ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 3241 1056261 1054987 2026-10-04T17:28:40Z Enthu2608 149000 /* သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး */ 1056261 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = စင်ကာပူသမ္မတနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = {{collapsible list | titlestyle = background:transparent; text-align:center; line-height:normal; font-size:84%; | title = {{resize|1.0em|အခြားသော တရားဝင်နာမည် ၃ ခု}}|{{center|{{ubl|{{native name|ms|Republik Singapura}}|{{native name|zh-SG|新加坡共和国}}|{{native name|ta|சிங்கப்பூர் குடியரசு}}}}}}}} | ပုံ_အလံ = Flag of Singapore.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of arms of Singapore.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{native phrase|ms|Majulah Singapura|italics=on|nolink=on}}<br />"စင်ကာပူရေ အရှေ့ဆက်သွားကြ" | နိုင်ငံတော်သီချင်း = ''[[မာဂျူလာ စင်ကာပူရ]]''<br />("ရှေ့ဆက်ကြစို့ စင်ကာပူ")<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Majulah Singapura.ogg]]}}</div> | ပုံ_နေရာ = Singapore on the globe (Southeast Asia centered) zoom.svg | map_width = 250px | coordinates = {{Coord|1|17|N|103|50|E|type:city (5,700,000)_region:SG|display=inline,title}} | မြို့တော် = | အကြီးဆုံးမြို့ = | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ရုံးသုံးဘာသာများ = {{unbulleted list|[[:en:Singaporean English|အင်္ဂလိပ်]]|[[ပသျှူးဘာသာစကား|မလေး]]|[[:en:Singaporean Mandarin|မန်ဒါရင်း]]|[[:en:Tamil language|တမီလ်]]}} | languages_type = အမျိုးသားဘာသာ | languages = [[ပသျှူးဘာသာစကား|မလေး]] | ethnic_groups = {{unbulleted list |၇၅.၉% [[:en:Chinese Singaporeans|တရုတ်]]|၁၅.၀% [[:en:Malay Singaporeans|မလေး]]|၇.၅% [[:en:Indian Singaporeans|အိန္ဒိယ]]|၁.၆% အခြား}} | ethnic_groups_ref = <ref name="census2020">{{cite web |title=Census 2020 |url=https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/publications/cop2020/sr1/cop2020sr1.pdf |website=Singapore Department of Statistics |access-date=16 June 2021 |archive-date=11 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220611051404/https://www.singstat.gov.sg/-/media/files/publications/cop2020/sr1/cop2020sr1.pdf |url-status=dead }}</ref> | ethnic_groups_year = ၂၀၂၀ | religion_year = ၂၀၂၀ | religion_ref = <ref name="census2020"/> | religion = {{unbulleted list |၃၁.၁% [[:en:Buddhism in Singapore|ဗုဒ္ဓဘာသာ]] |၂၀.၀% [[:en:Irreligion in Singapore|ဘာသာမဲ့]] |၁၈.၉% [[:en:Christianity in Singapore|ခရစ်ယာန်]] |၁၅.၆% [[:en:Islam in Singapore|အစ္စလာမ်]] |၈.၈% [[:en:Taoism in Singapore|တာအို]] |၅.၀% [[:en:Hinduism in Singapore|ဟိန္ဒိူ]] |၀.၆% အခြား }} | demonym = [[:en:Singaporeans|Singaporean]] | government_type = [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ|တစ်ပြည်ထောင်]] [[အသာစီးပါတီစနစ်|အသာစီးပါတီ]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်]] [[သမ္မတနိုင်ငံ|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ သမ္မတနိုင်ငံစနစ်]] | leader_title1 = [[စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | leader_name1 = [[:en:Tharman Shanmugaratnam|သာမင် ရှန်မူဂါရတ်နမ်]] | leader_title2 = [[စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = [[:en:Lawrence Wong|လောရစ် ဝေါ်]] | legislature = [[စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ပါလီမန်|ပါလီမန်]] | upper_house = | lower_house = | sovereignty_type = လွတ်လပ်ရေးရရှိခြင်း | sovereignty_note = [[ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း]]နှင့် [[မလေးရှားနိုင်ငံ]]မှ | established_event1 = {{nowrap|[[:en:Self-governance of Singapore|Self-governance]]}} | established_date1 = ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက် | established_event2 = {{nowrap|[[:en:Malaysia Agreement|မလေးရှားနှင့် သဘောတူညီမှု]]}} | established_date2 = ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက် | established_event3 = [[:en:Proclamation of Singapore|စင်ကာပူ ကြေညာချက်]] | established_date3 = ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက် | established_event4 = [[:en:ASEAN Declaration|အာဆီယံ ကြေညာချက်]] | established_date4 = ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက် | area_km2 = ၇၂၈.၆ | area_footnote = <ref name="total area of Singapore">{{cite web |title=Environment |website=Base |url=https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/society/environment/latest-data |access-date=19 July 2021 |archive-date=19 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719053602/https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/society/environment/latest-data |url-status=dead }}</ref> | ဧရိယာအဆင့် = ၁၇၆ | population_estimate = {{Decrease}} ၅,၄၅၃,၆၀၀{{efn|Of which 3,498,200 are citizens.<ref name="Population and Population Structure">{{cite web |title = Population and Population Structure |website = Singstat |publisher = Department of Statistics Singapore |url = https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/population/population-and-population-structure/latest-data |access-date = 5 August 2018 |archive-date = 26 July 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200726011137/https://www.tablebuilder.singstat.gov.sg/publicfacing/createDataTable.action?refId=14912 |url-status = dead }}</ref>}} | population_estimate_year = ၂၀၂၁ | population_estimate_rank = ၁၁၅ | population_density_km2 = ၇,၈၀၄ | population_density_sq_mi = ၂၀,၂၁၂ | population_density_rank = ၂ | GDP_PPP = {{increase}} $၆၀၀.၀၆၃&nbsp;ဘီလီယံ<ref name="IMFWEOSG">{{cite web |url = https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=72&pr.y=7&sy=2017&ey=2024&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=576&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a= |title = World Economic Outlook Database, October 2019 |publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] |website=IMF.org |access-date=21 June 2020 }}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၁ | GDP_PPP_rank = ၃၈ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၁၀၂,၇၄၂<ref name=IMFWEOSG /> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၂ | GDP_nominal = {{increase}} $၃၇၄.၃၉၄&nbsp;ဘီလီယံ<ref name=IMFWEOSG /> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၁ | GDP_nominal_rank = ၃၈ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၆၄,၁၀၃<ref name=IMFWEOSG /> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၈ | Gini = ၄၅.၉ <!--number only--> | Gini_year = ၂၀၁၇ | Gini_change = steady <!--increase/decrease/steady--> | Gini_ref = <ref name="CIA">{{cite web|title=DISTRIBUTION OF FAMILY INCOME – GINI INDEX|publisher=[[စီအိုင်အေ|Central Intelligence Agency]]|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/223.html#SN|access-date=25 January 2019|accessdate=30 September 2021|archivedate=30 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181130113028/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/223.html#SN}}</ref> | Gini_rank = | HDI = ၀.၉၃၈ <!--number only--> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year--> | HDI_change = increase <!--increase/decrease/steady--> | HDI_ref = <ref>{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=16 December 2020}}</ref> | HDI_rank = ၁၁ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = [[စင်ကာပူ ဒေါ်လာ]] (S$) | currency_code = SGD | time_zone = [[စင်ကာပူ စံတော်ချိန်]] | utc_offset = +8 | antipodes = | date_format = {{abbr|dd|day}}/{{abbr|mm|month}}/{{abbr|yyyy|year}} | drives_on = ဘယ် | calling_code = +၆၅ | iso3166code = SG | cctld = [[.sg]] | today = | electricity = 230 V–50 Hz | အထိမ်းအမှတ်များ = }} '''စင်ကာပူ''' (English:Singapore; Chinese: 新加坡; pinyin: Xīnjiāpō; Malay: Singapura; Tamil: சிங்கப்பூர், Cingkappūr) တရားဝင်အမည်အားဖြင့် စင်ကာပူသမ္မတနိုင်ငံ သည် ကျွန်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး မလေးကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံး တွင်တည်ရှိသည်။ အီကွေတာ၏မြောက်ဘက် ၈၅မိုင်(၁၃၇ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ ဂျိုဟိုး(Johor) ပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်နှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ရီအောကျွန်းစု(Riau Islands) ၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ စတုရန်းမိုင် ၂၇၃မိုင် (စတုရန်းကီလိုမီတာ ၇၀၇.၁ ကီလိုမီတာ)သာ ရှိသဖြင့် စင်ကာပူသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံနှင့်မြို့တော်တစ်ခုတည်းဖြစ်သော နိုင်ငံ ၃ ခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် အသေးငယ်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဥရောပသားတို့ အခြေချမနေထိုင်မီအချိန်က ယခုသိရှိသော စင်ကာပူသည် စင်ကာပူမြစ်ဝတွင် တည်ရှိသော မလေးငါးဖမ်းရွာကလေးတစ်ရွာမျှသာဖြစ်သည်။ ရာပေါင်းများစွာသော အိုရန်လော့ (Orang Laut) ခေါ် နယ်မြေခံ မလေးလူမျိုးတို့သည် ကမ်းရိုးတန်းအနီး၊ မြစ်ချောင်းများအနီးနှင့် ကျွန်းကလေးများပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီမှ ကျွန်းပေါ်တွင် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ သစ်မြစ်ဆေးဝါးတို့ သယ်ယူရာကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း၏ ဗျူဟာကျသော ကုန်သွယ်ရေးစခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ စင်ကာပူသည် ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာ၏ အရေးပါသော ကုန်သွယ်ရေး နှင့် စစ်ရေး ဒေသ တစ်ခုဖြစ်လာပြီး ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်မှု၏ အချက်အချာနေရာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း၌ ဂျပန်တို့က မြို့တော်ကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ဝင်စတန်ချာချီက ဗြိတိသျှတို့၏ အကြီးကျယ်ဆုံးရှုံးနိမ့်မှု ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် စင်ကာပူ သည် ၁၉၄၅ တွင် ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၈နှစ်ကြာပြီးနောက် ဗြိတိသျှလက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည့်အခါ မလေးရှားအောက်မှ မလာယာ(Malaya)၊ ဆာဘား (Sabah) ၊ ဆာရာဝပ် (Sarawak) တို့နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ၂ နှစ်မျှ မကြာမီအချိန်၌ပင် စင်ကာပူသည် မလေးရှားလက်အောက်မှ ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ စင်ကာပူသည် ထိုနှစ်အတွင်းမှာ ပင် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ စင်ကာပူ၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းသည် မြင့်မားလာခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားမှ တိုက်ရိုက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ နှင့်အတူ ဒတ်ချ်စီးပွားရေးပညာရှင် အဲလ်ဘတ် ဝင်းစီးမီးယပ် (Albert Winsemius) ရေးဆွဲခဲ့သည့် စီမံကိန်းအပေါ်အခြေပြု၍ နိုင်ငံတော်မှလမ်းညွှန်သည့် စက်မှုထုတ်လုပ်ငန်း ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် အီလက်ထရွန်းနစ်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်း၊ ရေနံဓာတုလုပ်ငန်း၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း နှင့် ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းတို့အပြင် ရိုးရာကုန်သွယ်ရေးနှင့် ထုတ်ကုန်သွင်းကုန်လုပ်ငန်းတို့ ပါဝင်သော ခေတ်သစ်စီးပွားရေးတစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ [[File:Canadian International School at Singapore.jpg|thumb|စင်္ကာပူတွင်ကနေဒါအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျောင်း]] == သမိုင်း == === အမည်ရင်းမြစ် === ''Singapura'' (စင်ဂါပူရ) ခေါ်သောနာမ သည် မလေးဘာသာစကား Singapura မှ ဆင်းသက်လာပြီး <ref>{{cite web|url=http://www.bartleby.com/61/46S0424600.html|title=Singapore|publisher=bartleby.com|accessdate=2006-04-14}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ကလယ်နှင့် သက္ကတဘာသာ (singa சிங்க सिंह siṃha ("ခြင်္သေ့"၊ သီဟ) နှင့် புர पुर pura ("မြို့"၊ ပူရ)) တွင် အရင်းခံသည်။ မလေးရာဇဝင်အရ ထိုနာမည်သည် ၁၄ ရာစုနှစ် စန်းနီလာအုတ္တမခေါ်သော စူမတြန်မင်းသားသည် ကျွန်းတွင်သင်္ဘောဆိုက်ပြီး မင်္ဂလာနရားတွေ့ခဲ့သောကြောင့် စင်ဂါ (ခြင်္သေ့) ဟုနာမည်မှည့်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။<ref>{{cite web|title=Early History|url=http://www.sg/explore/history.htm|publisher=Ministry of Information, Communications and the Arts, Singapore|accessdate=2006-04-14|archivedate=27 April 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060427030111/http://www.sg/explore/history.htm}}</ref> သို့သော် လတ်တလော ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ ခြင်္သေ့သည် ဘယ်သောအခါမှ နေထိုင်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိကြောင်းသိရသည်။ ယုတ်စွအဆုံး အာရှခြင်္သေ့ပင် နေထိုင်ခဲ့ဖူးခြင်းမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် စန်းနီလာအုတ္တမ မြင်ခဲ့ရသော သားရဲတိရစ္ဆာန်မှာ ကျား သာဖြစ်နိုင်သည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ မလေးရှားကျား ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Studying In Singapore|publisher=Search Singapore Pte Ltd|url=http://www.schools.com.sg/articles/aboutSingapore.asp|accessdate=2006-04-14|archivedate=21 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110521152116/http://www.schools.com.sg/articles/aboutSingapore.asp}}</ref><ref>{{cite web|title=Sang Nila Utama|publisher=24hr Art|url=http://www.24hrart.org.au/pdf's/Utama_Every.pdf|accessdate=2006-04-14|format=PDF|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060819110624/http://www.24hrart.org.au/pdf%27s/Utama_Every.pdf|archivedate=19 August 2006}}</ref> === အခြေချနေထိုင်ခြင်း === စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် ပတ်သတ်သော ပထမဦးဆုံး အခြေချနေထိုင်မှု သမိုင်းကြောင်းမှာ အေဒီ ၂ရာစုတွင်ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူကျွန်းသည် စူမာတယန် ဆရီဝိဂျာယ (Sumatran Srivijaya) အင်ပါယာ၏ အစွန်အဖျားဖြစ်ပြီး မူလပထမအားဖြင့် ဂျာဗားကျွန်းသား စကားဖြင့် တီမားဆက် (Temasek) (ပင်လယ်မြို့) ဟုခေါ်သည်။ တီမားဆက်သည် လျင်မြန်စွာပင် ကုန်သွယ်မှုအတွက် အခြေချနေထိုင်ရာ ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း ၁၄ရာစုအတွင်းတွင် ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးလာခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း တီမားဆက်ခေတ်မှ အကြွင်းအကျန်မှာ အနည်းငယ်သာရှိသော်လည်း စင်ကာပူမှ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်တို့က တီမားဆက် နှင့် အခြားခေတ်မှ လက်မှုပစ္စည်းအချို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၆ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် စင်ကာပူကျွန်းသည် ဂျဟိုးစူလတန်၏နယ်မြေ (Sultanate of Johor) အတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ၁၆၁၃ ခုနှစ် မလေး-ပေါ်တူဂီစစ်ပွဲအတွင်းတွင် အခြေချနေထိုင်ရာနေရာအားလုံးကို ပေါ်တူဂီတပ်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ထိုရာစုနှစ်အတွင်းတွင် စင်ကာပူကျွန်းကို ပေါ်တူဂီတို့က ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြပြီး ၁၇ ရာစုတွင် ဒတ်ချ်တို့က ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်များတွင် ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သူများသည် အဓိကအားဖြင့် ငါးဖမ်းသမားများသာ ဖြစ်သည်။ === ကိုလိုနီခေတ် === [[File:Stamford Raffles statue.jpg|250px|thumb| ဆာ စတန်းဖို့ဒ် ရပ်ဖဲလ် ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူကို ပထမဦးဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် အနောက်နိုင်ငံသားဖြစ်ပြီး အဆိုပါ ကုန်သွယ်ရေးမြို့၏ ပထမဦးဆုံး ဘုရင်ခံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယနေ့စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ၎င်း ပထမဦးဆုံး ခြေချခဲ့သည့် နေရာတွင့် သူ့ရုပ်တုကိုထားရှိသည်။ ၎င်းရုပ်တု၏နောက်တွင် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ အောင်မြင်မှုနှင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု၏ လက္ခဏာရပ်ဖြစ်သည့် မိုးမျှော်တိုက် အဆောက်အဦးများ ရှိသည်။]] ၁၈၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် [[ဆာသောမတ်စ် စတန်းဖို့ဒ် ရပ်ဖဲလ်]]သည် စင်ကာပူကျွန်းမကြီးဆီသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စင်ကာပူကျွန်းသည် ပထဝီအနေအထားအားဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် မဟာဗျူဟာကျသော ကုန်သွယ်ရေးအခြေစိုက်စခန်း ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ရပ်ဖဲလ်က သတိထားမိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရပ်ဖဲလ်သည် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ (East India Company) ကိုကိုယ်စားပြု၍ စင်ကာပူကျွန်း၏တောင်ဘက်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှတို့၏ ကုန်သွယ်ရေးအခြေစိုက်စခန်းအဖြစ်ထူထောင်ရန် စူလတန်ဟူစိန်ရှား (Sultan Hussein Shah) နှင့် ၁၈၁၉ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီချက်စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၈၂၄ ခုနှစ်အထိ စင်ကာပူသည် မလေးစူလတန်အုပ်ချုပ်သောနယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်မှ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအဖြစ် တရားဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စင်ကာပူကျွန်း၌ ဒုတိယမြောက်အခြေချနေထိုင်သူ ဂျွန်ကရောဖို့ဒ်သည် စင်ကာပူကျွန်းကို အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသို့လွှဲပြောင်းပေးရန် စူလတန်ဟူစိန်ရှားနှင့် သဘောတူညီချက်စာချုပ်ကို ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး စင်ကာပူကျွန်းတစ်ခုလုံးကို ဗြိတိသျှပိုင် ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စင်ကာပူကျွန်း၏ ခေတ်သစ်တစ်ခေတ်စခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယရုံးသည် ၁၈၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း စင်ကာပူ သည် ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် မှ ဘုရင်မသို့ သတင်းပို့ရသော ဗြိတိသျှဘုရင်မပိုင် ကိုလိုနီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းပေါ်တွင် လူ ၁ သိန်းမျှ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ် စင်ကာပူ၏ အစပထမမြို့တည်ဆောက်ပုံမှာ အများအားဖြင့် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် အတိုင်းဖြစ်ပြီး ကွဲပြားခြားနားသောလူမျိုးစုတို့သည် ကျွန်း၏တောင်ဘက်ရှိ ကွဲပြားခြားနားသောနေရာတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ စင်ကာပူမြစ်သည် ကုန်သည်များ နှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်တို့၏ ကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာနေရာဖြစ်ပြီး တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယကူလီ တို့ bumboats ဟု ခေါ်ကြသော တုံကင်းများမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို ထမ်းချရာ နှင့် ထမ်းတင်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ ဒေသခံ အိုရန်လော့တ် (Orang Lauts) မလေးလူမျိုးများမှာ ငါးဖမ်းသမားများ နှင့် ပင်လယ်ပြင် ခရီးသွားများအဖြစ် အသက်မွေးကြသည်။ အာရပ်ကုန်သည်များနှင့် ပညာတတ်လူတန်းစားများကိုမူ ယနေ့ ကန်ပေါင်း ဂလန် (Kampong Glam) တည်ရှိရာ မြစ်ဝ၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တွေ့ရသည်။ အနည်းငယ်မျှသော ဥရောပ အခြေချနေထိုင်သူများမှာမူ ဖို့ဒ်ကိန်းနင်းဟေး (Fort Canning Hill) နှင့် စင်ကာပူမြစ်၏ အပေါ်ပိုင်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဥရောပတိုင်းရင်းသားများကဲ့သို့ပင် အစောပိုင်း အိန္ဒိယမှ ပြောင်းရွေ့လာသူတို့သည်လည်း ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ကြပြီး ယနေ့ လစ်တဲလ်အင်ဒီးယား (Little India) တည်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ကမ်ပေါင်း (kampongs) ဟုခေါ်သော ကျေးလက်ဒေသ အခြေချနေထိုင်သူများနှင့် ပတ်သက်၍မူ အသိနည်းပြီး လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၆၀ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်း စင်ကာပူအစိုးရမှ ထိုသို့နေထိုင်သူများကို အများအပြား ရွေ့ပြောင်းနေရာချသည့် အချိန်မှသာ သိရှိရသည်။ === ဒုတိယကမ္ဘာစစ် === [[File:CIA World Factbook map of Singapore (English).png|thumb|250px|စင်ကာပူ၏ မြေပုံ]] ဂျပန်တို့ အင်အားကြီးထွားမလာမီနှစ်များတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ဂျပန်တို့၏စစ်တပ်များ လျင်မြန်စွာ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်လာသည် ကို သတိပြုမိသည်။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ သူတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဗြိတိသျှတို့သည် စင်ကာပူ၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းတွင် ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းကို တည်ဆောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဥရောပရှိ ဂျာမန်စစ်ပွဲကြောင့် စစ်သင်္ဘောများနှင့် စစ်လက်နက်များကို ဥရောပသို့ ယူဆောင်သွားခဲ့ရသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဂျပန်ဘုရင့်တပ်မတော် (the Imperial Japanese Army) သည် မလာယာ ကို ကျူးကျော်ခဲ့ပြီး စင်ကာပူတိုက်ပွဲကို ပြင်းထန်စွာဖြစ်စေခဲ့သည်။ ပြင်ဆင်မှုအားနည်း၍ တပ်အမြောက်အမြားမှာ ဥရောပတွင် ရောက်နေသော ဗြိတိသျှတို့မှာ ၆ ရက်အတွင်းတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး မသိမ်းပိုက်နိုင်သည့် ခံတပ်ဟုဆိုသော နေရာကို ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တိုမိုယူကီ ယာမာရှီတာ (General Tomoyuki Yamashita) သို့ လက်နက်ချခဲ့ရသည်။ ထိုလက်နက်ချမှုနှင့် ပတ်သက်၍ "ဗြိတိသျှသမိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံး ကပ်ဆိုက်မှု နှင့် အကြီးကျယ်ဆုံးသော လက်နက်ချမှု" ဟူ၍ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ဝင်စတန်ချာချီက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းကို ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်၍ အသုံးမပြု နိုင်ခင်အချိန်က ပင် ဖျက်စီးခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့ က စင်ကာပူကို ရှိုးနန်တိုး (昭南島, Shōnantō?) ဟုအမည်ပေးခဲ့ပြီး "Shōwa no jidai ni eta minami no shima" ("昭和の時代に得た南の島", "Shōwa no jidai ni eta minami no shima"?) သို့ ရှိုဝါခေတ်တွင် ရရှိခဲ့သော တောင်ဘက်ကျွန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဂျပန်တို့သည် လက်နက်ချပြီး တစ်လအကြာ ၁၉၄၅ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်အထိကျွန်းကို သိမ်းယူထားခဲ့ပြီး ထို့နောက်တွင် ဗြိတိသျှတို့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရှိုးနားတိုးကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် စယိုနန်(Syonan-to) တို သို့ စယိုနန် (Syonan) ဟု ရေးကြပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ တောင်ဘက်၏ အလင်းရောင်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === လွတ်လပ်ရေးခေတ် === စင်ကာပူသည် ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွင်း၌ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ယူစွတ်ဘင် အီရှက် (Yusof bin Ishak) သည် ပထမဆုံး Yang di-Pertuan Negara (ပြည်နယ်တစ်ခုလုံး၏ ထင်ရှားသောအုပ်ချုပ်သူ) ဖြစ်လာခဲ့ပြီး [[လီကွမ်းယု]] မှာ ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိန်၏ အောက်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ စက်တင်ဘာတွင် ခွဲရေးတွဲရေး ဆန္ဒခံယူပွဲ၏ ရလဒ်ကြောင့် မလာယာ၊ ဆာဘား နှင့် ဆာရာဝက်တို့ နှင့်အတူ မလေးရှား ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ၂ နှစ်အကြာတွင် ပြည်နယ်၏ ပီအေပီ အစိုးရနှင့် ဖက်ဒရယ် ကွာလာလမ်ပူ အစိုးရတို့ အယူအဆပိုင်းဆိုင်ရာ အကြီးအကျယ်အငြင်းပွားမှု တို့ကြောင့် စင်ကာပူသည် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ စင်ကာပူသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်တွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် တရားဝင်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ယူစွတ်ဘင်အီရှက်သည် စင်ကာပူ၏ ပထမဆုံးသမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့ပြီး လီကွမ်းယုမှာ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။ မိမိဘာသာ ပြည့်စုံလုံလောက်အောင် ကြိုးစားသော်လည်း နိုင်ငံအသစ်တစ်ခုအနေနှင့် စင်ကာပူသည် အလုပ်လက်မဲ့ဦးရေ ပေါများခြင်း၊ နေအိမ်အလုံအလောက်မရှိခြင်း၊ မြေနေရာ နှင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ် ရှားပါးခြင်းစသည့် ပြဿနာများနှင့် ကြုံတွေ့ရသည်။ လီကွမ်းယူ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ၁၉၅၉ မှ ၁၉၉၀ အထိအချိန်ကာလအတွင်း သူ၏အစိုးရသည် အလုပ်လက်မဲ့များပြားသည့် ပြဿနာ၊ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ခြင်း နှင့် ပြည်သူ့အိမ်ရာ စီမံကိန်းအများအပြားကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း စသည့် ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်သည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အခြေခံအဆောက်အအုံ၏ အုတ်မြစ်ကို ချပေးခဲ့သော အချိန်ကာလဖြစ်သည်။ လူမျိုးရေးပြဿနာများ၏ ခြိမ်းချောက်မှုများကိုလည်း ထိန်းချုပ်ပေးခဲ့ပြီး ယောက်ျားလေးတိုင်း စစ်မှုမထမ်းမနေရစနစ်ဖြင့် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးစနစ်တကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် [[ဂိုချုပ်တောင်]]မှ လီကွမ်းယု၏ ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ သူ၏အချိန်ကာလအတွင်းတွင် ၁၉၉၇ အာရှစီးပွားရေး ပြဿနာ ၏ ရိုက်ခတ်မှုများ၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဆားရောဂါ ပျံနှံ့မှု၊ စက်တင်ဘာ ၁၁ရက် တိုက်ခိုက်မှုအပြီး ဂျမားအစ္စလာမ်မီးယားအဖွဲ့၏ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မည့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို ဖြေရှင်းပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် လီကွမ်းယု၏ သားအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် [[လီရှန်လုံး]]သည် စင်ကာပူ၏ တတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များထဲမှ မှတ်သားလောက်သော ဆုံးဖြတ်ချက်မှာ နိုင်ငံခြားကမ္ဘာလှည့် ခရီးသည်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ကာစီနို လောင်းကစားရုံဖွင့်လှစ်မည့် အစီအစဉ်ပင် ဖြစ်သည်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် အစိုးရ == [[File:Parliament_House_Singapore.jpg|thumb|250px|ပါလီမန် အဆောက်အအုံ]] [[File:Old Supreme Court Building 3, Jan 06.JPG|thumb|right|တရားရုံးချုပ် အဆောက်အဦး အဟောင်း]] စင်ကာပူသည် ဝက်မင်စတာစနစ် ကျင့်သုံးသော ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အစိုးရတွင် လွှတ်တော်တစ်ခုတည်းသာရှိ၍ မဲဆန္ဒနယ် အသီးသီးကို ကိုယ်စားပြုသော ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံရေးစနစ်ကို ကိုယ်စားပြုပါဝင်သော ဒီမိုကရေစီစနစ်အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref name=autogenerated4>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html|title=World Factbook – Singapore|publisher=U.S. Central Intelligence Agency|accessdate=12 June 2011|archivedate=28 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101228230816/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sn.html}}</ref> ဖရီးဒမ်း ဟောက်စ်မှ စင်ကာပူအား ကမ္ဘာ့လွတ်လပ်မှု အစီရင်ခံစာတွင် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် ဖော်ပြထားပြီး အီကော်နောမစ် မဂ္ဂဇင်းကမူ စင်ကာပူ နိုင်ငံအား ဒီမိုကရေစီ ညွှန်းကိန်းတွင် ၄ ဆင့် ရှိသည့် အနက် တတိယ အဆင့် အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref name=autogenerated4 /> စင်ကာပူအား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့မှ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခြစားမှု အကင်းဆုံး နိုင်ငံ အဖြစ် အစဉ်တစိုက် သတ်မှတ်လေ့ ရှိသည်။<ref name="autogenerated1">{{cite web|url=http://www.transparency.org/policy_research/surveys_indices/cpi/2009/cpi_2009_table|title=Corruption Perceptions Index 2009|publisher=Transparency International|year=2009|accessdate=1 June 2010|archivedate=12 January 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190112022807/https://www.transparency.org/}}</ref> အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာသည် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် သမ္မတ ဦးဆောင်သော အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ရှိသည်။ <ref name="autogenerated1" /> သမ္မတအား တစ်နိုင်ငံလုံးမှ မဲစနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်လေ့ ရှိပြီး နိုင်ငံတော်၏ပိုင်ဆိုင်မှုများ နှင့် တရားသူကြီးများ ရွေးချယ်ခြင်းစသော ကိစ္စရပ်များ နှင့် ပတ်သက်လျှင် ဗီတိုအာဏာ ကျင့်သုံးနိုင်သော အခွင့်ရှိပြီး ကျန်သောအချိန်များတွင်မူ ပြယုဂ်ရာထူးတစ်ခုသာလျှင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.istana.gov.sg/content/istana/thepresident.html|title=The President|publisher=Singapore Government|accessdate=26 June 2011|archivedate=11 June 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110611130556/http://www.istana.gov.sg/content/istana/thepresident.html}}</ref> ပါလီမန်သည် အစိုးရ၏ ဥပဒေပြု အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ပါလီမန်အမတ်များတွင် ရွေးချယ်ခံရသူများ၊ မဲဆန္ဒနယ် မရှိသောသူများအပြင် ခန့်အပ်ထားသူများလည်း ပါဝင်သည်။ အရွေးချယ်ခံ အမတ်များမှာ ပါလီမန်သို့ မဲများသောသူ အနိုင်ရသော စနစ်ဖြင့် မဲဆန္ဒနယ် တစ်ခုတွင် တစ်ဦးချင်းသော်လည်းကောင်း၊ အချို့သော မဲဆန္ဒနယ်များတွင် အုပ်စုလိုက်သော်လည်းကောင်း ရွေးချယ်လေ့ ရှိသည်။<ref name="parliament.gov.sg">{{cite web|url=http://www.parliament.gov.sg/members-parliament|title=Members of Parliament|publisher=Government of Singapore|accessdate=12 June 2011|archivedate=17 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110417154628/http://www.parliament.gov.sg/members-parliament}}</ref> ၁၉၅၉ ခု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရသော အချိန်မှစ၍ ပြည်သူ့ အက်ရှင် ပါတီမှ ရွေးကောက်ပွဲတိုင်းတွင် အများစုကို အနိုင်ရခဲ့သည်။<ref name="freedomhouse">{{cite web|url=http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&year=2010&country=7915|title=Freedom in the World 2010 – Singapore|publisher=Freedom House|accessdate=12 June 2011|archivedate=7 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120107002407/http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&year=2010&country=7915}}</ref> ရွေးကောက်ပွဲများမှာ သန့်ရှင်းသော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲအာဏာပိုင်အဖွဲ့မှာ အစိုးရမှ သီးခြားဖြစ်မနေခြင်း နှင့် အစိုးရမှ မီဒီယာများပေါ်တွင် ကြီးစွာသော ဩဇာသက်ရောက်မှု ရှိခြင်းတို့ ရှိသည်။ ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်မှ စင်ကာပူအား တစိတ်တပိုင်း လွတ်လပ်သည်ဟု ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားပြီး<ref name="freedomhouse" /> အီကော်နောမစ် မဂ္ဂဇင်းမှ စင်ကာပူအား ဒီမိုကရေစီ ညွှန်းကိန်း အဆင့် ၄ဆင့်တွင် ဒုတိယမြောက် အဆင့် ဖြစ်သော ချို့ယွင်းချက် ရှိသော ဒီမိုကရေစီ စနစ် ရှိသော နိုင်ငံဟု ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://graphics.eiu.com/PDF/Democracy_Index_2010_web.pdf|title=Democracy index 2010|work=The Economist|year=2010|accessdate=19 February 2011|archive-date=6 June 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180606141853/http://graphics.eiu.com/PDF/Democracy_Index_2010_web.