသော ပိုလီနိုမီရယ်တစ်ခုကို သရုပ်ဖော်ထားပြီး ၎င်း၏ ဦးဆောင်မြှောက်ဖော်ကိန်းမှာ 9 ဖြစ်ကာ ကိန်းသေကိန်းမှာ -3.8 ဖြစ်သည်။
* '''ပြောင်းပြန် ပိုလီနိုမီရယ် (reverse polynomial) -''' &lt;math&gt;a_0, a_n \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သော &lt;math&gt;P(x) = \sum_{i=0}^n a_ix^i&lt;/math&gt; အတွက် ပြောင်းပြန် ပိုလီနိုမီရယ်မှာ &lt;math&gt;P_{\text{rev}}(x) = \sum_{i=0}^n a_{n-i}x^i&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''ဒီဂရီအလိုက် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း (classification by degree) -''' ဒီဂရီ 0 မှ 4 အထိရှိသော ပိုလီနိုမီရယ်များကို ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function)၊ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင် (linear function)၊ နှစ်ထပ်ကိန်း ဖန်ရှင် (quadratic function)၊ သုံးထပ်ကိန်း ဖန်ရှင် (cubic function) နှင့် လေးထပ် ဖန်ရှင် (quartic function) ဟူ၍ အသီးသီး အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်ကို အဖိုင်း မျဉ်းဖြောင့် (affine linear) ဟူ၍လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။

=== ကိန်းရင်းများ သို့မဟုတ် သုညမှတ်များ (Roots or Zeros) ===

ကိန်းရင်းများ (roots) ဆိုသည်မှာ &lt;math&gt;P(x) = 0&lt;/math&gt; [[ညီမျှခြင်း]] (equation) အတွက် အဖြေများ (solutions) ပင်ဖြစ်သည်။

* [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) သို့မဟုတ် [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း]] (integral domain) တစ်ခုအပေါ်ရှိ သုညမဟုတ်သော ပိုလီနိုမီရယ်တစ်ခုတွင် ၎င်း၏ ဒီဂရီအရေအတွက်ထက်မပိုသော ကွဲပြားသည့် ကိန်းရင်းများ ရှိသည်။
* '''အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံသီအိုရမ် (Fundamental Theorem of Algebra) -''' ဒီဂရီ &lt;math&gt;n \ge 1&lt;/math&gt; ရှိသော [[ကိန်းထွေး]] ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင် (complex polynomial function) တိုင်းတွင် အနည်းဆုံး ကိန်းထွေး ကိန်းရင်း (complex root) တစ်ခု ရှိသည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] အထပ်ထပ်ပါဝင်မှု (algebraic multiplicity) ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပါက ကိန်းရင်းအရေအတွက် အတိအကျ &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ခု ရှိပြီး ပိုလီနိုမီရယ်သည် မျဉ်းဖြောင့် ဆခွဲကိန်းများ (linear factors) အဖြစ် အပြည့်အဝ ဆခွဲကိန်းကွဲသွားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;(x-2)^2&lt;/math&gt; တွင် အထပ်ထပ်ပါဝင်မှု 2 ရှိသော ကိန်းရင်း &lt;math&gt;x=2&lt;/math&gt; ပါရှိသည်။
* '''အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ အပိတ် (Algebraic closure) -''' ဖီးလ်ဒ် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက် အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ချက် (algebraic field extension) &lt;math&gt;L&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိပြီး ယင်း &lt;math&gt;L&lt;/math&gt; အတွင်း၌ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; မှ မြှောက်ဖော်ကိန်းများ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ်အားလုံးသည် မျဉ်းဖြောင့် ဆခွဲကိန်းများအဖြစ် အပြည့်အဝ ကွဲထွက်သွားကြသည်။
* '''အာဘဲလ်-ရူဖီနီ သီအိုရမ် (Abel-Ruffini Theorem) -''' ဒီဂရီ 4 အထိရှိသော ပိုလီနိုမီရယ်များ၏ ကိန်းရင်းများကို အရင်း ပုံသေနည်းများ (radical formulas) အသုံးပြု၍ တိကျစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။ ဒီဂရီ 5 သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ယေဘုယျ ပိုလီနိုမီရယ်များအတွက်မူ၊ အရင်းများကိုသာ အသုံးပြု၍ တိကျသော အဖြေများ (exact solutions) ရှာဖွေရန် အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော အက္ခရာသင်္ချာ ပုံသေနည်း (universal algebraic formula) မရှိပါ။

== သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ (Abstract Algebra) ==

[[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ]] (abstract algebra) သည် ပိုလီနိုမီရယ် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;P(x)&lt;/math&gt; နှင့် ပိုလီနိုမီရယ် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (polynomial ring) &lt;math&gt;R[X]&lt;/math&gt; ၏ ပုံစံတကျ [[အစုဝင်]] (formal element) တစ်ခုဖြစ်သော ပိုလီနိုမီရယ် &lt;math&gt;f(X)&lt;/math&gt; တို့အကြား တိကျစွာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ဤကွင်းသည် မြှောက်ဖော်ကိန်းများကွင်း &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; ကို အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ အမှီအခိုကင်းသော (algebraically independent) အစုဝင် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ဖြင့် တိုးချဲ့ချက် (extension) ဖြစ်သည်။

=== ကိန်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ပုံ (Construction as a Sequence) ===

ပိုလီနိုမီရယ် &lt;math&gt;f \in R[X]&lt;/math&gt; တစ်ခုကို ၎င်း၏ [[အနန္တ]] (infinite) ဖြစ်သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် သုညဖြစ်သွားသော မြှောက်ဖော်ကိန်းများ၏ [[ကိန်းစဉ်]] (sequence) ဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်သည်-

&lt;math&gt;(a_0, a_1, \dots, a_n, 0, 0, \dots) \in R \times R \times R \times \dots&lt;/math&gt;

ဒုတိယမြောက် ပိုလီနိုမီရယ် ကိန်းစဉ် &lt;math&gt;g = (b_n)_{n\in\mathbb{N}_0}&lt;/math&gt; ကို ပေးထားလျှင်-

* '''ပေါင်းခြင်း (addition) -''' သက်ဆိုင်ရာ ကိန်းအလိုက် ပေါင်းလဒ် &lt;math&gt;(a_n + b_n)_{n\in\mathbb{N}_0}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''မြှောက်ခြင်း (multiplication) -''' ကိန်းစဉ်များ၏ ကွန်ဗော်လူးရှင်း (convolution) ရလဒ် &lt;math&gt;\left(\sum_{i+j=n} a_ib_j\right)_{n\in\mathbb{N}_0}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''မသိကိန်း (indeterminate) -''' ကိန်းစဉ် &lt;math&gt;X := (0, 1, 0, 0, \dots)&lt;/math&gt; အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားပြီး ယင်းက ပေါင်းလဒ်အသွင် ဖော်ပြချက် &lt;math&gt;a_0 + \sum_{n\in\mathbb{N}_{&gt;0}} a_nX^n&lt;/math&gt; ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

=== တန်ဖိုးရှာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (Evaluation Homomorphism) ===

ပုံစံတကျအားဖြင့် (formally) ပိုလီနိုမီရယ်များသည် ကိန်းစဉ်များသာဖြစ်ကြပြီး ဖန်ရှင်များမဟုတ်ကြပေ။ ပိုလီနိုမီရယ် ပုံစံမှတစ်ဆင့် ဖန်ရှင်တစ်ခု တည်ဆောက်ရန်အတွက် တန်ဖိုးရှာ [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (evaluation homomorphism) ကို အသုံးပြုသည်။ ယင်းကို အစားထိုး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (substitution homomorphism) ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုသည်။ အနန္တ [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း|အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်းများ]]အပေါ်တွင် ပိုလီနိုမီရယ်တစ်ခုနှင့် ၎င်း၏ သက်ဆိုင်ရာ ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင်တို့သည် အချင်းချင်း တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အကြွင်းအတန်းအစားကွင်း (residue-class ring) &lt;math&gt;\mathbb{Z}/3\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကဲ့သို့သော အဆုံးရှိ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းများ]] (finite rings) အပေါ်တွင်မူ ခြားနားသော ပိုလီနိုမီရယ်များက ထပ်တူညီသော ဖန်ရှင်ကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;X^3 - X&lt;/math&gt; နှင့် သုည ပိုလီနိုမီရယ်တို့သည် သုည ပုံဖော်မှု (zero map) ဟူသော ထပ်တူညီသည့် ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပိုလီနိုမီရယ် ဖန်ရှင်များ၏ အစုသည် ကိုယ်ပိုင်ကွင်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် ဖန်ရှင်များ၏ ကွင်းမှ ကွင်းပိုင်း (subring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။

== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Generalizations) ==

* '''မသိကိန်းများစွာပါ ပိုလီနိုမီရယ်များ (multivariate polynomials) -''' ယင်းကို &lt;math&gt;R[X_1, \dots, X_n]&lt;/math&gt; အဖြစ် ရေးသားဖော်ပြသည်။ ၎င်းတို့သည် မသိကိန်းများစွာပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ်များဖြစ်ကြပြီး မိုနိုမီရယ်များဖြစ်သော &lt;math&gt;a_{i_1,\dots,i_n}X_1^{i_1}\dotsm X_n^{i_n}&lt;/math&gt; တို့၏ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်း (linear combination) အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ မိုနိုမီရယ်တစ်ခု၏ စုစုပေါင်း ဒီဂရီ (total degree) သည် &lt;math&gt;i_1+\dotsb+i_n&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဦးဆောင်မြှောက်ဖော်ကိန်းကဲ့သို့သော သဘောတရားများကို ယေဘုယျပြုရန်အတွက် မိုနိုမီရယ်များကို မိုနိုမီရယ် အစီအစဉ် (monomial order) အသုံးပြု၍ အစဉ်လိုက် စီစဉ်နိုင်သည်။
* '''တစ်ပြေးညီ ပိုလီနိုမီရယ်များ (homogeneous polynomials) -''' သုညမဟုတ်သော မိုနိုမီရယ်များအားလုံးသည် တူညီသော စုစုပေါင်း ဒီဂရီ အတိအကျရှိကြသည့် ပိုလီနိုမီရယ်များ ဖြစ်သည်။
* '''အချိုးညီ ပိုလီနိုမီရယ်များ (symmetric polynomials) -''' ၎င်းတို့၏ မသိကိန်းများ၏ ပါမြူတေးရှင်း (permutation) အပြောင်းအလဲများအောက်တွင် မပြောင်းလဲဘဲ တည်ရှိနေသော ပိုလီနိုမီရယ်များ ဖြစ်သည်။
* '''မသိကိန်းများစွာပါ ပိုလီနိုမီရယ်များ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုင်ရာ သင်္ချာ (combinatorics of multivariate polynomials) -''' ဖလှယ်၍ရသော (commuting) မသိကိန်း &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ခုအတွက် တိကျသော ဒီဂရီ &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; ရှိသည့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ကွဲပြားသော မိုနိုမီရယ် အရေအတွက် အတိအကျကို ဘိုင်နိုမီရယ် မြှောက်ဖော်ကိန်း (binomial coefficient) &lt;math&gt;\binom{n+k-1}{k}&lt;/math&gt; ဖြင့် ပေးထားသည်။ ၎င်းကို ထပ်ခါတလဲလဲ ပါဝင်ခွင့်ပြုသော ပေါင်းစပ်မှုများ (combinations with repetition) ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ဒီဂရီ &lt;math&gt;k&lt;/math&gt; အထိ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော မိုနိုမီရယ်များအားလုံး၏ အရေအတွက်မှာ &lt;math&gt;\binom{n+k}{k}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''ပုံစံတကျ ပါဝါကိန်းစဉ်တန်းများ (formal power series) -''' ယင်းသည် &lt;math&gt;\sum_{i=0}^\infty a_iX^i&lt;/math&gt; ပုံစံရှိသော [[အနန္တ]] [[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (infinite series) အဖြစ် ယေဘုယျပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
* '''လော်ရင့် ပိုလီနိုမီရယ်များ သို့မဟုတ် ကိန်းစဉ်တန်းများ (Laurent polynomials/series) -''' လော်ရင့် ပိုလီနိုမီရယ်များ (Laurent polynomials) သည် အဆုံးရှိ အရေအတွက်ရှိသော အနုတ်ထပ်ကိန်းများကို ခွင့်ပြုထားပြီး ၎င်းကို &lt;math&gt;\sum_{i=-N}^M a_iX^i&lt;/math&gt; ပုံစံဖြင့် ရေးသားသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် လော်ရင့် ကိန်းစဉ်တန်းများ (Laurent series) သည် အထက်ဘောင် (upper bound) ကို အနန္တ (infinity) အထိ တိုးချဲ့ခွင့်ပြုထားပြီး ၎င်းကို &lt;math&gt;\sum_{i=-N}^\infty a_iX^i&lt;/math&gt; ပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသည်။

[[ကဏ္ဍ:သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>oudglyxy0fqzcapqoxqfbvwc45orj7p</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291229</id>
    <revision>
      <id>1053817</id>
      <parentid>1051528</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:14:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16031" sha1="0rbqukemaztk8erdstzv5fr6w74lmir" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာတွင်]] '''ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function)''' သည် အဝင်ကိန်း သုညကို တစ်သို့ ပုံဖော်ပေးသော နေရာတိုင်းတွင် [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) သည် ၎င်း၏တန်ဖိုးနှင့်ညီမျှသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် (unique) [[ကိန်းစစ်]] [[ဖန်ရှင်]] (real function) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;e^x&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;\exp x&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ၎င်း၏ အဝင်ကိန်း (argument) သည် အခြေခံ ကိန်းသေ (base constant) &lt;math&gt;e \approx 2.718&lt;/math&gt; အပေါ် သက်ရောက်ထားသော ထပ်ကိန်း (exponent) အဖြစ် လုပ်ဆောင်သည်။ ဤကိန်းသေကို နေပီယာ ကိန်း (Napier number) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် ပေါင်းလဒ်များ (sums) ကို မြှောက်လဒ်များ (products) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးရာတွင် &lt;math&gt;\exp(x + y) = \exp x \cdot \exp y&lt;/math&gt; အဖြစ် ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကိန်းစစ်များ (real numbers) အပေါ်တွင် ၎င်းသည် သဘာဝ [[လော့ဂရစ်သမ်]] (natural logarithm) ၏ ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) ဖြစ်သည်။ ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ပေးသော [[စုဆုံမှတ်]]ကို 1683 ခုနှစ်တွင် ဂျက်ကော့ဘ် ဘာနူးလီ (Jacob Bernoulli) က အတိုးနှုန်းအား လေ့လာရာမှ ပထမဆုံး ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;O'Connor_2001&quot;/&gt;

== အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Definitions) ==
ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်အတွက် အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီသည်ဟု ဆိုနိုင်သော [[သင်္ချာ|သင်္ချာဆိုင်ရာ]] သတ်မှတ်ဖော်ပြခြင်းများ အများအပြား ရှိသည်။

* '''ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်း (Differential equation) -''' ၎င်းသည် &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော [[ဖန်ရှင်]] (differentiable function) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကနဦး အခြေအနေ (initial condition) &lt;math&gt;y(0) = 1&lt;/math&gt; ဖြင့် &lt;math&gt;y' = y&lt;/math&gt; ကို ပြေလည်စေသော ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။
* '''ပါဝါကိန်းစဉ်တန်း (Power series) -''' ဝိသေသတန်ဖိုး သုည (characteristic zero) ရှိသော မည်သည့် ပြည့်စုံသော [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ]] [[ဖီးလ်ဒ်]] (complete topological field) အပေါ်တွင်မဆို ၎င်းသည် အကြွင်းမဲ့ စုဆုံသော (absolutely convergent) မက်လောရင် [[ကိန်းစဉ်တန်း]] (Maclaurin series) &lt;math&gt;\exp(x) = \sum_{n=0}^\infty \frac{x^n}{n!}&lt;/math&gt; အဖြစ် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;Rudin_1987&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Exponential Function |work=MathWorld |publisher=Wolfram Research |url=https://mathworld.wolfram.com/ExponentialFunction.html |access-date=2020-08-28 |language=en}}&lt;/ref&gt;
* '''ကိန်းပြည့် ထပ်ကိန်းများ၏ စုဆုံမှတ် (Limit of integer powers) -''' &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; ၊ &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; ၊ သို့မဟုတ် [[ကိန်းစစ်]]/[[ကိန်းထွေး]] ဘာနက် [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာများ]] (Banach algebras) အပေါ်တွင် &lt;math&gt;\exp(x)=\lim_{n \to +\infty} \left(1+\frac xn\right)^n&lt;/math&gt; အဖြစ် ရှိသည့် [[ကိန်းပြည့်]] ထပ်ကိန်းများ၏ [[စုဆုံမှတ်]] ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Maor&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;

== ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ယေဘုယျ ပုံစံ (Properties and General Form) ==
* '''အပေါင်းကိန်းဖြစ်မှု နှင့် ချဉ်းကပ်မျဉ်း (Positivity &amp; Asymptote) -''' [[ကိန်းစစ်]] &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;e^x &gt; 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ယင်း[[ဖန်ရှင်]]သည် အစဉ်လိုက် တိုးသော (monotonically increasing) ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်း၏ [[ဖန်ရှင်#ဂရပ်များ_(Graphs)|ဂရပ်]] (graph) သည် အထက်သို့ စောင်းတက်နေသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းသည် x-ဝင်ရိုးကို အလျားလိုက် ချဉ်းကပ်မျဉ်း (horizontal asymptote) အဖြစ် ပိုင်ဆိုင်သည်။&lt;ref&gt;{{Citation |title=Exponential Function Reference |work=www.mathsisfun.com |url=https://www.mathsisfun.com/sets/function-exponential.html |access-date=2020-08-28}}&lt;/ref&gt;
* '''ယေဘုယျ ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်များ (General Exponential Functions) -''' မည်သည့် ကိန်းစစ်အခြေ &lt;math&gt;a &gt; 0&lt;/math&gt; အတွက်မဆို ယေဘုယျ ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (general exponential function) သည် သဘာဝ ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်နှင့် &lt;math&gt;a^x = e^{x \ln a}&lt;/math&gt; ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;a \neq 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ယင်းဖန်ရှင်သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပြီး အဆုံးမဲ့ ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော (infinitely differentiable) ဖန်ရှင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကဲကုလပ် (calculus) ထပ်တူညီမှုများဖြစ်သော &lt;math&gt;(a^x)' = a^x \ln a&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\int a^x \, dx = \frac{a^x}{\ln a} + K&lt;/math&gt; တို့ကို ထွက်ပေါ်စေသည်။&lt;ref&gt;{{Citation |last=Stromberg |first=K. R. |title=Introduction to Classical Real Analysis |publication-place=Belmont, CA |publisher=Wadsworth |date=1981 |isbn=978-0-534-98012-2}}&lt;/ref&gt; ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ကြည့်လျှင် &lt;math&gt;f(x) = Cb^x&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;f(x) = Ce^{kx}&lt;/math&gt; ပုံစံရှိသော ဖန်ရှင်များကို ယေဘုယျ ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်များအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;y' = ky&lt;/math&gt; ပုံစံရှိ [[မျဉ်းဖြောင့်ညီမျှခြင်း|မျဉ်းဖြောင့် ဒစ်ဖရန်ရှယ် ညီမျှခြင်းများ]] (linear differential equations) အတွက် အဖြေများ (solutions) အဖြစ် လုပ်ဆောင်ပေးသည်။ 
* '''ချဉ်းကပ်မှု တိုးပွားနှုန်း (Asymptotic Growth) -''' အကယ်၍ အခြေ &lt;math&gt;a &gt; 1&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;x \to +\infty&lt;/math&gt; ဖြစ်သွားချိန်တွင် &lt;math&gt;a^x&lt;/math&gt; ဖန်ရှင်သည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ၏ မည်သည့် ထပ်ကိန်းထက်မဆို ပို၍ လျင်မြန်စွာ တိုးလာသည်။ ထို့အတူ &lt;math&gt;x \to -\infty&lt;/math&gt; ဖြစ်သွားချိန်တွင် ၎င်းသည် &lt;math&gt;1/x&lt;/math&gt; ၏ မည်သည့် ထပ်ကိန်းထက်မဆို ပို၍ လျင်မြန်စွာ သုညသို့ ချဉ်းကပ်သွားသည်။ တိတိကျကျဆိုရလျှင် မည်သည့် [[သဘာဝကိန်း]] (natural number) &lt;math&gt;b &gt; 0&lt;/math&gt; အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\lim_{x \to +\infty} \frac{a^x}{|x|^b} = \infty, \quad \lim_{x \to -\infty} |x|^b a^x = 0&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |last=Dieudonné |first=J. A. |author-link=Jean Dieudonné |title=Foundations of Modern Analysis |volume=1 |publication-place=New York |publisher=Academic Press |date=1969 |page=192 |mr=0349288 |zbl=0176.00502}}&lt;/ref&gt;

== ကိန်းထွေး ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (Complex Exponential) ==
[[ကိန်းစစ်]] ထပ်ကိန်းတင် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f(x) = e^x&lt;/math&gt; ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ဆက်လက်တည်ရှိခြင်း (analytic continuation) မှတစ်ဆင့် [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (complex plane) အတွင်းသို့ တိုးချဲ့နိုင်သည်။ ၎င်းက အပြည့်အဝ ဖန်ရှင် (entire function) &lt;math&gt;w = e^z&lt;/math&gt; ကို ထွက်ပေါ်စေသည်။&lt;ref&gt;{{Citation |last=Markushevich |first=A. I. |title=Theory of Functions of a Complex Variable |volume=1 |publication-place=New York |publisher=Chelsea Publishing |date=1977 |mr=0444912}}&lt;/ref&gt; ၎င်းသည် ကိန်းစစ် ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်၏ [[စုဆုံမှတ်]]၊ ပါဝါ[[ကိန်းစဉ်တန်း]]၊ နှင့် ဒစ်ဖရန်ရှယ် (differential) &lt;math&gt;d(e^z)/dz = e^z&lt;/math&gt; ဂုဏ်သတ္တိများကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{Citation |last=Hille |first=Einar |author-link=Einar Hille |title=Analytic Function Theory |volume=1 |chapter=§ 6.1 The exponential function |publication-place=Waltham, MA |publisher=Blaisdell |date=1959 |pages=138–143 |mr=0108492}}&lt;/ref&gt;

[[ကိန်းထွေး]] ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်သည် အွိုင်လာ၏  ပုံသေနည်း (Euler's formula) မှတစ်ဆင့် [[တြီဂိုနိုမေတြီ|တြီဂိုနိုမေတြီ ဖန်ရှင်များ]] (trigonometric functions) နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
:&lt;math&gt;e^{x+iy} = e^x(\cos y + i\sin y)&lt;/math&gt;
မော်ဂျူးလပ်စ် (modulus) သည် &lt;math&gt;|e^z| = e^x&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး ဝင်ရိုးစွန်းထောင့်သည် &lt;math&gt;\arg(e^z) = \{y + 2\pi k \mid k \in \mathbb{Z}\}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အွိုင်လာ၏ ထပ်တူညီမှု (Euler's identity) &lt;math&gt;e^{i\pi}=-1&lt;/math&gt; ၏ အကျိုးဆက်အရ ကိန်းထွေး ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်သည် ကာလ (period) &lt;math&gt;2\pi i&lt;/math&gt; ပါရှိသော ကာလမှန် ဖန်ရှင် (periodic function) ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;e^{z+2\pi i} = e^z&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;Apostol_1974&quot;/&gt;

ယင်းဖန်ရှင်သည် မည်သည့်အခါမျှ သုည တန်ဖိုးမရရှိသော်လည်း အခြားသော ကိန်းထွေး တန်ဖိုးအားလုံးကို ရယူနိုင်သည်။ &lt;math&gt;w \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သော အခြေအနေအတွက် &lt;math&gt;e^z = w&lt;/math&gt; [[ညီမျှခြင်း]]တွင် အဖြေများ [[အနန္တ]] (infinitely many solutions) ရှိသည်။ ထိုအဖြေများကို ကိန်းထွေး [[လော့ဂရစ်သမ်]] (complex logarithm) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ချုပ်ကိုင်ထားသည်။
:&lt;math&gt;z_k = \ln|w| + i(\operatorname{Arg} w + 2\pi k) \quad \text{for } k \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt;

== ကိန်းလွန်ဖြစ်တည်မှု (Transcendency) ==
&lt;math&gt;e^z&lt;/math&gt; [[ဖန်ရှင်]]သည် [[ကိန်းလွန်|ကိန်းလွန် ဖန်ရှင်]] (transcendental function) ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၎င်းသည် ရာရှင်နယ် [[အပိုင်းကိန်း|အပိုင်းကိန်းများ]] (rational fractions) ၏ [[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;\mathbb{C}(X)&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ သုညမဟုတ်သော [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (polynomial) တစ်ခု၏ ကိန်းရင်း (root) မဟုတ်ပေ။ ၎င်း၏ အခြေဖြစ်သော သဘာဝ ထပ်ကိန်းတင် &lt;math&gt;e&lt;/math&gt; သည် ကိန်းလွန် ကိန်း (transcendental number) ဖြစ်ကြောင်းကို 1873 ခုနှစ်တွင် ချားလ်စ် အာမစ်တ် (Charles Hermite) က သက်သေပြခဲ့သည်။

==ကိုးကား==
&lt;references&gt;
&lt;ref name=&quot;Rudin_1987&quot;&gt;{{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Real and Complex Analysis |edition=3rd |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1987 |isbn=978-0-07-054234-1 |page=1 |url=https://archive.org/details/RudinW.RealAndComplexAnalysis3e1987 |mr=0924157 |zbl=0925.00005}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Maor&quot;&gt;{{Citation |last=Maor |first=Eli |author-link=Eli Maor |title=e: The Story of a Number |publication-place=Princeton |publisher=Princeton University Press |date=1994 |isbn=978-0-691-05854-2 |page=156}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;O'Connor_2001&quot;&gt;{{Citation |last1=O'Connor |first1=John J. |last2=Robertson |first2=Edmund F. |title=The number e |date=2001 |work=MacTutor History of Mathematics archive |publisher=University of St Andrews |url=https://mathshistory.st-andrews.ac.uk/HistTopics/e/}}&lt;/ref&gt;
&lt;ref name=&quot;Apostol_1974&quot;&gt;{{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |author-link=Tom M. Apostol |title=Mathematical Analysis |edition=2nd |publication-place=Reading, Mass. |publisher=Addison-Wesley |date=1974 |isbn=978-0-201-00288-1 |page=19 |url=https://archive.org/details/mathematicalanal00apos_530/page/n32 |url-access=limited |mr=0344384 |zbl=0309.26002}}&lt;/ref&gt;
&lt;/references&gt;

[[ကဏ္ဍ:အထူး ဖန်ရှင်များ]]</text>
      <sha1>0rbqukemaztk8erdstzv5fr6w74lmir</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>လေးတူချင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291430</id>
    <revision>
      <id>1053745</id>
      <parentid>1053460</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:40:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <comment>a reference to &quot;C.36 Ledu&quot; from the CENSUS OF INDIA, 1921, Volume X - BURMA. Part I. Report&quot; is added.</comment>
      <origin>1053745</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35321" sha1="r0sir2m1x8rm2772ly7asnzb59zl9hx" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= &lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;|native_name=Letu Chin|image=[[File:Letu Chin couple in their traditional attires.jpg|thumb|Letu Chin couple in their traditional attires]]}}'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် &quot;လဲဒူ &lt;ref&gt;https://archive.org/details/000803_202409/page/396/mode/2up&lt;/ref&gt;&quot;] ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ အရေးပါသော ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ(CENSUS OF INDIA(Vol.10) - BURMA Part I-Report) ထဲတွင် ကုဒ်နံပါတ် C.36 Ledu ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ(CENSUS OF INDIA(Vol.11) - BURMA Part I-Report) &lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt; ထဲတွင် ကုဒ်နံပါတ် C40. Ledu ဖြင့်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကောက်ယူခဲ့သည်ကိုလည်း ထင်ရှားစွာတွေ တွေ့ရှိရသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>r0sir2m1x8rm2772ly7asnzb59zl9hx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053746</id>
      <parentid>1053745</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:43:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <origin>1053746</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35394" sha1="s1nkh9u59vzlvbjzj3i0wyxti35mmfc" xml:space="preserve">&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= &lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;|native_name=Letu Chin|image=[[File:Letu Chin couple in their traditional attires.jpg|thumb|Letu Chin couple in their traditional attires]]}}'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် &quot;လဲဒူ &lt;ref&gt;https://archive.org/details/000803_202409/page/396/mode/2up&lt;/ref&gt;&quot;] ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ အရေးပါသော ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ(CENSUS OF INDIA(Vol.10) - BURMA Part I-Report) ထဲတွင် ကုဒ်နံပါတ် [https://www.burmalibrary.org/en/census-of-burma-1921-report C.36 Ledu] ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ(CENSUS OF INDIA(Vol.11) - BURMA Part I-Report) &lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt; ထဲတွင် ကုဒ်နံပါတ် C40. Ledu ဖြင့်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကောက်ယူခဲ့သည်ကိုလည်း ထင်ရှားစွာတွေ တွေ့ရှိရသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>s1nkh9u59vzlvbjzj3i0wyxti35mmfc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053747</id>
      <parentid>1053746</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:52:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <origin>1053747</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35483" sha1="6wklc9wc73gdq3ebe1kbfg3tsu9xyr5" xml:space="preserve">&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= &lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;|native_name=Letu Chin|image=[[File:Letu Chin couple in their traditional attires.jpg|thumb|Letu Chin couple in their traditional attires]]}}'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် &quot;လဲဒူ &lt;ref&gt;https://archive.org/details/000803_202409/page/396/mode/2up&lt;/ref&gt;&quot;] ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ အရေးပါသော ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ(CENSUS OF INDIA(Vol.10) - BURMA Part I-Report) ထဲတွင် ကုဒ်နံပါတ် &lt;ref&gt;C.36 Ledu {{Cite book |last=S. G. Grantham |date=1921 | title=Census Of India 1921 |url=https://www.burmalibrary.org/en/census-of-burma-1921-report}}&lt;/ref&gt; ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ(CENSUS OF INDIA(Vol.11) - BURMA Part I-Report) &lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt; ထဲတွင် ကုဒ်နံပါတ် C40. Ledu ဖြင့်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကောက်ယူခဲ့သည်ကိုလည်း ထင်ရှားစွာတွေ တွေ့ရှိရသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>6wklc9wc73gdq3ebe1kbfg3tsu9xyr5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053748</id>
      <parentid>1053747</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:54:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CobaltEcho9</username>
        <id>113523</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053748</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35485" sha1="8nnnk3plz1n7m5lxinyy876wpqyl0hc" xml:space="preserve">&lt;ref&gt;&lt;/ref&gt;{{Infobox ethnic group|group=လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စု|population=[https://joshuaproject.net/people%20groups/20558/BM 37,000](2025)|regions=[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] (မင်းပြားမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်) [[ချင်းပြည်နယ်]] ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသ|languages=လေးတူချင်းဘာသာစကား၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ]]|religions=[[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု|related_groups= &lt;nowiki&gt;[[&lt;/nowiki&gt;[[ချင်းလူမျိုး]]၊ [[ဟီယာတွီးချင်း]]၊ [[လိုင်းတူချင်း]]၊ [[စုမ်းတူချင်း]]၊ [[လောက်တူချင်း]] [[ဒိုင်/ဒိုင်ရ်ချင်း]]၊ [[ဒါရင်ဒူးချင်း]] ၊ [[ဥပူချင်း]]၊ နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှိုချင်း]]&lt;nowiki&gt;]]&lt;/nowiki&gt;|native_name=Letu Chin|image=[[File:Letu Chin couple in their traditional attires.jpg|thumb|Letu Chin couple in their traditional attires]]}}'''လေးတူချင်း'''  (အင်္ဂလိပ်: [https://en.wikipedia.org/wiki/Letu_Chin Letu'' &lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Hartmann |first=Helga |date=1988 |title=Notes on the Southern Chin languages |url=https://glottolog.org/resource/reference/id/137464 |journal=Linguistics of the Tibeto-Burman Area |volume=11 |issue=2 |pages=98–119}}&lt;/ref&gt;'' [[ethnologue:clj/|Leitu]], Laytu''&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Maung |first=Kyin Lam |title=Ethnographic Textile Art Expressing Symbolic Culture of Asho-Chin Nationals |url=https://meral.edu.mm/records/2203 |language=en}}&lt;/ref&gt; ''and Ledu''&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Tribes of Burma - Wikisource, the free online library |url=https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma |access-date=2026-09-11 |website=en.wikisource.org |language=en}}&lt;/ref&gt; )'' မျိုးနွယ်စုများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အနောက်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မင်းပြားနှင့် မြောက်ဦးမြို့နယ်များနှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသများတွင် မူလ အစဉ်အလာအရ နေထိုင်လာခဲ့သော [[ချင်းလူမျိုး|ချင်းလူမျိုးစု]] တစ်စုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်–တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစု၏ တိဗက်–မြန်မာ (Tibeto-Burman) အကိုင်းအခက်တွင် ပါဝင်သော ချင်းလူမျိုးစုကြီး၏ လူမျိုး–ဘာသာစကား (ethnolinguistic) အသိုက်အဝန်းများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။  လေးတူချင်းကို မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၂) ၊ (ရန်ကုန်၊ စာပေဗိမာန်၊ ၁၉၅၅)၊ စာ ၃၉၅ တွင် &quot;လဲဒူ &lt;ref&gt;https://archive.org/details/000803_202409/page/396/mode/2up&lt;/ref&gt;&quot;] ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဦးသာထွန်းဖြူ၏ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းဒေသအုပ်ချုပ်ရေး(၁၉၃၄)အစီရင်ခံစာထဲတွင် တောင်ပေါ်ဒသ၌ &quot;လေးတူ(၁၇၁၂)ဦး&quot; ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (၁၄၄) မျိုးစာရင်းမူရင်း၏ ပူးတွဲ (က) လူမျိုးများစာရင်း - ၁၉၇၂ ပုံစံရေးသွင်းရန် ညွှန်ကြားချက် / Appendix (A): List of Ethnic Groups - Instructions for Form Preparation (1972)ပါ အမှတ်စဉ်(၉၃)တွင် &quot; [https://archive.org/details/img-20260806-220345 လဲဒု]&quot; ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။  &quot;လဲဒူ&quot; နှင့် &quot;လဲဒု&quot; တို့သည် အင်္ဂလိပ်စကားလုံး &quot;Ledu&quot;အား ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ကိုလိုနီခေတ်အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် အနီးစပ်ဆုံးရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကာလများအထိ &quot;လေးတူ&quot; ဟူ၍ မြန်မာစကား၊ စာပေအရ ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း မရှိပေ။ ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ &quot;Ledu&quot; ဟူ၍ အစောဆုံးရေးသားထားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။  &lt;sup&gt;[https://en.wikisource.org/wiki/The_Tribes_of_Burma]&lt;/sup&gt;။ သို့သော် ၁၉၆၈ ခုနှစ် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော ''တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ(ချင်း)'' စာအုပ်ထဲတွင် &quot;လေးတူ&quot; &lt;ref&gt;https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971&lt;/ref&gt; ချင်းဟူ၍ တရားဝင် အတိအလင်းဖော်ပြထားပါသည်။  အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းထဲတွင်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဘာသာဗေဒပညာရှင် Helga So-Hartmann က Notes on the Southern Chin languages ထဲတွင် &quot;[https://dr.ntu.edu.sg/entities/publication/75a366bc-5f3c-4ef7-8004-700a6ab95ecb Letu]&quot; ဟူ၍ မှန်ကန်စွာ ရေးသားခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ လေးတူချင်းများသည်  ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများ ပါဝင်သည့် အာရကန်(ရခိုင်) ရိုးမ‌တောင်ကြားနှင့် ၎င်းအနီးအနားတွင် နေကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sang |first=Ro |date=October |year=2020 |title=လူမျိုးစုလေ့လာမှုစာစဉ် |publisher=Myanmar Cultural Research Society |edition=No(7) |location=Yangon, Myanmar |publication-date=October |pages=16-22 |language=Burmese |trans-title=Ethnic Studies Bulletin No.07 (Chin)}}&lt;/ref&gt;

လေးတူချင်းအား အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ် သန်းခေါင်စာရင်းများထဲမှ အရေးပါသော ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ(CENSUS OF INDIA(Vol.10) - BURMA Part I-Report)  &lt;ref&gt;{{Cite book |last=S. G. Grantham |date=1921 | title=Census Of India 1921 |url=https://www.burmalibrary.org/en/census-of-burma-1921-report}}&lt;/ref&gt; ထဲတွင် ကုဒ်နံပါတ် C.36 Ledu  ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သည့် သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ(CENSUS OF INDIA(Vol.11) - BURMA Part I-Report) &lt;ref&gt;{{Cite book |last=J. H. Hutton |date=1933 |title=Census Of India 1931 |url=http://archive.org/details/CensusOfIndia1931}}&lt;/ref&gt; ထဲတွင် ကုဒ်နံပါတ် C40. Ledu ဖြင့်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ကောက်ယူခဲ့သည်ကိုလည်း ထင်ရှားစွာတွေ တွေ့ရှိရသည်။ 

မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ၁၉၈၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှ စပြီး လေးတူ(ချင်း)သည် “လေးမြို့(ချင်း)” ဧရိယာကုဒ်ထဲသို့‌ ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် လေးတူချင်းတို့သည် လေးမြို့ချင်းဟု မခံယူကြပေ &lt;sup&gt;[&lt;/sup&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/852981104/coll-%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%84-%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9A%E1%80%A5-%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%93%E1%80%9C%E1%80%B1-%E1%80%91%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84-%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94-%E1%80%99%E1%80%AC-%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%9A-%E1%80%9C%E1%80%85-%E1%80%9C%E1%80%99-%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-1971 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;&lt;sup&gt;]&lt;/sup&gt;။ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း နေထိုင်ကြသော မူရင်းဌာနေတိုင်းရင်းသား(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် “[[မြန်မာတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်များ|လေးမြို့(ချင်း)]]”မှာ အမှတ်စဉ်(၇၃)၊ ချင်း(၅၃)တွင် အမှတ်စဉ်(၄၀) ဖြစ်ပါသည်။ နိုင်ငံတော်မှ ၎င်းအတွက် ဧရိယာကို အခြေခံလျက် ချပေးထားသော ကုဒ်နံပါတ်မှာ ၄၄၁ ဖြစ်ကာ၊&lt;ref&gt;{{cite web|url=[https://www.networkmyanmar.org/ESW/Files/Census-Codes-2014.pdf |title=The 2014 Myanmar Population and Housing Census - Enumeration code book}}&lt;/ref&gt; သန်း‌ခေါင်စာရင်း ကောက်ခံသည့်အချိန်တိုင်း၌ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လေးမြို့ဒေသတွင် နေထိုင် ကြသည့် လေးတူ(ချင်း)၊ ဟီယာတွီး(ချင်း)၊ Vet(Yet)ချင်း၊ Haang(ချင်း)၊ Uppu(ချင်း) စကားပြောသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည့် စုပေါင်းကုဒ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ 

== အခြေချနေထိုင်မှု ==
ရခိုင်ပြည်ရှိ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပတ်သက်သော သမိုင်းသုတေသနများအရ ချင်းအသိုက်အဝန်းများသည် ရှေးခေတ်ကာလကတည်းကပင် ရခိုင်ဒေသအချို့တွင် အခြေချနေထိုင်နေပြီဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းထဲတွင် အေဒီ ၁၄ ရာစုအတွင်း ရခိုင်ရိုးမနှင့် အနီးအနားချိုင့်ဝှမ်းဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ချင်းလူမျိုးစုများကို ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ရခိုင်ရာဇဝင်များတွင် လေးတူချင်းနှင့် ဆက်စပ်သည်ဟု မနုဿဗေဒသုတေသီအချို့က ယူဆသော “လေးတူ” ဆင်တူအမည်များကို တွေ့ရှိရသည်။  မြောက်ဦးခေတ်အတွင်း ရခိုင်နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ၌ “လေးထု၊ လေးထူး” ဟုခေါ်သော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Client Challenge |url=https://www.scribd.com/document/349629612/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84-%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%9D%E1%80%84-%E1%80%9E%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%B8 |access-date=2026-09-11 |website=www.scribd.com}}&lt;/ref&gt;

ဇိုသမိုင်းပညာရှင်ဖြစ်သူ Vumson ကမူ ချင်း(ဇို)လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ အေဒီ ၁၀-၁၃ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစောဆုံးပြောင်းရွှေ့ အခြေချ နေထိုင်သွားသူများ(Early Migrants)နှင့် နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants) ဆိုပြီး အုပ်စု(၂)စု ခွဲထားသည်။ နောက်ပိုင်းမှ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချနေထိုင်သွား သူများ(Late Migrants)အုပ်စုမှာ တောင်ပိုင်းချင်း၊ အရှိုချင်းများ ပါဝင်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်အောက်ပိုင်းမှသည် အာရကန်(ရခိုင် )ရိုးမအထိ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်သွားကြသည်ဟု ဆိုထားသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Zo History |url=https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-url=https://web.archive.org/web/20210320171314/https://www.burmalibrary.org/en/zo-history |archive-date=20 March 2021 |access-date=2026-09-11 |work=Online Burma/Myanmar Library |language=en |url-status=live }}&lt;/ref&gt; လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် Hyow အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် ဤနောက်ပိုင်းမှ အခြေချနေထိုင်သူများဖြစ်သည်။ 

== တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်း ==
တခြားချင်းမျိုးနွယ်စုအများစုကဲ့သို့ပင် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းဒေသတွင် လယ်မြေထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်မြေပြန့်လွင်ပြင်များမရှိခြင်းကြောင့် အများစုမှာ တောင်ယာစပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လေးတူတချို့တွင် လယ်မြေများ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ဥယျာဉ်များ၊ နှစ်ရည်သီးနှံများလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။

== လူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ==
အစဉ်အလာအရ လေးတူလူမှုအဖွဲ့အစည်းသည် မိသားစု၊ အစိုင်၊ အစိုင်(၆)ခုပါသော အခိုင်တစ်ခုချင်းစီနှင့် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကာ ကျေးရွာအခြေပြု အသိုက်အဝန်းများနှင့် ဆွေမျိုးအခြေပြု ဆက်နွယ်မှုများပေါ်တွင် အခြေခံဖွဲ့စည်းထားသည်။ ချင်းလူမျိုးစုအများစုကဲ့သို့ပင်  ခိုင်မာသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်များကို ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ ကြသည်။ လေးတူယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင်—
* အစိုင်(၆)ခု ပါဝင်သော cluster ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း
* မျိုးနွယ်စု (Clan) အခြေပြု လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ
* နှုတ်ဖြင့် လက်ဆင့်ကမ်း သမိုင်းနှင့် ရိုးရာပုံပြင်များ
* ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း
* ပါးရဲထိုးသည့်ဓလေ့များကျင့်သုံးခြင်း
* ရိုးရာသီချင်းများနှင့် ဂီတအမွေအနှစ်များ
* ရက်ကန်းနှင့် အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း
* လူထုအခမ်းအနားများနှင့် ပွဲတော်များ
* ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေများ...တို့ ပါဝင်သည်။

[[ဖိုင်:Letu Chin Men in the traditional Attires.jpg|thumb|လေးတူချင်းရိုးရာအကအတွက် ပြင်ဆင်နေကြစဉ်(၂၀၁၉)]]

== ကလေးကင်ပွန်းတပ် မင်္ဂလာပြုလုပ်ခြင်း ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် ကလေးမွေးပြီး သားယောကျ်ားလေးဖြစ်ပါက (၃)ရက် မြောက်နေ့မှာ လေး(မြှား)နဲ့ အတူ မြေကြီးအား ဆင်းနင်းစေကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကရင်/ခရင်ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လေးဖြင့် မြှားစင်း (၆)ချောင်း အတိအကျပြုလုပ်ကာ ၎င်းတို့ ကုန်သည်အထိ အပင် (သို့) တစ်စုံတစ်ခုခုကို ပစ်ခတ်သည်။ ထို့နောက် မိဘများက အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းပြီး ကလေးကို မြေကြီးအား နင်းခိုင်း ကြရသည်။  ထို့ကြောင့် “လေးတူချင်းများသည် လေးနဲ့အတူ မွေးဖွားလာသော လူမျိုး ဖြစ်သည်” ဟု ၎င်းတို့ ဂုဏ်ယူနေကြသည်။  မိန်းကလေး ဖြစ်ပါက ပလိုင်းနှင့် ယက်သေ့တို့ကို ပေးကိုင်စေပြီး မြေကြီးကို နင်းခိုင်းကြသည်။ ဤသည်ကို အိုးကိုမ်း(Ó Kóm) ဟု‌ ခေါ်ကြသည်။ ဤထုံးတမ်းအစဉ်အလာအား တချို့ဒေသများတွင် ယခုတိုင်အောင် တချို့သော မိသားစုဝင်များက ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယောက်ျား ကလေးဖြစ်ပါက ကြီးပြင်းလာသောအခါ ထက်မြတ်ပြီး အမျိုးဂုဏ်ယူရသည့် ယောကျ်ားကောင်း၊ ယောကျ်ားမြတ်ဖြစ်နိုင်စေရန်နှင့် မိန်းကလေးဖြစ်ပါက မိန်းကလေး ပီသစေရန်နှင့် လူဝင်ဆံ့သော မိန်းကလေးကောင်းဖြစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ လေးတူ ချင်းလူမျိုး များသည် တခြားသော ချင်းလူမျိုးများ ကဲ့သို့ပင် ယောကျ်ားဦးစီးစနစ်(male dominant society)ဖြစ်သည့်အတွက် မိမိတို့မျိုးရိုးအား ယောကျ်ားလေးဘက်မှသာ သတ်မှတ်သကဲ့သို့၊ ယောက်ျားကလေးကို ပိုဦးစားပေးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြှား (၃-၆) ချက်ပစ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် ပစ်မှတ်အား ပစ်တိုင်းထိပါက နောင်လာမည့် သူ့အသက်တာ၌ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အထူးချွှန်ဆုံးဖြစ်မည်၊ အများစုထိမှန်ပါက ထူးချွှန်မည်၊ အနည်းဆုံးသာ ထိမှန်ပါက သာမန်အဆင့်သာ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် နောင်တွင် လေးတူချင်းဟူ၍ အမည်သွင်သွားကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။

== လေးတူချင်းပါးရဲထိုးခြင်းဓလေ့ ==
လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုသည် “ပါးရဲထိုးသည့်ချင်း” အုပ်စုဝင်လည်း ဖြစ်ကြသည်။ လေးတူချင်းမျိုးနွယ်စုများသည် တောင်ပိုင်းချင်းအုပ်စုဖြစ်သည်နှင့်အညီ၊ ပါးရဲထိုးခြင်းကို ၎င်းတို့ဘာသာစကားအရ Mháwi Sún Ne&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Hmäe Sün Näe Ti Cengkhü Nu Hardcover |url=https://www.dylangoldby.com/product/hmae-sun-nae-ti-cengkhu-nu-hardcover/ |access-date=2026-09-11 |website=Dylan Goldby - Photographer |language=en-US}}&lt;/ref&gt;ဟု ခေါ်သည်။ “မျက်နှာကို ထိုးထား” သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မိန်းကလေး အသက်အရွယ် အားဖြင့် ၁၂ မှ ၁၅ နှစ်တို့အကြား၊ လက်မထပ်မီး ပါးရဲထိုးထားကြသည်ကို အင်္ဂလိပ်မှတ်တမ်းအရ[&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၁]]&lt;/sup&gt;&lt;sup&gt;[[iarchive:in.gov.ignca.31115|၀]]&lt;/sup&gt;] ထဲတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် မိန်းကလေး အသက် ၁၂ မှ ၁၃ ခုနှစ်များအတွင်း ထိုးနှံကြသည်ဟု သိရပါသည်။ မင်းပြားချင်းတောင်တန်းအုပ်ချုပ်ရေး မှတ်တမ်းတွင် အသက် ၁၁ မှ ၁၅ နှစ်အတွင်း&lt;ref&gt;{{Cite book |title=Minbya Chin Hills Of Akyab Tha Tun Pru 1934 |url=http://archive.org/details/minbya-chin-hills-of-akyab-tha-tun-pru-1934}}&lt;/ref&gt;ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းအထိ ပါးရဲထိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ ဤထုံးတမ်းဓလေ့များအား ဆက်လက်ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြတော့ပေ။ ခေတ်သစ်ကာလတွင် ချင်းမျိုးနွယ်စုပါးရဲအကြောင်းအား  အထူး‌လေ့လာထားသည့် Jens Parkitny ၏ ‌Jens Uwe Parkitny: Marked for Life: Myanmar’s Chin Women and their Facial Tattoos စာအုပ်ထဲတွင် လေးတူချင်းပါးရဲ အကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Chin Women Portraits |url=https://jensburma.com/portfolio-3-1/chin-women-portraits |access-date=2026-09-11 |website=Jens Uwe Parkitny - Burma's Tattooed Chin Women |language=en-US}}&lt;/ref&gt;
[[ဖိုင်:A Letu Chin Woman with A Tattoo Face.png|thumb|ပါးရဲထိုးထားသည့် ‌လေးတူချင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦး]]

== ရိုးရာဝတ်စုံများ ==
လေးတူချင်း ယောကျ်ားဝတ် သင်တိုင်းအား Khrangim ဟု ခေါ်ပြီး၊ မိန်းကလေးဝတ် သင်တိုင်းအား Khrawnghën ဟု ခေါ်သည်။ ဤဝတ်စုံများအား ရှေ့ခေတ်ကာလများတွင် အထူးနတ်ရိုးရာပွဲများမှသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိုးရာချည်ထည်များဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်ကြသည်။ ပင်လယ်ခရုအခွံ၊ ကြွေထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြယ်သီးများနှင့် ပုတီးအနီရောင်အလုံးများစွာ တင်ဆင်ရက်လုပ်ထားသည်။ အ‌ရောင်မှာ အနီရင့်‌ရောင်၊ အနက်ရောင်တချို့တို့ ပါဝင်သည်။ &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-06-16 |title=Cultures &amp; Traditions {{!}} Letu Chinland |url=https://letu.ethnosites.com/en/history-identity-culture-lifestyle/articles/letu-history/cultures-traditions |access-date=2026-09-11 |website=letu.ethnosites.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ဘာသာစကားအုပ်စုနှင့် မျိုးနွယ်စုခွဲခြားမှု ==
လေးတူချင်းများသည် ချင်းလူမျိုး–ဘာသာစကားမိသားစု (Chin ethnolinguistic family) တွင် ပါဝင်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်ပိုင်းချင်း (Southern Chin) မျိုးနွယ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ဘာသာဗေဒအရ လေးတူချင်းဘာသာစကားသည် တရုတ်–တိဗက် ဘာသာစကားမိသားစုအောက်ရှိ [[ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ|ကူကီး–ချင်း (Kuki-Chin)]] အကိုင်းအခက်နှင့် ဆက်စပ်သည်။

သုတေသနအများအပြားတွင် လေးတူချင်းများကို [[ဆုမ်းတူဘာသာစကား|စုမ်းတူ]]၊ လောက်တူနှင့် ဥပူ ချင်းမျိုးနွယ်စုများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် [[ရှိုဘာသာစကား|ချိုး]] နှင့် [[အရှိုချင်းလူမျိုး|အရှို]]ချင်းတို့အကြားတွင် ရှိသော [https://brill.com/display/book/edcoll/9789004350519/B9789004350519-s012.xml?language=en&amp;srsltid=AfmBOorRunYPrVIWId4bxJoqjQ0-Ieu4OvtNdVJRVlPjR8YERMbMuvli Hyow] အုပ်စုအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် မိမိတို့၏ သီးခြားလူမျိုးရေးလက္ခဏာများကို ထိန်းသိမ်းထားကြသော်လည်း ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုများစွာ ရှိကြသည်။  ထို့ကြောင့် ဘာသာဗေဒနှင့် လူမျိုးဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် ၎င်းတို့ကို Cho–Hyow–Asho အုပ်စု သို့မဟုတ် တောင်ပိုင်းချင်း (Southeastern Chin)အုပ်စုအတွင်း ပါဝင်သည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် ဆွေးနွေးဖော်ပြလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |title=Kuki-Chin {{!}} Ethnologue Free |url=https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20230309064357/https://www.ethnologue.com/subgroup/4075/ |archive-date=9 March 2023 |access-date=2026-09-11 |work=Ethnologue (Free All) |language=en-US |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== အက္ခရာနှင့်''' '''သရ၊ သရတွဲများပြဇယား ===

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ '''လေးတူ(ချင်း)စာပေအက္ခရာ(Letu Alphabets)
အင်္ဂလိပ်အက္ခရာအခြေခံ'''
|-
| A,a || AW,aw || B,c || C,c || D,d
|-
| E,e || Ë,ë || H,h || I,i || J,j
|-
| K,k || L,l || M,m || N,n || O,o
|-
| P,p || Q,q || S,s || T,t ||  U,u 
|-  V,v || X,x || Y,y ||  Z,z ||      
|}

'''မြန်မာအသံအခြေပြုအက္ခရာများ (Burmese Script-Based)'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |K
က
| valign=&quot;top&quot; |Kh
ခ
| valign=&quot;top&quot; |Ng
င
| valign=&quot;top&quot; |C
စ
| valign=&quot;top&quot; |S
ဆ
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ny
ည
| valign=&quot;top&quot; |T
တ/သ
| valign=&quot;top&quot; |Th
ထ
| valign=&quot;top&quot; |D
ဒ/ဓ
| valign=&quot;top&quot; |N
န
|-
| valign=&quot;top&quot; |P
ပ
| valign=&quot;top&quot; |Ph
ဖ
| valign=&quot;top&quot; |B
ဘ/ဗ
| valign=&quot;top&quot; |M
မ
| valign=&quot;top&quot; |Y
ရ/ယ
|-
| valign=&quot;top&quot; |L
လ
| valign=&quot;top&quot; |V
ဝ
| valign=&quot;top&quot; |H
ဟ
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''သရ(၁၁) လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |A
| valign=&quot;top&quot; |Aw
| valign=&quot;top&quot; |E
| valign=&quot;top&quot; |Ei
| valign=&quot;top&quot; |Ë
| valign=&quot;top&quot; |I
|-
| valign=&quot;top&quot; |O
| valign=&quot;top&quot; |U
| valign=&quot;top&quot; |X
| valign=&quot;top&quot; |J
| valign=&quot;top&quot; |Ä
| valign=&quot;top&quot; |
|}
'''သရတွဲ (၁၆)လုံး'''
{| class=&quot;wikitable&quot;
| valign=&quot;top&quot; |Ai
| valign=&quot;top&quot; |Awi
| valign=&quot;top&quot; |Au
| valign=&quot;top&quot; |Awu
| valign=&quot;top&quot; |Eu
|-
| valign=&quot;top&quot; |Ëu
| valign=&quot;top&quot; |Iu
| valign=&quot;top&quot; |Oi
| valign=&quot;top&quot; |Uaw
| valign=&quot;top&quot; |Ui
|-
| valign=&quot;top&quot; |Uj
| valign=&quot;top&quot; |Xi
| valign=&quot;top&quot; |Xu
| valign=&quot;top&quot; |Ji
| valign=&quot;top&quot; |Ju
|-
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |Äi
| valign=&quot;top&quot; |
| valign=&quot;top&quot; |
|}

'''လေးတူ(ချင်း)ဘာသာစကားတွင် ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး
(6 Ending Consonants in the Letu Language)'''  

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ Caption text
|-
! ဗျဉ်းအဆုံးသတ်(၆)လုံး !! ဥပမာ  !! အဓိပ္ပါယ်
|-
| K          || kawk  || ခြင်းတောင်း
|-
| M         || am      || အိုး
|-
| N         || con     || ပြေးသည်
|-
| Ng       || Pang   || အော်သည်
|-
| P         ||  Pap   || ဝါးလုံး/ဗိုက်လုံး ကွဲသည်
|-
| T         || Tap    || တပ်ဆင်သည်
|}


== ကိုးကားချက်များ ==
{{Reflist}}

{{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}}

[[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]]</text>
      <sha1>8nnnk3plz1n7m5lxinyy876wpqyl0hc</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291686</id>
    <revision>
      <id>1053687</id>
      <parentid>1053196</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T19:55:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053687</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16931" sha1="9db49kqzdpknz9jeza1pbqrhy2zetgd" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာပညာတွင်]] [[ကိန်းရင်း]] [[ဖီးလ်ဒ်]] (algebraic number field) &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ '''ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း''' (ring of integers) သို့မဟုတ် '''ကိန်းကွင်း''' (number ring)&lt;ref&gt;Marcus (2018)&lt;/ref&gt; သည် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၌ ပါဝင်သော ကိန်းပြည့်ရင်း (algebraic integer) များအားလုံး၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Alaca &amp; Williams (2004), Defs. 6.1.2–3, p. 110.&lt;/ref&gt; ကိန်းပြည့်ရင်းတစ်ခုသည် &lt;math&gt;x^m+c_{m-1}x^{m-1}+\cdots+c_0&lt;/math&gt; ဟူသော [[ကိန်းပြည့်]] မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များပါရှိသည့် [[ပိုလီနိုမီရယ်|မိုးနစ် ပိုလီနိုမီရယ်]] (monic polynomial) တစ်ခု၏ ကိန်းရင်း (root) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Alaca &amp; Williams (2004), Defs. 4.1.1–2, p. 74.&lt;/ref&gt; ၎င်းကို &lt;math&gt;O_K&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; ဖြင့် သင်္ကေတပြုလေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် ကွင်း &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; အား [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းပိုင်း]] (subring) တစ်ခုအနေဖြင့် အမြဲတမ်း ငုံထားသည်။

&lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; သည် [[အတိပြကိန်း|ရာရှင်နယ်ကိန်းများ၏]] ဖီးလ်ဒ် (field of rational numbers) &lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt; ၏ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း ဖြစ်ပြီး ယင်းကို &lt;math&gt;\mathbb{Z}=\mathcal{O}_{\mathbb{Q}}&lt;/math&gt; ဟု ဖော်ပြသည်။ ၎င်း၏ [[အစုဝင်]] (element) များကို [[အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ ကိန်းသီအိုရီ]] (algebraic number theory) ၌ ရာရှင်နယ် [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]] (rational integers) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဖီးလ်ဒ်ကို တိကျစွာ မဖော်ပြဘဲ &quot;ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း&quot; ဟု ဆိုရာတွင် ထိုကွင်းများအားလုံးအတွက် ရှေ့ပြေးနမူနာ အရာဝတ္ထု (object) ဖြစ်သော သာမန် ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤအချက်သည် [[ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ|သရုပ်မဲ့ အက္ခရာသင်္ချာ]] (abstract algebra) ရှိ ကိန်းပြည့် ဟူသော စကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ် ဝေခွဲမရဖြစ်မှု၏ အကျိုးဆက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Cassels (1986), p. 192.&lt;/ref&gt; [[ဂေါက်ရှန်း ကိန်းပြည့်]] (Gaussian integer) များ &lt;math&gt;\mathbb{Z}[i]&lt;/math&gt; သည် ဂေါက်ရှန်း ရာရှင်နယ်ကိန်း (Gaussian rational) များ &lt;math&gt;\mathbb{Q}(i)&lt;/math&gt; ၏ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်းကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့သည် ရာရှင်နယ် ကိန်းပြည့်များကဲ့သို့ပင် ယူကလစ် ဒိုမိန်း (Euclidean domain) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ 