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2013/singapore |title=Singapore |publisher=Freedom House |date=2013 |accessdate=28 May 2014 |archivedate=3 May 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140503011701/http://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2013/singapore }}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အလုပ်သမားပါတီဦးဆောင်သော အတိုက်အခံအဖွဲ့က ပါလီမန်တွင် အမတ် ၇ နေရာအထိ တိုးတက်ရယူလာနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url= http://www.channelnewsasia.com/stories/specialreport/news/1127434_162/1/.html|title= GE: Singapore's PAP returns to power|work= Channel NewsAsia|location= Singapore|date= 8 May 2011|accessdate= 9 February 2014|archivedate= 5 January 2012|archiveurl= https://web.archive.org/web/20120105192718/http://www.channelnewsasia.com/stories/specialreport/news/1127434_162/1/.html}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့အက်ရှင်ပါတီမှ အပြတ်အသတ်အနိုင်ရ၍ အာဏာရခဲ့ပြီး အမတ်နေရာ ၈၉ နေရာတွင် ၈၃ နေရာ ရယူနိုင်ခဲ့ကာ မဲရာခိုင်နှုန်း ၇၀% ရရှိခဲ့သည်။ ဂေါလ်အပ် စစ်တမ်းမှ စင်ကာပူတွင် နေထိုင်သူ ၈၄%သည် အစိုးရ အပေါ်တွင် ယုံကြည်သည်ဟု အစီရင်ခံ ဖော်ပြထားသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အမြင့်ဆုံး ရရှိသည့်နိုင်ငံများတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.gallup.com/opinion/gallup/182141/lee-kuan-yew-lasting-legacy-good-life-singapore.aspx |title=Lee Kuan Yew's Lasting Legacy: A Good Life in Singapore |date=March 25, 2015 |publisher=Gallup |accessdate=20 October 2015 |archivedate=16 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016034143/http://www.gallup.com/opinion/gallup/182141/lee-kuan-yew-lasting-legacy-good-life-singapore.aspx }}</ref> စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ဥပဒေမှာ အင်္ဂလိပ် အများသုံး ဥပဒေကို အခြေခံထားသော်လည်း ကွဲလွဲချက်အချို့ရှိသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ဂျူရီလူကြီးများဖြင့် ဆုံးဖြတ်သော စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး တရားစီရင်ခြင်းကို တရားသူကြီး တစ်ဦးကသာ ဆုံးဖြတ်တော့သည်။ စင်ကာပူတွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်ပေးမှုများ ရှိပြီး မုဒိမ်းမှု၊ အဓိကရုဏ်းမှု၊ ဖျက်ဆီးမှုနှင့် အချို့သော လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာပြစ်မှုများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ်ပေးသော စနစ် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url= http://www.corpun.com/singfeat.htm|title=Judicial caning in Singapore, Malaysia and Brunei|publisher=World Corporal Punishment Research|year=2008|accessdate=2 July 2011}}</ref><ref>{{cite news|author=Kuntz, Tom|title=Ideas & Trends; Beyond Singapore: Corporal Punishment, A to Z|url=http://www.nytimes.com/1994/06/26/weekinreview/ideas-trends-beyond-singapore-corporal-punishment-a-to-z.html?scp=29&sq=?pagewanted=1|date=26 June 1994|newspaper=The New York Times}}</ref> လူသတ်မှုနှင့် အချို့သော မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းဝယ်မှု၊ သေနတ်နှင့်ပတ်သက်သော ပြစ်မှုများအတွက် မပေးမနေရ သေဒဏ်စနစ် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1017.html#crime|title=Singapore country specific information|publisher=U.S. Department of State|date=19 March 2010|accessdate=9 February 2014|archivedate=30 December 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20041230204937/http://travel.state.gov/travel/cis_pa_tw/cis/cis_1017.html#crime}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့၏ အဆိုအရ အချို့သော တရားဥပဒေကျင့်သုံးမှုများမှာ အပြစ်ရှိကြောင်းမပြနိုင်မချင်း အပြစ်ကင်းမဲ့သည် ဆိုသော တရားခံ၏ ရပိုင်ခွင့်နှင့် ပတ်သက်၍ ရှုပ်ထွေးမှုများ ရှိသည်ဟု ဆိုထားပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ အချိုးအစားအရ တွက်ကြည့်လျှင် သေဒဏ်ပေးမှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ အစိုးရက လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့၏ ပြောကြားချက်ကို ပြန်လည် ငြင်းချက် ထုတ်ခဲ့သည်။<ref name=response>{{cite press release|title=The Singapore Government's Response To Amnesty International's Report "Singapore – The Death Penalty: A Hidden Toll Of Executions"|publisher=Ministry of Home Affairs|url=http://www.mha.gov.sg/basic_content.aspx?pageid=74|date=30 January 2004|accessdate=22 April 2010|archive-date=25 January 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100125195351/http://www.mha.gov.sg/basic_content.aspx?pageid=74|url-status=dead}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် စစ်တမ်းအရ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများက အာရှ၌ စင်ကာပူ နှင့် ဟောင်ကောင်တို့တွင် အကောင်းဆုံး တရားစီရင်ရေး စနစ် ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref>{{cite news|agency=Agence France-Presse|url=http://www.abs-cbnnews.com/world/09/15/08/hong-kong-has-best-judicial-system-asia-business-survey|title=Hong Kong has best judicial system in Asia: business survey|work=ABS-CBN News|location=Philippines|date=15 September 2008|accessdate=23 August 2010|archivedate=11 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511090005/http://www.abs-cbnnews.com/world/09/15/08/hong-kong-has-best-judicial-system-asia-business-survey}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့တရားမျှတမှု စီမံကိန်း၏ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှု ညွှန်းကိန်းတွင် စင်ကာပူသည် လုံခြုံရေးနှင့် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး၊ ခြစားမှု ကင်းမဲ့ခြင်း၊ ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တရားစီရင်မှု အတွက် ထိရောက်မှုတို့တွင် ကမ္ဘာ့ထိပ်ဆုံးနိုင်ငံများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လွတ်လပ်စွာပြောဆိုခွင့်နှင့် လွပ်လပ်စွာစုဝေးခွင့် နှစ်ခုစလုံးတွင်မူ ရမှတ် နည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.worldjusticeproject.org/country/singapore |title=Singapore |publisher=World Justice Project |location=Washington DC |date=No date |accessdate=5 July 2013 |archivedate=1 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140101191144/http://www.worldjusticeproject.org/country/singapore }}</ref> လူငါးဦးထက် ပို⁠၍ စုဝေးပါက ရဲတပ်ဖွဲ့မှ ခွင့်ပြုချက် လိုအပ်ပြီး ဆန္ဒပြမှုများကို စပီကာကော်နာတွင်သာ တရားဝင် ပြုလုပ်ခွင့် ရှိသည်။ <ref>{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2009/01/17/idINIndia-37501620090117 |title=Singapore to toughen protest laws ahead of APEC meet |agency=Reuters |date=17 January 2009 |accessdate=31 July 2012 |archivedate=4 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151104222414/http://in.reuters.com/article/2009/01/17/idINIndia-37501620090117 }}</ref> == နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး == [[File:Lee Kuan Yew Cohen.jpg|thumb|left|alt=Ambassador to the USA Chan Heng Chee, Lee Kuan Yew, and US Secretary of Defense William Cohen in a room|စင်ကာပူ၏ ဝါရင့်ဝန်ကြီး ဖြစ်သူ [[လီကွမ်းယု]] နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ သံအမတ် ဖြစ်သူ ချန်ဟိန်းချီး တို့ ၂၀၀၀ ခုနှစ် လီကွမ်ယူ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်ရောက်ရှိစဉ် အမေရိကန် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဝီလီယံ ကိုဟင် နှင့် တွေ့ဆုံကြစဉ်။]] စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီမှာ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် နယ်မြေများအား လုံခြုံစိတ်ချရမှု ရှိစေရန် ရည်ရွယ်ချမှတ် ထားသည်။ အခြေခံ သဘောတရားမှာ ဒေသအတွင်း နိုင်ငံရေး နှင့် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်မှု ရရှိစေရေး ဖြစ်သည်။<ref name="govt.nz">{{cite web|url=http://www.asean.fta.govt.nz/singapore-foreign-relations|title=Australia – New Zealand Free Trade Agreement (AANZFTA)|publisher=New Zealand Government|date=4 December 2008|accessdate=18 February 2011|archivedate=11 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511232224/https://www.asean.fta.govt.nz/singapore-foreign-relations}}</ref> စင်ကာပူတွင် အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံ ၁၈၀ ကျော်နှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mfa.gov.sg/content/mfa/missions/singapore_mission/mission_locator.html|title=Singapore Missions Overseas|publisher=Ministry of Foreign Affairs|accessdate=27 January 2014|archivedate=15 March 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180315105110/https://www.mfa.gov.sg/content/mfa/missions/singapore_mission/mission_locator.html}}</ref> ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ နှစ်စဉ် နိုင်ငံတကာ မဟာဗျူဟာ လေ့လာရေး ဌာန မှ ကြီးမှူး၍ အစိုးရ များ ပူးပေါင်းကျင်းပသည့် လုံခြုံရေး ဖိုရမ် ဖြစ်သော ရှန်ဂရီလာ ဒိုင်ယာလော့ခ်ကို အိမ်ရှင် အဖြစ်လက်ခံ ကျင်းပခဲ့ကာ အာရှ-ပစိဖိတ် ဒေသ နှင့် ဥရောပမှ ဝန်ကြီးများ နှင့် ကာကွယ်ရေး အရာရှိကြီးများ တက်ရောက်လေ့ ရှိသည်။ ထိုသို့ အဆင့်မြင့် အရာရှိကြီးများ အကြား ဆွေးနွေးပွဲမှ ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှု ပြဿနာ များ ဖြစ်သော အရှေ့ နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်ရှိ နယ်မြေ အငြင်းပွားမှုများ ကို ဩဇာ လွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့ပြီး တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေး နှင့် အကြမ်းဖက်မှု နှိမ်နင်းရေး ကိစ္စရပ်များကိုလည်း ဆွေးနွေးကြသည်။ အာဆီယံ အဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံ ၅ နိုင်ငံတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး <ref>{{cite web|url=http://www.asean.org/64.htm|title=Overview|publisher=ASEAN|year=2009|accessdate=18 February 2011|archivedate=26 January 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090126233311/http://www.asean.org/64.htm}}</ref> စင်ကာပူနိုင်ငံသည် အာဆီယံ ကုန်သည်မှု လွတ်လပ်ဒေသ နှင့် အာဆီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဒေသတို့ ဖြစ်ပေါ်စေရေး အတွက် အခိုင်အမာ အားပေးသူ ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စင်ကာပူ၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုမှာ ဒေသအတွင်း စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုများနှင့် နီးနီးစပ်စပ် ဆက်နွယ်နေသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ယခင် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သော ဂိုချောက်တောင် က အာဆီယံ စီးပွားရေး အသိုင်းအဝန်း ဖြစ်ပေါ်စေရန် အဆိုပြုခဲ့ပြီး ယခု လက်ရှိ အာဆီယံ ကုန်သည်မှု လွတ်လပ်ဒေသ ထက် ပိုမို သော ဘုံဈေးကွက် တစ်ခု ဖြစ်စေရန် အထိပင် ဖြစ်သည်။ ထို အကြံအစည်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် သဘောတူညီမှု ရခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဖြစ်သည်။ အခြားသော ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများကလည်း စင်ကာပူနိုင်ငံ အတွက် အရေးပါသည်။ စင်ကာပူသည် အာရှ-ပစိဖိတ် စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ရုံးထိုင်ရာ မြို့ ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူသည် အခြားသော ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်ကြသော အာရှ-ဥရောပ အစည်းအဝေး အဖွဲ့၊ အရှေ့အာရှ နှင့် လက်တင် အမေရိက ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး ဖိုရမ်၊ အဓိက မြို့တော် ၂၁ မြို့၏ အာရှ ကွန်ယက် နှင့် အရှေ့အာရှ ထိပ်သီး အစည်းအဝေး အဖွဲ့ တို့တွင်လည်း ပါဝင်သည်။<ref name="govt.nz" /> ထို့ပြင် ဘက်မလိုက် လှုပ်ရှားမှု၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည့်အပြင်<ref>{{cite web |url=http://www.nam.gov.za/background/members.htm |title=NAM Member States |publisher=The Non-Aligned Movement |date=23 January 2002 |accessdate=18 February 2011 |archivedate=9 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101209233514/http://www.nam.gov.za/background/members.htm }}</ref> ဓနသဟာယ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url= http://www.thecommonwealth.org/Internal/142227/members/ |title=Member States |publisher=Commonwealth Secretariat |accessdate=18 February 2011}}</ref> ယေဘုယျအားဖြင့် အခြားသော အာဆီယံ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး ခိုင်မာသော်လည်း သဘောထား ကွဲလွဲမှုများ ရှိတတ်ပြီး <ref name="govt.nz" /> အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများ ဖြစ်သော မလေးရှားနိုင်ငံ နှင့် အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံ တို့၏ ဆက်ဆံရေးမှာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် တင်းမာ တတ်သည်။<ref name="Rocky">{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/174284.stm |title= Malaysia and Singapore: A rocky relationship |work=BBC News |date=18 September 1998 |first=Rob |last=Gifford}}</ref> မလေးရှား နှင့် စင်ကာပူတို့သည် ရေချို ရောင်းဝယ်မှု ကိစ္စနှင့် <ref name="Disputes">{{cite web |url= https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html |title= World Factbook&nbsp;– Field Listing: International disputes |publisher= Central Intelligence Agency (USA) |accessdate= 18 February 2011 |archivedate= 14 May 2011 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20110514215411/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html }}</ref> မလေးရှား ဝေဟင် ပိုင်နက်အား စင်ကာပူ စစ်တပ်မှ အသုံးပြုမှု<ref name="Rocky" /> စသည့် ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍ အချင်းများခဲ့ ဖူးသည်။ နယ်နိမိတ် ကိစ္စများနှင့် ပတ်သတ်၍ မလေးရှား နှင့် အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံတို့နှင့် ပြဿနာ ရှိပြီး နှစ်နိုင်ငံစလုံးမှ စင်ကာပူမှ ပင်လယ်တွင်း မြေများ တိုးချဲ့တည်ဆောက်မှု နှင့် ပတ်သက်၍ စင်ကာပူအား သဲရောင်းချခြင်းကို ပိတ်ပင်ထားသည်။<ref>{{cite news |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article1527751.ece |title=Singapore accused of land grab as islands disappear by boatload |first=Richard |last=Lloyd Parry |work=The Times |location=London |date=17 March 2007 |accessdate=10 October 2015 |archivedate=10 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110510021433/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article1527751.ece }}{{subscription required}}</ref> ယခင်က အငြင်းပွားမှုများကို [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံး]]မှ ဖြေရှင်း ပေးခဲ့ဖူးသည်။ မလက်ကာ ရေလက်ကြားရှိ ပင်လယ်ဓားပြ ပြဿနာမှာမူ သုံးနိုင်ငံ လုံးအတွက် ရတက်မအေးစရာ ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref name="Disputes" /> ဘရူနိုင်းနိုင်ငံနှင့် စီးပွားရေး ပေါင်းစပ်မှု နီးကပ်စွာ တည်ရှိပြီး စင်ကာပူ ဒေါ်လာနှင့် ဘရူနိုင်း ဒေါ်လာမှာ တန်ဖိုး အတူတူ ဖြစ်ပြီး စင်ကာပူ ဒေါ်လာကို ဘရူနိုင်း နိုင်ငံတွင် သုံးစွဲနိုင်သကဲ့သို့ ဘရူနိုင်း ဒေါ်လာကိုလည်း စင်ကာပူတွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။<ref>{{cite web |url= http://www.asean.fta.govt.nz/brunei-foreign-and-trade |title= Brunei Foreign and Trade Relations: ASEAN |publisher= New Zealand Ministry of Foreign Affairs and Trade |date= 14 January 2009 |accessdate= 18 February 2011 |archivedate= 8 September 2009 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20090908043151/http://asean.fta.govt.nz/brunei-foreign-and-trade/ }}</ref> တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတ နိုင်ငံနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေးကို ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် သံတမန် ဆက်ဆံမှု အပြည့်အဝ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ တရုတ် နှင့် စင်ကာပူ နှစ်နိုင်ငံသည် အာဆီယံ-တရုတ် ဆက်ဆံရေးကို ခိုင်မာအောင် အဓိက လုပ်ဆောင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Zhang Xuegang |url= http://english.peopledaily.com.cn/90001/90780/91342/6306042.html |title= Opening "window of opportunity" for China-Singapore cooperation |newspaper=People's Daily |location=Beijing |date=20 November 2007 |accessdate=31 July 2012}}</ref> စင်ကာပူ နှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံတို့၏ နီးစပ်သော ဆက်ဆံရေးမှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာခဲ့ပြီ ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ကာကွယ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေး နှင့် ပညာရေး ကဏ္ဍများတွင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် စင်ကာပူ၏ တတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဖက် ဖြစ်ပြီး တရုတ်မှာ ဒုတိယ ဖြစ်၍ မလေးရှားမှာ ပထမ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url= http://www.mti.gov.sg/ResearchRoom/Documents/app.mti.gov.sg/data/article/24221/doc/A6.2 |title= Total trade by selected country at current prices |publisher= Ministry of Trade and Industry (Singapore) |year= 2010 |accessdate= 31 July 2012 |archive-date= 2 October 2015 |archive-url= https://web.archive.org/web/20151002115415/https://www.mti.gov.sg/ResearchRoom/Documents/app.mti.gov.sg/data/article/24221/doc/A6.2 }}</ref> စင်ကာပူ နှင့် အမေရိကန် နှစ်နိုင်ငံကြားတွင် လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှု သဘောတူညီချက် ရှိပြီး စင်ကာပူသည် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေးအား တရုတ်၏ လွှမ်းမိုးမှုကို တန်ပြန်ရန် အတွက် အရေးပါသည်ဟု ယူဆသည်။<ref name="diplomat20120214">{{cite news |url= http://the-diplomat.com/asean-beat/2012/02/14/singapore-eyes-u-s-balance/ |title=Singapore Eyes U.S. Balance |work=The Diplomat |last=Matthew |first=David |location=Tokyo |date=14 February 2012 |accessdate=31 July 2012}}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော နှစ်နိုင်ငံကြား မဟာဗျူဟာ ဖရိမ်ဝခ် သဘောတူညီချက်သည် လုံခြုံရေး နှင့် ကာကွယ်ရေး ကိစ္စရပ်များကို ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခြင်းကို တရားဝင် ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.mindef.gov.sg/imindef/news_and_events/nr/2005/jul/12jul05_nr/12jul05_fs.html |title=Factsheet&nbsp;– The Strategic Framework Agreement |publisher=MINDEF |date=14 May 2012 |accessdate=31 July 2012 |archive-date=6 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130806195806/https://www.mindef.gov.sg/imindef/news_and_events/nr/2005/jul/12jul05_nr/12jul05_fs.html }}</ref> စင်ကာပူသည် ဒေသဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်သမား နှိမ်နင်းရေး ကိစ္စရပ်များကို ဦးဆောင်ဦးရွက် တွန်းအားပေးခဲ့ပြီး ၎င်း၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း အကြမ်းဖက်သမားများကို ကိုင်တွယ်ရန် ပြင်းထန်ခိုင်မာသည့် ရပ်တည်ချက် ရှိသည်။ ယခု အချိန်ထိ အမေရိကန် ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်း အဖွဲ့၏ အကြမ်းဖက်သမားများအား တိုက်ခိုက်မှုကို ပံ့ပိုးခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်း၍ အကြမ်းဖက်သမား နှိမ်နင်းခြင် နှင့် အကြမ်းဖက်သမား ထိန်းချုပ်ရေး ကိစ္စရပ်များ နှင့် နှစ်နိုင်ငံ ပူးပေါင်း စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref name="govt.nz" /> == စစ်ရေး == [[File:US Navy 100716-N-0995C-155 The Singapore navy guided-missile frigate RSS Steadfast (FFG 70) and the corvette RSS Vigilance (90) are underway during Cooperation Afloat Readiness and Training (CARAT) Singapore 2010.jpg|thumb| ကာရက် စင်ကာပူ ၂၀၁၀ စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှု အတွင်း တွေ့ရသော စင်ကာပူ စစ်သင်္ဘော အာရ်အက်စ်အက်စ် စတက်ဒ်ဖတ်စ် နှင့် အာရ်အက်စ်အက်စ် ဗဂျေးလင့် ရင်ဘောင်တန်း သွားလာနေစဉ်]] စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ စစ်တပ်သည် မည်သို့ပင် ဆိုစေကာမူ အရှေ့တောင် အာရှတွင် နည်းပညာ အားဖြင့် အမြင့်မားဆုံး စစ်တပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.janes.com/news/defence/jdw/jdw100118_2_n.shtml|first=Trefor|last=Moss|date=18 January 2010|title=Buying an advantage|location=London|work=Jane's Defence Review|accessdate=11 October 2015|archivedate=23 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100123194946/http://www.janes.com/news/defence/jdw/jdw100118_2_n.shtml}}</ref> စင်ကာပူ စစ်တပ်တွင် စစ်ကာပူ ကြည်းတပ်၊ စင်ကာပူ သမ္မတနိုင်ငံ ရေတပ် နှင့် စင်ကာပူ သမ္မတနိုင်ငံ လေတပ်တို့ ပါဝင်သည်။ စင်ကာပူ စစ်တပ်သည် နိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အာမခံပေးသူ အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/285586/1/.html|title=SAF remains final guarantor of Singapore's independence|work=Channel NewsAsia|location=Singapore|date=1 July 2007|accessdate=19 February 2011|archivedate=16 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110516092109/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/285586/1/.html}}</ref> စင်ကာပူ၏ စစ်ရေးဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်မှာ သံတမန်ရေး နှင့် တားဆီးကာကွယ်ရေး အတွက် ရည်ရွယ်သည်။<ref name="Mindef18Feb2008">{{cite press release|url=http://www.mindef.gov.sg/imindef/resources/speeches/2008/18feb08_speech2.html|title=Speech by Minister for Manpower and Second Minister for Defence Dr Ng Eng Hen|publisher=Ministry of Defence|date=18 February 2008|accessdate=19 February 2011|archive-date=30 December 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161230171135/https://www.mindef.gov.sg/imindef/resources/speeches/2008/18feb08_speech2.html|url-status=dead}}</ref> ထိုအယူအဆမှ ယဉ်ကျေးမှု အဖြစ် အသွင်ပြောင်းပြီး နိုင်ငံသားတိုင်း နိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး အတွက် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ကြသည်။<ref name="MindefApr2005">{{cite press release|url=http://www.mindef.gov.sg/imindef/news_and_events/nr/2005/apr/21apr05_nr2.html|title=Lunch Talk on "Defending Singapore: Strategies for a Small State" by Minister for Defence Teo Chee Hean|publisher=Ministry of Defence|date=21 April 2005|accessdate=19 February 2011|archive-date=24 October 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071024173928/http://www.mindef.gov.sg/imindef/news_and_events/nr/2005/apr/21apr05_nr2.html|url-status=dead}}</ref> အစိုးရသည် နိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၄.၉% ကို စစ်တပ် အတွက် အသုံးပြုပြီး အစိုးရ သုံးစွဲသော ငွေ ၄ ဒေါ်လာတွင် ၁ ဒေါ်လာမှာ ကာကွယ်ရေး အတွက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.asiaone.com/News/AsiaOne+News/Singapore/Story/A1Story20080215-49929.html|title=S'pore to boost expenditure, raise defence spending|work=AsiaOne|location=Singapore|date=13 October 2011|accessdate=13 October 2011}}</ref> လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် စင်ကာပူတွင် ဗြိတိသျှ အရာရှိများ အုပ်ချုပ်သော ခြေလျင် ရီဂျီမင့် တပ် နှစ်တပ် ရှိသည်။ ထို တပ်နှစ်တပ်မှာ နိုင်ငံအသစ် အတွက် လုံခြုံရေးကို ပေးနိုင်ရန် သေးငယ်လွန်းသည်ဟု ယူဆသဖြင့် စစ်တပ်အား တည်ဆောက်မှုသည် ဦးစားပေး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="cs.uwec">{{cite web|url=http://cs.uwec.edu/~tan/saf_israel.htm|first=Amnon|last=Barzilai|title=A Deep, Dark, Secret Love Affair|publisher=University of Wisconsin (originally published by ''Haaretz'', July 2004)|accessdate=19 February 2011|archive-date=3 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170503151338/http://cs.uwec.edu/~tan/saf_israel.htm}}</ref> ဗြိတိသျှ စစ်တပ်သည် စင်ကာပူမှာ ၁၉၇၁ အောက်တိုဘာတွင် ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး စစ်တပ် အဖြစ် ကျန်ရှိနေစေရန် အနည်းငယ်မျှသော ဗြိတိသျှ၊ ဩစတြေးလျ နှင့် နယူးဇီလန် တပ်တို့ကို ချန်ထားခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ဗြိတိသျှ စစ်သားသည် စင်ကာပူမှ ၁၉၇၆ မတ်လတွင် ထွက်ခွာခဲ့သည်။ နယူးဇီလန်တပ်များသည် စင်ကာပူမှ နောက်ဆုံး ရုပ်သိမ်းသော တပ်များ ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၉ တွင်မှ ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://infopedia.nl.sg/articles/SIP_1001_2009-02-10.html|title=British withdrawal from Singapore|author1=Marsita Omar|author2=Chan Fook Weng|publisher=National Library Board|date=31 December 2007|accessdate=24 August 2012|archivedate=21 June 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120621034333/http://infopedia.nl.sg/articles/SIP_1001_2009-02-10.html}}</ref> စင်ကာပူ စစ်တပ်ကို တည်ထောင်ရန် အတွက် အဓိက အကူအညီကို အစ္စရေးနိုင်ငံမှ ရရှိခဲ့ပြီး အစ္စရေးကို စင်ကာပူ၏ အိမ်နီးချင်း မွတ်စလင် ဘာသာဝင် အများစု နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ဘရူနိုင်းတို့က အသိအမှတ် မပြုကြပေ။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/5262490.stm|title=Israel alarm at UN force members |publisher=BBC News|accessdate=12 October 2011|date=18 August 2006}}</ref><ref>{{cite web|url=http://geography.about.com/od/politicalgeography/a/israeldiplomacy.htm|title=Diplomatic and Foreign Relations of Israel|author=Rosenberg, Matt|publisher=About.com|accessdate=12 October 2011|archivedate=15 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120115055734/http://geography.about.com/od/politicalgeography/a/israeldiplomacy.htm}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/14324943.stm|title=Malaysian FA apologises to Benayoun over racist abuse|publisher=BBC News|accessdate=12 October 2011|date=29 July 2011}}</ref> လွတ်လပ်ရေး ရပြီး အဓိက ကြောင့်ကြမှုမှာ မလေးရှားမှ ကျူးကျော်မည်ကို ဖြစ်သည်။ အစ္စရေး ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ (အိုင်ဒီအက်ဖ်)၏ တပ်မှူးများမှာ စင်ကာပူ စစ်တပ်အား အစမှ စ၍ အိုင်ဒီအက်ဖ်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အတိုင်း ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရန် တာဝန်ယူခဲ့ကြပြီး အစ္စရေး လေ့ကျင့်ရေးမှူးများကို စင်ကာပူသို့ ခေါ်ဆောင်၍ စင်ကာပူ စစ်သားများအား လေ့ကျင့် ပေးခဲ့သည်။ စစ်ရေး လေ့ကျင့်ခန်းများကို အိုင်ဒီအက်ဖ်၏ ပုံစံ အတိုင်း သင်ကြားပို့ချခဲ့ပြီး စင်ကာပူသည် စစ်မှုမထမ်း မနေရ ပုံစံ နှင့် ပြန်လည် စစ်မှုထမ်း ဝင်ရောက်ရန် ပုံစံကို အစ္စရေး၏ ပုံစံ အတိုင်း အတုယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="cs.uwec" /> စင်ကာပူသည် လုံခြုံရေး ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် အစ္စရေး နှင့် ဆက်ဆံရေး ခိုင်မာစွာ ရှိဆဲ ဖြစ်ပြီး အစ္စရေး၏ လက်နက် နှင့် လက်နက်စနစ်များကို အများဆုံး ဝယ်ယူသည့် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Jewish Virtual History Tour: Singapore|url=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/singapore.html|publisher=Jewish Virtual Library|date=n.d.|accessdate=13 October 2011}}</ref>မာတာဒေါ လက်နက်သည် စင်ကာပူနှင့် အစ္စရေးတို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၏ ဥပမာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.palestine-studies.org/files/pdf/jps/10341.pdf|page=186|title=THE ISRAELI ARSENAL DEPLOYED AGAINST GAZA DURING OPERATION CAST LEAD|publisher=Institute of Palestine Studies|accessdate=10 July 2012|archivedate=28 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110928203037/http://www.palestine-studies.org/files/pdf/jps/10341.pdf}}</ref> စင်ကာပူ စစ်တပ်သည် သမာရိုးကျနှင့် သမာရိုးကျ မဟုတ်သော စစ်ပွဲများ အတွင်း ပြဿနာပေါင်း များစွာကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်ရန် လေ့ကျင့် ပေးထားသည်။ ကာကွယ်ရေး သိပ္ပံ နှင့် နည်းပညာ အေဂျင်စီသည် စစ်တပ်နှင့် ဆိုင်သော အရင်းအမြစ်များ ဝယ်ယူရန် တာဝန်ရှိသူ ဖြစ်သည်။<ref name="Mindef18Feb2008" /> စင်ကာပူ၏ ပထဝီ အနေအထား အရ စင်ကာပူ စစ်တပ်အနေဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုကို အပြည့်အဝ တွန်းလှန်နိုင်ရန် ပြင်ဆင် ထားရပြီး ဆုတ်ခွာရန် နှင့် ပြန်လည် စုစည်းရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ လူဦးရေ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိခြင်းကလည်း စင်ကာပူ စစ်တပ်၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို သက်ရောက်မှု ရှိစေသည်။ အမြဲတမ်း စစ်သား အနည်းငယ်သာ ရှိပြီး အရန်အင်အားမှာ အများ အပြား ရှိသည်။<ref name="MindefApr2005" /> [[File:RSAF at Mountain Home AFB.JPG|thumb|မောင်းတိန်းဟုမ်း လေတပ် အခြေစိုက်စခန်းတွင် လေ့ကျင့်သင်ကြားနေသော စင်ကာပူ သမ္မတနိုင်ငံ လေတပ်မှ အက်-၁၅ အက်စ်ဂျီ တစ်စင်းအား တွေ့ရစဉ်]] စင်ကာပူတွင် သန်စွမ်းသော ယောက်ျားလေးတိုင်း ၁၈ နှစ်တွင် စစ်မှု မထမ်း မနေရ အမိန့် စတင်သည်။ ရာဇဝတ်မှတ်တမ်း ရှိသူများနှင့် ၎င်းတို့ မရှိသည့် အချိန်တွင် မိသားစု အတွက် အခက်အခဲများ ခံစားရနိုင်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သူများသာ လွတ်ကင်းသည်။ တက္ကသိုလ် အကြို ပညာရေးကို မပြီးဆုံးသေးသူများ နှင့် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှု ကော်မရှင်မှ စကော်လာရှစ် ရရှိထားသူများ အနေနှင့် စစ်မှု မထမ်းမနေရ အချိန်ကို ရွှေ့ဆိုင်းနိုင်သည်။ စစ်မှုမထမ်း မနေရ မဟုတ်သော်လည်း စင်ကာပူ စစ်တပ် အတွင်း မိန်းကလေး ဦးရေမှာ များပြားလာလျက် ရှိသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် အမျိုးသားများ အတွက် သီးသန့် သတ်မှတ်ထားသော ရာထူးနေရာ များကို အမျိုးသမီးများအား စတင်ခန့်အပ်သည့် အချိန်မှစ၍ ဖြစ်သည်။ အထူးပြုတပ်တစ်ခု စီသို့ မရောက်မီတွင် တပ်သားသစ်များသည် အခြေခံ စစ်သင်တန်းကို ၉ ပတ်မျှ သင်ကြားရသည်။<ref name="country-data">{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-11917.html|title=Singapore&nbsp;– Recruitment and Training of Personnel|publisher=Country-data.com|date=December 1989|accessdate=19 February 2011}}</ref> ပင်မ ကျွန်းမကြီးပေါ်တွင် မြေနေရာလွတ် ရှားပါးသောကြောင့် ကျည်ဆန် အစစ်ဖြင့် သေနတ်ပစ်ခြင်း နှင့် ကမ်းတက် တိုက်ပွဲ လေ့ကျင့်ခြင်း အစရှိသော လေ့ကျင့်မှုများကို အရပ်သားများ ဝင်ရောက်ရန် တားမြစ်ထားသော ကျွန်းငယ်ကလေးများပေါ်တွင် ပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ကျွန်းမကြီး နှင့် မြို့အား အန္တရာယ် ကျရောက်မှုမှ ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ကြီးမားသော လေ့ကျင့်မှုများ အတွက် ထိုနေရာများတွင် ပြုလုပ်ရန် အန္တရာယ် ရှိသဖြင့် ၁၉၇၅ မှစ၍ ထိုသို့သော လေ့ကျင့်မှုများကို ထိုင်ဝမ်တွင် ပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်။<ref name="country-data" /> လေ့ကျင့်မှုများကို အခြားသော နိုင်ငံ တစ်ဒါဇင်ခန့်တွင်လည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် နိုင်ငံခြား စစ်တပ်များနှင့် တွဲဖက် လေ့ကျင့်မှုကို တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ် နှစ်ကြိမ်မျှ ပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်။<ref name="MindefApr2005" /> လေပိုက်နက်နှင့် ကုန်းမြေပိုင်နက် အကန့်အသတ် ရှိသောကြောင့် စင်ကာပူ သမ္မတနိုင်ငံ လေတပ်သည် နိုင်ငံခြား အခြေစိုက်စခန်းများကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ တို့တွင် ထားရှိသည်။ စင်ကာပူ လေတပ်၏ လေယာဉ်အုပ် အမှတ် ၁၃၀ သည် အနောက် ဩစတြေးလျရှိ ဩစတြေးလျ လေတပ်မတော် ပီးယာ့စ် အခြေစိုက် စခန်းတွင် တပ်စွဲထားပြီး <ref>{{cite web|url=http://www.airforce.gov.au/bases/pearce.aspx|publisher=Royal Australian Air Force|title=RAAF Base Pearce|accessdate=12 October 2011|year=2011}}</ref> လေယာဉ်အုပ် အမှတ် ၁၂၆ မှာ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ကွင်းစလန် ပြည်နယ်ရှိ အုတ်ကီစစ်တပ် လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး ဌာနတွင် အခြေစိုက်ထားသည်။<ref>{{cite press release |url=http://www.mindef.gov.sg/imindef/news_and_events/nr/1999/aug/20aug99_nr.html |title=Opening Ceremony of the RSAF Helicopter Detachment in Oakey, Australia |accessdate=5 July 2013 |date=20 August 1999 |publisher=Ministry of Defence |archive-date=13 March 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060313052830/http://www.mindef.gov.sg/imindef/news_and_events/nr/1999/aug/20aug99_nr.html |url-status=dead }}</ref> စင်ကာပူ လေတပ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ကာဇော့ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်းတွင် အခြေစိုက်ထားသော လေယာဉ်အုပ် အမှတ် ၁၅၀ လည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.mindef.gov.sg/cyberpioneer/backissuessep1.htm |title=Beyond Limits&nbsp;– Jet Training in France |accessdate=12 October 2011 |year=2011 |publisher=Ministry of Defence |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070625180014/http://www.mindef.gov.sg/cyberpioneer/backissuessep1.htm |archivedate=25 June 2007 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.globalsecurity.org/military/world/singapore/rsaf-equipment-intro.htm |title=Equipment&nbsp;– Republic of Singapore Air Force |publisher=GlobalSecurity |accessdate=12 October 2011 |year=2011}}</ref> စင်ကာပူလေတပ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယား ပြည်နယ်ရှိ စန်ဒီယေးဂိုး၊ အရီဇိုးနား ပြည်နယ်ရှိ မာရာနာ၊ တက်ကဆပ်ပြည်နယ် ရှိ ဂရန်း ပရေရီ တို့တွင် တပ်စွဲထားသော တပ်ဆွယ် အချို့လည်း ရှိသည်။ စင်ကာပူ စစ်တပ်သည် နိုင်ငံပြင်ပ စစ်ဆင်ရေးများ ဖြစ်သော အီရတ်နှင့်<ref>{{cite news|url=http://www.singapore-window.org/sw03/031027af.htm|title=Singapore to send 192 military personnel to Iraq|work=Singapore Window|agency=Agence France-Presse|date=7 October 2003|accessdate=19 February 2011|archivedate=6 September 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080906155446/http://www.singapore-window.org/sw03/031027af.htm}}</ref> အာဖဂန် နစ္စတန်နိုင်ငံ<ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/276527/1/.html|title=SAF to provide medical aid, set up dental clinic in Afghanistan|work=Channel NewsAsia|location=Singapore|date=16 May 2007|accessdate=19 February 2011|archivedate=8 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081208212623/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/276527/1/.html}}</ref> ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများ အတွက် စစ်ရေး နှင့် အရပ်သား ကိစ္စများတွင် ကူညီရန် တပ်များ စေလွှတ်လေ့ ရှိသည်။ ဒေသအတွင်းတွင်မူ [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ]] တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေး အတွက် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အိန္ဒိယ သမုဒ္ဒရာ ငလျင် နှင့် ဆူနာမီ အပြီးတွင်လည်း အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံ အာချေး တွင် အကူအညီ ပေးရန် အတွက် လည်းကောင်း ပါဝင် ကူညီခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူ ရေတပ် သင်္ဘောများ ဖြစ်သော အာရ်အက်စ်အက်စ် ရီဆော်လု နှင့် တန်နေးရှပ်တို့အား အေဒင် ပင်လယ်ကွေ့တွင် ပင်လယ်ဓားပြတို့ အား တန်ပြန် စစ်ဆင်ရေး ပြုရန်အတွက် အထူး တပ်ဖွဲ့ အမှတ် ၁၅၁ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ စင်ကာပူ စစ်တပ်သည် ဟာရီကိန်း ကက်ထရီနာနှင့် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း ဟိုင်ယန်တို့ ကျရောက်စဉ်ကလည်း ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အကူအညီ ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/topics/katrina.html|title=Katrina Relief Operations|accessdate=12 October 2011|year=2011|publisher=Ministry of Defence|archive-date=25 October 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20051025202249/http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/topics/katrina.html}}</ref> စင်ကာပူသည် အင်အားကြီးနိုင်ငံ ငါးနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး အစီအစဉ်ဟု ခေါ်သော ဩစတြေးလျ၊ မလေးရှား၊ နယူးဇီးလန် နှင့် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းတို့နှင့် ပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းထားသော မဟာမိတ် အဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="MindefApr2005" /> == ပထဝီဝင်== [[File:CIA World Factbook map of Singapore (English).png|thumb|alt=Map showing Singapore's island and the territories belonging Singapore and its neighbours| စင်ကာပူ၏ ပုံသဏ္ဍန် ပတ်ဝန်းကျင် ကျွန်းများနှင့် ရေလမ်းကြောင်းများ]] စင်္ကာပူနိုင်ငံသည် စင်ကာပူကျွန်း သို့မဟုတ် မလေးဘာသာဖြင့် ပုလော ဥဂျွန်းဟု ခေါ်သော အဓိက ကျွန်းကြီးအပါအဝင် ကျွန်းပေါင်း (၆၃) ကျွန်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <ref>{{cite book|first1 =Victor R.