ကိန်းရင်း ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု၏ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်းသည် ထိုဖီးလ်ဒ်အတွင်းရှိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အကြီးဆုံး အစဉ် (maximal order) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အမြဲတမ်း ဒက်ဒီကင်း ဒိုမိန်း (Dedekind domain) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Samuel (1972), p. 49.&lt;/ref&gt;

== ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) ==
ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း &lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ ဒီဂရီ (degree) နှင့် ညီမျှသော အဆင့် (rank) &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ရှိသည့် [[လွတ်လပ်သော မော်ဂျူး|လွတ်လပ်သော &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt;-မော်ဂျူး]] (free &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt;-module) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် '''ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အခြေအစု''' (integral basis) တစ်ခု ပါရှိသည်။ ၎င်းမှာ &lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt;-[[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (&lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt;-vector space) &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ အခြေအစု (basis) &lt;math&gt;b_1, \ldots, b_n \in \mathcal{O}_K&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး မည်သည့် &lt;math&gt;x \in \mathcal{O}_K&lt;/math&gt; ကိုမဆို အောက်ပါအတိုင်း တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။
:&lt;math&gt;x=\sum_{i=1}^n a_i b_i,&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;a_i \in \mathbb{Z}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Cassels (1986), p. 193.&lt;/ref&gt;

== ဥပမာများ (Examples) ==

=== တွက်ချက်မှုဆိုင်ရာ ကိရိယာ (Computational tool) ===
ခွဲခြားကိန်း (discriminant) ကို &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ထဲရှိ &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ၏ [[ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အစုဝင်|ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အပိတ်]] (integral closure) ဖြစ်သော &lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; အား တွက်ချက်ရန် အသုံးပြုသည်။ ခွဲခြားကိန်း &lt;math&gt;d = \Delta_{K/\mathbb{Q}}(\alpha_1,\ldots,\alpha_n)&lt;/math&gt; ပါရှိသည့် &lt;math&gt;\mathbb{Q}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ အခြေအစု &lt;math&gt;\alpha_1,\ldots,\alpha_n \in \mathcal{O}_K&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် &lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\alpha_1/d,\ldots,\alpha_n/d&lt;/math&gt; ဖြင့် စပန် (span) ဖွဲ့စည်းထားသော &lt;math&gt;\mathbb{Z}&lt;/math&gt;-မော်ဂျူး၏ [[မော်ဂျူး|မော်ဂျူးပိုင်း]] (submodule) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Baker (2007), p. 33.&lt;/ref&gt; အကယ်၍ &lt;math&gt;d&lt;/math&gt; သည် [[ကိန်းပြည့်|နှစ်ထပ်ကိန်းကင်းစင်သော ကိန်းပြည့်]] (square-free integer) ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;\alpha_1,\ldots,\alpha_n&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; အတွက် ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။&lt;ref&gt;Baker (2007), p. 35.&lt;/ref&gt;

=== ဆိုက်ကလိုတိုးမစ် တိုးချဲ့ချက်များ (Cyclotomic extensions) ===
[[သုဒ္ဓကိန်း]] (prime) &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ၊ ပရစ်မစ်တစ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ရင်း (primitive &lt;math&gt;p&lt;/math&gt;th root of unity) &lt;math&gt;\zeta&lt;/math&gt; နှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဆိုက်ကလိုတိုးမစ် ဖီးလ်ဒ် (cyclotomic field) &lt;math&gt;K = \mathbb{Q}(\zeta)&lt;/math&gt; တို့အတွက် &lt;math&gt;\mathcal{O}_K=\mathbb{Z}[\zeta]&lt;/math&gt; ၏ ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အခြေအစုတစ်ခုမှာ &lt;math&gt;(1, \zeta, \zeta^2, \ldots, \zeta^{p-2})&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Samuel (1972), p. 43.&lt;/ref&gt;

=== နှစ်ထပ်ကိန်း တိုးချဲ့ချက်များ (Quadratic extensions) ===
နှစ်ထပ်ကိန်းကင်းစင်သော ကိန်းပြည့် &lt;math&gt;d \neq 1&lt;/math&gt; နှင့် နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ဖီးလ်ဒ် (quadratic field) &lt;math&gt;K = \mathbb{Q}(\sqrt{d})&lt;/math&gt; တို့အတွက် &lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; သည် နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ကိန်းပြည့်များ (quadratic integers) ၏ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;d \equiv 1 \pmod 4&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် ၎င်း၏ ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အခြေအစုမှာ &lt;math&gt;\left(1, \frac{1 + \sqrt{d}}{2}\right)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;d \equiv 2, 3 \pmod 4&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် ၎င်း၏ အခြေအစုမှာ &lt;math&gt;(1, \sqrt{d})&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Samuel (1972), p. 35.&lt;/ref&gt; ယင်းသည် &lt;math&gt;\mathbb{Q}(\sqrt{d})&lt;/math&gt; ထဲရှိ အစုဝင်များဖြစ်သော &lt;math&gt;a + b\sqrt{d}&lt;/math&gt; တို့၏ [[ပိုလီနိုမီရယ်|အငယ်ဆုံး ပိုလီနိုမီရယ်]] (minimal polynomial) မှ ဆင်းသက်လာသည်။

== မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံ (Multiplicative structure) ==
&lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; ထဲရှိ သုညမဟုတ်သော ယူနစ်မဟုတ်သည့် [[အစုဝင်]] (nonzero nonunit) တိုင်းသည် ဆမခွဲနိုင်သော အစုဝင်များ (irreducible elements) အဖြစ် ဆခွဲကိန်းခွဲ၍ ရနိုင်သော်လည်း ယင်း[[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]တွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (unique factorization) ကင်းမဲ့နေနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\mathbb{Z}[\sqrt{-5}]&lt;/math&gt; တွင် အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရသည်။&lt;ref&gt;Samuel (1972), p. 49.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Artin (2011), p. 360.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt; 6 = 2 \cdot 3 = (1 + \sqrt{-5})(1 - \sqrt{-5}).&lt;/math&gt;

ဒက်ဒီကင်း ဒိုမိန်းတစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် &lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; သည် သုညမဟုတ်သော [[အိုင်ဒီးလ်|အိုင်ဒီးလ်များ]] (nonzero ideals) မှ [[သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်|သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ]] (prime ideals) ဆီသို့ တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်းကို အမြဲတမ်း လက်ခံပေးသည်။&lt;ref&gt;Samuel (1972), p. 50.&lt;/ref&gt;

ဒစ်ရစ်ခ်ျလေး၏ ယူနစ် သီအိုရမ် (Dirichlet's unit theorem) အရ &lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; ၏ ယူနစ်များသည် အဆုံးရှိ ထုတ်လုပ်ကိန်းပါ [[အဘီလီယန်အုပ်စု]] (finitely generated abelian group) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်း၏ [[အလိမ် (အက္ခရာသင်္ချာ)|အလိမ်]] [[အုပ်စုပိုင်း]] (torsion subgroup) တွင် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ ယူနစ်ရင်းများ (roots of unity) ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် အလိမ်ကင်းစင်သော ထုတ်လုပ်ကိန်းများ (torsion-free generators) အစုတစ်ခုသည် အခြေခံ ယူနစ်များ (fundamental units) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။&lt;ref&gt;Samuel (1972), pp. 59–62.&lt;/ref&gt;

== ယေဘုယျပြုထားခြင်း (Generalization) ==
[[အာခီမီးဒီးစ် ဂုဏ်သတ္တိ|အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်သော]] ဒေသအလိုက် [[ဖီးလ်ဒ်]] (non-archimedean local field) &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်းသည် [[ပကတိတန်ဖိုး]] (absolute value) &lt;math&gt;\leq 1&lt;/math&gt; ရှိသော အစုဝင်များ၏ [[အစု]] ဖြစ်ပြီး အားကောင်းသော တြိဂံ မညီမျှခြင်း (strong triangle inequality) မှတစ်ဆင့် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်းတစ်ခုအဖြစ်]] ဖွဲ့စည်းထားသည်။&lt;ref&gt;Cassels (1986), p. 41.&lt;/ref&gt; ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt;-အခြေခံကိန်းပြည့်များ (p-adic integers) &lt;math&gt;\mathbb{Z}_p&lt;/math&gt; သည် [[P-အခြေခံကိန်း|&lt;math&gt;p&lt;/math&gt;-အခြေခံကိန်းများ]] (p-adic numbers) &lt;math&gt;\mathbb{Q}_p&lt;/math&gt; ၏ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်းကို ဖွဲ့စည်းသည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;F&lt;/math&gt; သည် ကိန်းရင်း ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု၏ အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်သော ပြည့်စုံစေခြင်း (completion) တစ်ခု ဖြစ်ပါက ၎င်း၏ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်းသည် ထိုဖီးလ်ဒ်ရှိ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်းကို ပြည့်စုံစေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် &lt;math&gt;\mathcal{O}_K&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; ၏ အာခီမီးဒီးစ် မဟုတ်သော ပြည့်စုံစေခြင်းတိုင်း၌ ကိန်းပြည့်များဖြစ်သော အစုဝင်များ တိကျစွာ ပါဝင်သည်။&lt;ref&gt;Cassels (1986), p. 192.&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Alaca |first=Saban |last2=Williams |first2=Kenneth S. |title=Introductory Algebraic Number Theory |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=2004 |isbn=978-0-511-79126-0 |mr=2031707 |zbl=1035.11001 |doi=10.1017/CBO9780511791260}}
* {{Citation |last=Artin |first=Michael |author-link=Michael Artin |title=Algebra |edition=2nd |publication-place=Boston |publisher=Prentice Hall |date=2011 |isbn=978-0-13-241377-0}}
* {{Citation |last=Baker |first=Matthew |title=Algebraic Number Theory |url=http://people.math.gatech.edu/~mbaker/pdf/ANTBook.pdf |publisher=Georgia Institute of Technology |date=2007 |access-date=15 September 2026 |archive-date=6 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210506232824/http://people.math.gatech.edu/~mbaker/pdf/ANTBook.pdf |url-status=dead }}
* {{Citation |last=Cassels |first=J. W. S. |author-link=J. W. S. Cassels |title=Local Fields |series=London Mathematical Society Student Texts |volume=3 |publication-place=Cambridge |publisher=Cambridge University Press |date=1986 |isbn=0-521-31525-5 |zbl=0595.12006}}
* {{Citation |last=Marcus |first=Daniel A. |title=Number Fields |edition=2nd |series=Universitext |publication-place=Cham |publisher=Springer |date=2018 |isbn=978-3-319-90232-6 |doi=10.1007/978-3-319-90233-3 |others=typeset by Emanuele Sacco}}
* {{Citation |last=Neukirch |first=Jürgen |author-link=Jürgen Neukirch |title=Algebraic Number Theory |series=Grundlehren der mathematischen Wissenschaften |volume=322 |publication-place=Berlin |publisher=Springer-Verlag |date=1999 |isbn=978-3-540-65399-8 |mr=1697859 |zbl=0956.11021}}
* {{Citation |last=Samuel |first=Pierre |author-link=Pierre Samuel |title=Algebraic Theory of Numbers |publication-place=Paris |publisher=Hermann |date=1972}}

[[ကဏ္ဍ:ကွင်းသီအိုရီ]]</text>
      <sha1>9db49kqzdpknz9jeza1pbqrhy2zetgd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291718</id>
    <revision>
      <id>1053531</id>
      <parentid>1053530</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:01:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း */</comment>
      <origin>1053531</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20569" sha1="h9h1souq42atlb1pevuagm741kug2k6" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>h9h1souq42atlb1pevuagm741kug2k6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053532</id>
      <parentid>1053531</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:02:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း */</comment>
      <origin>1053532</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20606" sha1="77me8gv5323q1nj720g9i183tgfzvg9" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေး==
==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>77me8gv5323q1nj720g9i183tgfzvg9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053533</id>
      <parentid>1053532</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:04:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိုင်ငံရေး */</comment>
      <origin>1053533</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20641" sha1="pw3c51aauc7yxk50phtsivmyqmgi7e0" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>pw3c51aauc7yxk50phtsivmyqmgi7e0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053535</id>
      <parentid>1053533</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:11:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ */</comment>
      <origin>1053535</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22724" sha1="548mth1t3wkn6at51b5exapcjyqttb6" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>548mth1t3wkn6at51b5exapcjyqttb6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053537</id>
      <parentid>1053535</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:15:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ */</comment>
      <origin>1053537</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23298" sha1="8dsxeb3su3c4yfm5bpf0hidjj4a3h5i" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>8dsxeb3su3c4yfm5bpf0hidjj4a3h5i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053538</id>
      <parentid>1053537</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:15:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ */</comment>
      <origin>1053538</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23534" sha1="97ov1ewjfes7q9ckum6cofygehgex4b" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>97ov1ewjfes7q9ckum6cofygehgex4b</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053541</id>
      <parentid>1053538</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T12:57:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း */</comment>
      <origin>1053541</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27075" sha1="je9rvmv1rxsqyxydxgmcdvoj086k4mt" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>je9rvmv1rxsqyxydxgmcdvoj086k4mt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053695</id>
      <parentid>1053541</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T22:46:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း */</comment>
      <origin>1053695</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27877" sha1="gal91qch07hui1u1c0nzh2hiq63oddq" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|The Genbaku Dome amidst the devastation in October 1945. Photograph by [[Shigeo Hayashi]], one of two photographers attached to the academic survey teams.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|Emperor [[Hirohito]] visiting Hiroshima in 1947. The memorial can be seen in the background.]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>gal91qch07hui1u1c0nzh2hiq63oddq</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053696</id>
      <parentid>1053695</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T22:59:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း */</comment>
      <origin>1053696</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="30470" sha1="a24k95u03i88nm6ddnbm996pmh2jbn6" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|The Genbaku Dome amidst the devastation in October 1945. Photograph by [[Shigeo Hayashi]], one of two photographers attached to the academic survey teams.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|Emperor [[Hirohito]] visiting Hiroshima in 1947. The memorial can be seen in the background.]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>a24k95u03i88nm6ddnbm996pmh2jbn6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053697</id>
      <parentid>1053696</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:03:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း */</comment>
      <origin>1053697</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31366" sha1="62tovxf75bes5r9c0kryj5dqjjfsykk" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|The Genbaku Dome amidst the devastation in October 1945. Photograph by [[Shigeo Hayashi]], one of two photographers attached to the academic survey teams.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|Emperor [[Hirohito]] visiting Hiroshima in 1947. The memorial can be seen in the background.]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>62tovxf75bes5r9c0kryj5dqjjfsykk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053698</id>
      <parentid>1053697</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:04:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း */</comment>
      <origin>1053698</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="31387" sha1="43ir8kry52dmbsp0g2uh4o58a15tcox" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|The Genbaku Dome amidst the devastation in October 1945. Photograph by [[Shigeo Hayashi]], one of two photographers attached to the academic survey teams.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|Emperor [[Hirohito]] visiting Hiroshima in 1947. The memorial can be seen in the background.]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>43ir8kry52dmbsp0g2uh4o58a15tcox</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053699</id>
      <parentid>1053698</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:08:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း */</comment>
      <origin>1053699</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32046" sha1="jq1tg4qrn2lkh3ntymw496qwd8ivewp" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|အပျက်အစီးများအကြားတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ။ ကွင်းဆင်းသုတေသနအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည် ဓာတ်ပုံဆရာနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ရှိဂဲအိုဟယရှိ ([[:en:Shigeo Hayashi|Shigeo Hayashi]]) က ရိုက်ယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဟိရိုဟိတို လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့စဉ်အချိန်။ နောက်ခံတွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]</text>
      <sha1>jq1tg4qrn2lkh3ntymw496qwd8ivewp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053700</id>
      <parentid>1053699</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:10:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053700</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32173" sha1="slygw9sgoo6cg5gudjpqqy7797m6ac6" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|အပျက်အစီးများအကြားတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ။ ကွင်းဆင်းသုတေသနအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည် ဓာတ်ပုံဆရာနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ရှိဂဲအိုဟယရှိ ([[:en:Shigeo Hayashi|Shigeo Hayashi]]) က ရိုက်ယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဟိရိုဟိတို လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့စဉ်အချိန်။ နောက်ခံတွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]</text>
      <sha1>slygw9sgoo6cg5gudjpqqy7797m6ac6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053701</id>
      <parentid>1053700</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:11:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053701</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32288" sha1="n6rx66ps7jr2ki6ksev2fguh3fftf5d" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|အပျက်အစီးများအကြားတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ။ ကွင်းဆင်းသုတေသနအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည် ဓာတ်ပုံဆရာနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ရှိဂဲအိုဟယရှိ ([[:en:Shigeo Hayashi|Shigeo Hayashi]]) က ရိုက်ယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဟိရိုဟိတို လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့စဉ်အချိန်။ နောက်ခံတွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]</text>
      <sha1>n6rx66ps7jr2ki6ksev2fguh3fftf5d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053702</id>
      <parentid>1053701</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:11:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053702</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32426" sha1="swv1b1a9ezae806h0tluvdset4015vn" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|အပျက်အစီးများအကြားတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ။ ကွင်းဆင်းသုတေသနအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည် ဓာတ်ပုံဆရာနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ရှိဂဲအိုဟယရှိ ([[:en:Shigeo Hayashi|Shigeo Hayashi]]) က ရိုက်ယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဟိရိုဟိတို လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့စဉ်အချိန်။ နောက်ခံတွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]</text>
      <sha1>swv1b1a9ezae806h0tluvdset4015vn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053706</id>
      <parentid>1053702</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:14:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053706</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32556" sha1="84vg464eowdw9qeqtu9fncl6mkvgzcf" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့တို့တွင် နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|အပျက်အစီးများအကြားတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ။ ကွင်းဆင်းသုတေသနအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည် ဓာတ်ပုံဆရာနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ရှိဂဲအိုဟယရှိ ([[:en:Shigeo Hayashi|Shigeo Hayashi]]) က ရိုက်ယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဟိရိုဟိတို လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့စဉ်အချိန်။ နောက်ခံတွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]</text>
      <sha1>84vg464eowdw9qeqtu9fncl6mkvgzcf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053708</id>
      <parentid>1053706</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:16:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ဗုံးကြဲခံရခြင်း */</comment>
      <origin>1053708</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32532" sha1="1y6a5t9ialvfhm5y3k8hnq0rejhjdpl" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့ နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|အပျက်အစီးများအကြားတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ။ ကွင်းဆင်းသုတေသနအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည် ဓာတ်ပုံဆရာနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ရှိဂဲအိုဟယရှိ ([[:en:Shigeo Hayashi|Shigeo Hayashi]]) က ရိုက်ယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဟိရိုဟိတို လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့စဉ်အချိန်။ နောက်ခံတွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]</text>
      <sha1>1y6a5t9ialvfhm5y3k8hnq0rejhjdpl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053709</id>
      <parentid>1053708</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:22:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ရုပ်ပုံ */</comment>
      <origin>1053709</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32538" sha1="2jy7cylyt3497rb2lqgvlhkajk2izb0" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့ နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|အပျက်အစီးများအကြားတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ။ ကွင်းဆင်းသုတေသနအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည် ဓာတ်ပုံဆရာနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ရှိဂဲအိုဟယရှိ ([[:en:Shigeo Hayashi|Shigeo Hayashi]]) က ရိုက်ယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010}}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဟိရိုဟိတို လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့စဉ်အချိန်။ နောက်ခံတွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]</text>
      <sha1>2jy7cylyt3497rb2lqgvlhkajk2izb0</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053780</id>
      <parentid>1053709</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:19:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>61272</id>
      </contributor>
      <comment>ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1053780</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="32628" sha1="dnwavbye563dtafjmzkyo2zy4xjesix" xml:space="preserve">{{Infobox UNESCO World Heritage Site
| name        = ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ&lt;br /&gt;(Genbaku Dome)
| image       = Genbaku Dome04-r.JPG
| caption     = Rဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ
| location    = [[ဟီရိုရှီးမားမြို့]]၊ ဂျပန်
| criteria    = ယဉ်ကျေးမှု vi
| ID          = 775
| year        = 1996
| coordinates = {{coord|34|23|44|N|132|27|13|E|region:JP-34|display=inline,title}}
| pushpin_map = Japan Hiroshima Prefecture#Japan
| map_caption = Location of the Peace Memorial. Architect Jan Letzel
}}

'''ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ''' (広島平和記念碑, Hiroshima Heiwa Kinenhi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ [[ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]ရှိ အက်တမ်ဗုံးသင့်ခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦကို ဂျပန်ဘာသာစကားဖြင့် ဂန်းဘခုဒိုးမု (原爆ドーム, Genbaku Dōmu) ဟု ခေါ်ပြီး &quot;အက်တမ်ဗုံးသင့်အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ အဆောက်အဦသည် မူလက ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၏ စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt;

၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို အက်တမ်ဗုံးကြချခံရပြီးနောက် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့်အရာများထဲတွင် ဤအဆောက်အဦသည် သိသာထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ဦးကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦကို ဗုံးဒဏ်သင့် အထိမ်းအမှတ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ နျူကလီးယားဗုံးဖြင့် တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရမှုများကို အမှတ်ရနေစေရန်အတွက် ဤအဆောက်အဦကို မူလပျက်စီးနေသည့်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot;&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) |title=原爆ドーム |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-09-18 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |trans-title=A-Bomb Dome |oclc=153301537 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt;

==မူလအဆောက်အဦ==
ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမအဆောက်ဦကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ချက်လူမျိုး ဗိသုကာပညာရှင် Jan Letzel ဖြစ်သည်။ အဆောက်အဦဒီဇိုင်းသည် ထိပ်ဆုံးတွင် အမိုးခုံးတစ်ခု ပါရှိသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး &quot;ဟီရိုရှီမားခရိုင်ကုန်သွယ်ရေးပြခန်း (HMI)&quot; ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အများပြည်သူအတွက် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦ၏ အမည်ကို &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ&quot; သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် &quot;ဟီရိုရှီးမားခရိုင်စက်မှုလုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးခန်းမ (広島県産業奨励館 Hiroshima-ken Sangyo Shourei-kan)&quot; ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ အဆောက်အဦသည် ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးဒေသအတွင်း အအိအိုအိတံတားကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကားဖြင့် ပညာရေးနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာပြပွဲများအတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|last=Logan|first=William|title=Places of Pain and Shame: Dealing with 'Difficult Heritage'|year=2008|publisher=Routledge}}&lt;/ref&gt;

==ဗုံးကြဲခံရခြင်း==
{{main|ဟီရိုရှီးမားမြို့နှင့် နဂဆခိမြို့ နျူကလီးယားဗုံး အကြဲခံရမှု}}
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင်   ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးနျူကလီးယားဗုံးကြဲချမှုအနေဖြင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ပေါ် ဗုံးကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံး၏ ပြင်းအားသည် TNT ၁၅,၀၀၀ တန် နှင့် ညီမျှသည့် အားဖြင့် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြင်းထန်သည့် ပေါက်ကွဲအားကြောင့် မြို့သည် အလုံးစုံပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့သည် လူဦးရေပမာဏ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းဆနှင့် မြို့တွင် စစ်သုံ့ပန်းများ ထားရှိသည့်စခန်း မရှိခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref&gt;{{cite book |last1=United States Strategic Bombing |title=The Effects of Atomic Bombs on Hiroshima and Nagasaki |date=1946 |publisher=US National Archives and Records Administration |edition=June 30 |url=https://catalog.archives.gov/id/313171435}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Groves |first1=Leslie |title=Now It Can Be Told |date=1962 |publisher=Harper |location=New York |url=https://archive.org/details/nowitcanbetolds00grov}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2017-07-11 |title=Imprisoned at Ground Zero: American POWs in Hiroshima |url=https://www.historynet.com/imprisoned-ground-zero-american-pows-hiroshima/ |access-date=2022-12-22 |website=HistoryNet |language=en-US}}&lt;/ref&gt; အအိုအိတံတားသည် ဗုံးကြဲချရမည့် ပစ်မှတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ တံတားသည် လွယ်ကူစွာမှတ်သားနိုင်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးနေရာဖြစ်သည့် မြို့လယ်အနီးတွင် ရှိသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Malloy |first1=Sean L. |title=‘The rules of civilized warfare’: Scientists, soldiers, civilians, and American nuclear targeting, 1940 – 1945 |journal=Journal of Strategic Studies |date=June 2007 |volume=30 |issue=3 |pages=475–512 |doi=10.1080/01402390701343482}}&lt;/ref&gt; ဗုံးသည် ပစ်မှတ်မှ ၂၄၀ မီတာ (၇၉၀ ပေ) လွဲ၍ ကျရောက်သွားပြီး ရှိမဆေးရုံအပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ရှိမဆေးရုံသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ (Genbaku Dome) ၏ အနီးအနားတွင် တည်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;&gt;{{cite web|last=UNESCO|title=Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)|url=https://whc.unesco.org/en/list/775}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် လေထုပြင်းထန်စွာရွေ့လျားမှုဗဟိုနေရာသည် အမိုးခုံးမှ အလျားလိုက် ၁၅၀ မီတာ (၄၉၀ ပေ) နှင့် ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) အထက်နေရာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအတွင်းရှိ လူများအားသုံး ချက်ချင်းပင် သေဆုံးခဲ့သည်။&lt;ref&gt;Hiroshima Prefectural Industrial Promotion Hall Memorial Plaque&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 =Milam | first1 =Michael C. |date=July–August 2010 | title = Hiroshima and Nagasaki | journal = Humanist | volume = 70 | issue =4 | pages = 32–35 | location = Buffalo, NY | publisher = American Humanist Association and the American Ethical Union}}&lt;/ref&gt; ပေါက်ကွဲမှုသည် အဆောက်အဦ၏ အပေါ်ဘက်တည့်တည့်နီးပါးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် အဆောက်အဦသည် ၎င်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို မပျက်စီးစေဘဲ တည်ရှိနေခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;Ide 2007 12–23&quot;&gt;{{cite journal|last=Ide|first=Kanako|title=A Symbol of Peace and Peace Education: The Genbaku Dome in Hiroshima|journal=Journal of Aesthetic Education|date=Winter 2007|volume=41|series=4|issue=4|pages=12–23 |doi=10.1353/jae.2007.0036|s2cid=192640225|url=http://muse.jhu.edu/journals/jae/summary/v041/41.4ide.html |access-date=February 10, 2014|url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; ဒေါက်တိုင်များသည် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် အပေါ်မှ ဒေါင်လိုက်ကျဆင်းလာသည့် ပြင်းအားများကို ခုခံနိုင်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦ၏ ကွန်ကရစ်အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အပြင်ဘက်အုတ်နံရံများသည် မပျက်မစီးဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ အဆောက်အဦသည် ငလျင်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ထားသဖြင့် အဆောက်အဦသည် အကြမ်းခံနိုင်ခဲ့သည်။ ဗုံးကြဲချမခံရမီနှင့် ကြဲချခံရပြီးကာလများတွင်လည်း ဤအဆောက်အဦသည် များစွာသော ငလျင်များ၏ ဒဏ်ကို ကျော်လွှားနိုင်ခဲ့သည်။

==ထိန်းသိမ်းထားရှိခြင်း==
[[File:Hiroshima Dome 1945.gif|thumb|237px|အပျက်အစီးများအကြားတွင် မြင်တွေ့ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ။ ကွင်းဆင်းသုတေသနအဖွဲ့တွင် ပါဝင်သည် ဓာတ်ပုံဆရာနှစ်ဦးအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် ရှိဂဲအိုဟယရှိ ([[:en:Shigeo Hayashi|Shigeo Hayashi]]) က ရိုက်ယူခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |title=Let's look at the Special Exhibit: Hiroshima on October 5, 1945 |publisher=Hiroshima Peace Memorial Museum |access-date=15 August 2010 |archive-date=27 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180927221740/http://www.pcf.city.hiroshima.jp/virtual/VirtualMuseum_e/exhibit_e/exh0702_e/exh070201_e.html#01 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;]]
[[File:Emperor_Showa_visit_to_Hiroshima_in_1947.JPG|thumb|237px|၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဟိရိုဟိတို လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့စဉ်အချိန်။ နောက်ခံတွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။]]

အဆောက်အဦသည် ကျောက်တုံးများနှင့် သတ္တုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ဗုံး၏ ဗဟိုချက်အနီးရှိ တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot;/&gt; ဗုံးကြဲချခံရပြီး မကြာမီတွင် ဤအဆောက်အဦကို &quot;ဂန်းဘခု (အက်တမ်ဗုံး) အမိုးခုံးအဆောက်အဦ&quot; ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆောက်အဦ၏ ထိပ်ဆုံးတွင် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အမိုးခုံပုံစံအစိတ်အပိုင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အပျက်အစီးများနှင့်အတူ အဆောက်အဦကို ဖြိုချရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အဆောက်အဦ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် မူလအတိုင်း ကျန်ရှိနေသေးသည့်အတွက် ဖြိုချမည့်အစီအစဉ်သည် ကြန့်ကြာနေခဲ့သည်။ အချို့သော ဒေသခံများသည် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ဆန္ဒရှိကြပြီး အချို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဗုံးကြဲချခံရမှုတို့၏ အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေအဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားရှိရန် ဆန္ဒရှိခဲ့ကြသည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ စတင်ဆောက်ခဲ့သည့်အခါတွင် ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် အဆောက်အဦအကြမ်းထည်အတိုင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့ကြသည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

၁၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကာလတွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံကို အမိုးခုံးအဆောက်အဦပတ်လည်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ထာဝရထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကိုလည်း &quot;ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)&quot; ဟု တရားဝင် အမည်ပေးခဲ့သည်။ အဆောက်အဦသည် ပန်းခြံ၏ အဓိကကျသည့် နေရာဖြစ်သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

အဆောက်အဦ၏ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများသည် စစ်ကြီးပြီးဆုံးပြီးနောက်ကာလတွင်လည်း ဆက်လက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဟီရိုရှီးမားမြို့ကောင်စီသည် အဆောက်အဦကို အကန့်အသတ်မရှိ လုံးဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့၏ ပထမဆုံး ရွေးကောက်ခံ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည့် ရှင်ဇိုဟမအိ (Shinzo Hamai) သည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပတို့မှ ပြင်ဆင်မှုအတွက် ရန်ပုံငွေများကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ သူသည် တိုကျိုမြို့သို့ လာရောက်သည့်တစ်ခုသောကာလတွင် လမ်းပေါ်တွင်ပင် ရန်ပုံငွေရှာဖွေကောက်ခံမှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ထိန်းသိမ်းပြင်ဆင်မှုလုပ်ငန်းများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Jinmei Daijiten |title=浜井信三 |trans-title=Shinzo Hamai |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-10-23 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=25 August 2007 |df=dmy-all }}&lt;/ref&gt; ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မတ်လကာလအကြားတွင် အဆောက်အဦ၏ အပျက်အစီးများကို မူလအတိုင်း ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် အသေးစားစီမံကိန်းနှစ်ခုကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt;

ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ ဗုံးကြဲခံရပြီးနောက် မပြိုလဲဘဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်တွင် အဆောက်အဦ၏ တည်ငြိမ်မှုသည် အနည်းငယ် ထိခိုက်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦကို ပိုမိုတည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရန်အတွက် အတွင်းပိုင်းတွင် သတ္တုဘောင်များ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ နေရာ==
[[File:27hiroshima01 1.jpg|thumb|ရှင်ဇိုအာဘေးနှင့် ဘားရက်အိုဘားမားကို အဆောက်အဦအရှေ့ဘက်တွင် တွေ့ရပုံ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်]]
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘာရက် အိုဘားမား|ဘားရက်အိုဘားမား]]သည် အဆောက်အဦသို့ လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူသည် ပထမဆုံးလာရောက်လည်ပတ်သည့် အမေရိကန်သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲတွင်ပင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် [[ရှင်ဇို အာဘေး|ရှင်ဇိုအာဘေး]]သည် [[ဟိုနိုလူလူမြို့|ဟိုနိုလုလုမြို့]]ရှိ USS အရီဇိုးနားအထိမ်းအမှတ်နေရာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၄၉ ကြိမ်မြောက် G7 ညီလာခံသို့ လာရောက်ကြသည့် ခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite news|title=Japanese Leader's Pearl Harbor Visit, Called a First, Looks More Like a Fourth|url=https://www.nytimes.com/2016/12/26/world/asia/pearl-harbor-japan-shinzo-abe-visit.html|work=New York Times|date=2016-12-26}}&lt;/ref&gt;

ဒေသတွင်းတွင် အဆောက်အဦသည် စစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ နျူကလီးယားလက်နက်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒထုတ်ဖော်မှုများ ပြုလုပ်ရာနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမားမြို့တော်အစိုးရသည် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦတွင် နှစ်စဉ် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal|title=８・６ヒロシマ大行動に立とう 安倍の７・１閣議決定と記念式典参加に怒りの大デモたたきつけよ 革共同中四国地方委員会|journal=前進|volume=2641|date=2014-07-21|page=4|url=http://www.zenshin.org/zh/f-kiji/2014/07/f26410401.html}}&lt;/ref&gt;

==ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဖြစ်လာခြင်း==
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦသည်ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သဘာဝအမွေအနှစ်များထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးသဘောတူညီချက်ကို အခြေခံ၍  ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုစာရင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။&lt;ref name=&quot;n&quot; /&gt; စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ရာတွင် ပျက်စီးစေနိုင်သည့်ပြင်းအားမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း၊ လူသားတို့အပေါ် ပထမဆုံးအဖြစ် နျူကလီးယားလက်နက်အသုံးပြုမှုနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး၏ အမှတ်သင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် အခြေခံကာ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။&lt;ref name=&quot;UNESCO&quot; /&gt;

==ရုပ်ပုံ==
{{wide image|HiroshimaPeaceMemorialPanorama-2.jpg|1000px|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ။ ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦကို ရုပ်ပုံ၏ အလယ်လက်ယာဘက်တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရုပ်ပုံ၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မူလပစ်မှတ်ဖြစ်သည့် T ပုံသဏ္ဌာန် အအိုအိတံတားကို ရှိသည်။}}
&lt;gallery class=&quot;center&quot; mode=&quot;packed&quot; heights=&quot;167&quot; classes=&quot;center&quot;&gt;
File:Hiromuseum.jpg|မူလလက်ရာအတိုင်းရှိနေသည့် ထုတ်ကုန်ပြပွဲခန်းမ (c. 1921–1933)
File:Genbaku Dome 2.jpg|မိုတိုယဆုတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည့် အဆောက်အဦ (c. 1921–1933)
File:HiroshimaAtomicBombDome1921.jpg|ညအချိန်ရိုက်ယူထားသည့် ရုပ်ပုံ၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်
File:Hiroshima Peace Memorial 1929.jpg|၁၉၂၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရိုက်ယူထားသည့်ပုံ
File:A-Bomb Dome close-up.jpg|၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အမှတ်တရပွဲတော်တွင် ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦသို့ သွားနေသည့် မြို့သူမြို့သားများ
File:Gambaku Dome of Hiroshima.jpg|အမိုးခုံး (အနောက်တောင်ဘက်မှ ရိုက်ယူထားသည့် ပုံ)
File:Ganbaku Dome of Hiroshima from distance.jpg|အမိုးခုံးကို အဝေးမှ မြင်ရပုံ၊ အအိအိုအိတံတားမှ ရိုက်ယူထားသည်။
File:GenbakuDome02.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်ဦ၏ ဘေးဘက်မြင်ကွင်း
File:A-bomb dome closeup.jpg|အမိုးခုံး၏ အနီးကပ်မြင်ကွင်း
File:HiroshimaGembakuDome6747.jpg|အဆောက်အဦနှင့် ကမ္ဗည်း
File:Hiroshima Peace Memorial before and after bombing.jpg|အမိုးခုံးအဆောက်အဦ၏ ယခင်နှင့် လက်ရှိပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace132.jpg|ညနေနေဝင်ချိန် မြင်တွေ့ရသည့် အဆောက်အဦ
File:A-bomb dome.jpg|ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်
File:A-bomb dome at night.jpg|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:A-Bomb Dome at Night.JPG|ညအချိန်မြင်ရပုံ
File:Paper cranes.jpg|[[ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်လေးများ]]
File:Hiroshima dome.JPG|အမှတ်တရပန်းခြံမှ မြင်ရသည့် အဆောက်အဦ
File:Hiroshima Peace Memorial9.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် မြင်ရပုံ
File:Origami cranes at Hiroshima Peace Memorial.jpg|ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရအဆောက်အဦရှိ ကြိုးကြာစက္ကူရုပ်များ
File:Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome).jpg|ညအချိန်လရောင်နှင့် မြင်ရပုံ၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace136.jpg|အမှတ်တရပန်းခြံရှိ လခြမ်းပုံအခုံးမှ  မြင်ရပုံ
File:Atomic Bomb Dome in Hiroshima.jpg|ဗုံးကြဲခံရပြီး ၇၅ နှစ်အကြာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် မြင်ရပုံ
File:Hiroshima A-bomb dome.jpg|အိုရိဇုရုတာဝါမှ မြင်ရသည့် ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်
File:High noon sun over the Genbaku Dome silhouette on 13 February 2017.jpg|၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ရိုက်ယူထားပုံ
File:Hiroshima Peace Memorial Park - HiroshimaPeace128.jpg|မိုတိုယဆုမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ (ဂန်းဘခုအမိုးခုံးအဆောက်အဦ)ကို နောက်ခံတွင် အထပ်မြင့်အဆောက်များဖြင့် မြင်ရပုံ 
&lt;/gallery&gt;

==ပြင်ပလင့်များ==
{{Commons category|Hiroshima Peace Memorial (Genbaku Dome)}}
* {{Official website|1=https://hpmmuseum.jp/?lang=eng}}
* [https://whc.unesco.org/en/list/775 Entry on] [[UNESCO]] (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) website
* [https://www.democracynow.org/2010/8/6/us_attending_hiroshima_memorial_enormously_important U.S. Attending 2010 Hiroshima Memorial]&amp;nbsp;  – video report by ''[[Democracy Now!]]''
* [https://geographic.org/streetview/special_places/view_atomic_bomb_dome_peace_memorial_park_hiroshima_japan.php Google street view interactive walkthrough of memorial park and atomic bomb dome] by ''Geographic.org''

==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]
[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]</text>
      <sha1>dnwavbye563dtafjmzkyo2zy4xjesix</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၇</title>
    <ns>100</ns>
    <id>291731</id>
    <revision>
      <id>1053734</id>
      <parentid>1053463</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:15:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1053734</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1060" sha1="cwn57in524713soz0e7xphq4lf4n3e9" xml:space="preserve">
{{Current events|year=2026|month=09|day=17|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;

'''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ'''
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]အား [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ယင်းရာထူးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]အား စစ်ဘက်မူလတာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/88205 (MOI)]


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>cwn57in524713soz0e7xphq4lf4n3e9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053741</id>
      <parentid>1053734</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:07:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1053741</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1919" sha1="in4tklco6c8q9l9kt9hc3ghntalsflt" xml:space="preserve">
{{Current events|year=2026|month=09|day=17|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;

'''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ'''
*[[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်နယ်]]၊ [[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]၊ [[ဖရူဆိုမြို့နယ်|ဖရူဆိုမြို့နယ်]] မိုဆိုရွာအနီးတွင် စစ်တပ်က အသေခံဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် ကင်းစောင့်နေသည့် [[ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDF) တပ်ဖွဲ့ဝင် ငါးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cqj3d2281m3zt (BBC)]

'''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ'''
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]အား [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ယင်းရာထူးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]အား စစ်ဘက်မူလတာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/88205 (MOI)]


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>in4tklco6c8q9l9kt9hc3ghntalsflt</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053743</id>
      <parentid>1053741</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T05:10:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <origin>1053743</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2159" sha1="nzv0etlmflfq9x1z3cq97o4t9wb7pvr" xml:space="preserve">
{{Current events|year=2026|month=09|day=17|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;

'''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ'''
*[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
**[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]
***[[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်နယ်]]၊ [[ဒီးမော့ဆိုခရိုင်]]၊ [[ဖရူဆိုမြို့နယ်|ဖရူဆိုမြို့နယ်]] မိုဆိုရွာအနီးတွင် စစ်တပ်က အသေခံဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုကြောင့် ကင်းစောင့်နေသည့် [[ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDF) တပ်ဖွဲ့ဝင် ငါးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cqj3d2281m3zt (BBC)]

'''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ'''
*ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကိုကိုဦး (ဗိုလ်ချုပ်)|ကိုကိုဦး]]အား [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး ယင်းရာထူးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]]အား စစ်ဘက်မူလတာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/88205 (MOI)]


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>nzv0etlmflfq9x1z3cq97o4t9wb7pvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သာမိုဒိုင်းနမစ် ပထမနိယာမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291743</id>
    <revision>
      <id>1053536</id>
      <timestamp>2026-09-17T12:13:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''သာမိုဒိုင်နမစ် ပထမနိယာမ'''သည် [[စွမ်းအင် တည်မြဲမှု နိယာမ|စွမ်းအင် တည်မြဲမှု]]အကြောင်းကို [[သာမိုဒိုင်းနမစ်]] ရှုထောင့်မှ ဖော်ပ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053536</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2192" sha1="56sncd4mj720h4csisfidtcx664djfm" xml:space="preserve">
'''သာမိုဒိုင်နမစ် ပထမနိယာမ'''သည် [[စွမ်းအင် တည်မြဲမှု နိယာမ|စွမ်းအင် တည်မြဲမှု]]အကြောင်းကို [[သာမိုဒိုင်းနမစ်]] ရှုထောင့်မှ ဖော်ပြသော နိယာမဖြစ်သည်။ သာမိုဒိုင်းနမစ် ပထမနိယာမ၏ ဆိုလိုရင်းမှာ [[စွမ်းအင်]]သည် ဖန်တီး၍မရ၊ စွမ်းအင်ကို ဖျက်ဆီး၍လည်း မရ သို့သော် ပုံစံတမျိုးမှသည် အခြားပုံစံတမျိုးသို့ ကူးပြောင်းနိုင်သည်ဟုဆိုလိုသည်။ သီးခြားဖြစ်တည်နေသော စနစ်တစ်ခု (Isolated System) အတွင်းရှိ စွမ်းအင်စုစုပေါင်းသည် အမြဲတမ်း ကိန်းသေ (Constant) ဖြစ်သည်။ သာမိုဒိုင်နမစ် ပထမနိယာမအား သင်္ချာဖော်မျူလာဖြင့် &lt;math display=&quot;block&quot;&gt;\Delta U = Q - W.&lt;/math&gt; ဟု ဖော်ပြသည်။ &lt;math&gt;\Delta U&lt;/math&gt; သည် စနစ်၏ အတွင်းစွမ်းအင် ပြောင်းလဲမှု (အပူချိန် မြင့်တက်လာခြင်း)၊ &lt;math&gt;Q&lt;/math&gt; သည် စနစ်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းပေးလိုက်သော အပူစွမ်းအင် ပမာဏနှင့် &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; သည် စနစ်က ပြင်ပသို့ ပြုလုပ်လိုက်သော အလုပ် အသီးသီးဖြစ်ကြသည်။


==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:သာမိုဒိုင်းနမစ် နိယာမများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ညီမျှခြင်းများ]]
{{Physics-stub}}</text>
      <sha1>56sncd4mj720h4csisfidtcx664djfm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ညီမျှခြင်းများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291744</id>
    <revision>
      <id>1053539</id>
      <timestamp>2026-09-17T12:17:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons Category|Equations of physics}}  [[ကဏ္ဍ:ညီမျှခြင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒရှိ အယူအဆများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053539</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="175" sha1="ozhgyzrvrlry0osdksoeixs6enyx5iu" xml:space="preserve">{{Commons Category|Equations of physics}}

[[ကဏ္ဍ:ညီမျှခြင်းများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒရှိ အယူအဆများ]]</text>
      <sha1>ozhgyzrvrlry0osdksoeixs6enyx5iu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>သာမိုဒိုင်းနမစ် ဒုတိယနိယာမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291745</id>
    <revision>
      <id>1053542</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:01:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''သာမိုဒိုင်းနမစ် ဒုတိယနိယာမ'''သည် [[အပူ]]နှင့် စွမ်းအင်ကူးပြောင်းခြင်းအကြောင်းကို ဖော်ပြသော သိပ္ပံနည်းကျ နိယာမ ဖြစ်သည်။ ထို...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053542</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5265" sha1="asg1hvuce45tfw705gxk9b81o6tbpaz" xml:space="preserve">
'''သာမိုဒိုင်းနမစ် ဒုတိယနိယာမ'''သည် [[အပူ]]နှင့် စွမ်းအင်ကူးပြောင်းခြင်းအကြောင်းကို ဖော်ပြသော သိပ္ပံနည်းကျ နိယာမ ဖြစ်သည်။ ထိုနိယာမ၏ ရိုးရှင်းသော ဖော်ပြချက်မှာ [[အပူ]]သည် ပူသောအရာမှ အေးသောအရာသို့ အလိုအလျောက် စီးဆင်းသည်။ သာမိုဒိုင်းနမစ် ဒုတိယနိယာမသည် [[အင်ထရိုပီ]] (ဖရိုဖရဲဖြစ်မှု) ကို သာမိုဒိုင်းနမစ်စနစ်၏ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ယင်းသည် [[သာမိုဒိုင်းနမစ် ပထမနိယာမ]]တွင် ဖော်ပြထားသော စွမ်းအင်တည်မြဲမှု နိယာမကို လိုက်နာနေသော်လည်း အချို့သော ဖြစ်စဉ်များကို ဖြစ်ပေါ်ခွင့် မရှိဟု ကြိုတင်ခန့်မှန်းပေးသည့်အပြင် အလိုအလျောက်ဖြစ်စဉ်များ (Spontaneous processes) အတွက် လိုအပ်သော စံနှုန်း (criteria ) များကိုလည်း ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ဥပမာ ပထမနိယာမအရ ဖန်ခွက်သည် စားပွဲပေါ်မှ ပြုတ်ကျကွဲသွားပြီး အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်ရာမှ မူလနဂိုအတိုင်း ပြန်ဆက်သွားကာ စားပွဲခုံပေါ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် ဒုတိယနိယာမက ဖန်ခွက်ကွဲသွားသည့်အပိုင်းကို ခွင့်ပြုပြီး ပြန်ဆက်သည့်အပိုင်းကို ခွင့်မပြုပေ။ သာမိုဒိုင်နမစ် ဒုတိယနိယာမကို အလိုအလျောက် ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲခွင့် ပြုထားသော သီးခြားဖြစ်တည်နေသည့် စနစ်များ (Isolated systems) ၏ အင်ထရိုပီ (Entropy) သည် လျော့နည်းသွားခြင်း မရှိနိုင်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုစနစ်များသည် သတ်မှတ်ထားသော အတွင်းစွမ်းအင် (Internal energy) ပမာဏ၌ အန်ထရိုပီ အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်ပေါ်နေသည့် သာမိုဒိုင်နမစ် ညီမျှခြေအခြေအနေ (Thermodynamic equilibrium) သို့ အမြဲတမ်း ဦးတည်ပြောင်းလဲလေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.mit.edu/16.unified/www/FALL/thermodynamics/notes/node38.html#SECTION05224000000000000000|title=5.2 Axiomatic Statements of the Laws of Thermodynamics|publisher=[[Massachusetts Institute of Technology]]}}&lt;/ref&gt; စနစ် (System) နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် (Surroundings) တို့၏ ပေါင်းစပ် အင်ထရိုပီ (Combined entropy) မြင့်တက်လာခြင်းသည် သဘာဝဖြစ်စဉ်များ နောက်ကြောင်းပြန်မလှည့်နိုင်ခြင်း (Irreversibility) ကို ရှင်းလင်းဖော်ပြနေပြီး၊ ထိုအချက်ကို ''အချိန်၏ မြှားတံ'' (Arrow of time) ဟူသော သဘောတရားတွင် မကြာခဏ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Sanborn Scott | first1 = David | year = 2003 | title = The arrow of time | url = | journal = International Journal of Hydrogen Energy | volume = 28 | issue = 2| pages = 147–149 | doi = 10.1016/S0360-3199(02)00019-8 | bibcode = 2003IJHE...28..147S }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Carroll |first=Sean |title=[[From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time]] |date=2010 |publisher=Dutton |isbn=978-0-525-95133-9}}{{pn|date=October 2025}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:သာမိုဒိုင်းနမစ် နိယာမများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ညီမျှခြင်းများ]]
{{Physics-stub}}</text>
      <sha1>asg1hvuce45tfw705gxk9b81o6tbpaz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053550</id>
      <parentid>1053542</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:23:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053550</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5306" sha1="2g3cceee1h26iju239yrz8mh2qucw5l" xml:space="preserve">
'''သာမိုဒိုင်းနမစ် ဒုတိယနိယာမ'''သည် [[အပူ]]နှင့် စွမ်းအင်ကူးပြောင်းခြင်းအကြောင်းကို ဖော်ပြသော သိပ္ပံနည်းကျ နိယာမ ဖြစ်သည်။ ထိုနိယာမ၏ ရိုးရှင်းသော ဖော်ပြချက်မှာ [[အပူ]]သည် ပူသောအရာမှ အေးသောအရာသို့ အလိုအလျောက် စီးဆင်းသည်။ သာမိုဒိုင်းနမစ် ဒုတိယနိယာမသည် [[အင်ထရိုပီ]] (ဖရိုဖရဲဖြစ်မှု) ကို သာမိုဒိုင်းနမစ်စနစ်၏ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိအဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ယင်းသည် [[သာမိုဒိုင်းနမစ် ပထမနိယာမ]]တွင် ဖော်ပြထားသော စွမ်းအင်တည်မြဲမှု နိယာမကို လိုက်နာနေသော်လည်း အချို့သော ဖြစ်စဉ်များကို ဖြစ်ပေါ်ခွင့် မရှိဟု ကြိုတင်ခန့်မှန်းပေးသည့်အပြင် အလိုအလျောက်ဖြစ်စဉ်များ (Spontaneous processes) အတွက် လိုအပ်သော စံနှုန်း (criteria ) များကိုလည်း ထောက်ပံ့ပေးသည်။ ဥပမာ ပထမနိယာမအရ ဖန်ခွက်သည် စားပွဲပေါ်မှ ပြုတ်ကျကွဲသွားပြီး အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ဖြစ်ရာမှ မူလနဂိုအတိုင်း ပြန်ဆက်သွားကာ စားပွဲခုံပေါ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားသည်။ သို့သော် ဒုတိယနိယာမက ဖန်ခွက်ကွဲသွားသည့်အပိုင်းကို ခွင့်ပြုပြီး ပြန်ဆက်သည့်အပိုင်းကို ခွင့်မပြုပေ။ သာမိုဒိုင်နမစ် ဒုတိယနိယာမကို အလိုအလျောက် ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလဲခွင့် ပြုထားသော သီးခြားဖြစ်တည်နေသည့် စနစ်များ (Isolated systems) ၏ အင်ထရိုပီ (Entropy) သည် လျော့နည်းသွားခြင်း မရှိနိုင်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ ထိုစနစ်များသည် သတ်မှတ်ထားသော အတွင်းစွမ်းအင် (Internal energy) ပမာဏ၌ အန်ထရိုပီ အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်ပေါ်နေသည့် သာမိုဒိုင်နမစ် ညီမျှခြေအခြေအနေ (Thermodynamic equilibrium) သို့ အမြဲတမ်း ဦးတည်ပြောင်းလဲလေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://web.mit.edu/16.unified/www/FALL/thermodynamics/notes/node38.html#SECTION05224000000000000000|title=5.2 Axiomatic Statements of the Laws of Thermodynamics|publisher=[[မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ်]]}}&lt;/ref&gt; စနစ် (System) နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် (Surroundings) တို့၏ ပေါင်းစပ် အင်ထရိုပီ (Combined entropy) မြင့်တက်လာခြင်းသည် သဘာဝဖြစ်စဉ်များ နောက်ကြောင်းပြန်မလှည့်နိုင်ခြင်း (Irreversibility) ကို ရှင်းလင်းဖော်ပြနေပြီး၊ ထိုအချက်ကို ''အချိန်၏ မြှားတံ'' (Arrow of time) ဟူသော သဘောတရားတွင် မကြာခဏ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Sanborn Scott | first1 = David | year = 2003 | title = The arrow of time | url = | journal = International Journal of Hydrogen Energy | volume = 28 | issue = 2| pages = 147–149 | doi = 10.1016/S0360-3199(02)00019-8 | bibcode = 2003IJHE...28..147S }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Carroll |first=Sean |title=From Eternity to Here: The Quest for the Ultimate Theory of Time |date=2010 |publisher=Dutton |isbn=978-0-525-95133-9}}{{pn|date=October 2025}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist}}

[[ကဏ္ဍ:သာမိုဒိုင်းနမစ် နိယာမများ]]
[[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ ညီမျှခြင်းများ]]
{{Physics-stub}}</text>
      <sha1>2g3cceee1h26iju239yrz8mh2qucw5l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟယ်လင်ကယ်လာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291746</id>
    <revision>
      <id>1053543</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:16:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; '''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053543</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2850" sha1="h113z7s4pow0tepea0yuzy9ddamfyrb" xml:space="preserve">
'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတစ်သက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် အန်းဆလီဗန်နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>h113z7s4pow0tepea0yuzy9ddamfyrb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053544</id>
      <parentid>1053543</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:19:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053544</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3795" sha1="ssw3w7puhe2fjd311doeh675d3gggll" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတစ်သက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် အန်းဆလီဗန်နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}</text>
      <sha1>ssw3w7puhe2fjd311doeh675d3gggll</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053545</id>
      <parentid>1053544</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053545</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3875" sha1="aia3e41112w6k6cblhmepa8dk4symg1" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတစ်သက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် အန်းဆလီဗန်နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]</text>
      <sha1>aia3e41112w6k6cblhmepa8dk4symg1</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053546</id>
      <parentid>1053545</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:20:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053546</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3948" sha1="natlaps636o9tzkk0kd34qvepzv3a7c" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတစ်သက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် အန်းဆလီဗန်နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ]]</text>
      <sha1>natlaps636o9tzkk0kd34qvepzv3a7c</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053547</id>
      <parentid>1053546</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:20:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၁၉၆၈ ကွယ်လွန်သူများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053547</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4021" sha1="nxsczw0cco5gz48qo849l9wa1zrtmqv" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတစ်သက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် အန်းဆလီဗန်နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၆၈ ကွယ်လွန်သူများ]]</text>
      <sha1>nxsczw0cco5gz48qo849l9wa1zrtmqv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053548</id>
      <parentid>1053547</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T13:20:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053548</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4118" sha1="sn3vdvd6zct0dyae5z55r8yvlvhaewv" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတစ်သက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် အန်းဆလီဗန်နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၆၈ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားများ]]</text>
      <sha1>sn3vdvd6zct0dyae5z55r8yvlvhaewv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053710</id>
      <parentid>1053548</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:23:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053710</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4572" sha1="8j55zxc4ffom4o237o0t2enzcyylo1e" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတစ်သက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် အန်းဆလီဗန်နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |date=June 6, 1983 |title=Deaf, Blind Woman to Get College Degree |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |access-date=April 14, 2023 |issn=0362-4331 |archive-date=April 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420094811/https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၆၈ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားများ]]</text>
      <sha1>8j55zxc4ffom4o237o0t2enzcyylo1e</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053711</id>
      <parentid>1053710</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T23:24:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053711</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4566" sha1="gt0yy9bvac3u3nnk9b4yjjn79go3xf5" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတသက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် အန်းဆလီဗန်နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |date=June 6, 1983 |title=Deaf, Blind Woman to Get College Degree |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |access-date=April 14, 2023 |issn=0362-4331 |archive-date=April 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420094811/https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၆၈ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားများ]]</text>
      <sha1>gt0yy9bvac3u3nnk9b4yjjn79go3xf5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053729</id>
      <parentid>1053711</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:06:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053729</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9210" sha1="kkwp3p960gifvly6wvglcqmnksemive" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတသက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် အန်းဆလီဗန်နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |date=June 6, 1983 |title=Deaf, Blind Woman to Get College Degree |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |access-date=April 14, 2023 |issn=0362-4331 |archive-date=April 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420094811/https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ကယ်လာသည် များစွာသောစာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည့် စာရေးဆရာမတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် စာအုပ် ၁၄ အုပ်နှင့် များစွာသော မိန့်ခွန်းများနှင့် အက်ဆေးများကို စာအုပ်အဖြစ် ရေးသားခဲ့သည်။ ရေးသားခဲ့သည့် အကြောင်းအရာများတွင် တိရစ္ဆာန်များအကြောင်းမှ [[မဟတ္တမ ဂန္ဒီ|မဟတ္တမဂန္ဒီ]]အထိ အကြောင်းအရာမျိုးစုံ ပါဝင်သည်။ ကယ်လာသည် မသန်စွမ်းသူများအတွက် ကမ်ပိန်းများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အမျိုးသမီးများ မဲပေးပိုင်ခွင့်၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးနှင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး စသည်တို့ကို တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ (SPA) နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ဟယ်လင်သည် အမေရိကန်အရပ်ဘက်လွတ်မြောက်ရေးအသင်း (ACLU) ကို တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကယ်လာ၏ ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိဖြစ်သည့် The Story of My Life (1903) စာအုပ်တွင် သူ၏ ပညာရေးနှင့် ဆရာမဆလီဗန်နှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှုများအကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်ရေးဆရာ William Gibson သည် ထိုစာအုပ်ကို အခြေခံကာ The Miracle Worker ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင်ပင် ထိုခေါင်းစဉ်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဟယ်လင်ကယ်လာ၏ မွေးဖွားရာနေရာကို နိုင်ငံတော်၏သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ထိန်းသိန်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်ကတည်းက နေအိမ်ကို ပြတိုက်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး &lt;ref name=&quot;birthplace&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.helenkellerbirthplace.org| title=Helen Keller Birthplace| publisher=Helen Keller Birthplace Foundation, Inc.| access-date=January 13, 2005| archive-date=February 22, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110222011520/http://www.helenkellerbirthplace.org/| url-status=live}}&lt;/ref&gt;နှစ်စဉ်ကျင်းပသည့် &quot;ဟယ်လင်ကယ်လာနေ့&quot; အတွက် ငွေကြေးကမကထ ပြုလုပ်ပေးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kumar |first=Nitin |url=https://books.google.com/books?id=uwx_DwAAQBAJ&amp;dq=%22Helen+Keller+Day%22+museum&amp;pg=PT157 |title=Gems of Wisdom: Quotes on Life, Love, Justice, Karma, Spiritualism |date=December 14, 2018 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-64429-355-3 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
[[File:Helen Keller Birthplace House in Tuscumbia, Alabama.jpg|thumb|left|upright=1.2|[[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့ရှိ ဟယ်လင်ကယ်လာ၏ မွေးဖွားရာနေရာ]]
[[File:Helen Keller with Anne Sullivan in July 1888.jpg|thumb|right|upright=0.8|ဟယ်လင်ကယ်လာ (ဝဲဘက်) နှင့် အန်းဆလီဗန်တို့ ကိပ်ကော့တွင် ပျော်ပွဲစားခရီးထွက်နေကြစဉ် (၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ)]]