|last1= Savage|first2= Brenda S.A.|last2= Yeoh|title=Toponymics: A Study of Singapore's Street Names|year=2004|publisher=Eastern Universities Press|location =Singapore|isbn=978-981-210-364-2}}</ref> လူတို့ တည်ဆောက်ထားသော မလေးရှားနိုင်ငံ ဂျဟိုးမြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည့် တံတား နှစ်ခု ရှိသည်။ ပထမတစ်ခုမှာ မြောက်ပိုင်းရှိ ဂျဟိုး-စင်ကာပူ ကော့စ်ဝေး တံတားရှိပြီး အနောက်ဘက်တွင် တွားစ် ဒုတိယ ဆက်သွယ်ရေးလမ်း တံတား ဟုခေါ်သော တံတားတစ်စင်း ရှိသည်။ စင်ကာပူရှိ ကျွန်းငယ်လေးများထဲတွင် ဂျူရောင်းကျွန်း၊ ပုလောတီကောင်း ကျွန်း၊ ပုလော အူဘင် ကျွန်း နှင့် ဆန်တိုဆာ ကျွန်းတို့မှာ အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ သဘာဝ အလျှောက် အမြင့်ဆုံး နေရာမှာ ဘူကစ်တီးမားတောင် ဖြစ်ပြီး ၅၃၇ ပေ (၁၆၃.၆၃ မီတာ) မြင့်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.nhb.gov.sg/NHBPortal/faces/oracle/webcenter/portalapp/pagehierarchy/Page856.jspx?detContId=NHBSVRAPP61620001517|publisher=National Heritage Board|accessdate=11 January 2015|title=Bukit Timah Hill|archivedate=9 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150409193851/http://www.nhb.gov.sg/NHBPortal/faces/oracle/webcenter/portalapp/pagehierarchy/Page856.jspx?detContId=NHBSVRAPP61620001517}}</ref> ပင်လယ်ပြင် အတွင်း မြေဖို့၍ မြေနေရာ အသစ်များ ချဲ့ထွင်ခြင်းကြောင့် စင်ကာပူ၏ ကုန်းမြေ ဧရိယာမှာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် ၂၂၄.၅ စတုရန်းမိုင် (၅၈၁.၅ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) သာ ရှိသော်လည်း ယခုအခါတွင် ၂၇၇.၆ စတုရန်းမိုင် (၇၁၉.၁ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) အထိ ရှိလာသည်။ စင်ကာပူ နိုင်ငံ အနေနှင့် ၂၀၃၀ ခုနှစ်တွင် နောက်ထပ် ၄၀ စတုရန်းမိုင် (၁၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ထပ်မံ တိုးချဲ့ရန် စီမံကိန်း ချမှတ် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=Towards Environmental Sustainability, State of the Environment 2005 Report|url=http://app.nea.gov.sg/counter/nea_soecover.asp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110623124946/http://www.nea.gov.sg/cms/ccird/soe/soe_cover.pdf|archivedate=23 June 2011|publisher=Ministry of the Environment and Water Resources|accessdate=22 April 2010}}</ref> အချို့သော စီမံကိန်းများမှာ သေးငယ်သော ကျွန်းများကို မြေဖို့၍ ပေါင်းစပ်ပြီး ကြီးမား၍ အလုပ်လုပ်ရန် အဆင်ပြေသော ကျွန်းများ အဖြစ် တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်ကာ ဂျူရောင်း ကျွန်းကို ထိုကဲ့သို့ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="earthshots.usgs.gov">{{cite web|url=http://earthshots.usgs.gov/earthshots/node/11#ad-image-20|title=Earthshots: Satellite Images of Environmental Change: Singapore|publisher=Earthshots|accessdate=14 April 2015}}</ref> စင်ကာပူ ကုန်းမြေ၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ပန်းခြံများ နှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရာ နေရာ များ အဖြစ် ဖယ်ချန်ထားသည်။ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရာ နေရာများ၏ ကွန်ယက်များ၊ ပန်းခြံအချင်းချင်း ချိတ်ဆက်ရာ နေရာများ၊ သဘာဝလမ်းများ၊ သစ်ပင်များ စီတန်းစိုက်ပျိုးထားသော လမ်းများ နှင့် အခြားသော သဘာဝ အတိုင်း ရှိနေသော နေရာများက မြို့တော် အတွင်း စိမ်းလန်းစိုပြေသော ခံစားမှုကို ရရှိစေသည်။<ref>{{cite web|url=http://app.mnd.gov.sg/Newsroom/NewsPage.aspx?ID=5064&category=Speech&year=2014&RA1=&RA2=&RA3=|title=Speech by MOS Desmond Lee at the Asia for Animals Conference Gala Dinner|publisher=National Development Ministry|accessdate=17 January 2014|archivedate=10 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140710090137/http://app.mnd.gov.sg/Newsroom/NewsPage.aspx?ID=5064&category=Speech&year=2014&RA1=&RA2=&RA3=}}</ref> ထိုသို့ဖြစ်လာရခြင်းမှာ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် လီကွမ်းယုက ပထမဆုံး သစ်ပင်စိုက်ပျိုးသည့် လှုံ့ဆော်မှုကို သစ်ပင် တစ်ပင် စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှ စ၍ ဆယ်စုနှစ် ၅ ခုကြာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သော စိမ်းလန်းစိုပြေရေး ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြို့ပြ၏ မွန်းကျပ်မှုများကို ဖြေလျှော့ရန်နှင့် ဘဝ၏ အရည်အသွေးကို တိုးမြှင့်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.nparks.gov.sg/cms/docs/AnnexB.pdf|title=Singapore, A City in a Garden|publisher=National Parks Board|accessdate=13 October 2015|archivedate=24 March 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140324093917/https://www.nparks.gov.sg/cms/docs/AnnexB.pdf}}</ref> ထို အစပျိုးမှုမှာ ၁၉၇၀ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ အတွင်း ပန်းခြံနှင့် အပန်းဖြေရေး ဌာနမှ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ တွင် ထိုဌာနကို အမျိုးသား ပန်းခြံ ဘုတ်အဖွဲ့ ဟု အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုသို့သော ကြိုးပမ်းမှု များကြောင့် စင်ကာပူသည် ၂၀၁၄ တွင် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး စွမ်းဆောင်မှု ကိန်းညွှန်းတွင် အဆင့် ၄ ရရှိခဲ့ပြီး ထိုကိန်းညွှန်းမှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်း အပေါ် နိုင်ငံတော်၏ ပေါ်လစီများမှ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=http://epi.yale.edu/epi/country-rankings|title=Country Rankings|date=25 January 2014|accessdate=2014-01-29|publisher=Yale|archivedate=29 January 2014|archiveurl=https://archive.today/20140129142747/http://epi.yale.edu/epi/country-rankings}}</ref> == ရာသီဥတု == စင်ကာပူနိုင်ငံသည် အပူပိုင်း မိုးသစ်တော ရာသီဥတု ရှိပြီး နွေမိုးဆောင်းဟု ရာသီ ကွဲပြားခြင်း မရှိပေ။ အပူချိန် နှင့် လေဖိအားမှာ တသမတ်တည်း ဖြစ်ပြီး စိုထိုင်းဆ များပြားကာ မိုးအများအပြား ရွာသွန်းသည်။ အပူချိန်မှာ ၂၂ မှ ၃၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် အတွင်း (၇၂ မှ ၉၅ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် အတွင်း) ရှိသည်။ နှိုင်းရ စိုထိုင်းဆမှာ မနက်ပိုင်း ပျမ်းမျှ ၇၉% ဖြစ်ပြီး နေ့လယ်ပိုင်း ပျမ်းမျှ ၇၃% ဖြစ်သည်။ ဧပြီလ နှင့် မေလတို့သည် အပူဆုံး လများ ဖြစ်ပြီး ပိုမို စိုစွတ်သော မုတ်သုံ ရာသီဥတုမှာ နိုဝင်ဘာလမှ ဇန်နဝါရီလ အထိ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://app2.nea.gov.sg/weather_statistics.aspx|title=Weather Statistics|publisher=National Environment Agency|accessdate=22 April 2010|archivedate=10 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130510082433/http://app2.nea.gov.sg/weather_statistics.aspx}}</ref> ဇူလိုင်လမှ အောက်တိုဘာလအတွင်း အိမ်နီးချင်း အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံ အထူးသဖြင့် ဆူမာတြားကျွန်းမှ သစ်တောများ မီးရှို့မှုကြောင့် မီးခိုးငွေ့ ဖုံးလွှမ်းမှု ရှိတတ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.edie.net/news/news_story.asp?id=12078|title=Singapore enveloped by Sumatran smog|last=Bond|first=Sam|work=Edie newsroom|date=2 October 2006|accessdate=2 June 2011}}</ref> စင်ကာပူတွင် နေ့တာခြွေတာချိန်ကို အသုံးပြုလေ့မရှိသော်လည်း ဂရင်းဝစ် စံတော်ချိန် ထက် ၈ နာရီ ပိုသော အချိန်ဇုံကို အသုံးပြုသဖြင့် ၎င်း၏ ပထဝီအနေအထား အရ တည်နေရာထက် ၁ နာရီ စောနေသည်။<ref>{{cite web|url= http://www.math.nus.edu.sg/aslaksen/teaching/timezone.html|title=Why is Singapore in the "Wrong" Time Zone?|author=Mok Ly Yng|publisher=National University of Singapore|date=22 September 2010|accessdate=2 June 2011}}</ref> == စီးပွားရေး == ===လွတ်လပ်ရေး မရခင် စီးပွားရေး=== ၁၉၆၅ မတိုင်မီ လွတ်လပ်ရေး မရမီ အချိန်က စင်ကာပူသည် ဗြိတိသျှ တို့၏ ရေလက်ကြား အခြေချ နေထိုင်ရာ ကရောင်းကိုလိုနီ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဗြိတိသျှတို့၏ အရှေ့အာရှ ရေတပ်စခန်း အခြေစိုက်ရာ နေရာလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/country_profiles/1148137.stm|title= Timeline: Singapore|accessdate=12 October 2011|year=2011|work=BBC News}}</ref> ဒေသအတွင်း ဗြိတိသျှတို့၏ အဓိက ရေတပ် အခြေစိုက် စခန်း ရှိရာ ဖြစ်သည့် အပြင် ထိုအချိန်က အကြီးဆုံး လွန်းတင် သင်္ဘောကျင်း ရှိရာ နေရာ ဖြစ်သဖြင့် သတင်းစာများက အရှေ့၏ ဂျီဘရော်လ်တာ ဟု ကင်ပွန်းတပ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url= http://countrystudies.us/singapore/8.htm|title= World War II|accessdate=12 October 2011|year=2011}}</ref> ၁၈၆၉ ခုနှစ် စူးအက်တူးမြောင်း ကို ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက် ဥရောပနှင့် အာရှကြား ကုန်သွယ်မှု အကြီးအကျယ် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ထိုအကြောင်းရင်းများက စင်ကာပူ ကမ္ဘာ၏ အဓိက ကုန်သွယ်ရာ ဌာန တစ်ခု ဖြစ်လာစေခဲ့သည့် အပြင် စင်ကာပူ ဆိပ်ကမ်းကို ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး နှင့် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်း တစ်ခု ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url= http://www.worldportsource.com/ports/SGP_Port_of_Singapore_244.php|title= Port of Singapore|accessdate= 12 October 2011|year= 2011|archive-date= 24 July 2013|archive-url= https://web.archive.org/web/20130724011903/http://www.worldportsource.com/ports/SGP_Port_of_Singapore_244.php}}</ref> ၁၉၆၅ မတိုင်မီက စင်ကာပူရှိ လူတစ်ဦးချင်း အလိုက် ဂျီဒီပီမှာ ၅၁၁ ဒေါ်လာ ဖြစ်သဖြင့် အရှေ့အာရှတွင် တတိယမြောက် အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=GDP (per capita) (1968) by country |url=http://www.nationmaster.com/graph/eco_gdp_percap-economy-gdp-nominal-per-capita%26date%3D1968 |accessdate=19 September 2020 |archivedate=11 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110511203327/http://www.nationmaster.com/graph/eco_gdp_percap-economy-gdp-nominal-per-capita%26date%3D1968 }}, NationMaster.com.</ref> လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများနှင့် ဂိုကန်ဆွီး နှင့် အဲလ်ဘတ်ဝင်းဆီးမီးယပ်စ် တို့၏ စီမံကိန်း အပေါ် အခြေခံ၍ နိုင်ငံတော်က ဦးဆောင်သော စက်မှုပြောင်းလဲရေးများကြောင့် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။<ref name='murphy'>{{cite book|last=Murphy|first=Craig|title=The United Nations Development Programme: A Better Way?|url=https://archive.org/details/unitednationsdev0000murp|publisher=Cambridge University Press|year=2006|page=[https://archive.org/details/unitednationsdev0000murp/page/101 101]|isbn=978-0-521-86469-5}}</ref> ===ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေး=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ '''စီးပွားရေး စာရင်းဇယားများ (လတ်တလောနှစ်များ) : ၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၄ အထိ'''<br>ရည်ညွှန်း:<ref>{{cite web |title=Gross Domestic Product (US$)|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD/countries|publisher=World Bank|accessdate=18 September 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=Gross Domestic Product (S$)|url=http://data.imf.org/?sk=b5cda530-07b8-46c6-b829-1827df8b49c7&sId=1390030109571&ss=1390030109571|publisher=International Monetary Fund|accessdate=18 September 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=Gross Domestic Product Per Capita (US$) |url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD/countries|publisher=World Bank|accessdate=18 September 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Gross Domestic Product Per Capita (S$)|url=http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/statistics/browse_by_theme/economy/time_series/gdp.xls|publisher=Department of Statistics, Singapore|accessdate=18 September 2015|archivedate=7 August 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150807162709/http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/statistics/browse_by_theme/economy/time_series/gdp.xls}}</ref><ref>{{cite web |title=Gross National Income (US$)|url=http://data.worldbank.org/indicator/NY.GNP.ATLS.CD/countries|publisher=World Bank|accessdate=18 September 2015}}</ref><ref>{{cite web |title=Foreign Reserves|url=http://www.mas.gov.sg/statistics/reserve-statistics/official-foreign-reserves.aspx|publisher=Monetary Authority Of Singapore|accessdate=18 September 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=Exchange Rates|url=http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/statistics/browse_by_theme/economy/time_series/exchange.xls|publisher=Department Of Statistics Singapore|accessdate=18 September 2015|archivedate=27 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150927084628/http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/statistics/browse_by_theme/economy/time_series/exchange.xls}}</ref><ref>{{cite web|title=Real Gross Domestic Product (S$), Gross National Income (S$), GNI Per Capita (S$)|url=http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/publications/publications_and_papers/reference/sif2015.pdf|publisher=Department Of Statistics Singapore|accessdate=18 September 2015|archivedate=1 July 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150701141036/http://www.singstat.gov.sg/docs/default-source/default-document-library/publications/publications_and_papers/reference/sif2015.pdf}}</ref> |- ! ခုနှစ် ! ဂျီဒီပီ<br>အမည်ခံ<br>(ဘီလီယံ) ! ဂျီဒီပီ<br>အမည်ခံ<br>လူတစ်ဦးချင်း ! ဂျီဒီပီ အစစ်<br>(ဘီလီယံ) ! ဂျီအင်န်အိုင်<br>အမည်ခံ<br>(ဘီလီယံ) ! ဂျီအင်န်အိုင်<br>အမည်ခံ<br>လူတစ်ဦးချင်း ! နိုင်ငံခြား<br>အရန်ငွေ<br>(ဘီလီယံ) ! ပျမ်းမျှ<br>ငွေလဲနှုန်း<br>([[အမေရိကန်ဒေါ်လာ|US$]] ၁ ဒေါ်လာ မှ[[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]) |- | ၂၀၁၁|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၄၆.၃၅၃ || [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၆၆,၈၁၆|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၄၂.၃၇၁ || [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၃၈.၄၅၂|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၆၅,၂၉၂|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၇၃.၉၆၀ || [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၁.၂၅၇၃ |- | ၂၀၁၂|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၆၂.၃၃၂ || [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၆၈,၂၀၅|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၅၄.၀၆၁|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၅၁.၇၆၅|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၆၆,၂၁၆|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၂၄.၀၈၁|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၁.၂၄၉၈ |- | ၂၀၁၃|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၇၈.၂၀၀ || [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၇၀,၀၄၇|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၂၄.၅၉၂|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၆၆.၆၁၈|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၆၇,၉၀၂|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၄၄.၇၂၉|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၁.၂၅၁၃ |- | ၂၀၁၄|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၉၀.၀၈၉|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၇၁,၃၁၈|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၈၀.၅၈၅|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၇၈.၃၂၉|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၆၉,၁၆၈|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၃၄၀.၄၃၈|| [[စင်ကာပူဒေါ်လာ|S$]]၁.၂၆၇၁ |} ယနေ့ခေတ် စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် အလွန်တိုးတက်သော ဈေးကွက်စီးပွားရေး စနစ် ရှိပြီး သမိုင်းကြောင်းအရ ကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာ ဌာန တစ်ခု အဖြစ်မှ ချဲ့ထွင်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဟောင်ကောင်၊ [[တောင်ကိုရီးယား]] ၊ [[ထိုင်ဝမ်]] တို့နှင့် အတူ စင်ကာပူသည် အာရှ ကျားလေးကောင်တွင် ကနဦး ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့ပြီး လူတစ်ဦးချင်း အလိုက် ဂျီဒီပီ အရ အခြား ကျားသုံးကောင်ကို ကျော်တက် သွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူသည် စီးပွားရေး စနစ်အားဖြင့် အလွတ်လပ်ဆုံး<ref>{{cite news |last=Li |first=Dickson |url=http://www.asiaone.com/Business/News/My+Money/Story/A1Story20100201-195831.html |title=Singapore is most open economy: Report |work=Asiaone |location=Singapore |date=1 February 2010 |accessdate=10 May 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100207003624/http://www.asiaone.com/Business/News/My+Money/Story/A1Story20100201-195831.html |archivedate=7 February 2010 }}</ref> တီထွင်ကြံဆမှု အကောင်းဆုံး<ref>{{cite news|url= http://eurocham.org.sg/index.php?option=com_eurochammobile&view=news&id=289&template=ccmobile|title= Singapore ranked 7th in the world for innovation|newspaper=The Straits Times|location= Singapore|date=5 March 2010|accessdate=23 August 2010}}</ref> ပြိုင်ဆိုင်မှု အများဆုံး <ref>{{cite web|url= http://www.weforum.org/pdf/GCR09/GCR20092010fullrankings.pdf|title=The Global Competitiveness Index 2009–2010 rankings and 2008–2009 comparisons|publisher=World Economic Forum|year=2010|accessdate=18 February 2011}}</ref> နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ရန် အကောင်းဆုံး <ref>{{cite news |title=Singapore top paradise for business: World Bank |url=http://business.asiaone.com/Business/News/SME%2BCentral/Story/A1Story20070926-27084.html |agency=Agence France-Presse |location=Singapore |work=AsiaOne |date=26 September 2007 |accessdate=22 April 2010 |quote=For the second year running, Singapore tops the aggregate rankings on the ease of doing business in 2006 to 2007. |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090707002844/http://business.asiaone.com/Business/News/SME%2BCentral/Story/A1Story20070926-27084.html |archivedate=7 July 2009 }}</ref> သော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် စီးပွားရေး လွတ်လပ်မှု ညွှန်းကိန်းမှ စင်ကာပူကို ကမ္ဘာတွင် ဒုတိယမြောက် လွတ်လပ်မှု အရှိဆုံး စီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ခြစားမှု ရှုမြင် ကိန်းညွှန်းတွင် စင်ကာပူသည် ကမ္ဘာတွင် ခြစားမှု အနည်းဆုံးသောနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် [[နယူးဇီလန်]] နှင့် [[စကင်ဒီနေးဗီးယား]] နိုင်ငံများနှင့် အတူ အမြဲတစေ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ စင်ကာပူသည် ယခင် ဆယ်စုနှစ် အတွင်း စတန်းဒတ် အင်န် ပူးဝါး၊ မူဒီ နှင့် ဖစ်ချ် တို့ အပါအဝင် အားလုံးသော ချေးငွေ အဆင့်သတ်မှတ်သည့် အေဂျင်စီ များမှ နိုင်ငံ အလိုက် ချေးငွေအဆင့် အနေနှင့် ထိပ်ဆုံး ဖြစ်သော အေသုံးလုံး အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည့် တစ်ခုတည်းသော အာရှနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ တကမ္ဘာလုံး အနေနှင့် ဆိုလျှင် အကြီးဆုံး ချေးငွေ အဆင့်သတ်မှတ်သည့် အေဂျင်စီ သုံးခုမှ အေသုံးလုံး အဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသော နိုင်ငံ ကိုးနိုင်ငံ တွင် တစ်နိုင်ငံ အဖြစ်ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.theguardian.com/business/economics-blog/2014/oct/15/the-aaa-rated-club-which-countries-still-make-the-grade |title=The AAA-rated club: which countries still make the grade? |date=15 Oct 2014|newspaper=The Guardian |location=UK}}</ref><ref>{{cite news |author=Ogg, Jon C. |url=http://www.msnbc.msn.com/id/44020687/ns/business-world_business/t/remaining-countries-aaa-credit-ratings/ |title=Remaining countries with AAA credit ratings |accessdate=12 October 2011 |date=8 August 2011 |work=NBC News |archivedate=22 June 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6HZf0B4Iq?url=http://www.nbcnews.com/id/44020687/ns/business-world_business/t/remaining-countries-aaa-credit-ratings/ }}</ref><ref>{{cite web |url= http://siteresources.worldbank.org/EDUCATION/Resources/278200-1121703274255/1439264-1242337549970/PSA_Infrastructure_Economic_Devt.pdf |title= Singapore Case |accessdate=12 October 2011 |year=2011 |publisher=World Bank}}</ref> စင်ကာပူသည် တည်နေရာ အရ လည်းကောင်း၊ ခြစားမှု ကင်းစင်ခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကျွမ်းကျင် အလုပ်သမားများ ပေါများမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ အခွန်အခ နှုန်းထား သက်သာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ခေတ်ရှေ့ပြေးသော အခြေခံ အဆောက်အအုံ များကြောင့် လည်းကောင်း များပြားလှစွာသော နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ စင်ကာပူတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ နှင့် ဥရောပတို့မှ နိုင်ငံတကာ ကုမ္ပဏီပေါင် ၇,၀၀၀ ကျော် ရုံးစိုက်ကြသည်။ ထို့ပြင် တရုတ်နိုင်ငံ မှ ကုမ္ပဏီ ၁,၅၀၀ ခန့် နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှလည်း ၁,၅၀၀ ခန့် ရှိသော ကုမ္ပဏီများ ရုံးစိုက်ကြသည်။ နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများကို နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး ကဏ္ဍ အသီးသီးတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ စင်ကာပူသည် အိန္ဒိယတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးမားဆုံးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပြုသည့် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url= http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1104667/1/.html |title= S'pore is India's second-largest foreign investor |work= Channel NewsAsia |location= Singapore |date= 14 January 2011 |author= Ramesh, S. |accessdate= 16 October 2015 |archivedate= 22 July 2012 |archiveurl= https://archive.today/20120722162407/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporebusinessnews/view/1104667/1/.html }}</ref> စင်ကာပူရှိ အလုပ်သမားများ၏ ၄၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ စင်ကာပူနိုင်ငံသားများ မဟုတ်ကြပေ။<ref>[http://www.salary.sg/2010/44-percent-of-workforce-are-non-citizens/ "44 Percent of Workforce Are Non-Citizens" (our estimate)]. ''Your Salary in Singapore''.</ref> ဆယ်ခုကျော်သော နိုင်ငံ နှင့် ဒေသများ နှင့် လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှု သဘောတူညီချက်များကိုလည်း လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်။ <ref name="govt.nz" /> ဈေးကွက် အရ လွတ်လပ်မှု ရှိသော်လည်း စင်ကာပူ အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းများသည် စီးပွားရေး ကဏ္ဍအတွင်း သိသိသာသာ နေရာယူထားပြီး နိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၂၂% ကို ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite web|author=Seung-yoon Lee |url=http://www.huffingtonpost.com/2014/04/09/ha-joon-chang-economics_n_5120030.html |title=Ha-Joon Chang: Economics Is A Political Argument |publisher=The Huffington Post |date= |accessdate=18 July 2014}}</ref> စင်ကာပူအား ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေး၏ ကျန်းမာရေး အခြေအနေကို ညွှန်ပြသည့် တိုင်းတာ ကိရိယာ တစ်ခု အနေနှင့် ရှုမြင်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် အာရှတိုက်၏ စီးပွားရေး အခြေအနေ နှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်ပြီး ပြင်ပ ကုန်သွယ်ရေး အပေါ်တွင် များစွာ မှီခို ရပ်တည်နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်ရေး နှင့် ငွေကြေးစီးဆင်းမှုမှာ ဂျီဒီပီ၏ ၄၀၇.၉% မျှ ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကုန်သွယ်ရေးကို အမှီခိုဆုံး တိုင်းပြည်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံး အများဆုံး ကုန်တင်ပို့ မှုတွင် အဆင့် ၁၄ ရှိပြီး ကုန်တင်သွင်းမှုတွင် အဆင့် ၁၅ ရှိသည်။ စင်ကာပူတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၁ ခုမြောက် အများပြားဆုံး နိုင်ငံခြား အရန်ငွေ ရှိပြီး<ref>[http://www.mas.gov.sg/en/Statistics/Reserve-Statistics/Official-Foreign-Reserves.aspx Official Foreign Reserves] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130117011718/http://www.mas.gov.sg/en/Statistics/Reserve-Statistics/Official-Foreign-Reserves.aspx |date=17 January 2013 }}, Monetary Authority of Singapore.</ref> လူတစ်ဦးချင်း အချိုးအားဖြင့် နိုင်ငံတကာ တွင် အများဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုပြုသော တိုင်းပြည်များထဲတွင်လည်း တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.singstat.gov.sg/SDDS/data.html#ext |title=Statistics Singapore -IMF SDDS&nbsp;– Economic and Financial |publisher=Singstat.gov.sg |date= |accessdate=14 October 2013 |archivedate=9 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131009010622/http://www.singstat.gov.sg/SDDS/data.html#ext }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.xe.com/ucc/convert/?Amount=1&From=USD&To=SGD |title=Based on USD/SGD rate of 1.221 |publisher=Xe.com |date= |accessdate=14 October 2013}}</ref> စင်ကာပူနိုင်ငံသုံး ငွေကြေးမှာ စင်ကာပူဒေါ်လာဖြစ်ပြီး စင်ကာပူငွေကြေးအာဏာပိုင် အဖွဲ့မှ ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေသည်။ <ref>{{cite book|author=Low Siang Kok|title=The Future of Money|publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development|location= Paris|url= http://www.oecd.org/dataoecd/40/31/35391062.pdf <!-- backup url=http://213.253.134.43/oecd/pdfs/browseit/0302011E.PDF --> <!-- backup url=http://www.oecdbookshop.org/oecd/get-it.asp?REF=0302011E.PDF&TYPE=browse -->|accessdate=28 December 2007|isbn=978-92-64-19672-8|page=147|chapter=Chapter 6: Singapore Electronic Legal Tender (SELT)&nbsp;– A Proposed Concept|date=22 June 2002 <!-- http://www.oecd.org/bookshop?pub=032002011P1 -->}}</ref> ဘရူနိုင်းဒေါ်လာနှင့် တန်ဖိုး အညီအမျှ လဲလှယ် အသုံးပြုခြင်း ပြုနိုင်သည်။<ref name="Currency History">{{cite press release |url=http://www.mas.gov.sg/currency/currency_info/Heritage_Collection.html |title=The Currency History of Singapore |accessdate=22 April 2010 |date=9 April 2007 |publisher=Monetary Authority of Singapore |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100202075742/http://www.mas.gov.sg/currency/currency_info/Heritage_Collection.html |archivedate=2 February 2010 }}</ref> လတ်တလောနှစ်များတွင် စင်ကာပူနိုင်ငံသည် ချမ်းသာသူများ၏ အခွန်ရှောင်ရာ နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ရေပန်းစား လာပြီး ကိုယ်ပိုင် ဝင်ငွေ အပေါ်တွင် အခွန်ကောက်ခံမှုနှုန်း နည်းပါးပြီး နိုင်ငံခြားမှ လာသော ဝင်ငွေ နှင့် အမြတ်ငွေ တိုးပွားမှုများကို အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးသောကြောင့် ပင် ဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျမှ လက်လီ ရောင်းချမှုဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ ဩစတြေးလျ ဒေါ်လာ ၈၃၅ သန်းမျှ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော သူဌေး ဘရက် ဘလန်ဒီ နှင့် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အား ပူးတွဲ တည်ထောင်သူ ဘီလီယံပေါင်းများစွာ ကြွယ်ဝသော ယူဒရေဒို ဆာဗရင် တို့မှာ စင်ကာပူတွင် အခြေချသော ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများ၏ ဥပမာ နှစ်ခု ဖြစ်သည်။ (ဘလန်ဒီသည် ၂၀၁၃ တွင် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ပြီး ဆာဗရင်သည် ၂၀၁၂ တွင် ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Tax havens: Brett Blundy latest to join the Singapore set|url=http://www.brw.com.au/p/brw-lounge/tax_havens_brett_blundy_latest_to_6FkTiljzKasO6SyVSMRWpM|work=Business Review Weekly|publisher=Digital Media|accessdate=18 April 2013|author=Andrew Heathcote|date=15 April 2013|archivedate=14 April 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130414232445/http://www.brw.com.au/p/brw-lounge/tax_havens_brett_blundy_latest_to_6FkTiljzKasO6SyVSMRWpM}}</ref> အခွန်အခ မျှတမှု ကွန်ယက်၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခွန်ရှောင်ရန် အကောင်းဆုံး နိုင်ငံများကို ပြသော ငွေကြေးဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်မှု ညွှန်းကိန်းတွင် စင်ကာပူအား ပဉ္စမအဆင့် သတ်မှတ်ထားပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ထက် အနည်းငယ်မျှ ပို၍ အမှတ်များသည်။<ref name="FSI">{{cite web|title=Financial Secrecy Index - 2013 Results|publisher=''Tax Justice Network''|url=http://www.financialsecrecyindex.com/introduction/fsi-2013-results|date=7 November 2013|accessdate=17 October 2015|archivedate=8 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131108014810/http://www.financialsecrecyindex.com/introduction/fsi-2013-results}}</ref> စင်ကာပူသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သန်းကြွယ်သူဌေးများ၏ ရာခိုင်နှုန်း အများဆုံး ရှိသော တိုင်းပြည်ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်စု ၆ ခုတွင် တစ်ခု၌ အပိုသုံးစွဲနိုင်သော ငွေကြေး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁ သန်းမျှ အနည်းဆုံး ရှိသည်။ ထိုသို့ ရေတွက်ရာတွင် ပိုင်ဆိုင်မှုများ၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများနှင့် ဇိမ်ခံတန်ဖိုးကြီး ပစ္စည်းများကို ထည့်သွင်း ရေတွက်ခြင်း မပြုဘဲ အကယ်၍ ထိုသို့သာ ရေတွက်ပါက သန်းကြွယ်သူဌေး အရေအတွက် ပိုမို များပြားလာနိုင်သည်။ စင်ကာပူမှာ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများထဲ၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အိမ်ခြံမြေ တန်ဖိုး ဈေးအကြီးဆုံးသော နိုင်ငံများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |author= Mahtani, Shibani |url= http://blogs.wsj.com/searealtime/2012/06/01/singapore-no-1-for-millionaires-again/ |date=1 June 2012 |title= Singapore No. 1 For Millionaires&nbsp;– Again |work= Wall Street Journal Southeast Asia blog |location=New York}}</ref> စင်ကာပူတွင် အနည်းဆုံး လုပ်ခလစာ သတ်မှတ်ချက် မရှိပေ။ အနည်းဆုံး လုပ်ခလစာမှု ယှဉ်ပြိုင်မှုကို အားလျော့စေသည်ဟု ယုံကြည်သောကြောင့် ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများထဲ၌ လစာမညီမျှမှု အများဆုံးသော နိုင်ငံများတွင်လည်း တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news |title=Minimum wage not a solution |work=MyPaper |date=12 January 2011 |location=Singapore |url=http://www.asiaone.com/Business/News/Story/A1Story20110113-257928.html |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130120030941/http://www.asiaone.com/Business/News/Story/A1Story20110113-257928.html |archivedate=20 January 2013 |accessdate=17 October 2015 }}</ref><ref>{{cite news |title= Countries with the Biggest Gaps Between Rich and Poor |work=Yahoo |date=16 October 2009 |url= http://finance.yahoo.com/banking-budgeting/article/107980/countries-with-the-biggest-gaps-between-rich-and-poor}}</ref> ===စီးပွားရေး ကဏ္ဍများ=== [[File:Singapore CBD skyline from Esplanade at dusk.jpg|thumb|right|စင်ကာပူ၏ ပင်မစီးပွားရေးရပ်ကွက်ကို အက်စပလန်းနိတ် ဇာတ်ရုံနေရာမှ မြင်ရပုံ]] [[File:Marina Bay Sands in the evening - 20101120.jpg|thumb|right|ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် တန်ဖိုးအကြီးဆုံး ဖြစ်သော စင်ကာပူရှိ မရီနာဘေးဆန်း အဆောက်အအုံ]] [[File:Jurong Island, Singapore - 20110227-01.jpg|thumb|right|ဂျူရောင်းကျွန်းသည် စင်ကာပူရှိ ရေနံဓာတုဆိုင်ရာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ အခြေစိုက်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။]] [[File:Psa keppel.JPG|thumb|right|alt=The port of Singapore with a large number of shipping containers with the skyline of the city visible in the background|ယခင် ဆယ်နှစ်အတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အလုပ်အများဆုံး ကုန်သေတ္တာ အတင်အချ ပြုလုပ်ရာ ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သော စင်ကာပူ ဆိပ်ကမ်းကို စင်ကာပူမြို့ နောက်ခံဖြင့် မြင်ရပုံ]] စင်ကာပူသည် အချို့သော စီးပွားရေး ကဏ္ဍများတွင် ကမ္ဘာ့ ရှေ့ဆောင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ်တည်ရှိသည်။ စင်ကာပူသည် ကမ္ဘာ့ စတုတ္ထမြောက် ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုရာ ငွေကြေးဌာန တစ်ခု ဖြစ်ပြီး<ref>[http://217.154.230.218/NR/rdonlyres/661216D8-AD60-486B-A96F-EE75BB61B28A/0/BC_RS_GFC7full.pdf "Global Financial Centres 7"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100331200428/http://217.154.230.218/NR/rdonlyres/661216D8-AD60-486B-A96F-EE75BB61B28A/0/BC_RS_GFC7full.pdf |date=31 March 2010 }}, City of London, March 2010.