==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၆၈ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားများ]]</text>
      <sha1>kkwp3p960gifvly6wvglcqmnksemive</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053731</id>
      <parentid>1053729</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:07:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053731</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9214" sha1="pogxhig9l1ej8078ghdg6sryvc9tv2t" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတသက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် [[အန်းဆလီဗန်]]နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |date=June 6, 1983 |title=Deaf, Blind Woman to Get College Degree |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |access-date=April 14, 2023 |issn=0362-4331 |archive-date=April 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420094811/https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ကယ်လာသည် များစွာသောစာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည့် စာရေးဆရာမတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် စာအုပ် ၁၄ အုပ်နှင့် များစွာသော မိန့်ခွန်းများနှင့် အက်ဆေးများကို စာအုပ်အဖြစ် ရေးသားခဲ့သည်။ ရေးသားခဲ့သည့် အကြောင်းအရာများတွင် တိရစ္ဆာန်များအကြောင်းမှ [[မဟတ္တမ ဂန္ဒီ|မဟတ္တမဂန္ဒီ]]အထိ အကြောင်းအရာမျိုးစုံ ပါဝင်သည်။ ကယ်လာသည် မသန်စွမ်းသူများအတွက် ကမ်ပိန်းများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အမျိုးသမီးများ မဲပေးပိုင်ခွင့်၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးနှင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး စသည်တို့ကို တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ (SPA) နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ဟယ်လင်သည် အမေရိကန်အရပ်ဘက်လွတ်မြောက်ရေးအသင်း (ACLU) ကို တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကယ်လာ၏ ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိဖြစ်သည့် The Story of My Life (1903) စာအုပ်တွင် သူ၏ ပညာရေးနှင့် ဆရာမဆလီဗန်နှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှုများအကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်ရေးဆရာ William Gibson သည် ထိုစာအုပ်ကို အခြေခံကာ The Miracle Worker ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင်ပင် ထိုခေါင်းစဉ်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဟယ်လင်ကယ်လာ၏ မွေးဖွားရာနေရာကို နိုင်ငံတော်၏သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ထိန်းသိန်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်ကတည်းက နေအိမ်ကို ပြတိုက်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး &lt;ref name=&quot;birthplace&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.helenkellerbirthplace.org| title=Helen Keller Birthplace| publisher=Helen Keller Birthplace Foundation, Inc.| access-date=January 13, 2005| archive-date=February 22, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110222011520/http://www.helenkellerbirthplace.org/| url-status=live}}&lt;/ref&gt;နှစ်စဉ်ကျင်းပသည့် &quot;ဟယ်လင်ကယ်လာနေ့&quot; အတွက် ငွေကြေးကမကထ ပြုလုပ်ပေးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kumar |first=Nitin |url=https://books.google.com/books?id=uwx_DwAAQBAJ&amp;dq=%22Helen+Keller+Day%22+museum&amp;pg=PT157 |title=Gems of Wisdom: Quotes on Life, Love, Justice, Karma, Spiritualism |date=December 14, 2018 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-64429-355-3 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
[[File:Helen Keller Birthplace House in Tuscumbia, Alabama.jpg|thumb|left|upright=1.2|[[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့ရှိ ဟယ်လင်ကယ်လာ၏ မွေးဖွားရာနေရာ]]
[[File:Helen Keller with Anne Sullivan in July 1888.jpg|thumb|right|upright=0.8|ဟယ်လင်ကယ်လာ (ဝဲဘက်) နှင့် အန်းဆလီဗန်တို့ ကိပ်ကော့တွင် ပျော်ပွဲစားခရီးထွက်နေကြစဉ် (၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ)]]

==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၆၈ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားများ]]</text>
      <sha1>pogxhig9l1ej8078ghdg6sryvc9tv2t</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053735</id>
      <parentid>1053731</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T04:15:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>/* ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း */</comment>
      <origin>1053735</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10755" sha1="g039udjniakg1jx6qz2buninix1l27i" xml:space="preserve">{{Infobox writer
| image         = Helen Keller (circa 1904).jpg
| caption       = ဟယ်လင်ကယ်လာ{{circa|1904}}
| birth_name    = ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ
| birth_date    = {{birth date|1880|06|27}}
| birth_place   = [[တက်စကမ်ဘီယာမြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်]], U.S.
| death_date    = {{death date and age|1968|06|01|1880|06|27}}
| death_place   = [[Easton, Connecticut]], U.S.
| resting_place = [[Washington National Cathedral]]
| relatives     = {{ubl|[[Charles W. Adams (Confederate general)|Charles W. Adams]] (maternal grandfather)|[[Arthur H. Keller]] (father)}}
| occupation    = {{flatlist|
* Author
* political activist
* lecturer
}}
| education     = [[Radcliffe College]] ([[Bachelor of Arts|BA]])
| notable_works = ''[[The Story of My Life (biography)|The Story of My Life]]'' (1903)
| signature     = helen_keller_signature.svg
}}

'''ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ''' (၂၇ ဇွန်လ ၁၈၈၀ - ၁ ဇွန်လ ၁၉၆၈) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စာရေးဆရာ၊ မသန်စွမ်းသူများအခွင့်အရေးရှေ့နေ၊ နိုင်ငံရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် သင်တန်းဆရာမ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ လအရွယ်တွင် ဖျားနာမှုဖြစ်ပွားရာမှ အမြင်အာရုံနှင့် အကြားအာရုံများ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ဘဝတသက်တာ ဆရာမဖြစ်လာမည့် [[အန်းဆလီဗန်]]နှင့် မတွေ့မီ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်အထိ   အိမ်တွင်းသင်္ကေတများကို အဓိကထား အသုံးပြုကာ ဆက်သွယ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆလီဗန်သည် ဟယ်လင်ကယ်လာကို ဘာသာစကားများ ရေးသားခြင်းနှင့် ဖတ်ကြားခြင်း စသည်တို့ကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရကျောင်းများနှင့် အထူးပြုကျောင်းများ ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ဟယ်လင်ကယ်လာသည် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ ရက်ကလစ်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကောလိပ်ဒီပလိုမာ ရရှိသည့် ပထမဆုံးအမြင်မသန်စွမ်းသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |date=June 6, 1983 |title=Deaf, Blind Woman to Get College Degree |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |access-date=April 14, 2023 |issn=0362-4331 |archive-date=April 20, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230420094811/https://www.nytimes.com/1983/06/06/us/deaf-blind-woman-to-get-college-degree.html |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

ကယ်လာသည် များစွာသောစာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည့် စာရေးဆရာမတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် စာအုပ် ၁၄ အုပ်နှင့် များစွာသော မိန့်ခွန်းများနှင့် အက်ဆေးများကို စာအုပ်အဖြစ် ရေးသားခဲ့သည်။ ရေးသားခဲ့သည့် အကြောင်းအရာများတွင် တိရစ္ဆာန်များအကြောင်းမှ [[မဟတ္တမ ဂန္ဒီ|မဟတ္တမဂန္ဒီ]]အထိ အကြောင်းအရာမျိုးစုံ ပါဝင်သည်။ ကယ်လာသည် မသန်စွမ်းသူများအတွက် ကမ်ပိန်းများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အမျိုးသမီးများ မဲပေးပိုင်ခွင့်၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေးနှင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး စသည်တို့ကို တက်ကြွစွာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ (SPA) နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ဟယ်လင်သည် အမေရိကန်အရပ်ဘက်လွတ်မြောက်ရေးအသင်း (ACLU) ကို တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။

ကယ်လာ၏ ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိဖြစ်သည့် The Story of My Life (1903) စာအုပ်တွင် သူ၏ ပညာရေးနှင့် ဆရာမဆလီဗန်နှင့် ဘဝဖြတ်သန်းမှုများအကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြဇာတ်ရေးဆရာ William Gibson သည် ထိုစာအုပ်ကို အခြေခံကာ The Miracle Worker ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင်ပင် ထိုခေါင်းစဉ်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဟယ်လင်ကယ်လာ၏ မွေးဖွားရာနေရာကို နိုင်ငံတော်၏သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ထိန်းသိန်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်ကတည်းက နေအိမ်ကို ပြတိုက်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး &lt;ref name=&quot;birthplace&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.helenkellerbirthplace.org| title=Helen Keller Birthplace| publisher=Helen Keller Birthplace Foundation, Inc.| access-date=January 13, 2005| archive-date=February 22, 2011| archive-url=https://web.archive.org/web/20110222011520/http://www.helenkellerbirthplace.org/| url-status=live}}&lt;/ref&gt;နှစ်စဉ်ကျင်းပသည့် &quot;ဟယ်လင်ကယ်လာနေ့&quot; အတွက် ငွေကြေးကမကထ ပြုလုပ်ပေးသည်။&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kumar |first=Nitin |url=https://books.google.com/books?id=uwx_DwAAQBAJ&amp;dq=%22Helen+Keller+Day%22+museum&amp;pg=PT157 |title=Gems of Wisdom: Quotes on Life, Love, Justice, Karma, Spiritualism |date=December 14, 2018 |publisher=Notion Press |isbn=978-1-64429-355-3 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==ကလေးဘဝနှင့် ဖျားနာခြင်း==
[[File:Helen Keller Birthplace House in Tuscumbia, Alabama.jpg|thumb|left|upright=1.2|[[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ တက်စကမ်ဘီယာမြို့ရှိ ဟယ်လင်ကယ်လာ၏ မွေးဖွားရာနေရာ]]
[[File:Helen Keller with Anne Sullivan in July 1888.jpg|thumb|right|upright=0.8|ဟယ်လင်ကယ်လာ (ဝဲဘက်) နှင့် အန်းဆလီဗန်တို့ ကိပ်ကော့တွင် ပျော်ပွဲစားခရီးထွက်နေကြစဉ် (၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ)]]

ကယ်လာကို ၁၈၈၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အမည်ရင်းမှာ &quot;ဟယ်လင်အဒမ်ကယ်လာ&quot; ဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ Arthur Henley Keller (1836–1896) နှင့် မိခင်ဖြစ်သူမှာ Catherine Everett (née Adams) Keller (1856–1921) တို့ ဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူ၏ အမည်ကို &quot;ကိတ်&quot; ဟုသည့် အမည်ဖြင့် သိကြသည်။ ဟယ်လင်ကယ်လာတို့ မိသားစုသည် Ivy Green နေအိမ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအိမ်သည် အဖိုးဖြစ်သူက ဆယ်စုနှစ်စောကာ တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အိမ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဟယ်လင်ကယ်လာတွင် မောင်နှမ လေးဦး ရှိခဲ့သည်။ မောင်နှမအရင်းနှစ်ဦးမှာ Mildred Campbell (née Keller) Tyson နှင့် Phillip Brooks Keller တို့ဖြစ်ပြီး၊ ဖခင်၏ ပထမအိမ်ထောင်နှင့် တော်စပ်သည့် အစ်ကိုနှစ်ဦးမှာ James McDonald Keller နှင့် William Simpson Keller တို့ ဖြစ်သည်။

==ပုံမှန်ပညာရေး==
==ဘဝလက်တွဲဖော်များ==
==အခိတခွေးများ==
==အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း၊ စာရေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ==
==စာပေထုတ်ဝေမှုများ==
==ဘဝနှောင်းပိုင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း==
==ကိုးကား==
{{reflist}}

[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် စာရေးဆရာများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၈၈၀ မွေးဖွားသူများ]]
[[ကဏ္ဍ:၁၉၆၈ ကွယ်လွန်သူများ]]
[[ကဏ္ဍ:အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားများ]]</text>
      <sha1>g039udjniakg1jx6qz2buninix1l27i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Pn</title>
    <ns>10</ns>
    <id>291747</id>
    <redirect title="တမ်းပလိတ်:Page needed" />
    <revision>
      <id>1053549</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:21:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:Page needed]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053549</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52" sha1="8fkpe4j5zq21hld28h3itspqknbkwyf" xml:space="preserve">#Redirect[[တမ်းပလိတ်:Page needed]]</text>
      <sha1>8fkpe4j5zq21hld28h3itspqknbkwyf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:အင်ထရိုပီ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291748</id>
    <revision>
      <id>1053552</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:28:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Cat main}} {{Commons Category|Entropy}}   [[Category:သာမိုဒိုင်းနမစ် ဂုဏ်သတ္တိများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053552</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="142" sha1="9xj2j4tgoac80t6s7r50bjsbtac59mu" xml:space="preserve">{{Cat main}}
{{Commons Category|Entropy}}


[[Category:သာမိုဒိုင်းနမစ် ဂုဏ်သတ္တိများ]]</text>
      <sha1>9xj2j4tgoac80t6s7r50bjsbtac59mu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:သာမိုဒိုင်းနမစ် ဂုဏ်သတ္တိများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291749</id>
    <revision>
      <id>1053553</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:31:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons Category|Thermodynamic properties}}   [[ကဏ္ဍ:သာမိုဒိုင်းနမစ်]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053553</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="obzmfrcg9dbs82fyym98gbsbolmlds5" xml:space="preserve">{{Commons Category|Thermodynamic properties}}


[[ကဏ္ဍ:သာမိုဒိုင်းနမစ်]]</text>
      <sha1>obzmfrcg9dbs82fyym98gbsbolmlds5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:တည်မြဲမှု နိယာမများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291750</id>
    <revision>
      <id>1053559</id>
      <timestamp>2026-09-17T13:52:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commonscat|Conservation laws}} {{Cat main|တည်မြဲမှု နိယာမ}}   [[ကဏ္ဍ:သိပ္ပံနည်းကျ နိယာမများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053559</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="173" sha1="7whyu5c62jo5303cmv9z7v0nw3qc8p8" xml:space="preserve">{{Commonscat|Conservation laws}}
{{Cat main|တည်မြဲမှု နိယာမ}}


[[ကဏ္ဍ:သိပ္ပံနည်းကျ နိယာမများ]]</text>
      <sha1>7whyu5c62jo5303cmv9z7v0nw3qc8p8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dr. Thomas Liptak</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291751</id>
    <revision>
      <id>1053576</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:27:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1053576</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8550" sha1="0q1gbpj90wr1wdnf15qo2760scb17dp" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Dr. Thomas Liptak ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၂၇၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>0q1gbpj90wr1wdnf15qo2760scb17dp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Riza34</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291752</id>
    <revision>
      <id>1053578</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:27:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1053578</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8539" sha1="sgq0o0ja88rkerq308eui94fd726uys" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Riza34 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၄:၂၇၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>sgq0o0ja88rkerq308eui94fd726uys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မြှောက်လဒ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291753</id>
    <revision>
      <id>1053580</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:31:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[သင်္ချာ|သင်္ချာတွင်]] မြှောက်လဒ် (product) သည် [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ]] [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (multiplicative binary operation) ၏ ရလဒ် သ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053580</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12782" sha1="cssuusd7fb53g95ixwcr2inlk6uubd4" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာတွင်]] မြှောက်လဒ် (product) သည် [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ]] [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (multiplicative binary operation) ၏ ရလဒ် သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်ရမည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (mathematical objects) ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသည့် ဆက်စပ်နေသော ယေဘုယျ [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] သို့မဟုတ် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ]] တည်ဆောက်ပုံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ နှင့် ကိန်းစဉ်ဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Algebraic &amp; Sequential Products) ==

=== ကွင်း နှင့် ဖီးလ်ဒ် မြှောက်ခြင်း (Ring and Field Multiplication) ===
[[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; တစ်ခုတွင် မြှောက်လဒ်သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] &lt;math&gt;\cdot \colon R \times R \to R&lt;/math&gt; ၏ ရလဒ် ဖြစ်သည်။ 

စားလဒ်ကွင်း (quotient ring) &lt;math&gt;\mathbb{Z}/n\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ရှိ အကြွင်းအတန်းအစားများ (residue classes) အတွက် မြှောက်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;(a + n\mathbb{Z}) \cdot (b + n\mathbb{Z}) = a \cdot b + n\mathbb{Z}&lt;/math&gt;

=== ကိန်းစဉ်ဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Sequential Products) ===
[[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုတွင် ကိန်းပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ [[ကိန်းစဉ်]] (finite sequence) &lt;math&gt;a_1, a_2, \ldots, a_n&lt;/math&gt; ၏ မြှောက်လဒ်ကို ဂရိအက္ခရာအကြီး Pi အော်ပရေတာ (Pi operator) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
:&lt;math&gt;\prod_{i=1}^n a_i = a_1 \cdot a_2 \cdots a_n&lt;/math&gt;
ဆခွဲကိန်း 0 ခု ပါဝင်သော ကိန်းစဉ်တစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကို မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ [[ထပ်တူရအစုဝင်]] &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။

== မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာရှိ မြှောက်လဒ်များ (Products in Linear Algebra) ==

=== ဗက်တာမြှောက်လဒ်များ (Vector Products) ===
&lt;math&gt;V&lt;/math&gt; သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု]] ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။
* [[စကေလာ]]မြှောက်ခြင်း (Scalar multiplication) သည် &lt;math&gt;(\lambda, v) \mapsto \lambda v&lt;/math&gt; ဖြင့် ပေးထားသော ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;\mathbb{K} \times V \to V&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* စကေလာ (အစက်) မြှောက်လဒ် (Scalar (dot) product) သည် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (n-dimensional Euclidean space) တွင် အောက်ပါအတိုင်း ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု (orthonormal basis) &lt;math&gt;e_1, \ldots, e_n&lt;/math&gt; အားကိုး၍ တန်ဖိုးရှာထားသည့် အပေါင်းကိန်းသေချာသော (positive-definite) အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံဖော်မှု (symmetric bilinear map) &lt;math&gt;V \times V \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။
:&lt;math&gt;\left(\sum_{i=1}^n \alpha_i e_i\right) \cdot \left(\sum_{i=1}^n \beta_i e_i\right) = \sum_{i=1}^n \alpha_i \beta_i&lt;/math&gt;
* ကြက်ခြေခတ် မြှောက်လဒ် (Cross product) သည် အတိုင်းအတာ 3 ခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်းတွင် ဆခွဲကိန်းနှစ်ခုလုံးနှင့် ထောင့်မှန်ကျသော [[ဗက်တာ|ဗက်တာတစ်ခုကို]] ရရှိစေပြီး [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (determinant) မှတစ်ဆင့် ဦးတည်ချက်ပါသော ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု &lt;math&gt;\mathbf{i}, \mathbf{j}, \mathbf{k}&lt;/math&gt; အားကိုး၍ ပုံစံတကျ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည့် မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;V \times V \to V&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{u} \times \mathbf{v} = \begin{vmatrix} \mathbf{i} &amp; \mathbf{j} &amp; \mathbf{k} \\ u_1 &amp; u_2 &amp; u_3 \\ v_1 &amp; v_2 &amp; v_3 \end{vmatrix}&lt;/math&gt;

=== ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း (Matrix Multiplication) ===
[[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] &lt;math&gt;A \in \mathbb{R}^{s \times r}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B \in \mathbb{R}^{r \times t}&lt;/math&gt; တို့အတွက် ကိန်းအုံ မြှောက်လဒ် (matrix product) &lt;math&gt;C = AB \in \mathbb{R}^{s \times t}&lt;/math&gt; ကို အောက်ပါ အစုဝင်များဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;c_{ij} = \sum_{k=1}^r a_{ik} b_{kj}&lt;/math&gt;

အကယ်၍ သတ်မှတ် အခြေအစုများ (fixed bases) အားကိုး၍ ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု]] &lt;math&gt;f \colon U \to V&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုပြီး ကိန်းအုံ &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; သည် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;g \colon V \to W&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုပါက ကိန်းအုံ မြှောက်လဒ် &lt;math&gt;BA&lt;/math&gt; သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] ပေါင်းစပ်ခြင်း (function composition) &lt;math&gt;g \circ f \colon U \to W&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုသည်။&lt;ref&gt;Clarke (2013), pp. 9-10.&lt;/ref&gt;

=== တန်ဆာ မြှောက်လဒ်များ (Tensor Products) ===
အတိုင်းအတာအဆုံးရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (finite-dimensional vector spaces) &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; တို့အတွက် [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (tensor product) &lt;math&gt;V \otimes W&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;V^* \times W^*&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံစံများ၏ ရပ်ဝန်း (space of bilinear forms) ဖြင့် ပုံမှန် ကိုက်ညီမှုပြနိုင်ပြီး အောက်ပါကို ပြည့်စုံစေသည်။
:&lt;math&gt;(v \otimes w)(\varphi, \psi) = \varphi(v)\psi(w) \quad \text{for all } \varphi \in V^*, \psi \in W^*&lt;/math&gt;
ယင်းနေရာတွင် &lt;math&gt;V^*&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W^*&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; တို့၏ [[ဒွန်တွဲရပ်ဝန်း|ဒွန်တွဲရပ်ဝန်းများ]] ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သတ်မှတ် အခြေအစုတစ်ခုအားကိုး၍ ၎င်း၏ ကိန်းအုံ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် [[တန်ဆာ_မြှောက်လဒ်#ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့်_ခရိုနက်ကာ_မြှောက်လဒ်_(Vector_Spaces_and_the_Kronecker_Product)|ခရိုနက်ကာ မြှောက်လဒ်]] (Kronecker product) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Boothby (1986), p. 200.&lt;/ref&gt;

== အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ နှင့် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Set-Theoretic &amp; Categorical Products) ==

=== ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (Cartesian Product) ===
[[အစု|အစုများ]] &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့အတွက် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) သည် [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ|အစီအစဉ်ကျအတွဲများ]] (ordered pairs) အားလုံး၏ အစု ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;A \times B = \{(a, b) \mid a \in A, b \in B\}&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Moschovakis (2006), p. 13.&lt;/ref&gt;

=== ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (Category Theory) ===
* [[မြှောက်လဒ် (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)|ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်]] (Categorical Product) သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]]၏ သရုပ်မဲ့ ယေဘုယျပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းသာ တည်ရှိပါက အရာဝတ္ထုများ &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; တို့၏ မြှောက်လဒ်သည် အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) တစ်ခုကို ပြည့်စုံစေသည့် ပုံမှန် ပရိုဂျက်ရှင်း မော်ဖစ်ဇင်များ (canonical projection morphisms) တပ်ဆင်ထားသော တစ်ခုတည်းသော [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (unique isomorphism) အထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အရာဝတ္ထု &lt;math&gt;X \times Y&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီများ (Monoidal Categories): [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]]သည် မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (bilinear structures) ၏ အနှစ်သာရကို ဖမ်းဆုပ်ထားကာ [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ]] (monoidal category) တစ်ခုအတွင်းရှိ အတွင်း မြှောက်လဒ် (internal product) &lt;math&gt;\otimes&lt;/math&gt; အဖြစ်သို့ ယေဘုယျပြုသွားသည်။

== ကိုးကား (References) ==
&lt;references /&gt;
* {{Citation |last=Boothby |first=William M. |title=An introduction to differentiable manifolds and Riemannian geometry |edition=2nd |publication-place=Orlando |publisher=Academic Press |date=1986 |isbn=0080874398}}
* {{Citation |last=Clarke |first=Francis |title=Functional analysis, calculus of variations and optimal control |publication-place=London |publisher=Springer |date=2013 |isbn=978-1447148203}}
* {{Citation |last=Moschovakis |first=Yiannis |title=Notes on set theory |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Springer |date=2006 |isbn=0387316094}}</text>
      <sha1>cssuusd7fb53g95ixwcr2inlk6uubd4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053581</id>
      <parentid>1053580</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:32:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053581</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12836" sha1="lpdxw16esx20w0qsa3lsfydyfv002cp" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာတွင်]] မြှောက်လဒ် (product) သည် [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ]] [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (multiplicative binary operation) ၏ ရလဒ် သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်ရမည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (mathematical objects) ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသည့် ဆက်စပ်နေသော ယေဘုယျ [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] သို့မဟုတ် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ]] တည်ဆောက်ပုံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ နှင့် ကိန်းစဉ်ဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Algebraic &amp; Sequential Products) ==

=== ကွင်း နှင့် ဖီးလ်ဒ် မြှောက်ခြင်း (Ring and Field Multiplication) ===
[[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; တစ်ခုတွင် မြှောက်လဒ်သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] &lt;math&gt;\cdot \colon R \times R \to R&lt;/math&gt; ၏ ရလဒ် ဖြစ်သည်။ 

စားလဒ်ကွင်း (quotient ring) &lt;math&gt;\mathbb{Z}/n\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ရှိ အကြွင်းအတန်းအစားများ (residue classes) အတွက် မြှောက်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;(a + n\mathbb{Z}) \cdot (b + n\mathbb{Z}) = a \cdot b + n\mathbb{Z}&lt;/math&gt;

=== ကိန်းစဉ်ဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Sequential Products) ===
[[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုတွင် ကိန်းပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ [[ကိန်းစဉ်]] (finite sequence) &lt;math&gt;a_1, a_2, \ldots, a_n&lt;/math&gt; ၏ မြှောက်လဒ်ကို ဂရိအက္ခရာအကြီး Pi အော်ပရေတာ (Pi operator) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
:&lt;math&gt;\prod_{i=1}^n a_i = a_1 \cdot a_2 \cdots a_n&lt;/math&gt;
ဆခွဲကိန်း 0 ခု ပါဝင်သော ကိန်းစဉ်တစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကို မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ [[ထပ်တူရအစုဝင်]] &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။

== မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာရှိ မြှောက်လဒ်များ (Products in Linear Algebra) ==

=== ဗက်တာမြှောက်လဒ်များ (Vector Products) ===
&lt;math&gt;V&lt;/math&gt; သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု]] ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။
* [[စကေလာ]]မြှောက်ခြင်း (Scalar multiplication) သည် &lt;math&gt;(\lambda, v) \mapsto \lambda v&lt;/math&gt; ဖြင့် ပေးထားသော ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;\mathbb{K} \times V \to V&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* စကေလာ (အစက်) မြှောက်လဒ် (Scalar (dot) product) သည် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (n-dimensional Euclidean space) တွင် အောက်ပါအတိုင်း ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု (orthonormal basis) &lt;math&gt;e_1, \ldots, e_n&lt;/math&gt; အားကိုး၍ တန်ဖိုးရှာထားသည့် အပေါင်းကိန်းသေချာသော (positive-definite) အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံဖော်မှု (symmetric bilinear map) &lt;math&gt;V \times V \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။
:&lt;math&gt;\left(\sum_{i=1}^n \alpha_i e_i\right) \cdot \left(\sum_{i=1}^n \beta_i e_i\right) = \sum_{i=1}^n \alpha_i \beta_i&lt;/math&gt;
* ကြက်ခြေခတ် မြှောက်လဒ် (Cross product) သည် အတိုင်းအတာ 3 ခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်းတွင် ဆခွဲကိန်းနှစ်ခုလုံးနှင့် ထောင့်မှန်ကျသော [[ဗက်တာ|ဗက်တာတစ်ခုကို]] ရရှိစေပြီး [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (determinant) မှတစ်ဆင့် ဦးတည်ချက်ပါသော ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု &lt;math&gt;\mathbf{i}, \mathbf{j}, \mathbf{k}&lt;/math&gt; အားကိုး၍ ပုံစံတကျ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည့် မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;V \times V \to V&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{u} \times \mathbf{v} = \begin{vmatrix} \mathbf{i} &amp; \mathbf{j} &amp; \mathbf{k} \\ u_1 &amp; u_2 &amp; u_3 \\ v_1 &amp; v_2 &amp; v_3 \end{vmatrix}&lt;/math&gt;

=== ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း (Matrix Multiplication) ===
[[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] &lt;math&gt;A \in \mathbb{R}^{s \times r}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B \in \mathbb{R}^{r \times t}&lt;/math&gt; တို့အတွက် ကိန်းအုံ မြှောက်လဒ် (matrix product) &lt;math&gt;C = AB \in \mathbb{R}^{s \times t}&lt;/math&gt; ကို အောက်ပါ အစုဝင်များဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;c_{ij} = \sum_{k=1}^r a_{ik} b_{kj}&lt;/math&gt;

အကယ်၍ သတ်မှတ် အခြေအစုများ (fixed bases) အားကိုး၍ ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု]] &lt;math&gt;f \colon U \to V&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုပြီး ကိန်းအုံ &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; သည် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;g \colon V \to W&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုပါက ကိန်းအုံ မြှောက်လဒ် &lt;math&gt;BA&lt;/math&gt; သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] ပေါင်းစပ်ခြင်း (function composition) &lt;math&gt;g \circ f \colon U \to W&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုသည်။&lt;ref&gt;Clarke (2013), pp. 9-10.&lt;/ref&gt;

=== တန်ဆာ မြှောက်လဒ်များ (Tensor Products) ===
အတိုင်းအတာအဆုံးရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (finite-dimensional vector spaces) &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; တို့အတွက် [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (tensor product) &lt;math&gt;V \otimes W&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;V^* \times W^*&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံစံများ၏ ရပ်ဝန်း (space of bilinear forms) ဖြင့် ပုံမှန် ကိုက်ညီမှုပြနိုင်ပြီး အောက်ပါကို ပြည့်စုံစေသည်။
:&lt;math&gt;(v \otimes w)(\varphi, \psi) = \varphi(v)\psi(w) \quad \text{for all } \varphi \in V^*, \psi \in W^*&lt;/math&gt;
ယင်းနေရာတွင် &lt;math&gt;V^*&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W^*&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; တို့၏ [[ဒွန်တွဲရပ်ဝန်း|ဒွန်တွဲရပ်ဝန်းများ]] ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သတ်မှတ် အခြေအစုတစ်ခုအားကိုး၍ ၎င်း၏ ကိန်းအုံ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် [[တန်ဆာ_မြှောက်လဒ်#ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့်_ခရိုနက်ကာ_မြှောက်လဒ်_(Vector_Spaces_and_the_Kronecker_Product)|ခရိုနက်ကာ မြှောက်လဒ်]] (Kronecker product) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Boothby (1986), p. 200.&lt;/ref&gt;

== အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ နှင့် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Set-Theoretic &amp; Categorical Products) ==

=== ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (Cartesian Product) ===
[[အစု|အစုများ]] &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့အတွက် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) သည် [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ|အစီအစဉ်ကျအတွဲများ]] (ordered pairs) အားလုံး၏ အစု ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;A \times B = \{(a, b) \mid a \in A, b \in B\}&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Moschovakis (2006), p. 13.&lt;/ref&gt;

=== ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (Category Theory) ===
* [[မြှောက်လဒ် (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)|ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်]] (Categorical Product) သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]]၏ သရုပ်မဲ့ ယေဘုယျပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းသာ တည်ရှိပါက အရာဝတ္ထုများ &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; တို့၏ မြှောက်လဒ်သည် အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) တစ်ခုကို ပြည့်စုံစေသည့် ပုံမှန် ပရိုဂျက်ရှင်း မော်ဖစ်ဇင်များ (canonical projection morphisms) တပ်ဆင်ထားသော တစ်ခုတည်းသော [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (unique isomorphism) အထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အရာဝတ္ထု &lt;math&gt;X \times Y&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီများ (Monoidal Categories): [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]]သည် မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (bilinear structures) ၏ အနှစ်သာရကို ဖမ်းဆုပ်ထားကာ [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ]] (monoidal category) တစ်ခုအတွင်းရှိ အတွင်း မြှောက်လဒ် (internal product) &lt;math&gt;\otimes&lt;/math&gt; အဖြစ်သို့ ယေဘုယျပြုသွားသည်။

== ကိုးကား (References) ==
&lt;references /&gt;
* {{Citation |last=Boothby |first=William M. |title=An introduction to differentiable manifolds and Riemannian geometry |edition=2nd |publication-place=Orlando |publisher=Academic Press |date=1986 |isbn=0080874398}}
* {{Citation |last=Clarke |first=Francis |title=Functional analysis, calculus of variations and optimal control |publication-place=London |publisher=Springer |date=2013 |isbn=978-1447148203}}
* {{Citation |last=Moschovakis |first=Yiannis |title=Notes on set theory |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Springer |date=2006 |isbn=0387316094}}
[[ကဏ္ဍ:မြှောက်ခြင်း]]</text>
      <sha1>lpdxw16esx20w0qsa3lsfydyfv002cp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053586</id>
      <parentid>1053581</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T14:34:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား (References) */</comment>
      <origin>1053586</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12821" sha1="ckyhjh8rwb8d89max3qzqroq629ae7i" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာတွင်]] မြှောက်လဒ် (product) သည် [[မြှောက်ခြင်း|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ]] [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] (multiplicative binary operation) ၏ ရလဒ် သို့မဟုတ် ပေါင်းစပ်ရမည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများ (mathematical objects) ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ပေးသည့် ဆက်စပ်နေသော ယေဘုယျ [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] သို့မဟုတ် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ]] တည်ဆောက်ပုံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ နှင့် ကိန်းစဉ်ဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Algebraic &amp; Sequential Products) ==

=== ကွင်း နှင့် ဖီးလ်ဒ် မြှောက်ခြင်း (Ring and Field Multiplication) ===
[[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) &lt;math&gt;R&lt;/math&gt; တစ်ခုတွင် မြှောက်လဒ်သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ [[နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု]] &lt;math&gt;\cdot \colon R \times R \to R&lt;/math&gt; ၏ ရလဒ် ဖြစ်သည်။ 

စားလဒ်ကွင်း (quotient ring) &lt;math&gt;\mathbb{Z}/n\mathbb{Z}&lt;/math&gt; ရှိ အကြွင်းအတန်းအစားများ (residue classes) အတွက် မြှောက်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;(a + n\mathbb{Z}) \cdot (b + n\mathbb{Z}) = a \cdot b + n\mathbb{Z}&lt;/math&gt;

=== ကိန်းစဉ်ဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Sequential Products) ===
[[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုတွင် ကိန်းပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ [[ကိန်းစဉ်]] (finite sequence) &lt;math&gt;a_1, a_2, \ldots, a_n&lt;/math&gt; ၏ မြှောက်လဒ်ကို ဂရိအက္ခရာအကြီး Pi အော်ပရေတာ (Pi operator) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
:&lt;math&gt;\prod_{i=1}^n a_i = a_1 \cdot a_2 \cdots a_n&lt;/math&gt;
ဆခွဲကိန်း 0 ခု ပါဝင်သော ကိန်းစဉ်တစ်ခု၏ မြှောက်လဒ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကို မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ [[ထပ်တူရအစုဝင်]] &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။

== မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာရှိ မြှောက်လဒ်များ (Products in Linear Algebra) ==

=== ဗက်တာမြှောက်လဒ်များ (Vector Products) ===
&lt;math&gt;V&lt;/math&gt; သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု]] ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။
* [[စကေလာ]]မြှောက်ခြင်း (Scalar multiplication) သည် &lt;math&gt;(\lambda, v) \mapsto \lambda v&lt;/math&gt; ဖြင့် ပေးထားသော ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;\mathbb{K} \times V \to V&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* စကေလာ (အစက်) မြှောက်လဒ် (Scalar (dot) product) သည် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (n-dimensional Euclidean space) တွင် အောက်ပါအတိုင်း ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု (orthonormal basis) &lt;math&gt;e_1, \ldots, e_n&lt;/math&gt; အားကိုး၍ တန်ဖိုးရှာထားသည့် အပေါင်းကိန်းသေချာသော (positive-definite) အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံဖော်မှု (symmetric bilinear map) &lt;math&gt;V \times V \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။
:&lt;math&gt;\left(\sum_{i=1}^n \alpha_i e_i\right) \cdot \left(\sum_{i=1}^n \beta_i e_i\right) = \sum_{i=1}^n \alpha_i \beta_i&lt;/math&gt;
* ကြက်ခြေခတ် မြှောက်လဒ် (Cross product) သည် အတိုင်းအတာ 3 ခုရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်းတွင် ဆခွဲကိန်းနှစ်ခုလုံးနှင့် ထောင့်မှန်ကျသော [[ဗက်တာ|ဗက်တာတစ်ခုကို]] ရရှိစေပြီး [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (determinant) မှတစ်ဆင့် ဦးတည်ချက်ပါသော ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု &lt;math&gt;\mathbf{i}, \mathbf{j}, \mathbf{k}&lt;/math&gt; အားကိုး၍ ပုံစံတကျ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြထားသည့် မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;V \times V \to V&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{u} \times \mathbf{v} = \begin{vmatrix} \mathbf{i} &amp; \mathbf{j} &amp; \mathbf{k} \\ u_1 &amp; u_2 &amp; u_3 \\ v_1 &amp; v_2 &amp; v_3 \end{vmatrix}&lt;/math&gt;

=== ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း (Matrix Multiplication) ===
[[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] &lt;math&gt;A \in \mathbb{R}^{s \times r}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B \in \mathbb{R}^{r \times t}&lt;/math&gt; တို့အတွက် ကိန်းအုံ မြှောက်လဒ် (matrix product) &lt;math&gt;C = AB \in \mathbb{R}^{s \times t}&lt;/math&gt; ကို အောက်ပါ အစုဝင်များဖြင့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;c_{ij} = \sum_{k=1}^r a_{ik} b_{kj}&lt;/math&gt;

အကယ်၍ သတ်မှတ် အခြေအစုများ (fixed bases) အားကိုး၍ ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု]] &lt;math&gt;f \colon U \to V&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုပြီး ကိန်းအုံ &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; သည် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;g \colon V \to W&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုပါက ကိန်းအုံ မြှောက်လဒ် &lt;math&gt;BA&lt;/math&gt; သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] ပေါင်းစပ်ခြင်း (function composition) &lt;math&gt;g \circ f \colon U \to W&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုသည်။&lt;ref&gt;Clarke (2013), pp. 9-10.&lt;/ref&gt;

=== တန်ဆာ မြှောက်လဒ်များ (Tensor Products) ===
အတိုင်းအတာအဆုံးရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (finite-dimensional vector spaces) &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; တို့အတွက် [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (tensor product) &lt;math&gt;V \otimes W&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;V^* \times W^*&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် ပုံစံများ၏ ရပ်ဝန်း (space of bilinear forms) ဖြင့် ပုံမှန် ကိုက်ညီမှုပြနိုင်ပြီး အောက်ပါကို ပြည့်စုံစေသည်။
:&lt;math&gt;(v \otimes w)(\varphi, \psi) = \varphi(v)\psi(w) \quad \text{for all } \varphi \in V^*, \psi \in W^*&lt;/math&gt;
ယင်းနေရာတွင် &lt;math&gt;V^*&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W^*&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;W&lt;/math&gt; တို့၏ [[ဒွန်တွဲရပ်ဝန်း|ဒွန်တွဲရပ်ဝန်းများ]] ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သတ်မှတ် အခြေအစုတစ်ခုအားကိုး၍ ၎င်း၏ ကိန်းအုံ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှုသည် [[တန်ဆာ_မြှောက်လဒ်#ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့်_ခရိုနက်ကာ_မြှောက်လဒ်_(Vector_Spaces_and_the_Kronecker_Product)|ခရိုနက်ကာ မြှောက်လဒ်]] (Kronecker product) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Boothby (1986), p. 200.&lt;/ref&gt;

== အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ နှင့် ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်များ (Set-Theoretic &amp; Categorical Products) ==

=== ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (Cartesian Product) ===
[[အစု|အစုများ]] &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့အတွက် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]] (Cartesian product) သည် [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ|အစီအစဉ်ကျအတွဲများ]] (ordered pairs) အားလုံး၏ အစု ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;A \times B = \{(a, b) \mid a \in A, b \in B\}&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Moschovakis (2006), p. 13.&lt;/ref&gt;

=== ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (Category Theory) ===
* [[မြှောက်လဒ် (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)|ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ်]] (Categorical Product) သည် [[ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ်]]၏ သရုပ်မဲ့ ယေဘုယျပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းသာ တည်ရှိပါက အရာဝတ္ထုများ &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; တို့၏ မြှောက်လဒ်သည် အလုံးစုံအကျုံးဝင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) တစ်ခုကို ပြည့်စုံစေသည့် ပုံမှန် ပရိုဂျက်ရှင်း မော်ဖစ်ဇင်များ (canonical projection morphisms) တပ်ဆင်ထားသော တစ်ခုတည်းသော [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (unique isomorphism) အထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အရာဝတ္ထု &lt;math&gt;X \times Y&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီများ (Monoidal Categories): [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]]သည် မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ် တည်ဆောက်ပုံများ (bilinear structures) ၏ အနှစ်သာရကို ဖမ်းဆုပ်ထားကာ [[မိုနွိုက်ဒယ် ကတ်တဂိုရီ]] (monoidal category) တစ်ခုအတွင်းရှိ အတွင်း မြှောက်လဒ် (internal product) &lt;math&gt;\otimes&lt;/math&gt; အဖြစ်သို့ ယေဘုယျပြုသွားသည်။

== ကိုးကား  ==
{{Reflist}}
* {{Citation |last=Boothby |first=William M. |title=An introduction to differentiable manifolds and Riemannian geometry |edition=2nd |publication-place=Orlando |publisher=Academic Press |date=1986 |isbn=0080874398}}
* {{Citation |last=Clarke |first=Francis |title=Functional analysis, calculus of variations and optimal control |publication-place=London |publisher=Springer |date=2013 |isbn=978-1447148203}}
* {{Citation |last=Moschovakis |first=Yiannis |title=Notes on set theory |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Springer |date=2006 |isbn=0387316094}}
[[ကဏ္ဍ:မြှောက်ခြင်း]]</text>
      <sha1>ckyhjh8rwb8d89max3qzqroq629ae7i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291754</id>
    <revision>
      <id>1053591</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:53:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ (Banach algebra) သည် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုအပေါ်ရှိ [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ|ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] (associative algebra) တစ်ခ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053591</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13402" sha1="2qubqeyhfc3zitwr3cyjbgtiizizayu" xml:space="preserve">ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ (Banach algebra) သည် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုအပေါ်ရှိ [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ|ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] (associative algebra) တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|နိမ့်ကျစွာမြှောက်သည့် စံနှုန်း]] (submultiplicative norm) တစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည့် ဘာနက် ရပ်ဝန်း (Banach space) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်းများ (function spaces) နှင့် အော်ပရေတာ အက္ခရာသင်္ချာများ (operator algebras) အား လေ့လာရန်အတွက် ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တွင် အခြေခံ တည်ဆောက်ပုံ (foundational structure) တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Formal Definitions) ==
&lt;math&gt;(A, +)&lt;/math&gt; သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;\mathbb{K} \in \{\mathbb{R}, \mathbb{C}\}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ အကယ်၍ အောက်ပါ အခြေအနေများကို ပြည့်စုံစေပါက တည်ဆောက်ပုံ &lt;math&gt;(A, +, \circ, \|\cdot\|)&lt;/math&gt; သည် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;(A, +, \|\cdot\|)&lt;/math&gt; သည် ဘာနက် ရပ်ဝန်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း (complete normed vector space) တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;(A, +, \circ)&lt;/math&gt; သည် ဖက်စပ်ရ &lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt;-အက္ခရာသင်္ချာ (associative &lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt;-algebra) တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;a, b \in A&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;\|a \circ b\| \le \|a\| \|b\|&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည်။ ၎င်းကို နိမ့်ကျစွာမြှောက်မှု (submultiplicativity) ဟု ခေါ်သည်။

[[မြှောက်လဒ်]] အော်ပရေတာ &lt;math&gt;\circ&lt;/math&gt; ကို ယေဘုယျအားဖြင့် ချန်လှပ်ထားလေ့ရှိပြီး &lt;math&gt;a \circ b&lt;/math&gt; အား &lt;math&gt;ab&lt;/math&gt; အဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။

=== အင်ဗော်လူးရှင်းပါရှိသော ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာများ (Involutive Banach Algebras) ===
&lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ဘာနက် * အက္ခရာသင်္ချာ (Banach-*-algebra) သည် &lt;math&gt;a, b \in A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\lambda, \mu \in \mathbb{C}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေသော [[အင်ဗော်လူးရှင်း|အင်ဗော်လူးရှင်း]] (involution) &lt;math&gt;* \colon A \to A&lt;/math&gt; တစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည့် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအင်ဗော်လူးရှင်းသည် &lt;math&gt;a \mapsto a^*&lt;/math&gt; ကို ပုံဖော်ပေးသည်။
* &lt;math&gt;(a^*)^* = a&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;(ab)^* = b^*a^*&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;(\lambda a + \mu b)^* = \overline{\lambda}a^* + \overline{\mu}b^*&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\|a^*\| = \|a\|&lt;/math&gt;

C* အက္ခရာသင်္ချာ (C*-algebra) သည် C* ထပ်တူညီမှု (C*-identity) ကို ထပ်မံပြည့်စုံစေသော ဘာနက် * အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Kadison &amp; Ringrose (1983).&lt;/ref&gt;
* &lt;math&gt;a \in A&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;\|a^*a\| = \|a\|^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

ဖွန်နွိုင်းမန်း အက္ခရာသင်္ချာ (von Neumann algebra) သည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) တစ်ခုပေါ်ရှိ အကန့်အသတ်ရှိသော အော်ပရေတာများ (bounded operators) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကာ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (weak operator topology) တွင် အပိတ်ဖြစ်သော ထပ်တူရပါသော C* အက္ခရာသင်္ချာ (unital C*-algebra) တစ်ခု ဖြစ်သည်။

== အဓိက သီအိုရမ်များ နှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ (Core Theorems &amp; Properties) ==

=== ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (Invertibility) ===
&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\|1\| = 1&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသော [[ထပ်တူရအစုဝင်|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်]] (multiplicative identity element) &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; ပါရှိသည့် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ]] (invertible elements) ၏ [[အစု]] &lt;math&gt;A^\times&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ [[အစုပိုင်း|အဖွင့်စုပိုင်း]] (open subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;\|a - b\| &lt; \|b^{-1}\|^{-1}&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည့် မည်သည့် &lt;math&gt;b \in A^\times&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;a \in A&lt;/math&gt; အတွက်မဆို [[အစုဝင်]] &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; သည် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်ပြီး ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်ကို [[ကိန်းစဉ်တန်း|နွိုင်းမန်း ကိန်းစဉ်တန်း]] (Neumann series) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
:&lt;math&gt;a^{-1} = b^{-1}\sum_{n=0}^\infty ((b-a)b^{-1})^n&lt;/math&gt;

ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်း ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;a \mapsto a^{-1}&lt;/math&gt; သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;A^\times&lt;/math&gt; ကို [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အုပ်စု]] (topological group) တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ပေးသည်။

=== ရောင်စဉ် နှင့် ရောင်စဉ်အချင်းဝက် (Spectrum and Spectral Radius) ===
&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် ထပ်တူရပါသော &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt;-ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;a \in A&lt;/math&gt; ၏ ရောင်စဉ် (spectrum) ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;\sigma(a) := \{\lambda \in \mathbb{C} \mid a - \lambda 1 \notin A^\times\}&lt;/math&gt;

ရောင်စဉ် သီအိုရီ (spectral theory) အရ &lt;math&gt;\sigma(a)&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; ၏ ဗလာမဟုတ်သော (non-empty) [[အစုပိုင်း|ကျစ်လျစ်သော အစုပိုင်း]] (compact subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Bonsall &amp; Duncan (1973).&lt;/ref&gt; ရောင်စဉ်အချင်းဝက် (spectral radius) &lt;math&gt;r(a) := \sup \{|\lambda| \mid \lambda \in \sigma(a)\}&lt;/math&gt; ကို ဂဲလ်ဖန်း (Gelfand) ၏ ရောင်စဉ်အချင်းဝက် ပုံသေနည်းဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်။
:&lt;math&gt;r(a) = \lim_{n \to \infty} \|a^n\|^{1/n}&lt;/math&gt;

=== ဖလှယ်ရ ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာများ နှင့် ဂဲလ်ဖန်း သီအိုရီ (Commutative Banach Algebras &amp; Gelfand Theory) ===
&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် ဖလှယ်ရသော (commutative) ထပ်တူရပါသော &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt;-ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ဂဲလ်ဖန်း ရောင်စဉ် (Gelfand spectrum) သို့မဟုတ် ဂဲလ်ဖန်း ရပ်ဝန်း (Gelfand space) &lt;math&gt;X_A&lt;/math&gt; သည် သုညမဟုတ်သော မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (non-zero multiplicative linear functionals) &lt;math&gt;\varphi \colon A \to \mathbb{C}&lt;/math&gt; အားလုံး၏ [[အစု]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အလိုအလျောက် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပြီး [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; ရှိသည်။ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|နှိုင်းရ အားနည်း * တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (relative weak-* topology) တပ်ဆင်ထားပါက &lt;math&gt;X_A&lt;/math&gt; သည် ကျစ်လျစ်သော ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်း (compact Hausdorff space) တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဂဲလ်ဖန်း အသွင်ပြောင်းခြင်း (Gelfand transform) သည် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည့် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အက္ခရာသင်္ချာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (continuous algebra homomorphism) &lt;math&gt;\textstyle\widehat{\cdot} \colon A \to \mathcal{C}(X_A)&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\widehat{a}(\varphi) = \varphi(a)&lt;/math&gt;

အစုဝင်တစ်ခု၏ ရောင်စဉ်သည် ဂဲလ်ဖန်း အသွင်ပြောင်းခြင်းနှင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်စပ်နေသည်။
:&lt;math&gt;\sigma(a) = \widehat{a}(X_A)&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;X_A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်|အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်များ]] (maximal ideals) အစု &lt;math&gt;\operatorname{MaxSpec}(A)&lt;/math&gt; ကြားတွင် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (canonical bijection) တစ်ခု တည်ရှိသည်။
:&lt;math&gt;X_A \to \operatorname{MaxSpec}(A), \quad \varphi \mapsto \ker(\varphi)&lt;/math&gt;

မည်သည့် &lt;math&gt;\varphi \in X_A&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;\ker(\varphi)&lt;/math&gt; သည် ဖြည့်စွက်အတိုင်းအတာ &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; (codimension &lt;math&gt;1&lt;/math&gt;) ရှိသော အပိတ် အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ် (closed maximal ideal) တစ်ခုဖြစ်ပြီး စားလဒ်ရပ်ဝန်း (quotient space) သည် &lt;math&gt;A/\ker(\varphi) \cong \mathbb{C}&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည်။

== ကိုးကား (References) ==
&lt;references /&gt;
* {{Citation |last1=Bonsall |first1=F. F. |last2=Duncan |first2=J. |title=Complete Normed Algebras |series=Ergebnisse der Mathematik und ihrer Grenzgebiete. NF Bd. 80 |publication-place=Berlin |publisher=Springer |date=1973 |isbn=3-540-06386-2}}
* {{Citation |last1=Kadison |first1=Richard V. |last2=Ringrose |first2=John R. |title=Fundamentals of the Theory of Operator Algebras. Special Topics. Band 1: Elementary Theory |publication-place=New York |publisher=Academic Press |date=1983 |isbn=0-12-393301-3}}
* {{Citation |last=Takesaki |first=Masamichi |title=Theory of Operator Algebras I |publication-place=Berlin |publisher=Springer |date=1979 |isbn=3-540-90391-7}}
[[ကဏ္ဍ:ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>2qubqeyhfc3zitwr3cyjbgtiizizayu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053595</id>
      <parentid>1053591</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T15:01:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား (References) */</comment>
      <origin>1053595</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13391" sha1="48txcdkisqh75r3cc8v04mb70q4lc2j" xml:space="preserve">ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ (Banach algebra) သည် [[ဖီးလ်ဒ်|ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုအပေါ်ရှိ [[ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ|ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] (associative algebra) တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|နိမ့်ကျစွာမြှောက်သည့် စံနှုန်း]] (submultiplicative norm) တစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည့် ဘာနက် ရပ်ဝန်း (Banach space) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဖန်ရှင် ရပ်ဝန်းများ (function spaces) နှင့် အော်ပရေတာ အက္ခရာသင်္ချာများ (operator algebras) အား လေ့လာရန်အတွက် ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ (functional analysis) တွင် အခြေခံ တည်ဆောက်ပုံ (foundational structure) တစ်ခုအဖြစ် အသုံးဝင်သည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Formal Definitions) ==
&lt;math&gt;(A, +)&lt;/math&gt; သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;\mathbb{K} \in \{\mathbb{R}, \mathbb{C}\}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ အကယ်၍ အောက်ပါ အခြေအနေများကို ပြည့်စုံစေပါက တည်ဆောက်ပုံ &lt;math&gt;(A, +, \circ, \|\cdot\|)&lt;/math&gt; သည် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;(A, +, \|\cdot\|)&lt;/math&gt; သည် ဘာနက် ရပ်ဝန်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပြည့်စုံသော စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်း (complete normed vector space) တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;(A, +, \circ)&lt;/math&gt; သည် ဖက်စပ်ရ &lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt;-အက္ခရာသင်္ချာ (associative &lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt;-algebra) တစ်ခု ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;a, b \in A&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;\|a \circ b\| \le \|a\| \|b\|&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည်။ ၎င်းကို နိမ့်ကျစွာမြှောက်မှု (submultiplicativity) ဟု ခေါ်သည်။

[[မြှောက်လဒ်]] အော်ပရေတာ &lt;math&gt;\circ&lt;/math&gt; ကို ယေဘုယျအားဖြင့် ချန်လှပ်ထားလေ့ရှိပြီး &lt;math&gt;a \circ b&lt;/math&gt; အား &lt;math&gt;ab&lt;/math&gt; အဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။

=== အင်ဗော်လူးရှင်းပါရှိသော ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာများ (Involutive Banach Algebras) ===
&lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ဘာနက် * အက္ခရာသင်္ချာ (Banach-*-algebra) သည် &lt;math&gt;a, b \in A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\lambda, \mu \in \mathbb{C}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေသော [[အင်ဗော်လူးရှင်း|အင်ဗော်လူးရှင်း]] (involution) &lt;math&gt;* \colon A \to A&lt;/math&gt; တစ်ခု တပ်ဆင်ထားသည့် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအင်ဗော်လူးရှင်းသည် &lt;math&gt;a \mapsto a^*&lt;/math&gt; ကို ပုံဖော်ပေးသည်။
* &lt;math&gt;(a^*)^* = a&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;(ab)^* = b^*a^*&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;(\lambda a + \mu b)^* = \overline{\lambda}a^* + \overline{\mu}b^*&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\|a^*\| = \|a\|&lt;/math&gt;

C* အက္ခရာသင်္ချာ (C*-algebra) သည် C* ထပ်တူညီမှု (C*-identity) ကို ထပ်မံပြည့်စုံစေသော ဘာနက် * အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Kadison &amp; Ringrose (1983).&lt;/ref&gt;
* &lt;math&gt;a \in A&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;\|a^*a\| = \|a\|^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

ဖွန်နွိုင်းမန်း အက္ခရာသင်္ချာ (von Neumann algebra) သည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) တစ်ခုပေါ်ရှိ အကန့်အသတ်ရှိသော အော်ပရေတာများ (bounded operators) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကာ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|အားနည်းသော အော်ပရေတာ တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (weak operator topology) တွင် အပိတ်ဖြစ်သော ထပ်တူရပါသော C* အက္ခရာသင်္ချာ (unital C*-algebra) တစ်ခု ဖြစ်သည်။

== အဓိက သီအိုရမ်များ နှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ (Core Theorems &amp; Properties) ==

=== ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ (Invertibility) ===
&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\|1\| = 1&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသော [[ထပ်တူရအစုဝင်|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်]] (multiplicative identity element) &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; ပါရှိသည့် ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ]] (invertible elements) ၏ [[အစု]] &lt;math&gt;A^\times&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ [[အစုပိုင်း|အဖွင့်စုပိုင်း]] (open subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။

&lt;math&gt;\|a - b\| &lt; \|b^{-1}\|^{-1}&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည့် မည်သည့် &lt;math&gt;b \in A^\times&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;a \in A&lt;/math&gt; အတွက်မဆို [[အစုဝင်]] &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; သည် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်ပြီး ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်ကို [[ကိန်းစဉ်တန်း|နွိုင်းမန်း ကိန်းစဉ်တန်း]] (Neumann series) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
:&lt;math&gt;a^{-1} = b^{-1}\sum_{n=0}^\infty ((b-a)b^{-1})^n&lt;/math&gt;

ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်း ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;a \mapsto a^{-1}&lt;/math&gt; သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;A^\times&lt;/math&gt; ကို [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အုပ်စု]] (topological group) တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ပေးသည်။

=== ရောင်စဉ် နှင့် ရောင်စဉ်အချင်းဝက် (Spectrum and Spectral Radius) ===
&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် ထပ်တူရပါသော &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt;-ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ &lt;math&gt;a \in A&lt;/math&gt; ၏ ရောင်စဉ် (spectrum) ကို အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;\sigma(a) := \{\lambda \in \mathbb{C} \mid a - \lambda 1 \notin A^\times\}&lt;/math&gt;

ရောင်စဉ် သီအိုရီ (spectral theory) အရ &lt;math&gt;\sigma(a)&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; ၏ ဗလာမဟုတ်သော (non-empty) [[အစုပိုင်း|ကျစ်လျစ်သော အစုပိုင်း]] (compact subset) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Bonsall &amp; Duncan (1973).&lt;/ref&gt; ရောင်စဉ်အချင်းဝက် (spectral radius) &lt;math&gt;r(a) := \sup \{|\lambda| \mid \lambda \in \sigma(a)\}&lt;/math&gt; ကို ဂဲလ်ဖန်း (Gelfand) ၏ ရောင်စဉ်အချင်းဝက် ပုံသေနည်းဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်။
:&lt;math&gt;r(a) = \lim_{n \to \infty} \|a^n\|^{1/n}&lt;/math&gt;

=== ဖလှယ်ရ ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာများ နှင့် ဂဲလ်ဖန်း သီအိုရီ (Commutative Banach Algebras &amp; Gelfand Theory) ===
&lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် ဖလှယ်ရသော (commutative) ထပ်တူရပါသော &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt;-ဘာနက် အက္ခရာသင်္ချာ တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ဂဲလ်ဖန်း ရောင်စဉ် (Gelfand spectrum) သို့မဟုတ် ဂဲလ်ဖန်း ရပ်ဝန်း (Gelfand space) &lt;math&gt;X_A&lt;/math&gt; သည် သုညမဟုတ်သော မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (non-zero multiplicative linear functionals) &lt;math&gt;\varphi \colon A \to \mathbb{C}&lt;/math&gt; အားလုံး၏ [[အစု]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အလိုအလျောက် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ပြီး [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; ရှိသည်။ [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|နှိုင်းရ အားနည်း * တိုပေါ်လော်ဂျီ]] (relative weak-* topology) တပ်ဆင်ထားပါက &lt;math&gt;X_A&lt;/math&gt; သည် ကျစ်လျစ်သော ဟောက်စ်ဒေါ့ဖ် ရပ်ဝန်း (compact Hausdorff space) တစ်ခု ဖြစ်သည်။

ဂဲလ်ဖန်း အသွင်ပြောင်းခြင်း (Gelfand transform) သည် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည့် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|အက္ခရာသင်္ချာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (continuous algebra homomorphism) &lt;math&gt;\textstyle\widehat{\cdot} \colon A \to \mathcal{C}(X_A)&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\widehat{a}(\varphi) = \varphi(a)&lt;/math&gt;

အစုဝင်တစ်ခု၏ ရောင်စဉ်သည် ဂဲလ်ဖန်း အသွင်ပြောင်းခြင်းနှင့် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်စပ်နေသည်။
:&lt;math&gt;\sigma(a) = \widehat{a}(X_A)&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;X_A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ [[အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်|အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ်များ]] (maximal ideals) အစု &lt;math&gt;\operatorname{MaxSpec}(A)&lt;/math&gt; ကြားတွင် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (canonical bijection) တစ်ခု တည်ရှိသည်။
:&lt;math&gt;X_A \to \operatorname{MaxSpec}(A), \quad \varphi \mapsto \ker(\varphi)&lt;/math&gt;

မည်သည့် &lt;math&gt;\varphi \in X_A&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;\ker(\varphi)&lt;/math&gt; သည် ဖြည့်စွက်အတိုင်းအတာ &lt;math&gt;1&lt;/math&gt; (codimension &lt;math&gt;1&lt;/math&gt;) ရှိသော အပိတ် အကြီးဆုံး အိုင်ဒီးလ် (closed maximal ideal) တစ်ခုဖြစ်ပြီး စားလဒ်ရပ်ဝန်း (quotient space) သည် &lt;math&gt;A/\ker(\varphi) \cong \mathbb{C}&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည်။

== ကိုးကား  ==
&lt;references /&gt;
* {{Citation |last1=Bonsall |first1=F. F. |last2=Duncan |first2=J. |title=Complete Normed Algebras |series=Ergebnisse der Mathematik und ihrer Grenzgebiete. NF Bd. 80 |publication-place=Berlin |publisher=Springer |date=1973 |isbn=3-540-06386-2}}
* {{Citation |last1=Kadison |first1=Richard V. |last2=Ringrose |first2=John R. |title=Fundamentals of the Theory of Operator Algebras. Special Topics. Band 1: Elementary Theory |publication-place=New York |publisher=Academic Press |date=1983 |isbn=0-12-393301-3}}
* {{Citation |last=Takesaki |first=Masamichi |title=Theory of Operator Algebras I |publication-place=Berlin |publisher=Springer |date=1979 |isbn=3-540-90391-7}}

[[ကဏ္ဍ:ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>48txcdkisqh75r3cc8v04mb70q4lc2j</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှု</title>
    <ns>10</ns>
    <id>291755</id>
    <redirect title="တမ်းပလိတ်:Evolutionary biology" />
    <revision>
      <id>1053593</id>
      <timestamp>2026-09-17T14:54:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:Evolutionary biology]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053593</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="ihiry1htt2061a9tg56m9dibzbmy448" xml:space="preserve">#Redirect[[တမ်းပလိတ်:Evolutionary biology]]</text>
      <sha1>ihiry1htt2061a9tg56m9dibzbmy448</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟန်း-ဘာနက် သီအိုရမ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291756</id>
    <revision>
      <id>1053597</id>
      <timestamp>2026-09-17T15:09:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;ဖန်ရှင်နယ် [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ|ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာတွင်]] ဟန်း-ဘာနက် သီအိုရမ် (Hahn-Banach theorem) သည် ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053597</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16167" sha1="meldiyrng40yr55qosxjilciy4qvhgf" xml:space="preserve">ဖန်ရှင်နယ် [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ|ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာတွင်]] ဟန်း-ဘာနက် သီအိုရမ် (Hahn-Banach theorem) သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်း]] (vector subspace) တစ်ခုပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော အကန့်အသတ်ရှိသော မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (bounded linear functionals) ကို ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုလုံးသို့ တိုးချဲ့ပေးနိုင်ရန် အာမခံသည့် အခြေခံ ရလဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (normed vector space) တိုင်းအပေါ်တွင် ၎င်း၏ [[ဒွန်တွဲရပ်ဝန်း]] (dual space) ကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန်အတွက် လုံလောက်သော အရေအတွက်ရှိသည့် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (continuous linear functionals) တည်ရှိမှုကို ၎င်းက သေချာစေသည်။

== ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ဟန်း-ဘာနက် သီအိုရမ်များ (Analytic Hahn–Banach Theorems) ==

=== ကိန်းစစ် လွှမ်းမိုးခံ တိုးချဲ့ချက် သီအိုရမ် (Dominated Extension Theorem (Real)) ===
&lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် [[ကိန်းစစ်]] [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု]] ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;p \colon X \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် အောက်ပါတို့ကို ပြည့်စုံစေသော နိမ့်ကျမျဉ်းဖြောင့်ဂုဏ်ရှိသော [[ဖန်ရှင်]] (sublinear function) တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။
* &lt;math&gt;x, y \in X&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;p(x + y) \le p(x) + p(y)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;x \in X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;t \ge 0&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;p(tx) = tp(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

အကယ်၍ &lt;math&gt;M&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်းတစ်ခု]] ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;f \colon M \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ၏ လွှမ်းမိုးခံရသော (dominated) မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ် (linear functional) တစ်ခု ဖြစ်ကာ အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစေပါက
:&lt;math&gt;f(m) \le p(m) \quad \text{for all } m \in M &lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
ထိုအခါ အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစေသည့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ချက် (linear extension) &lt;math&gt;F \colon X \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိသည်။
:&lt;math&gt;F(x) \le p(x) \quad \text{for all } x \in X&lt;/math&gt;
အကယ်၍ &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; အား တိကျစွာ ခုံးသော ဖန်ရှင် (convex function) တစ်ခုအဖြစ် ယူဆပါက ဤဖော်ပြချက်သည် ဆက်လက် မှန်ကန်သည်။&lt;ref&gt;Schechter (1996).&lt;/ref&gt;

=== ကိန်းစစ်/ကိန်းထွေး တိုးချဲ့ချက် သီအိုရမ် (Real/Complex Extension Theorem) ===
&lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် [[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;\mathbb{K} \in \{\mathbb{R}, \mathbb{C}\}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု]] ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;p \colon X \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် ဆီမီးစံနှုန်း (seminorm) တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ အကယ်၍ &lt;math&gt;M&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်းတစ်ခု]] ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;f \colon M \to \mathbb{K}&lt;/math&gt; သည် အောက်ပါကို ပြည့်စုံစေသော မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ပါက
:&lt;math&gt;|f(m)| \le p(m) \quad \text{for all } m \in M&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
ထိုအခါ အောက်ပါတို့ကို ပြည့်စုံစေသည့် မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ချက် &lt;math&gt;F \colon X \to \mathbb{K}&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိသည်။
:&lt;math&gt;F(m) = f(m) \quad \text{for all } m \in M&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;|F(x)| \le p(x) \quad \text{for all } x \in X&lt;/math&gt;

=== အဆက်မပြတ် တိုးချဲ့ချက် သီအိုရမ် (Continuous Extension Theorem) ===
&lt;math&gt;M&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{K} \in \{\mathbb{R}, \mathbb{C}\}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ဒေသအလိုက် ခုံးသော တိုပေါ်လော်ဂျီ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (locally convex topological vector space) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်းတစ်ခု]] ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်တိုင်း &lt;math&gt;f \colon M \to \mathbb{K}&lt;/math&gt; တွင် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ချက် &lt;math&gt;F \colon X \to \mathbb{K}&lt;/math&gt; တစ်ခု ရှိသည်။&lt;ref&gt;Narici &amp; Beckenstein (2011).&lt;/ref&gt;

အကယ်၍ &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]သတ်မှတ်ထားသော ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပါက ဤတိုးချဲ့ချက်ကို စံနှုန်းကို တိကျစွာ ထိန်းသိမ်းသော (norm-preserving) အရာအဖြစ် ရွေးချယ်နိုင်သည်။
:&lt;math&gt;\|F\|_{X^*} = \|f\|_{M^*}&lt;/math&gt;

== ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ဟန်း-ဘာနက် (ခွဲခြားခြင်း သီအိုရမ်များ) (Geometric Hahn–Banach (Separation Theorems)) ==
&lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် [[ကိန်းစစ်]] တိုပေါ်လော်ဂျီ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (real topological vector space) တစ်ခု ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ ဗလာမဟုတ်သော ဘုံမပါသော ခုံးသောအစုပိုင်းများ (non-empty, disjoint convex subsets) ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။

* အဖွင့်စုများ (Open Sets): အကယ်၍ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် အဖွင့်စု (open set) တစ်ခု ဖြစ်ပါက အောက်ပါကို ပြည့်စုံစေသည့် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ် &lt;math&gt;f \colon X \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုနှင့် &lt;math&gt;s \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; တို့ တည်ရှိသည်။
:&lt;math&gt;f(a) &lt; s \le f(b) \quad \text{for all } a \in A, b \in B&lt;/math&gt;
* ကျစ်လျစ်သော အစုများ နှင့် အပိတ် အစုများ (Compact and Closed Sets): အကယ်၍ &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် ဒေသအလိုက် ခုံးသော ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် ကျစ်လျစ်၍ &lt;math&gt;B&lt;/math&gt; သည် အပိတ်စု ဖြစ်ပါက အောက်ပါကို ပြည့်စုံစေသည့် အဆက်မပြတ် မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ် &lt;math&gt;f \colon X \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုနှင့် &lt;math&gt;s, t \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; တို့ တည်ရှိသည်။
:&lt;math&gt;f(a) &lt; t &lt; s &lt; f(b) \quad \text{for all } a \in A, b \in B&lt;/math&gt;
* စတာနစ်ဆလပ်ဗ် မာဇူးရ် (Stanisław Mazur) ၏ သီအိုရမ် (Mazur's Theorem): အကယ်၍ &lt;math&gt;M \subset X&lt;/math&gt; သည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်းတစ်ခု]] ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;K \subset X&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;M&lt;/math&gt; နှင့် ဘုံမပါသော ဗလာမဟုတ်သည့် အဖွင့် ခုံးသောအစုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; နှင့် ဘုံမပါဘဲ &lt;math&gt;M&lt;/math&gt; ကို ငုံထားသည့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ အပိတ် ဟိုက်ပါပြင်ညီ (closed hyperplane) တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|ဖြည့်စွက်အတိုင်းအတာ]] 1 ရှိသော ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်း ဖြစ်သည်။

[[ကိန်းထွေး]] တိုပေါ်လော်ဂျီ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (complex topological vector spaces) အတွက် အလားတူ မညီမျှခြင်းများသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ကိန်းစစ်ပိုင်း &lt;math&gt;\operatorname{Re} f&lt;/math&gt; အပေါ် သက်ရောက်သည်။

== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Generalizations) ==

=== ဆီမီးစံနှုန်းများအတွက် တိုးချဲ့ချက် (Extension for Seminorms) ===
&lt;math&gt;M&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်းတစ်ခု]] ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ အကယ်၍ &lt;math&gt;p \colon M \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;M&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ ဆီမီးစံနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;q \colon X \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;m \in M&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;p(m) \le q(m)&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ ဆီမီးစံနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;m \in M&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;P(m) = p(m)&lt;/math&gt; ဖြစ်ကာ &lt;math&gt;x \in X&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;P(x) \le q(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်စေသည့် ဆီမီးစံနှုန်း &lt;math&gt;P \colon X \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိသည်။

=== ဗက်တာတန်ဖိုးရှိ တိုးချဲ့ချက် (Vector-Valued Extension) ===
အကယ်၍ &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; တို့သည် [[ဖီးလ်ဒ်]]တစ်ခုတည်းအပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] ဖြစ်ပါက [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်း]] &lt;math&gt;M \subset X&lt;/math&gt; ပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော မည်သည့် [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု]] (linear map) &lt;math&gt;f \colon M \to Y&lt;/math&gt; မဆိုသည် မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ချက် &lt;math&gt;F \colon X \to Y&lt;/math&gt; ကို လက်ခံရရှိသည်။

=== မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် ဟန်း-ဘာနက် (Invariant Hahn–Banach) ===
&lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]သတ်မှတ်ထားသော ရပ်ဝန်း (normed space) တစ်ခု ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\Gamma&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ ကျုံ့ခြင်းများ (contractions) ဖြစ်ကြသော [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|အဆက်မပြတ်]] [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ]] (continuous linear operators) ၏ [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ|ဖလှယ်ရ]] [[ဆီမီးအုပ်စု]] (commutative semigroup) တစ်ခု ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ၎င်းတွင် &lt;math&gt;L \in \Gamma&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;\|L\| \le 1&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;M \subset X&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\Gamma&lt;/math&gt; အောက်တွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် (invariant) [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်းတစ်ခု]] ဖြစ်သည် ဆိုပါစို့။ ၎င်းတွင် &lt;math&gt;L \in \Gamma&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;L(M) \subseteq M&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ &lt;math&gt;f \colon M \to \mathbb{K}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\Gamma&lt;/math&gt; အောက်တွင် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် အဆက်မပြတ် မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ပါက ထိုအခါ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;\|F\| = \|f\|&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသော &lt;math&gt;\Gamma&lt;/math&gt;-မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည့် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ချက် &lt;math&gt;F \colon X \to \mathbb{K}&lt;/math&gt; တစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းတွင် &lt;math&gt;M&lt;/math&gt; ပေါ်၌ &lt;math&gt;f \circ L = f&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Rudin (1991).&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Narici |first1=Lawrence |last2=Beckenstein |first2=Edward |title=Topological Vector Spaces |edition=2nd |publication-place=Boca Raton |publisher=CRC Press |date=2011 |isbn=978-1584888666}}
* {{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Functional Analysis |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |date=1991 |isbn=0-07-054236-8}}
* {{Citation |last=Schechter |first=Eric |title=Handbook of Analysis and its Foundations |publication-place=San Diego |publisher=Academic Press |date=1996 |isbn=0-12-622760-8}}

[[ကဏ္ဍ:ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ သီအိုရမ်များ]]</text>
      <sha1>meldiyrng40yr55qosxjilciy4qvhgf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-50206-74</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291757</id>
    <revision>
      <id>1053598</id>
      <timestamp>2026-09-17T15:28:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1053598</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8552" sha1="8729rfm4gqj1e76ae9twk5yu5hwqpxd" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-50206-74 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၁၅:၂၈၊ ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>8729rfm4gqj1e76ae9twk5yu5hwqpxd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Grc-transl</title>
    <ns>10</ns>
    <id>291758</id>
    <revision>
      <id>1053600</id>
      <timestamp>2026-09-17T15:50:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Ancient Greek|translit|system=Wiktionary}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt; {{documentation}} &lt;/noinclude&gt;&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053600</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="s1apyjx17ww2sb2kiy8nycvx3rpfq24" xml:space="preserve">&lt;includeonly&gt;{{#invoke:Ancient Greek|translit|system=Wiktionary}}&lt;/includeonly&gt;&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s1apyjx17ww2sb2kiy8nycvx3rpfq24</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မော်ဂျူး:Ancient Greek</title>
    <ns>828</ns>
    <id>291759</id>
    <revision>
      <id>1053601</id>
      <timestamp>2026-09-17T15:52:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;local p = {}  local macron = mw.ustring.char(0x304) local breve = mw.ustring.char(0x306) local rough = mw.ustring.char(0x314) local smooth = mw.ustring.char(0x313) local diaeresis = mw.ustring.char(0x308) local acute = mw.ustring.char(0x301) local grave = mw.ustring.char(0x300) local circumflex = mw.ustring.char(0x342) local Latin_circumfle...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053601</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="8035" sha1="387recgkr1t21snee9bymmgpyic72ng" xml:space="preserve">local p = {}

local macron = mw.ustring.char(0x304)
local breve = mw.ustring.char(0x306)
local rough = mw.ustring.char(0x314)
local smooth = mw.ustring.char(0x313)
local diaeresis = mw.ustring.char(0x308)
local acute = mw.ustring.char(0x301)
local grave = mw.ustring.char(0x300)
local circumflex = mw.ustring.char(0x342)
local Latin_circumflex = mw.ustring.char(0x302)
local subscript = mw.ustring.char(0x345)
local macron_circumflex = macron .. diaeresis .. '?' .. Latin_circumflex

local is_velar = { ['κ'] = true, ['γ'] = true, ['χ'] = true, ['ξ'] = true, }

local UTF8_char = &quot;[%z\1-\127\194-\244][\128-\191]*&quot;
local basic_Greek = &quot;[\206-\207][\128-\191]&quot; -- excluding first line of Greek and Coptic block: ͰͱͲͳʹ͵Ͷͷͺͻͼͽ;Ϳ

local info = {}

-- The tables are shared among different characters so that they can be checked
-- for equality if needed, and to use less space.
local vowel = { vowel = true, diacritic_seat = true }
local iota = { vowel = true, diacritic_seat = true, offglide = true }
local upsilon = { vowel = true, diacritic_seat = true, offglide = true }
-- Technically rho is only a seat for rough or smooth breathing.
local rho = { consonant = true, diacritic_seat = true }
local consonant = { consonant = true }
local diacritic = { diacritic = true }
-- Needed for equality comparisons.
local breathing = { diacritic = true }

local function add_info(characters, t)
	if type(characters) == &quot;string&quot; then
		for character in string.gmatch(characters, UTF8_char) do
			info[character] = t
		end
	else
		for _, character in ipairs(characters) do
			info[character] = t
		end
	end
end

add_info({ macron, breve,
		diaeresis,
		acute, grave, circumflex,
		subscript,
	}, diacritic)

add_info({rough, smooth}, breathing)
add_info(&quot;ΑΕΗΟΩαεηοω&quot;, vowel)
add_info(&quot;Ιι&quot;, iota)
add_info(&quot;Υυ&quot;, upsilon)
add_info(&quot;ΒΓΔΖΘΚΛΜΝΞΠΡΣΤΦΧΨϜϘϺϷͶϠβγδζθκλμνξπρσςτφχψϝϙϻϸͷϡ&quot;, consonant)
add_info(&quot;Ρρ&quot;, rho)

local not_recognized = {}
setmetatable(info, { __index =
	function()
		return not_recognized
	end
})

local function quote(str)
	return &quot;“&quot; ..  str .. &quot;”&quot;
end

local correspondences = {
	-- Vowels
	[&quot;α&quot;] = &quot;a&quot;,
	[&quot;ε&quot;] = &quot;e&quot;,
	[&quot;η&quot;] = &quot;e&quot; .. macron,
	[&quot;ι&quot;] = &quot;i&quot;,
	[&quot;ο&quot;] = &quot;o&quot;,
	[&quot;υ&quot;] = &quot;u&quot;,
	[&quot;ω&quot;] = &quot;o&quot; .. macron,

	-- Consonants
	[&quot;β&quot;] = &quot;b&quot;,
	[&quot;γ&quot;] = &quot;g&quot;,
	[&quot;δ&quot;] = &quot;d&quot;,
	[&quot;ζ&quot;] = &quot;z&quot;,
	[&quot;θ&quot;] = &quot;th&quot;,
	[&quot;κ&quot;] = &quot;k&quot;,
	[&quot;λ&quot;] = &quot;l&quot;,
	[&quot;μ&quot;] = &quot;m&quot;,
	[&quot;ν&quot;] = &quot;n&quot;,
	[&quot;ξ&quot;] = &quot;x&quot;,
	[&quot;π&quot;] = &quot;p&quot;,
	[&quot;ρ&quot;] = &quot;r&quot;,
	[&quot;σ&quot;] = &quot;s&quot;,
	[&quot;ς&quot;] = &quot;s&quot;,
	[&quot;τ&quot;] = &quot;t&quot;,
	[&quot;φ&quot;] = &quot;ph&quot;,
	[&quot;ψ&quot;] = &quot;ps&quot;,
	
	-- Archaic letters
	[&quot;ϝ&quot;] = &quot;w&quot;,
	[&quot;ϻ&quot;] = &quot;ś&quot;,
	[&quot;ϙ&quot;] = &quot;q&quot;,
	[&quot;ϡ&quot;] = &quot;š&quot;,
	[&quot;ͷ&quot;] = &quot;v&quot;,
	
	-- Diacritics
	[smooth] = '',
	[rough] = '', -- h is added below in the `transliterate` function.
	[breve] = '',
}

local ALA_LC = {
	[&quot;χ&quot;] = &quot;ch&quot;,
	[acute] = '',
	[grave] = '',
	[circumflex] = '',
	[subscript] = '',
	[diaeresis] = '',
	[macron] = '',
}

local Wiktionary_transliteration = {
	[&quot;χ&quot;] = &quot;kh&quot;,
	[circumflex] = Latin_circumflex,
	[subscript] = 'i',
}

local function add_index_metamethod(t, index_metamethod)
	local mt = getmetatable(t)
	if not mt then
		mt = {}
		setmetatable(t, mt)
	end
	mt.__index = index_metamethod
end

--[=[
		This breaks a word into meaningful &quot;tokens&quot;, which are
		individual letters or diphthongs with their diacritics.
		Used by [[Module:grc-accent]] and [[Module:grc-pronunciation]].
--]=]
local function tokenize(text)
	local tokens, vowel_info, prev_info = {}, {}, {}
	local token_i = 1
	local prev
	for character in string.gmatch(mw.ustring.toNFD(text), UTF8_char) do
		local curr_info = info[character]
		-- Split vowels between tokens if not a diphthong.
		if curr_info.vowel then
			if prev and (not (curr_info.offglide and prev_info.vowel)
					-- υυ → υ, υ
					-- ιυ → ι, υ
					or prev_info.offglide and curr_info == upsilon) then
				token_i = token_i + 1
			end
			tokens[token_i] = (tokens[token_i] or &quot;&quot;) .. character
			table.insert(vowel_info, { index = token_i })
		elseif curr_info.diacritic then
			tokens[token_i] = (tokens[token_i] or &quot;&quot;) .. character
			if prev_info.vowel or prev_info.diacritic then
				if character == diaeresis then
					-- Current token is vowel, vowel, possibly other diacritics,
					-- and a diaeresis.
					-- Split the current token into two:
					-- the first letter, then the second letter plus any diacritics.
					local previous_vowel, vowel_with_diaeresis = string.match(tokens[token_i], &quot;^(&quot; .. basic_Greek .. &quot;)(&quot; .. basic_Greek .. &quot;.+)&quot;)
					if previous_vowel then
						tokens[token_i], tokens[token_i + 1] = previous_vowel, vowel_with_diaeresis
						token_i = token_i + 1
					end
				end
			elseif prev_info == rho then
				if curr_info ~= breathing then
					return string.format(&quot;The character %s cannot have the accent %s on it.&quot;, prev, &quot;◌&quot; .. character)
				end
			else
				error(&quot;The character &quot; .. quote(prev) .. &quot; cannot have a diacritic on it.&quot;)
			end
		elseif curr_info == rho then
			if prev and not (prev_info == breathing and info[string.match(tokens[token_i], &quot;^&quot; .. basic_Greek)] == rho) then
				token_i = token_i + 1
			end
			tokens[token_i] = (tokens[token_i] or &quot;&quot;) .. character
		else
			if prev then
				token_i = token_i + 1
			end
			tokens[token_i] = (tokens[token_i] or &quot;&quot;) .. character
		end
		prev = character
		prev_info = curr_info
	end
	return tokens
end

function p.transliterate(text, system)
	add_index_metamethod(correspondences, system == &quot;ALA-LC&quot; and ALA_LC or Wiktionary_transliteration)
	
	if text == '῾' then
		return 'h'
	end
	
	text = mw.ustring.toNFD(text)
	
	--[[
		Replace semicolon or Greek question mark with regular question mark,
		except after an ASCII alphanumeric character (to avoid converting
		semicolons in HTML entities).
	--]]
	text = mw.ustring.gsub(text, &quot;([^A-Za-z0-9])[;&quot; .. mw.ustring.char(0x37E) .. &quot;]&quot;, &quot;%1?&quot;)
	
	-- Handle the middle dot. It is equivalent to semicolon or colon, but semicolon is probably more common.
	text = text:gsub(&quot;·&quot;, &quot;;&quot;)
	
	local tokens = tokenize(text)

	--now read the tokens
	local output = {}
	for i, token in pairs(tokens) do
		-- substitute each character in the token for its transliteration
		local translit = string.gsub(mw.ustring.lower(token), UTF8_char, correspondences)
		
		if token == 'γ' and is_velar[tokens[i + 1]] then
			-- γ before a velar should be &lt;n&gt;
			translit = 'n'
		elseif token == 'ρ' and tokens[i - 1] == 'ρ' then
			-- ρ after ρ should be &lt;rh&gt;
			translit = 'rh'
		elseif system == &quot;Wiktionary&quot; and mw.ustring.find(token, '^[αΑ].*' .. subscript .. '$') then
			-- add macron to ᾳ
			translit = mw.ustring.gsub(translit, '([aA])', '%1' .. macron)
		end
		
		if token:find(rough) then
			if mw.ustring.find(token, '[Ρρ]') then
				translit = translit .. 'h'
			else -- vowel
				translit = 'h' .. translit
			end
		end
		
		if system == &quot;ALA-LC&quot; and mw.ustring.find(token, '^[υΥ][^ιΙ]*$') then
			translit = translit:gsub('u', 'y'):gsub('U', 'Y')
		end
		
		-- Remove macron from a vowel that has a circumflex.
		if mw.ustring.find(translit, macron_circumflex) then
			translit = translit:gsub(macron, '')
		end
		
		-- Capitalize first character of transliteration.
		if token ~= mw.ustring.lower(token) then
			translit = mw.ustring.gsub(translit, &quot;^.&quot;, mw.ustring.upper)
		end
		
		table.insert(output, translit)
	end
	
	return table.concat(output)
end

function p.translit(frame)
	local text = frame.args[1] or frame:getParent().args[1]
	
	local system = frame.args.system
	if system == nil or system == &quot;&quot; then
		system = &quot;Wiktionary&quot;
	elseif not (system == &quot;ALA-LC&quot; or system == &quot;Wiktionary&quot;) then
		error('Transliteration system in |system= not recognized; choose between &quot;ALA-LC&quot; and &quot;Wiktionary&quot;')
	end
	
	local transliteration = p.transliterate(text, system)
	return '&lt;span title=&quot;Ancient Greek transliteration&quot; lang=&quot;grc-Latn&quot;&gt;&lt;i&gt;' .. transliteration .. '&lt;/i&gt;&lt;/span&gt;'
end

function p.bare_translit(frame)
	return p.transliterate(frame.args[1] or frame:getParent().args[1])
end

return p</text>
      <sha1>387recgkr1t21snee9bymmgpyic72ng</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291760</id>
    <revision>
      <id>1053602</id>
      <timestamp>2026-09-17T16:12:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[File:Atmosphere layers-my.svg|thumb|လေထုအလွှာများ]]  '''အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ''' (exosphere) ({{IPAc-en|ˈ|ɛ|k|s|oʊ|s|f|ɪər|,_|ˈ|ɛ|g|z|oʊ|-}};&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com}}&lt;/ref&gt; {{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|ἔξω}}'' ({{grc-transl|ἔξω}})|အပြင်ဘက်...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053602</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3043" sha1="kvfo0izpedawe0c90mp582xwpq879qh" xml:space="preserve">[[File:Atmosphere layers-my.svg|thumb|လေထုအလွှာများ]]

'''အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ''' (exosphere) ({{IPAc-en|ˈ|ɛ|k|s|oʊ|s|f|ɪər|,_|ˈ|ɛ|g|z|oʊ|-}};&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com}}&lt;/ref&gt; {{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|ἔξω}}'' ({{grc-transl|ἔξω}})|အပြင်ဘက်၊ အလွှာ||-[[စက်လုံး]]}}) သည် အလွန်ပါးလွှာပြီး ဂြိုဟ်တခုလုံး ဘေးပတ်လည်အား ဝိုင်းရံထားသည့် လေထုအလွှာတခုဖြစ်သည်။ ယင်းအလွှာတွင် သိပ်သည်းဆမှာ အင်မတန် နည်းပါးကာ [[မော်လီကျူး]]များသည် တခုနှင့်တခု တိုက်မိနိုင်ခြေ အင်မတန် နည်းပါးသည်။&lt;ref name=&quot;NASA-20150817&quot;&gt;{{cite web|title=NASA's LADEE Spacecraft Finds Neon in Lunar Atmosphere|url=http://www.nasa.gov/content/goddard/ladee-lunar-neon|publisher=[[NASA]]|last=Steigerwald|first=William|date=August 17, 2015|access-date=August 18, 2015}}&lt;/ref&gt; အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာသည် ကမ္ဘာ့လေထု၏ အပြင်ဘက်အကျဆုံးအလွှာဖြစ်ပြီး လေထုသည် အပြင်ဘက်သို့ ပါးလွှာလာပြီး [[အပြင်ဘက် အာကာသ]]နှင့် ပေါင်းစပ်သွားသည်။ ယင်းသည် သာမိုစဖီးယား အလွှာ၏ အပေါ်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိသည်။ သုတေသန အားနည်းသောကြောင့် အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာအကြောင်း သေချာမသိရပေ။ [[မာကျူရီဂြိုဟ်]]၊ [[လကမ္ဘာ]]၊ [[စီးရပ်စ် (ဂြိုဟ်သိမ်)|စီးရပ်စ်]]၊ [[ယူရိုပါ (ဂြိုဟ်ရံလ)|ယူရိုပါ]]၊ [[ဂျန်နမိတ် (ဂြိုဟ်ရံလ)|ဂျန်နမိတ်]]တို့တွင် အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ တည်ရှိကြသည်။ ကမ္ဘာမြေ၏ အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာကို [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]]၊ [[ဟီလီယမ်]]၊ လေးလံသော [[အက်တမ်]]များ၊ မော်လီကျူးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|doi=10.1016/B978-0-12-804492-6.00001-0|chapter=Chemicals and the Environment|title=Environmental Organic Chemistry for Engineers|date=2017|last1=Speight|first1=James G.|pages=1–41|isbn=978-0-12-804492-6}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist}}


[[Category:လေထု]]</text>
      <sha1>kvfo0izpedawe0c90mp582xwpq879qh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053603</id>
      <parentid>1053602</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:15:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053603</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3047" sha1="0g7ge51pxamz6ld7f6gtihemem86uiy" xml:space="preserve">[[File:Atmosphere layers-my.svg|thumb|လေထုအလွှာများ]]

'''အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ''' (exosphere) ({{IPAc-en|ˈ|ɛ|k|s|oʊ|s|f|ɪər|,_|ˈ|ɛ|g|z|oʊ|-}};&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com}}&lt;/ref&gt; {{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|ἔξω}}'' ({{grc-transl|ἔξω}})|အပြင်ဘက်၊ အလွှာ||-[[စက်လုံး]]}}) သည် အလွန်ပါးလွှာပြီး ဂြိုဟ်တခုလုံး ဘေးပတ်လည်အား ဝိုင်းရံထားသည့် လေထုအလွှာတခုဖြစ်သည်။ ယင်းအလွှာတွင် သိပ်သည်းဆမှာ အင်မတန် နည်းပါးကာ [[မော်လီကျူး]]များသည် တခုနှင့်တခု တိုက်မိနိုင်ခြေ အင်မတန် နည်းပါးသည်။&lt;ref name=&quot;NASA-20150817&quot;&gt;{{cite web|title=NASA's LADEE Spacecraft Finds Neon in Lunar Atmosphere|url=http://www.nasa.gov/content/goddard/ladee-lunar-neon|publisher=[[NASA]]|last=Steigerwald|first=William|date=August 17, 2015|access-date=August 18, 2015}}&lt;/ref&gt; အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာသည် ကမ္ဘာ့လေထု၏ အပြင်ဘက်အကျဆုံးအလွှာဖြစ်ပြီး လေထုသည် အပြင်ဘက်သို့ ပါးလွှာလာပြီး [[အပြင်ဘက် အာကာသ]]နှင့် ပေါင်းစပ်သွားသည်။ ယင်းသည် [[သာမိုစဖီးယား အလွှာ]]၏ အပေါ်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိသည်။ သုတေသန အားနည်းသောကြောင့် အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာအကြောင်း သေချာမသိရပေ။ [[မာကျူရီဂြိုဟ်]]၊ [[လကမ္ဘာ]]၊ [[စီးရပ်စ် (ဂြိုဟ်သိမ်)|စီးရပ်စ်]]၊ [[ယူရိုပါ (ဂြိုဟ်ရံလ)|ယူရိုပါ]]၊ [[ဂျန်နမိတ် (ဂြိုဟ်ရံလ)|ဂျန်နမိတ်]]တို့တွင် အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ တည်ရှိကြသည်။ ကမ္ဘာမြေ၏ အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာကို [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]]၊ [[ဟီလီယမ်]]၊ လေးလံသော [[အက်တမ်]]များ၊ မော်လီကျူးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|doi=10.1016/B978-0-12-804492-6.00001-0|chapter=Chemicals and the Environment|title=Environmental Organic Chemistry for Engineers|date=2017|last1=Speight|first1=James G.|pages=1–41|isbn=978-0-12-804492-6}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist}}


[[Category:လေထု]]</text>
      <sha1>0g7ge51pxamz6ld7f6gtihemem86uiy</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053611</id>
      <parentid>1053603</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T16:31:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား */</comment>
      <origin>1053611</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3081" sha1="3txta8v04ip6eht0otp0jbjkf1yxchk" xml:space="preserve">[[File:Atmosphere layers-my.svg|thumb|လေထုအလွှာများ]]

'''အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ''' (exosphere) ({{IPAc-en|ˈ|ɛ|k|s|oʊ|s|f|ɪər|,_|ˈ|ɛ|g|z|oʊ|-}};&lt;ref&gt;{{cite Dictionary.com}}&lt;/ref&gt; {{etymology|grc|''{{wikt-lang|grc|ἔξω}}'' ({{grc-transl|ἔξω}})|အပြင်ဘက်၊ အလွှာ||-[[စက်လုံး]]}}) သည် အလွန်ပါးလွှာပြီး ဂြိုဟ်တခုလုံး ဘေးပတ်လည်အား ဝိုင်းရံထားသည့် လေထုအလွှာတခုဖြစ်သည်။ ယင်းအလွှာတွင် သိပ်သည်းဆမှာ အင်မတန် နည်းပါးကာ [[မော်လီကျူး]]များသည် တခုနှင့်တခု တိုက်မိနိုင်ခြေ အင်မတန် နည်းပါးသည်။&lt;ref name=&quot;NASA-20150817&quot;&gt;{{cite web|title=NASA's LADEE Spacecraft Finds Neon in Lunar Atmosphere|url=http://www.nasa.gov/content/goddard/ladee-lunar-neon|publisher=[[NASA]]|last=Steigerwald|first=William|date=August 17, 2015|access-date=August 18, 2015}}&lt;/ref&gt; အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာသည် ကမ္ဘာ့လေထု၏ အပြင်ဘက်အကျဆုံးအလွှာဖြစ်ပြီး လေထုသည် အပြင်ဘက်သို့ ပါးလွှာလာပြီး [[အပြင်ဘက် အာကာသ]]နှင့် ပေါင်းစပ်သွားသည်။ ယင်းသည် [[သာမိုစဖီးယား အလွှာ]]၏ အပေါ်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိသည်။ သုတေသန အားနည်းသောကြောင့် အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာအကြောင်း သေချာမသိရပေ။ [[မာကျူရီဂြိုဟ်]]၊ [[လကမ္ဘာ]]၊ [[စီးရပ်စ် (ဂြိုဟ်သိမ်)|စီးရပ်စ်]]၊ [[ယူရိုပါ (ဂြိုဟ်ရံလ)|ယူရိုပါ]]၊ [[ဂျန်နမိတ် (ဂြိုဟ်ရံလ)|ဂျန်နမိတ်]]တို့တွင် အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ တည်ရှိကြသည်။ ကမ္ဘာမြေ၏ အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာကို [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]]၊ [[ဟီလီယမ်]]၊ လေးလံသော [[အက်တမ်]]များ၊ မော်လီကျူးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။&lt;ref&gt;{{cite book|doi=10.1016/B978-0-12-804492-6.00001-0|chapter=Chemicals and the Environment|title=Environmental Organic Chemistry for Engineers|date=2017|last1=Speight|first1=James G.|pages=1–41|isbn=978-0-12-804492-6}}&lt;/ref&gt;


==ကိုးကား==
{{Reflist}}

{{ကမ္ဘာ့လေထု}}
[[Category:လေထု]]</text>
      <sha1>3txta8v04ip6eht0otp0jbjkf1yxchk</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:Earth's atmosphere</title>
    <ns>10</ns>
    <id>291761</id>
    <revision>
      <id>1053604</id>
      <timestamp>2026-09-17T16:25:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Navbox  | name      = Earth's atmosphere | title     = [[ကမ္ဘာ့လေထု]] | state    = collapsed | listclass = hlist  | list1 =  * [[ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ|ထရိုပိုစဖီးယား]] * စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ|စထရာတိုစ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053604</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1217" sha1="537v6y8aj54n56ekzuwe5cvnmgv1oa9" xml:space="preserve">{{Navbox 
| name      = Earth's atmosphere
| title     = [[ကမ္ဘာ့လေထု]]
| state    = collapsed
| listclass = hlist

| list1 = 
* [[ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ|ထရိုပိုစဖီးယား]]
* [[စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ|စထရာတိုစဖီးယား]]
* [[မီဆိုစဖီးယား အလွှာ|မီဆိုစဖီးယား]]
* [[သာမိုစဖီးယား အလွှာ|သာမိုစဖီးယား]]
* [[အက်ဇိုစဖီးယား အလွှာ|အက်ဇိုစဖီးယား]]
| list2 = 
* [[Tropopause|ထရိုပိုပေါ့စ်]]
* [[Stratopause|စထရာတိုပေါ့စ်]]
* [[Mesopause|မီဆိုပေါ့စ်]]
* [[Thermopause|သာမိုပေါ့စ်]] / [[Exobase|အက်ဇိုဘေ့စ်]]
| list3 = 
* [[အိုဇုန်းလွှာ]]
* [[Turbopause|တာဘိုပေါ့စ်]]
* [[Ionosphere|အိုင်ယွန်နိုစဖီးယား]] 

}}&lt;noinclude&gt;
[[ကဏ္ဍ:ရူပဗေဒ တမ်းပလိတ်များ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>537v6y8aj54n56ekzuwe5cvnmgv1oa9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:ကမ္ဘာ့လေထု</title>
    <ns>10</ns>
    <id>291762</id>
    <redirect title="တမ်းပလိတ်:Earth&#039;s atmosphere" />
    <revision>
      <id>1053605</id>
      <timestamp>2026-09-17T16:27:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>စာမျက်နှာကို [[တမ်းပလိတ်:Earth's atmosphere]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053605</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="59" sha1="cw74q70gsni7a2tcqqi9gr2eentyf52" xml:space="preserve">#Redirect[[တမ်းပလိတ်:Earth's atmosphere]]</text>
      <sha1>cw74q70gsni7a2tcqqi9gr2eentyf52</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရာသီများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291763</id>
    <revision>
      <id>1053613</id>
      <timestamp>2026-09-17T16:47:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons cat|Seasons}} {{Cat main|ရာသီ}}   [[ကဏ္ဍ:အချိန်၏ ယူနစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ပြက္ခဒိန်]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053613</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="163" sha1="6wtsvxpfcfepbpxnddfohhyw6wuaety" xml:space="preserve">{{Commons cat|Seasons}}
{{Cat main|ရာသီ}}


[[ကဏ္ဍ:အချိန်၏ ယူနစ်များ]]
[[ကဏ္ဍ:ပြက္ခဒိန်]]</text>
      <sha1>6wtsvxpfcfepbpxnddfohhyw6wuaety</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဆောင်းရာသီ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291764</id>
    <revision>
      <id>1053660</id>
      <timestamp>2026-09-17T17:39:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Cat main}} {{Commons Category|Winter}}  [[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83" sha1="dlhmi1zqc3op1pb5wrt4gtut7n52sm9" xml:space="preserve">{{Cat main}}
{{Commons Category|Winter}}

[[ကဏ္ဍ:ရာသီများ]]</text>
      <sha1>dlhmi1zqc3op1pb5wrt4gtut7n52sm9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်ဇုန်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291765</id>
    <revision>
      <id>1053665</id>
      <timestamp>2026-09-17T17:53:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;   [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာဂြိုဟ်]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053665</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="53" sha1="tferushg14cckwr6o4b4ydrdcui2ip5" xml:space="preserve">


[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာဂြိုဟ်]]</text>
      <sha1>tferushg14cckwr6o4b4ydrdcui2ip5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဆူနာမီ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291766</id>
    <revision>
      <id>1053676</id>
      <timestamp>2026-09-17T18:07:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Cat main}} {{Commonscat|Tsunamis‎}}   [[ကဏ္ဍ:ငလျင်ဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:ရေလှိုင်းများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053676</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="140" sha1="ds84u2i8olfr9ljxxli2fqbu9jb3147" xml:space="preserve">{{Cat main}}
{{Commonscat|Tsunamis‎}}


[[ကဏ္ဍ:ငလျင်ဗေဒ]]
[[ကဏ္ဍ:ရေလှိုင်းများ]]</text>
      <sha1>ds84u2i8olfr9ljxxli2fqbu9jb3147</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ရေလှိုင်းများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291767</id>
    <revision>
      <id>1053677</id>
      <timestamp>2026-09-17T18:08:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons Category|Water waves}}   [[ကဏ္ဍ:လှိုင်းများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053677</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="83f0xt5y4pad2aclkts3eowc8mm0zm5" xml:space="preserve">{{Commons Category|Water waves}}


[[ကဏ္ဍ:လှိုင်းများ]]</text>
      <sha1>83f0xt5y4pad2aclkts3eowc8mm0zm5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291768</id>
    <revision>
      <id>1053683</id>
      <timestamp>2026-09-17T18:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Commons category|Lakes of Australia}}  [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရေကန်များ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053683</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="125" sha1="b9ga8wm5594je6n56viw2tycygaxa5f" xml:space="preserve">{{Commons category|Lakes of Australia}}

[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရေကန်များ]]</text>
      <sha1>b9ga8wm5594je6n56viw2tycygaxa5f</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291769</id>
    <revision>
      <id>1053688</id>
      <timestamp>2026-09-17T20:45:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် (complex conjugation) ဆိုသည်မှာ ကာတီးရှန်း [[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်|ကိုဩဒိနိတ်]] (Cartesian coordinate) များတွင် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထား...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053688</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8073" sha1="t1r88idwtbabf43og0mtpwwoh1f588a" xml:space="preserve">ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် (complex conjugation) ဆိုသည်မှာ ကာတီးရှန်း [[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်|ကိုဩဒိနိတ်]] (Cartesian coordinate) များတွင် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော [[ဖီးလ်ဒ်]] [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field automorphism) &lt;math&gt;\sigma : \mathbb{C} \to \mathbb{C}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;z = a + b\mathrm{i} \mapsto \overline{z} = a - b\mathrm{i}&lt;/math&gt;
ဤတွင် &lt;math&gt;a, b \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Merziger &amp; Wirth (2006), p. 98.&lt;/ref&gt;

ဝင်ရိုးစွန်း ပုံစံ (polar form) တွင် &lt;math&gt;r \geq 0&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\varphi \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; ပါဝင်သော &lt;math&gt;z = r e^{\mathrm{i}\varphi}&lt;/math&gt; အတွက် ကွန်ဂျူဂိတ် (conjugate) မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\overline{z} = r e^{-\mathrm{i}\varphi}&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Bronstein et al. (2008), p. 36.&lt;/ref&gt;

[[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီအရ]] ဤတွက်ချက်မှုသည် &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; အား [[ကိန်းစစ်]]ဝင်ရိုးတစ်လျှောက် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection) တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီသည်။

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Algebraic Properties) ==
&lt;math&gt;z = a + b\mathrm{i}&lt;/math&gt; ဖြစ်သော အားလုံးသော &lt;math&gt;z, z_1, z_2 \in \mathbb{C}&lt;/math&gt; အတွက် ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်သည် အောက်ပါ ထပ်တူညီမှုများကို ပြည့်စုံစေသည်။&lt;ref&gt;Arens et al. (2008), pp. 125–127.&lt;/ref&gt;

* &lt;math&gt;\overline{\overline{z}} = z&lt;/math&gt; [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (involution) ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;z = \overline{z} \iff z \in \mathbb{R}&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\overline{z_1 + z_2} = \overline{z}_1 + \overline{z}_2&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\overline{z_1 z_2} = \overline{z}_1 \overline{z}_2&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;z_2 \neq 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\overline{\left(\frac{z_1}{z_2}\right)} = \frac{\overline{z}_1}{\overline{z}_2}&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\mathrm{Re}(z) = \frac{1}{2}(z + \overline{z}) = a&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\mathrm{Im}(z) = \frac{1}{2\mathrm{i}}(z - \overline{z}) = b&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;|z| = |\overline{z}|&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;z\overline{z} = |z|^2 = a^2 + b^2&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;|z| = \sqrt{z\overline{z}}&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\exp(\overline{z}) = \overline{\exp(z)}&lt;/math&gt;
* အနုတ် [[ကိန်းစစ်]]ဝင်ရိုးပေါ်တွင် မရှိသော &lt;math&gt;z \neq 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\log(\overline{z}) = \overline{\log(z)}&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; သို့ ကန့်သတ်ခြင်းက ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; ကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် ကွန်ဂျူဂိတ်တွင် မပြောင်းလဲသော ဆက်စပ်နေသည့် အဖွင့် အရင်းအမြစ်စုတစ်ခုပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော မည်သည့် [[ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်]] (holomorphic function) &lt;math&gt;\varphi&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;\overline{\varphi(z)} = \varphi(\overline{z})&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

*ဤဂုဏ်သတ္တိများသည် &lt;math&gt;z \neq 0&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်]] (multiplicative inverse) အတွက် ပုံသေနည်းကို တိုက်ရိုက်ရရှိစေသည်။
:&lt;math&gt;z^{-1} = \frac{\overline{z}}{|z|^2}&lt;/math&gt;

*အကျိုးဆက်အားဖြင့် [[ကိန်းထွေး]] နှစ်ခု၏ [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]]ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည်။
:&lt;math&gt;\frac{z_1}{z_2} = \frac{z_1 \overline{z}_2}{|z_2|^2} = \frac{(a_1 a_2 + b_1 b_2) + (b_1 a_2 - a_1 b_2)\mathrm{i}}{a_2^2 + b_2^2}&lt;/math&gt;

== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Generalizations) ==

=== ကိန်းအုံ ကွန်ဂျူဂိတ် (Matrix Conjugation) ===
[[ကိန်းအုံ]] &lt;math&gt;A \in \mathbb{C}^{m \times n}&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် ကိန်းအုံ (complex conjugate matrix) &lt;math&gt;\overline{A}&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;(\overline{A})_{ij} = \overline{A_{ij}}&lt;/math&gt; ဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (component-wise) သတ်မှတ်သည်။ ဟာမီရှန် ထရန်စပို့စ် (Hermitian transpose) သို့မဟုတ် တွဲဖက် (adjoint) ကိန်းအုံကို ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် ကိန်းအုံ၏ ထရန်စပို့စ် (transpose) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။
:&lt;math&gt;A^* = \overline{A}^T&lt;/math&gt;

=== ဖီးလ်ဒ် သီအိုရီ (Field Theory) ===
&lt;math&gt;L/K&lt;/math&gt; ကို [[ဖီးလ်ဒ်]] တိုးချဲ့ခြင်း (field extension) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ &lt;math&gt;L/K&lt;/math&gt; သည် မူမှန် ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း (normal field extension) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆလျှင် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ (algebraic) ဖြစ်သော [[အစုဝင်]]နှစ်ခုဖြစ်သည့် &lt;math&gt;\alpha, \beta \in L&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;K[x]&lt;/math&gt; တွင် တူညီသော အငယ်ဆုံး [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (minimal polynomial) ကို မျှဝေသုံးစွဲပါက &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ကွန်ဂျူဂိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီစွာဖြင့် &lt;math&gt;\sigma(\alpha) = \beta&lt;/math&gt; ဖြစ်စေသော &lt;math&gt;K&lt;/math&gt;-[[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (automorphism) &lt;math&gt;\sigma \in \mathrm{Aut}(L/K)&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိပါက &lt;math&gt;\beta&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt; ၏ ကွန်ဂျူဂိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Arens |first1=Tilo |last2=Hettlich |first2=Frank |last3=Karpfinger |first3=Christian |last4=Kockelkorn |first4=Ulrich |last5=Lichtenegger |first5=Klaus |last6=Stachel |first6=Hellmuth |title=Mathematik |publication-place=Heidelberg |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |date=2008 |isbn=978-3-8274-1758-9}}
* {{Citation |last1=Bronstein |first1=I. N. |last2=Semendjajew |first2=K. A. |last3=Musiol |first3=Gerhard |last4=Mühlig |first4=Heiner |title=Taschenbuch der Mathematik |edition=7th |publication-place=Frankfurt |publisher=Verlag Harri Deutsch |date=2008 |isbn=978-3-8171-2007-9}}
* {{Citation |last1=Merziger |first1=Gerhard |last2=Wirth |first2=Thomas |title=Repetitorium der höheren Mathematik |edition=5th |publication-place=Springe |publisher=Binomi |date=2006 |isbn=978-3923923335}}</text>
      <sha1>t1r88idwtbabf43og0mtpwwoh1f588a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053689</id>
      <parentid>1053688</parentid>
      <timestamp>2026-09-17T20:46:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053689</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8185" sha1="4l16ti6t9ymo5f1gdvjjszm5teg8y9l" xml:space="preserve">ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် (complex conjugation) ဆိုသည်မှာ ကာတီးရှန်း [[ကိုဩဒိနိတ်စနစ်|ကိုဩဒိနိတ်]] (Cartesian coordinate) များတွင် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော [[ဖီးလ်ဒ်]] [[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (field automorphism) &lt;math&gt;\sigma : \mathbb{C} \to \mathbb{C}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;z = a + b\mathrm{i} \mapsto \overline{z} = a - b\mathrm{i}&lt;/math&gt;
ဤတွင် &lt;math&gt;a, b \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Merziger &amp; Wirth (2006), p. 98.&lt;/ref&gt;

ဝင်ရိုးစွန်း ပုံစံ (polar form) တွင် &lt;math&gt;r \geq 0&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\varphi \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; ပါဝင်သော &lt;math&gt;z = r e^{\mathrm{i}\varphi}&lt;/math&gt; အတွက် ကွန်ဂျူဂိတ် (conjugate) မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\overline{z} = r e^{-\mathrm{i}\varphi}&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Bronstein et al. (2008), p. 36.&lt;/ref&gt;

[[ဂျီဩမေတြီ|ဂျီဩမေတြီအရ]] ဤတွက်ချက်မှုသည် &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; အား [[ကိန်းစစ်]]ဝင်ရိုးတစ်လျှောက် အချိုးညီရောင်ပြန်ဟပ်ခြင်း (reflection) တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီသည်။

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Algebraic Properties) ==
&lt;math&gt;z = a + b\mathrm{i}&lt;/math&gt; ဖြစ်သော အားလုံးသော &lt;math&gt;z, z_1, z_2 \in \mathbb{C}&lt;/math&gt; အတွက် ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်သည် အောက်ပါ ထပ်တူညီမှုများကို ပြည့်စုံစေသည်။&lt;ref&gt;Arens et al. (2008), pp. 125–127.&lt;/ref&gt;

* &lt;math&gt;\overline{\overline{z}} = z&lt;/math&gt; [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (involution) ဖြစ်သည်။
* &lt;math&gt;z = \overline{z} \iff z \in \mathbb{R}&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\overline{z_1 + z_2} = \overline{z}_1 + \overline{z}_2&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\overline{z_1 z_2} = \overline{z}_1 \overline{z}_2&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;z_2 \neq 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\overline{\left(\frac{z_1}{z_2}\right)} = \frac{\overline{z}_1}{\overline{z}_2}&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\mathrm{Re}(z) = \frac{1}{2}(z + \overline{z}) = a&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\mathrm{Im}(z) = \frac{1}{2\mathrm{i}}(z - \overline{z}) = b&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;|z| = |\overline{z}|&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;z\overline{z} = |z|^2 = a^2 + b^2&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;|z| = \sqrt{z\overline{z}}&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\exp(\overline{z}) = \overline{\exp(z)}&lt;/math&gt;
* အနုတ် [[ကိန်းစစ်]]ဝင်ရိုးပေါ်တွင် မရှိသော &lt;math&gt;z \neq 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\log(\overline{z}) = \overline{\log(z)}&lt;/math&gt;
* &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; သို့ ကန့်သတ်ခြင်းက ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; ကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် ကွန်ဂျူဂိတ်တွင် မပြောင်းလဲသော ဆက်စပ်နေသည့် အဖွင့် အရင်းအမြစ်စုတစ်ခုပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော မည်သည့် [[ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်]] (holomorphic function) &lt;math&gt;\varphi&lt;/math&gt; အတွက်မဆို &lt;math&gt;\overline{\varphi(z)} = \varphi(\overline{z})&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

*ဤဂုဏ်သတ္တိများသည် &lt;math&gt;z \neq 0&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်]] (multiplicative inverse) အတွက် ပုံသေနည်းကို တိုက်ရိုက်ရရှိစေသည်။
:&lt;math&gt;z^{-1} = \frac{\overline{z}}{|z|^2}&lt;/math&gt;

*အကျိုးဆက်အားဖြင့် [[ကိန်းထွေး]] နှစ်ခု၏ [[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]]ကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည်။
:&lt;math&gt;\frac{z_1}{z_2} = \frac{z_1 \overline{z}_2}{|z_2|^2} = \frac{(a_1 a_2 + b_1 b_2) + (b_1 a_2 - a_1 b_2)\mathrm{i}}{a_2^2 + b_2^2}&lt;/math&gt;

== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Generalizations) ==

=== ကိန်းအုံ ကွန်ဂျူဂိတ် (Matrix Conjugation) ===
[[ကိန်းအုံ]] &lt;math&gt;A \in \mathbb{C}^{m \times n}&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် ကိန်းအုံ (complex conjugate matrix) &lt;math&gt;\overline{A}&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;(\overline{A})_{ij} = \overline{A_{ij}}&lt;/math&gt; ဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (component-wise) သတ်မှတ်သည်။ ဟာမီရှန် ထရန်စပို့စ် (Hermitian transpose) သို့မဟုတ် တွဲဖက် (adjoint) ကိန်းအုံကို ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ် ကိန်းအုံ၏ ထရန်စပို့စ် (transpose) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။
:&lt;math&gt;A^* = \overline{A}^T&lt;/math&gt;

=== ဖီးလ်ဒ် သီအိုရီ (Field Theory) ===
&lt;math&gt;L/K&lt;/math&gt; ကို [[ဖီးလ်ဒ်]] တိုးချဲ့ခြင်း (field extension) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ &lt;math&gt;L/K&lt;/math&gt; သည် မူမှန် ဖီးလ်ဒ် တိုးချဲ့ခြင်း (normal field extension) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ယူဆလျှင် &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ (algebraic) ဖြစ်သော [[အစုဝင်]]နှစ်ခုဖြစ်သည့် &lt;math&gt;\alpha, \beta \in L&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;K[x]&lt;/math&gt; တွင် တူညီသော အငယ်ဆုံး [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (minimal polynomial) ကို မျှဝေသုံးစွဲပါက &lt;math&gt;K&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ကွန်ဂျူဂိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီစွာဖြင့် &lt;math&gt;\sigma(\alpha) = \beta&lt;/math&gt; ဖြစ်စေသော &lt;math&gt;K&lt;/math&gt;-[[အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်]] (automorphism) &lt;math&gt;\sigma \in \mathrm{Aut}(L/K)&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိပါက &lt;math&gt;\beta&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\alpha&lt;/math&gt; ၏ ကွန်ဂျူဂိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Arens |first1=Tilo |last2=Hettlich |first2=Frank |last3=Karpfinger |first3=Christian |last4=Kockelkorn |first4=Ulrich |last5=Lichtenegger |first5=Klaus |last6=Stachel |first6=Hellmuth |title=Mathematik |publication-place=Heidelberg |publisher=Spektrum Akademischer Verlag |date=2008 |isbn=978-3-8274-1758-9}}
* {{Citation |last1=Bronstein |first1=I. N. |last2=Semendjajew |first2=K. A. |last3=Musiol |first3=Gerhard |last4=Mühlig |first4=Heiner |title=Taschenbuch der Mathematik |edition=7th |publication-place=Frankfurt |publisher=Verlag Harri Deutsch |date=2008 |isbn=978-3-8171-2007-9}}
* {{Citation |last1=Merziger |first1=Gerhard |last2=Wirth |first2=Thomas |title=Repetitorium der höheren Mathematik |edition=5th |publication-place=Springe |publisher=Binomi |date=2006 |isbn=978-3923923335}}
[[ကဏ္ဍ:ကိန်းထွေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>4l16ti6t9ymo5f1gdvjjszm5teg8y9l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တြိဂံ မညီမျှခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291770</id>
    <revision>
      <id>1053690</id>
      <timestamp>2026-09-17T21:05:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[File:TriangleInequality.svg|thumb|နမူနာသုံးခု]] တြိဂံ မညီမျှခြင်း (triangle inequality) ဆိုသည်မှာ တြိဂံတစ်ခု၏ မည်သည့်အနားနှစ်ဖက်၏ အလျားများပေါင်းလဒ်မဆို ကျန...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053690</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13371" sha1="glpv26djojqlre6zp51xgj583o68d8i" xml:space="preserve">[[File:TriangleInequality.svg|thumb|နမူနာသုံးခု]]
တြိဂံ မညီမျှခြင်း (triangle inequality) ဆိုသည်မှာ တြိဂံတစ်ခု၏ မည်သည့်အနားနှစ်ဖက်၏ အလျားများပေါင်းလဒ်မဆို ကျန်ရှိနေသော အနား၏ အလျားထက် ကြီးရမည် သို့မဟုတ် ညီမျှရမည်ဟု ဖော်ပြထားသော [[ဂျီဩမေတြီ|အခြေခံ ဂျီဩမေတြီ]]နှင့် [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ|ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ]] မူဝါဒတစ်ခုဖြစ်သည်။ 

၎င်းသည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]] (normed vector spaces) သို့ စံနှုန်းများ၏ နိမ့်ကျစွာပေါင်းမှု (subadditivity) အဖြစ် ပုံစံတကျ ယေဘုယျပြုထားပြီး [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း|အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ]] (metric spaces) ရှိ အကွာအဝေး ဖန်ရှင်များ (distance functions) သတ်မှတ်ပေးသော [[နဂိုမှန်အဆို]] (axiom) တစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။

== ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ တြိဂံ မညီမျှခြင်း (Geometric Triangle Inequality) ==
&lt;math&gt;a, b, c&lt;/math&gt; သည် [[ဂျီဩမေတြီ|ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ]]ရှိ တြိဂံတစ်ခု၏ အနားအလျားများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ တြိဂံ မညီမျှခြင်းသည် အောက်ပါ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြဌာန်းထားသည်။
:&lt;math&gt;a + b \geq c, \quad b + c \geq a, \quad c + a \geq b&lt;/math&gt;
ယိုယွင်းမှုမရှိသော (non-degenerate) သင့်လျော်သော တြိဂံများအတွက် တိကျသော မညီမျှခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။
:&lt;math&gt;|a - b| &lt; c &lt; a + b&lt;/math&gt;
အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီစွာဖြင့် ဤမညီမျှခြင်း စနစ်သည် တြိဂံ၏ ဧရိယာသည် တိကျစွာ အပေါင်းကိန်းဖြစ်ကြောင်း အာမခံသည်။ ဟီရွန်၏ ပုံသေနည်း (Heron's formula) အရ ဧရိယာသည် [[ကိန်းစစ်]]နှင့် အပေါင်းကိန်း ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\sqrt{(a+b+c)(-a+b+c)(a-b+c)(a+b-c)} &gt; 0&lt;/math&gt;