</ref> ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကက်စီနို လောင်းကစား ပြုရာ နေရာ ဖြစ်သည့်အပြင် <ref name="edmontonjournal.com">{{cite news |url= http://www.bloomberg.com/news/2011-08-10/singapore-miracle-dimming-as-income-gap-widens-squeeze-by-rich.html |date=10 August 2011 |work=Bloomberg |location =New York |author= Adam, Shamim |title= Singapore Miracle Dimming as Income Gap Widens Squeeze by Rich}}</ref> ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိပ်တန်း ရေနံချက်လုပ်ရာ နေရာ သုံးခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အများဆုံး ရေနံတူးစင် ထုတ်လုပ်ရာ နှင့် သင်္ဘောများ ပြင်ဆင်ရေး အတွက် အဓိက နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.edb.gov.sg/edb/sg/en_uk/index/industry_sectors/energy/facts_and_figures.html Facts and Figures – Singapore Economic Development Board]. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140420192814/http://www.edb.gov.sg/edb/sg/en_uk/index/industry_sectors/energy/facts_and_figures.html |date=20 April 2014 }}</ref><ref>{{cite news|url= http://www.ft.com/cms/s/0/8b9d7d1e-c837-11da-a377-0000779e2340.html |work= Financial Times |location =London |date=10 April 2006 |author =Burton, John |title= Singapore economy grows 9.1% in first quarter}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.edb.gov.sg/edb/sg/en_uk/index/industry_sectors/marine___offshore/facts_and_figures.html |title=Facts and Figures |publisher=Singapore Economic Development Board |date=30 January 2012 |accessdate=21 April 2012 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120418084237/http://www.edb.gov.sg/edb/sg/en_uk/index/industry_sectors/marine |archivedate=18 April 2012 }}</ref> ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ စင်ကာပူနိုင်ငံအား ကမ္ဘာပေါ်တွင် စီးပွားရေး လုပ်ရန် အလွယ်ကူဆုံး နေရာ တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့ပြီး <ref name="edmontonjournal.com" /> ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထိပ်ဆုံး ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး ဌာန တစ်ခု အဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ် ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |newspaper=The Straits Times |date=7 November 2007 |location= Singapore |author=Yang Huiwen |title= Singapore ranked No. 1 logistics hub by World Bank |page=69}}</ref> စတုတ္ထအကြိမ် ထုတ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စိမ်းလန်းသော စီးပွားရေး ညွှန်းကိန်းမှ ကျွမ်းကျင်သူများမှ စင်ကာပူအား ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အစိမ်းလန်းဆုံး မြို့တော် တစ်ခု အဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>[http://dualcitizeninc.com/GGEI-Report2014.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141028201432/http://dualcitizeninc.com/GGEI-Report2014.pdf|date=28 October 2014}}, Global Green Economy Index, Executive Summary, October 2014.</ref> စင်ကာပူ၏ စီးပွားရေးသည် ငွေကြေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများ၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ နှင့် ရေနံချက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် များစွာ မှီခိုရပ်တည်လျက် ရှိသည်။ စင်ကာပူ၏ ထိပ်ဆုံး ပြည်ပပို့ကုန်များမှာ သန့်စင်ပြီးသော ရေနံ၊ အိုင်စီ ဆားကစ် နှင့် ကွန်ပျူတာ တို့ ဖြစ်ကြပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.singstat.gov.sg/stats/themes/economy/ess/essa11.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080624200246/http://www.singstat.gov.sg/stats/themes/economy/ess/essa11.pdf|archivedate=24 June 2008|title=Gross Domestic Product by Industry|accessdate=22 April 2010|year=2007|publisher=Singapore Statistics}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ် နိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၂၇% မျှ ရှိကာ အီလက်ထရွန်းနစ် လုပ်ငန်းများ၊ ရေနံချက်လုပ်ငန်းများ၊ ဓာတုလုပ်ငန်းများ၊ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ နှင့် ဇီဝဆေးပညာ သိပ္ပံ ဆိုင်ရာ ကဏ္ဍများ သိသာထင်ရှားစွာ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အီလက်ထရွန်းနစ် ဝေဖာချစ်ပ်များ ထုတ်လုပ်ရာ ဖောင်ဒရီများ၏ ဝေဖာ ချစ်ပ် ထုတ်လုပ်မှုမှ ၁၀% ခန့်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite press release|title=Xilinx Underscores Commitment To Asia Pacific Market At Official Opening Of New Regional Headquarters Building In Singapore|publisher=Xilinx|url=http://digital50.com/news/items/PR/2007/09/14/AQF005/xilinx-underscores-commitment-to-asia-pacific-market-at-official-opening-of-new-regio/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080329090402/http://digital50.com/news/items/PR/2007/09/14/AQF005/xilinx-underscores-commitment-to-asia-pacific-market-at-official-opening-of-new-regio/|archivedate=29 March 2008|date=14 September 2007|accessdate=22 April 2010|dead-url=yes}}</ref> စင်ကာပူ၏ အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီများမှာ ဆက်သွယ်ရေး၊ ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး ကဏ္ဍများတွင် ပါဝင်ကာ အများစုမှာ နိုင်ငံတော်မှ ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြု လုပ်ကိုင်ရာ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ပြီး စင်ကာပူ စတော့ခ် အိတ်ချိန်းတွင် ရှယ်ယာ အရောင်းအဝယ်ပြုကြသည်။ ၎င်းတို့ ထဲတွင် ဆင်းတဲလ် ခေါ် စင်ကာပူ ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ၊ စင်ကာပူ တက်ခနော်လော်ဂျီ အင်ဂျင်နီယာရင်း၊ ကပ်ပဲလ် ကော်ပိုရေးရှင်း၊ အိုစီဘီစီ ခေါ် ပြည်ပတရုတ်ဘဏ်လုပ်ငန်း ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဒီဘီအက်စ် ခေါ် စင်ကာပူ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဘဏ်၊ ယူအိုဘီ ခေါ် စည်းလုံးသော ပြည်ပဘဏ် စသည့် ကုမ္ပဏီများ ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှု များ အတွင်းတွင်ပင် ဘလွန်းဘတ်၏ စစ်တမ်းအရ အိုစီဘီစီ၊ ဒီဘီအက်စ် နှင့် ယူအိုဘီ ဘဏ်များကို ကမ္ဘာ့ နံပါတ် ၁၊ ၅ နှင့် ၆ တို့ အနေနှင့် အသီးသီး အဆင့်သတ်မှတ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |url=http://www.bloomberg.com/news/articles/2011-05-09/ocbc-world-s-strongest-bank-in-singapore-with-canadians-dominating-ranking |title=Singapore’s OCBC Strongest Bank as Canadians Dominate |date=May 10, 2011 |publisher=Bloomberg Business }}</ref> နိုင်ငံ၏ ကမ္ဘာ့လူသိအများဆုံးအမှတ်တံဆိပ်များတွင် [[စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း]]၊ [[ချန်ဂီ လေဆိပ်]] နှင့် စင်ကာပူ ဆိပ်ကမ်းတို့ ပါဝင်ကာ ထို သုံးခုလုံးမှာ ၎င်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော စီးပွားရေး ကဏ္ဍ အသီးသီးတွင် ဆု အများဆုံး ရရှိသော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း အား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖော်ကျွန်း စီးပွားရေး စစ်တမ်းအရ အာရှ၏ လေးစားအားကျစရာ အကောင်းဆုံး ကုမ္ပဏီ နှင့် ကမ္ဘာ့ ၁၉ ခုမြောက် လေးစား အားကျစရာ အကောင်းဆုံး ကုမ္ပဏီအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆုအများဆုံး ရရှိသည့် လေကြောင်းလိုင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်အခြေစိုက် ခရီးသွား နှင့် အပန်းဖြေ စာဖတ်သူများ၏ စစ်တမ်းအရ အကောင်းဆုံး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် နှစ် ၂၀ ဆက်တိုက် ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |url=http://business.asiaone.com/news/sia-tops-asian-list-among-50-most-admired-global-firms |title=SIA tops Asian list among 50 most admired global firms |date=Feb 26, 2015 |publisher=The Straits Times |accessdate=18 October 2015 |archivedate=16 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016034143/http://business.asiaone.com/news/sia-tops-asian-list-among-50-most-admired-global-firms }}</ref><ref>{{cite news |url=http://fortune.com/2015/07/07/worlds-best-airlines/ |title=The world's best airlines |date=July 7, 2015 |publisher=Fortune }}</ref> ချန်ဂီ လေဆိပ်သည် လေကြောင်းလိုင်း ၁၀၀ ကျော်ဖြင့် မြို့ကြီးပေါင်း ၃၀၀ ကျော်ကို ဆက်သွယ်ပေးသည်။ မဟာဗျူဟာမြောက် နိုင်ငံတကာ လေဆိပ် မှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး လေဆိပ်ဆုပေါင်း ၄၈၀ ကျော်ကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="">{{cite news |url=http://www.businesstimes.com.sg/opinion/lee-kuan-yew-dies/lee-kuan-yew-truly-the-father-of-changi-airport |title=Lee Kuan Yew, truly the father of Changi airport |date=September 12, 2015 |publisher=The Business Times }}</ref> ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းမှာလည်း စီးပွားရေး၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားပေါင်း ၁၅ သန်းကျော်တို့ စင်ကာပူသို့ လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="singstat2014tourism">{{cite web|url =http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#7|title =Statistics Singapore - Latest Data - Tourism|publisher =Singapore Department of Statistics|year =2014|accessdate =20 April 2015|archivedate =29 November 2015|archiveurl =https://web.archive.org/web/20151129094649/http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#7}}</ref> ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွား လုပ်ငန်းကို ပိုမိုတိုးချဲ့ရန် အတွက် ကက်စီနိုလုပ်ငန်းကို ၂၀၀၅ တွင် တရားဝင် ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ငွေကြေးခဝါချမှု နှင့် လောင်းကစား စွဲလမ်းမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန် အတွက် စုပေါင်းအပန်းဖြေစခန်းဟု အမည်တပ်ထားသော လုပ်ငန်းများ အတွက် လိုင်စင် ၂ ခု သာ ချပေးခဲ့သည်။ စင်ကာပူသည် ကျန်းမာရေး ခရီးသွား လုပ်ငန်း အနေနှင့်လည်း မိမိဘာသာ အရောင်းမြှင့်တင်ရေး ပြုခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားသားပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်တို့ နှစ်စဉ် လာရောက်၍ ဆေးကုသမှု ခံယူကြသည်။ စင်ကာပူ၏ ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းမှ နှစ်စဉ် နိုင်ငံခြား လူနာပေါင်း ၁ သန်း အနည်းဆုံးကို ဝန်ဆောင်မှု ပေးရန် နှင့် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံမျှ အမြတ်ငွေ ရရှိရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။<ref>{{cite news |last=Dogra |first=Sapna |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051026013526/http://www.expresshealthcaremgmt.com/20050731/medicaltourism01.shtml |archivedate=26 October 2005 |url=http://www.expresshealthcaremgmt.com/20050731/medicaltourism01.shtml |date=16 July 2005 |location=Mumbai |title=Medical tourism boom takes Singapore by storm |newspaper=Express Healthcare Management |accessdate=18 October 2015 }}</ref> စင်ကာပူသည် ပညာရေး အချက်အချာ ဌာန တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ ကျောင်းသားပေါင်း ၈၀,၀၀၀ ကျော် လာရောက် ပညာသင်ကြား ကြသည်။ <ref>{{cite web |url= http://www.eahep.org/asiahigher-education/asian-policy-drivers/127-developing-asian-education-hubs.html |title= Developing Asian education hubs |accessdate= 12 October 2011 |year= 2011 |publisher= EU-Asia Higher Education Platform |archivedate= 23 October 2011 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20111023215241/http://www.eahep.org/asiahigher-education/asian-policy-drivers/127-developing-asian-education-hubs.html }}</ref> မလေးရှားမှ ကျောင်းသားပေါင်း ၅,၀၀၀ ကျော်တို့သည် ဂျဟိုး-စင်ကာပူ ကော့စ်ဝေး တံတားကို ဖြတ်သန်း၍ မလေးရှားမှ စင်ကာပူသို့ နေ့စဉ် ကျောင်းတက် ကြသည်။ <ref>{{cite news |url=http://findarticles.com/p/news-articles/new-straits-times/mi_8016/is_20060507/ride/ai_n44321524/ |title=The long, long ride |accessdate=12 October 2011 |date=7 May 2006 |work=New Straits Times |location=Kuala Lumpur |deadurl=yes |archivedate=15 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130615140344/http://findarticles.com/p/news-articles/new-straits-times/mi_8016/is_20060507/ride/ai_n44321524/ }}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူရှိ တက္ကသိုလ်များ၏ ကျောင်းသား ၂၀% မှာ နိုင်ငံတကာမှ ကျောင်းသား များ ဖြစ်ကြပြီး အများစုမှာ အာဆီယံနိုင်ငံများ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တို့မှ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url= http://www.moe.gov.sg/media/parliamentary-replies/2009/03/foreign-students-in-singapore.php |title= Foreign Students in Singapore |publisher= Ministry of Education |accessdate= 12 October 2011 |year= 2011 |archivedate= 9 April 2009 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20090409150704/http://www.moe.gov.sg/media/parliamentary-replies/2009/03/foreign-students-in-singapore.php }}</ref> ၂၀၀၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလများ အတွင်း စီးပွားရေး ကျဆင်းမှု နှင့် နည်းပညာ ကဏ္ဍတွင် ကျဆင်းလာမှု တို့ကြောင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူ နိုင်ငံ၏ ဂျီဒီပီသည် ၂.၂% မျှ လျော့ကျ ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စီးပွားရေး ပြန်လည်သုံးသပ်ရေး ကော်မတီများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးကို ပြန်လည် ရှင်သန် တက်ကြွလာစေရန် အတွက် ပေါ်လစီ အချို့ကို ပြောင်းလဲပစ်ရန် အကြံပြုတင်ပြခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စင်ကာပူ၏ စီးပွားရေးမှာ ပြန်လည် နလန်ထူလာခဲ့ပြီး အဓိက အားဖြင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ပြန်လည်တိုးတက်လာမှုကြောင့် ဖြစ်ကာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၈.၃% နှင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ၆.၄% မျှ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=http://app.mti.gov.sg/data/article/1962/doc/ESS_2005Ann_%20PR.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060823185543/http://app.mti.gov.sg/data/article/1962/doc/ESS_2005Ann_+PR.pdf|archivedate=23 August 2006|title=Performance of the Singapore Economy in 2005|publisher=Ministry of Trade and Industry|accessdate=22 April 2010}}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ၇.၉% မျှ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|title=CPF increase possible if outlook stays good: PM Lee|author=Loh, Dominique|work=Channel NewsAsia|date=31 December 2006|location=Singapore|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/250028/1/.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070127130630/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/250028/1/.html|archivedate=27 January 2007|accessdate=18 October 2015}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၀.၈% မျှ လျော့ကျ သွားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပြန်၍ နလန်ထူလာခဲ့ကာ ဂျီဒီပီမှာ ၁၄.၅% မျှ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ စင်ကာပူရှိ အလုပ်များ၏ ရာခိုင်နှုန်း အများစုမှာ ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍတွင် ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာလတွင် အလုပ်ပေါင်း ၃,၁၀၂,၅၀၀ ခုတွင် ၂,၁၅၁,၄၀၀ ခုမှာ ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍတွင် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေး အရ အလုပ်လုပ်ကိုင်နိုင်ပြီး အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်နေသော အသက် ၁၅ နှစ် အထက် လူဦးရေ ၏ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂% ခန့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite press release|url= http://www.mom.gov.sg/newsroom/Pages/PressReleasesDetail.aspx?listid=347|date=31 January 2011|title= Employment Situation in Fourth Quarter 2010|publisher=Ministry of Manpower}}</ref> ==ပညာရေး== [[File:Singapore Management University 22, Aug 06.JPG|thumb|right|စင်ကာပူ၏ အစိုးရပိုင် တက္ကသိုလ် ၅ ခုထဲမှ စင်ကာပူ စီမံခန့်ခွဲမှု တက္ကသိုလ်၏ လီကောင်ချင်း စီးပွားရေးဌာန]] မူလတန်း၊ အထက်တန်း နှင့် အထက်တန်းလွန် ပညာရေး စနစ်များကို အများအားဖြင့် အစိုးရမှ ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ အားလုံးသော ပုဂ္ဂလိက နှင့် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်များ အားလုံးမှာ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနတွင် မှတ်ပုံတင်ရသည်။ <ref>{{cite web|url = http://www.moe.gov.sg/education/private-education/|title = Private Education in Singapore|publisher=Ministry of Education|year = 2011|accessdate =2 July 2011 }}</ref> အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများ အားလုံးတွင် အင်္ဂလိပ် ဘာသာကို အသုံးပြု၍ သင်ကြား ကြပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.moe.gov.sg/education/admissions/international-students/general-info/|title=International Student Admissions: General Information on Studying in Singapore|publisher=Ministry of Education|accessdate=27 February 2011|archivedate=4 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110304134017/http://www.moe.gov.sg/education/admissions/international-students/general-info/}}</ref> မိခင်ဘာသာစကား ဘာသာရပ်များ မှ လွဲ၍ ဘာသာရပ် အားလုံးကို အင်္ဂလိပ် ဘာသာ အသုံးပြု၍ သင်ကြား စစ်ဆေးကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.moe.gov.sg/education/scholarships/asean/faq/|title=ASEAN Scholarships: Frequently Asked Questions|publisher=Ministry of Education|accessdate=27 February 2011|archivedate=6 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080406231811/http://www.moe.gov.sg/education/scholarships/asean/faq/}}</ref> နိုင်ငံတကာတွင် မိခင်ဘာသာစကား ဆိုသည်မှာ ပထမ ဘာသာစကားကို ယေဘုယျအားဖြင့် ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သော်လည်း စင်ကာပူ ပညာရေး စနစ်တွင်မူ ဒုတိယ ဘာသာစကားကို ရည်ညွှန်းပြီး အင်္ဂလိပ် ဘာသာကို ပထမ ဘာသာ အဖြစ် ရည်ညွှန်းကြသည်။<ref>{{cite press release|url=http://www.moe.gov.sg/media/speeches/2003/sp20030215a.htm|title=Speech by Tharman Shanmugaratnam, Senior Minister of State for Trade & Industry and Education at the Seminar on "The Significance of Speaking Skills For Language Development", organised by the Tamil Language and Culture Division of Nie On 15 February 2003|publisher=Ministry of Education|date=2 January 2008|accessdate=27 February 2011|archive-date=15 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110515193809/http://www.moe.gov.sg/media/speeches/2003/sp20030215a.htm|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/1065927/1/.html|title=Mandarin is important but remains a second language in S'pore MM Lee|work=Channel NewsAsia|location=Singapore|date=26 June 2010|accessdate=27 February 2011|archivedate=30 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170630180427/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/1065927/1/.html}}</ref> နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ ရောက်ရှိနေသည်မှာ ကြာမြင့်ပြီ ဖြစ်သော ကျောင်းသားများနှင့် မိခင်ဘာသာစကား အတွက် ရုန်းကန် နေရသော ကျောင်းသားများ အတွက် ပိုမိုရိုးရှင်းသော သင်ရိုးညွှန်းတမ်းကို သင်ယူရန် သို့မဟုတ် မိခင်ဘာသာစကားကို သင်ကြားမှု မပြုရန် ရွေးချယ်နိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.moe.gov.sg/education/admissions/returning-singaporeans/mother-tongue-policy/|title=Returning Singaporeans – Mother-Tongue Language Policy|publisher=Ministry of Education|accessdate=27 February 2011|archivedate=8 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080408195106/http://www.moe.gov.sg/education/admissions/returning-singaporeans/mother-tongue-policy/}}</ref><ref>{{cite press release|url=http://www.moe.gov.sg/media/press/2004/pr20040109.htm|title=Refinements to Mother Tongue Language Policy|publisher=Ministry of Education|accessdate=27 February 2011|archive-date=24 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110224021851/http://www.moe.gov.sg/media/press/2004/pr20040109.htm|url-status=dead}}</ref> ပညာရေး စနစ်မှာ မူလတန်း၊ အထက်တန်း နှင့် တက္ကသိုလ် အကြို ဟူ၍ အဆင့် ၃ ခု ရှိသည်။ မူလတန်း ပညာရေးကသာ မသင်မနေရ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားများသည် ၆ နှစ်မျှ ကြာသော မူလတန်း ပညာရေးဖြင့် စတင်ရပြီး ၎င်းတွင် အခြေခံ ၄ နှစ် နှင့် မိတ်ဆက် ၂ နှစ် ပါဝင်သည်။ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ မိခင်ဘာသာ၊ သင်္ချာ နှင့် သိပ္ပံ ဘာသာတို့ တိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်ရေးဆွဲထားသည်။ <ref name="Primary">{{cite web|url= http://www.moe.gov.sg/education/primary/|title= Primary Education|publisher=Ministry of Education|year= 2011|accessdate=2 July 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.moe.gov.sg/education/primary/curriculum/|title=Primary School Curriculum|publisher=Ministry of Education|year=2011|accessdate=2 July 2011|archivedate=7 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080407095703/http://www.moe.gov.sg/education/primary/curriculum/}}</ref> အထက်တန်း ပညာရေး မှာ ၄ နှစ်မှ ၅ နှစ် အထိ ကြာပြီး စပါယ်ရှယ်၊ အမြန်၊ ပုံမှန် (ပညာရေး) နှင့် ပုံမှန် (နည်းပညာ) ဟူ၍ လေးမျိုး ခွဲခြား ထားကာ ကျောင်းသား၏ သင်ယူနိုင်စွမ်း အပေါ်တွင် မူတည်သည်။ <ref name="Secondary">{{cite web|url = http://www.moe.gov.sg/education/secondary/|title = Secondary Education|publisher=Ministry of Education|year = 2011|accessdate =2 July 2011}}</ref> အခြေခံ သင်ရိုးများမှာ မူလတန်းနှင့် တူညီသော်လည်း သင်ခန်းစာများမှာ ပိုမို၍ အထူးပြု သင်ကြား လာသည်။ <ref>{{cite web|url= http://www.moe.gov.sg/education/secondary/express/|title= Special/Express Courses Curriculum|publisher= Ministry of Education|year= 2011|accessdate= 2 July 2011|archivedate= 7 April 2008|archiveurl= https://web.archive.org/web/20080407202048/http://www.moe.gov.sg/education/secondary/express/}}</ref> တက္ကသိုလ် အကြို ပညာရေးမှာ ၂ နှစ်မှ ၃ နှစ် အထိ ကြာပြီး ဂျူနီယာ ကောလိပ်ဟု ခေါ်သော ကျောင်းများတွင် သင်ကြား ပို့ချကြသည်။ <ref name="Pre-university">{{cite web|url= http://www.moe.gov.sg/education/pre-u/|title= Pre-University Education|publisher= Ministry of Education|year= 2011|accessdate= 2 July 2011|archivedate= 5 April 2008|archiveurl= https://web.archive.org/web/20080405194544/http://www.moe.gov.sg/education/pre-u/}}</ref> အချို့သော ကျောင်းများမှာ ၎င်းတို့၏ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွင် လွတ်လပ်မှု ရှိကြပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရှိသော ကျောင်းများဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုကျောင်းများမှာ အထက်တန်း ပညာရေး နှင့် ပို၍ မြင့်မားသော အဆင့်များတွင် ရှိသည်။<ref name="Secondary" /> {{bar box |title=၂၀၀၅ ခုနှစ် အသက် ၁၅ နှစ် အထက် ကျောင်းသား မဟုတ်သော စင်ကာပူနိုင်ငံသားများ၏ ပညာရေး အဆင့်<ref name="Chap2" /> |titlebar=#ddd |width=350px |left1=အမြင့်ဆုံး ပညာရေး |right1=ရာခိုင်နှုန်း |float=right |bars= {{bar percent|ပညာရေးမရှိ|yellow|18}} {{bar percent|မူလတန်း|blue|45}} {{bar percent|အထက်တန်း|red|15}} {{bar percent|ဒီပလိုမာ|gray|8}} {{bar percent|ဒီဂရီ|green|14}}}} နိုင်ငံတော် အဆင့် စာမေးပွဲများကို ကျောင်းများအားလုံးတွင် တညီတညွတ်တည်း ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ထားပြီး အဆင့်တစ်ခု ပြီးတိုင်း ဖြေဆိုကြရသည်။ ပထမ ၆ နှစ် အပြီးတွင် ကျောင်းသားများသည် ပီအက်စ်အယ်လ်အီး ခေါ် မူလတန်းထွက် စာမေးပွဲကို ဖြေဆိုရပြီး<ref name="Primary" /> ထိုစာမေးပွဲမှ မည်သည့် အထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခွင့် ရရှိမည်ကို ဆုံးဖြတ်သည်။ အထက်တန်း အဆင့် အပြီးတွင် ဂျီစီအီး အို လယ်ဗယ် စာမေးပွဲကို ဖြေဆိုကြရပြီး တက္ကသိုလ် အကြို အဆင့် အပြီးတွင် ဂျီစီအီး အေ လယ်ဗယ် စာမေးပွဲကို ဖြေဆိုကြရသည်။ စင်ကာပူ နိုင်ငံသားများထဲမှ အသက် ၁၅ နှစ် အထက် ကျောင်းသား မဟုတ်သူများတွင် ၁၈% မှာ ပညာရေး မရှိကြပဲ ၄၅% မှာ မူလတန်း အောင်မြင်ကြသည်။ ၁၅ %မှာ အထက်တန်း အောင်မြင်ကြပြီး ၁၄% တွင် ဘွဲ့ရရှိကြသည်။<ref name="Chap2">{{cite web |url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/ghsr1/chap2.pdf |title=Education and Language |publisher=Singapore Statistics |accessdate=11 April 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101113153652/http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/ghsr1/chap2.pdf |archivedate=13 November 2010 }}</ref> နိုင်ငံတကာတွင် သင်္ချာ နှင့် သိပ္ပံဘာသာကို စစ်ဆေးသော စာမေးပွဲများတွင် စင်ကာပူ ကျောင်းသားများသည် အမြဲတမ်း ထိပ်ဆုံး အဆင့် ၅ ခုတွင် ပါဝင်ကြသည်။ * ၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုင်ငံတကာ ပညာရေးဆိုင်ရာ အောင်မြင်မှု သုံးသပ်ရေး အဖွဲ့၏ နိုင်ငံတကာ သင်္ချာနှင့် သိပ္ပံသင်ကြားမှု ရေစီးကြောင်း ပြိုင်ပွဲတွင် စင်ကာပူ ကျောင်းသားများမှ ပထမ ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှစ၍ ထိပ်ဆုံး အဆင့် ၃ ခုတွင် အမြဲတမ်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://nces.ed.gov/timss/table07_1.asp|title=Trends in International Mathematics and Science Study|publisher=IEA|accessdate=2 November 2011}}</ref><ref>{{cite web|url=http://nces.ed.gov/timss/table07_3.asp|title=Trends in International Mathematics and Science Study|publisher=IEA|accessdate=2 November 2011}}</ref> * ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး အဖွဲ့ (အိုအီးစီဒီမှ) ကြီးမှူးကျင်းပသော နိုင်ငံတကာ ကျောင်းသားများ စစ်ဆေးရေး ပရိုဂရမ်တွင် စင်ကာပူ ကျောင်းသားများသည် သင်္ချာ၊ သိပ္ပံ၊ စာဖတ်ခြင်း တို့တွင် ထိပ်ဆုံး အဆင့် ၅ ခုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url= http://www.oecd.org/dataoecd/54/12/46643496.pdf|title=Comparing countries' and economies' performance|publisher=OECD|location =Paris|accessdate=27 October 2011}}</ref> နိုင်ငံ၏ အဓိက အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် နှစ်ခုဖြစ်သော [[စင်ကာပူအမျိုးသားတက္ကသိုလ်]] နှင့် [[နန်ယန်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်]]တို့မှာ ([[:en:QS World University Rankings|QS၏ ကမ္ဘာ့တက္ကသိုလ်များ စံခွဲအဆင့်စီစဉ်ခြင်း]]အရ ၂၀၂၀၊ ဇွန်လတွင် ထုတ်ပြန်သည့် ကမ္ဘာ့တက္ကသိုလ်များအားလုံး ကဏ္ဍ၏ ၂၀၂၁-စာရင်းတွင်) ကမ္ဘာ့ အဆင့် ၁ မှ ၁၃ အတွင်း ဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2021|title=QS World University Rankings 2021|publisher=QS|accessdate=2020-08-06}}</ref> ==ကျန်းမာရေး== စင်ကာပူသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများ ထဲတွင် ကျန်းမာရေးအသုံးစရိတ် နည်းပါးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် ထိရောက်သည့် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု စနစ် ရှိသည်။ <ref name="Wyatt">{{cite web|year=2010|url=http://www.watsonwyatt.com/europe/pubs/healthcare/render2.asp?ID=13850|title=The Singapore health system – achieving positive health outcomes with low expenditure|author=Tucci, John|publisher=Towers Watson|accessdate=16 March 2011|archive-date=10 December 2012|archive-url=https://archive.today/20121210052940/http://www.watsonwyatt.com/europe/pubs/healthcare/render2.asp?ID=13850}}</ref> ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အဖွဲ့မှ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေး အစီရင်ခံစာတွင် စင်ကာပူ၏ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု စနစ်အား ကမ္ဘာ့ အဆင့် ၆ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ <ref name="WHO">{{cite press release|url= http://www.who.int/whr/2000/media_centre/press_release/en/index.html|title=World Health Organization Assesses the World's Health Systems|date=21 June 2000|publisher=World Health Organization|location=[[Geneva]]|accessdate=2 November 2011}}</ref> ယေဘုယျ အားဖြင့် စင်ကာပူသည် ယခင် ဆယ်စုနှစ် ၂ ခု အတွင်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် မွေးကင်းစ ကလေး သေဆုံးမှုနှုန်း အနည်းဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ <ref name="singstat2014births&deaths">{{cite web|url =http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#16|title =Statistics Singapore - Latest Data - Births & Deaths|publisher =Singapore Department of Statistics|year =2014|accessdate =26 April 2015|archivedate =29 November 2015|archiveurl =https://web.archive.org/web/20151129094649/http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#16}}</ref> လူတစ်ဦးချင်း၏ ပျမ်းမျှ သက်တမ်းမှာ အမျိုးသား များ အတွက် အသက် ၈၀ ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီး များအတွက် ၈၅ နှစ်မျှ ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူ့သက်တမ်း အရှည်ဆုံးသော နိုင်ငံများ စာရင်းတွင် အဆင့် ၄ ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ အားလုံး လိုလိုသည် သန့်ရှင်းသော ရေ နှင့် အညစ်အကြေး စွန့်ပစ်မှု စနစ်ကို အသုံးပြုခွင့် ရရှိကြသည်။ နှစ်စဉ် လူ ၁သိန်းတွင် အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါကြောင့် သေဆုံးသူ ၁၀ ဦးအောက်တွင် ရှိသည်။ ကာကွယ်ဆေး ထိုးမှုမှာလည်း အလွန်မြင့်မားသည်။ လူကြီးများ၏ အဝလွန်မှုမှာ ၁၀% အောက်တွင် ရှိသည်။<ref name=autogenerated2>{{cite web|url=http://www.who.int/gho/countries/sgp.pdf|title=Singapore: Health Profile|publisher=World Health Organization|date=13 August 2010|accessdate=16 March 2011}}</ref> အစိုးရ၏ ကျန်းမာရေး ဆောင့်ရှောက်မှု စနစ်မှာ 3M ဟုခေါ်သော ဘောင်အတွင်းတွင် ရှိသည်။ ၎င်းတွင် အပိုင်း သုံးပိုင်း ရှိပြီး ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကို မတတ်နိုင်သူများအတွက် မယ်ဒီဖန် ဟု ခေါ်သော အစိတ်အပိုင်း၊ ၈၅% သော လူဦးရေကို သက်ရောက်မှု ရှိသော မယ်ဒီဆေ့ဖ် ဟု ခေါ်သည့် မစုမနေရ ကျန်းမာရေး ငွေစု စနစ် နှင့် အစိုးရမှ ထောက်ပံ့ထားသော မယ်ဒီရှီးလ်ဒ် ဟုခေါ်သော ကျန်းမာရေး အာမခံ စနစ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Wyatt" /> စင်ကာပူရှိ အများပြည်သူပိုင် ဆေးရုံများမှာ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရှိကြပြီး လူနာများကို အပြိုင်အဆိုင် ခေါ်ယူကြသည်။ ဝင်ငွေနည်းပါးသော သူများ အတွက် ဈေးလျှော့ပေးသော စနစ်လည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web|url= http://www.who.int/whr/2000/en/whr00_en.pdf|title=The World Health Report|publisher=World Health Organization|page=66|year=2000|accessdate=16 March 2011}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူ ကျန်းမာရေး စနစ်၏ ၃၂% ကို အစိုးရမှ အထောက်အပံ့ပေးထားပြီး စင်ကာပူ ဂျီဒီပီ၏ ၃.၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် မျှ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://apps.who.int/whosis/database/core/core_select_process.cfm|title=Core Health Indicators Singapore|publisher=World Health Organisation|date=May 2008|accessdate=16 March 2011}}</ref> ==အခြေခံ အဆောက်အအုံ== ===ဆက်သွယ်ရေး နှင့် ကွန်ယက်=== စင်ကာပူတွင် အင်တာနက် ချိတ်ဆက်မှုကို အင်တာနက် ဝန်ဆောင်သူများမှ ပြုလုပ်ပေးကြပြီး ၁ စက္ကန့်လျှင် ၁ ဂစ်ဂါဘိုက် အထိ ရှိသော အိမ်သုံး အင်တာနက်များကို တပ်ဆင်ပေးသည်။ ထိုသို့ ဂစ်ဂါဘစ် အထိ မြန်နှုန်း ရှိသော ကွန်ယက်များကြောင့် ပို့ကုန် တင်ပို့မှုကို တိုးမြှင့်နိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ တွင် အလုပ်ပေါင်း ၈၀,၀၀၀ ကျော်ကို ဖန်တီး ပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Burns, Simon |url= http://www.v3.co.uk/v3-uk/news/1971440/singapore-outlines-gigabit-broadband-plans |title= Singapore outlines gigabit broadband plans |work=V3.co.uk |location =London |date=20 June 2006 |accessdate=6 June 2013}} {{subscription required}}</ref> မိုဘိုင်းဖုန်း အသုံးပြုမှုမှာ အလွန်မြင့်မားပြီး လူ ၁၀၀ လျှင် မိုဘိုင်းဖုန်း ၁၄၈ လိုင်း ရှိသည်။<ref name="singstat2014mobile">{{cite web|url =http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#19|title =Statistics Singapore - Latest Data - Social Indicators|publisher =Singapore Department of Statistics|year =2014|accessdate =26 April 2015|archivedate =29 November 2015|archiveurl =https://web.archive.org/web/20151129094649/http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#19}}</ref> ===သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး=== [[File:singapore port panorama.jpg|thumb|centre|800px|alt=The Port with a large number of shipping containers and the ocean visible in the background|စင်ကာပူ ဆိပ်ကမ်းကို ဆန်တိုဆာကျွန်း နောက်ခံဖြင့် မြင်ရပုံ]] {{clear}} စင်ကာပူသည် လူဦးရေ အလွန်သိပ်သည်းသော သေးငယ်သော ကျွန်းကလေး တစ်ကျွန်း ဖြစ်သဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှု လျှော့ချနိုင်ရန် နှင့် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုကို လျှော့ချနိုင်ရန် လမ်းများပေါ်တွင် သွားလာနေသော ကိုယ်ပိုင်ကား စီးရေကို ကန့်သတ် ထားသည်။ ကားဝယ်ယူသူများသည် ကားတန်ဖိုး၏ ဈေးကွက်ပေါက်ဈေး တစ်ဆခွဲမျှသော အခွန်ကို ပေးဆောင်ရပြီး စင်ကာပူ စီအိုအီး ခေါ် ကားပိုင်ဆိုင်ခွင့် လက်မှတ်ကို လေလံဆွဲ ဝယ်ယူရပြီး ထိုလက်မှတ် ရှိပါက ကားကို လမ်းမပေါ်တွင် ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုစာမျှ မောင်းနှင် နိုင်သည်။ စင်ကာပူ ကားပိုင်ဆိုင်ခွင့် လက်မှတ်တစ်ခု၏ တန်ဖိုးဖြင့်ပင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပေါ့ရှ် ဘောက်စတာ ကားတစ်စင်း ဝယ်ယူနိုင်သည်။ စင်ကာပူရှိ ကားတန်ဖိုးမှာ အခြား အင်္ဂလိပ်စကား ပြောသော နိုင်ငံများထက် သိသိသာသာပင် များပြားသည်။<ref name="BloombergBMW">{{cite news|url= http://www.bloomberg.com/news/2011-02-16/bmw-3-series-costs-260-000-as-singapore-tax-keeps-cars-for-rich.html|title =BMW Costing $260,000 Means Cars Only for Rich in Singapore as Taxes Climb|work=Bloomberg|location =New York|accessdate =2 July 2011|first=Kristine|last=Aquino|date=17 February 2011}}</ref> အခြားသော ဓနသဟာယနိုင်ငံများ ကဲ့သို့ပင် လမ်းပေါ်ရှိ ကားများ နှင့် လမ်းပေါ်တွင် လျှောက်သောသူများ လက်ဝဲဘက်သို့ ကပ်၍ သွားကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.expatsingapore.com/content/view/1147|title=Once you're here: Basic Road Rules and Regulations|publisher=Expat Singapore|date=16 August 2009|accessdate=27 February 2011|archivedate=15 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141215023246/http://www.expatsingapore.com/content/view/1147}}</ref> [[File:(SGP-Singapore) East-West Line Alstom Movia R151 1925-1926 @ Eunos 2026-08-07.jpg|thumb|right|300px|ရထားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး]] [[File:ERPBugis.JPG|thumb|right|300px|နော့သ် ဘရစ်ချ်လမ်းပေါ်ရှိ အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်သုံး လမ်းအသုံးပြုခ ကောက်ခံသည့် ဂိတ်]] စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူများသည် ခြေလျင်၊ စက်ဘီး၊ ဘတ်စ်ကား၊ အငှားယာဉ်၊ အမ်အာရ်တီ ခေါ် လျှပ်စစ်အမြန်ရထား အကြီးစား၊ အယ်လ်အာရ်တီ ခေါ် လျှပ်စစ် အမြန်ရထား အငယ်စား တို့ဖြင့်လည်း သွားလာကြသည်။ အက်စ်ဘီအက်စ် ထရန်စစ် နှင့် အက်စ်အမ်အာရ်တီ ကော်ပိုရေးရှင်း ဆိုသော ကုမ္ပဏီ နှစ်ခုမှ အများပြည်သူသုံး ဘတ်စ်ကားနှင့် ရထားတို့ကို ပြေးဆွဲကြသည်။ အငှားယာဉ် ကုမ္ပဏီ ၆ ခု ရှိပြီး ထိုကုမ္ပဏီများမှ အငှားယာဉ် ၂၈,၀၀၀ ကျော်ကို လမ်းများပေါ်တွင် ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.lta.gov.sg/content/dam/ltaweb/corp/PublicationsResearch/files/FactsandFigures/taxi_info_2015.pdf|title=Taxi info|publisher=Land Transport Authority|year=2015|accessdate=24 May 2015|archivedate=5 June 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150605115848/http://www.lta.gov.sg/content/dam/ltaweb/corp/PublicationsResearch/files/FactsandFigures/taxi_info_2015.pdf}}</ref> အငှားယာဉ်မှာ လူသုံးများသော အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အခြားသော ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အငှားယာဉ် နှုန်းထားမှာ သက်သာသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>[http://www.lta.gov.sg/content/ltaweb/en/public-transport/taxis/getting-a-taxi.html Comparison of Overseas Taxi Fares]</ref> စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် စုစုပေါင်း ၂,၀၈၅ မိုင် (၃၃၅၆ ကီလိုမီတာမျှ ) ရှည်လျားသော လမ်းမများ ရှိပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ၁၀၀မိုင် (၁၆၁ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသော အိက်စ်ပရက်စ်ဝေး ခေါ် အမြန်လမ်း များလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url= http://www.lta.gov.sg/corp_info/doc/Average_Daily_Public_Transport_Ridership.pdf|archiveurl= https://www.webcitation.org/5naJXRUjU?url=http://www.lta.gov.sg/corp_info/doc/Average_Daily_Public_Transport_Ridership.pdf|archivedate= 16 February 2010|title= Public transport ridership|publisher= Land Transport Authority|accessdate= 2 July 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.lta.gov.sg/public_transport/pt_rail_tracing.htm |title=Tracing our steps |publisher=Land Transport Authority |accessdate=2 July 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110605104816/http://www.lta.gov.sg/public_transport/pt_rail_tracing.htm |archivedate=5 June 2011 }}</ref> ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော ဧရိယာပေါ်တွင် မူတည်၍ လမ်းအသုံးပြုခ ကောက်ခံသည့်စနစ်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံး ယာဉ်ကြောကျပ်တည်းမှု အတွက် ပိုက်ဆံကောက်ခံသည့် စနစ် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ယာဉ်ကြော ကျပ်တည်းမှု ကို လျှော့ချရန် အတွက် အခြားသော လုပ်ဆောင်ချက်များ ဖြစ်သော ကားပိုင်ဆိုင်မှု ပမာဏကို ကန့်သတ်ထားခြင်းနှင့် လူအများသွားလာနိုင်သည့် ရထားစနစ်ကို တိုးတက်ကောင်းမွန် စေခဲ့ခြင်းတို့လည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last= Small, Kenneth A.; Verhoef, Erik T.|year= 2007|title= The Economics of Urban Transportation|url= https://archive.org/details/economicsofurban0000smal|publisher= Routledge|location =London|isbn= 978-0-415-28515-5|page= [https://archive.org/details/economicsofurban0000smal/page/148 148]}}</ref><ref>{{cite book|last= Cervero|first= Robert|year= 1998|title = The Transit Metropolis|url= https://archive.org/details/transitmetropoli0000cerv|page = [https://archive.org/details/transitmetropoli0000cerv/page/169 169]|publisher= Island Press|location =Washington DC|id= Chapter 6/The Master Planned Transit Metropolis: Singapore|isbn= 1-55963-591-6}}</ref> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် စနစ်ကို အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်သုံး လမ်းအသုံးပြုခ ကောက်ခံခြင်း ဟု အမည်ပြောင်းလဲ ခဲ့ပြီး ထိုစနစ်မှာ အီလက်ထရွန်းနစ် နည်းပညာဖြင့် လမ်းအသုံးပြုခကို ကောက်ခံခြင်း၊ အီလက်ထရွန်းနစ် နည်းပညာဖြင့် ထောက်လှမ်း သိရှိခြင်း၊ ဗွီဒီယို သုံး၍ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url= http://www.lta.gov.sg/motoring_matters/index_motoring_erp.htm|title= Electronic Road Pricing|publisher= Land Transport Authority|accessdate= 16 April 2008|archiveurl= https://web.archive.org/web/20080410143342/http://www.lta.gov.sg/motoring_matters/index_motoring_erp.htm|archivedate= 10 April 2008}}</ref> စင်ကာပူသည် အာရှရှိ နိုင်ငံတကာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အချက်အချာ ဌာနတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပင်လယ် နှင့် လေကြောင်း ကုန်သွယ်မှု လမ်းကြောင်းများ ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ပီအက်စ်အေ အင်တာနေရှင်နယ် နှင့် ဂျူရောင်းဆိပ်ကမ်းတို့ မှ စီမံခန့်ခွဲသော စင်ကာပူ ဆိပ်ကမ်း မှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဒုတိယမြောက် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်း တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း တန်ချိန် ၁.၁၅ ဘီလီယံ နှင့် ပေနှစ်ဆယ် ကုန်သေတ္တာပေါင်း ၂၃.၂ သန်းကို အတင်အချ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံး တဆင့်ခံ ကုန်ပို့ရာ ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး သင်္ဘောများ ဆီဖြည့်ရာ အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းလည်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news|title=Singapore remains world's busiest port|url=http://news.xinhuanet.com/english/2006-01/12/content_4045562.htm|date=12 January 2006|agency=Xinhua|work=China View|location=Beijing|accessdate=22 April 2010|archive-date=31 July 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160731213304/http://news.xinhuanet.com/english/2006-01/12/content_4045562.htm|url-status=dead}}</ref> စင်ကာပူသည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး အချက်အချာ ဌာနတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ဆစ်ဒနီမြို့]] နှင့် လန်ဒန်မြို့ကြား ပျံသန်းသော သားပိုက်ကောင် လမ်းကြောင်း၏ တထောက်နားရာ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url= http://www.independent.co.uk/news/world/australasia/qantas-celebrates-60-years-of-the-kangaroo-route-761078.html|title= Qantas celebrates 60 years of the 'Kangaroo Route'|first= Kathy|last= Marks|newspaper= The Independent|location= London|date= 30 November 2007|accessdate= 18 October 2015|archivedate= 16 October 2015|archiveurl= https://web.archive.org/web/20151016034143/http://www.independent.co.uk/news/world/australasia/qantas-celebrates-60-years-of-the-kangaroo-route-761078.html}}</ref> တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် လေဆိပ် ၈ ခု ရှိပြီး စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ် သည် လေကြောင်းလိုင်းပေါင်း ၁၀၀ ကျော်၏ ဆိုက်ရောက်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ နိုင်ငံနှင့် ဒေသပေါင်း ၇၀ ကျော်မှာ မြို့ကြီး ၃၀၀ ခန့်ကို ချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=About Changi Airport |url=http://www.changiairport.com/our-business/about-changi-airport |accessdate=18 October 2015 |archivedate=21 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141121013212/http://www.changiairport.com/our-business/about-changi-airport }}</ref> နိုင်ငံတကာ ခရီးသွားလာရေး မဂ္ဂဇင်းများမှ ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး လေဆိပ်တစ်ခု အဖြစ် မကြာခဏ သတ်မှတ်လေ့ ရှိကြပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စကိုင်း ထရက်စ်မှ ကမ္ဘာ့ အကောင်းဆုံး လေဆိပ် အဖြစ် သတ်မှတ် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=2006 Airport of the Year result|accessdate=1 June 2006|url=http://www.worldairportawards.com/Awards-2006/AirportYear-2006.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061231160516/http://www.worldairportawards.com/Awards-2006/AirportYear-2006.htm|publisher=World Airport Awards|archivedate=31 December 2006}}</ref> {{clear}} {{wide image|Panoramic view of the Central Business District, Singapore, and ships - 20100712.jpg|900px|စင်ကာပူ အိစ်ကုတ် ပန်းခြံအလွန် ကျောက်ချရာ နေရာတွင် ကျောက်ချ ရပ်နားထားသော သင်္ဘောများကို စင်ကာပူမြို့ နောက်ခံဖြင့် မြင်ရပုံ}} ===ရေပေးဝေမှု နှင့် မိလ္လာစနစ်=== စင်ကာပူတွင် လူတိုင်း ရေကောင်းရေသန့်ကို သင့်တင့်သော ဈေးဖြင့် လုံလောက်စွာ ရရှိနိုင်သည်။ ထူးခြားဆန်းသစ်သော ရေကို စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းလမ်းများဖြစ်သည့် သုံးပြီးသားရေကို ပြန်လည် သုံးစွဲခြင်း၊ မိုးရေကို သိုလှောင်ထားသော ကန့်သတ် နယ်မြေများကို တည်ဆောက်ခြင်း၊ မြစ်ဝ နေရာကို ရေချို သိုလှောင်ရာ နေရာ အဖြစ် အသုံးပြုခြင်း၊ ပင်လယ်ရေမှ ဆားကို ဖယ်ထုတ်ခြင်း စသည့်နည်းလမ်းကို ပေါင်းစပ် အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အိမ်နီးချင်း မလေးရှားနိုင်ငံမှ တင်ပို့သော ရေကို မှီခိုနေခြင်းကို လျှော့ချ နိုင်ရန် ပြုလုပ်ကြသည်။ စင်ကာပူ၏ ရေပြဿနာ အဖြေရှာမှုမှာ အခြေခံ အဆောက်အအုံ တစ်ခုတည်းတွင်သာ မှီခိုနေခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ နည်းမှန်လမ်းမှန် ဥပဒေများကို အလေးအနက် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် ကျင့်သုံးခြင်း၊ ရေကို ဈေးနှုန်း သတ်မှတ်ခြင်း၊ အများပြည်သူသို့ ပညာပေးခြင်း များ အပြင် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှု လုပ်ဆောင်ခြင်းများလည်း ပါဝင်သည်။<ref name="Luan">{{cite journal|last = Ivy Ong Bee Luan|title = Singapore Water Management Policies and Practices|journal = International Journal of Water Resources Development|year = 2010|volume = 26|issue = 1|pages = 65–80|doi = 10.1080/07900620903392190|url = http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/07900620903392190|accessdate = 20 July 2012}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စင်္ကာပူရှိ ရေနှင့် မိလ္လာတို့ကို ထိန်းသိမ်းရာ ဌာနဖြစ်သော အများပြည်သူ သုံးစွဲမှု ဘုတ်အဖွဲ့ ဌာနသည် ရေအရင်းအမြစ်များကို နည်းလမ်းပေါင်းစုံ သုံး၍ စီမံခန့်ခွဲမှုများကြောင့် စတော့ခ်ဟုမ်း အင်ဒတ်စထရီ ဝါးတား ဆု ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>Stockholm International Water Institute:[http://www.siwi.org/sa/node.asp?node=83 Stockholm Industry Water Award:PUB Singapore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100704233807/http://www.siwi.org/sa/node.asp?node=83 |date=4 July 2010 }}</ref> == လူဦးရေပျံ့နှံ့ နေထိုင်မှု == [[File:1 bishan park panorama 2012.jpg|thumb|270px|ဘီရှန်း ပန်းခြံကို အပေါ်စီးမှ အုပ်မိုးထားသော အထပ်မြင့် အိတ်ချ်ဒီဘီ တိုက်ခန်းများနှင့် ကွန်ဒိုမီနီယံများ]] ၂၀၁၅ ခုနှစ် နှစ်လည်တွင် စင်ကာပူ၏ ခန့်မှန်း လူဦးရေမှာ ၅,၅၃၅,၀၀၀ ဦး ရှိပြီး ၃,၃၇၅,၀၀၀ ဦး(၆၀.၉၈%) မှာ စင်ကာပူနိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ကျန်ရှိနေသော ၂,၁၆၀,၀၀၀ ဦး (၃၉.၀၂%) တွင် အမြဲတမ်း နေထိုင်သူ ၅၂၇,၇၀၀ ဦး ၊ နိုင်ငံခြား ကျောင်းသား၊ အလုပ်သမား၊ မှီခိုသူပေါင်း ၁,၆၃၂,၃၀၀ ဦး မျှရှိသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံး ကောက်ခံသည့် လူဦးရေ စာရင်းတွင် စင်ကာပူ နိုင်ငံသားနှင့် အမြဲတမ်းနေထိုင်သူတို့၏ ၂၃% မှာ ပြည်ပတွင် မွေးဖွားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ စင်ကာပူ နိုင်ငံသား၏ ၁၀% မှာ နိုင်ငံခြားတွင် မွေးဖွားပြီး နိုင်ငံသား အဖြစ်ပြောင်းလဲလာသူများဟု ဆိုနိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားသားများကိုပါ ထည့်၍ ရေတွက်မည် ဆိုလျှင် နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သူ၏ ၄၃% မှာ နိုင်ငံခြားတွင် မွေးဖွားသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=2010census>{{cite web|url= http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2010acr.pdf|archiveurl= https://www.webcitation.org/68v15isAU?url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2010acr.pdf|archivedate= 5 July 2012|title= Census of population (pages 13 to 16 of the pdf file)|publisher= Singapore Department of Statistics|year= 2010|accessdate= 2 July 2011}}</ref><ref name="un.org">[http://www.un.org/esa/population/publications/migration/UN_MigStock_2008.pdf "Trends in international migrant stock: The 2008 revision"], United Nations, Department of Economic and Social Affairs, Population Division (2009).</ref> ထိုလူဦးရေ စာရင်းမှ သိရသော အခြား အစီရင်ခံချက် တစ်ခုမှာ နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သူများ၏ ၇၄.၁% မှာ တရုတ်လူမျိုး၊ ၁၃.၄% မှာ မလေးလူမျိုး၊ ၉.၂ % မှာ အိန္ဒိယ လူမျိုး နှင့် အခြား ၃.၃% မှာ ယူရေးရှန်း အပါအဝင် အခြား လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။<ref name=2010census/> ၂၀၁၀ မတိုင်မီက လူတစ်ဦးလျှင် လူမျိုး တစ်မျိုး အဖြစ်သာ မှတ်ပုံတင်နိုင်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် အဖေ၏ မျိုးနွယ်ကို ယူလေ့ ရှိကြသဖြင့် သွေးနှောသော လူတို့မှာ အစိုးရရ၏ လူဦးရေ စာရင်းတွင် လူမျိုးစု တစ်ခုတည်း အောက်တွင်သာ ထည့်သွင်း ဖော်ပြကြသည်။ ၂၀၁၀ မှ စ၍ နိုင်ငံသားတို့သည် ကပြား အဖြစ် မှတ်ပုံတင်နိုင်ပြီး အဓိက လူမျိုး နှင့် ဒုတိယ လူမျိုးဟု နှစ်မျိုး ရွေးနိုင်ကာ နှစ်မျိုး အထက် မရွေးနိုင်ပေ။<ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/1030142/1/.html|title=Singaporeans of mixed race allowed to 'double barrel' race in IC|work=Channel NewsAsia|location=Singapore|author=Hoe Yeen Nie|date=12 January 2010|accessdate=18 February 2011|archivedate=6 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100206100917/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/1030142/1/.html}}</ref> စင်ကာပူ နိုင်ငံသား သို့မဟုတ် အမြဲတမ်း နေထိုင်သူ မိသားစုများမှ ဦးဆောင်သော ၉၀.၃ ရာခိုင်နှုန်းသော မိသားစုများသည် ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ အိမ်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြပြီး မိသားစု၏ အရွယ်အစားမှာ နိုင်ငံသား နှင့် အမြဲတမ်း နေထိုင်သူများ မဟုတ်သည့် မှီခိုသူများ အပါအဝင် ၃.၄၃ ဦး ဖြစ်သည်။<ref name=singstat2014h&h>{{cite web |url=http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#20 |title=Statistics Singapore – Latest Data – Households & Housing |date=2014 |publisher=Statistics Singapore |accessdate=20 April 2015 |archivedate=29 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151129094649/http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#20 }}</ref> သို့သော် မြေနေရာ ရှားပါးမှုကြောင့် ၈၀.၄% သော မိသားစုများမှာ အိတ်ချ်ဒီဘီ ခေါ် အစိုးရမှ ဈေးလျှော့ရောင်းသော အထပ်မြင့် အများပြည်သူပိုင် အဆောက်အဦးများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထို့အတူ ၇၅.၉% သော မိသားစုများမှာ ၄ ခန်း (အိပ်ခန်း ၃ခန်းနှင့် ဧည့်ခန်း ၁ခန်း) နှင့် ၄ ခန်းအထက် ရှိသော အိတ်ချ်ဒီဘီ တိုက်ခန်းများ သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလိက အိမ်ရာများတွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref name=singstat2014h&h/><ref name="hdb">{{cite web |url=http://www.hdb.gov.sg/fi10/fi10320p.nsf/w/HDBWinsUNAward?OpenDocument |title=HDB InfoWEB: HDB Wins the 2010 UN-HABITAT Scroll of Honour Award : |publisher=Hdb.gov.sg |date= |accessdate=14 October 2013 |archivedate=11 December 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111211145036/http://www.hdb.gov.sg/fi10/fi10320p.nsf/w/HDBWinsUNAward?OpenDocument }}</ref> မိသားစုများ နှင့် အတူနေသော နိုင်ငံခြားသား အိမ်ဖော်များမှာ စင်ကာပူတွင် နေရာအနှံ့တွေ့ရပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စုစုပေါင်း နိုင်ငံခြားသား အိမ်ဖော် ၂၂၄,၅၀၀ ဦးမျှ ရှိသည်။<ref>{{cite news |url=http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/more-than-1-3-million/1297688.html |title=More than 1.3 million foreigners working in Singapore: Tan Chuan-Jin |work=Channel NewsAsia |location=Singapore |date=5 August 2014 |first= |last= |accessdate=26 October 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140914232514/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/more-than-1-3-million/1297688.html |archivedate=14 September 2014 }}</ref> စင်ကာပူတွင် နေထိုင်သူများ၏ ပျမ်းမျှ အသက်မှာ ၃၉.၃ နှစ်မျှ ဖြစ်ပြီး<ref name=singstat2014respoppro>{{cite web |url=http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#15 |title=Statistics Singapore – Latest Data – Resident Population Profile |date=June 2014 |publisher=Statistics Singapore |accessdate=26 October 2014 |archivedate=29 November 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151129094649/http://www.singstat.gov.sg/statistics/latest-data#15 }}</ref> သားဖွားနှုန်းမှာ မိန်းမ တစ်ဦးလျှင် ကလေး ၀.၈ ဦး ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ လူဦးရေကို အစားထိုးရန် လိုအပ်သော ၂.၁ဦး၏ အောက်တွင် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2127rank.html|title=The World Factbook|work=Central Intelligence Agency|accessdate=24 October 2014|archivedate=28 October 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20091028133713/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2127rank.html}}</ref> ထိုပြဿနာကို ကျော်လွှားနိုင်ရန် အတွက် စင်ကာပူ အစိုးရမှာ ယခင် ဆယ်စုနှစ် အနည်းငယ် အတွင်း နိုင်ငံခြားသားများကို စင်ကာပူ သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာသူ အများအပြားက စင်ကာပူ၏ လူဦးရေကို လျော့နည်း မသွားစေရန် ကျားကန် ပေးထားသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/257208/1/.html|title=Singapore's birth trend outlook remains dismal|work=Channel NewsAsia|location=Singapore|date=7 February 2007|first=Julia|last=Ng|accessdate=22 April 2010|archivedate=13 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100113223503/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/257208/1/.html}}</ref> ===ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု=== {{bar box |title=စင်ကာပူရှိ ဘာသာတရားများ<ref name=2010censuspercentage /> |titlebar=#ddd |left1=Religion |right1=Percent |float=right |bars= {{bar percent|ဗုဒ္ဓဘာသာ|orange|33}} {{bar percent|ခရစ်ယာန်|blue|18}} {{bar percent|ဘာသာမဲ့|black|17}} {{bar percent|မွတ်စလင်|green|15}} {{bar percent|အခြား<br />(အများအားဖြင့် တာအိုဘာသာ)|gray|11}} {{bar percent|ဟိန္ဒူ|gold|5}} {{bar percent|ရိုးရာ|red|1}} }} ဗုဒ္ဓဘာသာသည် စင်ကာပူတွင် ကိုးကွယ်သူ အများဆုံး ဘာသာတစ်ခုဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး လူဦးရေ စာရင်းအရ နေထိုင်သူ၏ ၃၃% သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူများ အဖြစ် ကြေညာကြသည်။ ဒုတိယမြောက် ကိုးကွယ်သူ အများဆုံး ဘာသာမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ နောက်တွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ ၊ တာအိုဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ တို့က အစဉ်လိုက် ရှိသည်။ လူဦးရေ၏ ၁၇% မှာ မည်သည့်ဘာသာကိုမျှ မကိုးကွယ်ပေ။ ၂၀၀၀ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ကြားတွင် ခရစ်ယာန်၊ တာအိုဘာသာ နှင့် ဘာသာမဲ့ ဦးရေမှာ ၃% စီ တိုးတက်လာခဲ့သဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သူ ရာနှုန်းမှာ လျော့နည်း သွားခဲ့သည်။ အခြားသော ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှုများ၏ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ယခင် အတိုင်း ဆက်လက် တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref name=2010censuspercentage>{{cite press release |url=http://www.singstat.gov.sg/news/news/press12012011.pdf |title=Census of population 2010: Statistical Release 1 on Demographic Characteristics, Education, Language and Religion |publisher=Singapore Statistics |date=12 January 2011 |accessdate=16 January 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110124160522/http://www.singstat.gov.sg/news/news/press12012011.pdf |archivedate=24 January 2011 }}</ref> ပြူး သုတေသန ဌာန၏ လေ့လာ ဆန်းစစ် ချက် အရ စင်ကာပူနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘာသာတရား အမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားရာ အများဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|title=Global Religious Diversity|url=http://www.pewforum.org/2014/04/04/global-religious-diversity/|publisher=Pew Research|date=4 April 2014|accessdate=15 April 2014}}</ref><ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/singapore/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 Pew Research Center's Religion & Public Life Project: Singapore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180817031953/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/singapore/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 |date=17 August 2018 }}. Pew Research Center. 2010.</ref> ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဓိက လမ်းစဉ် ၃ ခု ဖြစ်သော ထေရဝါဒ၊ မဟာယန နှင့် ဗာဂျယာ ယန လမ်းစဉ် သုံးမျိုး စလုံး၏ ဘုန်းကြီးကျောင်းများနှင့် ဓမ္မဌာနများ စင်ကာပူတွင် တည်ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ အများစုမှာ တရုတ်များ ဖြစ်သဖြင့် မဟာယန ယုံကြည်မှု ရှိကြပြီး<ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=GBdX2ELnkXQC&pg=PR8&dq=buddhism+singapore#v=onepage&q&f=false|title=State, society, and religious engineering: toward a reformist Buddhism in Singapore|author=Khun Eng Kuah|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|location = Singapore|accessdate=1 November 2010|isbn=978-981-230-865-8|year=2009}}</ref> ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံများ စင်ကာပူသို့ ဆယ်စုနှစ်များစွာ လာရောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ယခင် ဆယ်စုနှစ် အတွင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာမှာ တရုတ်လူမျိုး တစ်မျိုးတည်း မဟုတ်ပဲ စင်ကာပူနိုင်ငံတွင်း နေထိုင်သူများကြားတွင် လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။ ဂျပန် ဗုဒ္ဓဘာသာ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိုက ဂတ်ကိုင်း အဖွဲ့၏ လမ်းစဉ်ကို စင်ကာပူရှိ လူအများအပြား ကျင့်ကြံကြပြီး အများစုမှာ တရုတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ တိဘက်မှ ဗုဒ္ဓဘာသာသည်လည်း လတ်တလော နှစ်များ အတွင်း နိုင်ငံ အတွင်းသို့ ဖြည်းညင်းစွာ ချင်းနင်း ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.informaworld.com/smpp/content~db=all~content=a789141932|title=Modernity in south-east Asia|publisher=Informaworld|date=2 December 1995|accessdate=1 November 2010}}</ref> ===ဘာသာစကား=== {{bar box |title=စင်ကာပူ နိုင်ငံသားများ၏ မိခင်ဘာသာစကား<ref name="singstat1" /> |titlebar=#ddd |left1=Language |right1=Percent |float=right |bars= {{bar percent|မန်ဒရင်း တရုတ်|yellow|50}} {{bar percent|အင်္ဂလိပ်|blue|32}} {{bar percent|မလေး|gray|12}} {{bar percent|ကလယ်|green|3}}}} စင်ကာပူတွင် အင်္ဂလိပ်၊ မလေး၊ မန်ဒရင် တရုတ် နှင့် ကလယ် ဟူ၍ ဘာသာစကား လေးမျိုး ရှိသည်။<ref name="statutes.agc.gov.sg">{{cite web |url=http://statutes.agc.gov.sg/aol/search/display/view.w3p;ident=7655e14f-c579-47a2-b7a9-fffc9fea4815;page=0;query=DocId%3A%222cc15e67-cf27-44b1-a736-f28ab8190454%22%20Status%3Apublished%20Depth%3A0;rec=0 |title=Republic of Singapore Independence Act, s.7 |accessdate=18 October 2015 |archivedate=20 April 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140420190129/http://statutes.agc.gov.sg/aol/search/display/view.w3p;ident=7655e14f-c579-47a2-b7a9-fffc9fea4815;page=0;query=DocId%3A%222cc15e67-cf27-44b1-a736-f28ab8190454%22%20Status%3Apublished%20Depth%3A0;rec=0 }}</ref> အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားမှာ အများသုံး ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး၊ အစိုးရသုံး နှင့် ကျောင်းများတွင် သင်ကြားပို့ချရာ ကြားခံဘာသာစကား ဖြစ်သည်။<ref name="Britishcouncil">{{cite web|url=http://www.britishcouncil.org/eumd-partnership-webzine-october-2010-country-focus.htm#singapore|title=Education UK Partnership&nbsp;– Country focus|date=October 2010|publisher=British Council|accessdate=27 February 2011|archivedate=2 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110402172957/http://www.britishcouncil.org/eumd-partnership-webzine-october-2010-country-focus.htm#singapore}}</ref><ref>{{cite web|url =http://www.moe.gov.sg/media/speeches/2010/04/19/speech-by-mr-s-iswaran-at-the-apec-relc-int-seminar-opening-ceremony.php|title =Speech by Mr S. Iswaran, Senior Minister of State, Ministry of Trade and Industry and Ministry of Education|date =19 April 2010|publisher =Ministry of Education|accessdate =18 October 2015|archivedate =19 May 2011|archiveurl =https://web.archive.org/web/20110519070557/http://www.moe.gov.sg/media/speeches/2010/04/19/speech-by-mr-s-iswaran-at-the-apec-relc-int-seminar-opening-ceremony.php}}</ref>စင်ကာပူ မြို့ပြ ဝန်ဆောင်မှု အဖွဲ့နှင့် အခြား အေဂျင်စီများ ပါဝင်သော စင်ကာပူ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုအဖွဲ့ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.careers.gov.sg/the-singapore-public-service/public-agencies |accessdate=18 October 2015 |archivedate=6 January 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150106063743/http://www.careers.gov.sg/the-singapore-public-service/public-agencies }}</ref>အစရှိသော အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများတွင် အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်ကြပြီး မလေး၊ တရုတ်၊ ကလယ် ဘာသာတို့ဖြင့် ရေးသားထားသော ရုံးသုံး စာရွက်စာတမ်းများကို အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုပြီးမှသာ စာရွက်တင်သွင်းခြင်းကို လက်ခံသည်။ စင်ကာပူ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေနှင့် အခြား ဥပဒေများကို အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားပြီး<ref>{{cite web|url =http://statutes.agc.gov.sg/non_version/cgi-bin/cgi_retrieve.pl?&actno=Reved-CONST&date=latest&method=part|title =Constitution of the Republic of Singapore. Part I|year =2010|accessdate =2 July 2011|archivedate =13 July 2002|archiveurl =https://web.archive.org/web/20020713024759/http://statutes.agc.gov.sg/non_version/cgi-bin/cgi_retrieve.pl?&actno=Reved-CONST&date=latest&method=part}}</ref> စင်ကာပူရှိ တရားရုံးများတွင် အင်္ဂလိပ် မဟုတ်သော ဘာသာစကားဖြင့် ပြောဆိုလိုပါက ဘာသာပြန် လိုအပ်သည်။ <ref>{{cite web|title=What do I do if I can't speak English?|url=http://app.subcourts.gov.sg/criminal/page.aspx?pageid=64541#faq13-9|accessdate=11 October 2011|publisher=Singapore Subordinate Courts|archivedate=9 July 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100709074333/http://app.subcourts.gov.sg/criminal/page.aspx?pageid=64541#faq13-9}}</ref><ref>{{cite web|title= Dependant's Pass&nbsp;– Before you apply|url= http://www.mom.gov.sg/foreign-manpower/passes-visas/dependant-pass/before-you-apply/Pages/default.aspx|publisher =Ministry of Manpower|accessdate=11 October 2011}}</ref> သို့သော်လည်း စင်ကာပူ နိုင်ငံသား၏ ၃ ပုံ ၁ပုံမျှသာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာကို မိခင်ဘာသာ စကား အဖြစ် ပြောဆိုကြပြီး စင်ကာပူ တရုတ်လူမျိုးများ၏ ၃ ပုံ ၁ပုံ၊ စင်ကာပူ မလေးလူမျိုးများ၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံ နှင့် စင်ကာပူ အိန္ဒိယ လူမျိုးများ၏ တစ်ဝက်ခန့်မှာ သူတို့၏ မိခင်ဘာသာ စကားဖြင့်သာ ပြောဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံသား၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် အရေး အဖတ် မပြုလုပ်တတ်ပေ။<ref name=2010censuspercentage /><ref name=autogenerated3>{{cite web|url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2010sr1/t47-57.pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/5wdAIB8hG?url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2010sr1/t47-57.pdf|archivedate=20 February 2011|publisher=Singapore Statistics|title=Census of Population|year=2010|accessdate=19 February 2011}}</ref> စင်ကာပူနိုင်ငံသား အားလုံး မဟုတ်သော်လည်း အများစုမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှင့် အခြားသော တရားဝင် ဘာသာ စကား တစ်မျိုးမျိုး ကို ကျွမ်းကျင်မှု အဆင့်အမျိုးမျိုး ဖြင့် တတ်မြောက်ကြသည်။ စင်ကာပူ နိုင်ငံသားများကြားတွင် ဘာသာစကား တတ်မြောက်မှုကို ဆန်းစစ်ရာတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ (၈၀%) ၊မန်ဒရင် (၆၅%) ၊ မလေး (၁၇%) နှင့် ကလယ် (၄%) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=2010censuspercentage /><ref>{{cite web|url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2010sr1/t39-46.pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/5wpMAuagj?url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2010sr1/t39-46.pdf|archivedate=28 February 2011|title=Census of Population 2010|publisher=Singapore Statistics|accessdate=27 February 2011}}</ref> စင်ကာပူတွင် အသုံးပြုသော အင်္ဂလိပ်စကားမှာ ဗြိတိသျှ အင်္ဂလိပ် ပေါ်တွင် အခြေခံ ထားပြီး<ref>{{cite web|url=http://blogs.nlb.gov.sg/ask/children/481|title=What are some commonly misspelled English words?|publisher=National Library Board|location=Singapore|date=18 April 2008|accessdate=18 February 2011|archivedate=3 March 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120303222846/https://blogs.nlb.gov.sg/ask/children/481}}</ref> စင်ကာပူတွင် အသုံးပြုသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာ စကားများမှာ စင်ကာပူ စတန်းဒတ် အင်္ဂလိပ် ဘာသာ စကားမှ စင်းဂလိပ် ဟုခေါ်သော ကပြားစကားမျိုး အထိ ရှိသည်။ စင်းဂလိပ် အသုံးပြုခြင်းကို အစိုးရမှ အလွန်ပင် အားမပေးပေ။<ref>{{cite news|author=Tan Hwee Hwee|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,501020729-322685,00.html|title=A war of words is brewing over Singlish|newspaper=Time|location=New York|date=22 July 2002|accessdate=18 February 2011|archivedate=6 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806210202/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,501020729-322685,00.html}}</ref> မန်ဒရင် ဘာသာစကားကို မိခင် ဘာသာစကား အဖြစ် စင်ကာပူနိုင်ငံသား တစ်ဝက်ခန့်က ပြောဆိုကြသည်။ <ref name="singstat1">{{cite web|url=http://www.singstat.gov.sg/Publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/indicators.pdf|title=Census of Population 2010:Key Indicators of the resident Population|year=2010|accessdate=3 September 2013|archivedate=8 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130908091914/https://www.singstat.gov.sg/publications/publications_and_papers/cop2010/census_2010_release1/indicators.pdf}}</ref> စင်ကာပူ မန်ဒရင်သည် နိုင်ငံအတွင်း အသုံးအများဆုံး တရုတ်စကား ဖြစ်ပြီး<ref name="BBC">{{cite news|last=Oi|first=Mariko|url=http://www.bbc.co.uk/news/business-11468401|title=Singapore's booming appetite to study Mandarin|work=BBC News|date=5 October 2010|accessdate=27 February 2011}}</ref> လူဦးရေ ၁.