'''ပြောင်းပြန်အဆို (Converse)''' [[ကိန်းစစ်|အပေါင်း ကိန်းစစ်]] သုံးခုဖြစ်သော &lt;math&gt;a, b, c&lt;/math&gt; သည် ဤမညီမျှခြင်းများကို တိကျစွာ ကျေနပ်စေပါက ဤအနားအလျားများပါရှိသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် ယိုယွင်းမှုမရှိသော တြိဂံတစ်ခု တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူညီမှု (congruence) အထိ တိကျသည်။ 

== စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (Normed Vector Spaces) ==
[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]သတ်မှတ်ထားသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; တစ်ခုတွင် စံနှုန်း &lt;math&gt;\|\cdot\|&lt;/math&gt; သည် နိမ့်ကျစွာပေါင်းမှုဖြစ်သည့် တြိဂံ မညီမျှခြင်းကို ကျေနပ်စေရမည်။&lt;ref&gt;Kress (1988), p. 26.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\|\mathbf{u} + \mathbf{v}\| \leq \|\mathbf{u}\| + \|\mathbf{v}\| \quad \text{for all } \mathbf{u}, \mathbf{v} \in V&lt;/math&gt;

'''တြိဂံ ညီမျှခြင်း (Triangle Equality)''' တိကျစွာ ခုံးသော (strictly convex) စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသည့် ရပ်ဝန်းများတွင် ညီမျှခြင်း &lt;math&gt;\|\mathbf{u} + \mathbf{v}\| = \|\mathbf{u}\| + \|\mathbf{v}\|&lt;/math&gt; မှန်ကန်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]]သည် အပေါင်းကိန်းအရ မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ မှီခိုသော (linearly dependent) ဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်းများအားလုံးနှင့် &lt;math&gt;1 &lt; p &lt; \infty&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;L^p&lt;/math&gt; ရပ်ဝန်းများ ပါဝင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အချို့သော [[ကိန်းစစ်]] &lt;math&gt;\alpha &gt; 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\mathbf{u} = \alpha \mathbf{v}&lt;/math&gt; ဖြစ်ရမည် သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး ဗက်တာတစ်ခုသည် သုည ဖြစ်ရမည်။

'''အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများ (Inner Product Spaces)''' [[အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း (ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း)|အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း]]တစ်ခုတွင် တြိဂံ မညီမျှခြင်းသည် [[ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း]] (Cauchy-Schwarz inequality) ၏ တိုက်ရိုက် အကျိုးဆက်သီအိုရမ် (corollary) တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[အစက် မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်]] &lt;math&gt;\langle \cdot, \cdot \rangle&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Stillwell (2005), p. 80.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\|\mathbf{u} + \mathbf{v}\|^2 = \|\mathbf{u}\|^2 + \langle \mathbf{u}, \mathbf{v} \rangle + \langle \mathbf{v}, \mathbf{u} \rangle + \|\mathbf{v}\|^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\|\mathbf{u} + \mathbf{v}\|^2 \leq \|\mathbf{u}\|^2 + 2|\langle \mathbf{u}, \mathbf{v} \rangle| + \|\mathbf{v}\|^2&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;\|\mathbf{u} + \mathbf{v}\|^2 \leq \|\mathbf{u}\|^2 + 2\|\mathbf{u}\|\|\mathbf{v}\| + \|\mathbf{v}\|^2 = (\|\mathbf{u}\| + \|\mathbf{v}\|)^2&lt;/math&gt;
နှစ်ထပ်ကိန်းရင်း ရှာယူခြင်းက မညီမျှခြင်းကို ရရှိစေသည်။

'''ပြောင်းပြန် တြိဂံ မညီမျှခြင်း (Reverse Triangle Inequality)''' ဗက်တာ ခြားနားခြင်းတစ်ခု၏ စံနှုန်းအတွက် အောက်ဘောင် (lower bound) ကို နိမ့်ကျစွာပေါင်းမှုမှ တိုက်ရိုက် ဆင်းသက်ရယူသည်။
:&lt;math&gt;\big|\|\mathbf{u}\| - \|\mathbf{v}\|\big| \leq \|\mathbf{u} - \mathbf{v}\|&lt;/math&gt;

== အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (Metric Spaces) ==
[[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] &lt;math&gt;(M, d)&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် တြိဂံ မညီမျှခြင်းသည် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် &lt;math&gt;d&lt;/math&gt; အတွက် သတ်မှတ်ပေးသည့် [[နဂိုမှန်အဆို]]တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Khamsi &amp; Kirk (2001), p. 8.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;d(x, z) \leq d(x, y) + d(y, z) \quad \text{for all  } x, y, z \in M &lt;/math&gt;

'''ပြောင်းပြန် တြိဂံ မညီမျှခြင်း (Reverse Triangle Inequality)''' အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများအတွက် ထပ်တူညီသော အောက်ဘောင်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;|d(x, z) - d(y, z)| \leq d(x, y)&lt;/math&gt;
မည်သည့် အထိုင်မှတ် &lt;math&gt;z \in M&lt;/math&gt; အတွက်မဆို ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;x \mapsto d(x, z)&lt;/math&gt; သည် လစ်ပ်ရှစ်ဇ် ကိန်းသေ (Lipschitz constant) 1 ဖြင့် [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်|လစ်ပ်ရှစ်ဇ် အဆက်မပြတ်]] (Lipschitz continuous) ဖြစ်ကြောင်း ဤအချက်က အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ သက်ရောက်စေပြီး ၎င်းက အကွာအဝေး ဖန်ရှင်သည် ညီညာစွာ အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော (uniformly continuous) သဘောတရားကို အာမခံသည်။

== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများနှင့် ကွဲပြားမှုများ (Generalizations and Variations) ==

'''ပိုမိုမြင့်မားသောအဆင့် အတိုင်းအတာများ (Higher Dimensions)''' &lt;math&gt;n&lt;/math&gt;-[[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]ရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်းတွင် မည်သည့် &lt;math&gt;n&lt;/math&gt;-အရိုးရှင်းဆုံးပုံ၏ &lt;math&gt;(n-1)&lt;/math&gt;-အတိုင်းအတာရှိ မျက်နှာစာ၏ ဟိုက်ပါထုထည် (hypervolume) မဆိုသည် ၎င်း၏ ကျန်ရှိနေသော &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; မျက်နှာစာများ၏ ဟိုက်ပါထုထည်များ ပေါင်းလဒ်ထက် တိကျစွာ ငယ်သည် သို့မဟုတ် ညီမျှသည်။&lt;ref&gt;Izumi (2016).&lt;/ref&gt; ၎င်းသည် အလိုရှိရာ ခုံးသော ပိုလီတုပ်များ (convex polytopes) ဆီသို့ ထပ်မံ၍ ယေဘုယျပြုသွားသည်။

'''မင်ကော့စကီး ရပ်ဝန်း (Minkowski Space)''' မင်ကော့စကီး ရပ်ဝန်း၏ [[မန်နီဖိုး#ဆီမီး-ရီးမန်း_မန်နီဖိုးများ_(Semi-Riemannian_Manifolds)|ဆူဒို-ရီးမန်း မန်နီဖိုး]] (pseudo-Riemannian manifold) တွင် မက်ထရစ် &lt;math&gt;\eta_{\mu\nu}&lt;/math&gt; သည် အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (positive-definite) မရှိပေ။ အကယ်၍ [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]]ဖြစ်သော &lt;math&gt;\mathbf{u}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\mathbf{v}&lt;/math&gt; တို့သည် တူညီသော အနာဂတ် သို့မဟုတ် အတိတ် အလင်းကတော့ (light cone) အတွင်း တည်ရှိနေသည့် သုညမဟုတ်သော အချိန်ဆန်သည့် ဗက်တာများ (timelike vectors) ဖြစ်ပါက တြိဂံ မညီမျှခြင်းသည် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားသည်။
:&lt;math&gt;\|\mathbf{u} + \mathbf{v}\| \geq \|\mathbf{u}\| + \|\mathbf{v}\|&lt;/math&gt;

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Izumi |first=Shuzo |title=Sufficiency of simplex inequalities |journal=Proceedings of the American Mathematical Society |volume=144 |issue=3 |pages=1299–1307 |date=2016 |doi=10.1090/proc12756}}
* {{Citation |last1=Khamsi |first1=Mohamed A. |last2=Kirk |first2=William A. |title=An introduction to metric spaces and fixed point theory |publication-place=New York |publisher=Wiley-IEEE |date=2001 |isbn=0-471-41825-0}}
* {{Citation |last=Kress |first=Rainer |title=Numerical analysis |publication-place=Berlin |publisher=Springer |date=1988 |isbn=0-387-98408-9}}
* {{Citation |last=Stillwell |first=John |title=The four pillars of geometry |publication-place=New York |publisher=Springer |date=2005 |isbn=0-387-25530-3}}

[[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>glpv26djojqlre6zp51xgj583o68d8i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291771</id>
    <revision>
      <id>1053691</id>
      <timestamp>2026-09-17T21:20:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;အစက်မြှောက်လဒ် (dot product) ဆိုသည်မှာ တူညီသောအလျားရှိ [[ကိန်းစဉ်]]နှစ်ခုကိုယူ၍ [[စကေလာ]] (scalar) တစ်ခုတည်းအဖြစ် ပြန်ထုတ်ပေးသော အက္ခရာသင်...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053691</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14475" sha1="khmmkypt2l02l9ljpa7txkegaarh736" xml:space="preserve">အစက်မြှောက်လဒ် (dot product) ဆိုသည်မှာ တူညီသောအလျားရှိ [[ကိန်းစဉ်]]နှစ်ခုကိုယူ၍ [[စကေလာ]] (scalar) တစ်ခုတည်းအဖြစ် ပြန်ထုတ်ပေးသော [[အက္ခရာသင်္ချာ]] တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို စကေလာမြှောက်လဒ် (scalar product) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ [[ဂျီဩမေတြီ|ယူကလစ် ဂျီဩမေတြီ]]တွင် ၎င်းသည် [[ကိန်းစစ်]] ကိုဩဒိနိတ် ရပ်ဝန်း (real coordinate space) &lt;math&gt;\mathbb{R}^n&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ စံ အတွင်းမြှောက်လဒ်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် သတ်မှတ်ပေးပြီး [[ဗက်တာ]] (vector) ပမာဏများဖြစ်သော အလျားများနှင့် ထောင့်များအတွက် တိကျခိုင်မာသည့် အက္ခရာသင်္ချာ မူဘောင်တစ်ခုကို ပေးသည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ထပ်တူညီမှု (Formal Definitions &amp; Equivalence) ==

=== ကိုဩဒိနိတ်ဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Coordinate Definition) ===
ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု (orthonormal basis) တစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ ဖော်ပြထားသော &lt;math&gt;\mathbb{R}^n&lt;/math&gt; ရှိ [[ဗက်တာ|ဗက်တာနှစ်ခု]]ဖြစ်သည့် &lt;math&gt;\mathbf{a} = [a_1, a_2, \dots, a_n]&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\mathbf{b} = [b_1, b_2, \dots, b_n]&lt;/math&gt; အတွက် အစက်မြှောက်လဒ်ကို [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာနည်းအရ]] အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။&lt;ref&gt;Lipschutz &amp; Lipson (2009).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \sum_{i=1}^n a_i b_i = a_1 b_1 + a_2 b_2 + \cdots + a_n b_n&lt;/math&gt;
အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီစွာဖြင့် ၎င်းဗက်တာများကို တိုင် [[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]] (column matrices) အဖြစ် ယူဆပါက ၎င်းသည် &lt;math&gt;\mathbf{a}&lt;/math&gt; ၏ ထရန်စပို့စ် (transpose) နှင့် &lt;math&gt;\mathbf{b}&lt;/math&gt; တို့၏ ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း (matrix product) ပင်ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \mathbf{a}^\mathsf{T} \mathbf{b}&lt;/math&gt;

=== ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Geometric Definition) ===
ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်းတွင် အစက်မြှောက်လဒ်ကို [[ဗက်တာ]] ပမာဏများဖြစ်သော &lt;math&gt;\|\mathbf{a}\|&lt;/math&gt;၊ &lt;math&gt;\|\mathbf{b}\|&lt;/math&gt; နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ထောင့် &lt;math&gt;\theta&lt;/math&gt; တို့ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref&gt;Spiegel, Lipschutz &amp; Spellman (2009).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \|\mathbf{a}\| \|\mathbf{b}\| \cos \theta&lt;/math&gt;
ဗက်တာတစ်ခု၏ ယူကလစ်ဒ် အလျား (Euclidean length) ကို အစက်မြှောက်လဒ်မှ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်သည်။
:&lt;math&gt;\|\mathbf{a}\| = \sqrt{\mathbf{a} \cdot \mathbf{a}}&lt;/math&gt;

=== ထပ်တူညီမှု (Equivalence) ===
&lt;math&gt;\{\mathbf{e}_1, \dots, \mathbf{e}_n\}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbb{R}^n&lt;/math&gt; အတွက် ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ အခြေအစု ဗက်တာများသည် အောက်ပါအတိုင်း ကျေနပ်စေသည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{e}_i \cdot \mathbf{e}_j = \delta_{ij}&lt;/math&gt;
ဤတွင် &lt;math&gt;\delta_{ij}&lt;/math&gt; သည် ခရိုနက်ကာ ဒယ်လ်တာ (Kronecker delta) ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအစုတွင် &lt;math&gt;\mathbf{a}&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\mathbf{b}&lt;/math&gt; တို့ကို ဖော်ပြခြင်းနှင့် ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ ပရိုဂျက်ရှင်း၏ မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ်ဖြစ်မှု (bilinearity) ကို အသုံးချခြင်းက ကိုဩဒိနိတ်ဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို ရရှိစေသည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \left(\sum_{i=1}^n a_i \mathbf{e}_i\right) \cdot \left(\sum_{j=1}^n b_j \mathbf{e}_j\right) = \sum_{i=1}^n \sum_{j=1}^n a_i b_j (\mathbf{e}_i \cdot \mathbf{e}_j) = \sum_{i=1}^n \sum_{j=1}^n a_i b_j \delta_{ij} = \sum_{i=1}^n a_i b_i&lt;/math&gt;

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Algebraic Properties) ==
မည်သည့် [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]]ဖြစ်သော &lt;math&gt;\mathbf{a}, \mathbf{b}, \mathbf{c} \in \mathbb{R}^n&lt;/math&gt; နှင့် [[စကေလာ|စကေလာများ]]ဖြစ်သော &lt;math&gt;\alpha, \beta \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; အတွက်မဆို အစက်မြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ ထပ်တူညီမှုများကို ကျေနပ်စေသည်။&lt;ref&gt;Spiegel, Lipschutz &amp; Spellman (2009).&lt;/ref&gt;

* [[ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (commutativity) သို့မဟုတ် [[ခေါက်ချိုးညီ|အချိုးညီမှု]] (symmetry) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \mathbf{b} \cdot \mathbf{a}&lt;/math&gt;
* မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ်ဖြစ်မှု ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot (\alpha \mathbf{b} + \beta \mathbf{c}) = \alpha (\mathbf{a} \cdot \mathbf{b}) + \beta (\mathbf{a} \cdot \mathbf{c})&lt;/math&gt;
* အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (positive-definiteness) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{a} \geq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{a} = 0 \iff \mathbf{a} = \mathbf{0}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* ထောင့်မှန်ကျဖြစ်မှု (orthogonality) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \perp \mathbf{b} \iff \mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = 0&lt;/math&gt;
* ဖက်စပ်၍မရသော ဂုဏ်သတ္တိ (non-associativity) ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;(\mathbf{a} \cdot \mathbf{b})&lt;/math&gt; သည် ဗက်တာတစ်ခုမဟုတ်ဘဲ စကေလာတစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ဖော်ပြချက် &lt;math&gt;(\mathbf{a} \cdot \mathbf{b}) \cdot \mathbf{c}&lt;/math&gt; အား အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်မထားပေ။
* [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)| ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] (differentiable) ဗက်တာတန်ဖိုးရှိ [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (vector-valued functions) အတွက် မြှောက်လဒ်စည်းမျဉ်း (product rule) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;(\mathbf{a} \cdot \mathbf{b})' = \mathbf{a}' \cdot \mathbf{b} + \mathbf{a} \cdot \mathbf{b}'&lt;/math&gt;

== သုံးခုမြှောက်လဒ်များ (Triple Products) ==
အစက်မြှောက်လဒ်သည် အတိုင်းအတာသုံးခုရှိသော ရပ်ဝန်း &lt;math&gt;\mathbb{R}^3&lt;/math&gt; အတွင်း ကြက်ခြေခတ် မြှောက်လဒ် (cross product) နှင့် အောက်ပါ တွက်ချက်မှုများမှတစ်ဆင့် အချင်းချင်းသက်ရောက်မှုရှိသည်။&lt;ref&gt;Spiegel, Lipschutz &amp; Spellman (2009).&lt;/ref&gt;

* [[စကေလာ]] သုံးခုမြှောက်လဒ် (scalar triple product) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အနားပြိုင်စတုဂံအခဲတစ်ခု၏ ထုထည်ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot (\mathbf{b} \times \mathbf{c}) = \mathbf{b} \cdot (\mathbf{c} \times \mathbf{a}) = \mathbf{c} \cdot (\mathbf{a} \times \mathbf{b})&lt;/math&gt;
* [[ဗက်တာ]] သုံးခုမြှောက်လဒ် (vector triple product) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို လာဂေါင့်၏ ပုံသေနည်း (Lagrange's formula) ဟုခေါ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \times (\mathbf{b} \times \mathbf{c}) = (\mathbf{a} \cdot \mathbf{c}) \mathbf{b} - (\mathbf{a} \cdot \mathbf{b}) \mathbf{c}&lt;/math&gt;

== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Generalizations) ==

=== ကိန်းထွေး ဗက်တာများ (Complex Vectors) ===
ကိန်းထွေး ဗက်တာများ (complex vectors) ဖြစ်သော &lt;math&gt;\mathbf{a}, \mathbf{b} \in \mathbb{C}^n&lt;/math&gt; အတွက် အပေါင်းကိန်းသေချာသော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]]တစ်ခုကို ထိန်းသိမ်းရန် ဒုတိယဗက်တာ၏ အစိတ်အပိုင်းများ၏ [[ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်]]ကို အသုံးပြု၍ အစက်မြှောက်လဒ်ကို သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းကို အထက်မျဉ်း (overline) ဖြင့် ဖော်ပြသည်။&lt;ref&gt;Berberian (2014).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \sum_{i=1}^n a_i \overline{b_i}&lt;/math&gt;
[[ကိန်းအုံ]] သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းအရ ဟာမီရှန် ထရန်စပို့စ် (Hermitian transpose) &lt;math&gt;\mathbf{b}^*&lt;/math&gt; ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \mathbf{b}^* \mathbf{a}&lt;/math&gt;
ဤယေဘုယျပြုထားခြင်းသည် ကွန်ဂျူဂိတ် အချိုးညီသော ဆက်စကွီ-မျဉ်းဖြောင့် ပုံစံ (sesquilinear form) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{a} \cdot \mathbf{b} = \overline{\mathbf{b} \cdot \mathbf{a}}&lt;/math&gt;

=== သရုပ်မဲ့ အတွင်းမြှောက်လဒ်များ (Abstract Inner Products) ===
အစက်မြှောက်လဒ်သည် မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ်ဖြစ်မှု သို့မဟုတ် ဆက်စကွီ-မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု (sesquilinearity) နှင့် အပေါင်းကိန်းသေချာမှုတို့ကို ထိန်းသိမ်းလျက် သရုပ်မဲ့ (abstract) [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းများ]]အပေါ်ရှိ အတွင်းမြှောက်လဒ် &lt;math&gt;\langle \cdot, \cdot \rangle&lt;/math&gt; ဆီသို့ တိကျစွာ ယေဘုယျပြုသွားသည်။

=== ဖန်ရှင်များနှင့် ကိန်းအုံများ (Functions and Matrices) ===
အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်း (measure space) &lt;math&gt;(X, \mu)&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ နှစ်ထပ်ကိန်း အင်တီဂရိတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] (square-integrable functions) &lt;math&gt;f, g&lt;/math&gt; အတွက် အစက်မြှောက်လဒ်၏ အဆက်မပြတ် နှိုင်းယှဉ်ချက်မှာ &lt;math&gt;L^2&lt;/math&gt; အတွင်းမြှောက်လဒ်ပင်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Lipschutz &amp; Lipson (2009).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\langle f, g \rangle = \int_X f(x) \overline{g(x)} \, \mathrm{d}\mu&lt;/math&gt;

[[ကိန်းအုံ|ကိန်းအုံများ]]ဖြစ်သော &lt;math&gt;\mathbf{A}, \mathbf{B} \in \mathbb{C}^{m \times n}&lt;/math&gt; အတွက် ၎င်း၏ နှိုင်းယှဉ်ချက်မှာ ထရေ့စ် (trace) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော ဖရိုဘီးနီးယပ်စ် အတွင်းမြှောက်လဒ် (Frobenius inner product) ပင်ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{A} : \mathbf{B} = \operatorname{tr}(\mathbf{B}^* \mathbf{A}) = \sum_{i,j} A_{ij} \overline{B_{ij}}&lt;/math&gt;

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Berberian |first=Sterling K. |title=Linear Algebra |publication-place=New York |publisher=Dover |year=2014 |isbn=978-0-486-78055-9}}
* {{Citation |last1=Lipschutz |first1=Seymour |last2=Lipson |last2=Marc |title=Linear Algebra |edition=4th |series=Schaum's Outlines |publication-place=New York |publisher=McGraw Hill |year=2009 |isbn=978-0-07-154352-1}}
* {{Citation |last1=Spiegel |first1=Murray R. |last2=Lipschutz |first2=Seymour |last3=Spellman |first3=Dennis |title=Vector Analysis |edition=2nd |series=Schaum's Outlines |publication-place=New York |publisher=McGraw Hill |year=2009 |isbn=978-0-07-161545-7}}
[[ကဏ္ဍ: မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>khmmkypt2l02l9ljpa7txkegaarh736</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291772</id>
    <revision>
      <id>1053692</id>
      <timestamp>2026-09-17T21:38:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) သည် [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်]] (inner product) တစ်ခု တပ်ဆင်ပေးထားသည့် [[ကိန်းစစ်]] (real number) သ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053692</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24604" sha1="9ei245r0g7w6fvtlrplpqxh3fm37dih" xml:space="preserve">ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း (Hilbert space) သည် [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်]] (inner product) တစ်ခု တပ်ဆင်ပေးထားသည့် [[ကိန်းစစ်]] (real number) သို့မဟုတ် [[ကိန်းထွေး]] (complex number) [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းအတွင်းမြှောက်လဒ်မှ လှုံ့ဆော်ခံ (induced) အကွာအဝေး ဖန်ရှင် (distance function) နှင့်ပတ်သက်၍ ပြည့်စုံသော [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] (complete metric space) တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Dieudonné (1960).&lt;/ref&gt; ၎င်းသည် အတိုင်းအတာအဆုံးရှိသော ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (finite-dimensional Euclidean space) ၏ သဘောတရားကို အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) ဆီသို့ ယေဘုယျပြုထားသည့် (generalizing) တိကျခိုင်မာသော မူဘောင် (rigorous framework) တစ်ခုကိုပေးပြီး အလျား (length)၊ ထောင့် (angle) နှင့် ထောင့်မှန်ကျဖြစ်မှု (orthogonality) ကဲ့သို့သော ဂျီဩမေတြီဆိုင်ရာ သဘောတရားများကို [[ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ|ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]] (functional analysis) သို့ တိုးချဲ့ခွင့်ပြုသည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Formal Definition) ==
&lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt; သည် [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ၏]] [[ဖီးလ်ဒ်]] (field of real numbers) &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ၏]] ဖီးလ်ဒ် (field of complex numbers) &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; သည် [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်တစ်ခု]] တပ်ဆင်ထားသော &lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု]]ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် &lt;math&gt;x, y, z \in H&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;a, b \in \mathbb{K}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် အောက်ပါဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေသော ပုံဖော်မှု (mapping) &lt;math&gt;\langle \cdot, \cdot \rangle : H \times H \to \mathbb{K}&lt;/math&gt; တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Axler (2024).&lt;/ref&gt;

*ကွန်ဂျူဂိတ် အချိုးညီမှု (conjugate symmetry) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\langle y, x \rangle = \overline{\langle x, y \rangle}&lt;/math&gt;
*ပထမအဝင်ကိန်းတွင် မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု (linearity in the first argument) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\langle ax_1 + bx_2, y \rangle = a \langle x_1, y \rangle + b \langle x_2, y \rangle&lt;/math&gt;
*အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (positive definiteness) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;x \neq 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\langle x, x \rangle &gt; 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;x = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ &lt;math&gt;\langle x, x \rangle = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

၎င်းအတွင်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (norm) &lt;math&gt;\|x\|&lt;/math&gt; နှင့် အကွာအဝေး ဖန်ရှင် &lt;math&gt;d(x, y)&lt;/math&gt; ကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။
:&lt;math&gt;\|x\| = \sqrt{\langle x, x \rangle}&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;d(x, y) = \|x - y\| = \sqrt{\langle x - y, x - y \rangle}&lt;/math&gt;

[[အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း (ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း)|ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း]] (pre-Hilbert space) &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်းသည် ဤအကွာအဝေး ဖန်ရှင်နှင့်ပတ်သက်၍ ပြည့်စုံခြင်း (complete) ပင်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; ရှိ [[ကော်ချီ ကိန်းစဉ်]] (Cauchy sequence) တိုင်းသည် &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်တစ်ခုသို့]] စုဆုံရမည်ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီစွာဖြင့် စံနှုန်းအရ အကြွင်းမဲ့ စုဆုံသော (absolutely convergent) မည်သည့် [[ကိန်းစဉ်တန်း]] (series) &lt;math&gt;\sum_{k=0}^\infty u_k&lt;/math&gt; မဆို &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; ရှိ အစုဝင်တစ်ခုသို့ စုဆုံရမည်ဟု ပြည့်စုံမှု (completeness) က ပြဌာန်းထားသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;\sum_{k=0}^\infty \|u_k\| &lt; \infty&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Roman (2008).&lt;/ref&gt;

== အဓိက သီအိုရမ်များနှင့် ဂုဏ်သတ္တိများ (Core Theorems &amp; Properties) ==

=== ထောင့်မှန်ကျဖြစ်မှုနှင့် ပရိုဂျက်ရှင်းများ (Orthogonality and Projections) ===
&lt;math&gt;\langle u, v \rangle = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် [[ဗက်တာ|ဗက်တာနှစ်ခုဖြစ်သော]] &lt;math&gt;u, v \in H&lt;/math&gt; သည် ထောင့်မှန်ကျဖြစ်သော (orthogonal) ဟု ဆိုပြီး &lt;math&gt;u \perp v&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ထောင့်မှန်ကျ ဗက်တာများအတွက် [[ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်|ပိုက်သာဂိုရပ်စ် ထပ်တူညီမှု]] (Pythagorean identity) သည် မှန်ကန်သည်။&lt;ref&gt;Reed &amp; Simon (1980).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\|u + v\|^2 = \|u\|^2 + \|v\|^2&lt;/math&gt;

ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတိုင်းသည် အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်း (parallelogram law) ကို အခြေအနေမဲ့ ကျေနပ်စေသည်။
:&lt;math&gt;\|u + v\|^2 + \|u - v\|^2 = 2(\|u\|^2 + \|v\|^2)&lt;/math&gt;
ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အနားပြိုင်စတုဂံ ညီမျှခြင်းကို ကျေနပ်စေသော မည်သည့် ဘာနက် ရပ်ဝန်း (Banach space) မဆိုသည် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်ကို]] ဝင်ရိုးစွန်းခွဲခြားမှု ထပ်တူညီမှု (polarization identity) မှတစ်ဆင့် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်းမှ]] ပြန်လည်ရယူနိုင်သည်။ ကိန်းထွေး ရပ်ဝန်းများအတွက် ၎င်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\langle u, v\rangle = \frac{1}{4}\left(\|u + v\|^2 - \|u - v\|^2 + i\|u + iv\|^2 - i\|u - iv\|^2\right)&lt;/math&gt;

'''ဟီလ်ဘတ် ပရိုဂျက်ရှင်း သီအိုရမ် (Hilbert projection theorem) -''' &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; ၏ အပိတ် ရပ်ဝန်းပိုင်း (closed subspace) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ &lt;math&gt;x \in H&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော ထောင့်မှန်ကျ ဖြည့်စွက်စု (orthogonal complement) နှင့်အတူ &lt;math&gt;v \in V&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;w \in V^\perp&lt;/math&gt; ဖြစ်သည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ခွဲခြမ်းမှု (unique decomposition) &lt;math&gt;x = v + w&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိသည်။&lt;ref&gt;Aliprantis &amp; Border (2006).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;V^\perp = \{ y \in H \mid \forall s \in V, \langle y, s \rangle = 0 \}
&lt;/math&gt;
တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော [[အစုဝင်]] &lt;math&gt;v \in V&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အား &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; ပေါ်သို့ ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်း (orthogonal projection) ချခြင်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး အားလုံးသော &lt;math&gt;z \in V&lt;/math&gt; အတွက် အကွာအဝေး &lt;math&gt;\|x - z\|&lt;/math&gt; ကို တိကျစွာ အငယ်ဆုံးဖြစ်စေသည်။

=== ဒွန်တွဲမှု (Duality) ===
အဆက်မပြတ် ဒွန်တွဲ ရပ်ဝန်း (continuous dual space) &lt;math&gt;H^*&lt;/math&gt; တွင် &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ အဆက်မပြတ် မျဉ်းဖြောင့် ဖန်ရှင်နယ်များ (continuous linear functionals) အားလုံး ပါဝင်သည်။ ၎င်းကိုယ်တိုင်သည် အော်ပရေတာ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (operator norm) တပ်ဆင်ထားသော ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\|\varphi\| = \sup_{\|x\| \leq 1} |\varphi(x)|&lt;/math&gt;

'''ရီးဇ် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု သီအိုရမ် (Riesz representation theorem) -''' &lt;math&gt;\varphi \in H^*&lt;/math&gt; တိုင်းအတွက် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်စေသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် [[ဗက်တာ]] &lt;math&gt;u_\varphi \in H&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိသည်။&lt;ref&gt;Weidmann (1980).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\varphi(x) = \langle x, u_\varphi \rangle \quad \forall x \in H &lt;/math&gt;
ဤပုံဖော်မှုသည် &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;H^*&lt;/math&gt; ကြားရှိ အကွာအဝေးထိန်းသိမ်းမှုရှိသော ဆန့်ကျင်-မျဉ်းဖြောင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] (isometric antilinear isomorphism) တစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးပြီး &lt;math&gt;\|\varphi\|_{H^*} = \|u_\varphi\|_H&lt;/math&gt; ကို ကျေနပ်စေသည်။

=== ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစုများ (Orthonormal Bases) ===
&lt;math&gt;H&lt;/math&gt; ၏ ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစု (orthonormal basis) ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ မျဉ်းဖြောင့် စပန် (linear span) သည် &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; တွင် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီအရ]] သိပ်သည်းသော (topologically dense) အခြေအနေဖြစ်နေပြီး :&lt;math&gt;\langle e_k, e_j \rangle = \delta_{kj}&lt;/math&gt; ကို ကျေနပ်စေသော စုစည်းမှု (family) &lt;math&gt;\{e_k\}_{k \in B}&lt;/math&gt; တစ်ခုဖြစ်သည်။

'''ဘက်ဆယ် မညီမျှခြင်း (Bessel's inequality) -''' မည်သည့် ထောင့်မှန်ကျယူနစ် စနစ် (orthonormal system) &lt;math&gt;\{f_i\}_{i \in I}&lt;/math&gt; နှင့် အလိုရှိရာ &lt;math&gt;x \in H&lt;/math&gt; အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Hewitt &amp; Stromberg (1965).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\sum_{i \in I} |\langle x, f_i \rangle|^2 \leq \|x\|^2&lt;/math&gt;

'''ပါဆီဗယ် ထပ်တူညီမှု (Parseval's identity) -''' ထောင့်မှန်ကျယူနစ် စုစည်းမှု &lt;math&gt;\{e_k\}_{k \in B}&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစုတစ်ခုဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ အားလုံးသော &lt;math&gt;x \in H&lt;/math&gt; အတွက် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\|x\|^2 = \sum_{k \in B} |\langle x, e_k \rangle|^2&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;B&lt;/math&gt; ၏ [[အစုအရွယ်အစား]] (cardinality) သည် အခြေအစု ရွေးချယ်မှုအပေါ် အမှီအခိုကင်းပြီး &lt;math&gt;H&lt;/math&gt; ၏ [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|ဟီလ်ဘတ် အတိုင်းအတာ]] (Hilbert dimension) ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။&lt;ref&gt;Levitan (2001).&lt;/ref&gt; ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခုသည် ခွဲထုတ်၍ရသော (separable) ရပ်ဝန်းဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ၎င်းတွင် ရေတွက်နိုင်သော (countable) ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစုတစ်ခု ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အနန္တအတိုင်းအတာရှိသော ခွဲထုတ်၍ရသည့် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတိုင်းသည် [[ကိန်းစဉ် ရပ်ဝန်း]] (sequence space) &lt;math&gt;\ell^2&lt;/math&gt; နှင့် အကွာအဝေးထိန်းသိမ်းမှုရှိသော [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isometrically isomorphic) ဖြစ်သည်။

== အော်ပရေတာ သီအိုရီ (အဓိက ရလဒ်များ) (Operator Theory (Main Results)) ==
[[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ]] (linear operator) &lt;math&gt;A : H_1 \to H_2&lt;/math&gt; တစ်ခုတွင် အဆုံးရှိသော အော်ပရေတာ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်းတစ်ခု]] ရှိလျှင် ၎င်းသည် အကန့်အသတ်ရှိသော (bounded) အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (continuous linear operator) တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Rudin (1973).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\|A\| = \sup_{\|x\| \leq 1} \|Ax\|&lt;/math&gt;
တွဲဖက် အော်ပရေတာ (adjoint operator) &lt;math&gt;A^* : H_2 \to H_1&lt;/math&gt; ကို အောက်ပါ ဆက်သွယ်ချက်ဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်စွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။
:&lt;math&gt;\langle Ax, y \rangle = \langle x, A^* y \rangle \quad \forall x \in H_1, y \in H_2&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;A = A^*&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် အော်ပရေတာ &lt;math&gt;A \in B(H)&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ကိုယ်တိုင်-တွဲဖက် (self-adjoint) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်ပြီး &lt;math&gt;A^{-1} = A^*&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် ၎င်းသည် ယူနစ်တရီ (unitary) ဖြစ်သည်။ ယင်းက &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] (surjective) ဖြစ်ပြီး [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်များကို]] ထိန်းသိမ်းကြောင်း အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီစွာ သက်ရောက်စေသည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;\langle Ax, Ay \rangle = \langle x, y \rangle&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။

'''ကျစ်လျစ်သော ကိုယ်တိုင်-တွဲဖက် အော်ပရေတာများအတွက် ရောင်စဉ် သီအိုရမ် (Spectral theorem for compact self-adjoint operators) -''' &lt;math&gt;T : H \to H&lt;/math&gt; ကို ကျစ်လျစ်သော (compact) ကိုယ်တိုင်-တွဲဖက် အော်ပရေတာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ ရောင်စဉ် (spectrum) &lt;math&gt;\sigma(T)&lt;/math&gt; တွင် ကိန်းစစ်များ ပါဝင်ပြီး သုညမဟုတ်သော [[စုဆောင်းမှတ်|စုဆောင်းမှတ်များ]] (limit points) မရှိပေ။ ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းသည် ကိုယ်ပိုင်ရပ်ဝန်းများ (eigenspaces) ၏ [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်|ထောင့်မှန်ကျ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] (orthogonal direct sum) တစ်ခုအဖြစ် ခွဲခြမ်းမှု (decomposition) ဖြစ်သွားသည်။&lt;ref&gt;Riesz &amp; Sz.-Nagy (1990).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;H = \bigoplus_{\lambda \in \sigma(T)} \ker(T - \lambda)&lt;/math&gt;
အော်ပရေတာ &lt;math&gt;T&lt;/math&gt; ကို အောက်ပါအတိုင်း ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။
:&lt;math&gt;T = \sum_{\lambda \in \sigma(T)} \lambda E_\lambda&lt;/math&gt;
ဤတွင် &lt;math&gt;E_\lambda&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\ker(T - \lambda)&lt;/math&gt; ပေါ်သို့ ထောင့်မှန်ကျ ပရိုဂျက်ရှင်းဖြစ်ပြီး ၎င်း[[ကိန်းစဉ်တန်း|ကိန်းစဉ်တန်းသည်]] အော်ပရေတာ စံနှုန်းအတွင်း စုဆုံသည်။

== တည်ဆောက်ပုံများ (Constructions) ==

=== တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်များ (Direct Sums) ===
&lt;math&gt;\{H_i\}_{i \in I}&lt;/math&gt; ကို ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းများ၏ စုစည်းမှုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်|ထောင့်မှန်ကျ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] (direct sum) &lt;math&gt;\bigoplus_{i \in I} H_i&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;\sum_{i \in I} \|x_i\|^2 &lt; \infty&lt;/math&gt; အား ကျေနပ်စေသည့် &lt;math&gt;x_i \in H_i&lt;/math&gt; ပါဝင်သော [[ကိန်းစဉ်|ကိန်းစဉ်များ၏]] [[အစု]] &lt;math&gt;x = (x_i)_{i \in I}&lt;/math&gt; တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဤရပ်ဝန်းပေါ်ရှိ [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်ကို]] အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြသည်။&lt;ref&gt;Dunford &amp; Schwartz (1958).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\langle x, y \rangle = \sum_{i \in I} \langle x_i, y_i \rangle_{H_i}&lt;/math&gt;

=== တန်ဆာ မြှောက်လဒ်များ (Tensor Products) ===
ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း နှစ်ခုဖြစ်သော &lt;math&gt;H_1&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;H_2&lt;/math&gt; အတွက် [[တန်ဆာ မြှောက်လဒ်]] (tensor product) &lt;math&gt;H_1 \otimes H_2&lt;/math&gt; သည် ရိုးရှင်းသော တန်ဆာများ (simple tensors) ပေါ်ရှိ အောက်ပါ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို တိုးချဲ့ပေးသော [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်တစ်ခု]] တပ်ဆင်ထားသည်။&lt;ref&gt;Weidmann (1980).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\langle x_1 \otimes x_2, y_1 \otimes y_2 \rangle = \langle x_1, y_1 \rangle_{H_1} \langle x_2, y_2 \rangle_{H_2}&lt;/math&gt;
ဟီလ်ဘတ်ဆိုင်ရာ တန်ဆာ မြှောက်လဒ် &lt;math&gt;H_1 \widehat{\otimes} H_2&lt;/math&gt; သည် ဤအတွင်းမြှောက်လဒ်နှင့်ပတ်သက်၍ &lt;math&gt;H_1 \otimes H_2&lt;/math&gt; ၏ အကွာအဝေး ဖန်ရှင်အရ ပြည့်စုံစေခြင်း (metric completion) ပင်ဖြစ်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Aliprantis |first1=Charalambos D. |last2=Border |first2=Kim C. |title=Infinite Dimensional Analysis: A Hitchhiker's Guide |edition=3rd |publication-place=Berlin |publisher=Springer |year=2006}}
* {{Citation |last=Axler |first=Sheldon |title=Linear Algebra Done Right |edition=4th |series=Undergraduate Texts in Mathematics |publication-place=Cham |publisher=Springer Publishing |year=2024}}
* {{Citation |last=Dieudonné |first=Jean |title=Foundations of Modern Analysis |publication-place=New York |publisher=Academic Press |year=1960}}
* {{Citation |last1=Dunford |first1=N. |last2=Schwartz |first2=J.T. |title=Linear operators, Parts I and II |publication-place=New York |publisher=Wiley-Interscience |year=1958}}
* {{Citation |last1=Hewitt |first1=Edwin |last2=Stromberg |first2=Karl |title=Real and Abstract Analysis |publication-place=Berlin |publisher=Springer-Verlag |year=1965}}
* {{Citation |last=Levitan |first=B.M. |title=Hilbert space |encyclopedia=Encyclopedia of Mathematics |publication-place=Berlin |publisher=Springer |year=2001}}
* {{Citation |last1=Reed |first1=Michael |last2=Simon |first2=Barry |title=Functional Analysis |series=Methods of Modern Mathematical Physics, Vol. 1 |publication-place=New York |publisher=Academic Press |year=1980}}
* {{Citation |last1=Riesz |first1=Frigyes |last2=Sz.-Nagy |first2=Béla |title=Functional analysis |publication-place=New York |publisher=Dover |year=1990}}
* {{Citation |last=Roman |first=Stephen |title=Advanced Linear Algebra |edition=3rd |series=Graduate Texts in Mathematics |publication-place=New York |publisher=Springer |year=2008}}
* {{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Functional Analysis |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |year=1973}}
* {{Citation |last=Weidmann |first=Joachim |title=Linear operators in Hilbert spaces |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=68 |publication-place=Berlin |publisher=Springer-Verlag |year=1980}}

[[ကဏ္ဍ:ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>9ei245r0g7w6fvtlrplpqxh3fm37dih</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း (ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291773</id>
    <revision>
      <id>1053693</id>
      <timestamp>2026-09-17T21:51:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း (inner product space) ဆိုသည်မှာ [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်တစ်ခု]] တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053693</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="18217" sha1="ohmr28y7zaik2ue6ir0umil9cq4yg4a" xml:space="preserve">အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း (inner product space) ဆိုသည်မှာ [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်တစ်ခု]] တပ်ဆင်ထားသော [[ကိန်းစစ်]] သို့မဟုတ် [[ကိန်းထွေး]] [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု]]ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဟီလ်ဘတ်အကြို ရပ်ဝန်း (pre-Hilbert space) ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ၎င်းအတွင်းမြှောက်လဒ်သည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်းတစ်ခုကို]] ပုံမှန်အားဖြင့် လှုံ့ဆော်ပေးပြီး ယင်းရပ်ဝန်းကို စံနှုန်းသတ်မှတ်ထားသော ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်လာစေကာ နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် [[အကွာအဝေး ရပ်ဝန်း]] (metric space) တစ်ခု ဖြစ်လာစေသည်။ အကယ်၍ ဤအကွာအဝေး ရပ်ဝန်းသည် ပြည့်စုံပါက ၎င်းကို [[ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း|ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်းတစ်ခုဟု]] ခေါ်ဆိုသည်။ ပြည့်စုံမှုမရှိသော အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်း &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; တိုင်းကို အကွာအဝေး ဖန်ရှင်အရ ပြည့်စုံစေခြင်း (metric completion) ဖြင့် ဟီလ်ဘတ် ရပ်ဝန်း &lt;math&gt;\overline{V}&lt;/math&gt; တစ်ခုသို့ တိုးချဲ့နိုင်ပြီး ဤတွင် &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\overline{V}&lt;/math&gt; ၏ သိပ်သည်းသော (dense) မျဉ်းဖြောင့် ရပ်ဝန်းပိုင်း (linear subspace) တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Trèves (2006), pp. 112–125.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Schaefer &amp; Wolff (1999), pp. 36–72.&lt;/ref&gt;

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Formal Definition) ==
&lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt; သည် [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်များ၏]] [[ဖီးလ်ဒ်]] &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် [[ကိန်းထွေး|ကိန်းထွေးများ၏]] ဖီးလ်ဒ် &lt;math&gt;\mathbb{C}&lt;/math&gt; ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ ထို့အပြင် &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;\mathbb{K}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခု]] ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; ပေါ်ရှိ [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်တစ်ခုသည်]] &lt;math&gt;x, y, z \in V&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;a, b \in \mathbb{K}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် အောက်ပါ [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုများကို]] ကျေနပ်စေသော ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;\langle \cdot, \cdot \rangle : V \times V \to \mathbb{K}&lt;/math&gt; တစ်ခုဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Jain &amp; Ahmad (1995), p. 203.&lt;/ref&gt;

*ကွန်ဂျူဂိတ် အချိုးညီမှု (conjugate symmetry) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\langle x, y \rangle = \overline{\langle y, x \rangle}&lt;/math&gt;
*ပထမအဝင်ကိန်းတွင် မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု (linearity in the first argument) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\langle ax + by, z \rangle = a \langle x, z \rangle + b \langle y, z \rangle&lt;/math&gt;
*အပေါင်းကိန်းသေချာမှု (positive-definiteness) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;x \neq 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\langle x, x \rangle &gt; 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒနှင့် ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ်တွင် ဥပမာအားဖြင့် ဘရာ-ကက် [[သင်္ချာဆိုင်ရာ သင်္ကေတများစာရင်း|သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း]] (bra-ket notation) ဖြစ်သည်။ အတွင်းမြှောက်လဒ်သည် ပထမအဝင်ကိန်းတွင် ကွန်ဂျူဂိတ်-မျဉ်းဖြောင့် (conjugate-linear) ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအဝင်ကိန်းတွင် တိကျစွာ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်သည့် အခြား သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုမှာ စံဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Prugovečki (1981), p. 18.&lt;/ref&gt;

== လှုံ့ဆော်ခံစံနှုန်းနှင့် ထောင့်မှန်ကျဖြစ်မှု (Induced Norm &amp; Orthogonality) ==
[[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်တိုင်းသည်]] အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသော [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်းတစ်ခုကို]] ပုံမှန်အားဖြင့် လှုံ့ဆော်ပေးသည်။
&lt;math&gt;\|x\| = \sqrt{\langle x, x \rangle}&lt;/math&gt;

ဤစံနှုန်းသည် အောက်ပါ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] မညီမျှခြင်းများနှင့် ထပ်တူညီမှုများကို ကျေနပ်စေသည်။
* [[ကော်ချီ-ရှဗာ့ဇ် မညီမျှခြင်း]] (Cauchy–Schwarz inequality)
:&lt;math&gt;x&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; တို့သည် မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ မှီခိုရန် (linearly dependent) လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ညီမျှခြင်းမှန်ကန်ခြင်းနှင့်အတူ &lt;math&gt;|\langle x, y \rangle| \leq \|x\| \|y\|&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* ပတိုလမီ၏ မညီမျှခြင်း (Ptolemy's inequality) 
:&lt;math&gt;\|x - y\| \|z\| + \|y - z\| \|x\| \geq \|x - z\| \|y\|&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Apostol (1967), pp. 233–235.&lt;/ref&gt;
* အနားပြိုင်စတုဂံ [[ညီမျှခြင်း]] (parallelogram law) 
:&lt;math&gt;\|x + y\|^2 + \|x - y\|^2 = 2\|x\|^2 + 2\|y\|^2&lt;/math&gt;
* ဝင်ရိုးစွန်းခွဲခြားမှု ထပ်တူညီမှု (polarization identity)
:&lt;math&gt;\langle x, y \rangle = \frac{1}{4} \left(\|x + y\|^2 - \|x - y\|^2 + i\|x + iy\|^2 - i\|x - iy\|^2 \right)&lt;/math&gt; 
:၎င်းမှာ ကိန်းထွေး ရပ်ဝန်းများအတွက် ဖြစ်သည်။ ကိန်းစစ် ရပ်ဝန်းများအတွက် ကိန်းယောင်ပိုင်းများသည် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။

&lt;math&gt;\langle x, y \rangle = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် [[ဗက်တာ|ဗက်တာနှစ်ခုဖြစ်သော]] &lt;math&gt;x, y \in V&lt;/math&gt; သည် ထောင့်မှန်ကျဖြစ်သည်ဟု ဆိုပြီး &lt;math&gt;x \perp y&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။&lt;ref&gt;Rudin (1991), pp. 306–312.&lt;/ref&gt; [[အစုပိုင်း]] &lt;math&gt;C \subseteq V&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ထောင့်မှန်ကျ ဖြည့်စွက်စု ဆိုသည်မှာ အောက်ပါ အပိတ် ဗက်တာရပ်ဝန်းပိုင်း (closed vector subspace) ပင်ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;C^{\perp} = \{ y \in V : \forall c \in C, \langle y, c \rangle = 0 \}&lt;/math&gt;

အကယ်၍ &lt;math&gt;x \perp y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက [[ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ်]] (Pythagorean theorem) မှန်ကန်သည်။
:&lt;math&gt;\|x + y\|^2 = \|x\|^2 + \|y\|^2&lt;/math&gt;
ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်းအရ အစုံလိုက် ထောင့်မှန်ကျဖြစ်သော ဗက်တာများဖြစ်သည့် &lt;math&gt;x_1, \ldots, x_n&lt;/math&gt; အတွက် ယေဘုယျပြုထားသော ပိုက်သာဂိုရပ်စ် သီအိုရမ် (generalized Pythagorean theorem) မှန်ကန်သည်။
:&lt;math&gt;\left\|\sum_{i=1}^n x_i\right\|^2 = \sum_{i=1}^n \|x_i\|^2&lt;/math&gt;

== ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစုများ (Orthonormal Bases) ==
&lt;math&gt;a \neq b&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\langle e_a, e_b \rangle = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး အားလုံးသော &lt;math&gt;a, b \in A&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\|e_a\| = 1&lt;/math&gt; ဖြစ်ကာ &lt;math&gt;\{e_a\}_{a \in A}&lt;/math&gt; ရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ၏]] အဆုံးရှိ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (finite linear combinations) မှ ထုတ်လုပ်ထားသော မျဉ်းဖြောင့် ရပ်ဝန်းပိုင်းသည် &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; တွင် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ|တိုပေါ်လော်ဂျီအရ]] သိပ်သည်းသော (topologically dense) အခြေအနေဖြစ်ပါက [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ၏]] စုစည်းမှု &lt;math&gt;\{e_a\}_{a \in A}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;V&lt;/math&gt; အတွက် ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစုတစ်ခုဖြစ်သည်။

ခွဲထုတ်၍ရသော (separable) အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းတိုင်းနှင့် ပြည့်စုံသော အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းတိုင်းတွင် ထောင့်မှန်ကျယူနစ် အခြေအစုတစ်ခုစီ ရှိကြပြီး ယင်းကို ဂရမ်-ရွှမစ် ထောင့်မှန်ကျဖြစ်စေခြင်း လုပ်ငန်းစဉ် (Gram-Schmidt process) သို့မဟုတ် [[ဇွန်း၏ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်]] (Zorn's lemma) မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်နိုင်သည်။

== မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာများ (Linear Operators) ==
&lt;math&gt;A : V \to W&lt;/math&gt; ကို အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းများကြားရှိ [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု]] (linear map) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပါစို့။
* အားလုံးသော &lt;math&gt;x \in V&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\|Ax\|_W \leq M\|x\|_V&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် [[ကိန်းစစ်]] ဘောင်တစ်ခုဖြစ်သော &lt;math&gt;M &gt; 0&lt;/math&gt; တည်ရှိပါက &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်သော မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (continuous linear operator) တစ်ခုဖြစ်သည်။
* အကယ်၍ &lt;math&gt;V = W&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက အားလုံးသော &lt;math&gt;x, y \in V&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\langle Ax, y \rangle_V = \langle x, Ay \rangle_V&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် အော်ပရေတာ &lt;math&gt;A : V \to V&lt;/math&gt; သည် အချိုးညီ မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ (symmetric linear operator) တစ်ခုဖြစ်သည်။
* အကယ်၍ ၎င်းက [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်းကို]] ထိန်းသိမ်းပါက &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သည် အကွာအဝေးထိန်းသိမ်းမှု (isometry) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အားလုံးသော &lt;math&gt;x \in V&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\|Ax\|_W = \|x\|_V&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ် ထပ်တူညီစွာဖြင့် ဝင်ရိုးစွန်းခွဲခြားမှု ထပ်တူညီမှုအရ အကွာအဝေးထိန်းသိမ်းမှုတစ်ခုသည် [[အစက်မြှောက်လဒ် (စကေလာမြှောက်လဒ်)|အတွင်းမြှောက်လဒ်ကို]] ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;\langle Ax, Ay \rangle_W = \langle x, y \rangle_V&lt;/math&gt; ဖြင့် ဖော်ပြသည်။

== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Generalizations) ==

=== ယိုယွင်းသော အတွင်းမြှောက်လဒ်များ (Degenerate Inner Products) ===
အကယ်၍ အပေါင်းကိန်းသေချာမှု [[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုကို]] အပေါင်း-ဆီမီး-တိကျမှု (positive semi-definiteness) သို့ ဖြေလျှော့လိုက်ပါက လှုံ့ဆော်ခံ ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;\|x\| = \sqrt{\langle x, x \rangle}&lt;/math&gt; သည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်းတစ်ခုအစား]] ဆီမီးစံနှုန်း (seminorm) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ထို့ကြောင့် အားလုံးသော &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\langle x, x \rangle \geq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံသည် စားလဒ်ရပ်ဝန်း (quotient space) &lt;math&gt;W = V / \{x : \|x\| = 0\}&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ တိကျသော အတွင်းမြှောက်လဒ် ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။

=== ယိုယွင်းမှုမရှိသော ကွန်ဂျူဂိတ် အချိုးညီ ပုံစံများ (Nondegenerate Conjugate Symmetric Forms) ===
အကယ်၍ အပေါင်းကိန်းသေချာမှုကို လုံးဝ ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီး ၎င်းပုံစံသည် ယိုယွင်းမှုမရှိခြင်း (nondegenerate) ဟုသာ လိုအပ်ပါက ၎င်းပုံဖော်မှုသည် [[ဒွန်တွဲရပ်ဝန်း]] (dual space) &lt;math&gt;V \to V^*&lt;/math&gt; ဆီသို့ [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်သော မျဉ်းဖြောင့် သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်-မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အားလုံးသော &lt;math&gt;x \neq 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\langle x, y \rangle \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; တစ်ခုတည်ရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဤယေဘုယျပြုထားခြင်းကို [[မန်နီဖိုး|ဆူဒို-ရီးမန်း မန်နီဖိုး]] (pseudo-Riemannian manifold) များနှင့် မင်ကော့စကီး ရပ်ဝန်းတို့အား ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Apostol |first=Tom M. |title=Ptolemy's Inequality and the Chordal Metric |journal=Mathematics Magazine |volume=40 |issue=5 |pages=233–235 |year=1967 |doi=10.2307/2688275}}
* {{Citation |last1=Jain |first1=P. K. |last2=Ahmad |first2=Khalil |title=Functional Analysis |edition=2nd |publication-place=New Delhi |publisher=New Age International |year=1995 |isbn=81-224-0801-X}}
* {{Citation |last=Prugovečki |first=Eduard |title=Quantum Mechanics in Hilbert Space |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Academic Press |year=1981 |isbn=0-12-566060-X}}
* {{Citation |last=Rudin |first=Walter |title=Functional Analysis |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=McGraw-Hill |year=1991 |isbn=0-07-054236-8}}
* {{Citation |last1=Schaefer |first1=Helmut H. |last2=Wolff |first2=Manfred P. |title=Topological Vector Spaces |edition=2nd |publication-place=New York |publisher=Springer-Verlag |year=1999 |isbn=978-1-4612-7155-0}}
* {{Citation |last=Trèves |first=François |title=Topological Vector Spaces, Distributions and Kernels |publication-place=New York |publisher=Academic Press |year=2006 |isbn=978-0-486-45352-1}}

[[ကဏ္ဍ:ဖန်ရှင်နယ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ]]
[[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>ohmr28y7zaik2ue6ir0umil9cq4yg4a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291774</id>
    <revision>
      <id>1053703</id>
      <timestamp>2026-09-17T23:12:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053703</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="126" sha1="ax0tkfctthomwl670y5hd3r6d9jcw2y" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အမိုးခုံးအဆောက်အဦများ]]</text>
      <sha1>ax0tkfctthomwl670y5hd3r6d9jcw2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291775</id>
    <revision>
      <id>1053704</id>
      <timestamp>2026-09-17T23:12:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053704</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="114" sha1="73b4bfrj3yuf3oe22gv6u0qvw2kvvdw" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ အဆောက်အဦများ]]</text>
      <sha1>73b4bfrj3yuf3oe22gv6u0qvw2kvvdw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291776</id>
    <revision>
      <id>1053705</id>
      <timestamp>2026-09-17T23:12:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053705</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="0t9nz0hibxwm9sqz73t9h2ovws33nx0" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားငြိမ်းချမ်းရေးအမှတ်တရပန်းခြံ]]</text>
      <sha1>0t9nz0hibxwm9sqz73t9h2ovws33nx0</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291777</id>
    <revision>
      <id>1053707</id>
      <timestamp>2026-09-17T23:15:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053707</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="129" sha1="m9dd7tp9z1usfvpr2ed4yijscn3uyxg" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားမြို့ရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]]</text>
      <sha1>m9dd7tp9z1usfvpr2ed4yijscn3uyxg</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SHB2000</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291778</id>
    <redirect title="အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SHB" />
    <revision>
      <id>1053721</id>
      <timestamp>2026-09-18T02:40:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Max</username>
        <id>117226</id>
      </contributor>
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SHB2000]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SHB]] သို့ Maxက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/SHB2000|SHB2000]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/SHB|SHB]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>1053721</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="7p4q7c6ynb9auswilq7ndbu6zpbrlqt" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SHB]]</text>
      <sha1>7p4q7c6ynb9auswilq7ndbu6zpbrlqt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဆွေးနွေးချက်:တောင်လေရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်</title>
    <ns>1</ns>
    <id>291779</id>
    <revision>
      <id>1053725</id>
      <timestamp>2026-09-18T02:55:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ပရဟိတ</username>
        <id>147401</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;လက်ရှိစာမျက်နှာတွင်ဖော်ပြထားသောရွာအမည်မှန်မှာ တော်လေရွာ ဖြစ်သည်။ တောင်လေ မဟုတ်ပါ။ ~~~~&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="486" sha1="i7yn9sylkyeds1lg7rxuepjljsr30p4" xml:space="preserve">လက်ရှိစာမျက်နှာတွင်ဖော်ပြထားသောရွာအမည်မှန်မှာ တော်လေရွာ ဖြစ်သည်။ တောင်လေ မဟုတ်ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:ပရဟိတ|ပရဟိတ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ပရဟိတ|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၅၅၊ ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>i7yn9sylkyeds1lg7rxuepjljsr30p4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053775</id>
      <parentid>1053725</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:56:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053775</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1420" sha1="kz7exz1vsb79zg63mcjq6ft31i19reu" xml:space="preserve">လက်ရှိစာမျက်နှာတွင်ဖော်ပြထားသောရွာအမည်မှန်မှာ တော်လေရွာ ဖြစ်သည်။ တောင်လေ မဟုတ်ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:ပရဟိတ|ပရဟိတ]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ပရဟိတ|ဆွေးနွေး]])  ၀၂:၅၅၊ ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)
:ကျောက်မဲမြို့နယ်ထဲမှာတင်ပဲ ကျေးရွာအုပ်စုမတူတဲ့ [[တော်လေရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်]] ဆိုတာလည်း ရှိနေသေးတယ်။ Google Map ထဲဝင်ကြည့်တာ တည်နေရာမတူဘူး။ ကျောက်မဲမြို့နယ်ထဲမှာပဲ တောင်လေ၊ တော်လေ ရွာနှစ်ရွာ ရှိနေတာလား မသိဘူး။[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ခင်မောင်မောင်လွင်|ဆွေးနွေး]])  ၀၇:၅၆၊ ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>kz7exz1vsb79zg63mcjq6ft31i19reu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၈</title>
    <ns>100</ns>
    <id>291780</id>
    <revision>
      <id>1053738</id>
      <timestamp>2026-09-18T04:18:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Salai Rungtoi</username>
        <id>22844</id>
      </contributor>
      <comment>&quot; {{Current events|year=2026|month=09|day=18|content=  &lt;!-- All news items below this line --&gt;           &lt;!-- All news items above this line --&gt;}}&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053738</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="145" sha1="j62e57aewxbwadu55hyfp7mcb3y0yjo" xml:space="preserve">
{{Current events|year=2026|month=09|day=18|content=

&lt;!-- All news items below this line --&gt;


&lt;!-- All news items above this line --&gt;}}</text>
      <sha1>j62e57aewxbwadu55hyfp7mcb3y0yjo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:~2026-50341-63</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291782</id>
    <revision>
      <id>1053752</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:29:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Welcome-Bot</username>
        <id>40494</id>
      </contributor>
      <comment>ကြိုဆိုပါသည်!</comment>
      <origin>1053752</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8552" sha1="5qj6jrsgv69ymtc1ug6txinhoey6sbz" xml:space="preserve">== ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &amp;#126;2026-50341-63 ! ==

{| class=&quot;plainlinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;0&quot; style=&quot;margin:0 0 1em; width:100%;&quot;
| style=&quot;width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။
* ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ 
* သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။
* ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
* ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။
&lt;/div&gt;
| style=&quot;padding:0 0.5em;&quot; |
| style=&quot;width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;&quot; |
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
* စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။
* ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။
* ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။
* [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။
* [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။
* ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &amp;#126;&amp;#126;&amp;#126;&amp;#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။
* သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။
* [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;&quot;&gt;[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding:0.4em 1em 0.3em;&quot;&gt;
[[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese.  However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can!  Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you.
&lt;/div&gt;
|}&lt;!-- Template:Welcome --&gt; --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]])  ၀၇:၂၉၊ ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၆ (UTC)</text>
      <sha1>5qj6jrsgv69ymtc1ug6txinhoey6sbz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ဆီမီးကံ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291783</id>
    <revision>
      <id>1053753</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:32:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ဆီမီးကံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ဆီမီးကံရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ဆီမီးကံရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053753</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="k9gx7qgk68liw8n66mi4cdx1npv4ykd" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ဆီမီးကံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ဆီမီးကံရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ဆီမီးကံရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၈၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.461411116018294| 96.2941240941772|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>k9gx7qgk68liw8n66mi4cdx1npv4ykd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - သစ်ချဆိပ်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291784</id>
    <revision>
      <id>1053755</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:33:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[အ.လ.က - သစ်ချဆိပ်]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က - သစ်ချဆိပ် (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053755</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="112" sha1="cfepqdt3cqstzb5puuzc5kwj8yii0id" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အ.လ.က - သစ်ချဆိပ် (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]]</text>
      <sha1>cfepqdt3cqstzb5puuzc5kwj8yii0id</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053756</id>
      <parentid>1053755</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:34:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[အ.လ.က - သစ်ချဆိပ် (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053756</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="515" sha1="l907040ttmyrynykjvulo02z3zts0xt" xml:space="preserve">မြန်မာနိုင်ငံတွင် '''အ.လ.က - သစ်ချဆိပ်''' အမည်ဖြင့် အောက်ပါအခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းများ တည်ရှိသည်။

*[[အ.လ.က - သစ်ချဆိပ် (ကျောက်ကြီးမြို့နယ်)]]
*[[အ.လ.က - သစ်ချဆိပ် (ရေတာရှည်မြို့နယ်)]]

{{သံတူကြောင်းကွဲ}}</text>
      <sha1>l907040ttmyrynykjvulo02z3zts0xt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - သစ်ချဆိပ် (ရေတာရှည်မြို့နယ်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291785</id>
    <revision>
      <id>1053757</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:35:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - သစ်ချဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[သစ်ချဆိပ်ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|သစ်ချဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053757</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="956" sha1="d98zohcazric4aanmutqznn4t0uu48d" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - သစ်ချဆိပ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[သစ်ချဆိပ်ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|သစ်ချဆိပ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၂၃ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.225867958632545| 96.38900891950684|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>d98zohcazric4aanmutqznn4t0uu48d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - မကျီးကုန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291786</id>
    <revision>
      <id>1053758</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:37:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - မကျီးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[မကျီးကုန်းရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|မကျီးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053758</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="964" sha1="cfo4dp1g9j02a5nyn68quadgx7aiwpo" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - မကျီးကုန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[မကျီးကုန်းရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|မကျီးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၁၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.18808300906277| 96.40857543350445|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>cfo4dp1g9j02a5nyn68quadgx7aiwpo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ကျောက်တလုံး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291787</id>
    <revision>
      <id>1053759</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:38:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ကျောက်တလုံး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တလုံးရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ကျောက်တလုံးရွာ]]ရှိ အခြ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053759</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="973" sha1="eysrffyu64w8ragkglbwzarnawwx8hf" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ကျောက်တလုံး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ကျောက်တလုံးရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ကျောက်တလုံးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၅၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.37825659368991| 96.07568888323554|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>eysrffyu64w8ragkglbwzarnawwx8hf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291788</id>
    <revision>
      <id>1053761</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ (ထန်းတပင်မြို့နယ်)]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053761</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="knmdhsprd5ozkhaxpvrt5urb8pl818i" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ (ထန်းတပင်မြို့နယ်)]]</text>
      <sha1>knmdhsprd5ozkhaxpvrt5urb8pl818i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053762</id>
      <parentid>1053761</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:41:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>[[အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ (ထန်းတပင်မြို့နယ်)]] သို့ ပြန်ညွှန်းကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053762</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="511" sha1="6z44gj3rc81sqez27a2v1vwyiksny1x" xml:space="preserve">မြန်မာနိုင်ငံတွင် '''အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ''' အမည်ဖြင့် အောက်ပါအခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။

* [[အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ (ထန်းတပင်မြို့နယ်)]]
* [[အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ (ရေတာရှည်မြို့နယ်)]]

{{သံတူကြောင်းကွဲ}}</text>
      <sha1>6z44gj3rc81sqez27a2v1vwyiksny1x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ (ရေတာရှည်မြို့နယ်)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291789</id>
    <revision>
      <id>1053763</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:43:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ကြို့ပင်သာရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ကြို့ပင်သာရွာ]]ရှိ အခြေခံ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053763</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="965" sha1="4ci1g1lja7fyuq8qyyb81zs6yovaie1" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ကြို့ပင်သာ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ကြို့ပင်သာရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ကြို့ပင်သာရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၆၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.197238314397648| 96.26463744281766|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>4ci1g1lja7fyuq8qyyb81zs6yovaie1</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ပီတူး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291790</id>
    <revision>
      <id>1053765</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:44:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ပီတူး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ပီတူးရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ပီတူးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျော...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053765</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="920" sha1="bifitdv1w6lj5j1bugq1a1qa55z81q7" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ပီတူး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ပီတူးရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ပီတူးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.174193606442742| 96.37770341216725|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>bifitdv1w6lj5j1bugq1a1qa55z81q7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ဆင်ဂွေရွာမ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291791</id>
    <revision>
      <id>1053766</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:46:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ဆင်ဂွေရွာမ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ဆင်ဂွေရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ဆင်ဂွေရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053766</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="941" sha1="ktq5ipq133g7mlc1ey32neo52gm8rdf" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ဆင်ဂွေရွာမ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ဆင်ဂွေရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ဆင်ဂွေရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.160274276782804| 96.41185335198719|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>ktq5ipq133g7mlc1ey32neo52gm8rdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ကျွဲရိုင်းပြင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291792</id>
    <revision>
      <id>1053767</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:47:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - ကျွဲရိုင်းပြင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ ကျွဲရိုင်းပြင်ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ကျွဲရိုင်းပြင်ရ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053767</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1000" sha1="p84fvzi0knsju5tpihp2a541zqagaiv" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - ကျွဲရိုင်းပြင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ကျွဲရိုင်းပြင်ရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ကျွဲရိုင်းပြင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၃၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.13875083411727| 96.42884153523937|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>p84fvzi0knsju5tpihp2a541zqagaiv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အ.လ.က - ဥယျာဉ်မှူး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291793</id>
    <revision>
      <id>1053769</id>
      <timestamp>2026-09-18T07:49:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;'''အ.လ.က - သိုင်းဝ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[သိုင်းဝရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|သိုင်းဝရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="b8oklwb356qiu67wckj3x3gh5qcrng5" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - သိုင်းဝ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[သိုင်းဝရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|သိုင်းဝရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.19327648792919| 96.25246237257201|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>b8oklwb356qiu67wckj3x3gh5qcrng5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053770</id>
      <parentid>1053769</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:49:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[အ.လ.က - သိုင်းဝ]] စာမျက်နှာကို [[အ.လ.က - ဥယျာဉ်မှူး]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည်</comment>
      <origin>1053769</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="937" sha1="b8oklwb356qiu67wckj3x3gh5qcrng5" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - သိုင်းဝ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[သိုင်းဝရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|သိုင်းဝရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.19327648792919| 96.25246237257201|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>b8oklwb356qiu67wckj3x3gh5qcrng5</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053772</id>
      <parentid>1053770</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T07:50:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>ခင်မောင်မောင်လွင်</username>
        <id>40414</id>
      </contributor>
      <origin>1053772</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="955" sha1="7ty8kjx5gdhojjjzmkexhhoz7xap48g" xml:space="preserve">'''အ.လ.က - သိုင်းဝ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရေတာရှည်မြို့နယ်]]၊ [[ဥယျာဉ်မှူးရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်|ဥယျာဉ်မှူးရွာ]]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၃၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။&lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;https://myanmargeographicalsociety.org/yedashe-township/&lt;/ref&gt;

==ကိုးကား==
{{reflist}}
{{coord|19.1931174607739| 96.21842516436057|format=dms|region:MM|display=inline,title}}

[[ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]]

{{Myanmar-school-stub}}</text>
      <sha1>7ty8kjx5gdhojjjzmkexhhoz7xap48g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကမ္ဘောဒီးယား–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291795</id>
    <revision>
      <id>1053784</id>
      <timestamp>2026-09-18T09:45:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>ကမ္ဘောဒီးယား–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး သည် မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ အကြား ထားရှိသည့် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး</comment>
      <origin>1053784</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23712" sha1="4zda8wi8nxsa763h2nfkreoyi6osyjl" xml:space="preserve">{{Infobox bilateral relations
| title       = ကမ္ဘောဒီးယား-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး
| party1      = Myanmar
| party2      = Cambodia
| map         = ကမ္ဘောဒီးယား-မြန်မာ တည်နေရာပုံ.svg
| mission1    = 
| mission2    = 
| envoytitle1 = သံအမတ်ကြီး
| envoy1      = -
| envoytitle2 = သံအမတ်ကြီး
| envoy2      = -
}}

'''ကမ္ဘောဒီးယား–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] နှင့် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] အကြား ထားရှိသည့် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးဖြစ်သည်။ နှစ်နိုင်ငံအကြား နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေခြင်း မရှိသော်လည်း ဘာသာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ တူညီချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ရင်းနှီးခိုင်မာသော ဆက်ဆံရေးကို တည်ဆောက်ထားကြသည်။ နှစ်နိုင်ငံ၏ တရားဝင် သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စတင် ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး မြို့တော်အသီးသီးတွင် အပြန်အလှန် သံရုံးများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Strengthening bilateral relations between Myanmar and Cambodia |url=http://mdn.gov.mm/en/strengthening-bilateral-relations-between-myanmar-and-cambodia |access-date=2026-09-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=“Cambodia-Myanmar Diplomatic Relations turn 65: Celebrating traditional ties, cherishing similarities” |url=http://www.mdn.gov.mm/en/cambodia-myanmar-diplomatic-relations-turn-65-celebrating-traditional-ties-cherishing-similarities |access-date=2026-09-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=en}}&lt;/ref&gt;

== သမိုင်းကြောင်း ==
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့သည် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် (၂၃)နိုင်ငံမြောက်ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအတွက်မူ (၁၆)နိုင်ငံမြောက် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်သည့် နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Diplomatic Relations with Myanmar – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |access-date=2026-09-18 |website=www.mofa.gov.mm}}&lt;/ref&gt;

မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့သည် ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဆက်နွှယ်မှုများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။ နိုင်ငံရေးအရ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး တည်ဆောက်မှု အတွေ့အကြုံများတွင်လည်း ဆင်တူယိုးမှား အခြေအနေများ ရှိခဲ့ကြသည်။ နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် ရင်းနှီးနီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။ ထင်ရှားသည့် ခရီးစဉ်များအဖြစ် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ ဦးသိန်းစိန်သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်မှ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Khmerization |date=2012-03-18 |title=Khmerization: Myanmar president to visit Cambodia ahead of ASEAN summit |url=http://khmerization.blogspot.com/2012/03/myanmar-president-to-visit-cambodia.html |access-date=2026-09-18 |website=Khmerization}}&lt;/ref&gt; ထို့နောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့မှ ၆ ရက်နေ့တို့တွင်လည်း မြန်မာသမ္မတ ဦးထင်ကျော်သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသို့ ဆက်လက်သွားရောက်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၉ ရက်မှ မေလ ၁ ရက်နေ့အထိ နိုင်ငံတော်အဆင့် ခရီးစဉ်&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Parameswaran |first=Prashanth |title=What Did Suu Kyi’s First Cambodia Visit Achieve? |url=https://thediplomat.com/2019/05/what-did-suu-kyis-first-cambodia-visit-achieve/ |access-date=2026-09-18 |language=en-US}}&lt;/ref&gt; နှင့် သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နှင့် ၁၂ ရက် ခရီးစဉ်များသည် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးကို ပိုမို တည်တံ့ခိုင်မြဲစေခဲ့သည့် ခရီးစဉ်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Myanmar's president arrives in Cambodia for state visit - Xinhua {{!}} English.news.cn |url=https://www.xinhuanet.com//english/2017-02/03/c_136028312.htm |access-date=2026-09-18 |website=www.xinhuanet.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-04-30 |title=NA President Wants More In-depth Cambodia-Myanmar Relations {{!}} អង្គភាព​ព័ត៌មាន​ និងប្រតិកម្មរហ័ស |url=https://pressocm.gov.kh/en/archives/52381 |access-date=2026-09-18 |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

ထို့အပြင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း]]၌ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌတာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ်ကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ပတ်သက်၍ တက်ကြွသော သံတမန်ရေးရာ ကြိုးပမ်းမှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က ကမ္ဘောဒီးယားဝန်ကြီးချုပ် [[ဟွန်ဆန်]] သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုပ်သဘောခရီးစဉ်အဖြစ် လာရောက်ခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ယင်းခရီးစဉ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် ပြည်ပနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ ထိပ်သီးပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ ပထမဆုံးအကြိမ် လာရောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ ပြည်တွင်းပြည်ပတွင် အမျိုးမျိုးသော တုံ့ပြန်ကန့်ကွက်မှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=ဉာဏ်လှိုင်လင်း |date=2022-01-07 |title=ဟွန်ဆန်ရောက်ချိန်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အမှုထပ်တိုးမည်ဟု အသိပေး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/10002/ |access-date=2026-09-18 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news |title=ကမ္ဘောဒီယားဝန်ကြီးချုပ်ရဲ့ ပထမနေ့ ခရီးစဥ် သိသမျှ - စစ်ကောင်စီကို သံတမန်ရေး အသိအမှတ်ပြုတာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-59909424 |access-date=2026-09-18 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}&lt;/ref&gt;

၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင်  မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ပြီးနောက် ဟွန်ဆန် သည် နှစ်နိုင်ငံပူးတွဲကြေညာချက်တစ်စောင်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ယင်းပူးတွဲကြေညာချက်အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်အား “ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်” ဟူ၍ သုံးနှုန်းဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |last=သုတဇော် |date=2022-01-09 |title=အာဆီယံကို လိမ်ညာရန် ကြိုးစားသည့် ဟွန်ဆန်-မင်းအောင်လှိုင် ပူးတွဲကြေညာချက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/10030/ |access-date=2026-09-18 |website=Myanmar Now |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== သံတမန်နှင့် နိုင်ငံရေး ဆက်ဆံရေး ==
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့သည် ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အရေးကိစ္စများတွင် အပြန်အလှန် ထောက်ခံရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် [[အာဆီယံ]] ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်ကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အပြုသဘောဆောင်သော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ရွေးကောက်ပွဲ]]ကာလများတွင်လည်း ကမ္ဘောဒီးယားဘက်မှ ရွေးကောက်ပွဲ စောင့်ကြည့်လေ့လာရေး အဖွဲ့များ စေလွှတ်ခဲ့ဖူးသည်။ 

၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် နှစ်နိုင်ငံအကြား သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခြင်း နှစ် ၇၀ ပြည့်  အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဘုရင်|ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင်]] [[နရောတ္တမ သီဟမုနီ]]၊ ဝန်ကြီးချုပ် [[ဟွန်မာနက်|ဟွန် မာနက်]]၊ ဆီးနိတ်ဥက္ကဋ္ဌ [[ဟွန်ဆန်]]  နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပရက်ဆုတ်ခ်ခွန်း တို့က မြန်မာနိုင်ငံခေါင်းဆောင်များထံ အထူးသဝဏ်လွှာများ အပြန်အလှန် ပေးပို့ခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင် က ၎င်း၏ သဝဏ်လွှာတွင် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးသည် အချိန်ကာလများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများကို ကျော်ဖြတ်ကာ ပိုမိုခိုင်မာလာခဲ့ကြောင်းနှင့် ဘုံတန်ဖိုးများ၊ အပြန်အလှန် လေးစားမှုများအပေါ် အခြေခံကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်မာနက် နှင့် ဆီးနိတ်ဥက္ကဋ္ဌ ဟွန်ဆန်တို့ကလည်း နှစ်နိုင်ငံအကြား အပြန်အလှန် ယုံကြည်မှု၊ လေးစားမှုတို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ဆက်ဆံရေးကို ဆက်လက်တိုးမြှင့်သွားရန်နှင့် အာဆီယံ အသိုက်အဝန်းအတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေးအတွက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ကတိပြုခဲ့ကြသည်။ 

မြန်မာ့ခေါင်းဆောင်ကလည်း အဆိုပါ သဝဏ်လွှာများကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်ရာတွင် နှစ်နိုင်ငံအကြား တူညီသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းကြောင်း ဆက်နွှယ်မှုများက မိတ်ဖက်ဆက်ဆံရေးကို ပိုမို နက်ရှိုင်းစေခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မူဘောင်များဖြစ်သည့် ပူးတွဲကော်မရှင် နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနများအကြား ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှု ယန္တရားများ မှတစ်ဆင့် ဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုတိုးမြှင့်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်းကလည်း မြန်မာသမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသို့ အဆင့်မြင့် တရားဝင်ခရီးစဉ် သွားရောက်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘောဒီးယား အပါအဝင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများနှင့် သံတမန်ရေးရာနှင့် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများကို တိုးမြှင့်လျက်ရှိသည်။ ဤခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံအကြား နှစ်နိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု အပြန်အလှန် တိုးမြှင့်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး သဘောတူစာချုပ်၊ နှစ်နိုင်ငံ နှစ်ထပ် အခွန်ကောက်ခံမှု ရှောင်ရှားရေး သဘောတူစာချုပ်၊ ယဉ်ကျေးမှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူစာချုပ်နှင့် သတင်းအချက်အလက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MoU) တို့ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2026-09-16 |title=The Diplomatic Limits of Cambodia’s Engagement with Myanmar |url=https://fulcrum.sg/article/commentaries/the-diplomatic-limits-of-cambodias-engagement-with-myanmar/ |access-date=2026-09-18 |website=FULCRUM |language=en-US}}&lt;/ref&gt;

== လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးကူညီမှု ==
၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်နှင့် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်က ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံသည် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အနေဖြင့် အရေးပေါ် ရန်ပုံငွေများနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး ပစ္စည်းများကို ပံ့ပိုးကူညီပေးခဲ့သည်။ မြန်မာ့ခေါင်းဆောင်ဘက်ကလည်း ဤကဲ့သို့ ကူညီထောက်ပံ့ပေးခဲ့မှုများအတွက် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံအား အထူးကျေးဇူးတင်ရှိကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Cambodia and Myanmar Pledge Closer Parliamentary Cooperation and People-to-People Ties |url=https://en.nac.org.kh/article/455 |access-date=2026-09-18 |website=en.nac.org.kh}}&lt;/ref&gt;

== စီးပွားရေးနှင့် ကဏ္ဍစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ==
နှစ်နိုင်ငံအကြား ကုန်သွယ်ရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကဏ္ဍများကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ရန် ဆွေးနွေးလျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော [[ထားဝယ် ရေနက်ဆိပ်ကမ်း စီမံကိန်း|ထားဝယ် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနှင့် အထူးစီးပွားရေးဇုန် စီမံကိန်း]]သည် အနာဂတ်တွင် နှစ်နိုင်ငံ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအတွက် ကြီးမားသော အလားအလာရှိသည့် စီမံကိန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် နှစ်နိုင်ငံသည် မဲခေါင်–လန်ချောင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ ဗီယက်နမ် (CLMV) နှင့် ဧရာဝတီ–ကျောက်ဖယား–မဲခေါင် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မဟာဗျူဟာ (ACMECS) စသည့် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မူဘောင်များတွင်လည်း ပူးပေါင်းပါဝင်လျက်ရှိသည်။ လုံခြုံရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး ကဏ္ဍတွင်လည်း အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုများ (Online Scams) နှင့် တရားမဝင် လောင်းကစားမှုများ၊ လူကုန်ကူးမှု၊ မူးယစ်ဆေးဝါး တရားမဝင် သယ်ယူမှုစသည့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရာဇဝတ်မှုများကို တိုက်ဖျက်ရာတွင် နှစ်နိုင်ငံ တပ်မတော်နှင့် အစိုးရ အေဂျင်စီများအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Epitome of Strong Myanmar-Cambodia Relations: From Cultural and Historical Ties to a Bright Future of Cooperation |url=http://www.mdn.gov.mm/en/epitome-strong-myanmar-cambodia-relations-cultural-and-historical-ties-bright-future-cooperation |access-date=2026-09-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=en}}&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား ==
&lt;references /&gt;

{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}}
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|ကမ္ဘောဒီးယား]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယား–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]</text>
      <sha1>4zda8wi8nxsa763h2nfkreoyi6osyjl</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယား–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291796</id>
    <revision>
      <id>1053785</id>
      <timestamp>2026-09-18T09:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယား–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး</comment>
      <origin>1053785</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="309" sha1="3c13l6pnbokd9oc9l1qsophhfugt6z9" xml:space="preserve">[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|မြန်မာ]]
[[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး|ကမ္ဘောဒီးယား]]</text>
      <sha1>3c13l6pnbokd9oc9l1qsophhfugt6z9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး</title>
    <ns>14</ns>
    <id>291797</id>
    <revision>
      <id>1053786</id>
      <timestamp>2026-09-18T09:49:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <comment>ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး</comment>
      <origin>1053786</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="368" sha1="55cq2wfkfskhw6v05alm0jk0pdmmm5g" xml:space="preserve">{{Commons cat|Bilateral relations of Cambodia and Myanmar}}
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး|နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]</text>
      <sha1>55cq2wfkfskhw6v05alm0jk0pdmmm5g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053787</id>
      <parentid>1053786</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:50:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>ပြင်ဆင်</comment>
      <origin>1053787</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="365" sha1="db6wy20ug8vm81mu2wgeoiushzua69d" xml:space="preserve">{{Commons cat|Category:Bilateral relations of Cambodia}}
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး|နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]</text>
      <sha1>db6wy20ug8vm81mu2wgeoiushzua69d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053788</id>
      <parentid>1053787</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T09:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Zawzawaungthwin</username>
        <id>100038</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053788</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="356" sha1="chs2hsp1ex5bgjob5s5rr1hv2208n2y" xml:space="preserve">{{Commons cat|Bilateral relations of Cambodia}}
[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]
[[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး|နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]</text>
      <sha1>chs2hsp1ex5bgjob5s5rr1hv2208n2y</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ဒွန်တွဲကိန်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291798</id>
    <revision>
      <id>1053790</id>
      <timestamp>2026-09-18T10:21:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;ဒွန်တွဲကိန်း (dual number) များသည် &lt;math&gt;a + b\varepsilon&lt;/math&gt; ပုံစံရှိသော ကိန်းများ ဖြစ်သည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;a, b \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\varepsilon&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\varepsilon^2 = 0&lt;/math&gt; နှင့...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053790</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12335" sha1="ity3wrj5vyx2tuo15hdzs51res4yvwo" xml:space="preserve">ဒွန်တွဲကိန်း (dual number) များသည် &lt;math&gt;a + b\varepsilon&lt;/math&gt; ပုံစံရှိသော ကိန်းများ ဖြစ်သည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;a, b \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\varepsilon&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\varepsilon^2 = 0&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\varepsilon \neq 0&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည်။ ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] နှစ်ခုရှိသော [[ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ အက္ခရာသင်္ချာ|ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] (commutative algebra) တစ်ခုနှင့် အာတင် ဒေသအလိုက် ကွင်း (Artinian local ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် သုညမဟုတ်သော သုညဖြစ်နိုင်စွမ်းရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (nonzero nilpotent elements) ပါရှိသည့် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) တစ်ခု၏ အခြေခံကျသော ဥပမာတစ်ခုကို ပေးစွမ်းသည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Formal Definitions) ==
ဒွန်တွဲကိန်းများ၏ [[ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ]] (algebra) သည် &lt;math&gt;\mathbb{R}[X]&lt;/math&gt; [[ပိုလီနိုမီရယ်]] [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (polynomial ring) ကို &lt;math&gt;X^2&lt;/math&gt; မှ ထုတ်လုပ်ထားသော [[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ်]] (principal ideal) ဖြင့် စားထားသော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|စားလဒ်ကွင်း]] (quotient ring) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Hahn (1994), p. 6.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\mathbb{R}[X]/\left\langle X^2 \right\rangle&lt;/math&gt;

တူညီသော အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ၎င်းသည် &lt;math&gt;\varepsilon&lt;/math&gt; ကို ၎င်း၏ အခြေအစု [[အစုဝင်]] (basis element) အဖြစ် ပါရှိသည့် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]တစ်ခုတည်းရှိသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (one-dimensional vector space) ၏ [[တန်ဆာ_မြှောက်လဒ်#တန်ဆာ၊_အချိုးညီ_နှင့်_ပြင်ပ_အက္ခရာသင်္ချာများ_(Tensor,_Symmetric,_and_Exterior_Algebras)|ပြင်ပ အက္ခရာသင်္ချာ]] (exterior algebra) ဖြစ်သည်။

ဒွန်တွဲကိန်း &lt;math&gt;a + b\varepsilon&lt;/math&gt; သည် အောက်ပါပုံစံရှိသော &lt;math&gt;2 \times 2&lt;/math&gt; [[ကိန်းစစ်]] [[ကိန်းအုံ]] (real matrix) တစ်ခုနှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သော]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\begin{pmatrix}a &amp; b \\ 0 &amp; a \end{pmatrix}&lt;/math&gt;
ဤကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (representation) အောက်တွင် &lt;math&gt;\varepsilon&lt;/math&gt; သည် သုညဖြစ်နိုင်စွမ်းရှိ ကိန်းအုံ (nilpotent matrix) &lt;math&gt;\begin{pmatrix}0 &amp; 1 \\ 0 &amp; 0 \end{pmatrix}&lt;/math&gt; နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။

== အဓိက သီအိုရမ်များ (Core Theorems) ==

=== ဂဏန်းသင်္ချာ နှင့် စားခြင်း (Arithmetic and Division) ===
[[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) သည် မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ်ဖြစ်မှု (bilinearity) နှင့် &lt;math&gt;\varepsilon^2 = 0&lt;/math&gt; တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်။
:&lt;math&gt;(a+b\varepsilon)(c+d\varepsilon) = ac + (ad+bc)\varepsilon&lt;/math&gt;

[[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]]ကို &lt;math&gt;c \neq 0&lt;/math&gt; အတွက် ပိုင်းဝေ နှင့် ပိုင်းခြေတို့အား [[ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်|ကွန်ဂျူဂိတ်]] (conjugate) &lt;math&gt;c - d\varepsilon&lt;/math&gt; ဖြင့် မြှောက်ခြင်းအားဖြင့် သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;\frac{a + b\varepsilon}{c + d\varepsilon} = \frac{(a + b\varepsilon)(c - d\varepsilon)}{(c + d\varepsilon)(c - d\varepsilon)} = \frac{ac + (bc - ad)\varepsilon}{c^2} = \frac{a}{c} + \frac{bc - ad}{c^2}\varepsilon&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;c = 0&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;d \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;a \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် [[ညီမျှခြင်း]] (equation) &lt;math&gt;a + b\varepsilon = (x + y\varepsilon) d\varepsilon = xd\varepsilon&lt;/math&gt; တွင် အဖြေ (solution) မရှိပေ။ &lt;math&gt;a = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် အဖြေ &lt;math&gt;\frac{b}{d} + y\varepsilon&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; တွင် အလိုရှိရာ (arbitrary) ဖြစ်သည်။ သီးသန့် ကိန်းစစ်မဟုတ်သော ဒွန်တွဲကိန်းများသည် သုညစားကိန်းများ (zero divisors) ဖြစ်ကြပြီး [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။

=== ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ တိုးချဲ့ချက် (Analytic Extension) ===
မည်သည့် [[ကိန်းစစ်]] [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (real polynomial) &lt;math&gt;P(x)&lt;/math&gt; မဆို ဒွန်တွဲကိန်းများဆီသို့ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တိုးချဲ့သည်။ &lt;math&gt;n \ge 2&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\varepsilon^n = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;P(a + b\varepsilon) = P(a) + bP'(a)\varepsilon&lt;/math&gt;

ယေဘုယျအားဖြင့် [[ဖန်ရှင်]] (function) &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; ၏ ပတ်ဝန်းကျင် (neighborhood) တစ်ခုပေါ်တွင် ကိန်းစစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ (real-analytic) ဖြစ်လျှင် ၎င်းသည် ၎င်း၏ [[တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) မှတစ်ဆင့် တိုးချဲ့သွားသည်။
:&lt;math&gt;f(a + b\varepsilon) = \sum_{n=0}^\infty \frac{f^{(n)}(a)b^n \varepsilon^n}{n!} = f(a) + bf'(a)\varepsilon&lt;/math&gt;

== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Generalisations) ==
အလိုရှိရာ [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ဒွန်တွဲကိန်းများ၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;A[\varepsilon] = A[X]/\left\langle X^2 \right\rangle&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;B&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; တို့အား [[ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ အက္ခရာသင်္ချာ|A အက္ခရာသင်္ချာများ]] (A-algebras) အဖြစ်လည်းကောင်း &lt;math&gt;f\colon B \to C&lt;/math&gt; အား [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|A အက္ခရာသင်္ချာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (A-algebra homomorphism) တစ်ခုအဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်သည်။ &lt;math&gt;b \mapsto f(b) + \varepsilon D(b)&lt;/math&gt; သို့ ပုံဖော်သော (mapping) A အက္ခရာသင်္ချာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ &lt;math&gt;B \to C[\varepsilon]&lt;/math&gt; နှင့် A မျဉ်းဖြောင့် ဆင်းသက်မှုများ (A-linear derivations) &lt;math&gt;D\colon B \to C&lt;/math&gt; တို့အကြားတွင် သဘာဝ [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (natural bijection) တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤပုံဖော်မှုများသည် &lt;math&gt;\varepsilon \mapsto 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သော ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) &lt;math&gt;C[\varepsilon] \to C&lt;/math&gt; အောက်တွင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို အထက်သို့ပင့်တင်ပေးသည်။&lt;ref&gt;Shafarevich (2013), pp. 35–38.&lt;/ref&gt;

S စကင်းမ် (S-scheme) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် &lt;math&gt;U[\varepsilon] = U \times_{\mathbf{Spec}(\mathbb{Z})} \mathbf{Spec}(\mathbb{Z}[\varepsilon])&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ နှိုင်းရ ထိမျဉ်း စကင်းမ် (relative tangent scheme) &lt;math&gt;T_{X/S} = \underline{\mathbf{Spec}}_X(\operatorname{Sym}^\bullet \Omega_{X/S}^1)&lt;/math&gt; သည် သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုကို လက်ခံရရှိသည်။ &lt;math&gt;\Omega_{X/S}^1&lt;/math&gt; သည် ဒေသအလိုက် လွတ်လပ်လျှင် (locally free) အဆိုပါ နှိုင်းရ ထိမျဉ်း စကင်းမ်သည် [[ဖိုက်ဘာအစည်း|ဗက်တာအစည်း]] (vector bundle) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;T_{X/S}(U) = X(U[\varepsilon])&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;U[\varepsilon]&lt;/math&gt; တန်ဖိုးရှိ အမှတ်တစ်ခုသည် [[ဗက်တာ|ထိမျဉ်းဗက်တာ]] (tangent vector) တစ်ခုနှင့်တကွ &lt;math&gt;U&lt;/math&gt; တန်ဖိုးရှိ အမှတ်တစ်ခုကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသည်။&lt;ref&gt;Shafarevich (2013), pp. 35–38.&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား (References) ==
&lt;references /&gt;
* {{Citation |last=Hahn |first=Alexander J. |title=Quadratic Algebras, Clifford Algebras, and Arithmetic Witt Groups |series=Universitext |publication-place=New York |publisher=Springer |date=1994 |isbn=0-387-94110-X |mr=1249481 |zbl=0791.11021}}
* {{Citation |last=Shafarevich |first=Igor R. |title=Basic Algebraic Geometry 2 |edition=3rd |publication-place=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer |date=2013 |isbn=978-3-642-38009-9 |doi=10.1007/978-3-642-38010-5_1}}
* {{Citation |last=Yaglom |first=I. M. |title=A Simple Non-Euclidean Geometry and its Physical Basis |publication-place=New York |publisher=Springer |date=1979 |isbn=0-387-90332-1 |mr=0520230 |zbl=0393.51013 |doi=10.1007/978-1-4612-6135-3}}
* {{Citation |last=Grünwald |first=Josef |title=Über duale Zahlen und ihre Anwendung in der Geometrie |journal=Monatshefte für Mathematik |volume=17 |date=1906 |at=pp. 81–136 |doi=10.1007/BF01697639}}
* {{Citation |last=Segre |first=Corrado |title=XL. Le geometrie proiettive nei campi di numeri duali |journal=Atti della Reale Accademia delle Scienze Torino |volume=47 |date=1912 |at=pp. 114–133, 164–185}}

[[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>ity3wrj5vyx2tuo15hdzs51res4yvwo</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053794</id>
      <parentid>1053790</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:33:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053794</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12407" sha1="hal0xzs7k70sk7bvvri1765cyfcfv3t" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ကိန်းစနစ်များ}}
ဒွန်တွဲကိန်း (dual number) များသည် &lt;math&gt;a + b\varepsilon&lt;/math&gt; ပုံစံရှိသော ကိန်းများ ဖြစ်သည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;a, b \in \mathbb{R}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\varepsilon&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\varepsilon^2 = 0&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\varepsilon \neq 0&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည်။ ၎င်းတို့သည် &lt;math&gt;\mathbb{R}&lt;/math&gt; အပေါ်တွင် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] နှစ်ခုရှိသော [[ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ အက္ခရာသင်္ချာ|ဖလှယ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ]] (commutative algebra) တစ်ခုနှင့် အာတင် ဒေသအလိုက် ကွင်း (Artinian local ring) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းသည် သုညမဟုတ်သော သုညဖြစ်နိုင်စွမ်းရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်များ]] (nonzero nilpotent elements) ပါရှိသည့် [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) တစ်ခု၏ အခြေခံကျသော ဥပမာတစ်ခုကို ပေးစွမ်းသည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Formal Definitions) ==
ဒွန်တွဲကိန်းများ၏ [[ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာ]] (algebra) သည် &lt;math&gt;\mathbb{R}[X]&lt;/math&gt; [[ပိုလီနိုမီရယ်]] [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (polynomial ring) ကို &lt;math&gt;X^2&lt;/math&gt; မှ ထုတ်လုပ်ထားသော [[ပရင်စီပယ် အိုင်ဒီးလ်]] (principal ideal) ဖြင့် စားထားသော [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|စားလဒ်ကွင်း]] (quotient ring) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Hahn (1994), p. 6.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\mathbb{R}[X]/\left\langle X^2 \right\rangle&lt;/math&gt;

တူညီသော အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ၎င်းသည် &lt;math&gt;\varepsilon&lt;/math&gt; ကို ၎င်း၏ အခြေအစု [[အစုဝင်]] (basis element) အဖြစ် ပါရှိသည့် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]]တစ်ခုတည်းရှိသော [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (one-dimensional vector space) ၏ [[တန်ဆာ_မြှောက်လဒ်#တန်ဆာ၊_အချိုးညီ_နှင့်_ပြင်ပ_အက္ခရာသင်္ချာများ_(Tensor,_Symmetric,_and_Exterior_Algebras)|ပြင်ပ အက္ခရာသင်္ချာ]] (exterior algebra) ဖြစ်သည်။

ဒွန်တွဲကိန်း &lt;math&gt;a + b\varepsilon&lt;/math&gt; သည် အောက်ပါပုံစံရှိသော &lt;math&gt;2 \times 2&lt;/math&gt; [[ကိန်းစစ်]] [[ကိန်းအုံ]] (real matrix) တစ်ခုနှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဖြစ်သော]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;\begin{pmatrix}a &amp; b \\ 0 &amp; a \end{pmatrix}&lt;/math&gt;
ဤကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (representation) အောက်တွင် &lt;math&gt;\varepsilon&lt;/math&gt; သည် သုညဖြစ်နိုင်စွမ်းရှိ ကိန်းအုံ (nilpotent matrix) &lt;math&gt;\begin{pmatrix}0 &amp; 1 \\ 0 &amp; 0 \end{pmatrix}&lt;/math&gt; နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။

== အဓိက သီအိုရမ်များ (Core Theorems) ==

=== ဂဏန်းသင်္ချာ နှင့် စားခြင်း (Arithmetic and Division) ===
[[မြှောက်ခြင်း]] (multiplication) သည် မျဉ်းဖြောင့်နှစ်ထပ်ဖြစ်မှု (bilinearity) နှင့် &lt;math&gt;\varepsilon^2 = 0&lt;/math&gt; တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်။
:&lt;math&gt;(a+b\varepsilon)(c+d\varepsilon) = ac + (ad+bc)\varepsilon&lt;/math&gt;

[[စားခြင်း (သင်္ချာ)|စားခြင်း]]ကို &lt;math&gt;c \neq 0&lt;/math&gt; အတွက် ပိုင်းဝေ နှင့် ပိုင်းခြေတို့အား [[ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်|ကွန်ဂျူဂိတ်]] (conjugate) &lt;math&gt;c - d\varepsilon&lt;/math&gt; ဖြင့် မြှောက်ခြင်းအားဖြင့် သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;\frac{a + b\varepsilon}{c + d\varepsilon} = \frac{(a + b\varepsilon)(c - d\varepsilon)}{(c + d\varepsilon)(c - d\varepsilon)} = \frac{ac + (bc - ad)\varepsilon}{c^2} = \frac{a}{c} + \frac{bc - ad}{c^2}\varepsilon&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;c = 0&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;d \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;a \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် [[ညီမျှခြင်း]] (equation) &lt;math&gt;a + b\varepsilon = (x + y\varepsilon) d\varepsilon = xd\varepsilon&lt;/math&gt; တွင် အဖြေ (solution) မရှိပေ။ &lt;math&gt;a = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် အဖြေ &lt;math&gt;\frac{b}{d} + y\varepsilon&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; တွင် အလိုရှိရာ (arbitrary) ဖြစ်သည်။ သီးသန့် ကိန်းစစ်မဟုတ်သော ဒွန်တွဲကိန်းများသည် သုညစားကိန်းများ (zero divisors) ဖြစ်ကြပြီး [[အိုင်ဒီးလ်]] (ideal) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။

=== ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ တိုးချဲ့ချက် (Analytic Extension) ===
မည်သည့် [[ကိန်းစစ်]] [[ပိုလီနိုမီရယ်]] (real polynomial) &lt;math&gt;P(x)&lt;/math&gt; မဆို ဒွန်တွဲကိန်းများဆီသို့ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တိုးချဲ့သည်။ &lt;math&gt;n \ge 2&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;\varepsilon^n = 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သောကြောင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;P(a + b\varepsilon) = P(a) + bP'(a)\varepsilon&lt;/math&gt;

ယေဘုယျအားဖြင့် [[ဖန်ရှင်]] (function) &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;a&lt;/math&gt; ၏ ပတ်ဝန်းကျင် (neighborhood) တစ်ခုပေါ်တွင် ကိန်းစစ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ (real-analytic) ဖြစ်လျှင် ၎င်းသည် ၎င်း၏ [[တေလာ ကိန်းစဉ်တန်း]] (Taylor series) မှတစ်ဆင့် တိုးချဲ့သွားသည်။
:&lt;math&gt;f(a + b\varepsilon) = \sum_{n=0}^\infty \frac{f^{(n)}(a)b^n \varepsilon^n}{n!} = f(a) + bf'(a)\varepsilon&lt;/math&gt;

== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Generalisations) ==
အလိုရှိရာ [[ဖလှယ်ရ ကွင်း]] (commutative ring) &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ဒွန်တွဲကိန်းများ၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;A[\varepsilon] = A[X]/\left\langle X^2 \right\rangle&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;B&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;C&lt;/math&gt; တို့အား [[ဖီးလ်ဒ်တစ်ခုအပေါ်ရှိ အက္ခရာသင်္ချာ|A အက္ခရာသင်္ချာများ]] (A-algebras) အဖြစ်လည်းကောင်း &lt;math&gt;f\colon B \to C&lt;/math&gt; အား [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်|A အက္ခရာသင်္ချာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]] (A-algebra homomorphism) တစ်ခုအဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်သည်။ &lt;math&gt;b \mapsto f(b) + \varepsilon D(b)&lt;/math&gt; သို့ ပုံဖော်သော (mapping) A အက္ခရာသင်္ချာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ &lt;math&gt;B \to C[\varepsilon]&lt;/math&gt; နှင့် A မျဉ်းဖြောင့် ဆင်းသက်မှုများ (A-linear derivations) &lt;math&gt;D\colon B \to C&lt;/math&gt; တို့အကြားတွင် သဘာဝ [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (natural bijection) တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤပုံဖော်မှုများသည် &lt;math&gt;\varepsilon \mapsto 0&lt;/math&gt; ဖြစ်သော ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) &lt;math&gt;C[\varepsilon] \to C&lt;/math&gt; အောက်တွင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို အထက်သို့ပင့်တင်ပေးသည်။&lt;ref&gt;Shafarevich (2013), pp. 35–38.&lt;/ref&gt;

S စကင်းမ် (S-scheme) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် &lt;math&gt;U[\varepsilon] = U \times_{\mathbf{Spec}(\mathbb{Z})} \mathbf{Spec}(\mathbb{Z}[\varepsilon])&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ နှိုင်းရ ထိမျဉ်း စကင်းမ် (relative tangent scheme) &lt;math&gt;T_{X/S} = \underline{\mathbf{Spec}}_X(\operatorname{Sym}^\bullet \Omega_{X/S}^1)&lt;/math&gt; သည် သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုကို လက်ခံရရှိသည်။ &lt;math&gt;\Omega_{X/S}^1&lt;/math&gt; သည် ဒေသအလိုက် လွတ်လပ်လျှင် (locally free) အဆိုပါ နှိုင်းရ ထိမျဉ်း စကင်းမ်သည် [[ဖိုက်ဘာအစည်း|ဗက်တာအစည်း]] (vector bundle) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
:&lt;math&gt;T_{X/S}(U) = X(U[\varepsilon])&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;U[\varepsilon]&lt;/math&gt; တန်ဖိုးရှိ အမှတ်တစ်ခုသည် [[ဗက်တာ|ထိမျဉ်းဗက်တာ]] (tangent vector) တစ်ခုနှင့်တကွ &lt;math&gt;U&lt;/math&gt; တန်ဖိုးရှိ အမှတ်တစ်ခုကို သတ်မှတ်ဖော်ပြသည်။&lt;ref&gt;Shafarevich (2013), pp. 35–38.&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား (References) ==
&lt;references /&gt;
* {{Citation |last=Hahn |first=Alexander J. |title=Quadratic Algebras, Clifford Algebras, and Arithmetic Witt Groups |series=Universitext |publication-place=New York |publisher=Springer |date=1994 |isbn=0-387-94110-X |mr=1249481 |zbl=0791.11021}}
* {{Citation |last=Shafarevich |first=Igor R. |title=Basic Algebraic Geometry 2 |edition=3rd |publication-place=Berlin, Heidelberg |publisher=Springer |date=2013 |isbn=978-3-642-38009-9 |doi=10.1007/978-3-642-38010-5_1}}
* {{Citation |last=Yaglom |first=I. M. |title=A Simple Non-Euclidean Geometry and its Physical Basis |publication-place=New York |publisher=Springer |date=1979 |isbn=0-387-90332-1 |mr=0520230 |zbl=0393.51013 |doi=10.1007/978-1-4612-6135-3}}
* {{Citation |last=Grünwald |first=Josef |title=Über duale Zahlen und ihre Anwendung in der Geometrie |journal=Monatshefte für Mathematik |volume=17 |date=1906 |at=pp. 81–136 |doi=10.1007/BF01697639}}
* {{Citation |last=Segre |first=Corrado |title=XL. Le geometrie proiettive nei campi di numeri duali |journal=Atti della Reale Accademia delle Scienze Torino |volume=47 |date=1912 |at=pp. 114–133, 164–185}}

[[ကဏ္ဍ:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>hal0xzs7k70sk7bvvri1765cyfcfv3t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းပြည့်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291799</id>
    <revision>
      <id>1053791</id>
      <timestamp>2026-09-18T10:29:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;သင်္ချာတွင် &lt;math&gt;\omega = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2} = e^{i2\pi/3}&lt;/math&gt; ကို [[ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ်]] (irreducible polynomial) &lt;math&gt;\omega^2 + \omega + 1 = 0&lt;/math&gt; အား ပြည့်စုံစေသည့် ပရစ်မစ်တစ် သ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053791</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10546" sha1="8fg0p0jghwpf8ucxyod9a741h7en3un" xml:space="preserve">သင်္ချာတွင် &lt;math&gt;\omega = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2} = e^{i2\pi/3}&lt;/math&gt; ကို [[ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ်]] (irreducible polynomial) &lt;math&gt;\omega^2 + \omega + 1 = 0&lt;/math&gt; အား ပြည့်စုံစေသည့် ပရစ်မစ်တစ် သုံးထပ်ကိန်း ယူနစ်ရင်း (primitive cube root of unity) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းပြည့်များ (Eisenstein integers) ၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega] = \{a + b\omega \mid a, b \in \mathbf{Z}\}&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; သည် တတိယမြောက် [[ဖီးလ်ဒ်|ဆိုက်ကလိုတိုးမစ် ဖီးလ်ဒ်]] (cyclotomic field) &lt;math&gt;\mathbf{Q}(\omega)&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အစုဝင်|ကိန်းပြည့်ရင်းများ]] (algebraic integers) ၏ ကွင်းကို ဖွဲ့စည်းသည်။

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Algebraic Properties) ==
&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ တွက်ချက်မှုများ (operations) သည် အောက်ပါ ဆက်သွယ်ချက်များ (relations) ကို လိုက်နာသည်။
* '''[[ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်]] (Complex Conjugation)''' 
:&lt;math&gt;\bar{\omega} = \omega^2&lt;/math&gt; 
* '''[[မြှောက်ခြင်း]] (Multiplication)''' 
:&lt;math&gt;(a + b\omega)(c + d\omega) = (ac - bd) + (bc + ad - bd)\omega&lt;/math&gt; 
* '''[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (Norm)''' ဖီးလ်ဒ် စံနှုန်း (field norm) &lt;math&gt;N \colon \mathbf{Z}[\omega] \to \mathbf{Z}&lt;/math&gt; သည် နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ထားသော ကိန်းထွေး မော်ဂျူးလပ်စ် (complex modulus) နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ၎င်းမှာ &lt;math&gt;N(a + b\omega) = |a + b\omega|^2 = a^2 - ab + b^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''ယူနစ်များ (Units)''' ယူနစ်များ၏ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group of units) &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]^\times&lt;/math&gt; သည် ခြောက်ထပ်ကိန်း ယူနစ်ရင်းများ (sixth roots of unity) ၏ [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (cyclic group) ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]^\times = \{\pm 1, \pm \omega, \pm \omega^2\}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

== အဓိက သီအိုရမ်များ (Core Theorems) ==

=== ယူကလစ် ဒိုမိန်း (Euclidean Domain) ===
&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; သည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; အပေါ်မူတည်၍ [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း|ယူကလစ် ဒိုမိန်း]] (Euclidean domain) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\beta \neq 0&lt;/math&gt; ရှိသော မည်သည့် &lt;math&gt;\alpha, \beta \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွက်မဆို စားလဒ် (quotient) &lt;math&gt;\kappa \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; နှင့် အကြွင်း (remainder) &lt;math&gt;\rho \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; တို့သည် အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစွာ တည်ရှိသည်။
:&lt;math&gt;\alpha = \kappa\beta + \rho \quad \text{with} \quad N(\rho) &lt; N(\beta)&lt;/math&gt;

စားလဒ် &lt;math&gt;\kappa&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;\frac{\alpha}{\beta} \in \mathbf{Q}(\omega)&lt;/math&gt; အား တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်း (evaluating) နှင့် ၎င်း၏ [[ကိန်းစစ်]] မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (real coefficients) အား အနီးစပ်ဆုံး [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]သို့ အနီးစပ်ဆုံး ယူခြင်း (rounding) ဖြင့် ရရှိသည်။ [[ဂျီဩမေတြီ]]အရ [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (complex plane) အတွင်းရှိ &lt;math&gt;\mathbf{Q}(\omega)&lt;/math&gt; မှ မည်သည့် [[အစုဝင်]]မှမဆို &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အနီးစပ်ဆုံး လတ္တစ် (lattice) အမှတ်ဆီသို့ အများဆုံး အကွာအဝေးမှာ &lt;math&gt;\frac{1}{\sqrt{3}}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဤအကွာအဝေးကို ဖုံးအုပ်မှု အချင်းဝက် (covering radius) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် အကြွင်းအား အောက်ပါအတိုင်း တိကျစွာ ဘောင်ခတ်ထားသည်။
:&lt;math&gt;|\rho| \leq \frac{1}{\sqrt{3}}|\beta| &lt; |\beta|&lt;/math&gt;

=== အိုင်ဆင်စတိုင်း သုဒ္ဓကိန်းများ (Eisenstein Primes) ===
တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (unique factorization) သည် &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; တွင် အကျုံးဝင်သည်။ သုညမဟုတ်သော ယူနစ်မဟုတ်သည့် [[အစုဝင်]] (nonzero non-unit) &lt;math&gt;x \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ယူနစ်မဟုတ်သည့် စားကိန်းများ (non-unit divisors) သည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ၏ တွဲဖက်ကိန်းများ (associates) သာဖြစ်ခဲ့လျှင် ၎င်းကို [[သုဒ္ဓကိန်း|အိုင်ဆင်စတိုင်း သုဒ္ဓကိန်း]] (Eisenstein prime) ဟု ခေါ်သည်။&lt;ref&gt;Wolfram MathWorld (2026).&lt;/ref&gt;

ယူနစ်များဖြင့် မြှောက်ခြင်း အထိ အိုင်ဆင်စတိုင်း သုဒ္ဓကိန်းများကို [[သုဒ္ဓကိန်း|ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများ]] (rational primes) &lt;math&gt;p \in \mathbf{Z}&lt;/math&gt; အပေါ် အခြေခံ၍ အပြည့်အဝ အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Cox (1997), p. 77.&lt;/ref&gt;
* &lt;math&gt;p \equiv 2 \pmod 3&lt;/math&gt; ဖြစ်သော ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများ။
* &lt;math&gt;p \equiv 1 \pmod 3&lt;/math&gt; ဖြစ်သော ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများအတွက် ၎င်းတို့၏ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] &lt;math&gt;x^2 - xy + y^2 = p&lt;/math&gt; ဖြစ်သော အစုဝင် &lt;math&gt;x + y\omega \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; များ။
* &lt;math&gt;p = 3&lt;/math&gt; နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော [[သုဒ္ဓကိန်း|ဖြာထွက် သုဒ္ဓကိန်း]] (ramified prime) အစုဝင် &lt;math&gt;1 - \omega&lt;/math&gt; ။

ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများ &lt;math&gt;p \equiv 1 \pmod 3&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ ကွန်ဂျူဂိတ် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းများ (conjugate prime factors) အဖြစ်သို့ ခွဲထွက်သွားသည်။
:&lt;math&gt;p = (a + b\omega)((a - b) - b\omega)&lt;/math&gt;

ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်း &lt;math&gt;3&lt;/math&gt; သည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြာထွက်သွားသည်။
:&lt;math&gt;3 = -\omega^2(1 - \omega)^2&lt;/math&gt;

=== အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းစဉ်တန်းများ (Eisenstein Series) ===
လတ္တစ် &lt;math&gt;\mathbf{E} = \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ကိန်းစဉ်တန်း|အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (Eisenstein series) ၏ တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်းများသည် တိကျသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ တန်ဖိုးများ (exact analytic values) ကို ပေးစွမ်းသည်။ အလေးဆ (weight) 4 အတွက် ကိန်းစဉ်တန်းသည် သုညဖြစ်သွားသည်။
:&lt;math&gt;\sum_{z \in \mathbf{E} \setminus \{0\}} \frac{1}{z^4} = G_4\left(e^{2\pi i/3}\right) = 0&lt;/math&gt;

အလေးဆ 6 အတွက် ကိန်းစဉ်တန်းသည် [[ဖန်ရှင်|ဂါမာ ဖန်ရှင်]] (Gamma function) အားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တန်ဖိုးထွက်ပေါ်လာသည်။&lt;ref&gt;Fungrim (2026).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\sum_{z \in \mathbf{E} \setminus \{0\}} \frac{1}{z^6} = G_6\left(e^{2\pi i/3}\right) = \frac{\Gamma(1/3)^{18}}{8960\pi^6}&lt;/math&gt;

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Cox |first=David A. |title=Primes of the Form x2+ny2: Fermat, Class Field Theory and Complex Multiplication |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley &amp; Sons |date=1997 |isbn=0-471-19079-9}}
* {{Citation |title=Eisenstein Prime |publisher=Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/EisensteinPrime.html |access-date=2026-09-18}}
* {{Citation |title=Entry 0fda1b |website=Fungrim: The Mathematical Functions Grimoire |url=https://fungrim.org/entry/0fda1b/ |access-date=2026-09-18}}
[[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]]</text>
      <sha1>8fg0p0jghwpf8ucxyod9a741h7en3un</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053793</id>
      <parentid>1053791</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:33:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053793</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10618" sha1="70z0soqqg5alnk9hp01s31khi6tqr0d" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ကိန်းစနစ်များ}}
သင်္ချာတွင် &lt;math&gt;\omega = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2} = e^{i2\pi/3}&lt;/math&gt; ကို [[ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ်]] (irreducible polynomial) &lt;math&gt;\omega^2 + \omega + 1 = 0&lt;/math&gt; အား ပြည့်စုံစေသည့် ပရစ်မစ်တစ် သုံးထပ်ကိန်း ယူနစ်ရင်း (primitive cube root of unity) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းပြည့်များ (Eisenstein integers) ၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega] = \{a + b\omega \mid a, b \in \mathbf{Z}\}&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; သည် တတိယမြောက် [[ဖီးလ်ဒ်|ဆိုက်ကလိုတိုးမစ် ဖီးလ်ဒ်]] (cyclotomic field) &lt;math&gt;\mathbf{Q}(\omega)&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အစုဝင်|ကိန်းပြည့်ရင်းများ]] (algebraic integers) ၏ ကွင်းကို ဖွဲ့စည်းသည်။

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Algebraic Properties) ==
&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ တွက်ချက်မှုများ (operations) သည် အောက်ပါ ဆက်သွယ်ချက်များ (relations) ကို လိုက်နာသည်။
* '''[[ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်]] (Complex Conjugation)''' 
:&lt;math&gt;\bar{\omega} = \omega^2&lt;/math&gt; 
* '''[[မြှောက်ခြင်း]] (Multiplication)''' 
:&lt;math&gt;(a + b\omega)(c + d\omega) = (ac - bd) + (bc + ad - bd)\omega&lt;/math&gt; 
* '''[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (Norm)''' ဖီးလ်ဒ် စံနှုန်း (field norm) &lt;math&gt;N \colon \mathbf{Z}[\omega] \to \mathbf{Z}&lt;/math&gt; သည် နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ထားသော ကိန်းထွေး မော်ဂျူးလပ်စ် (complex modulus) နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ၎င်းမှာ &lt;math&gt;N(a + b\omega) = |a + b\omega|^2 = a^2 - ab + b^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''ယူနစ်များ (Units)''' ယူနစ်များ၏ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group of units) &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]^\times&lt;/math&gt; သည် ခြောက်ထပ်ကိန်း ယူနစ်ရင်းများ (sixth roots of unity) ၏ [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (cyclic group) ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]^\times = \{\pm 1, \pm \omega, \pm \omega^2\}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

== အဓိက သီအိုရမ်များ (Core Theorems) ==

=== ယူကလစ် ဒိုမိန်း (Euclidean Domain) ===
&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; သည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; အပေါ်မူတည်၍ [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း|ယူကလစ် ဒိုမိန်း]] (Euclidean domain) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\beta \neq 0&lt;/math&gt; ရှိသော မည်သည့် &lt;math&gt;\alpha, \beta \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွက်မဆို စားလဒ် (quotient) &lt;math&gt;\kappa \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; နှင့် အကြွင်း (remainder) &lt;math&gt;\rho \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; တို့သည် အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစွာ တည်ရှိသည်။
:&lt;math&gt;\alpha = \kappa\beta + \rho \quad \text{with} \quad N(\rho) &lt; N(\beta)&lt;/math&gt;

စားလဒ် &lt;math&gt;\kappa&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;\frac{\alpha}{\beta} \in \mathbf{Q}(\omega)&lt;/math&gt; အား တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်း (evaluating) နှင့် ၎င်း၏ [[ကိန်းစစ်]] မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (real coefficients) အား အနီးစပ်ဆုံး [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]သို့ အနီးစပ်ဆုံး ယူခြင်း (rounding) ဖြင့် ရရှိသည်။ [[ဂျီဩမေတြီ]]အရ [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (complex plane) အတွင်းရှိ &lt;math&gt;\mathbf{Q}(\omega)&lt;/math&gt; မှ မည်သည့် [[အစုဝင်]]မှမဆို &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အနီးစပ်ဆုံး လတ္တစ် (lattice) အမှတ်ဆီသို့ အများဆုံး အကွာအဝေးမှာ &lt;math&gt;\frac{1}{\sqrt{3}}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဤအကွာအဝေးကို ဖုံးအုပ်မှု အချင်းဝက် (covering radius) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် အကြွင်းအား အောက်ပါအတိုင်း တိကျစွာ ဘောင်ခတ်ထားသည်။
:&lt;math&gt;|\rho| \leq \frac{1}{\sqrt{3}}|\beta| &lt; |\beta|&lt;/math&gt;