၂ သန်းခန့်ကက အိမ်တွင် ပြောဆိုကြသည်။ အခြား ၅ သိန်း ခန့်မှာ အခြား တရုတ်စကားများကို ပြောဆိုကြပြီး အဓိက အားဖြင့် ဟောက်ကျန့်၊ တယိုချူး နှင့် ကန်တိုးနိစ် တို့ကို အိမ်တွင် ပြောဆိုကြသော်လည်း မန်ဒရင် နှင့် အင်္ဂလိပ်စကားကို လူကြိုက်များလာသောကြောင့် အသုံးပြုသူ လျော့နည်း လာသည်။ ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးသော ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် မလေး စကားပြောသော အိမ်နီးချင်း မလေးရှားနိုင်ငံ နှင့် အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံတို့နှင့် ပဋိပက္ခများကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် အတွက် မလေးဘာသာစကားကို အမျိုးသား ဘာသာစကား အဖြစ် စင်ကာပူ အစိုးရမှ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name=fromthirdworldtofirst>{{cite book|title= From Third World to First|last= Lee|first= Lee Kuan Yew|year= 2000|publisher=Marshall Cavendish|location= Singapore}}</ref> မလေးစကားမှာ ပြယုဂ် တစ်ခုသာလျှင် ဖြစ်ပြီး တကယ်တမ်း အသုံးချရန် မဟုတ်ပေ။<ref name="statutes.agc.gov.sg" /><ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=CQgjrpgdU6gC&pg=PA42|title=Language and society in Singapore|publisher=Singapore University Press|first1 = Evangelos A.|last1 = Afendras|first2 = Eddie C.Y.|last2 = Kuo|year = 1980|isbn = 978-9971-69-016-8|accessdate=27 February 2011}}</ref><ref>{{cite book|url=http://books.google.com/?id=LMZm0w0k1c4C&pg=PA2018|title= Sociolinguistics: An international handbook of the science of language and society|publisher=Walter de Gruyter|location = Berlin|first1 = Ulrich|last1 = Ammon|first2 = Norbert|last2 = Dittmar|first3 = Klaus J.|last3 = Mattheier|volume = 3|year = 2006|isbn = 978-3-11-018418-1|accessdate=27 February 2011}}</ref> နိုင်ငံတော် သီချင်း မာဂျူးလာ စင်ကာပူရ<ref>{{Singapore legislation|title=Singapore Arms and Flag and National Anthem Act|cap=296|ed=1985}}</ref> စင်ကာပူ အမိန့်နှင့် ဘွဲ့တံဆိပ်များမှ ထုတ်နှုတ်ချက်များ၊ စစ်တပ်အတွင်း အမိန့်ပေးမှု များတွင် မလေးဘာသာစကားကို အသုံးပြုထားသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မလေးဘာသာအား စင်ကာပူ နိုင်ငံသား မလေးလူမျိုး များ အတွင်းတွင်သာ အသုံးပြုကြပြီး စင်ကာပူနိုင်ငံသား၏ ၁၇% သာ မလေးဘာသာကို တတ်မြောက်ကြပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/papers/people/c2000adr-literacy.pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/5oFD4Gdnx?url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/papers/people/c2000adr-literacy.pdf|archivedate=15 March 2010|title=Literacy and Language|publisher=Singapore Statistics|accessdate=27 February 2011}}</ref> ၁၂% ကသာ မိခင်ဘာသာ အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။<ref name="singstat1" /> စင်ကာပူ နိုင်ငံသား ၁၀၀,၀၀၀ သို့မဟုတ် ၃% ကသာ ကလယ်ဘာသာ စကားကို မိခင်ဘာသာ အဖြစ် ပြောဆိုကြသည်။ ကလယ်ဘာသာ စကားမှာ စင်ကာပူတွင် တရားဝင် အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသော်လည်း အခြား အိန္ဒိယ ဘာသာစကားများကို အားမပေးခြင်း မျိုး မရှိပေ။<ref>{{cite web|url=http://www.moe.gov.sg/education/admissions/returning-singaporeans/mother-tongue-policy/|publisher=Ministry of Education|title=Returning Singaporeans&nbsp;– Mother-Tongue Language Policy|accessdate=13 October 2010|archivedate=8 April 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080408195106/http://www.moe.gov.sg/education/admissions/returning-singaporeans/mother-tongue-policy/}}</ref> ===အလုပ်အကိုင်=== စင်ကာပူနိုင်ငံသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများတွင် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း အနည်းဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ယခင် ဆယ်စုနှစ် များအတွင်း စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၄% ထက် မကျော်ခဲ့ပေ။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ စီးပွားပျက်ကပ် အတွင်း အမြင့်ဆုံး ၃% သို့ တိုးတက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ တွင် ၁.၈% သို့ ပြန်လည် လျော့ကျ သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url =http://www.mom.gov.sg/statistics-publications/national-labour-market-information/statistics/Pages/unemployment.aspx|title =Unemployment|publisher =Ministry of Manpower|year =2010|accessdate =2 July 2011|archivedate =22 June 2013|archiveurl =https://www.webcitation.org/6HZf8OoiM?url=http://www.mom.gov.sg/statistics-publications/national-labour-market-information/statistics/Pages/unemployment.aspx}}</ref><ref>{{cite news|url =http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/1135224/1/.html|title =S'pore unemployment rate falls to three-year low|publisher =Channel NewsAsia|date =15 June 2011|author =Chan, Joanne|accessdate =2 July 2011|archivedate =17 January 2013|archiveurl =https://web.archive.org/web/20130117011942/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/1135224/1/.html}}</ref> အစိုးရသည် လူမှုရေး နှင့် မိသားစု ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ တဆင့် အိမ်ခြေမဲ့ နှင့် လိုအပ်သူများကို ကူညီမှု အစီအစဉ် အမျိုးမျိုးဖြင့် ထောက်ပံ့ခဲ့သဖြင့် အလွန်အမင်း ဆင်းရဲမှုမှာ အလွန်ပင် ရှားပါးသည်။ အချို့သော အစီအစဉ်များတွင် လိုအပ်သော မိသားစုများသို့ လစဉ် ထောက်ပံ့ငွေ စင်ကာပူ ဒေါ်လာ ၄၀၀ မှ စင်ကာပူ ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ အထိ ထောက်ပံ့ ပေးခြင်း၊ အစိုးရ ဆေးရုံများတွင် အခမဲ့ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ပေးခြင်း နှင့် ကလေးများအတွက် ကျောင်းလခကို အစိုးရမှ စိုက်ထုတ်ပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title= Assistance |date= 26 October 2014 |url= http://app.msf.gov.sg/Assistance |publisher= Ministry of Social and Family Development |accessdate= 18 October 2015 |archivedate= 26 October 2014 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20141026061435/http://app.msf.gov.sg/Assistance }}</ref><ref>{{cite news |title= The stingy nanny |date=16 October 2009 |url= http://www.economist.com/node/15524092 |work=The Economist |location =London}}</ref><ref>{{cite news |title= Welfare in Singapore: Singapore government response |date=17 February 2010 |url= http://www.economist.com/node/15541423 |work=The Economist |location =London}}</ref>စင်ကာပူ အစိုးရသည် နိုင်ငံသားများအတွက် အမျိုးမျိုးသော အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် နိုင်ငံတွင်း နေထိုင်သူများ အများပိုင် အားကစားရုံများတွင် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်နိုင်ရန် အခမဲ့ ငွေကြေး ပေးအပ်ခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=ActiveSG$100 for Singaporeans to play sport |url=http://www.todayonline.com/print/475546 |accessdate=18 October 2015 |archivedate=23 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160623023323/http://www.todayonline.com/print/475546 }}</ref> နိုင်ငံသားများမှ မွေးဖွားသော ကလေးတိုင်း အတွက် ကလေးသူငယ် ဆုကြေး အဖြစ် ဒေါ်လာ ၁၆၆,၀၀၀ အထိ ခံစားခွင့် ရရှိခြင်း၊ <ref>{{Cite web |title=Baby Bonus {{!}} The Baby Bonus Scheme |url=http://www.babybonus.msf.gov.sg/parent |accessdate=18 October 2015 |archivedate=16 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016034146/http://www.babybonus.msf.gov.sg/parent/ }}</ref> များစွာ ဈေးလျှော့ပေးထားသော ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု နှင့် ငွေကြေးတို့ဖြင့် မသန်စွမ်းသူများကို ကူညီခြင်း ၊ ဆင်းရဲသော ကျောင်းသားများ အတွက် ဈေးပေါသော လက်ပ်တော့ပ် ကွန်ပျူတာများ၊ <ref>{{Cite web |title=NEU PC Plus Programme - Learning - Infocomm Development Authority of Singapore |url=http://www.ida.gov.sg/Learning/Community-Development/NEU-PC-Plus-Programme/Schemes/NEU-PC-Plus-Programme-PC-Bundle-scheme |accessdate=18 October 2015 |archivedate=19 January 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160119040025/https://www.ida.gov.sg/Learning/Community-Development/NEU-PC-Plus-Programme/Schemes/NEU-PC-Plus-Programme-PC-Bundle-scheme }}</ref> အများသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊<ref>{{Cite web |title=250,000 Public Transport Vouchers to Help Needy Families Cope with Fare Adjustment {{!}} Ministry of Transport, Singapore |url=http://www.mot.gov.sg/News-Centre/News/2015/250,000-Public-Transport-Vouchers-to-Help-Needy-Families-Cope-with-Fare-Adjustment |accessdate=18 October 2015 |archivedate=29 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160529210225/http://www.mot.gov.sg/News-Centre/News/2015/250,000-Public-Transport-Vouchers-to-Help-Needy-Families-Cope-with-Fare-Adjustment/ }}</ref> ရေ နှင့် မီတာ ဘီလ်များနှင့် အခြား နေရာများတွင် ဈေးလျှော့ပေးခြင်းများ ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=Numbers and profile of homeless persons - Ministry of Social and Family Development |url=http://app.msf.gov.sg/Press-Room/Numbers-and-profile-of-homeless-persons |accessdate=18 October 2015 |archivedate=13 May 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160513223221/http://app.msf.gov.sg/Press-Room/Numbers-and-profile-of-homeless-persons }}</ref><ref>{{Cite web |title=Singapore Budget 2014 - Measures For Households |url=http://www.singaporebudget.gov.sg/budget_2014/families1.aspx |access-date=18 October 2015 |archive-date=25 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160625104848/http://www.singaporebudget.gov.sg/budget_2014/families1.aspx }}</ref> နိုင်ငံခြား အလုပ်သမားများမှာ နိုင်ငံစီးပွားရေး အတွက် အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင်သည်ကို သိရှိသော်လည်း အစိုးရမှ ထိုအလုပ်သမားများကို ကန့်သတ်ရန် စီစဉ်လျက် ရှိသည်။ <ref>{{cite news|url=http://tvnz.co.nz/business-news/singapore-may-cap-low-skilled-foreign-workers-3346985|title=Singapore may cap low-skilled foreign workers|work=TV New Zealand|date=2 February 2010|accessdate=11 April 2011|archivedate=4 February 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100204204744/http://tvnz.co.nz/business-news/singapore-may-cap-low-skilled-foreign-workers-3346985}}</ref> နိုင်ငံခြား အလုပ်သမားများသည် ဆောက်လုပ်ရေး ကဏ္ဍ၏ ၈၀% နှင့် ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍ၏ ၅၀% မျှ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bca.gov.sg/publications/BuildabilitySeries/others/rscp_es.PDF|title=Executive summary|publisher=Building and Construction Authority|accessdate=11 April 2011}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.asiaone.com/Business/News/Office/Story/A1Story20090222-123635.html |title=Singapore's phantom workers |last=Sudderuddin |first=Shuli |newspaper=The Straits Times |location=Singapore |date=22 February 2009 |accessdate=11 April 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090225121552/http://www.asiaone.com/Business/News/Office/Story/A1Story20090222-123635.html |archivedate=25 February 2009 }}</ref> လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေး ကဏ္ဍတွင် ကန့်သတ်ရန် နှင့် တဆက်တည်းတွင် နိုင်ငံခြားသား ပါရမီရှင်များကို ဆွဲဆောင် နိုင်ရန် အတွက် အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနမှ အလုပ်လုပ်ခွင့် လက်မှတ်များကို အဆင့် ၃ ဆင့်ဖြင့် ချထားပေးသည်။ P1 အဆင့် အလုပ်လုပ်ခွင့် လက်မှတ်မှာ လစာ စင်ကာပူ ဒေါ်လာ ၈၀၀၀ နှင့် အထက် ရရှိသူများ အတွက် ဖြစ်ပြီး P2 အဆင့် အလုပ်လုပ်ခွင့် လက်မှတ်များမှာ လစာ စင်ကာပူ ဒေါ်လာ ၄၅၀၀ မှ ၇၉၉၉ ဒေါ်လာ အတွင်း ရရှိသူများ အတွက် ဖြစ်ကာ Q1 အလုပ်လုပ်ခွင့် လက်မှတ် မှာမူ လစာ အနည်းဆုံး စင်ကာပူ ဒေါ်လာ ၃၀၀၀ ရရှိသူများ အတွက် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|title=On immigration to Singapore and employment pass for foreign workers|url=https://www.3ecpa.com.sg/resources/human-resource-immigration/how-to-migrate-to-singapore/|accessdate=19 February 2015| work=3E_Accounting_Private_Limited}}</ref> ==ယဉ်ကျေးမှု== စင်ကာပူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲမှု အနည်းဆုံး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲမှုကို စင်ကာပူ နိုင်ငံ သားများက အလွန်မလိုလားအပ်သော အရာတစ်ခု အဖြစ် ရှုမြင်ကြသဖြင့် ဥရောပ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ နှင့် မတူပေ။ စင်ကာပူ နိုင်ငံသားတို့ မူးယစ်ဆေးဝါး အပေါ် မလိုလားမှုမှာ အချို့သော ပြင်းထန်သည့် မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု များအတွက် မပေးမနေရ သေဒဏ် သတ်မှတ်ထားသော ဥပဒေကြောင့် ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူတွင် လူဦးရေ အချိုးအစားအားဖြင့် အနိမ့်ဆုံး အရက်သောက်သည့် နှုန်း ရှိပြီး ကြမ်းတမ်းသည့် ရာဇဝတ်မှုများလည်း အနည်းဆုံးဖြစ်ကာ တကမ္ဘာလုံးတွင် ရည်ရွယ်ချက် ရှိစွာ လူသတ်မှု အနိမ့်ဆုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှ အရက်သောက်နှုန်းမှာ လူကြီး တစ်ယောက်လျှင် တစ်နှစ် ၂ လီတာမျှ ဖြစ်သဖြင့် တကမ္ဘာလုံးတွင် အနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားသားများသည် လူဦးရေ၏ ၄၂% မျှ ရှိပြီး <ref name="un.org" />စင်ကာပူ၏ ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်တွင် များစွာ လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။ စီးပွားရေး ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး ဌာန၏ ၂၀၁၃ ခု မည်သည့်နေရာတွင်မွေးဖွားသင့်သနည်း ကိန်းညွှန်းတွင် စင်ကာပူအား အာရှတွင် အကောင်းဆုံး ဘဝအရည်အသွေး ရှိရာ နေရာနှင့် တကမ္ဘာလုံးတွင် ဆဌမမြောက် ဘဝအရည်အသွေး ရှိရာ နေရာဟု အဆင့်သတ်မှတ် ဖော်ပြထားသည်။<ref>[http://www.economist.com/news/21566430-where-be-born-2013-lottery-life International: The lottery of life | The Economist]</ref> ===ဘာသာစကား၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု နှင့် ယဉ်ကျေးမှု=== [[File:Chinese New Year market.jpg|thumb|တရုတ်နှစ်ကူး ရုံးပိတ်ရက်အတွင်း မြင်ရသော တရုတ်တန်းရှိ လမ်းဘေးဈေး]] [[File:Armenian Church, Singapore, Jan 06.JPG|thumb|စင်ကာပူရှိ ရှေးအကျဆုံး ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်း စိန့်ဂရေဂရီ၏ အာမေးနီးယန်း ဘုရားကျောင်း]] [[File:The Sultan Mosque at Kampong Glam, Singapore (8125148933).jpg|thumb|စင်ကာပူရှိ စူလ်တန် ဗလီ]] စင်ကာပူသည် လူမျိုးစုံပြီး သက်တမ်းနုသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူတွင် ၎င်း၏ နိုင်ငံ အရွယ်အစားနှင့်စာလျှင် များစွာသော ဘာသာစကားများ၊ ဘာသာတရားများ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ရှိသည်။<ref name="singapore21">{{cite web|url=http://www.singapore21.org.sg/speeches_050599.html|title=Speech by Prime Minister Goh Chok Tong on Singapore 21 Debate in Parliament|publisher=singapore21|date=5 May 1999|accessdate=27 October 2011|archivedate=10 February 2001|archiveurl=https://web.archive.org/web/20010210223621/http://www.singapore21.org.sg/speeches_050599.html}}</ref> ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း မှ ၁၉၆၃ တွင် လွတ်လပ်ရေး ရသည့် အခါတွင် စင်ကာပူနိုင်ငံသား အသစ်ကျပ်ချွတ်များသည် မလေးရှား၊ တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့မှ ပညာမတတ်သော အလုပ်သမားများ ဖြစ်ကြသည်။ အများစုမှာ စင်ကာပူတွင် ပိုက်ဆံရှာရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ခဏတဖြုတ် နေမည့်သူများသာဖြစ်၍ ရေရှည် အခြေချ နေထိုင်ရန် အစီအစဉ် မရှိကြပေ။ ပရာနကန်ဟုခေါ်သော စင်ကာပူတွင် မွေးဖွားသော လူလတ်တန်းစား လူနည်းစု လူမျိုးများလည်း ရှိသည်။ ၁၅ ရာစု နှင့် ၁၆ ရာစု တရုတ် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သူများ ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ပရာနကန် များမှာ စင်ကာပူ ကို သစ္စာရှိကြသော်လည်း အလုပ်သမားများမှာ သူတို့၏ မိခင်နိုင်ငံ ဖြစ်သော မလေးရှား၊ တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့ကိုသာ သစ္စာ စောင့်သိကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.aseanfocus.com/a_short_history_of_south_east_asia/history_singapore.html|title=A Short History of Southeast Asia: Singapore|publisher=ASEANfocus, Peter Church|date=10 July 2009|accessdate=27 October 2011|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923175215/http://www.aseanfocus.com/a_short_history_of_south_east_asia/history_singapore.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://countrystudies.us/singapore/6.htm|title=Crown Colony|publisher=U.S. Library of Congress|date=10 July 2009|accessdate=27 October 2011}}</ref> လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် စင်ကာပူ၏ အမျိုးသားရေး လက္ခဏာ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို စတင်ပုံဖော်သည့် လုပ်ငန်းစဉ် စတင်ခဲ့လေသည်။ စင်ကာပူ၏ ယခင် ဝန်ကြီးချုပ်များ ဖြစ်ကြသော လီကွမ်းယူ နှင့် ဂိုချောက်တောင်တို့က စင်ကာပူသည် သမာရိုးကျ အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သော နိုင်ငံဟူသည့် အသုံးအနှုန်း နှင့် မသင့်လျော်ဘဲ စပ်ကူးမပ်ကူး လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုသာလျှင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် စင်ကာပူ နိုင်ငံသားများသည် တူညီသော ဘာသာစကားကို မပြောသကဲ့သို့ ဘာသာတရား တစ်ခုတည်းကိုလည်း မကိုးကွယ်ကြဘဲ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်း စဉ်လာလည်း အတူတူ မရှိကြပေ။<ref name="singapore21" /><ref>{{cite news|url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/443304/1/.html|title=MM Lee says Singapore needs to do more to achieve nationhood|work=Channel NewsAsia|location=Singapore|date=5 May 2009|accessdate=27 October 2011|archivedate=30 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170630175421/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/443304/1/.html}}</ref> အင်္ဂလိပ်သည် စင်ကာပူ၏ ပထမ ဘာသာစကား ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၁၀ ခုနှစ် အစိုးရ၏ လူဦးရေ စာရင်း အရ စင်ကာပူနိုင်ငံသား၏ ၂၀% သို့မဟုတ် ၅ ယောက်တွင် ၁ ယောက်မှာ အင်္ဂလိပ်စာ မတတ်ကြပေ။ ထို အခြေအနေမှာ ၁၉၉၀ ခုနှစ်နှင့် စာလျှင် တိုးတက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး ထိုစဉ်က စင်ကာပူနိုင်ငံသား၏ ၄၀% မှာ အင်္ဂလိပ်စာ မတတ်ကြပေ။<ref name="singstat_a">{{cite web|url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2010sr1/findings.pdf|archiveurl=https://www.webcitation.org/5wdAICz5j?url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2010sr1/findings.pdf|archivedate=20 February 2011|title=Findings|publisher=Singapore Statistics|date=5 May 2010|accessdate=27 October 2011}}</ref><ref>{{cite web|url= http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2000adr/chap4.pdf|archiveurl= https://www.webcitation.org/63V8fYL8f?url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/c2000adr/chap4.pdf|archivedate= 27 November 2011|title= Literacy and language|publisher= Singapore Statistics|date= 5 May 2010|accessdate= 27 October 2011}}</ref> အခြားနိုင်ငံများနှင့် မတူသည့် အချက်မှာ ဘာသာစကား၊ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုမှာ အသားအရောင် နှင့် မျိုးရိုးပေါ်မူတည်၍ သတ်မှတ်မရနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံသား တရုတ်လူမျိုးများတွင် ၅ ယောက်လျှင် ၁ ယောက်မှာ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင် ဖြစ်ပြီး၊ နောက် ၁ ယောက်မှာ ဘာသာမဲ့ ဖြစ်ကာ အခြားသူတို့မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ သို့မဟုတ် တာအိုဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ၃ ပုံ ၁ပုံမှာ အိမ်တွင် အင်္ဂလိပ်စကား ပြောကြပြီး တစ်ဝက်ခန့်မှာ မန်ဒရင် တရုတ်စကားကို အိမ်တွင် ပြောဆိုကြသည်။ အခြားသူတို့မှာ ဒေသသုံး တရုတ်ဘာသာစကားများကို အိမ်တွင် ပြောဆိုကြသည်။ စင်ကာပူတွင် ရှိသော မလေး လူမျိုး အများစုမှာ အိမ်တွင် မလေးစကားကို ပြောဆိုကြပြီး အချို့မှာ အင်္ဂလိပ်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။ <ref name="singstat_a" /> စင်ကာပူနိုင်ငံသား အိန္ဒိယလူမျိုးများမှာ ဘာသာတရား ပို၍ ကိုင်းရှိုင်းကြသည်။ ၁% သော အိန္ဒိယ လူမျိုးများသာ ဘာသာမဲ့ ဖြစ်သည်။ ၁၀ ယောက်လျှင် ၆ ယောက်မှာ ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ဖြစ်ပြီး၊ ၂ ယောက်မှာ မွတ်စလင် ဖြစ်ကာ ကျန် ၂ ဦးမှာ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင် ဖြစ်သည်။ ၁၀ ယောက်တွင် ၄ ယောက်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို အိမ်တွင် ပြောဆိုကြပြီး၊ ၃ ယောက်မှာ ကလယ်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြကာ ၁၀ ယောက်လျှင် ၁ ယောက်မှာ မလေးဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြ၍ ကျန်သူများမှာ အခြား အိန္ဒိယ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ <ref name="singstat_a" /> ထို့အတွက်ကြောင့် စင်ကာပူနိုင်ငံသားများ၏ အပြုအမူနှင့် စိတ်နေစိတ်ထားမှာ သူတို့ အိမ်တွင် ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား နှင့် ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာတရားမှလည်း အခြား အရာများနှင့် အတူ သက်ရောက် လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။ စင်ကာပူနိုင်ငံသားများတွင် အင်္ဂလိပ်ကို မိခင်ဘာသာ စကားအဖြစ် ပြောဆိုသူများမှာ အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုသို့ တိမ်းညွှတ်မှု ရှိပြီး တရုတ်ဘာသာစကားကို မိခင်ဘာသာစကား အဖြစ် ပြောဆိုသူများမှာ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒသို့ တိမ်းညွှတ်မှု ရှိသည်။ မလေးဘာသာစကားကို ပြောဆိုသော စင်ကာပူ နိုင်ငံသားများမှာ မလေးယဉ်ကျေးမှုသို့ တိမ်းညွှတ်ပြီး ၎င်းမှာ အစ္စလာမ် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ ===အပြုအမူနှင့် ယုံကြည်မှု=== စင်ကာပူသည် နိုင်ငံတော် အဆင့်တွင် မယ်ရစ်တိုခရေစီ ဟုခေါ်​သော လူတစ်ယောက်အား သူ၏စွမ်းဆောင်နိုင်မှုပေါ်တွင်သာ မူတည် ဆုံးဖြတ်မည် ဆိုသည့် အချက်ကို အလေးအနက်ထား ပြောကြားလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.pmo.gov.sg/content/pmosite/mediacentre/inthenews/ministermentor/2009/April/old_and_new_citizensgetequalchancesaysmmlee.html |title=Old and new citizens get equal chance, says MM Lee |publisher=PMO |date=5 May 2010 |accessdate=27 October 2011 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110812071843/http://www.pmo.gov.sg/content/pmosite/mediacentre/inthenews/ministermentor/2009/April/old_and_new_citizensgetequalchancesaysmmlee.html |archivedate=12 August 2011 }}</ref> လူမျိုးများ နှင့် ဘာသာတရားများ အကြား ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်ခြင်းသည် စင်ကာပူနိုင်ငံ အောင်မြင်မှု၏အဓိက အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု စင်ကာပူ နိုင်ငံသားများမှ ယုံကြည်ကြပြီး စင်ကာပူ၏ အမျိုးသားရေး လက္ခဏာကို ဖော်ဆောင်ခြင်း၏ တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url= http://www.singaporeunited.sg/cep/index.php/web/Our-News/PM-Lee-on-racial-and-religious-issues-National-Day-Rally-2009 |title= PM Lee on racial and religious issues (National Day Rally 2009) |publisher= Singapore United |date= 16 August 2009 |accessdate= 27 February 2011 |archivedate= 20 February 2010 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20100220195750/http://www.singaporeunited.sg/cep/index.php/web/Our-News/PM-Lee-on-racial-and-religious-issues-National-Day-Rally-2009 }}</ref> စင်ကာပူအား ကလေးထိန်းနိုင်ငံ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။<ref>{{cite news |url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/from_our_own_correspondent/3861209.stm |title=Singapore slings a little caution to the wind |work=BBC News |date=16 August 2004 |accessdate=27 February 2011 |first=Andrew |last=Harding}}</ref><ref>{{cite news |url= http://www.nytimes.com/2006/05/23/business/worldbusiness/23casino.html?pagewanted=all |title=The Nanny State Places a Bet |work=The New York Times |date=16 August 2004 |accessdate=27 February 2011 |first=Wayne |last=Arnold}}</ref> စင်ကာပူ ၏ နိုင်ငံတော် အထိမ်းအမှတ် ပန်းမှာ သစ်ခွပန်း တစ်မျိုး ဖြစ်သော ဗန်ဒါ မစ်စ်ဂျိုယာကွင်မ် ဖြစ်ပြီး စင်ကာပူ နိုင်ငံတွင် မွေးဖွားသော အာမေးနီးယန်း အမျိုးသမီး တစ်ဦး၏ အမည်ကို အမှတ်တရ အနေဖြင့် မှည့်ခေါ်ထားသော ပန်းဖြစ်ပြီး သူမသည် ထိုပန်းအား တန်ဂျွန်ပါဂါရှိ သူမ၏ ဥယျာဉ် အတွင်း ၁၈၉၃ တွင် စိုက်ပျိုးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=National Flower |url=https://www.nhb.gov.sg/NHBPortal/faces/oracle/webcenter/portalapp/pagehierarchy/Page857.jspx;jsessionid=zbgYWAXoyt04Lr1BHPXSPYm216a4Pf1M3Bbd5yYIeNGZop1a05pJ!224933089?_afrWindowId=null&_afrLoop=3309796028833401&detContId=NHBSVRAPP61620001246&_afrWindowMode=0&_adf.ctrl-state=si7eo176a_4#%40%3F_afrWindowId%3Dnull%26_afrLoop%3D3309796028833401%26detContId%3DNHBSVRAPP61620001246%26_afrWindowMode%3D0%26_adf.ctrl-state%3Dxdhqc99f5_4 |accessdate=19 October 2015 |archivedate=9 April 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150409232634/https://www.nhb.gov.sg/NHBPortal/faces/oracle/webcenter/portalapp/pagehierarchy/Page857.jspx%3Bjsessionid%3DzbgYWAXoyt04Lr1BHPXSPYm216a4Pf1M3Bbd5yYIeNGZop1a05pJ%21224933089?_afrWindowId=null&_afrLoop=3309796028833401&detContId=NHBSVRAPP61620001246&_afrWindowMode=0&_adf.ctrl-state=si7eo176a_4#%40%3F_afrWindowId%3Dnull%26_afrLoop%3D3309796028833401%26detContId%3DNHBSVRAPP61620001246%26_afrWindowMode%3D0%26_adf.ctrl-state%3Dxdhqc99f5_4 }}</ref> စင်ကာပူ၏ အမျိုးသား အထိမ်းအမှတ် များ ဖြစ်ကြသော နိုင်ငံတော် အမှတ်တံဆိပ် နှင့် ခြင်္သေ့ခေါင်း အမှတ်တံဆိပ်တို့တွင် ခြင်္သေ့ပုံကို အသုံးပြုထားပြီး စင်ကာပူမှာ ခြင်္သေ့မြို့တော်ဟု လူသိများကြသည်။ အခြားသော စင်ကာပူ၏ လူသိများသော အမည်များမှာ ဥယျာဉ်မြို့တော် နှင့် အနီစက် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စင်ကာပူရှိ အစိုးရ ရုံးပိတ်ရက်များမှာ အဓိက တရုတ်၊ အနောက်တိုင်း၊ မလေး နှင့် အိန္ဒိယ ပွဲတော် ရက်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://mystory.sg/content/1572/National_Symbols_Overview.html|title=National Symbols|publisher=mystory.sg|date=16 August 2009|accessdate=27 February 2011|archivedate=3 September 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903142406/http://mystory.sg/content/1572/National_Symbols_Overview.html}}</ref> စင်ကာပူရှိ ဝန်ထမ်းများမှာ တစ်ပတ်လျှင် ၄၅ နာရီမျှ ပျမ်းမျှ အလုပ်လုပ်ကြသဖြင့် အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အနည်းငယ်မျှ ပို၍ ရှည်လျားသည်။ စင်ကာပူ နိုင်ငံသား ၄ ယောက်တွင် ၃ယောက်မှာ ၎င်းတို့၏ အလုပ်ကို ကောင်းမွန်စွာ လုပ်နိုင်ခြင်း အတွက် ဂုဏ်ယူကြပြီး ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ သူတို့၏ မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှု ရှိစေရန် အကူအညီ ပေးသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.chinapost.com.tw/business/asia/singapore/2010/01/12/240437/Survey-finds.htm|title=Survey finds that workers in Singapore put in longest hours|work=China Post|location=Taipei|date=16 August 2009|accessdate=27 February 2011|archivedate=21 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151021003122/http://www.chinapost.com.tw/business/asia/singapore/2010/01/12/240437/Survey-finds.htm}}</ref> ===ဟင်းလျာများ=== ဈေးဝယ်ထွက်ခြင်း နှင့် အတူ ပြင်ပတွင် ညစာစားခြင်းသည် စင်ကာပူ၏ အားလပ်ချိန် အပန်းဖြေရာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://app.www.sg/where/default.aspx|title=Singapore Dining|publisher=App.www.sg|accessdate=2 November 2010|archivedate=2 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130502130333/http://app.www.sg/where/default.aspx}}</ref> အစားအသောက်ကို ခုံမင်ခြင်းကြောင့် ဩစတြေးလျ ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများသည် စင်ကာပူ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ရန် အတွက် အစားအသောက်ကို အခြေခံသော ခရီးစဉ်များကို ရေးဆွဲကြသည်။ <ref>{{cite news |author=Yue, Karen |title=Business Events Australia to target tummies of Singapore planners |url=http://www.ttgmice.com/article/business-events-australia-to-target-tummies-of-singapore-planners/ |work=TTGmice |location=Singapore |date=14 May 2013 |accessdate=19 October 2015 |archivedate=16 October 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151016034143/http://www.ttgmice.com/article/business-events-australia-to-target-tummies-of-singapore-planners/ }}</ref> အစားအသောက် အမျိုးမျိုး ရှိခြင်းသည် စင်ကာပူသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ရန် အကြောင်းအချက် တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြပြီး<ref name="Foodways">{{cite book |url= http://www.google.com/books?hl=en&lr=&id=p5Mw_WTLhiYC&oi=fnd&pg=PA161&dq=singapore*+cuisine&ots=Tz9V0Aw5Bm&sig=XQXRScIGhgsydpe9R7DSrHoA2hQ#v=onepage&q=singapore*%20cuisine&f=false |title=Changing Chinese foodways in Asia |author1= Wu, David Y.H. |author2= Chee Beng Tan |pages=161 ff. |publisher=Chinese University Press |location= Hong Kong |isbn= 978-962-201-914-0 |year = 2001 |accessdate=27 February 2011}}</ref> လူမျိုးစု အမျိုးမျိုးတို့၏ အစားအသောက် မျိုးစုံ ရှိခြင်းကို စင်ကာပူ အစိုးရမှ ယဉ်ကျေးမှု မျိုးစုံ ရှိခြင်း၏ ပြယုဂ် အဖြစ် မှတ်ယူ ထားသည်။<ref name="Martini">{{cite journal|author1 = Martini, Fadhel|author2 = Wong Tai Chee|url = http://www.questia.com/googleScholar.qst?docId=5002403690|pages = 161–164|title = Restaurants in Little India, Singapore: A Study of Spatial Organization and Pragmatic Cultural Change|journal=Journal of Social Issues in Southeast Asia|year = 2001|volume = 16}}</ref> စင်ကာပူ ၏ အမျိုးသား အထိမ်းအမှတ် အသီးအနှံမှာ ဒူးရင်းသီး ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite news |url= http://www.timeoutsingapore.com/restaurants/feature/in-durian-love |title=In durian love |work=Time Out Singapore |date=23 August 2008 |accessdate=7 May 2011}}</ref> အများအားဖြင့် စင်ကာပူတွင် အစားအသောက်များကို တရုတ်၊ မလေး နှင့် အိန္ဒိယ အစားအသောက်ဟူ၍ သီးခြား ခွဲခြားထားသည်။ သို့သော်လည်း အစားအသောက် အမျိုးအစားများမှာ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် စတိုင်လ်များကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ပို၍ များပြားလာသည်။ (ဥပမာ ပရာနကန် ဟင်းလျာမှာ တရုတ် နှင့် မလေး ဟင်းလျာများကို ပေါင်းစပ် ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Foodways" /> ===အနုပညာ=== [[File:Theatre and Concert Hall, Esplanade – Theatres on the Bay, Singapore - 20110528.jpg|thumb|alt=Domed black building with bumps reminiscent of those on a Durian|မရီနာစကွဲယား ရှေ့တွင် သီးခြားထွက်ပေါ်နေသော ဒူးရင်းသီးပုံစံ အက်စပလန်းနိတ် သုခုမ အနုပညာ ဌာန]] ၁၉၉၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ အစိုးရသည် စင်ကာပူနိုင်ငံအား အနုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုဌာန တစ်ခု ဖြစ်လာစေရန် အထူးသဖြင့် သုခုမ အနုပညာ ဘက်တွင် ထင်ရှားသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာစေရန် စီစဉ်နေခဲ့ပြီး နိုင်ငံအား လူမျိုးပေါင်းစုံသော "အရှေ့နှင့်အနောက်ကြား ကူးသည့် ဂိတ်ဝတံခါး" တစ်ခု အဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်ရန် ကြိုးစား စွမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mica.gov.sg/renaissance/FinalRen.pdf|title=Culture and the Arts in Renaissance Singapore|publisher=Ministry of Information, Communications and the Arts|accessdate=1 May 2006|archiveurl = https://web.archive.org/web/20060524013952/http://www.mica.gov.sg/renaissance/FinalRen.pdf|archivedate = 24 May 2006}}</ref> ထိုအထဲမှ ထင်ရှားသော ကိစ္စ တစ်ခုမှာ အက်စပလန်းနိတ် ပင်လယ်အော်ပေါ်ရှိ ကဇာတ်ရုံဟု အမည်ရသော သုခုမ အနုပညာ ဌာနကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.virtualtourist.com/travel/Asia/Singapore/Singapore-1495679/Things_To_Do-Singapore-Esplanade_Theatres_by_the_Bay-BR-1.html|title=Virtual Tourist: Reviews of Esplanade (Theatres by the Bay)|accessdate=28 March 2006|archivedate=30 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170630003602/http://www.virtualtourist.com/travel/Asia/Singapore/Singapore-1495679/Things_To_Do-Singapore-Esplanade_Theatres_by_the_Bay-BR-1.html}}</ref> နိုင်ငံတော် တီးဝိုင်းဖြစ်သော စင်ကာပူ ဆင်ဖိုနီ အော်ခက်စထရာသည် အက်စပလန်းနိတ် ဇာတ်ရုံတွင် ဖျော်ဖြေလေ့ ရှိသည်။ နှစ်စဉ် စင်ကာပူ အနုပညာ ပွဲတော်ကို အမျိုးသား အနုပညာ ကောင်စီမှ စီစဉ်ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ လူအများရှေ့တွင် ပြက်လုံးထုတ်သည့် ပွဲများမှာ များပြားလာပြီး အပတ်စဉ် ဖျော်ဖြေလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite news|last = Chee|first = Frankie |title = Stand-up is back|newspaper=The Straits Times|location = Singapore|date = 12 July 2009 }}</ref> စင်ကာပူသည် လန်ဒန် တော်ဝင် အက အကယ်ဒမီမှ စီစဉ်သော ဂန္ထဝင် ဘဲလေး အကပြိုင်ပွဲ တစ်ခုဖြစ်သည့် ဂျီးနီးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘဲလေးပြိုင်ပွဲကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.rad.sg/updates.html|title=Updates|publisher=Royal Academy of Dance|date=12 September 2009|accessdate=23 August 2010|archive-date=24 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160624041948/http://www.rad.sg/updates.html}}</ref> ===အားကစား နှင့် အပန်းဖြေမှု=== [[File:Stadium-Closing-Ceremony-Panorama.jpg|thumb|စင်ကာပူ၏ ယခင် အမျိုးသား အားကစားရုံ|alt=Closing ceremony for the National Stadium]] [[File:Seating at Singapore National Stadium.jpg|thumb|စင်ကာပူ၏ ယခု အမျိုးသား အားကစားရုံ]] [[File:1 singapore f1 night race 2012 city skyline.jpg|thumb|စင်ကာပူ ဂရန်းပရီ]] လူကြိုက်များသော အားကစားနည်းများတွင် ဘောလုံး၊ ခရစ်ကက်၊ ရေကူးခြင်း၊ ရွက်လှေ၊ စားပွဲတင်တင်းနစ် နှင့် ကြက်တောင်ရိုက်ခြင်း တို့ ပါဝင်ကြသည်။ စင်ကာပူ နိုင်ငံသား အများစုသည် အိတ်ချ်ဒီဘီ တိုက်ခန်းဟု ခေါ်သော အများပြည်သူဆိုင်ရာ အိမ်ရာ နေရာများတွင် နေထိုင်ကြပြီး အနီးအနားတွင် ရေကူးကန်များ၊ ပြင်ပ ဘက်စကက်ဘော ကစားကွင်းများ နှင့် မိုးလုံလေလုံ အားကစားရုံများ ရှိကြသည်။ ရေထဲတွင် ကစားသည့် ကစားနည်းများ ဖြစ်သော ရွက်လှေစီးခြင်း၊ ကာယက် လှေလှော်ခြင်း နှင့် ရေထဲတွင် စကီး စီးခြင်း စသည်တို့မှာလည်း လူကြိုက်များသည်။ ရေငုတ်ခြင်းမှာလည်း အခြားလူကြိုက်များသော အပန်းဖြေရာ ကစားနည်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက် ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်သော ပုလော ဟန်တုမှာ သန္တာကျောက်တန်းများ ပေါများသည်ဟု လူသိများသည်။<ref>{{cite web|url = http://www.pulauhantu.org/about/|publisher = The Hantu Bloggers|title = About us|accessdate = 2 July 2011|archivedate = 13 September 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070913001037/http://www.pulauhantu.org/about}}</ref> စင်ကာပူ၏ ဘောလုံး လိဂ် ဖြစ်သော အက်စ်လိဂ် ကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url= http://www.sleague.com/Web/main.aspx?ID=f716b261-83ec-4f12-9c0f-c6705c44c556|title= About S-League|publisher= Football Association Singapore|year= 2008|accessdate= 2 July 2011|archivedate= 1 February 2018|archiveurl= https://web.archive.org/web/20180201075642/http://www.sleague.com/Web/main.aspx?ID=f716b261-83ec-4f12-9c0f-c6705c44c556}}</ref> ယခု အခါတွင် နိုင်ငံခြား အသင်းများ အပါအဝင် ဘောလုံး အသင်း ၁၂ သင်း ရှိသည်။ <ref>{{cite news|url = http://www.goal.com/en/news/1276/south-east-asia/2010/01/21/1754349/french-and-chinese-teams-join-singapores-s-league|title = French And Chinese Teams Join Singapore's S-League|date = 21 January 2010|work=goal.com}}</ref> ယခင်က ဩစတြေးလျ အမျိုးသား ဘတ်စကက်ဘော လိဂ်တွင် ကစားခဲ့သော စင်ကာပူ စလင်ဂါ အသင်းမှာ အာဆီယံ ဘက်စကက်ဘော လိဂ်တွင် အဖွင့် အသင်း တစ်သင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news|url = http://www.fiba.com/pages/eng/fc/news/lateNews/arti.asp?newsid=29263|title = ASEAN Basketball League takes off|date = 20 January 2009|work = FIBA Asia|accessdate = 19 October 2015|archivedate = 16 August 2009|archiveurl = https://web.archive.org/web/20090816082403/http://www.fiba.com/pages/eng/fc/news/lateNews/arti.asp?newsid=29263}}</ref> စင်ကာပူသည် ဖော်မြူလာဝမ်း ကမ္ဘာ့ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲ၏ အချီ တစ်ချီ ဖြစ်သော စင်ကာပူ ဂရန်းပရီကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ စ၍ အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲမှာ မရီနာဘေး လမ်းမ ပတ်လမ်း အတွင်းတွင် ကျင်းပပြီး ဖော်မြူလာဝမ်း ပြိုင်ပွဲ၏ ပထမဆုံး ညပြိုင်ပွဲလည်း ဖြစ်ပြီး <ref name="News – Singapore confirms 2008 night race">{{cite press release|title= Singapore confirms 2008 night race|publisher=Formula One|url=http://www.formula1.com/news/6063.html|archiveurl= https://web.archive.org/web/20070613015932/http://www.formula1.com/news/6063.html|date = 11 May 2007|archivedate=13 June 2007|accessdate=18 May 2007}}</ref> အာရှတွင် ပထမဆုံး လမ်းမပေါ်တွင် ယှဉ်ပြိုင်သည့် ဖော်မြူလာဝမ်း ပြိုင်ပွဲလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="1stStreet">{{cite press release|title=SingTel to sponsor first Singapore Grand Prix|publisher=Formula1.com|url=http://www.formula1.com/news/headlines/2007/11/7101.html|accessdate=10 December 2007|date=16 November 2007}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲ၏ အကြိုတွင် ပြိုင်ပွဲ စီစဉ်သူများက ဖော်မြူလာဝမ်း အဖွဲ့နှင့် စာချုပ်သက်တမ်းတိုး လက်မှတ်ထိုးထားသဖြင့် စင်ကာပူ ဂရန်းပရီ ပြိုင်ပွဲသည် အနည်းဆုံး ၂၀၁၇ အထိ ဆက်လက် တည်ရှိနေဦးမည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|last=Collantine|first=Keith|title=Singapore confirms F1 contract extension to 2017|url=http://www.f1fanatic.co.uk/2012/09/22/singapore-confirms-f1-contract-extension-2017/|publisher=Formula 1 Fanatic|accessdate=22 September 2012|date=22 September 2012|quote="The Singapore Grand Prix will remain on the F1 calendar for at least the next five years."}}</ref> ခရန်းဂျီး မြင်းပြိုင်ကွင်းကို စင်ကာပူမြင်းပြိုင်ပွဲကလပ်မှ လုပ်ကိုင်နေပြီး အပတ်စဉ် မြင်းပြိုင်ပွဲ အများအပြား နှင့် အရေးကြီးသော ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ မြင်းပြိုင်ပွဲများကိုလည်း လက်ခံကျင်းပ ပေးလျက် ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ပြိုင်ပွဲမှာ နာမည်ကျော်ကြားသော စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖလား မြင်းပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူသည် ပထမဆုံး နွေရာသီ လူငယ် အိုလံပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲကိုလည်း အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။ ===မီဒီယာ=== အစိုးရနှင့် ဆက်စပ်နေသော ကုမ္ပဏီများက ပြည်တွင်း မီဒီယာ အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ <ref name="freedomhouse_a">{{cite web|url=http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=22&country=7915&year=2010|title=Country Report 2010 Edition|publisher=Freedom House|year=2010|accessdate=7 May 2011|archivedate=15 December 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101215114121/http://freedomhouse.org/template.cfm?page=22&year=2010&country=7915}}</ref> မီဒီယာကော့ပ်သည် အခမဲ့ထုတ်လွှင့်သော တီဗွီလိုင်း နှင့် ရေဒီယို လိုင်းများကို ထုတ်လွှင့်သည်။ မီဒီယာကော့ပ် မှ ထုတ်လွှင့်သော အခမဲ့ ရုပ်သံလိုင်းပေါင်း ၇ လိုင်းမျှ ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url= http://www.mda.gov.sg/POLICIES/POLICIESANDCONTENTGUIDELINES/TV/Pages/FreetoAirTV.aspx|title= Free-to-Air Television|year= 2011|publisher= MDA|accessdate= 17 October 2011|archivedate= 25 November 2010|archiveurl= https://web.archive.org/web/20101125152103/http://www.mda.gov.sg/Policies/PoliciesandContentGuidelines/TV/Pages/FreetoAirTV.aspx}}</ref> ရုပ်သံလိုင်းများမှာ ချန်နယ် ၅ (အင်္ဂလိပ်လိုင်း) ၊ ချန်နယ် နယူးအေးရှား (အင်္ဂလိပ်လိုင်း)၊ အော့ကတို ( အင်္ဂလိပ်လိုင်း)၊ ချန်နယ် ၈ (တရုတ်လိုင်း)၊ ချန်နယ် ယူ (တရုတ်လိုင်း)၊ ဆူရိယာ (မလေးလိုင်း) နှင့် ဗာဆမ်သမ် (အိန္ဒိယလိုင်း) တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ .<ref>{{cite web|url= http://entertainment.xin.msn.com/en/tv/silverlight-tv-guide.aspx|title= TV listings|year= 2011|publisher= XIN MSN|accessdate= 17 October 2011|archivedate= 9 October 2010|archiveurl= https://web.archive.org/web/20101009125256/http://entertainment.xin.msn.com/en/tv/silverlight-tv-guide.aspx}}</ref> စတားဟပ် ကေဘယ် ဗွီရှင်းမှ ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးရှိ ချန်နယ်များကိ ကေဘယ်လ် တီဗွီဖြင့် ထုတ်လွှင့်ပြီး <ref>{{cite web|url= http://www.mda.gov.sg/POLICIES/POLICIESANDCONTENTGUIDELINES/TV/Pages/CableTV.aspx|title= Cable Television|year= 2011|publisher= XIN MSN|accessdate= 17 October 2011|archivedate= 14 July 2010|archiveurl= https://web.archive.org/web/20100714155808/http://www.mda.gov.sg/Policies/PoliciesandContentGuidelines/TV/Pages/CableTV.aspx}}</ref> စင်းတဲလ်၏ မိုင်ယို တီဗွီ ဝန်ဆောင်မှု မှာလည်း အိုင်ပီ ရုပ်မြင်သံကြား စနစ်ကို ထုတ်လွှင့်သည်။ <ref>{{cite web|url= http://www.mda.gov.sg/POLICIES/POLICIESANDCONTENTGUIDELINES/TV/Pages/IPTV.aspx|title= Internet Protocol Television (IPTV)|year= 2011|publisher= XIN MSN|accessdate= 17 October 2011|archivedate= 14 July 2010|archiveurl= https://web.archive.org/web/20100714144133/http://www.mda.gov.sg/Policies/PoliciesandContentGuidelines/TV/Pages/IPTV.aspx}}</ref> အစိုးရနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်သွယ်မှု ရှိသည့် စင်ကာပူ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ဦးပိုင် အဖွဲ့သည် စင်ကာပူရှိ သတင်းစာ ထုတ်ဝေမှုများကို ထိန်းချုပ်ထားသည်။ <ref name="BBC Media">{{cite news|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/country_profiles/1143240.stm|title=Singapore country profile|work=BBC News|date=16 November 2010|accessdate=27 February 2011}}</ref> စင်ကာပူ၏ မီဒီယာ ကဏ္ဍသည် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း များလွန်းပြီး လွတ်လပ်မှု ကင်းမဲ့သည်ဟု ဖရီးဒမ်း ဟောက်စ် အစရှိသော လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့များက တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဝေဖန်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="freedomhouse_a" /> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်သော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည့် နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့မှ ၎င်း၏ သတင်းစာ လွတ်လပ်မှု ညွှန်းကိန်းတွင် စင်ကာပူနိုင်ငံအား နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ အနက် အဆင့် ၁၅၀ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုသတ်မှတ်ချက်မှာ ထိုညွှန်းကိန်း စတင် ပြုလုပ်သည့် အချိန်မှစ၍ စင်ကာပူ အတွက် အနိမ့်ဆုံး အဆင့်ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url= http://rsf.org/index2014/en-index2014.php#|title= World press freedom index 2014|year= 2014|publisher= Reporters Without Borders|accessdate= 10 July 2015|archivedate= 14 February 2014|archiveurl= https://web.archive.org/web/20140214120404/http://rsf.org/index2014/en-index2014.php}}</ref> မီဒီယာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့က စင်ကာပူ၏ မီဒီယာများကို စည်းကြပ်ပြီး တောင်းဆိုမှု နှင့် ရွေးချယ်စရာများကို မျှတစေရန် နှင့် ရုတ်ရင့်ကြမ်းတမ်းပြီး အန္တရာယ်ရှိသော အရာများမှ ကာကွယ်ရန်ဟု ကြွေးကြော် လုပ်ကိုင်ကြသည်။<ref name="Mica">{{cite web|url= http://www.mica.gov.sg/mica_business/b_media.html|archiveurl= https://web.archive.org/web/20060910233826/http://www.mica.gov.sg/mica_business/b_media.html|archivedate=20 September 2006|title= Media: Overview|date=16 March 2005|publisher=Ministry of Information, Communications and the Arts|accessdate=27 February 2011}}</ref> ပုဂ္ဂလိက တီဗွီ စလောင်း တပ်ဆင်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ တယ်လီဗွီးရှင်းတွင် ဆင်ဆာဖြတ်လေ့ရှိပြီး ဆက်စ်နှင့်မြို့တော် (Sex and the City) နှင့် တောသားကဲ့သို့ ကြောင်ခြင်း (Queer as Folk) အစရှိသော တီဗွီ ဇာတ်လမ်းတွဲများကို တားမြစ်ထားသည်။ စင်ကာပူတွင် အင်တာနက် အသုံးပြုသူပေါင်း ၃.၄ သန်းမျှ ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အင်တာနက် ထိုးဖောက်မှုနှုန်း အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံများတွင် ပါဝင်သည်။ စင်ကာပူ အစိုးရသည် အင်တာနက် စာမျက်နှာများကို ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်းမျိုး ကျယ်ပြန့်စွာ ပြုလုပ်လေ့ မရှိပေ။<ref>{{cite web|url= http://opennet.net/research/profiles/singapore|title=Singapore|publisher=OpenNet Initiative|accessdate=7 May 2011}}</ref> သို့သော်လည်း ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော် (အများအားဖြင့် ညစ်ညမ်းဝက်ဘ်ဆိုဒ်များ) ကို အသုံးပြုခွင့် ပိတ်ပင်ထားသော စာရင်း ရှိပြီး အင်တာနက်ပေါ်တွင်ရှိသော အန္တရာယ်ရှိပြီး မလိုလားအပ်သော အရာများ ပါဝင်သည်ဟု စင်ကာပူ အသိုင်းအဝိုင်းမှ ယူဆသဖြင့် ပိတ်ပင်သည် ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုသို့ ပိတ်ပင်ထားမှုမှာ အိမ်သုံး ကွန်ယက်များတွင် သာလျှင် ပိတ်ပင်ထားသဖြင့် အသုံးပြုသူများ အနေနှင့် ရုံးရှိ ကွန်ပြူတာများကို သုံး၍ ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။<ref>{{cite news |url= http://www.asiaone.com/Digital/News/Story/A1Story20080523-66562.html |title= MDA bans two video-sharing porn sites |date=23 May 2008 |author= Chua Hian Hou |work=The Straits Times |location =Singapore |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080524215638/http://www.asiaone.com/Digital/News/Story/A1Story20080523-66562.html |archivedate=24 May 2008}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[လီကွမ်းယု]] == ကိုးကား == {{reflist|2}} ==မှတ်စု== {{Notelist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Sister project links|Singapore|voy=Singapore|d=Q334}} * [https://eresources.nlb.gov.sg/infopedia/ "Singapore Infopedia"] from Singapore's National Library Board; numerous well-researched and well-documented essays on key events and important figures, as well as topics regarding culture, architecture, nature, etc. * {{cite report|title=Census of Population 2000|date=April 2002|publisher=Singapore Department of Statistics|isbn=978-981-04-6158-4|url=http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/cop2000admin.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20071127000711/http://www.singstat.gov.sg/pubn/popn/cop2000admin.pdf|archive-date=27 November 2007}} * {{cite web|title=Key Facts & Figures|website=Ministry of Transport, Singapore|url=http://www.mot.gov.sg/|access-date=11 January 2003}} * {{cite web|title=Nation's History|website=Singapore Infomap|url=http://app.www.sg/who/4/Our-History.aspx|access-date=11 January 2004|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20090421003417/http://app.www.sg/who/4/Our-History.aspx|archive-date=21 April 2009}} * [https://www.gov.sg/ Singapore Government Online Portal] * [https://web.archive.org/web/20080607085722/http://ucblibraries.colorado.edu/govpubs/for/singapore.htm Singapore] from ''UCB Libraries GovPubs'' * {{curlie|Regional/Asia/Singapore}} * [https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-15961759 Singapore profile] from the [[BBC News]] * [http://www.wikimapia.org/#y=1345015&x=103819427&z=11&l=0&m=a WikiSatellite view of Singapore at WikiMapia] {{ASEAN}} {{ဒေသအလိုက် အာရှတိုက်ရှိ မြို့တော်များ}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[ကဏ္ဍ:စင်ကာပူနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အာဆီယံအသင်းဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ]] g8pfk2ltybv9bfgypoa0gwjp4663kl9 0 5186 1056278 953280 2026-10-05T01:55:10Z ~2026-53612-67 149013 /* ဒုတိယအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း */ 1056278 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=21-11-17}} {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ဘုရားရှင်ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ တရားတော်များ မပျက်စီး မပျောက်ပျက်ရလေအောင် ဘုရားရှင်၏ တရားဓမ္မများအား ကျွမ်းကျင် တတ်ကျွမ်းသော သံဃာတော်များ စုပေါင်းပြီး ဗုဒ္ဓ၏ဓမ္မအား သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွားနိုင်ရန် အတွက် စစ်မှန်သော ဓမ္မကိုသာ သံဃာများ၏ သဘောတူညီမှုရယူကာ ရွတ်ဖတ်မှတ်တမ်းတင် အတည်ပြုကြခြင်းကို သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း ဟုခေါ်သည်။ မင်းထုနှင့်ပြည်သူလူထုမှ ပံ့ပိုးကူညီကြသည်။ သာသနာ့အမွေဆက်ခံခဲ့ခြင်း - ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ တပည့်ရဟန်းတို့သည် ခေတ်အသီးသီးမှ အာဏာရှိသော မင်းထုနှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာဝင် ပြည်သူလူထုပူးပေါင်းပြီး သံဃာထု၊ မင်းထု၊ ပြည်သူလူထု (ထု ၃ ထု) ပူးပေါင်း ကာ သင်္ဂါယနာ ၆ ကြိမ်တိုင်တိုင် စုပေါင်းတင်ခဲ့ကြပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာ့အမွေ မပျက်စီးမပျောက်ပျက်ရလေအောင် စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြလေသည်။ == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == ''သင်္ဂီတိ'' ဟူသောပုဒ်ကို ဒီဃနိကာယ် ပါထိကဝဂ် (၁၀)သုတ်မြောက်၌ တွေ့ရှိရ၍ သင်္ဂီတိသုတ်ဟုခေါ်တွင်သည်။ အရှင်သာရိပုတြာက မြတ်ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန်မပြုမီ (၁၀)ဝါခန့်က မလ္လတိုင်း၊ ပါဝါမြို့ ရွှေပန်းထိမ်သည် စုန္ဒ၏ သရက်ဥယျာဉ်၌ ဟောကြားတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသုတ်မှပါရှိသော စကားလုံး ''သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ''ကို ''အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ''က ညီညွတ်စွာရွတ်ဆိုခြင်း၊ ကွဲပြားသော အယူဝါဒမရှိဘဲ ရွတ်ဆိုခြင်း၊ တစ်ခုတည်းသောခံယူချက်ဖြင့် ရွတ်ဆိုခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သာမန်ရွတ်ဆိုခြင်းဆိုသော အပေါ်ယံအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ယူဆရန်မသင့်ပါ။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|၂၀၀၈|p=၁-၃-၄}} သင်္ဂါယနာ = သံ - စုပေါင်း၍၊ ဂါယနာ - ရွတ်ဆိုခြင်း<br> သင်္ဂါယနာ = စုပေါင်း၍ ရွတ်ဆိုခြင်း ==သင်္ဂါယနာတင်သမိုင်း== ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၈၉ ခုနှစ်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကမ္ဘာမြေတွင် ပွင့်တော်မူခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သက်တော် (၃၅) နှစ်အရွယ်တွင် ဘုရားအဖြစ်ရောက်ရှိသည်မှစ၍ လောကရှိ သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် လုံ့လဝီရိယကြီးမားစွာဖြင့် တရားတော်တို့ကို ၄၅ တိုင်တိုင် မနားမနေဟောပြော ညွှန်ပြခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားက အာနန္ဒာအား (အာနန္ဒ- ချစ်သားအာနန္ဒာ l မယာ - ငါဘုရားသည်l ဝေါ- သင်ချစ်သားတို့အားl ယောဓမ္မောစ - အကြင်သုတ်၊ အဘိဓမ္မာကိုလည်းl ဒေသိတော- ဟောတော်မူအပ်ပြီ၊ ယောဝိနယောစ - အကြင်ဝိနည်းကိုလည်းl ပညတ္တော -ပညတ်အပ်ပြီ l သော - ထို ငါဘုရားဟောကြား ပညတ်အပ်သော သုတ်- အဘိဓမ္မာ - ဝိနည်း ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့သည်l မမစ္စယေန- ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီး၍ မရှိသည့်နောက်၊ ဝေါတုမှာကံ - သင်ချစ်သားတို့အားl သတ္တာ- ဆုံးမမည့်ဆရာတို့ပင်တည်း။ "... - ဟုညွှန်ခဲ့ပေသည်။) - “ချစ်သား အာနန္ဒာ၊ ငါဘုရား ဟောကြားသော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်သည် ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသောအခါ သင်တို့၏ ဆရာဖြစ်သည်” ဟုမှာကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုမှာကြားချက်အရ “ဓမ္မဝိနယ” ခေါ်သော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်များ ထင်ရှားစွာ ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိနေသည် မည်၏။ “သာသနာ” ဆိုသည်မှာလည်း ဤသုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်များပင် ဖြစ်၏။ သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်များ ကွယ်ပျောက်သွားပါက သာသနာလည်း ကွယ်ပျောက်သွားမည် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဘုရားတပည့် ရဟန်းသံဃာတို့သည် ခေတ်ကာလ အဆက်ဆက်က ဓမ္မဝိနယဟု ခေါ်သော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်များ မညစ်နွမ်း မကွယ်ပျောက်ရန် စောင့်ရှောက်တော်မူခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်အဆက်ဆက်မှာပင် သာသနာတော်အတွက် ဆန့်ကျင်ဘက် အန္တရာယ် ရန်စွယ်များ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထိုကဲ့သို့သော အရေးကိစ္စများအတွက် ဘုရားတပည့် ရဟန်းသံဃာတို့သည် သာသနာ မကွယ်ပျောက်ရန်၊ သာသနာ သန့်ရှင်းစေရန်၊ သာသနာ စည်ပင်ပြန့်ပွားစေရန် သင်္ဂါယနာ အသီးသီးကို တင်တော်မူခဲ့ကြသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၄၄ - ခုနှစ်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူခဲ့၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ သာသာနာတော်နှစ် (၁)နှစ်အဖြစ် စတင်ရေတွက်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ သာသနာတော်သည် သာသနာတော်နှစ် ၂၅၀၀-ကျော် လွန်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ပေသည်။ ထိုနှစ်များအတွင်းတွင် ထေရဝါဒ သင်္ဂါယနာ (၆) ကြိမ်တင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်များအား အမှားအယွင်းမရှိအောင် စုပေါင်းရွတ်ဆို၍ အတည်ပြုခြင်းကို သင်္ဂါယနာတင်သည်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုသို့ ပြုရာတွင် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်များကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့်အတိုင်း သင်္ဂါယနာတင်ကြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တစ်စုံတစ်ရာ ဖြည့်စွက်ခြင်း၊ နှုတ်ပယ်ခြင်း မရှိပေ။<ref>ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု သင်ခန်းစာ - မဟာသန္တိသုခ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုကျောင်းတော်ကြီး</ref> ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ "အနေကဇာတိသံသာရံ" အစချီကာ "ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ အပ္ပာဒေန သမ္ပာဒေထ" အဆုံး လေးဆယ့်ငါးဝါ ကာလပါတ်လုံး လှည့်လည်ဟောကြားထားသော အဆုံးအမ တရားတော်များကို မြတ်စွာဘုရား ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံအပြီး သုံးလအကျော်တွင် တတိယသာဝက ရှင်မဟာကဿပ၊ ဝိနည်း ဧတဒ်ရ အရှင်ဥပါလိနှင့် သတိမမေ့မလျော့သည့်အရာ၊ ပညာလျင်သည့်အရာစသည့် ဧတဒ်ငါးဘွဲ့ရ ညီတော်အာနန္ဒာ အမှူးပြုသော ပဋိသမ္ပိဒဆဒ္ဓအဘိဉာဉ်ရဟန္တာအရှင်မြတ် အပါး ၅၀၀က ခုနှစ်လတိုင်တိုင် အမျိုးအစားအလိုက်၊ အရွယ်အစားအလိုက် စနစ်တကျ စုစည်းပြီး စုပေါင်းရွတ်ဆိုပြီး မှတ်တမ်းခဲ့ပြီးနောက် ပိဋကတ်သုံးပုံ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။ == သင်္ဂါယနာတင်ခဲ့သည့် အချက်အလက်များ == {| class="wikitable" border="1" |- ! width="50"|စဉ် ! width="100"|သာသနာနှစ် ! width="100"|တည်နေရာ ! width="100"|ဦးဆောင်သူ ! width="100"|ဒါယကာမင်း ! width="100"|သံဃာဦးရေ ! width="100"|ကြာမြင့်ချိန် ! width="300"|အကြောင်းအရင်း |- | ၁ | ဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီး ၃ လ နှင့် ၄ ရက် | ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဘာရတောင် သတ္တပဏ္ဏိလိုဏ်ဂူ | အရှင်မဟာကဿပမထေရ်<br>အရှင်ဥပါလိ<br>အရှင်အာနန္ဒာ | အဇာတသတ်မင်း | ရဟန္တာပေါင်း ၅၀ဝ | ၇ လ | သုဘဒ္ဒဟုခေါ်သော ရဟန်းသည် ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသည်နှင့် လွတ်လပ်ပြီဆိုပြီး ကြွေးကြော်ကာ သာသနာအား ညှိုးနွမ်းအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း |- | ၂ | ၁၀ဝ နှစ် | ဝေသာလီပြည်၊ ဝါဠုကာရာမကျောင်း | အရှင်ယသမထေရ်<br>အရှင်ရေဝတ<br>အရှင်သဗ္ဗကာမိ | ကာလာသောကမင်း | ရဟန္တာပေါင်း ၇၀ဝ | ၈ လ | ဝဇ္ဇီတိုင်းသားရဟန်းများ (ဒေဝဒတ်၏တပည့်များ)မှ အဓမ္မဝတ္ထု ၁၀ ပါးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြခြင်း |- | ၃ | ၂၃၅ နှစ် | ပါဋလိပုတ်ပြည် အသောကာရုံကျောင်း | အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တိဿမထေရ် | [[သီရိဓမ္မာသောက]]မင်း | ရဟန္တာပေါင်း ၁၀ဝ၀ | ၉ လ | ပါဋလိပုတ်ပြည်တွင် မိစ္ဆာအယူရှိသော ရဟန်းအတု ၆၀ဝ၀ဝ ကျော်အထိ သာသနာအတွင်း အယောင်ဆောင်ပြီး ဝင်ရောက်လာကြခြင်း |- | ၄ | ၄၅၀ နှစ် | [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီဟိုဠ်နိုင်ငံ]] မလယဇနပုဒ် အာလောကလိုဏ်ဂူ | အရှင်မဟာဓမ္မရက္ခိတမထေရ် | ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်း | ရဟန္တာပေါင်း ၅၀ဝ | တစ်နှစ် | သီဟိုဠ်နိုင်ငံသို့ သာသနာကူးပြောင်းလာခဲ့ရာတွင် အငတ်ဘေးနှင့် သူပုန်ဘေးကြီး ၁၂ နှစ်ကြာ ကျရောက်ခဲ့ရသဖြင့် သံဃာအစစ်များ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ကြခြင်း |- | ၅ | ၂၄၁၅ နှစ် | [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ ရတနာပုံနေပြည်တော် | အရှင်ဇာဂရမထေရ် | [[မင်းတုန်းမင်း]] | ရိုး⁠ရိုးရဟန်းပေါင်း ၂၄၀ဝ | နှုတ်ဖြင့် ၅ လ ၃ ရက်<br>ကျောက်ထက်တင် ၇ နှစ် ၆ လ ၁၄ ရက် | စတုတ္ထနှင့်ပဉ္စမအကြိမ်ကြားတွင် နှစ်ပေါင်း ၂၀ဝ၀ ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည့်အတွက် ပေရွက်ပေါ်တင်ထားမှုသည် ရာသီဥတုနှင့် ပိုးမွှားအန္တရာယ်တို့ကြောင့် ကြာရှည်ခံနိုင်မှုမရှိခြင်း၊ မူကွဲများဖြစ်ပေါ်လာခြင်း |- | ၆ | ၂၄၉၈ နှစ် | [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၊ [[မဟာပါသဏလိုဏ်ဂူတော်]] | ညောင်ရမ်းဆရာတော် အရှင်ရေဝတ၊<br> မဟာစည်ဆရာတော် အရှင်သောဘဏ၊<br> မင်းကွန်းဆရာတော် အရှင်ဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ | [[ဦးနု]] | ရိုး⁠ရိုးရဟန်းပေါင်း ၂၅၀ဝ | | သာသနာထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံသည် တစ်ပါးသော ဘာသာဝင်တို့၏ သူ့ကျွန်ဘဝရောက်ခဲ့ပြီး နှစ် ၁၀ဝ ခန့် သာသနာညှိုးနွမ်းမှုခဲ့ခြင်း |} == ပထမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == သာသနာတော်နှစ် ၁ နှစ် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၄၄-ဘီစီ) မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးသည့်နောက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ရှိ ဝေဘာရတောင်၌ ရှိသော သတ္တပဏ္ဏိ လိုဏ်ဂူရှိ မဏ္ဍပ်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သုဘဒ္ဒအမည်ရှိသော ရဟန်းကြီးက သာသနာတော်အား ထိပါးပုတ်ခတ် ပြောဆိုမှုများ ရှိလာ၏။ ထိုအခါ သာသနာ့ အန္တရာယ်သည် ပေါ်ပေါက်လာ၏။ အရှင်မဟာကဿပ၊ အရှင်ဥပါလိ၊ အရှင်အာနန္ဒာတို့က အမှူးပြုသော ရဟန္တာမထေရ်ကြီး အပါးငါးရာတို့က သင်္ဂါယနာ တင်တော်မူခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တင်ရာတွင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် အဇာတသတ်မင်းနှင့် ပြည်သူပြည်သားတို့ကလည်း အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ကြပေသည်။ သာသနာတော်နှစ် ၁ နှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်နေ့မှစ၍ သင်္ဂါယနာတင်ကြရာ ပြီးဆုံးသည်အထိ ၇ လကြာ၏။ ထိုသင်္ဂါယနာတင်ပွဲသည် နှုတ်တက်ရွတ်ဆိုရာသော် သင်္ဂါယနာ ဖြစ်သည်။ သုဘဒ္ဒရဟန်းအားအကြောင်းပြုပြီး အရှင်မဟာကဿပမထေရ်မှ ဦးဆောင်ပြီး အရှင်ဥပါလိမှ ဝိနည်းတော်ကို၎င်း ညီတော်အာနန္ဒာမှ သုတ္တန်နှင့် အဘိဓမ္မာကို၎င်း သံဃာအစည်းအဝေးသို့ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ဘုရားရှင်ဟောကြားခဲ့သော ဓမ္မသည် လွန်စွာများပြားလှသဖြင့် တရားအစုအဖွဲ့အသေးများ စုဖွဲ့ခြင်းကို ဓမ္မက္ခန္ဓာဖွဲ့ခြင်းဖြင့် ဓမ္မက္ခန္ဓာပေါင်း စုစုပေါင်း ၈၄၀ဝ၀ ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကို ထပ်မံပြီး သဘောတရားတူရာအလိုက် အုပ်စုဖွဲ့လိုက်ရာ အုပ်စု ၃ စု ရရှိပြီး ပိဋကတ် ၃ ပုံဟု ခေါ်တွင်သည်။ ၎င်းပိဋကတ် ၃ ပုံမှာ ဝိနည်းပိဋကတ်တွင် ဓမ္မက္ခန္ဓာ ၂၁၀ဝ၀၊ သုတ္တန် ပိဋကတ်တွင် ဓမ္မက္ခန္ဓာ ၂၁၀ဝ၀၊ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တွင် ဓမ္မက္ခန္ဓာ ၄၂၀ဝ၀ ထည့်သွင်းကာ သဘောတူခဲ့ကြသည်။ အစည်းအဝေး တက်ရောက်ကြသော ရဟန္တာများသည် ဘုရားရှင်အားမှီခဲ့ကြပြီး အနီးကပ်ဆုံးတရားတော်များ နာကြားသင်ယူခဲ့ရသည့် ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တ တန်ခိုးကြီးမားပြီး စင်ကြယ်လှသော ရဟန္တာကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းကို နှုတ်(ပါးစပ်)ပေါ်မှာသာ တင်ခဲ့ကြပြီး သံဃာအစည်းအဝေးတွင် ပိဋကတ် ၃ ပုံ စတင်သတ်မှတ် စီစဉ်ခဲ့ကြစဉ် ဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့သော တရားတော်များ အကုန်လုံး ပြည့်စုံမှု ဖြစ်မဖြစ် (လိုနေလို့ ထပ်ဖြည့်ရန်၎င်း၊ ပိုနေလို့ နုတ်ပယ်ရန်၎င်း)ကို စိစစ်ခဲ့ကြရာ အားလုံးမှ ပြည့်စုံပြီဖြစ်ကြောင်း တညီတညွတ်တည်းသဘောတူ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘုရားရှင်၏ဓမ္မကို မူရင်းအတိုင်း ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပြီး လိုတိုးပိုလျော့ လုံးဝလုပ်ခွင့်မရှိ သံဃာတော်များမှ ထေရ်စဉ်ဝါစဉ်အလိုက် စောင့်ရှောက် ကြပါစို့ဟု သဘောတူညီမှုယူခဲ့ပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပေသည်။ == ဒုတိယအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == သာသနာတော်နှစ် ၁၀၀ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၄၄၃-ဘီစီတွင် ဝေသာလီပြည် ဝဇ္ဇီတိုင်းသား ရဟန်းများက ရဟန်းတို့၏ ဝိနည်းနှင့် မညီသော အကျင့်(အဓမ္မဝတ္ထု) ဆယ်ပါးကို ဟောပြော ပြုကျင့်ကြသောကြောင့် သာသနာတော်တော်အတွင် အန္တရာယ်သည် ပေါ်လာပြန်သည်။ အရှင်အာနန္ဒာ၏ တပည့်များဖြစ်ကြသော အရှင်သဗ္ဗကာမိ၊ အရှင်ရေဝတ၊ အရှင်ယသ အမှူးပြုသော ရဟန္တာမထေရ်မြတ်ကြီး အပါး ၇၀၀ တို့သည် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာတင်တော်မူခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တင်ရာတွင် ဝေသာလီပြည် ကာလာသောကမင်းနှင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ကြသည်။ နှုတ်ဖြင့်ရွတ်ဆိုသော သင်္ဂါယနာဖြစ်သည်။ အချိန်ကာလသည် ရှစ်လတိတိကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ဝဇ္ဇီတိုင်းသားရဟန်းပျက်များကို အကြောင်းပြုပြီး အရှင်ယသမထေရ်မှ ဦးဆောင်ပြီး အရှင်ရေဝတနှင့် အရှင်သဗ္ဗကာမိနှစ်ပါးမှ အမေးအဖြေများ ပြုလုပ်စိစစ်ခဲ့ကြပြီး နှုတ်ထက်အက္ခရာတင်ခဲ့ကြရာ ၈ လ ကြာမြင့် ခဲ့သည်။ ရဟန္တာ ၇၀ဝ သော သံဃာထု ကာလာသောကမင်း၏ မင်းထုနှင့် ပြည်သူလူထု၏ အကူအညီရယူပြီး ထု ၃ ထု ပူးပေါင်းပြီး ရဟန်းပျက်များအား စိစစ်ခဲ့ရာမှ ရဟန်းပျက်ပေါင်း ၁၀ဝ၀ဝ ကျော်အား နှင်ထုတ်ခဲ့ရသည်။ ၎င်းရဟန်းပျက် ၁၀ဝ၀ဝ ကျော်ကို တိုင်းပြည်မှ နှင်ထုတ်လိုက်ရာ ၎င်းတို့သည် ဟိမဝန္တာတောင်ခြေဖက် သို့ သွားရောက်ခဲ့ရာ ၎င်းနေရာရှိ မင်းတစ်ပါးမှ သနားပြီး ခိုလှုံခွင့်ပေးလိုက်ရာမှ ၎င်းတို့သည်လည်း သင်္ဂါယနာစင်ပြိုင်တင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ကြီးမားသော အင်အားရှိသဖြင့် မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ဝေသာလီ၌ ကျန်ရှိခဲ့ကြသော ရဟန္တာ ၇၀ဝ ပါသော အဖွဲ့အား ဟီနယာနဂိုဏ်း သေးငယ် သောအဖွဲ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ သာသနာတော်ညှိုးနွမ်းလာသော အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ရန် သံဃာထု မင်းထု ပြည်သူလူထု ထု ၃ ထုမှ ပူးပေါင်းပြီး ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက် လာခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။ === ဒုတိယသံဂါယနာတင်ရခြင်းအကြောင်း === # သိင်္ဂီလောဏကပ္ပ။။ သားချိုဖြင့် ဆားကိုထည့်၍ ဆားမရှိသောအခါ ယာဝကာလိကဘောဇဉ်နှင့် ရော၍စားခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ဒွင်္ဂုလကပ္ပ။။ နေမွန်းတည့်၍ အရိပ်လက်နှစ်သစ်လွန်မှ ယာဝကာလိကဘောဇဉ်ကို စားခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ဂါမန္တရကပ္ပ။။ တန်ပြီဟု မြစ်မိသောဘောဇဉ်ကို အတိရိက်ဝိနည်းကံ မပြုဘဲ ရွာတပါးသို့သွားအံ့ဟု နှလုံးပြု၍စားခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # အာဝါသကပ္ပ။။ သိမ်တခုတည်းတွင် အထူးထူးသောနေရာ၌နေ၍ အသီးအသီး ကံဆောင်ခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # အနုမတိကပ္ပ။။ မရောက်လာသေးသော ရဟန်းတို့၏ အလိုဆန္ဒ သဘောတူညီချက်ကိုယူ၍ ကံဆောင်ခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # အာစိဏ္ဏကပ္ပ။။ ဆရာဥပဇ္ဈာယ်တို့၏ အယူအလေ့ဟူသရွေ့သည် အပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # အမထိတကပ္ပ။။ နို့ရည်အဖြစ်ကိုလည်း မစွန့်သေး၊ နို့ဓမ်းအဖြစ်သို့လည်း မရောက်သေးသော နို့ရည်ကို ပဝါရိတ်သင့်သောရဟန်းသည် အတိရိက်ဝိနည်းကံ မပြုဘဲ စားခြင်း၊ သောက်ခြင်းငှာသင့်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ကပ္ပတိ ဇလောဂိံ ပါတုံ။။ သေနုကိုသောက်ခြင်းငှာ ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ကပ္ပတိ အဒသကံ နိသီဒနံ။။ အဆာမရှိသော နိသီဒိုင်သည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ကပ္ပတိ ဇာတရူပ ရဇတံ။။ ရွှေငွေကို အလှူခံခြင်းသည် ရဟန်းတို့အား အပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ ဤ မသူတော်တို့၏ တရား ၁၀-ပါးကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ == တတိယအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == သာသနာတော်နှစ် ၂၃၅ (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၅၈ ဘီစီ)တွင် ပါဋလိပုတ်ပြည် အသောကကျောင်းတိုက်၌ တတိယ သင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ ရဟန်းတု၊ ရဟန်းယောင်(တိတ္ထိ) ခြောက်သောင်းတို့က ရဟန်းကောင်းအသွင်ဖြင့် သာသနာအတွင်း ဝင်ရောက်ပြီး မိစ္ဆာဝါဒများကို သွတ်သွင်းလာကြသော သာသနာ့ အန္တရာယ်ကြောင့် တတိယ သင်္ဂါယနာ တင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ရဟန်းအတု ၆၀ဝ၀ဝ ကျော် သာသနာအတွင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး ကတုံးတုံးသင်္ကန်းစည်းသည်နှင့် ရဟန်းဖြစ်ပြီးလုပ်ချင်သလို လုပ်နေကြရာ သာသနာ လွန်စွာမှ ညှိုးမှိန်လာခဲ့ပြီး ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေကြသော ရဟန်းအစစ်တို့မှာ လွန်စွာချို့တဲ့ဒုက္ခရောက်ခဲ့ကြရသည်။ အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ၊ အရှင်မဇ္စုန္တိက၊ အရှင်မဟာဒေဝ အမှူးပြုသော ရဟန္တာမထေရ်ကြီး အပါး ၁၀၀၀ တို့က တတိယ အကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တင်ရာတွင် ပါဋလိပုတ်ပြည် သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးနှင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ကြသည်။ နှုတ်ဖြင့်ရွတ်ဆိုသော သင်္ဂါယနာ ဖြစ်သည်။ အချိန်ကာလ ကိုးလကြာမြင့်သည်။ အယောင်ဆောင်ဝင်လာသော ရဟန်းအတုများအား စိစစ်ပြီးလူဝတ်လဲစေခြင်း သာသနာတော်မှ နှင်ထုတ်ခဲ့ခြင်းတို့ဖြင့် သာသနာတော် ညှိုးနွမ်း နေမှုကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ခဲ့ကြပေသည်။ သီရိဓမ္မာသောကမင်းသည် သင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက် ကိုးတိုင်းကိုးဌာန သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ပြီး အကြီးမားဆုံးသော သာသနာပြု လုပ်ငန်းကို ကမ္ဘာအနှံ့ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကမ္ဘာ့အင်ပါယာတစ်ခုလုံး၏ ၅ ပုံ ၄ ပုံသည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော် လွှမ်းမိုးခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ အရှင်သောဏမထေရ်နှင့် အရှင်ဥတ္တရမထေရ်တို့ အမှူးပြုသော ရဟန္တာ အရှင်မြတ်ကြီး ငါးပါးတို့ ကြွရောက် သာသနာပြုခဲ့ကြသည်။ == စတုတ္ထအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ သားတော်ရဟန္တာအရှင်မဟိန္ဒနှင့် သမီးတော်ရဟန္တာ သင်္ဃမိတ္တာထေရီတို့ ပြုခဲ့သောသာသနာသည် သီဟိုဠ်တွင် ထွန်းကားခဲ့ရာမှ သာသနာတော်နှစ် ၄၅၀၊ (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၄၉ ဘီစီ)တွင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ (သီဟိုဠ်)နိုင်ငံတွင် သူပုန်ဘေး၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးဘေးကြီးကို ၁၂ ကြာ ခံစားရသောကြောင့် ပိဋကတ်တော်များ မပျောက်ပျက်ရအောင် ရဟန်းသံဃာတော်များသည် ပင်ပင်ပန်းပန်း ခက်ခက်ခဲခဲ ဆောင်ထားကြရသည်။ အငတ်ဘေးနှင့် သူပုန်ဘေးများ ၁၂ နှစ်ကြာ ပေါ်ပေါက်သဖြင့် ဒါယကာ ဒါယိကာမများမှ ပစ္စည်းလေးပါးပံ့ပိုးမှုမရှိတော့သဖြင့် ဝိနည်းလေးစားသော သံဃာအစစ်တို့သည် ဒုက္ခရောက်ကြရသည်။ နောင်အခါကာလ ဤသို့ဘေးများပေါ်ပေါက်လာပါက သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာဆုတ်ယုတ်ကာ နှုတ်တက် မဆောင်နိုင်မည်ကို မြင်တော်မူကြသဖြင့် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာ တင်ကြသည်။ အရှင်မဟာဓမ္မရက္ခိတ အမှူးပြုသော