=== အိုင်ဆင်စတိုင်း သုဒ္ဓကိန်းများ (Eisenstein Primes) ===
တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (unique factorization) သည် &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; တွင် အကျုံးဝင်သည်။ သုညမဟုတ်သော ယူနစ်မဟုတ်သည့် [[အစုဝင်]] (nonzero non-unit) &lt;math&gt;x \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ယူနစ်မဟုတ်သည့် စားကိန်းများ (non-unit divisors) သည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ၏ တွဲဖက်ကိန်းများ (associates) သာဖြစ်ခဲ့လျှင် ၎င်းကို [[သုဒ္ဓကိန်း|အိုင်ဆင်စတိုင်း သုဒ္ဓကိန်း]] (Eisenstein prime) ဟု ခေါ်သည်။&lt;ref&gt;Wolfram MathWorld (2026).&lt;/ref&gt;

ယူနစ်များဖြင့် မြှောက်ခြင်း အထိ အိုင်ဆင်စတိုင်း သုဒ္ဓကိန်းများကို [[သုဒ္ဓကိန်း|ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများ]] (rational primes) &lt;math&gt;p \in \mathbf{Z}&lt;/math&gt; အပေါ် အခြေခံ၍ အပြည့်အဝ အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Cox (1997), p. 77.&lt;/ref&gt;
* &lt;math&gt;p \equiv 2 \pmod 3&lt;/math&gt; ဖြစ်သော ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများ။
* &lt;math&gt;p \equiv 1 \pmod 3&lt;/math&gt; ဖြစ်သော ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများအတွက် ၎င်းတို့၏ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] &lt;math&gt;x^2 - xy + y^2 = p&lt;/math&gt; ဖြစ်သော အစုဝင် &lt;math&gt;x + y\omega \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; များ။
* &lt;math&gt;p = 3&lt;/math&gt; နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော [[သုဒ္ဓကိန်း|ဖြာထွက် သုဒ္ဓကိန်း]] (ramified prime) အစုဝင် &lt;math&gt;1 - \omega&lt;/math&gt; ။

ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများ &lt;math&gt;p \equiv 1 \pmod 3&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ ကွန်ဂျူဂိတ် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းများ (conjugate prime factors) အဖြစ်သို့ ခွဲထွက်သွားသည်။
:&lt;math&gt;p = (a + b\omega)((a - b) - b\omega)&lt;/math&gt;

ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်း &lt;math&gt;3&lt;/math&gt; သည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြာထွက်သွားသည်။
:&lt;math&gt;3 = -\omega^2(1 - \omega)^2&lt;/math&gt;

=== အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းစဉ်တန်းများ (Eisenstein Series) ===
လတ္တစ် &lt;math&gt;\mathbf{E} = \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ကိန်းစဉ်တန်း|အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (Eisenstein series) ၏ တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်းများသည် တိကျသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ တန်ဖိုးများ (exact analytic values) ကို ပေးစွမ်းသည်။ အလေးဆ (weight) 4 အတွက် ကိန်းစဉ်တန်းသည် သုညဖြစ်သွားသည်။
:&lt;math&gt;\sum_{z \in \mathbf{E} \setminus \{0\}} \frac{1}{z^4} = G_4\left(e^{2\pi i/3}\right) = 0&lt;/math&gt;

အလေးဆ 6 အတွက် ကိန်းစဉ်တန်းသည် [[ဖန်ရှင်|ဂါမာ ဖန်ရှင်]] (Gamma function) အားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တန်ဖိုးထွက်ပေါ်လာသည်။&lt;ref&gt;Fungrim (2026).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\sum_{z \in \mathbf{E} \setminus \{0\}} \frac{1}{z^6} = G_6\left(e^{2\pi i/3}\right) = \frac{\Gamma(1/3)^{18}}{8960\pi^6}&lt;/math&gt;

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Cox |first=David A. |title=Primes of the Form x2+ny2: Fermat, Class Field Theory and Complex Multiplication |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley &amp; Sons |date=1997 |isbn=0-471-19079-9}}
* {{Citation |title=Eisenstein Prime |publisher=Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/EisensteinPrime.html |access-date=2026-09-18}}
* {{Citation |title=Entry 0fda1b |website=Fungrim: The Mathematical Functions Grimoire |url=https://fungrim.org/entry/0fda1b/ |access-date=2026-09-18}}
[[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]]</text>
      <sha1>70z0soqqg5alnk9hp01s31khi6tqr0d</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053798</id>
      <parentid>1053793</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:46:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* ကိုးကား (References) */</comment>
      <origin>1053798</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10619" sha1="taloc2y8ff3lk7gjd91gria6w2xcdeq" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ကိန်းစနစ်များ}}
သင်္ချာတွင် &lt;math&gt;\omega = \frac{-1 + i\sqrt{3}}{2} = e^{i2\pi/3}&lt;/math&gt; ကို [[ဆမခွဲနိုင်သော ပိုလီနိုမီရယ်]] (irreducible polynomial) &lt;math&gt;\omega^2 + \omega + 1 = 0&lt;/math&gt; အား ပြည့်စုံစေသည့် ပရစ်မစ်တစ် သုံးထပ်ကိန်း ယူနစ်ရင်း (primitive cube root of unity) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုထားသော အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းပြည့်များ (Eisenstein integers) ၏ [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] (ring) ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
:&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega] = \{a + b\omega \mid a, b \in \mathbf{Z}\}&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; သည် တတိယမြောက် [[ဖီးလ်ဒ်|ဆိုက်ကလိုတိုးမစ် ဖီးလ်ဒ်]] (cyclotomic field) &lt;math&gt;\mathbf{Q}(\omega)&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[ကိန်းပြည့်ရင်းဆိုင်ရာ အစုဝင်|ကိန်းပြည့်ရင်းများ]] (algebraic integers) ၏ ကွင်းကို ဖွဲ့စည်းသည်။

== အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Algebraic Properties) ==
&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ တွက်ချက်မှုများ (operations) သည် အောက်ပါ ဆက်သွယ်ချက်များ (relations) ကို လိုက်နာသည်။
* '''[[ကိန်းထွေး ကွန်ဂျူဂိတ်]] (Complex Conjugation)''' 
:&lt;math&gt;\bar{\omega} = \omega^2&lt;/math&gt; 
* '''[[မြှောက်ခြင်း]] (Multiplication)''' 
:&lt;math&gt;(a + b\omega)(c + d\omega) = (ac - bd) + (bc + ad - bd)\omega&lt;/math&gt; 
* '''[[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] (Norm)''' ဖီးလ်ဒ် စံနှုန်း (field norm) &lt;math&gt;N \colon \mathbf{Z}[\omega] \to \mathbf{Z}&lt;/math&gt; သည် နှစ်ထပ်ကိန်းတင်ထားသော ကိန်းထွေး မော်ဂျူးလပ်စ် (complex modulus) နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ၎င်းမှာ &lt;math&gt;N(a + b\omega) = |a + b\omega|^2 = a^2 - ab + b^2&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။
* '''ယူနစ်များ (Units)''' ယူနစ်များ၏ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group of units) &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]^\times&lt;/math&gt; သည် ခြောက်ထပ်ကိန်း ယူနစ်ရင်းများ (sixth roots of unity) ၏ [[ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု]] (cyclic group) ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]^\times = \{\pm 1, \pm \omega, \pm \omega^2\}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။

== အဓိက သီအိုရမ်များ (Core Theorems) ==

=== ယူကလစ် ဒိုမိန်း (Euclidean Domain) ===
&lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; သည် [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] &lt;math&gt;N&lt;/math&gt; အပေါ်မူတည်၍ [[အင်တီဂရယ် ဒိုမိန်း|ယူကလစ် ဒိုမိန်း]] (Euclidean domain) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;\beta \neq 0&lt;/math&gt; ရှိသော မည်သည့် &lt;math&gt;\alpha, \beta \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွက်မဆို စားလဒ် (quotient) &lt;math&gt;\kappa \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; နှင့် အကြွင်း (remainder) &lt;math&gt;\rho \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; တို့သည် အောက်ပါအတိုင်း ပြည့်စုံစွာ တည်ရှိသည်။
:&lt;math&gt;\alpha = \kappa\beta + \rho \quad \text{with} \quad N(\rho) &lt; N(\beta)&lt;/math&gt;

စားလဒ် &lt;math&gt;\kappa&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;\frac{\alpha}{\beta} \in \mathbf{Q}(\omega)&lt;/math&gt; အား တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်း (evaluating) နှင့် ၎င်း၏ [[ကိန်းစစ်]] မြှောက်ဖော်ကိန်းများ (real coefficients) အား အနီးစပ်ဆုံး [[ကိန်းပြည့်|ကိန်းပြည့်များ]]သို့ အနီးစပ်ဆုံး ယူခြင်း (rounding) ဖြင့် ရရှိသည်။ [[ဂျီဩမေတြီ]]အရ [[ကိန်းထွေးပြင်ညီ]] (complex plane) အတွင်းရှိ &lt;math&gt;\mathbf{Q}(\omega)&lt;/math&gt; မှ မည်သည့် [[အစုဝင်]]မှမဆို &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ အနီးစပ်ဆုံး လတ္တစ် (lattice) အမှတ်ဆီသို့ အများဆုံး အကွာအဝေးမှာ &lt;math&gt;\frac{1}{\sqrt{3}}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဤအကွာအဝေးကို ဖုံးအုပ်မှု အချင်းဝက် (covering radius) ဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် အကြွင်းအား အောက်ပါအတိုင်း တိကျစွာ ဘောင်ခတ်ထားသည်။
:&lt;math&gt;|\rho| \leq \frac{1}{\sqrt{3}}|\beta| &lt; |\beta|&lt;/math&gt;

=== အိုင်ဆင်စတိုင်း သုဒ္ဓကိန်းများ (Eisenstein Primes) ===
တစ်ခုတည်းသီးသန့် ဆခွဲကိန်းခွဲခြင်း (unique factorization) သည် &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; တွင် အကျုံးဝင်သည်။ သုညမဟုတ်သော ယူနစ်မဟုတ်သည့် [[အစုဝင်]] (nonzero non-unit) &lt;math&gt;x \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ယူနစ်မဟုတ်သည့် စားကိန်းများ (non-unit divisors) သည် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; ၏ တွဲဖက်ကိန်းများ (associates) သာဖြစ်ခဲ့လျှင် ၎င်းကို [[သုဒ္ဓကိန်း|အိုင်ဆင်စတိုင်း သုဒ္ဓကိန်း]] (Eisenstein prime) ဟု ခေါ်သည်။&lt;ref&gt;Wolfram MathWorld (2026).&lt;/ref&gt;

ယူနစ်များဖြင့် မြှောက်ခြင်း အထိ အိုင်ဆင်စတိုင်း သုဒ္ဓကိန်းများကို [[သုဒ္ဓကိန်း|ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများ]] (rational primes) &lt;math&gt;p \in \mathbf{Z}&lt;/math&gt; အပေါ် အခြေခံ၍ အပြည့်အဝ အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Cox (1997), p. 77.&lt;/ref&gt;
* &lt;math&gt;p \equiv 2 \pmod 3&lt;/math&gt; ဖြစ်သော ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများ။
* &lt;math&gt;p \equiv 1 \pmod 3&lt;/math&gt; ဖြစ်သော ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများအတွက် ၎င်းတို့၏ [[စံနှုန်း (သင်္ချာ)|စံနှုန်း]] &lt;math&gt;x^2 - xy + y^2 = p&lt;/math&gt; ဖြစ်သော အစုဝင် &lt;math&gt;x + y\omega \in \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; များ။
* &lt;math&gt;p = 3&lt;/math&gt; နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော [[သုဒ္ဓကိန်း|ဖြာထွက် သုဒ္ဓကိန်း]] (ramified prime) အစုဝင် &lt;math&gt;1 - \omega&lt;/math&gt; ။

ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်းများ &lt;math&gt;p \equiv 1 \pmod 3&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;\mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ ကွန်ဂျူဂိတ် သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းများ (conjugate prime factors) အဖြစ်သို့ ခွဲထွက်သွားသည်။
:&lt;math&gt;p = (a + b\omega)((a - b) - b\omega)&lt;/math&gt;

ရာရှင်နယ် သုဒ္ဓကိန်း &lt;math&gt;3&lt;/math&gt; သည် အောက်ပါအတိုင်း ဖြာထွက်သွားသည်။
:&lt;math&gt;3 = -\omega^2(1 - \omega)^2&lt;/math&gt;

=== အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းစဉ်တန်းများ (Eisenstein Series) ===
လတ္တစ် &lt;math&gt;\mathbf{E} = \mathbf{Z}[\omega]&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ [[ကိန်းစဉ်တန်း|အိုင်ဆင်စတိုင်း ကိန်းစဉ်တန်းများ]] (Eisenstein series) ၏ တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်းများသည် တိကျသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ တန်ဖိုးများ (exact analytic values) ကို ပေးစွမ်းသည်။ အလေးဆ (weight) 4 အတွက် ကိန်းစဉ်တန်းသည် သုညဖြစ်သွားသည်။
:&lt;math&gt;\sum_{z \in \mathbf{E} \setminus \{0\}} \frac{1}{z^4} = G_4\left(e^{2\pi i/3}\right) = 0&lt;/math&gt;

အလေးဆ 6 အတွက် ကိန်းစဉ်တန်းသည် [[ဖန်ရှင်|ဂါမာ ဖန်ရှင်]] (Gamma function) အားဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာနည်းကျ တန်ဖိုးထွက်ပေါ်လာသည်။&lt;ref&gt;Fungrim (2026).&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\sum_{z \in \mathbf{E} \setminus \{0\}} \frac{1}{z^6} = G_6\left(e^{2\pi i/3}\right) = \frac{\Gamma(1/3)^{18}}{8960\pi^6}&lt;/math&gt;

== ကိုးကား  ==
{{Reflist}}
* {{Citation |last=Cox |first=David A. |title=Primes of the Form x2+ny2: Fermat, Class Field Theory and Complex Multiplication |publication-place=Hoboken, NJ |publisher=John Wiley &amp; Sons |date=1997 |isbn=0-471-19079-9}}
* {{Citation |title=Eisenstein Prime |publisher=Wolfram MathWorld |url=https://mathworld.wolfram.com/EisensteinPrime.html |access-date=2026-09-18}}
* {{Citation |title=Entry 0fda1b |website=Fungrim: The Mathematical Functions Grimoire |url=https://fungrim.org/entry/0fda1b/ |access-date=2026-09-18}}

[[ကဏ္ဍ:ကိန်းများ]]</text>
      <sha1>taloc2y8ff3lk7gjd91gria6w2xcdeq</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291800</id>
    <revision>
      <id>1053796</id>
      <timestamp>2026-09-18T10:43:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် (inverse function) သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ တွက်ချက်မှုကို နောက်ပြန်လှည့်ပေးသ...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053796</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19955" sha1="7j1v2ey5s1m0yi959peuicscdy6blqb" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် (inverse function) သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ တွက်ချက်မှုကို နောက်ပြန်လှည့်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f\colon X\to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် ၎င်း၏ ပြောင်းပြန် &lt;math&gt;f^{-1}\colon Y\to X&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော [[အစုဝင်]] &lt;math&gt;x\in X&lt;/math&gt; ဆီသို့ အစုဝင် &lt;math&gt;y\in Y&lt;/math&gt; တိုင်းကို ပုံဖော်ပေးသည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဖြစ်မှသာလျှင် ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် တည်ရှိသည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ နှင့် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Formal Definitions &amp; Notation) ==

=== ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု နှင့် ပြောင်းပြန် (Bijectivity and the Inverse) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို [[အရင်းအမြစ်စု]] (domain) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် [[ပစ်မှတ်စု]] (codomain) &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ရှိသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် &lt;math&gt;x\in X&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;g(f(x))=x&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;y\in Y&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f(g(y))=y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g\colon Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Weisstein (2020).&lt;/ref&gt; ၎င်းသည် အောက်ပါ ဖန်ရှင် [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (function composition) [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများ]]နှင့် ထပ်တူညီသည်။
:&lt;math&gt;f^{-1} \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;f \circ f^{-1} = \operatorname{id}_Y&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\operatorname{id}_X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\operatorname{id}_Y&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ထပ်တူရ ဖန်ရှင်များ (identity functions) ဖြစ်ကြသည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) တစ်ခု ဖြစ်မှသာလျှင် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းဖြစ်ရန် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ခြင်း]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ခြင်း]] နှစ်မျိုးစလုံး လိုအပ်သည်။

=== မူလပုံရိပ်များ (Preimages) ===
မည်သည့် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; တွင်မဆို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်မှု ရှိမရှိကို ပဓာနမထားဘဲ [[အစုပိုင်း]] (subset) &lt;math&gt;S \subseteq Y&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် (inverse image) သည် &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; သို့ ပုံဖော်နေသော &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[အစုဝင်]]အားလုံးပါဝင်သည့် [[အစု]]ကို ဆိုလိုသည်။
:&lt;math&gt;f^{-1}(S) = \{ x\in X : f(x) \in S \}.&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;f^{-1}(\{y\})&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; ၏ မူလပုံရိပ်ကို &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ဖိုက်ဘာ_(Fiber)|ဖိုက်ဘာ]] (fiber) ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ၏ ဖိုက်ဘာသည် ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်အား &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ၌ တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်း၏ ရလဒ်ပါဝင်သော အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုနှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိသည်။

=== သင်္ကေတဆိုင်ရာ သတိပြုဖွယ်ရာများ (Notational Caveats) ===
&lt;math&gt;f^{-1}(x)&lt;/math&gt; ရှိ အထက်တင်ကိန်း &lt;math&gt;-1&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင်နယ် ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်း (functional inversion) ကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းပြီး မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းကို မဆိုလိုပေ။ &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်]] (multiplicative inverse) ကို &lt;math&gt;(f(x))^{-1}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;1/f(x)&lt;/math&gt; အဖြစ် သင်္ကေတပြုသည်။ အဓိပ္ပာယ် ဝေခွဲမရဖြစ်မှုကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် ပြောင်းပြန် တြီဂိုနိုမက်ထရီ ဖန်ရှင်များ (inverse trigonometric functions) ကို &quot;arc&quot; ဟူသော ရှေ့ဆက်ဖြင့် သင်္ကေတပြုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\sin^{-1}(x)&lt;/math&gt; အစား &lt;math&gt;\arcsin(x)&lt;/math&gt; ဟု သုံးသည်။ ပြောင်းပြန် ဟိုက်ပါဘောလစ် ဖန်ရှင်များ (inverse hyperbolic functions) ကို &quot;ar&quot; ဟူသော ရှေ့ဆက်ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\operatorname{arsinh}(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Korn &amp; Korn (2000), p. 811.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Oldham, Myland &amp; Spanier (2009).&lt;/ref&gt;

== အဓိက ဂုဏ်သတ္တိများ (Core Properties) ==

=== အချိုးညီမှု နှင့် အင်ဗော်လူးရှင်း (Symmetry and Involution) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော [[ဖန်ရှင်]]ဖြစ်ပါက ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Wolf (1998), p. 208.&lt;/ref&gt; &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]]သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပစ်မှတ်စု]]ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ၏ ပစ်မှတ်စုသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အရင်းအမြစ်စု ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းသည် အောက်ပါအတိုင်း [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (involution) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။
:&lt;math&gt;(f^{-1})^{-1} = f.&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Smith, Eggen &amp; St. Andre (2006), p. 141.&lt;/ref&gt;
&lt;math&gt;f \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt; ဖြစ်မှသာလျှင် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f\colon X \to X&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ပြောင်းပြန်နှင့် ညီမျှသည်။ ထိုသို့သော ဖန်ရှင်များကို အင်ဗော်လူးရှင်းများဟု ခေါ်သည်။

=== ပြောင်းပြန်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of Inverses) ===
ဖန်ရှင်များ [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ပေါင်းစပ်ခြင်း]]၏ ပြောင်းပြန်သည် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော ဖန်ရှင်များ၏ အစီအစဉ်ကို နောက်ပြန်လှည့်ပေးသည်။&lt;ref&gt;Lay (2006), p. 71.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;(g \circ f)^{-1} = f^{-1} \circ g^{-1}.&lt;/math&gt;

=== ကဲကုလပ် နှင့် ဆင်းသက်ချက်များ (Calculus and Derivatives) ===
ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် သီအိုရမ် (inverse function theorem) အရ အပိုင်းအခြား (interval) &lt;math&gt;A \subseteq \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (continuous function) &lt;math&gt;f\colon A \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် တိကျစွာ အစဉ်လိုက်ဖြစ်သော (strictly monotonic) အခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် ၎င်း၏ ပုံရိပ်အစုပေါ်တွင် ပြောင်းပြန်လှန်၍ရနိုင်သည်။ အပိုင်းအခြား &lt;math&gt;I&lt;/math&gt; ပေါ်တွင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော (differentiable) ဖန်ရှင်ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;x \in I&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f'(x) \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f(I)&lt;/math&gt; ပေါ်တွင် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်သည်။ ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) ကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။
:&lt;math&gt;\left(f^{-1}\right)^\prime (y) = \frac{1}{f'\left(f^{-1}(y)\right)}&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Lay (2006), p. 246.&lt;/ref&gt;
[[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)#ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှု_နှင့်_အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း_(Differentiability_and_Continuity)|အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] (continuously differentiable) ကိန်းရှင်များစွာပါ ဖန်ရှင် (multivariable function) &lt;math&gt;f\colon \mathbb{R}^n \to \mathbb{R}^n&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် အမှတ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ၌ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ဂျေးကိုဘီယန် [[ကိန်းအုံ]] (Jacobian matrix) သည် ဆင်ဂူလာမဟုတ်သော (non-singular) အခြေအနေဖြစ်ပါက အမှတ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဒေသအလိုက် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်စွမ်းရှိခြင်းကို သေချာစေသည်။ &lt;math&gt;f(p)&lt;/math&gt; ၌ တန်ဖိုးရှာဖွေထားသော &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် အမှတ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ရှိ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ဂျေးကိုဘီယန်၏ ပြောင်းပြန် ကိန်းအုံ (matrix inverse) ဖြစ်သည်။

==တစ်ဖက်သတ် နှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြောင်းပြန်များ (One-Sided and Partial Inverses) ==

=== ဘယ်ပြောင်းပြန်များ သို့မဟုတ် ရုပ်သိမ်းခြင်းများ (Left Inverses or Retractions) ===
&lt;math&gt;g \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;g\colon Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|ဘယ်ပြောင်းပြန်]] (left inverse) သို့မဟုတ် [[အပိုင်း (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)|ရုပ်သိမ်းခြင်း]] (retraction) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;g(y) = x&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဗလာမဟုတ်သော [[အရင်းအမြစ်စု]]ရှိသည့် ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်မှသာလျှင် ဘယ်ပြောင်းပြန်တစ်ခုကို လက်ခံရရှိသည်။&lt;ref&gt;Mac Lane (1998), p. 19.&lt;/ref&gt;

=== ညာပြောင်းပြန်များ သို့မဟုတ် အပိုင်းများ (Right Inverses or Sections) ===
&lt;math&gt;f \circ h = \operatorname{id}_Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ဖန်ရှင် &lt;math&gt;h\colon Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|ညာပြောင်းပြန်]] (right inverse) သို့မဟုတ် [[အပိုင်း (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)|အပိုင်း]] (section) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f(h(y)) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်မှသာလျှင် ညာပြောင်းပြန်တစ်ခုကို လက်ခံရရှိသည်။ ဤညာပြောင်းပြန်ကို တည်ဆောက်ခြင်းသည် [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (axiom of choice) ပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်။&lt;ref&gt;Loehr (2019), p. 272.&lt;/ref&gt; ဘယ်နှင့် ညာပြောင်းပြန် နှစ်ခုစလုံး ပိုင်ဆိုင်သော ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး အဆိုပါ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်နှစ်ခုသည် မလွဲမသွေ ထပ်တူညီကြသည်။

=== တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နှင့် တန်ဖိုးများစွာရှိသော ပြောင်းပြန်များ (Partial and Multivalued Inverses) ===
ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] မဖြစ်ခဲ့လျှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]]ကို အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည့် [[အစုပိုင်း]]တစ်ခုသို့ ကန့်သတ်ခြင်းဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြောင်းပြန် (partial inverse) တစ်ခုကို တည်ဆောက်သည်။ အရင်းအမြစ်စု ကန့်သတ်ခြင်း မရှိပါက ပြောင်းပြန်ပုံဖော်မှု (inverse mapping) ကို တန်ဖိုးများစွာရှိသော ဖန်ရှင် (multivalued function) အဖြစ် ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းသည်။ တိကျသော ကန့်သတ်အရင်းအမြစ်များဆီသို့ ပုံဖော်နေသည့် သီးခြား အဆက်မပြတ် အစိတ်အပိုင်းများကို ဖြာထွက်ဖန်ရှင်များ (branches) ဟု ခေါ်ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ စံသတ်မှတ်ထားသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှုတစ်ခုကို ပင်မ ဖြာထွက်ဖန်ရှင် (principal branch) ဟု သတ်မှတ်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Briggs |first1=William |last2=Cochran |first2=Lyle |title=Calculus: Early Transcendentals Single Variable |date=2011 |publisher=Addison-Wesley |isbn=978-0-321-66414-3}}
* {{Citation |last1=Korn |first1=Grandino Arthur |last2=Korn |first2=Theresa M. |title=Mathematical handbook for scientists and engineers: Definitions, theorems, and formulars for reference and review |edition=3rd |date=2000 |publisher=Dover Publications |publication-place=Mineola, New York |isbn=978-0-486-41147-7}}
* {{Citation |last=Lay |first=Steven R. |title=Analysis: With an Introduction to Proof |edition=4th |publisher=Pearson / Prentice Hall |date=2006 |isbn=978-0-13-148101-5}}
* {{Citation |last=Loehr |first=Nicholas A. |title=An Introduction to Mathematical Proofs |date=2019 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-000-70962-9}}
* {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=978-0-387-98403-2}}
* {{Citation |last1=Oldham |first1=Keith B. |last2=Myland |first2=Jan C. |last3=Spanier |first3=Jerome |title=An Atlas of Functions: with Equator, the Atlas Function Calculator |edition=2nd |date=2009 |publisher=Springer Science+Business Media |isbn=978-0-387-48806-6 |doi=10.1007/978-0-387-48807-3}}
* {{Citation |last1=Smith |first1=Douglas |last2=Eggen |first2=Maurice |last3=St. Andre |first3=Richard |title=A Transition to Advanced Mathematics |edition=6th |date=2006 |publisher=Thompson Brooks/Cole |isbn=978-0-534-39900-9}}
* {{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Inverse Function |url=https://mathworld.wolfram.com/InverseFunction.html |access-date=2020-09-08 |website=MathWorld |language=en}}
* {{Citation |last=Wolf |first=Robert S. |title=Proof, Logic, and Conjecture: The Mathematician's Toolbox |publisher=W. H. Freeman and Co. |date=1998 |isbn=978-0-7167-3050-7}}</text>
      <sha1>7j1v2ey5s1m0yi959peuicscdy6blqb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053797</id>
      <parentid>1053796</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T10:44:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053797</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20014" sha1="7n0osorddeuh5cmans8vgbtlqxequ3q" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် (inverse function) သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ တွက်ချက်မှုကို နောက်ပြန်လှည့်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f\colon X\to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် ၎င်း၏ ပြောင်းပြန် &lt;math&gt;f^{-1}\colon Y\to X&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော [[အစုဝင်]] &lt;math&gt;x\in X&lt;/math&gt; ဆီသို့ အစုဝင် &lt;math&gt;y\in Y&lt;/math&gt; တိုင်းကို ပုံဖော်ပေးသည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဖြစ်မှသာလျှင် ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် တည်ရှိသည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ နှင့် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Formal Definitions &amp; Notation) ==

=== ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု နှင့် ပြောင်းပြန် (Bijectivity and the Inverse) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို [[အရင်းအမြစ်စု]] (domain) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် [[ပစ်မှတ်စု]] (codomain) &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ရှိသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် &lt;math&gt;x\in X&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;g(f(x))=x&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;y\in Y&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f(g(y))=y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g\colon Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Weisstein (2020).&lt;/ref&gt; ၎င်းသည် အောက်ပါ ဖန်ရှင် [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (function composition) [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများ]]နှင့် ထပ်တူညီသည်။
:&lt;math&gt;f^{-1} \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;f \circ f^{-1} = \operatorname{id}_Y&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\operatorname{id}_X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\operatorname{id}_Y&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ထပ်တူရ ဖန်ရှင်များ (identity functions) ဖြစ်ကြသည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) တစ်ခု ဖြစ်မှသာလျှင် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းဖြစ်ရန် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ခြင်း]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ခြင်း]] နှစ်မျိုးစလုံး လိုအပ်သည်။

=== မူလပုံရိပ်များ (Preimages) ===
မည်သည့် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; တွင်မဆို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်မှု ရှိမရှိကို ပဓာနမထားဘဲ [[အစုပိုင်း]] (subset) &lt;math&gt;S \subseteq Y&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် (inverse image) သည် &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; သို့ ပုံဖော်နေသော &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[အစုဝင်]]အားလုံးပါဝင်သည့် [[အစု]]ကို ဆိုလိုသည်။
:&lt;math&gt;f^{-1}(S) = \{ x\in X : f(x) \in S \}.&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;f^{-1}(\{y\})&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; ၏ မူလပုံရိပ်ကို &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ဖိုက်ဘာ_(Fiber)|ဖိုက်ဘာ]] (fiber) ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ၏ ဖိုက်ဘာသည် ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်အား &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ၌ တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်း၏ ရလဒ်ပါဝင်သော အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုနှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိသည်။

=== သင်္ကေတဆိုင်ရာ သတိပြုဖွယ်ရာများ (Notational Caveats) ===
&lt;math&gt;f^{-1}(x)&lt;/math&gt; ရှိ အထက်တင်ကိန်း &lt;math&gt;-1&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင်နယ် ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်း (functional inversion) ကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းပြီး မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းကို မဆိုလိုပေ။ &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်]] (multiplicative inverse) ကို &lt;math&gt;(f(x))^{-1}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;1/f(x)&lt;/math&gt; အဖြစ် သင်္ကေတပြုသည်။ အဓိပ္ပာယ် ဝေခွဲမရဖြစ်မှုကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် ပြောင်းပြန် တြီဂိုနိုမက်ထရီ ဖန်ရှင်များ (inverse trigonometric functions) ကို &quot;arc&quot; ဟူသော ရှေ့ဆက်ဖြင့် သင်္ကေတပြုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\sin^{-1}(x)&lt;/math&gt; အစား &lt;math&gt;\arcsin(x)&lt;/math&gt; ဟု သုံးသည်။ ပြောင်းပြန် ဟိုက်ပါဘောလစ် ဖန်ရှင်များ (inverse hyperbolic functions) ကို &quot;ar&quot; ဟူသော ရှေ့ဆက်ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\operatorname{arsinh}(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Korn &amp; Korn (2000), p. 811.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Oldham, Myland &amp; Spanier (2009).&lt;/ref&gt;

== အဓိက ဂုဏ်သတ္တိများ (Core Properties) ==

=== အချိုးညီမှု နှင့် အင်ဗော်လူးရှင်း (Symmetry and Involution) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော [[ဖန်ရှင်]]ဖြစ်ပါက ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Wolf (1998), p. 208.&lt;/ref&gt; &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]]သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပစ်မှတ်စု]]ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ၏ ပစ်မှတ်စုသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အရင်းအမြစ်စု ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းသည် အောက်ပါအတိုင်း [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (involution) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။
:&lt;math&gt;(f^{-1})^{-1} = f.&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Smith, Eggen &amp; St. Andre (2006), p. 141.&lt;/ref&gt;
&lt;math&gt;f \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt; ဖြစ်မှသာလျှင် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f\colon X \to X&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ပြောင်းပြန်နှင့် ညီမျှသည်။ ထိုသို့သော ဖန်ရှင်များကို အင်ဗော်လူးရှင်းများဟု ခေါ်သည်။

=== ပြောင်းပြန်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of Inverses) ===
ဖန်ရှင်များ [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ပေါင်းစပ်ခြင်း]]၏ ပြောင်းပြန်သည် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော ဖန်ရှင်များ၏ အစီအစဉ်ကို နောက်ပြန်လှည့်ပေးသည်။&lt;ref&gt;Lay (2006), p. 71.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;(g \circ f)^{-1} = f^{-1} \circ g^{-1}.&lt;/math&gt;

=== ကဲကုလပ် နှင့် ဆင်းသက်ချက်များ (Calculus and Derivatives) ===
ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် သီအိုရမ် (inverse function theorem) အရ အပိုင်းအခြား (interval) &lt;math&gt;A \subseteq \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (continuous function) &lt;math&gt;f\colon A \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် တိကျစွာ အစဉ်လိုက်ဖြစ်သော (strictly monotonic) အခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် ၎င်း၏ ပုံရိပ်အစုပေါ်တွင် ပြောင်းပြန်လှန်၍ရနိုင်သည်။ အပိုင်းအခြား &lt;math&gt;I&lt;/math&gt; ပေါ်တွင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော (differentiable) ဖန်ရှင်ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;x \in I&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f'(x) \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f(I)&lt;/math&gt; ပေါ်တွင် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်သည်။ ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) ကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။
:&lt;math&gt;\left(f^{-1}\right)^\prime (y) = \frac{1}{f'\left(f^{-1}(y)\right)}&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Lay (2006), p. 246.&lt;/ref&gt;
[[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)#ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှု_နှင့်_အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း_(Differentiability_and_Continuity)|အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] (continuously differentiable) ကိန်းရှင်များစွာပါ ဖန်ရှင် (multivariable function) &lt;math&gt;f\colon \mathbb{R}^n \to \mathbb{R}^n&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် အမှတ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ၌ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ဂျေးကိုဘီယန် [[ကိန်းအုံ]] (Jacobian matrix) သည် ဆင်ဂူလာမဟုတ်သော (non-singular) အခြေအနေဖြစ်ပါက အမှတ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဒေသအလိုက် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်စွမ်းရှိခြင်းကို သေချာစေသည်။ &lt;math&gt;f(p)&lt;/math&gt; ၌ တန်ဖိုးရှာဖွေထားသော &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် အမှတ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ရှိ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ဂျေးကိုဘီယန်၏ ပြောင်းပြန် ကိန်းအုံ (matrix inverse) ဖြစ်သည်။

==တစ်ဖက်သတ် နှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြောင်းပြန်များ (One-Sided and Partial Inverses) ==

=== ဘယ်ပြောင်းပြန်များ သို့မဟုတ် ရုပ်သိမ်းခြင်းများ (Left Inverses or Retractions) ===
&lt;math&gt;g \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;g\colon Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|ဘယ်ပြောင်းပြန်]] (left inverse) သို့မဟုတ် [[အပိုင်း (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)|ရုပ်သိမ်းခြင်း]] (retraction) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;g(y) = x&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဗလာမဟုတ်သော [[အရင်းအမြစ်စု]]ရှိသည့် ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်မှသာလျှင် ဘယ်ပြောင်းပြန်တစ်ခုကို လက်ခံရရှိသည်။&lt;ref&gt;Mac Lane (1998), p. 19.&lt;/ref&gt;

=== ညာပြောင်းပြန်များ သို့မဟုတ် အပိုင်းများ (Right Inverses or Sections) ===
&lt;math&gt;f \circ h = \operatorname{id}_Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ဖန်ရှင် &lt;math&gt;h\colon Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|ညာပြောင်းပြန်]] (right inverse) သို့မဟုတ် [[အပိုင်း (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)|အပိုင်း]] (section) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f(h(y)) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်မှသာလျှင် ညာပြောင်းပြန်တစ်ခုကို လက်ခံရရှိသည်။ ဤညာပြောင်းပြန်ကို တည်ဆောက်ခြင်းသည် [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (axiom of choice) ပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်။&lt;ref&gt;Loehr (2019), p. 272.&lt;/ref&gt; ဘယ်နှင့် ညာပြောင်းပြန် နှစ်ခုစလုံး ပိုင်ဆိုင်သော ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး အဆိုပါ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်နှစ်ခုသည် မလွဲမသွေ ထပ်တူညီကြသည်။

=== တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နှင့် တန်ဖိုးများစွာရှိသော ပြောင်းပြန်များ (Partial and Multivalued Inverses) ===
ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] မဖြစ်ခဲ့လျှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]]ကို အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည့် [[အစုပိုင်း]]တစ်ခုသို့ ကန့်သတ်ခြင်းဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြောင်းပြန် (partial inverse) တစ်ခုကို တည်ဆောက်သည်။ အရင်းအမြစ်စု ကန့်သတ်ခြင်း မရှိပါက ပြောင်းပြန်ပုံဖော်မှု (inverse mapping) ကို တန်ဖိုးများစွာရှိသော ဖန်ရှင် (multivalued function) အဖြစ် ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းသည်။ တိကျသော ကန့်သတ်အရင်းအမြစ်များဆီသို့ ပုံဖော်နေသည့် သီးခြား အဆက်မပြတ် အစိတ်အပိုင်းများကို ဖြာထွက်ဖန်ရှင်များ (branches) ဟု ခေါ်ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ စံသတ်မှတ်ထားသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှုတစ်ခုကို ပင်မ ဖြာထွက်ဖန်ရှင် (principal branch) ဟု သတ်မှတ်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Briggs |first1=William |last2=Cochran |first2=Lyle |title=Calculus: Early Transcendentals Single Variable |date=2011 |publisher=Addison-Wesley |isbn=978-0-321-66414-3}}
* {{Citation |last1=Korn |first1=Grandino Arthur |last2=Korn |first2=Theresa M. |title=Mathematical handbook for scientists and engineers: Definitions, theorems, and formulars for reference and review |edition=3rd |date=2000 |publisher=Dover Publications |publication-place=Mineola, New York |isbn=978-0-486-41147-7}}
* {{Citation |last=Lay |first=Steven R. |title=Analysis: With an Introduction to Proof |edition=4th |publisher=Pearson / Prentice Hall |date=2006 |isbn=978-0-13-148101-5}}
* {{Citation |last=Loehr |first=Nicholas A. |title=An Introduction to Mathematical Proofs |date=2019 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-000-70962-9}}
* {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=978-0-387-98403-2}}
* {{Citation |last1=Oldham |first1=Keith B. |last2=Myland |first2=Jan C. |last3=Spanier |first3=Jerome |title=An Atlas of Functions: with Equator, the Atlas Function Calculator |edition=2nd |date=2009 |publisher=Springer Science+Business Media |isbn=978-0-387-48806-6 |doi=10.1007/978-0-387-48807-3}}
* {{Citation |last1=Smith |first1=Douglas |last2=Eggen |first2=Maurice |last3=St. Andre |first3=Richard |title=A Transition to Advanced Mathematics |edition=6th |date=2006 |publisher=Thompson Brooks/Cole |isbn=978-0-534-39900-9}}
* {{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Inverse Function |url=https://mathworld.wolfram.com/InverseFunction.html |access-date=2020-09-08 |website=MathWorld |language=en}}
* {{Citation |last=Wolf |first=Robert S. |title=Proof, Logic, and Conjecture: The Mathematician's Toolbox |publisher=W. H. Freeman and Co. |date=1998 |isbn=978-0-7167-3050-7}}
[[ကဏ္ဍ: အခြေခံ သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>7n0osorddeuh5cmans8vgbtlqxequ3q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053811</id>
      <parentid>1053797</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:10:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053811</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20080" sha1="ct63ds28ihm7paxgwxy5sasbi996dr7" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် (inverse function) သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ တွက်ချက်မှုကို နောက်ပြန်လှည့်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f\colon X\to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် ၎င်း၏ ပြောင်းပြန် &lt;math&gt;f^{-1}\colon Y\to X&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော [[အစုဝင်]] &lt;math&gt;x\in X&lt;/math&gt; ဆီသို့ အစုဝင် &lt;math&gt;y\in Y&lt;/math&gt; တိုင်းကို ပုံဖော်ပေးသည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]] (bijective) ဖြစ်မှသာလျှင် ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် တည်ရှိသည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ နှင့် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (Formal Definitions &amp; Notation) ==

=== ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု နှင့် ပြောင်းပြန် (Bijectivity and the Inverse) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို [[အရင်းအမြစ်စု]] (domain) &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် [[ပစ်မှတ်စု]] (codomain) &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ရှိသော [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ထို့နောက် &lt;math&gt;x\in X&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;g(f(x))=x&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;y\in Y&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f(g(y))=y&lt;/math&gt; ဖြစ်စေမည့် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g\colon Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခု တည်ရှိပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Weisstein (2020).&lt;/ref&gt; ၎င်းသည် အောက်ပါ ဖန်ရှင် [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (function composition) [[ညီမျှခြင်း|ညီမျှခြင်းများ]]နှင့် ထပ်တူညီသည်။
:&lt;math&gt;f^{-1} \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt;
:&lt;math&gt;f \circ f^{-1} = \operatorname{id}_Y&lt;/math&gt;
ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;\operatorname{id}_X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;\operatorname{id}_Y&lt;/math&gt; တို့သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ ထပ်တူရ ဖန်ရှင်များ (identity functions) ဖြစ်ကြသည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) တစ်ခု ဖြစ်မှသာလျှင် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းဖြစ်ရန် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်ခြင်း]]နှင့် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ခြင်း]] နှစ်မျိုးစလုံး လိုအပ်သည်။

=== မူလပုံရိပ်များ (Preimages) ===
မည်သည့် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; တွင်မဆို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်မှု ရှိမရှိကို ပဓာနမထားဘဲ [[အစုပိုင်း]] (subset) &lt;math&gt;S \subseteq Y&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ်_(Preimage)|မူလပုံရိပ်]] (preimage) သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် (inverse image) သည် &lt;math&gt;S&lt;/math&gt; သို့ ပုံဖော်နေသော &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[အစုဝင်]]အားလုံးပါဝင်သည့် [[အစု]]ကို ဆိုလိုသည်။
:&lt;math&gt;f^{-1}(S) = \{ x\in X : f(x) \in S \}.&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;f^{-1}(\{y\})&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; ၏ မူလပုံရိပ်ကို &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ဖိုက်ဘာ_(Fiber)|ဖိုက်ဘာ]] (fiber) ဟု ခေါ်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]ဖြစ်သောအခါ &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ၏ ဖိုက်ဘာသည် ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်အား &lt;math&gt;y&lt;/math&gt; ၌ တန်ဖိုးရှာဖွေခြင်း၏ ရလဒ်ပါဝင်သော အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုနှင့် တိကျစွာ ကိုက်ညီမှုရှိသည်။

=== သင်္ကေတဆိုင်ရာ သတိပြုဖွယ်ရာများ (Notational Caveats) ===
&lt;math&gt;f^{-1}(x)&lt;/math&gt; ရှိ အထက်တင်ကိန်း &lt;math&gt;-1&lt;/math&gt; သည် ဖန်ရှင်နယ် ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်း (functional inversion) ကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းပြီး မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းကို မဆိုလိုပေ။ &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန်]] (multiplicative inverse) ကို &lt;math&gt;(f(x))^{-1}&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;1/f(x)&lt;/math&gt; အဖြစ် သင်္ကေတပြုသည်။ အဓိပ္ပာယ် ဝေခွဲမရဖြစ်မှုကို ရှောင်ရှားရန်အတွက် ပြောင်းပြန် တြီဂိုနိုမက်ထရီ ဖန်ရှင်များ (inverse trigonometric functions) ကို &quot;arc&quot; ဟူသော ရှေ့ဆက်ဖြင့် သင်္ကေတပြုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\sin^{-1}(x)&lt;/math&gt; အစား &lt;math&gt;\arcsin(x)&lt;/math&gt; ဟု သုံးသည်။ ပြောင်းပြန် ဟိုက်ပါဘောလစ် ဖန်ရှင်များ (inverse hyperbolic functions) ကို &quot;ar&quot; ဟူသော ရှေ့ဆက်ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် &lt;math&gt;\operatorname{arsinh}(x)&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Korn &amp; Korn (2000), p. 811.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Oldham, Myland &amp; Spanier (2009).&lt;/ref&gt;

== အဓိက ဂုဏ်သတ္တိများ (Core Properties) ==

=== အချိုးညီမှု နှင့် အင်ဗော်လူးရှင်း (Symmetry and Involution) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော [[ဖန်ရှင်]]ဖြစ်ပါက ၎င်း၏ ပြောင်းပြန်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Wolf (1998), p. 208.&lt;/ref&gt; &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]]သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပစ်မှတ်စု]]ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ၏ ပစ်မှတ်စုသည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အရင်းအမြစ်စု ဖြစ်သည်။ ပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းသည် အောက်ပါအတိုင်း [[အင်ဗော်လူးရှင်း]] (involution) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။
:&lt;math&gt;(f^{-1})^{-1} = f.&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Smith, Eggen &amp; St. Andre (2006), p. 141.&lt;/ref&gt;
&lt;math&gt;f \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt; ဖြစ်မှသာလျှင် ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f\colon X \to X&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ပြောင်းပြန်နှင့် ညီမျှသည်။ ထိုသို့သော ဖန်ရှင်များကို အင်ဗော်လူးရှင်းများဟု ခေါ်သည်။

=== ပြောင်းပြန်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of Inverses) ===
ဖန်ရှင်များ [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ပေါင်းစပ်ခြင်း]]၏ ပြောင်းပြန်သည် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော ဖန်ရှင်များ၏ အစီအစဉ်ကို နောက်ပြန်လှည့်ပေးသည်။&lt;ref&gt;Lay (2006), p. 71.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;(g \circ f)^{-1} = f^{-1} \circ g^{-1}.&lt;/math&gt;

=== ကဲကုလပ် နှင့် ဆင်းသက်ချက်များ (Calculus and Derivatives) ===
ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင် သီအိုရမ် (inverse function theorem) အရ အပိုင်းအခြား (interval) &lt;math&gt;A \subseteq \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]] (continuous function) &lt;math&gt;f\colon A \to \mathbb{R}&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် တိကျစွာ အစဉ်လိုက်ဖြစ်သော (strictly monotonic) အခြေအနေဖြစ်မှသာလျှင် ၎င်း၏ ပုံရိပ်အစုပေါ်တွင် ပြောင်းပြန်လှန်၍ရနိုင်သည်။ အပိုင်းအခြား &lt;math&gt;I&lt;/math&gt; ပေါ်တွင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော (differentiable) ဖန်ရှင်ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;x \in I&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f'(x) \neq 0&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f(I)&lt;/math&gt; ပေါ်တွင် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်သည်။ ၎င်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) ကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်သည်။
:&lt;math&gt;\left(f^{-1}\right)^\prime (y) = \frac{1}{f'\left(f^{-1}(y)\right)}&lt;/math&gt;&lt;ref&gt;Lay (2006), p. 246.&lt;/ref&gt;
[[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)#ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှု_နှင့်_အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း_(Differentiability_and_Continuity)|အဆက်မပြတ် ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော]] (continuously differentiable) ကိန်းရှင်များစွာပါ ဖန်ရှင် (multivariable function) &lt;math&gt;f\colon \mathbb{R}^n \to \mathbb{R}^n&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် အမှတ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ၌ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ဂျေးကိုဘီယန် [[ကိန်းအုံ]] (Jacobian matrix) သည် ဆင်ဂူလာမဟုတ်သော (non-singular) အခြေအနေဖြစ်ပါက အမှတ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဒေသအလိုက် ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်စွမ်းရှိခြင်းကို သေချာစေသည်။ &lt;math&gt;f(p)&lt;/math&gt; ၌ တန်ဖိုးရှာဖွေထားသော &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် အမှတ် &lt;math&gt;p&lt;/math&gt; ရှိ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ ဂျေးကိုဘီယန်၏ ပြောင်းပြန် ကိန်းအုံ (matrix inverse) ဖြစ်သည်။

==တစ်ဖက်သတ် နှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြောင်းပြန်များ (One-Sided and Partial Inverses) ==

=== ဘယ်ပြောင်းပြန်များ သို့မဟုတ် ရုပ်သိမ်းခြင်းများ (Left Inverses or Retractions) ===
&lt;math&gt;g \circ f = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;g\colon Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|ဘယ်ပြောင်းပြန်]] (left inverse) သို့မဟုတ် [[အပိုင်း (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)|ရုပ်သိမ်းခြင်း]] (retraction) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;f(x) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် &lt;math&gt;g(y) = x&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဗလာမဟုတ်သော [[အရင်းအမြစ်စု]]ရှိသည့် ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်မှသာလျှင် ဘယ်ပြောင်းပြန်တစ်ခုကို လက်ခံရရှိသည်။&lt;ref&gt;Mac Lane (1998), p. 19.&lt;/ref&gt;

=== ညာပြောင်းပြန်များ သို့မဟုတ် အပိုင်းများ (Right Inverses or Sections) ===
&lt;math&gt;f \circ h = \operatorname{id}_Y&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ဖန်ရှင် &lt;math&gt;h\colon Y \to X&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; ၏ [[ပြောင်းပြန် အစုဝင်|ညာပြောင်းပြန်]] (right inverse) သို့မဟုတ် [[အပိုင်း (ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ)|အပိုင်း]] (section) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ &lt;math&gt;y \in Y&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;f(h(y)) = y&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်မှသာလျှင် ညာပြောင်းပြန်တစ်ခုကို လက်ခံရရှိသည်။ ဤညာပြောင်းပြန်ကို တည်ဆောက်ခြင်းသည် [[ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို]] (axiom of choice) ပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်။&lt;ref&gt;Loehr (2019), p. 272.&lt;/ref&gt; ဘယ်နှင့် ညာပြောင်းပြန် နှစ်ခုစလုံး ပိုင်ဆိုင်သော ဖန်ရှင်တစ်ခုသည် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်တစ်]]ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး အဆိုပါ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်နှစ်ခုသည် မလွဲမသွေ ထပ်တူညီကြသည်။

=== တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း နှင့် တန်ဖိုးများစွာရှိသော ပြောင်းပြန်များ (Partial and Multivalued Inverses) ===
ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်]] မဖြစ်ခဲ့လျှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]]ကို အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သည့် [[အစုပိုင်း]]တစ်ခုသို့ ကန့်သတ်ခြင်းဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပြောင်းပြန် (partial inverse) တစ်ခုကို တည်ဆောက်သည်။ အရင်းအမြစ်စု ကန့်သတ်ခြင်း မရှိပါက ပြောင်းပြန်ပုံဖော်မှု (inverse mapping) ကို တန်ဖိုးများစွာရှိသော ဖန်ရှင် (multivalued function) အဖြစ် ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းသည်။ တိကျသော ကန့်သတ်အရင်းအမြစ်များဆီသို့ ပုံဖော်နေသည့် သီးခြား အဆက်မပြတ် အစိတ်အပိုင်းများကို ဖြာထွက်ဖန်ရှင်များ (branches) ဟု ခေါ်ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ စံသတ်မှတ်ထားသော ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှုတစ်ခုကို ပင်မ ဖြာထွက်ဖန်ရှင် (principal branch) ဟု သတ်မှတ်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Briggs |first1=William |last2=Cochran |first2=Lyle |title=Calculus: Early Transcendentals Single Variable |date=2011 |publisher=Addison-Wesley |isbn=978-0-321-66414-3}}
* {{Citation |last1=Korn |first1=Grandino Arthur |last2=Korn |first2=Theresa M. |title=Mathematical handbook for scientists and engineers: Definitions, theorems, and formulars for reference and review |edition=3rd |date=2000 |publisher=Dover Publications |publication-place=Mineola, New York |isbn=978-0-486-41147-7}}
* {{Citation |last=Lay |first=Steven R. |title=Analysis: With an Introduction to Proof |edition=4th |publisher=Pearson / Prentice Hall |date=2006 |isbn=978-0-13-148101-5}}
* {{Citation |last=Loehr |first=Nicholas A. |title=An Introduction to Mathematical Proofs |date=2019 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-000-70962-9}}
* {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |edition=2nd |publisher=Springer |date=1998 |isbn=978-0-387-98403-2}}
* {{Citation |last1=Oldham |first1=Keith B. |last2=Myland |first2=Jan C. |last3=Spanier |first3=Jerome |title=An Atlas of Functions: with Equator, the Atlas Function Calculator |edition=2nd |date=2009 |publisher=Springer Science+Business Media |isbn=978-0-387-48806-6 |doi=10.1007/978-0-387-48807-3}}
* {{Citation |last1=Smith |first1=Douglas |last2=Eggen |first2=Maurice |last3=St. Andre |first3=Richard |title=A Transition to Advanced Mathematics |edition=6th |date=2006 |publisher=Thompson Brooks/Cole |isbn=978-0-534-39900-9}}
* {{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Inverse Function |url=https://mathworld.wolfram.com/InverseFunction.html |access-date=2020-09-08 |website=MathWorld |language=en}}
* {{Citation |last=Wolf |first=Robert S. |title=Proof, Logic, and Conjecture: The Mathematician's Toolbox |publisher=W. H. Freeman and Co. |date=1998 |isbn=978-0-7167-3050-7}}
[[ကဏ္ဍ: အခြေခံ သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>ct63ds28ihm7paxgwxy5sasbi996dr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291801</id>
    <revision>
      <id>1053799</id>
      <timestamp>2026-09-18T10:49:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ (composition operator) &lt;math&gt;\circ&lt;/math&gt; သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်နှစ်ခုဖြစ်သော]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; က...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053799</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19151" sha1="npmnouiiug88h4jncuu2jssxjyk4s91" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ (composition operator) &lt;math&gt;\circ&lt;/math&gt; သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်နှစ်ခုဖြစ်သော]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ကို ယူ၍ ဖန်ရှင်အသစ် &lt;math&gt;f \circ g&lt;/math&gt; ကို ထုတ်ပေးသည်။ အဝင်ကိန်း (input) &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခု၌ တန်ဖိုးရှာဖွေထားသော ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (composite function) &lt;math&gt;f \circ g&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;(f \circ g)(x) = f(g(x))&lt;/math&gt; ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အပေါ် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; အား သက်ရောက်ရာမှ ရရှိလာသော ရလဒ်အပေါ်သို့ သက်ရောက်စေခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Ontario Tech University (2025).&lt;/ref&gt;

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Formal Definitions) ==

=== အခြေခံ ဖွဲ့စည်းမှု (Basic Setup) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပစ်မှတ်စု]] (codomain) သည် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]] (domain) နှင့် ညီမျှပါက ပေါင်းစပ်ခြင်း &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; ကို တိကျစွာ သတ်မှတ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) သည် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ၏ အရင်းအမြစ်စု၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; သည် မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသော ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) ကဲ့သို့သော ဘာသာရပ်များတွင် အစုပိုင်း ဆက်သွယ်ချက်ကို [[ဖန်ရှင်|ပါဝင်မှု ဖန်ရှင်]] (inclusion function) တစ်ခုဖြင့် ပုံစံတကျ ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိပြီး သဘောတရားကို အသုံးပြုသည်။

=== ကိန်းရှင်များစွာပါ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Multivariate Composition) ===
[[ဖန်ရှင်|ကိန်းရှင်များစွာပါ ဖန်ရှင်]] (multivariate function) &lt;math&gt;f(x_1, \ldots, x_n)&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် &lt;math&gt;x_i&lt;/math&gt; အား ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ဖြင့် အစားထိုးသော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပေါင်းစပ်ခြင်း (partial composition) ကို &lt;math&gt;f|_{x_i = g}&lt;/math&gt; အဖြစ် သင်္ကေတပြုပြီး အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;f|_{x_i = g} = f(x_1, \ldots, x_{i-1}, g(x_1, \ldots, x_n), x_{i+1}, \ldots, x_n).&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;g&lt;/math&gt; သည် ကိန်းသေ (constant) &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; တစ်ခုဖြစ်သောအခါ ၎င်းသည် ကန့်သတ်ခြင်း (restriction) သို့မဟုတ် တွဲဖက်မြှောက်ဖော်ကိန်း (co-factor) &lt;math&gt;f|_{x_i = b}&lt;/math&gt; အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။&lt;ref&gt;Bryant (1986), pp. 677–691.&lt;/ref&gt;

n လုံးသွင်း ဖန်ရှင် (n-ary function) &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုနှင့် m လုံးသွင်း ဖန်ရှင် (m-ary function) &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ခုဖြစ်သော &lt;math&gt;g_1, \ldots, g_n&lt;/math&gt; တို့ကို ပေးထားပါက ယေဘုယျပြုထားသော ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (generalized composite) သို့မဟုတ် ထပ်ဆင့်ခြင်း (superposition) သည် အောက်ပါ m လုံးသွင်း ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;h(x_1, \ldots, x_m) = f(g_1(x_1, \ldots, x_m), \ldots, g_n(x_1, \ldots, x_m)).&lt;/math&gt;

=== ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ (Composition Operator) ===
အော်ပရေတာ သီအိုရီ (operator theory) တွင် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;g\colon X \to X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ၏ ရပ်ဝန်း (space of functions) &lt;math&gt;\mathcal{F}&lt;/math&gt; တစ်ခုကို ပေးထားပါက ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ &lt;math&gt;C_g\colon \mathcal{F} \to \mathcal{F}&lt;/math&gt; ကို ဖန်ရှင်များမှ ဖန်ရှင်များဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော အော်ပရေတာအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;C_g f = f \circ g.&lt;/math&gt;

== အဓိက ဂုဏ်သတ္တိများ (Core Properties) ==
ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြသသည်။
* '''[[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (Associativity)''' &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၊ &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;h&lt;/math&gt; တို့သည် ပေါင်းစပ်၍ရပါက &lt;math&gt;f \circ (g \circ h) = (f \circ g) \circ h&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Weisstein (2020).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Velleman (2006), p. 232.&lt;/ref&gt;
* '''အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု နှင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်မှု (Injectivity and Surjectivity)''' [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] (injective) ဖန်ရှင်များ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] (surjective) ဖန်ရှင်များ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ]] (bijections) နှစ်ခု၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
* '''ပြောင်းပြန်များ (Inverses)''' &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; တို့သည် [[ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်|ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော]] ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ပြောင်းပြန်သည် &lt;math&gt;(f \circ g)^{-1} = g^{-1} \circ f^{-1}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Rodgers (2000), pp. 359–362.&lt;/ref&gt;
* '''[[ကဲကုလပ်]] (Calculus)''' [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)#ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှု_နှင့်_အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း_(Differentiability_and_Continuity)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ]] (differentiable functions) အတွက် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) ကို ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) မှတစ်ဆင့် တွက်ချက်သည်။ ပိုမိုမြင့်မားသောအဆင့် ဆင်းသက်ချက်များကို ဖာဒီဘရူနို ၏ ပုံသေနည်း (Faà di Bruno's formula) ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်သည်။&lt;ref&gt;Weisstein (2020).&lt;/ref&gt;

== ဖန်ရှင်နယ် ထပ်ကိန်းများ နှင့် ထပ်ကျော့တွက်ချက်ခြင်း (Functional Powers and Iteration) ==
&lt;math&gt;Y \subseteq X&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f: X \to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ မည်သည့် [[သဘာဝကိန်း]] (natural number) &lt;math&gt;n \geq 2&lt;/math&gt; အတွက်မဆို n ကြိမ်မြောက် ဖန်ရှင်နယ် ထပ်ကိန်း (functional power) ကို ဆင့်ကဲနည်းဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;f^n = f \circ f^{n-1} = f^{n-1} \circ f.&lt;/math&gt;
သတ်မှတ်ချက်အရ &lt;math&gt;f^0 = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f: X \to X&lt;/math&gt; သည် [[ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်|ပြောင်းပြန်]] &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ကို လက်ခံရရှိသည့် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခု]] ဖြစ်ပါက အနုတ် ဖန်ရှင်နယ် ထပ်ကိန်းများကို &lt;math&gt;n &gt; 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;f^{-n} = (f^{-1})^n&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

သဘာဝကိန်း &lt;math&gt;n &gt; 0&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် [[ညီမျှခြင်း]] &lt;math&gt;g^n = f&lt;/math&gt; တွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အဖြေ &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ရှိပါက အပိုင်းကိန်း ထပ်ကိန်း (fractional power) &lt;math&gt;f^{m/n}&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;g^m&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

== အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ နှင့် ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Algebraic Structures &amp; Generalizations) ==

=== ပေါင်းစပ်ခြင်း မိုနွိုက်များ နှင့် အုပ်စုများ (Composition Monoids &amp; Groups) ===
&lt;math&gt;\mathcal{T}_X&lt;/math&gt; ကို အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (transformations) &lt;math&gt;f: X \to X&lt;/math&gt; အားလုံး၏ အစုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း တွက်ချက်မှုသည် &lt;math&gt;\mathcal{T}_X&lt;/math&gt; ကို [[မိုနွိုက်|အသွင်ပြောင်း မိုနွိုက်]] (transformation monoid) ၏ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ ၎င်းကို [[ဆီမီးအုပ်စု|အချိုးညီ ဆီမီးအုပ်စု]] (symmetric semigroup) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။&lt;ref&gt;Hollings (2014), p. 334.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grillet (1995), p. 2.&lt;/ref&gt; အဆိုပါအစုကို ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော (bijective) အသွင်ပြောင်းခြင်းများအဖြစ် ကန့်သတ်လိုက်ပါက ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အုပ်စုတွက်ချက်မှုအဖြစ် အသုံးပြုသော &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|ပါမြူတေးရှင်းအပြည့် အုပ်စု]] (symmetric group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကေးလီ၏ သီအိုရမ်အရ အုပ်စုတိုင်းသည် ပါမြူတေးရှင်းအပြည့် အုပ်စုတစ်ခု၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) တစ်ခုနှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Carter (2009), p. 95.&lt;/ref&gt;

=== ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ နှင့် ဆက်သွယ်ချက်များ (Category Theory &amp; Relations) ===
ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဘိုင်နရီ ဆက်သွယ်ချက်များ (binary relations) ဆီသို့ ယေဘုယျဖြစ်သွားသည်။ ဆက်သွယ်ချက်များ (relations) &lt;math&gt;R \subseteq X \times Y&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;S \subseteq Y \times Z&lt;/math&gt; တို့အတွက် ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;S \circ R = \{(x,z) \in X \times Z : (\exists y \in Y)((x,y) \in R \land (y,z) \in S)\}.&lt;/math&gt;
ဤသတ်မှတ်ချက်ကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင်]] [[နဂိုမှန်အဆို]] (axiom) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) သည် ဖန်ရှင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများသည် အလိုရှိရာ ကတ်တဂိုရီများ၏ နဂိုမှန်အဆိုများ (axioms) အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ဖွဲ့စည်းသည်။&lt;ref&gt;Hilton &amp; Wu (1989), p. 65.&lt;/ref&gt; 

== သင်္ကေတ သတ်မှတ်ချက်များ (Notational Conventions) ==
[[အုပ်စုသီအိုရီ|အုပ်စုသီအိုရီကဲ့သို့သော]] [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] အခြေအနေများတွင် ပေါင်းစပ်ခြင်း သင်္ကေတကို မကြာခဏ ချန်လှပ်လေ့ရှိပြီး &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; အစား &lt;math&gt;gf&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားကြသည်။&lt;ref&gt;Ivanov (2009), p. 217.&lt;/ref&gt; အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် နောက်ဆက် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (postfix notation) သည် &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;xf&lt;/math&gt; ဟုရေးသားပြီး &lt;math&gt;g(f(x))&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;(xf)g&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားသည်။ ဤဘယ်မှညာ ဖတ်ရှုသည့် အစီအစဉ်ကို မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာတွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းတွင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; သည် [[ဗက်တာ|အတန်း ဗက်တာ]] (row vector) တစ်ခု ဖြစ်ကာ ဖန်ရှင်များကို [[မြှောက်လဒ်|ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း]] (matrix multiplication) မှတစ်ဆင့် သက်ရောက်စေသည်။&lt;ref&gt;Gallier (2011), p. 118.&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Bergman |first=Clifford |title=Universal Algebra: Fundamentals and Selected Topics |date=2011 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-5129-6}}
* {{Citation |last=Bryant |first=R. E. |title=Logic Minimization Algorithms for VLSI Synthesis |journal=IEEE Transactions on Computers |volume=C-35 |issue=8 |date=August 1986 |doi=10.1109/tc.1986.1676819}}
* {{Citation |last=Carter |first=Nathan |title=Visual Group Theory |date=2009 |publisher=MAA |isbn=978-0-88385-757-1}}
* {{Citation |last=Gallier |first=Jean |title=Discrete Mathematics |date=2011 |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-8047-2}}
* {{Citation |last=Grillet |first=Pierre A. |title=Semigroups: An Introduction to the Structure Theory |date=1995 |publisher=CRC Press |isbn=978-0-8247-9662-4}}
* {{Citation |last1=Hilton |first1=Peter |last2=Wu |first2=Yel-Chiang |title=A Course in Modern Algebra |date=1989 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-0-471-50405-4}}
* {{Citation |last=Hollings |first=Christopher |title=Mathematics across the Iron Curtain: A History of the Algebraic Theory of Semigroups |date=2014 |publisher=American Mathematical Society |isbn=978-1-4704-1493-1}}
* {{Citation |last=Ivanov |first=Oleg A. |title=Making Mathematics Come to Life: A Guide for Teachers and Students |date=2009 |publisher=American Mathematical Society |isbn=978-0-8218-4808-1}}
* {{Citation |last=Lipscomb |first=S. |title=Symmetric Inverse Semigroups |series=AMS Mathematical Surveys and Monographs |date=1997 |isbn=0-8218-0627-0}}
* {{Citation |title=Composition of Functions |url=https://nool.ontariotechu.ca/mathematics/functions/composition-of-functions.php |website=Ontario Tech University |language=en |access-date=2025-02-07}}
* {{Citation |last=Rodgers |first=Nancy |title=Learning to Reason: An Introduction to Logic, Sets, and Relations |date=2000 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-0-471-37122-9}}
* {{Citation |last=Velleman |first=Daniel J. |title=How to Prove It: A Structured Approach |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-45097-3}}
* {{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Composition |url=https://mathworld.wolfram.com/Composition.html |website=MathWorld |language=en |date=2020}}

[[ကဏ္ဍ: အခြေခံ သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>npmnouiiug88h4jncuu2jssxjyk4s91</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053810</id>
      <parentid>1053799</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:10:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053810</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19217" sha1="6jhdze2x0htkhjiep7ld9emzhphv25r" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ (composition operator) &lt;math&gt;\circ&lt;/math&gt; သည် [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်နှစ်ခုဖြစ်သော]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ကို ယူ၍ ဖန်ရှင်အသစ် &lt;math&gt;f \circ g&lt;/math&gt; ကို ထုတ်ပေးသည်။ အဝင်ကိန်း (input) &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; တစ်ခု၌ တန်ဖိုးရှာဖွေထားသော ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (composite function) &lt;math&gt;f \circ g&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;(f \circ g)(x) = f(g(x))&lt;/math&gt; ဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; အပေါ် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; အား သက်ရောက်ရာမှ ရရှိလာသော ရလဒ်အပေါ်သို့ သက်ရောက်စေခြင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Ontario Tech University (2025).&lt;/ref&gt;

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Formal Definitions) ==

=== အခြေခံ ဖွဲ့စည်းမှု (Basic Setup) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပစ်မှတ်စု]] (codomain) သည် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]] (domain) နှင့် ညီမျှပါက ပေါင်းစပ်ခြင်း &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; ကို တိကျစွာ သတ်မှတ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) သည် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ၏ အရင်းအမြစ်စု၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခုဖြစ်ပါက &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; သည် မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသော ဖြစ်သည်။ [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) ကဲ့သို့သော ဘာသာရပ်များတွင် အစုပိုင်း ဆက်သွယ်ချက်ကို [[ဖန်ရှင်|ပါဝင်မှု ဖန်ရှင်]] (inclusion function) တစ်ခုဖြင့် ပုံစံတကျ ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိပြီး သဘောတရားကို အသုံးပြုသည်။

=== ကိန်းရှင်များစွာပါ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Multivariate Composition) ===
[[ဖန်ရှင်|ကိန်းရှင်များစွာပါ ဖန်ရှင်]] (multivariate function) &lt;math&gt;f(x_1, \ldots, x_n)&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် &lt;math&gt;x_i&lt;/math&gt; အား ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ဖြင့် အစားထိုးသော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပေါင်းစပ်ခြင်း (partial composition) ကို &lt;math&gt;f|_{x_i = g}&lt;/math&gt; အဖြစ် သင်္ကေတပြုပြီး အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;f|_{x_i = g} = f(x_1, \ldots, x_{i-1}, g(x_1, \ldots, x_n), x_{i+1}, \ldots, x_n).&lt;/math&gt;
&lt;math&gt;g&lt;/math&gt; သည် ကိန်းသေ (constant) &lt;math&gt;b&lt;/math&gt; တစ်ခုဖြစ်သောအခါ ၎င်းသည် ကန့်သတ်ခြင်း (restriction) သို့မဟုတ် တွဲဖက်မြှောက်ဖော်ကိန်း (co-factor) &lt;math&gt;f|_{x_i = b}&lt;/math&gt; အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။&lt;ref&gt;Bryant (1986), pp. 677–691.&lt;/ref&gt;

n လုံးသွင်း ဖန်ရှင် (n-ary function) &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုနှင့် m လုံးသွင်း ဖန်ရှင် (m-ary function) &lt;math&gt;n&lt;/math&gt; ခုဖြစ်သော &lt;math&gt;g_1, \ldots, g_n&lt;/math&gt; တို့ကို ပေးထားပါက ယေဘုယျပြုထားသော ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင် (generalized composite) သို့မဟုတ် ထပ်ဆင့်ခြင်း (superposition) သည် အောက်ပါ m လုံးသွင်း ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;h(x_1, \ldots, x_m) = f(g_1(x_1, \ldots, x_m), \ldots, g_n(x_1, \ldots, x_m)).&lt;/math&gt;

=== ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ (Composition Operator) ===
အော်ပရေတာ သီအိုရီ (operator theory) တွင် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;g\colon X \to X&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; အပေါ်ရှိ သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ၏ ရပ်ဝန်း (space of functions) &lt;math&gt;\mathcal{F}&lt;/math&gt; တစ်ခုကို ပေးထားပါက ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ &lt;math&gt;C_g\colon \mathcal{F} \to \mathcal{F}&lt;/math&gt; ကို ဖန်ရှင်များမှ ဖန်ရှင်များဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော အော်ပရေတာအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;C_g f = f \circ g.&lt;/math&gt;

== အဓိက ဂုဏ်သတ္တိများ (Core Properties) ==
ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြသသည်။
* '''[[ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ]] (Associativity)''' &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၊ &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;h&lt;/math&gt; တို့သည် ပေါင်းစပ်၍ရပါက &lt;math&gt;f \circ (g \circ h) = (f \circ g) \circ h&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Weisstein (2020).&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Velleman (2006), p. 232.&lt;/ref&gt;
* '''အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်မှု နှင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်မှု (Injectivity and Surjectivity)''' [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] (injective) ဖန်ရှင်များ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] (surjective) ဖန်ရှင်များ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ]] (bijections) နှစ်ခု၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
* '''ပြောင်းပြန်များ (Inverses)''' &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; တို့သည် [[ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်|ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော]] ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ပြောင်းပြန်သည် &lt;math&gt;(f \circ g)^{-1} = g^{-1} \circ f^{-1}&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Rodgers (2000), pp. 359–362.&lt;/ref&gt;
* '''[[ကဲကုလပ်]] (Calculus)''' [[ဆင်းသက်ချက်_(ဒစ်ဖရန်ရှယ်_ကဲကုလပ်)#ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရနိုင်မှု_နှင့်_အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်း_(Differentiability_and_Continuity)|ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်များ]] (differentiable functions) အတွက် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ [[ဆင်းသက်ချက် (ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလပ်)|ဆင်းသက်ချက်]] (derivative) ကို ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) မှတစ်ဆင့် တွက်ချက်သည်။ ပိုမိုမြင့်မားသောအဆင့် ဆင်းသက်ချက်များကို ဖာဒီဘရူနို ၏ ပုံသေနည်း (Faà di Bruno's formula) ကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်သည်။&lt;ref&gt;Weisstein (2020).&lt;/ref&gt;

== ဖန်ရှင်နယ် ထပ်ကိန်းများ နှင့် ထပ်ကျော့တွက်ချက်ခြင်း (Functional Powers and Iteration) ==
&lt;math&gt;Y \subseteq X&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f: X \to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ မည်သည့် [[သဘာဝကိန်း]] (natural number) &lt;math&gt;n \geq 2&lt;/math&gt; အတွက်မဆို n ကြိမ်မြောက် ဖန်ရှင်နယ် ထပ်ကိန်း (functional power) ကို ဆင့်ကဲနည်းဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;f^n = f \circ f^{n-1} = f^{n-1} \circ f.&lt;/math&gt;
သတ်မှတ်ချက်အရ &lt;math&gt;f^0 = \operatorname{id}_X&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ &lt;math&gt;f: X \to X&lt;/math&gt; သည် [[ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်|ပြောင်းပြန်]] &lt;math&gt;f^{-1}&lt;/math&gt; ကို လက်ခံရရှိသည့် [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခု]] ဖြစ်ပါက အနုတ် ဖန်ရှင်နယ် ထပ်ကိန်းများကို &lt;math&gt;n &gt; 0&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;f^{-n} = (f^{-1})^n&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

သဘာဝကိန်း &lt;math&gt;n &gt; 0&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် [[ညီမျှခြင်း]] &lt;math&gt;g^n = f&lt;/math&gt; တွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အဖြေ &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ရှိပါက အပိုင်းကိန်း ထပ်ကိန်း (fractional power) &lt;math&gt;f^{m/n}&lt;/math&gt; ကို &lt;math&gt;g^m&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

== အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများ နှင့် ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Algebraic Structures &amp; Generalizations) ==

=== ပေါင်းစပ်ခြင်း မိုနွိုက်များ နှင့် အုပ်စုများ (Composition Monoids &amp; Groups) ===
&lt;math&gt;\mathcal{T}_X&lt;/math&gt; ကို အသွင်ပြောင်းခြင်းများ (transformations) &lt;math&gt;f: X \to X&lt;/math&gt; အားလုံး၏ အစုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း တွက်ချက်မှုသည် &lt;math&gt;\mathcal{T}_X&lt;/math&gt; ကို [[မိုနွိုက်|အသွင်ပြောင်း မိုနွိုက်]] (transformation monoid) ၏ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံတစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ ၎င်းကို [[ဆီမီးအုပ်စု|အချိုးညီ ဆီမီးအုပ်စု]] (symmetric semigroup) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။&lt;ref&gt;Hollings (2014), p. 334.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Grillet (1995), p. 2.&lt;/ref&gt; အဆိုပါအစုကို ဘိုင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော (bijective) အသွင်ပြောင်းခြင်းများအဖြစ် ကန့်သတ်လိုက်ပါက ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အုပ်စုတွက်ချက်မှုအဖြစ် အသုံးပြုသော &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|ပါမြူတေးရှင်းအပြည့် အုပ်စု]] (symmetric group) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကေးလီ၏ သီအိုရမ်အရ အုပ်စုတိုင်းသည် ပါမြူတေးရှင်းအပြည့် အုပ်စုတစ်ခု၏ [[အုပ်စုပိုင်း]] (subgroup) တစ်ခုနှင့် [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်|အိုင်ဆိုမော်ဖစ်]] (isomorphic) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Carter (2009), p. 95.&lt;/ref&gt;

=== ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ နှင့် ဆက်သွယ်ချက်များ (Category Theory &amp; Relations) ===
ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဘိုင်နရီ ဆက်သွယ်ချက်များ (binary relations) ဆီသို့ ယေဘုယျဖြစ်သွားသည်။ ဆက်သွယ်ချက်များ (relations) &lt;math&gt;R \subseteq X \times Y&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;S \subseteq Y \times Z&lt;/math&gt; တို့အတွက် ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။
&lt;math display=&quot;block&quot;&gt;S \circ R = \{(x,z) \in X \times Z : (\exists y \in Y)((x,y) \in R \land (y,z) \in S)\}.&lt;/math&gt;
ဤသတ်မှတ်ချက်ကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင်]] [[နဂိုမှန်အဆို]] (axiom) အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ [[အစုများ ကတ်တဂိုရီ]] (category of sets) သည် ဖန်ရှင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများသည် အလိုရှိရာ ကတ်တဂိုရီများ၏ နဂိုမှန်အဆိုများ (axioms) အတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ဖွဲ့စည်းသည်။&lt;ref&gt;Hilton &amp; Wu (1989), p. 65.&lt;/ref&gt; 

== သင်္ကေတ သတ်မှတ်ချက်များ (Notational Conventions) ==
[[အုပ်စုသီအိုရီ|အုပ်စုသီအိုရီကဲ့သို့သော]] [[အက္ခရာသင်္ချာ|အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ]] အခြေအနေများတွင် ပေါင်းစပ်ခြင်း သင်္ကေတကို မကြာခဏ ချန်လှပ်လေ့ရှိပြီး &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; အစား &lt;math&gt;gf&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားကြသည်။&lt;ref&gt;Ivanov (2009), p. 217.&lt;/ref&gt; အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် နောက်ဆက် သင်္ကေတအသုံးအနှုန်း (postfix notation) သည် &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;xf&lt;/math&gt; ဟုရေးသားပြီး &lt;math&gt;g(f(x))&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;(xf)g&lt;/math&gt; ဟု ရေးသားသည်။ ဤဘယ်မှညာ ဖတ်ရှုသည့် အစီအစဉ်ကို မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာတွင် အများဆုံး အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းတွင် &lt;math&gt;x&lt;/math&gt; သည် [[ဗက်တာ|အတန်း ဗက်တာ]] (row vector) တစ်ခု ဖြစ်ကာ ဖန်ရှင်များကို [[မြှောက်လဒ်|ကိန်းအုံမြှောက်ခြင်း]] (matrix multiplication) မှတစ်ဆင့် သက်ရောက်စေသည်။&lt;ref&gt;Gallier (2011), p. 118.&lt;/ref&gt;

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Bergman |first=Clifford |title=Universal Algebra: Fundamentals and Selected Topics |date=2011 |publisher=CRC Press |isbn=978-1-4398-5129-6}}
* {{Citation |last=Bryant |first=R. E. |title=Logic Minimization Algorithms for VLSI Synthesis |journal=IEEE Transactions on Computers |volume=C-35 |issue=8 |date=August 1986 |doi=10.1109/tc.1986.1676819}}
* {{Citation |last=Carter |first=Nathan |title=Visual Group Theory |date=2009 |publisher=MAA |isbn=978-0-88385-757-1}}
* {{Citation |last=Gallier |first=Jean |title=Discrete Mathematics |date=2011 |publisher=Springer |isbn=978-1-4419-8047-2}}
* {{Citation |last=Grillet |first=Pierre A. |title=Semigroups: An Introduction to the Structure Theory |date=1995 |publisher=CRC Press |isbn=978-0-8247-9662-4}}
* {{Citation |last1=Hilton |first1=Peter |last2=Wu |first2=Yel-Chiang |title=A Course in Modern Algebra |date=1989 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-0-471-50405-4}}
* {{Citation |last=Hollings |first=Christopher |title=Mathematics across the Iron Curtain: A History of the Algebraic Theory of Semigroups |date=2014 |publisher=American Mathematical Society |isbn=978-1-4704-1493-1}}
* {{Citation |last=Ivanov |first=Oleg A. |title=Making Mathematics Come to Life: A Guide for Teachers and Students |date=2009 |publisher=American Mathematical Society |isbn=978-0-8218-4808-1}}
* {{Citation |last=Lipscomb |first=S. |title=Symmetric Inverse Semigroups |series=AMS Mathematical Surveys and Monographs |date=1997 |isbn=0-8218-0627-0}}
* {{Citation |title=Composition of Functions |url=https://nool.ontariotechu.ca/mathematics/functions/composition-of-functions.php |website=Ontario Tech University |language=en |access-date=2025-02-07}}
* {{Citation |last=Rodgers |first=Nancy |title=Learning to Reason: An Introduction to Logic, Sets, and Relations |date=2000 |publisher=John Wiley &amp; Sons |isbn=978-0-471-37122-9}}
* {{Citation |last=Velleman |first=Daniel J. |title=How to Prove It: A Structured Approach |date=2006 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-139-45097-3}}
* {{Citation |last=Weisstein |first=Eric W. |title=Composition |url=https://mathworld.wolfram.com/Composition.html |website=MathWorld |language=en |date=2020}}

[[ကဏ္ဍ: အခြေခံ သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>6jhdze2x0htkhjiep7ld9emzhphv25r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Crispybeatle</title>
    <ns>3</ns>
    <id>291802</id>
    <redirect title="အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Riverplateño" />
    <revision>
      <id>1053801</id>
      <timestamp>2026-09-18T10:53:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Cabayi</username>
        <id>9662</id>
      </contributor>
      <comment>[[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Crispybeatle]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Riverplateño]] သို့ Cabayiက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ &quot;[[Special:CentralAuth/Crispybeatle|Crispybeatle]]&quot; ကို &quot;[[Special:CentralAuth/Riverplateño|Riverplateño]]&quot; သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း</comment>
      <origin>1053801</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95" sha1="3opkvy660keln2nxtvht0b5jaqjivso" xml:space="preserve">#REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Riverplateño]]</text>
      <sha1>3opkvy660keln2nxtvht0b5jaqjivso</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ပစ်မှတ်စု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291803</id>
    <revision>
      <id>1053802</id>
      <timestamp>2026-09-18T10:54:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်၏ အထွက်ကိန်းများအားလုံး ကျရောက်ရန် ကန့်...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053802</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6851" sha1="s9bssulge8sxt33jmj6eefgypc2vmcb" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်၏ အထွက်ကိန်းများအားလုံး ကျရောက်ရန် ကန့်သတ်ထားသည့် [[အစု]]ကို ဆိုလိုသည်။ &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; အဖြစ် သင်္ကေတပြုထားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုအတွက် အစု &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သည် ပစ်မှတ်စု ဖြစ်သည်။ ပုံရိပ်အစု (range) ဟူသော ဝေါဟာရသည် အဓိပ္ပာယ် ဝေခွဲမရဖြစ်တတ်ပြီး ပစ်မှတ်စု သို့မဟုတ် ဖန်ရှင်၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) ကို အပြန်အလှန် ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ နှင့် အစုသီအိုရီ (Formal Definitions &amp; Set Theory) ==

=== ဖန်ရှင် သုံးခုတွဲ (The Function Triple) ===
[[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုကို သုံးခုတွဲ (triple) &lt;math&gt;(X, Y, G)&lt;/math&gt; အဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]] (domain) ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သည် ပစ်မှတ်စု ဖြစ်ကာ &lt;math&gt;G \subseteq X \times Y&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[အစုဝင်]]တိုင်းကို &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ၏ တိကျစွာ အစုဝင်တစ်ခုတည်းဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည့် အခြေအနေများကို ပြည့်စုံစေသော ဖန်ရှင်၏ [[ဖန်ရှင်#ဂရပ်များ_(Graphs)|ဂရပ်]] (graph) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Bourbaki (1970), p. 76.&lt;/ref&gt;

=== ပုံရိပ် နှင့် ပစ်မှတ်စု နှိုင်းယှဉ်ချက် (Image vs. Codomain) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]]သည် &lt;math&gt;x \in X&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; ပုံစံရှိ [[အစုဝင်]]အားလုံးပါဝင်သည့် [[အစု]]ဖြစ်သည်။ ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စု၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\operatorname{Im}(f) \subseteq Y&lt;/math&gt; အဖြစ်ရှိသည်။ [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ပုံရိပ်နှင့် ပစ်မှတ်စု ညီမျှမှသာလျှင် &lt;math&gt;\operatorname{Im}(f) = Y&lt;/math&gt; ဖြစ်မှသာလျှင် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] (surjective) ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။

=== အခြေခံဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုများ (Foundational Variations) ===
အခြား [[အစုသီအိုရီ]]ဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်များတွင် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုကို [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ|အစီအစဉ်ကျအတွဲများ]] (ordered pairs) ၏ [[အစု]]တစ်ခုဖြစ်သော ၎င်း၏ [[ဖန်ရှင်#ဂရပ်များ_(Graphs)|ဂရပ်]] &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; အဖြစ် သီးသန့် သတ်မှတ်သည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်အရ ဖန်ရှင်တစ်ခုတွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်ပြီး ပြတ်သားစွာ သတ်မှတ်ထားသော ပစ်မှတ်စု မရှိပေ။&lt;ref&gt;Bourbaki (1970), p. 77.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Forster (2003), pp. 10–11.&lt;/ref&gt; ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) နှင့် အမျိုးအစား သီအိုရီ (type theory) တို့တွင် မော်ဖစ်ဇင် (morphism) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို ဖော်ပြရန် တိကျစွာ လိုအပ်သည်။&lt;ref&gt;Mac Lane (1998), p. 8.&lt;/ref&gt;

== ဖန်ရှင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of Functions) ==
[[ဖန်ရှင်]]နှစ်ခု၏ [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (composition) &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; ကို မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း (well-defined) ဖြစ်စေရန် အတွင်းဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]]သည် အပြင်ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]]၏ [[အစုပိုင်း]]ဖြစ်ရမည် သို့မဟုတ် ၎င်းနှင့် ညီမျှရမည်။ &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g\colon Y' \to Z&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်သည်။ &lt;math&gt;\operatorname{Im}(f) \subseteq Y'&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း &lt;math&gt;g(f(x))&lt;/math&gt; ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Bourbaki |first=Nicolas |title=Théorie des ensembles |date=1970 |publisher=Springer |series=Éléments de mathématique |isbn=9783540340348}}
* {{Citation |last=Forster |first=Thomas |title=Logic, Induction and Sets |date=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-53361-4}}
* {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |edition=2nd |date=1998 |publisher=Springer |isbn=978-0-387-98403-2}}
[[ကဏ္ဍ: အခြေခံ သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>s9bssulge8sxt33jmj6eefgypc2vmcb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053808</id>
      <parentid>1053802</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:09:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053808</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6917" sha1="7azwjojlu1nfi8cnjh2emoztjm5khjh" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ ပစ်မှတ်စု (codomain) ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်၏ အထွက်ကိန်းများအားလုံး ကျရောက်ရန် ကန့်သတ်ထားသည့် [[အစု]]ကို ဆိုလိုသည်။ &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; အဖြစ် သင်္ကေတပြုထားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုအတွက် အစု &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သည် ပစ်မှတ်စု ဖြစ်သည်။ ပုံရိပ်အစု (range) ဟူသော ဝေါဟာရသည် အဓိပ္ပာယ် ဝေခွဲမရဖြစ်တတ်ပြီး ပစ်မှတ်စု သို့မဟုတ် ဖန်ရှင်၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) ကို အပြန်အလှန် ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ နှင့် အစုသီအိုရီ (Formal Definitions &amp; Set Theory) ==

=== ဖန်ရှင် သုံးခုတွဲ (The Function Triple) ===
[[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုကို သုံးခုတွဲ (triple) &lt;math&gt;(X, Y, G)&lt;/math&gt; အဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ ဤတွင် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]] (domain) ဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; သည် ပစ်မှတ်စု ဖြစ်ကာ &lt;math&gt;G \subseteq X \times Y&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[အစုဝင်]]တိုင်းကို &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ၏ တိကျစွာ အစုဝင်တစ်ခုတည်းဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည့် အခြေအနေများကို ပြည့်စုံစေသော ဖန်ရှင်၏ [[ဖန်ရှင်#ဂရပ်များ_(Graphs)|ဂရပ်]] (graph) ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Bourbaki (1970), p. 76.&lt;/ref&gt;

=== ပုံရိပ် နှင့် ပစ်မှတ်စု နှိုင်းယှဉ်ချက် (Image vs. Codomain) ===
&lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]]သည် &lt;math&gt;x \in X&lt;/math&gt; အတွက် &lt;math&gt;f(x)&lt;/math&gt; ပုံစံရှိ [[အစုဝင်]]အားလုံးပါဝင်သည့် [[အစု]]ဖြစ်သည်။ ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စု၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\operatorname{Im}(f) \subseteq Y&lt;/math&gt; အဖြစ်ရှိသည်။ [[ဖန်ရှင်]]တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ပုံရိပ်နှင့် ပစ်မှတ်စု ညီမျှမှသာလျှင် &lt;math&gt;\operatorname{Im}(f) = Y&lt;/math&gt; ဖြစ်မှသာလျှင် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်|ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်သော]] (surjective) ဖန်ရှင် ဖြစ်သည်။

=== အခြေခံဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုများ (Foundational Variations) ===
အခြား [[အစုသီအိုရီ]]ဆိုင်ရာ အခြေခံအုတ်မြစ်များတွင် [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုကို [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ|အစီအစဉ်ကျအတွဲများ]] (ordered pairs) ၏ [[အစု]]တစ်ခုဖြစ်သော ၎င်း၏ [[ဖန်ရှင်#ဂရပ်များ_(Graphs)|ဂရပ်]] &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; အဖြစ် သီးသန့် သတ်မှတ်သည်။ ဤသတ်မှတ်ချက်အရ ဖန်ရှင်တစ်ခုတွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်ပြီး ပြတ်သားစွာ သတ်မှတ်ထားသော ပစ်မှတ်စု မရှိပေ။&lt;ref&gt;Bourbaki (1970), p. 77.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Forster (2003), pp. 10–11.&lt;/ref&gt; ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ]] (category theory) နှင့် အမျိုးအစား သီအိုရီ (type theory) တို့တွင် မော်ဖစ်ဇင် (morphism) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို ဖော်ပြရန် တိကျစွာ လိုအပ်သည်။&lt;ref&gt;Mac Lane (1998), p. 8.&lt;/ref&gt;

== ဖန်ရှင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition of Functions) ==
[[ဖန်ရှင်]]နှစ်ခု၏ [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ပေါင်းစပ်ခြင်း]] (composition) &lt;math&gt;g \circ f&lt;/math&gt; ကို မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားခြင်း (well-defined) ဖြစ်စေရန် အတွင်းဖန်ရှင် &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]]သည် အပြင်ဖန်ရှင် &lt;math&gt;g&lt;/math&gt; ၏ [[အရင်းအမြစ်စု]]၏ [[အစုပိုင်း]]ဖြစ်ရမည် သို့မဟုတ် ၎င်းနှင့် ညီမျှရမည်။ &lt;math&gt;f\colon X \to Y&lt;/math&gt; နှင့် &lt;math&gt;g\colon Y' \to Z&lt;/math&gt; ဟု သတ်မှတ်သည်။ &lt;math&gt;\operatorname{Im}(f) \subseteq Y'&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း &lt;math&gt;g(f(x))&lt;/math&gt; ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Bourbaki |first=Nicolas |title=Théorie des ensembles |date=1970 |publisher=Springer |series=Éléments de mathématique |isbn=9783540340348}}
* {{Citation |last=Forster |first=Thomas |title=Logic, Induction and Sets |date=2003 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-521-53361-4}}
* {{Citation |last=Mac Lane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |edition=2nd |date=1998 |publisher=Springer |isbn=978-0-387-98403-2}}
[[ကဏ္ဍ: အခြေခံ သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>7azwjojlu1nfi8cnjh2emoztjm5khjh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>အရင်းအမြစ်စု</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291804</id>
    <revision>
      <id>1053803</id>
      <timestamp>2026-09-18T10:56:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) ဆိုသည်မှာ အဆိုပါ ဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးထားသည့် အဝင်ကိန်...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053803</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7614" sha1="oen4rw6y92cd1zznof6qqfz8w3m4zxw" xml:space="preserve">[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) ဆိုသည်မှာ အဆိုပါ ဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးထားသည့် အဝင်ကိန်းများ (inputs) အားလုံး၏ [[အစု]]ကို ဆိုလိုသည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f\colon X\to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုကို ပေးထားပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အရင်းအမြစ်စုသည် အစု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်စုကို ယေဘုယျအားဖြင့် &lt;math&gt;\operatorname{dom}(f)&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;\operatorname{dom} f&lt;/math&gt; ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ ခေတ်သစ် သင်္ချာဆိုင်ရာ ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခြင်းများတွင် အရင်းအမြစ်စုသည် ဖန်ရှင်တစ်ခုမှတစ်ဆင့် ဆွဲထုတ်ရယူထားသော သီးခြား ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ၎င်း၏ တိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်၏ မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Stewart &amp; Tall (1977), p. 89.&lt;/ref&gt;

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ နှင့် ဖွဲ့စည်းမှု (Formal Definitions &amp; Setup) ==

=== အရင်းအမြစ်စု၊ ပစ်မှတ်စု နှင့် ပုံရိပ် (Domain, Codomain, and Image) ===
[[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f\colon X\to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် [[အစု]] &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ကို [[ပစ်မှတ်စု]] (codomain) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အထွက်ကိန်းများ (outputs) အားလုံး ပါဝင်ရမည့် အစုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များကို]] ပုံဖော်ပေးသည့် တိကျသော အထွက်ကိန်းများ၏ အစုကို &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) သို့မဟုတ် ပုံရိပ်အစု (range) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စု၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\operatorname{Im}(f) \subseteq Y&lt;/math&gt; အဖြစ်ရှိသည်။

=== ကန့်သတ်ခြင်း (Restriction) ===
[[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f \colon X \to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုကို မည်သည့် [[အစုပိုင်း]] &lt;math&gt;A \subseteq X&lt;/math&gt; သို့မဆို ကန့်သတ်နိုင်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; အား &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သို့ ကန့်သတ်ခြင်း (restriction) သည် &lt;math&gt;f|_A \colon A \to Y&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသော ဖန်ရှင်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

=== အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Set-Theoretic Generalizations) ===
[[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုကိုအခြေခံသော]] [[အစုသီအိုရီ]] (axiomatic set theory) တွင် ပုံဖော်မှု (mapping) တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုကို တစ်ခါတစ်ရံ [[အစု]]တစ်ခုအစား အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခု ဖြစ်ခွင့်ပြုထားသည်။ ဤမူဘောင်တွင် အဆိုပါ ပုံဖော်မှုကို အတန်းအစား [[ဖန်ရှင်]] (class function) တစ်ခုအဖြစ် ရည်ညွှန်းပြီး ဖန်ရှင်တစ်ခုအား သုံးခုတွဲ (triple) &lt;math&gt;(X, Y, G)&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်သော ပုံစံတကျ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို ရှောင်လွှဲသွားသည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; သည် အစုကိုအခြေခံသော [[ဖန်ရှင်#ဂရပ်များ_(Graphs)|ဂရပ်]] (graph) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Scott &amp; Jech (1971), p. 232.&lt;/ref&gt;

== တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖန်ရှင်များ နှင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ်စု (Partial Functions &amp; Natural Domain) ==
[[အစု|အစုများ]]ကြားရှိ ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ၎င်း၏ မူလအစုရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်အားလုံးအတွက်]] သတ်မှတ်မထားပါက ၎င်းကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း [[ဖန်ရှင်]] (partial function) အဖြစ် ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းသည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] ပုံသေနည်း (algebraic formula) တစ်ခုဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ]] တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖန်ရှင်တစ်ခုအတွက် အဆိုပါ ပုံသေနည်းကို မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသော ကိန်းစစ်တစ်ခုအဖြစ် တန်ဖိုးရှာနိုင်သည့် ကိန်းစစ်များအစုကို &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ သဘာဝ အရင်းအမြစ်စု (natural domain) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ချက်၏ အရင်းအမြစ်စုဟု ခေါ်သည်။ များစွာသော အသုံးချ အခြေအနေများတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ဖန်ရှင်တစ်ခုအဖြစ်သာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိပြီး ၎င်း၏ သဘာဝ အရင်းအမြစ်စုကို ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် တူညီစွာ သတ်မှတ်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Scott |first1=Dana S. |last2=Jech |first2=Thomas J. |title=Axiomatic Set Theory, Part 1 |date=1971 |publisher=American Mathematical Society |isbn=978-0-8218-0245-8}}
* {{Citation |last1=Stewart |first1=Ian |last2=Tall |first2=David |title=The Foundations of Mathematics |date=1977 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-853165-4}}
[[ကဏ္ဍ: အခြေခံ သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>oen4rw6y92cd1zznof6qqfz8w3m4zxw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053807</id>
      <parentid>1053803</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:09:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>template</comment>
      <origin>1053807</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7680" sha1="0oejwsnmxl2lb2j6l7rusul2e4ut6qi" xml:space="preserve">{{တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ}}
[[သင်္ချာ|သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်]] [[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စု (domain) ဆိုသည်မှာ အဆိုပါ ဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးထားသည့် အဝင်ကိန်းများ (inputs) အားလုံး၏ [[အစု]]ကို ဆိုလိုသည်။ ဖန်ရှင် &lt;math&gt;f\colon X\to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုကို ပေးထားပါက &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အရင်းအမြစ်စုသည် အစု &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ဖြစ်သည်။ အရင်းအမြစ်စုကို ယေဘုယျအားဖြင့် &lt;math&gt;\operatorname{dom}(f)&lt;/math&gt; သို့မဟုတ် &lt;math&gt;\operatorname{dom} f&lt;/math&gt; ဖြင့် သင်္ကေတပြုသည်။ ခေတ်သစ် သင်္ချာဆိုင်ရာ ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းခြင်းများတွင် အရင်းအမြစ်စုသည် ဖန်ရှင်တစ်ခုမှတစ်ဆင့် ဆွဲထုတ်ရယူထားသော သီးခြား ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ ၎င်း၏ တိကျသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်၏ မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Stewart &amp; Tall (1977), p. 89.&lt;/ref&gt;

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ နှင့် ဖွဲ့စည်းမှု (Formal Definitions &amp; Setup) ==

=== အရင်းအမြစ်စု၊ ပစ်မှတ်စု နှင့် ပုံရိပ် (Domain, Codomain, and Image) ===
[[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f\colon X\to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုအတွက် [[အစု]] &lt;math&gt;Y&lt;/math&gt; ကို [[ပစ်မှတ်စု]] (codomain) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ အထွက်ကိန်းများ (outputs) အားလုံး ပါဝင်ရမည့် အစုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[အစုဝင်|အစုဝင်များကို]] ပုံဖော်ပေးသည့် တိကျသော အထွက်ကိန်းများ၏ အစုကို &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ [[ပုံရိပ်_နှင့်_မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ်_(Image)|ပုံရိပ်]] (image) သို့မဟုတ် ပုံရိပ်အစု (range) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံရိပ်သည် ပစ်မှတ်စု၏ [[အစုပိုင်း]] (subset) တစ်ခုဖြစ်ပြီး &lt;math&gt;\operatorname{Im}(f) \subseteq Y&lt;/math&gt; အဖြစ်ရှိသည်။

=== ကန့်သတ်ခြင်း (Restriction) ===
[[ဖန်ရှင်]] &lt;math&gt;f \colon X \to Y&lt;/math&gt; တစ်ခုကို မည်သည့် [[အစုပိုင်း]] &lt;math&gt;A \subseteq X&lt;/math&gt; သို့မဆို ကန့်သတ်နိုင်သည်။ &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; အား &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; သို့ ကန့်သတ်ခြင်း (restriction) သည် &lt;math&gt;f|_A \colon A \to Y&lt;/math&gt; ဟု သင်္ကေတပြုသော ဖန်ရှင်အသစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

=== အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Set-Theoretic Generalizations) ===
[[နဂိုမှန်အဆို|နဂိုမှန်အဆိုကိုအခြေခံသော]] [[အစုသီအိုရီ]] (axiomatic set theory) တွင် ပုံဖော်မှု (mapping) တစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်စုကို တစ်ခါတစ်ရံ [[အစု]]တစ်ခုအစား အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခု ဖြစ်ခွင့်ပြုထားသည်။ ဤမူဘောင်တွင် အဆိုပါ ပုံဖော်မှုကို အတန်းအစား [[ဖန်ရှင်]] (class function) တစ်ခုအဖြစ် ရည်ညွှန်းပြီး ဖန်ရှင်တစ်ခုအား သုံးခုတွဲ (triple) &lt;math&gt;(X, Y, G)&lt;/math&gt; အဖြစ် သတ်မှတ်သော ပုံစံတကျ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို ရှောင်လွှဲသွားသည်။ ဤနေရာတွင် &lt;math&gt;G&lt;/math&gt; သည် အစုကိုအခြေခံသော [[ဖန်ရှင်#ဂရပ်များ_(Graphs)|ဂရပ်]] (graph) တစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Scott &amp; Jech (1971), p. 232.&lt;/ref&gt;

== တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖန်ရှင်များ နှင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ်စု (Partial Functions &amp; Natural Domain) ==
[[အစု|အစုများ]]ကြားရှိ ပုံဖော်မှု &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ၎င်း၏ မူလအစုရှိ [[အစုဝင်|အစုဝင်အားလုံးအတွက်]] သတ်မှတ်မထားပါက ၎င်းကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း [[ဖန်ရှင်]] (partial function) အဖြစ် ပုံစံတကျ ဖွဲ့စည်းသည်။ [[အက္ခရာသင်္ချာ]] ပုံသေနည်း (algebraic formula) တစ်ခုဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော [[ကိန်းစစ်|ကိန်းစစ်တန်ဖိုးရှိ]] တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖန်ရှင်တစ်ခုအတွက် အဆိုပါ ပုံသေနည်းကို မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသော ကိန်းစစ်တစ်ခုအဖြစ် တန်ဖိုးရှာနိုင်သည့် ကိန်းစစ်များအစုကို &lt;math&gt;f&lt;/math&gt; ၏ သဘာဝ အရင်းအမြစ်စု (natural domain) သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ချက်၏ အရင်းအမြစ်စုဟု ခေါ်သည်။ များစွာသော အသုံးချ အခြေအနေများတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ဖန်ရှင်တစ်ခုအဖြစ်သာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိပြီး ၎င်း၏ သဘာဝ အရင်းအမြစ်စုကို ၎င်း၏ အရင်းအမြစ်စုနှင့် တူညီစွာ သတ်မှတ်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last1=Scott |first1=Dana S. |last2=Jech |first2=Thomas J. |title=Axiomatic Set Theory, Part 1 |date=1971 |publisher=American Mathematical Society |isbn=978-0-8218-0245-8}}
* {{Citation |last1=Stewart |first1=Ian |last2=Tall |first2=David |title=The Foundations of Mathematics |date=1977 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-853165-4}}
[[ကဏ္ဍ: အခြေခံ သင်္ချာ]]</text>
      <sha1>0oejwsnmxl2lb2j6l7rusul2e4ut6qi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းခြင်း</title>
    <ns>0</ns>
    <id>291805</id>
    <revision>
      <id>1053804</id>
      <timestamp>2026-09-18T11:01:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (linear algebra) တွင် [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]]အစုတစ်ခုရှိ မည်သည့်ဗက်တာကိုမျှ ကျန်ရှိသော ဗက်တာများ၏ မျဉ်းဖြောင့်...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053804</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10700" sha1="s2v6nr1j4lyk3fc2ew0rw5hkn66o81z" xml:space="preserve">မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ (linear algebra) တွင် [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]]အစုတစ်ခုရှိ မည်သည့်ဗက်တာကိုမျှ ကျန်ရှိသော ဗက်တာများ၏ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်း (linear combination) အဖြစ် ဖော်ပြ၍မရနိုင်ပါက ယင်းအစုကို မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းသော (linearly independent) အစုဟု ခေါ်သည်။ မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းခြင်းသည် [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]] (vector space) တစ်ခု၏ အခြေအစု (basis) ကို သတ်မှတ်ရန်နှင့် [[အတိုင်းအတာ (သင်္ချာ)|အတိုင်းအတာ]] (dimension) ကို ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် တိကျစွာ လိုအပ်သော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Shilov (1977).&lt;/ref&gt;

== ပုံစံတကျ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များ (Formal Definitions) ==
&lt;math&gt;V&lt;/math&gt; ကို [[ဖီးလ်ဒ်]] (field) တစ်ခုအပေါ်ရှိ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း]]တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

အားလုံး သုညမဟုတ်သော [[စကေလာ|စကေလာများ]] (scalars) &lt;math&gt;a_1, a_2, \dots, a_k&lt;/math&gt; တည်ရှိပြီး အောက်ပါ[[ညီမျှခြင်း]]ကို ပြည့်စုံစေပါက &lt;math&gt;\mathbf{v}_1, \mathbf{v}_2, \dots, \mathbf{v}_k \in V&lt;/math&gt; ဗက်တာများ၏ [[ကိန်းစဉ်|အဆုံးရှိ ကိန်းစဉ်]] (finite sequence) ကို မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ မှီခိုသော (linearly dependent) ကိန်းစဉ်ဟု ခေါ်သည်။
:&lt;math&gt;\sum_{i=1}^k a_i \mathbf{v}_i = \mathbf{0}&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;\sum_{i=1}^k a_i \mathbf{v}_i = \mathbf{0}&lt;/math&gt; ညီမျှခြင်း (equation) သည် &lt;math&gt;i \in \{1, \dots, k\}&lt;/math&gt; အားလုံးအတွက် &lt;math&gt;a_i = 0&lt;/math&gt; ကို သက်ရောက်စေပါက ၎င်းကိန်းစဉ်သည် မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းသော ကိန်းစဉ် ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Friedberg, Insel &amp; Spence (2003), pp. 48–49.&lt;/ref&gt;

[[အစု|အနန္တအစု]] (infinite set) တစ်ခုရှိ ဗက်တာများသည် ၎င်း၏ [[အစုပိုင်း|အဆုံးရှိ အစုပိုင်း]] (finite subset) တိုင်း မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းမှသာလျှင် မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းသော အစု ဖြစ်သည်။

တူညီသော အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် စပန် အော်ပရေတာ (span operator) မှတစ်ဆင့် သတ်မှတ်ပါက အစု &lt;math&gt;X \subseteq V&lt;/math&gt; တစ်ခုသည် ပါဝင်ခြင်း (inclusion) ဖြင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသော (partially ordered) အစု &lt;math&gt;\{Y \subseteq V \mid X \subseteq \operatorname{Span}(Y)\}&lt;/math&gt; ၏ [[အစုဝင်|အငယ်ဆုံးတန်ဖိုး အစုဝင်]] (minimal element) ဖြစ်မှသာလျှင် မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းသော အစု ဖြစ်သည်။

ဗက်တာများ &lt;math&gt;\mathbf{v}_1, \dots, \mathbf{v}_n&lt;/math&gt; ကြားရှိ မျဉ်းဖြောင့်ဆိုင်ရာ မှီခိုမှု (linear dependency) သည် &lt;math&gt;\sum_{i=1}^n a_i \mathbf{v}_i = \mathbf{0}&lt;/math&gt; ကို ပြည့်စုံစေသည့် အစီအစဉ်ကျ n ခုတွဲ (n-tuple) &lt;math&gt;(a_1, \dots, a_n)&lt;/math&gt; တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော [[အစီအစဉ်ကျအတွဲ|အစီအစဉ်ကျအတွဲများ]] အားလုံးပါဝင်သည့် အစုသည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပြီး ယင်းသည် [[မျဉ်းဖြောင့် ညီမျှခြင်းများ စနစ်|တစ်ပြေးညီ မျဉ်းဖြောင့် ညီမျှခြင်းများ စနစ်]] (homogeneous system of linear equations) ၏ အဖြေ ရပ်ဝန်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။

== အဓိက သီအိုရမ်များ (Core Theorems) ==

=== ကိန်းအုံဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ဖော်ပြချက်များ (Matrix Characterizations) ===
&lt;math&gt;\mathbf{v}_1, \dots, \mathbf{v}_m&lt;/math&gt; တို့ကို &lt;math&gt;\mathbb{R}^n&lt;/math&gt; အတွင်းရှိ [[ဗက်တာ|ဗက်တာများ]]အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

&lt;math&gt;m = n&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် ၎င်းဗက်တာများကို ၎င်း၏ တိုင်များ (columns) အဖြစ် ယူ၍ ဖွဲ့စည်းထားသော &lt;math&gt;n \times n&lt;/math&gt; [[ကိန်းအုံ]] (matrix) &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ၏ [[အဆုံးအဖြတ်တန်ဖိုး]] (determinant) သည် သုညမဟုတ်သော (non-zero) အခါမှသာလျှင် ယင်းဗက်တာများသည် မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းသည်။
:&lt;math&gt;\det(A) \neq 0&lt;/math&gt;

&lt;math&gt;m &gt; n&lt;/math&gt; ဖြစ်လျှင် ယင်းဗက်တာများအစုသည် တိကျစွာ မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ မှီခိုသည်။

ယေဘုယျအားဖြင့် တိုင် ဗက်တာများ (column vectors) &lt;math&gt;\mathbf{v}_j&lt;/math&gt; ပါရှိသည့် &lt;math&gt;n \times m&lt;/math&gt; ကိန်းအုံ &lt;math&gt;A&lt;/math&gt; ကို အသုံးပြု၍ မျဉ်းဖြောင့်ဆိုင်ရာ မှီခိုမှုများကို တစ်ပြေးညီ စနစ် (homogeneous system) &lt;math&gt;A\mathbf{x} = \mathbf{0}&lt;/math&gt; သို့ ဂေါက်ရှန်း ပယ်ဖျက်ခြင်း (Gaussian elimination) ကို သက်ရောက်စေခြင်းဖြင့် တွက်ချက်သည်။

=== ယေဘုယျပြုထားခြင်းများ (Generalisations) ===

'''အဖိုင်းနည်းကျ အမှီအခိုကင်းခြင်း (Affine Independence)'''
&lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ခုသော ဗက်တာများ &lt;math&gt;\mathbf{v}_1, \ldots, \mathbf{v}_m \in \mathbb{R}^n&lt;/math&gt; ပါဝင်သည့် အစုတစ်ခုသည် ၎င်း၏ အရွယ်အစား &lt;math&gt;n + 1&lt;/math&gt; ရှိသော &lt;math&gt;m&lt;/math&gt; ခုသော ပူးတွဲဗက်တာများ (augmented vectors) သည် မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းမှသာလျှင် အဖိုင်းနည်းကျ အမှီအခိုကင်းသော (affinely independent) အစုဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။&lt;ref&gt;Lovász &amp; Plummer (1986), p. 256.&lt;/ref&gt;
:&lt;math&gt;\left(\begin{bmatrix} 1 \\ \mathbf{v}_1\end{bmatrix}, \ldots, \begin{bmatrix} 1 \\ \mathbf{v}_m\end{bmatrix}\right)&lt;/math&gt;

'''မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းသော ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်းများ (Linearly Independent Vector Subspaces)'''
&lt;math&gt;X&lt;/math&gt; ၏ [[ဗက်တာရပ်ဝန်း|ဗက်တာ ရပ်ဝန်းပိုင်းများ]] (vector subspaces) စုစည်းမှု &lt;math&gt;M_1, \ldots, M_d&lt;/math&gt; တွင် အညွှန်းတိုင်းအတွက် &lt;math&gt;M_i \cap \sum_{k \neq i} M_k = \{\mathbf{0}\}&lt;/math&gt; ဖြစ်ပါက ၎င်းတို့သည် မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းသည်။ ဤတွင် ပေါင်းလဒ်ကို သက်ဆိုင်ရာ ရပ်ဝန်းပိုင်းများ၏ ပေါင်းစပ်စု (union) ၏ စပန် (span) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။&lt;ref&gt;Bachman &amp; Narici (2000), pp. 3–7.&lt;/ref&gt; ရပ်ဝန်းပိုင်းများသည် မျဉ်းဖြောင့်နည်းကျ အမှီအခိုကင်းပြီး &lt;math&gt;\sum_{i=1}^d M_i = X&lt;/math&gt; ဖြစ်ခဲ့လျှင် &lt;math&gt;X&lt;/math&gt; သည် &lt;math&gt;M_1, \dots, M_d&lt;/math&gt; တို့၏ [[တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်]] (direct sum) ဖြစ်သည်။

== ကိုးကား (References) ==
* {{Citation |last=Shilov |first=Georgi E. |title=Linear Algebra |translator-last=Silverman |translator-first=Richard A. |publication-place=New York |publisher=Dover Publications |date=1977 |isbn=978-0-486-63518-7}}
* {{Citation |last1=Friedberg |first1=Stephen |last2=Insel |first2=Arnold |last3=Spence |first3=Lawrence |title=Linear Algebra |edition=4th |publisher=Pearson |date=2003 |isbn=0-13-008451-4}}
* {{Citation |last1=Lovász |first1=László |last2=Plummer |first2=Michael D. |title=Matching Theory |series=Annals of Discrete Mathematics |volume=29 |publisher=North-Holland |date=1986 |isbn=0-444-87916-1}}
* {{Citation |last1=Bachman |first1=George |last2=Narici |first2=Lawrence |title=Functional Analysis |edition=2nd |publication-place=Mineola, NY |publisher=Dover Publications |date=2000 |isbn=978-0-486-40251-2}}
[[Category:မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ]]</text>
      <sha1>s2v6nr1j4lyk3fc2ew0rw5hkn66o81z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>တမ်းပလိတ်:ဖန်ရှင်များ</title>
    <ns>10</ns>
    <id>291806</id>
    <revision>
      <id>1053805</id>
      <timestamp>2026-09-18T11:08:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Mkant00</username>
        <id>135890</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;{{Sidebar with collapsible lists | name = ဖန်ရှင်များ | title = [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]] | style = width: 18em; | image =  | listclass = hlist | expanded = all  | list1name = basics | list1title = အခြေခံ သဘောတရားများ | list1 =  * အရင်း...&quot; အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည်</comment>
      <origin>1053805</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2733" sha1="dhakm2pvcb625yh96qbfx1fih4bumbw" xml:space="preserve">{{Sidebar with collapsible lists
| name = ဖန်ရှင်များ
| title = [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]
| style = width: 18em;
| image = 
| listclass = hlist
| expanded = all

| list1name = basics
| list1title = အခြေခံ သဘောတရားများ
| list1 = 
* [[အရင်းအမြစ်စု]]
* [[ပစ်မှတ်စု]]
* [[ပုံရိပ် နှင့် မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ် (Image)|ပုံရိပ်]]
* [[ပုံရိပ် နှင့် မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ် (Preimage)|မူလပုံရိပ်]]
* [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း]]
* [[ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်]]

| list2name = properties
| list2title = ဖန်ရှင် အမျိုးအစားများ
| list2 = 
* [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]
* [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]
* [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]
* [[စုံကိန်းဖန်ရှင်နှင့် မကိန်းဖန်ရှင်]]
* [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]]
* [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်#အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော ဖန်ရှင်များ (Discontinuous Functions)|အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော ဖန်ရှင်များ]]

| list3name = standard
| list3title = အခြေခံ ဖန်ရှင်များ
| list3 = 
* [[ပိုလီနိုမီရယ်]]
* [[ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်]]
* [[လော့ဂရစ်သမ်]]
* [[ဆိုင်းနှင့် ကိုဆိုင်း ဖန်ရှင်များ]]

| list4name = advanced
| list4title = ပုံဖော်မှု နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ
| list4 = 
* [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု]]
* [[အပေါင်းအခြေခံ ပုံဖော်မှု]]
* [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]
* [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]
* [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]]
* [[ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင်]]
* [[ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်]]

| below = 
}}&lt;noinclude&gt;
[[ကဏ္ဍ:ဖန်ရှင်များ]]
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dhakm2pvcb625yh96qbfx1fih4bumbw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1053821</id>
      <parentid>1053805</parentid>
      <timestamp>2026-09-18T11:52:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Dr Lotus Black</username>
        <id>31011</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1053821</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2722" sha1="hrb5rbireduwshmo45njw21gfon4ko8" xml:space="preserve">{{Sidebar with collapsible lists
| name = ဖန်ရှင်များ
| title = [[ဖန်ရှင်|ဖန်ရှင်များ]]
| style = width: 18em;
| image = 
| listclass = hlist
| expanded = all

| list1name = basics
| list1title = အခြေခံ သဘောတရားများ
| list1 = 
* [[အရင်းအမြစ်စု]]
* [[ပစ်မှတ်စု]]
* [[ပုံရိပ် နှင့် မူလပုံရိပ်#ပုံရိပ် (Image)|ပုံရိပ်]]
* [[ပုံရိပ် နှင့် မူလပုံရိပ်#မူလပုံရိပ် (Preimage)|မူလပုံရိပ်]]
* [[ပေါင်းစပ်ခြင်း အော်ပရေတာ|ဖန်ရှင် ပေါင်းစပ်ခြင်း]]
* [[ပြောင်းပြန်ဖန်ရှင်]]

| list2name = properties
| list2title = ဖန်ရှင် အမျိုးအစားများ
| list2 = 
* [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]
* [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]
* [[ဘိုင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်]]
* [[စုံကိန်းဖန်ရှင်နှင့် မကိန်းဖန်ရှင်]]
* [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်]]
* [[အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်#အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော ဖန်ရှင်များ (Discontinuous Functions)|အဆက်မပြတ်မဖြစ်သော ဖန်ရှင်များ]]

| list3name = standard
| list3title = အခြေခံ ဖန်ရှင်များ
| list3 = 
* [[ပိုလီနိုမီရယ်]]
* [[ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင်]]
* [[လော့ဂရစ်သမ်]]
* [[ဆိုင်းနှင့် ကိုဆိုင်း ဖန်ရှင်များ]]

| list4name = advanced
| list4title = ပုံဖော်မှု နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ
| list4 = 
* [[မျဉ်းဖြောင့် အော်ပရေတာ|မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု]]
* [[အပေါင်းအခြေခံ ပုံဖော်မှု]]
* [[ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်]]
* [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]]
* [[ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင်]]
* [[ဒစ်ဖီယိုမော်ဖစ်ဇင်]]
* [[ဟိုလိုမော်ဖစ် ဖန်ရှင်]]

| below = 
}}&lt;noinclude&gt;
[[ကဏ္ဍ:သင်္ချာ တမ်းပလိတ်များ]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>hrb5rbireduwshmo45njw21gfon4ko8</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>