ရဟန္တာမထေရ်ကြီး အပါး ၅၀၀ တို့က သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ(သီဟိုဠ်) ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်း လက်ထက်တော်တွင် ပေရွက်ပေါ်တွင် အက္ခရာတင်ကာ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာတင်ခဲ့သည်။ မလယဇနပုဒ်နေ အကြီးအကဲများနှင့် ဇနပုဒ်သူ ဇနပုဒ်သားတို့သည် အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြပေသည်။ ပိဋကတ်တော်များသည် နှုတ်ထက်အက္ခရာတင်လျှင် နောင်တွင် အလွယ်တကူ ပျောက်ကွယ်သွား နိုင်သည်ကို သိလာသဖြင့် မှတ်တမ်းအဖြစ် ပေရွက်ပေါ် ရေးတင်ပြီး ပေထက်အက္ခရာတင်ခဲ့ရာ တစ်နှစ် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ == ပဉ္စမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == {{main|ပဉ္စမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း}} သာသနာတော်နှစ် ၂၄၁၅{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|၂၀၀၈|p=၃၃}}၊မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၃ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၁ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၅-၄-၁၈၇၁) စနေနေ့တွင် သင်္ဂါယနာစတင်ကြ၍ ၁၂၃၃ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁၄ရက် (၁၂-၉-၁၈၇၁)တွင် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းအမှုပြီးမြောက်အောင်မြင်ပါသည်။ {{sfn| လူထုဒေါ်အမာ-ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်|၁၉၉၅|p=၃၃}} မန္တလေးမြို့ (ရတနာပုံ နေပြည်တော်)၌ ပေရွက်ပေါ်တင်ထားသော ပိဋကတ် ၃ ပုံတို့သည် ရာသီဥတုနှင့် ပိုးမွှားအန္တရာယ်တို့ကြောင့် ပျက်စီးလာခဲ့ခြင်းနှင့် အချို့မူကွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းတို့ကြောင့် အရှင်ဇာဂရ မထေရ် ဦးဆောင်သော ရဟန်း ၂၄၀ဝ ပါဝင်သော သံဃာထု သည် ထောက်ပံ့ကူညီပေးသော မင်းတုန်းမင်း၏ မင်းထု နှင့် သာသနာဝင်များ ပြည်သူလူထု စသော ထု ၃ ထု ပူးပေါင်းပြီး မန္တလေးမြို့ ရတနာပုံနေပြည်တော်တွင် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ ပိဋကတ်တော်များကို ပေ၊ ပုရပိုက်များပေါ်တွင် ရေးသားထားခြင်းအားဖြင့် ကြာရှည်စွာ မခိုင်မြဲ၊ မတည်တံ့နိုင်ခြင်း၊ မူအမျိုးမျိုးကွဲနေခြင်း စသော အန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ရန် ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ခြင်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၂ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁ရက် (၁၄-၁၀-၁၈၆၀)တွင် ကျောက်သားပေါ်၌စတင်ထွင်းထု၍ ၁၂၃၀ ကဆုန်လဆန်း ၁၄ရက်(၄-၅-၁၈၆၈)တွင်ကျောက်ထက်အက္ခရာပြီးစီးသည်။ ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ခြင်းအပြီး သုံးနှစ်လွန်သောအခါတွင်မှ ပဉ္စမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူခဲ့ရာ သစ်ဆိမ့်တိုက်က ဝိနည်းပိဋကတ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ စလင်းတိုက်က သုတ္တန်ပိဋကတ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ စံကျောင်းတိုက်က အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တော်ကိုလည်းကောင်း အသီးသီတာဝန်ယူကာ ရွှေနန်းတော်ကြီးအတွင်း ဗြဲတိုက်တော် ရာဇပလ္လင်ပေါ်၌ တစ်လှည့်စီ ပြန်ဆိုတော်မူကြရသည်။[၂][၃] ထိုအခါ စံကျောင်းတိုက်သား ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သော အရှင်ဉာဏဓဇသည် ကထာဝတ္ထုပါဠိတော်ကို တာဝန်ယူပြန်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ယောအတွင်းဝန်၏ ဩဝါဒစကားလျှောက်ထားချက်အရ ရဟန်းတော် အရှင်ဉာဏဓဇသည် ကထာဝတ္ထုအဋ္ဌကထာကို အထူးကျွမ်းကျင်နိုင်နင်းအောင် သင်ကြားလေ့ကျင့်ထားသည့်အတိုင်း ဗြဲတိုက်တော်ရာဇပလ္လင်ထက်၌ ကထာဝတ္ထုပါဠိတော်ကို အောင်မြင်စွာ ပြန်ဆိုတော်မူနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။[လယ်တီဆရာတော်မှ][၃] {{sfn|လူထုဒေါ်အမာ-ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်|၁၉၉၅|p=၃၃}}၊ မန္တလေးမြို့၊ ဒက္ခိဏာရာမဘုရားကြီးတိုက်ဆရာတော် တိပိဋကရေမဟာဓမ္မဥရာဇာဒိ ရာဇဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဘဒ္ဒန္တဇာဂရာဘိဝံသမထေရ် အမှူးပြုသော (တစ်ခြားနိုင်ငံသံဃာတော်များပါဝင်ခြင်းမရှိ) မြန်မာနိုင်ငံမှသံဃာတော် အပါး ၂၄၀၀ တို့က သင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ {{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|၂၀၀၈|p=၃၄}} ထိုသို့တင်ရာတွင် မန္တလေးတောင်ခြေရှိ [[ကုသိုလ်တော် ဘုရား(မန္တလေး)|လောကမာရဇိန်(ကုသိုလ်တော်)]] ဘုရားဝင်းအတွင်း၌ စကျင်ကျောက်ဖြူ ၇၂၉ ချပ်ပေါ်တွင် အက္ခရာရေးထွင်း၍ သင်္ဂါယနာတင်ကြရာ ၇ နှစ်၊ ၆ လ၊ ၁၄ ရက် ကြာခဲ့သည်။ ယင်းကျောက်ထပ်အက္ခရာတင်ပြီးနောက် နှုတ်ဖြင့်ရွတ်ဆို၍ သင်္ဂါယနာတင်ကြရာ ၅ လ နှင့် ၃ ရက်အကြာတွင် ပြီးစီးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ == ဆဋ္ဌမအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == {{main|ဆဋ္ဌမအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း}} သာသနာတော်နှစ် ၂၄၉၈၊ (ခရစ်နှစ် ၁၉၅၄၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၆)ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၊ မဟာပါသာဏလိုဏ်ဂူတော်ကြီး၌ ဆဋ္ဌမသင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် နှစ်(၁၀၀)ခန့် သူ့ကျွန်ဘဝ၌ နေခဲ့ရ၍ သာသနာတော် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရေး၊ ပိဋကတ်တော် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရေးတို့အတွက် ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာတင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ရဟန်းသံဃာဘက်မှ ဦးဆောင်သူ ဆရာတော်များမှာ : *အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု[[ညောင်ရမ်းဆရာတော်| ညောင်ရမ်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ရေဝတ]] (သံဃမဟာနာယကဥက္ကဋ္ဌ) * အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု မစိုးရိမ်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ သူရိယ (ဘာရနိတ္ထာရက ဝန်ဆောင်သံဃအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ) * အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဗားကရာဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ နာဂဝံသ (အကျိုးတော်ဆောင်ဆရာတော်) * အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဝိဇ္ဇာလင်္ကာရဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဝိသုဒ္ဓ (အကျိုးတော်ဆောင်ဆရာတော်) * အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဂါရိက [[မဟာစည်ဆရာတော်| မဟာစည်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ]](ပုစ္ဆက-အမေးဆရာတော်) * တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက [[မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်|မင်းကွန်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ]](ဝိသဇ္ဇက-အဖြေဆရာတော်) အဖြစ်ဆောင်ရွက်တော်မူကြပြီး ထိုင်းသံဃရာဇာ၏ ကိုယ်စားလှယ် ဖရဝိမလဓမ္မ၊ လာအို သံဃရာဇာ ဖရဗုဒ္ဓဇိနောရသ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား သံဃရာဇာ မဟာသုမေဓာဓိပတိဇောတဉာဏ၊ သီရိလင်္ကာ အမရပူရနိကာယဂိုဏ်း သံဃရာဇာ ဝိမလဇောတိ၊ သျှာမနိကာယဂိုဏ်း သံဃရာဇာ ဝေလိဝိဋဓမ္မကိတ္တိစသော မဟာထေရ်ကြီးများတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ သီရိလင်္ကာ နိုင်ငံ ၅ နိုင်ငံမှ ရဟန်းသံဃာတော် ၂၅၀၀ တို့က သင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|p=၃၅-၃၆}} ဤသင်္ဂါယနာပွဲကြီးကို မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ ဒေါက်တာဘဦးက ဖွင့်လှစ်ပေး၍ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုက သင်္ဂါယနာတင်ရခြင်းအကြောင်းကို လျှောက်ထားခဲ့သည်။ တက်ရောက်ခဲ့သော နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်များမှာ : *ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ပီဗူလ်ဆွန်ဂရမ် (Field Marshal P.Pibulsonggram) *သီရိလင်္ကာ ဝန်ကြီးချုပ် ဆာဂျွန်ကိုတီလာဝါးလား (Sir John Kotelawala) *ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဘုရင် သီဟာနု (Norodon Sihanouk) နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် လန်ငက်သ် (H.E-Leng Ngeth) *လာအိုနိုင်ငံ အိမ်ရှေ့မင်းသား စဝန်ဝတ္တန (H.R.H Prince Savang Vatthana) နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ကောင်အဘေး (H.E Kou Abhay)တို့ဖြစ်ကြပြီး တရုတ်၊ဂျပန်၊ကိုရီးယား၊ မွန်ဂိုလီးယား၊ဖော်မိုဆာ(ယခု-ထိုင်ဝမ်)၊ ရုရှားစသည့်နိုင်ငံများမှ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာခေါင်းဆောင်များပါတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|p=၃၆}} သဝဏ်လွှာများကို ဗြိတိသျှဘုရင်မ အဲလိဇဘက်၊ အိန္ဒိယသမ္မတ ဒေါက်တာ ရာဂျိန္ဒရာပရာဆာဒ် နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဂျဝါဟလာနေရူး၊ ထိုင်းဘုရင် ဘူမိဘောလ် နှင့် နိုင်ငံခြားသံရုံးများမှ သံအမတ်များက ပေးပို့ခဲ့ကြ၏။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|p=၃၆}} မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရနှင့် ပြည်သူပြည်သားများ၊ သီရိလင်္ကာ၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား စသော ထေရဝါဒနိုင်ငံများနှင့် အခြားနိုင်ငံပေါင်း ၂၅ နိုင်ငံတို့ကလည်း အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာထွန်းကားဆုံးဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံသည် သူ့ကျွန်ဘဝ နှစ် ၁၀ဝ ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး သာသနာတော် လွန်စွာညှိုးနွမ်းလာခဲ့သည်။ သူ့ကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်လာသည်နှင့် သာသနာနှစ် ၂၄၉၈ နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ မဟာပါသာဏ လိုဏ်ဂူတွင် ဆဋ္ဌမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ပြီး သာသနာတော်ကို စောင့်ရှောက်ခဲ့ရသည်။ ဖဆပလ ဦးနုအစိုးရဦးဆောင်သော မင်းထုနှင့် သာသနာဝင်များ ပြည်သူလူထုစသော ထု ၃ ထု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး ယခင် ပိဋကတ်တော်များကို ကျောက်ပြားပေါ်မှာ ဖတ်နေရာမှ အလွယ်တကူ ဖတ်မှတ်လေ့လာနိုင်ရန် ပိဋကတ်တော်များကို စာအုပ်များပေါ်တွင် ကူးပြောင်းရိုက်နှိပ်ပြီး ဆဋ္ဌမအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ပြီး သာသနာတော်ကို စောင့်ရှောက်ခဲ့ကြသည်။ ပိဋကတ်သုံးပုံကို တည်းဖြတ်ရာ၌ မန္တလေးပဉ္စမမူကို အခြေပြု၍ ထိုင်းမူ၊ ကမ္ဗောဒီးယားမူ၊ လာအိုမူ၊ သီဟိုဠ်မူ၊ လန်ဒန်ပီတီအက်စ်မူတို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုက်ဆိုင်၍ တည်းဖြတ်သုတ်သင်ကြသည်။ ထိုမူခြောက်ခုစလုံး၏ မူကွဲများကို သီခြားမှတ်တမ်းတင်၍ ပြုစုခဲ့လေသည်။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|p=၃၇}} == ကိုးကား == {{reflist}} ==ရင်းမြစ်များ== *{{cite book |last= လူထုဒေါ်အမာ|first= |date= ၁၉၉၅(ပဉ္စမအကြိမ်)|title=ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်|location=မန္တလေးမြို့|publisher= ဦးအောင်ညွန့်(ထွန်းရင်စာပေ)}} *{{cite book |last= သီတဂူဆရာတော်|first= |date= ၂၀၀၈|title= သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|location= စစ်ကိုင်းမြို့ |publisher= သီတဂူဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်(သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာန)|author-link= https://thesitagu.org}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း]] ti539q2hr5ga97hj9s928f7t190gwhe 1056297 1056278 2026-10-05T10:46:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 အကိုးအကားမပါရှိ။ 1056297 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=21-11-17}} {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ဘုရားရှင်ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ တရားတော်များ မပျက်စီး မပျောက်ပျက်ရလေအောင် ဘုရားရှင်၏ တရားဓမ္မများအား ကျွမ်းကျင် တတ်ကျွမ်းသော သံဃာတော်များ စုပေါင်းပြီး ဗုဒ္ဓ၏ဓမ္မအား သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွားနိုင်ရန် အတွက် စစ်မှန်သော ဓမ္မကိုသာ သံဃာများ၏ သဘောတူညီမှုရယူကာ ရွတ်ဖတ်မှတ်တမ်းတင် အတည်ပြုကြခြင်းကို သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း ဟုခေါ်သည်။ မင်းထုနှင့်ပြည်သူလူထုမှ ပံ့ပိုးကူညီကြသည်။ သာသနာ့အမွေဆက်ခံခဲ့ခြင်း - ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ဘုရားရှင်၏ တပည့်ရဟန်းတို့သည် ခေတ်အသီးသီးမှ အာဏာရှိသော မင်းထုနှင့် ဗုဒ္ဓသာသနာဝင် ပြည်သူလူထုပူးပေါင်းပြီး သံဃာထု၊ မင်းထု၊ ပြည်သူလူထု (ထု ၃ ထု) ပူးပေါင်း ကာ သင်္ဂါယနာ ၆ ကြိမ်တိုင်တိုင် စုပေါင်းတင်ခဲ့ကြပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာ့အမွေ မပျက်စီးမပျောက်ပျက်ရလေအောင် စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြလေသည်။ == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == ''သင်္ဂီတိ'' ဟူသောပုဒ်ကို ဒီဃနိကာယ် ပါထိကဝဂ် (၁၀)သုတ်မြောက်၌ တွေ့ရှိရ၍ သင်္ဂီတိသုတ်ဟုခေါ်တွင်သည်။ အရှင်သာရိပုတြာက မြတ်ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန်မပြုမီ (၁၀)ဝါခန့်က မလ္လတိုင်း၊ ပါဝါမြို့ ရွှေပန်းထိမ်သည် စုန္ဒ၏ သရက်ဥယျာဉ်၌ ဟောကြားတော်မူခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသုတ်မှပါရှိသော စကားလုံး ''သင်္ဂါယိတဗ္ဗံ''ကို ''အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ''က ညီညွတ်စွာရွတ်ဆိုခြင်း၊ ကွဲပြားသော အယူဝါဒမရှိဘဲ ရွတ်ဆိုခြင်း၊ တစ်ခုတည်းသောခံယူချက်ဖြင့် ရွတ်ဆိုခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သာမန်ရွတ်ဆိုခြင်းဆိုသော အပေါ်ယံအဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ယူဆရန်မသင့်ပါ။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|၂၀၀၈|p=၁-၃-၄}} သင်္ဂါယနာ = သံ - စုပေါင်း၍၊ ဂါယနာ - ရွတ်ဆိုခြင်း<br> သင်္ဂါယနာ = စုပေါင်း၍ ရွတ်ဆိုခြင်း ==သင်္ဂါယနာတင်သမိုင်း== ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၈၉ ခုနှစ်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဤကမ္ဘာမြေတွင် ပွင့်တော်မူခဲ့၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သက်တော် (၃၅) နှစ်အရွယ်တွင် ဘုရားအဖြစ်ရောက်ရှိသည်မှစ၍ လောကရှိ သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် လုံ့လဝီရိယကြီးမားစွာဖြင့် တရားတော်တို့ကို ၄၅ တိုင်တိုင် မနားမနေဟောပြော ညွှန်ပြခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားက အာနန္ဒာအား (အာနန္ဒ- ချစ်သားအာနန္ဒာ l မယာ - ငါဘုရားသည်l ဝေါ- သင်ချစ်သားတို့အားl ယောဓမ္မောစ - အကြင်သုတ်၊ အဘိဓမ္မာကိုလည်းl ဒေသိတော- ဟောတော်မူအပ်ပြီ၊ ယောဝိနယောစ - အကြင်ဝိနည်းကိုလည်းl ပညတ္တော -ပညတ်အပ်ပြီ l သော - ထို ငါဘုရားဟောကြား ပညတ်အပ်သော သုတ်- အဘိဓမ္မာ - ဝိနည်း ဓမ္မက္ခန္ဓာတို့သည်l မမစ္စယေန- ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီး၍ မရှိသည့်နောက်၊ ဝေါတုမှာကံ - သင်ချစ်သားတို့အားl သတ္တာ- ဆုံးမမည့်ဆရာတို့ပင်တည်း။ "... - ဟုညွှန်ခဲ့ပေသည်။) - “ချစ်သား အာနန္ဒာ၊ ငါဘုရား ဟောကြားသော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်သည် ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသောအခါ သင်တို့၏ ဆရာဖြစ်သည်” ဟုမှာကြားတော်မူခဲ့သည်။ ထိုမှာကြားချက်အရ “ဓမ္မဝိနယ” ခေါ်သော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်များ ထင်ရှားစွာ ရှိနေသမျှ ကာလပတ်လုံး မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိနေသည် မည်၏။ “သာသနာ” ဆိုသည်မှာလည်း ဤသုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်များပင် ဖြစ်၏။ သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ တရားတော်များ ကွယ်ပျောက်သွားပါက သာသနာလည်း ကွယ်ပျောက်သွားမည် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဘုရားတပည့် ရဟန်းသံဃာတို့သည် ခေတ်ကာလ အဆက်ဆက်က ဓမ္မဝိနယဟု ခေါ်သော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်များ မညစ်နွမ်း မကွယ်ပျောက်ရန် စောင့်ရှောက်တော်မူခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်အဆက်ဆက်မှာပင် သာသနာတော်အတွက် ဆန့်ကျင်ဘက် အန္တရာယ် ရန်စွယ်များ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ ထိုကဲ့သို့သော အရေးကိစ္စများအတွက် ဘုရားတပည့် ရဟန်းသံဃာတို့သည် သာသနာ မကွယ်ပျောက်ရန်၊ သာသနာ သန့်ရှင်းစေရန်၊ သာသနာ စည်ပင်ပြန့်ပွားစေရန် သင်္ဂါယနာ အသီးသီးကို တင်တော်မူခဲ့ကြသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၄၄ - ခုနှစ်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူခဲ့၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ သာသာနာတော်နှစ် (၁)နှစ်အဖြစ် စတင်ရေတွက်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ သာသနာတော်သည် သာသနာတော်နှစ် ၂၅၀၀-ကျော် လွန်ခဲ့ပြီး ဖြစ်ပေသည်။ ထိုနှစ်များအတွင်းတွင် ထေရဝါဒ သင်္ဂါယနာ (၆) ကြိမ်တင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာတရားတော်များအား အမှားအယွင်းမရှိအောင် စုပေါင်းရွတ်ဆို၍ အတည်ပြုခြင်းကို သင်္ဂါယနာတင်သည်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုသို့ ပြုရာတွင် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်များကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့်အတိုင်း သင်္ဂါယနာတင်ကြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ တစ်စုံတစ်ရာ ဖြည့်စွက်ခြင်း၊ နှုတ်ပယ်ခြင်း မရှိပေ။<ref>ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု သင်ခန်းစာ - မဟာသန္တိသုခ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုကျောင်းတော်ကြီး</ref> ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ "အနေကဇာတိသံသာရံ" အစချီကာ "ဝယဓမ္မာ သင်္ခါရာ အပ္ပာဒေန သမ္ပာဒေထ" အဆုံး လေးဆယ့်ငါးဝါ ကာလပါတ်လုံး လှည့်လည်ဟောကြားထားသော အဆုံးအမ တရားတော်များကို မြတ်စွာဘုရား ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံအပြီး သုံးလအကျော်တွင် တတိယသာဝက ရှင်မဟာကဿပ၊ ဝိနည်း ဧတဒ်ရ အရှင်ဥပါလိနှင့် သတိမမေ့မလျော့သည့်အရာ၊ ပညာလျင်သည့်အရာစသည့် ဧတဒ်ငါးဘွဲ့ရ ညီတော်အာနန္ဒာ အမှူးပြုသော ပဋိသမ္ပိဒဆဒ္ဓအဘိဉာဉ်ရဟန္တာအရှင်မြတ် အပါး ၅၀၀က ခုနှစ်လတိုင်တိုင် အမျိုးအစားအလိုက်၊ အရွယ်အစားအလိုက် စနစ်တကျ စုစည်းပြီး စုပေါင်းရွတ်ဆိုပြီး မှတ်တမ်းခဲ့ပြီးနောက် ပိဋကတ်သုံးပုံ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။ == သင်္ဂါယနာတင်ခဲ့သည့် အချက်အလက်များ == {| class="wikitable" border="1" |- ! width="50"|စဉ် ! width="100"|သာသနာနှစ် ! width="100"|တည်နေရာ ! width="100"|ဦးဆောင်သူ ! width="100"|ဒါယကာမင်း ! width="100"|သံဃာဦးရေ ! width="100"|ကြာမြင့်ချိန် ! width="300"|အကြောင်းအရင်း |- | ၁ | ဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီး ၃ လ နှင့် ၄ ရက် | ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဘာရတောင် သတ္တပဏ္ဏိလိုဏ်ဂူ | အရှင်မဟာကဿပမထေရ်<br>အရှင်ဥပါလိ<br>အရှင်အာနန္ဒာ | အဇာတသတ်မင်း | ရဟန္တာပေါင်း ၅၀ဝ | ၇ လ | သုဘဒ္ဒဟုခေါ်သော ရဟန်းသည် ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသည်နှင့် လွတ်လပ်ပြီဆိုပြီး ကြွေးကြော်ကာ သာသနာအား ညှိုးနွမ်းအောင် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း |- | ၂ | ၁၀ဝ နှစ် | ဝေသာလီပြည်၊ ဝါဠုကာရာမကျောင်း | အရှင်ယသမထေရ်<br>အရှင်ရေဝတ<br>အရှင်သဗ္ဗကာမိ | ကာလာသောကမင်း | ရဟန္တာပေါင်း ၇၀ဝ | ၈ လ | ဝဇ္ဇီတိုင်းသားရဟန်းများ (ဒေဝဒတ်၏တပည့်များ)မှ အဓမ္မဝတ္ထု ၁၀ ပါးကို တောင်းဆိုခဲ့ကြခြင်း |- | ၃ | ၂၃၅ နှစ် | ပါဋလိပုတ်ပြည် အသောကာရုံကျောင်း | အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တိဿမထေရ် | [[သီရိဓမ္မာသောက]]မင်း | ရဟန္တာပေါင်း ၁၀ဝ၀ | ၉ လ | ပါဋလိပုတ်ပြည်တွင် မိစ္ဆာအယူရှိသော ရဟန်းအတု ၆၀ဝ၀ဝ ကျော်အထိ သာသနာအတွင်း အယောင်ဆောင်ပြီး ဝင်ရောက်လာကြခြင်း |- | ၄ | ၄၅၀ နှစ် | [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီဟိုဠ်နိုင်ငံ]] မလယဇနပုဒ် အာလောကလိုဏ်ဂူ | အရှင်မဟာဓမ္မရက္ခိတမထေရ် | ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်း | ရဟန္တာပေါင်း ၅၀ဝ | တစ်နှစ် | သီဟိုဠ်နိုင်ငံသို့ သာသနာကူးပြောင်းလာခဲ့ရာတွင် အငတ်ဘေးနှင့် သူပုန်ဘေးကြီး ၁၂ နှစ်ကြာ ကျရောက်ခဲ့ရသဖြင့် သံဃာအစစ်များ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ကြခြင်း |- | ၅ | ၂၄၁၅ နှစ် | [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ ရတနာပုံနေပြည်တော် | အရှင်ဇာဂရမထေရ် | [[မင်းတုန်းမင်း]] | ရိုး⁠ရိုးရဟန်းပေါင်း ၂၄၀ဝ | နှုတ်ဖြင့် ၅ လ ၃ ရက်<br>ကျောက်ထက်တင် ၇ နှစ် ၆ လ ၁၄ ရက် | စတုတ္ထနှင့်ပဉ္စမအကြိမ်ကြားတွင် နှစ်ပေါင်း ၂၀ဝ၀ ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့သည့်အတွက် ပေရွက်ပေါ်တင်ထားမှုသည် ရာသီဥတုနှင့် ပိုးမွှားအန္တရာယ်တို့ကြောင့် ကြာရှည်ခံနိုင်မှုမရှိခြင်း၊ မူကွဲများဖြစ်ပေါ်လာခြင်း |- | ၆ | ၂၄၉၈ နှစ် | [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၊ [[မဟာပါသဏလိုဏ်ဂူတော်]] | ညောင်ရမ်းဆရာတော် အရှင်ရေဝတ၊<br> မဟာစည်ဆရာတော် အရှင်သောဘဏ၊<br> မင်းကွန်းဆရာတော် အရှင်ဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ | [[ဦးနု]] | ရိုး⁠ရိုးရဟန်းပေါင်း ၂၅၀ဝ | | သာသနာထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံသည် တစ်ပါးသော ဘာသာဝင်တို့၏ သူ့ကျွန်ဘဝရောက်ခဲ့ပြီး နှစ် ၁၀ဝ ခန့် သာသနာညှိုးနွမ်းမှုခဲ့ခြင်း |} == ပထမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == သာသနာတော်နှစ် ၁ နှစ် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၄၄-ဘီစီ) မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးသည့်နောက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ရှိ ဝေဘာရတောင်၌ ရှိသော သတ္တပဏ္ဏိ လိုဏ်ဂူရှိ မဏ္ဍပ်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သုဘဒ္ဒအမည်ရှိသော ရဟန်းကြီးက သာသနာတော်အား ထိပါးပုတ်ခတ် ပြောဆိုမှုများ ရှိလာ၏။ ထိုအခါ သာသနာ့ အန္တရာယ်သည် ပေါ်ပေါက်လာ၏။ အရှင်မဟာကဿပ၊ အရှင်ဥပါလိ၊ အရှင်အာနန္ဒာတို့က အမှူးပြုသော ရဟန္တာမထေရ်ကြီး အပါးငါးရာတို့က သင်္ဂါယနာ တင်တော်မူခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တင်ရာတွင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် အဇာတသတ်မင်းနှင့် ပြည်သူပြည်သားတို့ကလည်း အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ကြပေသည်။ သာသနာတော်နှစ် ၁ နှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်နေ့မှစ၍ သင်္ဂါယနာတင်ကြရာ ပြီးဆုံးသည်အထိ ၇ လကြာ၏။ ထိုသင်္ဂါယနာတင်ပွဲသည် နှုတ်တက်ရွတ်ဆိုရာသော် သင်္ဂါယနာ ဖြစ်သည်။ သုဘဒ္ဒရဟန်းအားအကြောင်းပြုပြီး အရှင်မဟာကဿပမထေရ်မှ ဦးဆောင်ပြီး အရှင်ဥပါလိမှ ဝိနည်းတော်ကို၎င်း ညီတော်အာနန္ဒာမှ သုတ္တန်နှင့် အဘိဓမ္မာကို၎င်း သံဃာအစည်းအဝေးသို့ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ဘုရားရှင်ဟောကြားခဲ့သော ဓမ္မသည် လွန်စွာများပြားလှသဖြင့် တရားအစုအဖွဲ့အသေးများ စုဖွဲ့ခြင်းကို ဓမ္မက္ခန္ဓာဖွဲ့ခြင်းဖြင့် ဓမ္မက္ခန္ဓာပေါင်း စုစုပေါင်း ၈၄၀ဝ၀ ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကို ထပ်မံပြီး သဘောတရားတူရာအလိုက် အုပ်စုဖွဲ့လိုက်ရာ အုပ်စု ၃ စု ရရှိပြီး ပိဋကတ် ၃ ပုံဟု ခေါ်တွင်သည်။ ၎င်းပိဋကတ် ၃ ပုံမှာ ဝိနည်းပိဋကတ်တွင် ဓမ္မက္ခန္ဓာ ၂၁၀ဝ၀၊ သုတ္တန် ပိဋကတ်တွင် ဓမ္မက္ခန္ဓာ ၂၁၀ဝ၀၊ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တွင် ဓမ္မက္ခန္ဓာ ၄၂၀ဝ၀ ထည့်သွင်းကာ သဘောတူခဲ့ကြသည်။ အစည်းအဝေး တက်ရောက်ကြသော ရဟန္တာများသည် ဘုရားရှင်အားမှီခဲ့ကြပြီး အနီးကပ်ဆုံးတရားတော်များ နာကြားသင်ယူခဲ့ရသည့် ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တ တန်ခိုးကြီးမားပြီး စင်ကြယ်လှသော ရဟန္တာကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းကို နှုတ်(ပါးစပ်)ပေါ်မှာသာ တင်ခဲ့ကြပြီး သံဃာအစည်းအဝေးတွင် ပိဋကတ် ၃ ပုံ စတင်သတ်မှတ် စီစဉ်ခဲ့ကြစဉ် ဘုရားရှင် ဟောကြားခဲ့သော တရားတော်များ အကုန်လုံး ပြည့်စုံမှု ဖြစ်မဖြစ် (လိုနေလို့ ထပ်ဖြည့်ရန်၎င်း၊ ပိုနေလို့ နုတ်ပယ်ရန်၎င်း)ကို စိစစ်ခဲ့ကြရာ အားလုံးမှ ပြည့်စုံပြီဖြစ်ကြောင်း တညီတညွတ်တည်းသဘောတူ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘုရားရှင်၏ဓမ္မကို မူရင်းအတိုင်း ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပြီး လိုတိုးပိုလျော့ လုံးဝလုပ်ခွင့်မရှိ သံဃာတော်များမှ ထေရ်စဉ်ဝါစဉ်အလိုက် စောင့်ရှောက် ကြပါစို့ဟု သဘောတူညီမှုယူခဲ့ပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပေသည်။ == ဒုတိယအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == သာသနာတော်နှစ် ၁၀၀ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၄၄၃-ဘီစီတွင် ဝေသာလီပြည် ဝဇ္ဇီတိုင်းသား ရဟန်းများက ရဟန်းတို့၏ ဝိနည်းနှင့် မညီသော အကျင့်(အဓမ္မဝတ္ထု) ဆယ်ပါးကို ဟောပြော ပြုကျင့်ကြသောကြောင့် သာသနာတော်တော်အတွင် အန္တရာယ်သည် ပေါ်လာပြန်သည်။ အရှင်သဗ္ဗကာမိ၊ အရှင်ရေဝတ၊ အရှင်ယသ အမှူးပြုသော ရဟန္တာမထေရ်မြတ်ကြီး အပါး ၇၀၀ တို့သည် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာတင်တော်မူခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တင်ရာတွင် ဝေသာလီပြည် ကာလာသောကမင်းနှင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ကြသည်။ နှုတ်ဖြင့်ရွတ်ဆိုသော သင်္ဂါယနာဖြစ်သည်။ အချိန်ကာလသည် ရှစ်လတိတိကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ဝဇ္ဇီတိုင်းသားရဟန်းပျက်များကို အကြောင်းပြုပြီး အရှင်ယသမထေရ်မှ ဦးဆောင်ပြီး အရှင်ရေဝတနှင့် အရှင်သဗ္ဗကာမိနှစ်ပါးမှ အမေးအဖြေများ ပြုလုပ်စိစစ်ခဲ့ကြပြီး နှုတ်ထက်အက္ခရာတင်ခဲ့ကြရာ ၈ လ ကြာမြင့် ခဲ့သည်။ ရဟန္တာ ၇၀ဝ သော သံဃာထု ကာလာသောကမင်း၏ မင်းထုနှင့် ပြည်သူလူထု၏ အကူအညီရယူပြီး ထု ၃ ထု ပူးပေါင်းပြီး ရဟန်းပျက်များအား စိစစ်ခဲ့ရာမှ ရဟန်းပျက်ပေါင်း ၁၀ဝ၀ဝ ကျော်အား နှင်ထုတ်ခဲ့ရသည်။ ၎င်းရဟန်းပျက် ၁၀ဝ၀ဝ ကျော်ကို တိုင်းပြည်မှ နှင်ထုတ်လိုက်ရာ ၎င်းတို့သည် ဟိမဝန္တာတောင်ခြေဖက် သို့ သွားရောက်ခဲ့ရာ ၎င်းနေရာရှိ မင်းတစ်ပါးမှ သနားပြီး ခိုလှုံခွင့်ပေးလိုက်ရာမှ ၎င်းတို့သည်လည်း သင်္ဂါယနာစင်ပြိုင်တင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ ကြီးမားသော အင်အားရှိသဖြင့် မဟာသံဃိကဂိုဏ်းဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ဝေသာလီ၌ ကျန်ရှိခဲ့ကြသော ရဟန္တာ ၇၀ဝ ပါသော အဖွဲ့အား ဟီနယာနဂိုဏ်း သေးငယ် သောအဖွဲ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ သာသနာတော်ညှိုးနွမ်းလာသော အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ရန် သံဃာထု မင်းထု ပြည်သူလူထု ထု ၃ ထုမှ ပူးပေါင်းပြီး ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက် လာခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။ === ဒုတိယသံဂါယနာတင်ရခြင်းအကြောင်း === # သိင်္ဂီလောဏကပ္ပ။။ သားချိုဖြင့် ဆားကိုထည့်၍ ဆားမရှိသောအခါ ယာဝကာလိကဘောဇဉ်နှင့် ရော၍စားခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ဒွင်္ဂုလကပ္ပ။။ နေမွန်းတည့်၍ အရိပ်လက်နှစ်သစ်လွန်မှ ယာဝကာလိကဘောဇဉ်ကို စားခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ဂါမန္တရကပ္ပ။။ တန်ပြီဟု မြစ်မိသောဘောဇဉ်ကို အတိရိက်ဝိနည်းကံ မပြုဘဲ ရွာတပါးသို့သွားအံ့ဟု နှလုံးပြု၍စားခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # အာဝါသကပ္ပ။။ သိမ်တခုတည်းတွင် အထူးထူးသောနေရာ၌နေ၍ အသီးအသီး ကံဆောင်ခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # အနုမတိကပ္ပ။။ မရောက်လာသေးသော ရဟန်းတို့၏ အလိုဆန္ဒ သဘောတူညီချက်ကိုယူ၍ ကံဆောင်ခြင်းသည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # အာစိဏ္ဏကပ္ပ။။ ဆရာဥပဇ္ဈာယ်တို့၏ အယူအလေ့ဟူသရွေ့သည် အပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # အမထိတကပ္ပ။။ နို့ရည်အဖြစ်ကိုလည်း မစွန့်သေး၊ နို့ဓမ်းအဖြစ်သို့လည်း မရောက်သေးသော နို့ရည်ကို ပဝါရိတ်သင့်သောရဟန်းသည် အတိရိက်ဝိနည်းကံ မပြုဘဲ စားခြင်း၊ သောက်ခြင်းငှာသင့်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ကပ္ပတိ ဇလောဂိံ ပါတုံ။။ သေနုကိုသောက်ခြင်းငှာ ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ကပ္ပတိ အဒသကံ နိသီဒနံ။။ အဆာမရှိသော နိသီဒိုင်သည် ရဟန်းတို့အားအပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ # ကပ္ပတိ ဇာတရူပ ရဇတံ။။ ရွှေငွေကို အလှူခံခြင်းသည် ရဟန်းတို့အား အပ်၏ဟု အယူရှိခြင်း။ ဤ မသူတော်တို့၏ တရား ၁၀-ပါးကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ == တတိယအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == သာသနာတော်နှစ် ၂၃၅ (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃၅၈ ဘီစီ)တွင် ပါဋလိပုတ်ပြည် အသောကကျောင်းတိုက်၌ တတိယ သင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ ရဟန်းတု၊ ရဟန်းယောင်(တိတ္ထိ) ခြောက်သောင်းတို့က ရဟန်းကောင်းအသွင်ဖြင့် သာသနာအတွင်း ဝင်ရောက်ပြီး မိစ္ဆာဝါဒများကို သွတ်သွင်းလာကြသော သာသနာ့ အန္တရာယ်ကြောင့် တတိယ သင်္ဂါယနာ တင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ရဟန်းအတု ၆၀ဝ၀ဝ ကျော် သာသနာအတွင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြပြီး ကတုံးတုံးသင်္ကန်းစည်းသည်နှင့် ရဟန်းဖြစ်ပြီးလုပ်ချင်သလို လုပ်နေကြရာ သာသနာ လွန်စွာမှ ညှိုးမှိန်လာခဲ့ပြီး ဝိနည်းတော်နှင့်အညီ ကျင့်ကြံအားထုတ်နေကြသော ရဟန်းအစစ်တို့မှာ လွန်စွာချို့တဲ့ဒုက္ခရောက်ခဲ့ကြရသည်။ အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ၊ အရှင်မဇ္စုန္တိက၊ အရှင်မဟာဒေဝ အမှူးပြုသော ရဟန္တာမထေရ်ကြီး အပါး ၁၀၀၀ တို့က တတိယ အကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တင်ရာတွင် ပါဋလိပုတ်ပြည် သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးနှင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ကြသည်။ နှုတ်ဖြင့်ရွတ်ဆိုသော သင်္ဂါယနာ ဖြစ်သည်။ အချိန်ကာလ ကိုးလကြာမြင့်သည်။ အယောင်ဆောင်ဝင်လာသော ရဟန်းအတုများအား စိစစ်ပြီးလူဝတ်လဲစေခြင်း သာသနာတော်မှ နှင်ထုတ်ခဲ့ခြင်းတို့ဖြင့် သာသနာတော် ညှိုးနွမ်း နေမှုကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ခဲ့ကြပေသည်။ သီရိဓမ္မာသောကမင်းသည် သင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက် ကိုးတိုင်းကိုးဌာန သာသနာပြုအဖွဲ့များစေလွှတ်ပြီး အကြီးမားဆုံးသော သာသနာပြု လုပ်ငန်းကို ကမ္ဘာအနှံ့ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ကမ္ဘာ့အင်ပါယာတစ်ခုလုံး၏ ၅ ပုံ ၄ ပုံသည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော် လွှမ်းမိုးခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ အရှင်သောဏမထေရ်နှင့် အရှင်ဥတ္တရမထေရ်တို့ အမှူးပြုသော ရဟန္တာ အရှင်မြတ်ကြီး ငါးပါးတို့ ကြွရောက် သာသနာပြုခဲ့ကြသည်။ == စတုတ္ထအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ သားတော်ရဟန္တာအရှင်မဟိန္ဒနှင့် သမီးတော်ရဟန္တာ သင်္ဃမိတ္တာထေရီတို့ ပြုခဲ့သောသာသနာသည် သီဟိုဠ်တွင် ထွန်းကားခဲ့ရာမှ သာသနာတော်နှစ် ၄၅၀၊ (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၄၉ ဘီစီ)တွင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ (သီဟိုဠ်)နိုင်ငံတွင် သူပုန်ဘေး၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးဘေးကြီးကို ၁၂ ကြာ ခံစားရသောကြောင့် ပိဋကတ်တော်များ မပျောက်ပျက်ရအောင် ရဟန်းသံဃာတော်များသည် ပင်ပင်ပန်းပန်း ခက်ခက်ခဲခဲ ဆောင်ထားကြရသည်။ အငတ်ဘေးနှင့် သူပုန်ဘေးများ ၁၂ နှစ်ကြာ ပေါ်ပေါက်သဖြင့် ဒါယကာ ဒါယိကာမများမှ ပစ္စည်းလေးပါးပံ့ပိုးမှုမရှိတော့သဖြင့် ဝိနည်းလေးစားသော သံဃာအစစ်တို့သည် ဒုက္ခရောက်ကြရသည်။ နောင်အခါကာလ ဤသို့ဘေးများပေါ်ပေါက်လာပါက သတိ၊ သမာဓိ၊ ပညာဆုတ်ယုတ်ကာ နှုတ်တက် မဆောင်နိုင်မည်ကို မြင်တော်မူကြသဖြင့် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာ တင်ကြသည်။ အရှင်မဟာဓမ္မရက္ခိတ အမှူးပြုသော ရဟန္တာမထေရ်ကြီး အပါး ၅၀၀ တို့က သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ(သီဟိုဠ်) ဝဋ္ဋဂါမဏိမင်း လက်ထက်တော်တွင် ပေရွက်ပေါ်တွင် အက္ခရာတင်ကာ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာတင်ခဲ့သည်။ မလယဇနပုဒ်နေ အကြီးအကဲများနှင့် ဇနပုဒ်သူ ဇနပုဒ်သားတို့သည် အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြပေသည်။ ပိဋကတ်တော်များသည် နှုတ်ထက်အက္ခရာတင်လျှင် နောင်တွင် အလွယ်တကူ ပျောက်ကွယ်သွား နိုင်သည်ကို သိလာသဖြင့် မှတ်တမ်းအဖြစ် ပေရွက်ပေါ် ရေးတင်ပြီး ပေထက်အက္ခရာတင်ခဲ့ရာ တစ်နှစ် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ == ပဉ္စမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == {{main|ပဉ္စမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း}} သာသနာတော်နှစ် ၂၄၁၅{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|၂၀၀၈|p=၃၃}}၊မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၃ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၁ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၅-၄-၁၈၇၁) စနေနေ့တွင် သင်္ဂါယနာစတင်ကြ၍ ၁၂၃၃ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁၄ရက် (၁၂-၉-၁၈၇၁)တွင် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းအမှုပြီးမြောက်အောင်မြင်ပါသည်။ {{sfn| လူထုဒေါ်အမာ-ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်|၁၉၉၅|p=၃၃}} မန္တလေးမြို့ (ရတနာပုံ နေပြည်တော်)၌ ပေရွက်ပေါ်တင်ထားသော ပိဋကတ် ၃ ပုံတို့သည် ရာသီဥတုနှင့် ပိုးမွှားအန္တရာယ်တို့ကြောင့် ပျက်စီးလာခဲ့ခြင်းနှင့် အချို့မူကွဲများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းတို့ကြောင့် အရှင်ဇာဂရ မထေရ် ဦးဆောင်သော ရဟန်း ၂၄၀ဝ ပါဝင်သော သံဃာထု သည် ထောက်ပံ့ကူညီပေးသော မင်းတုန်းမင်း၏ မင်းထု နှင့် သာသနာဝင်များ ပြည်သူလူထု စသော ထု ၃ ထု ပူးပေါင်းပြီး မန္တလေးမြို့ ရတနာပုံနေပြည်တော်တွင် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ ပိဋကတ်တော်များကို ပေ၊ ပုရပိုက်များပေါ်တွင် ရေးသားထားခြင်းအားဖြင့် ကြာရှည်စွာ မခိုင်မြဲ၊ မတည်တံ့နိုင်ခြင်း၊ မူအမျိုးမျိုးကွဲနေခြင်း စသော အန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ရန် ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ခြင်းကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၂ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁ရက် (၁၄-၁၀-၁၈၆၀)တွင် ကျောက်သားပေါ်၌စတင်ထွင်းထု၍ ၁၂၃၀ ကဆုန်လဆန်း ၁၄ရက်(၄-၅-၁၈၆၈)တွင်ကျောက်ထက်အက္ခရာပြီးစီးသည်။ ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ခြင်းအပြီး သုံးနှစ်လွန်သောအခါတွင်မှ ပဉ္စမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ခြင်းပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူခဲ့ရာ သစ်ဆိမ့်တိုက်က ဝိနည်းပိဋကတ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ စလင်းတိုက်က သုတ္တန်ပိဋကတ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ စံကျောင်းတိုက်က အဘိဓမ္မာပိဋကတ်တော်ကိုလည်းကောင်း အသီးသီတာဝန်ယူကာ ရွှေနန်းတော်ကြီးအတွင်း ဗြဲတိုက်တော် ရာဇပလ္လင်ပေါ်၌ တစ်လှည့်စီ ပြန်ဆိုတော်မူကြရသည်။[၂][၃] ထိုအခါ စံကျောင်းတိုက်သား ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သော အရှင်ဉာဏဓဇသည် ကထာဝတ္ထုပါဠိတော်ကို တာဝန်ယူပြန်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ယောအတွင်းဝန်၏ ဩဝါဒစကားလျှောက်ထားချက်အရ ရဟန်းတော် အရှင်ဉာဏဓဇသည် ကထာဝတ္ထုအဋ္ဌကထာကို အထူးကျွမ်းကျင်နိုင်နင်းအောင် သင်ကြားလေ့ကျင့်ထားသည့်အတိုင်း ဗြဲတိုက်တော်ရာဇပလ္လင်ထက်၌ ကထာဝတ္ထုပါဠိတော်ကို အောင်မြင်စွာ ပြန်ဆိုတော်မူနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။[လယ်တီဆရာတော်မှ][၃] {{sfn|လူထုဒေါ်အမာ-ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်|၁၉၉၅|p=၃၃}}၊ မန္တလေးမြို့၊ ဒက္ခိဏာရာမဘုရားကြီးတိုက်ဆရာတော် တိပိဋကရေမဟာဓမ္မဥရာဇာဒိ ရာဇဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဘဒ္ဒန္တဇာဂရာဘိဝံသမထေရ် အမှူးပြုသော (တစ်ခြားနိုင်ငံသံဃာတော်များပါဝင်ခြင်းမရှိ) မြန်မာနိုင်ငံမှသံဃာတော် အပါး ၂၄၀၀ တို့က သင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ {{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|၂၀၀၈|p=၃၄}} ထိုသို့တင်ရာတွင် မန္တလေးတောင်ခြေရှိ [[ကုသိုလ်တော် ဘုရား(မန္တလေး)|လောကမာရဇိန်(ကုသိုလ်တော်)]] ဘုရားဝင်းအတွင်း၌ စကျင်ကျောက်ဖြူ ၇၂၉ ချပ်ပေါ်တွင် အက္ခရာရေးထွင်း၍ သင်္ဂါယနာတင်ကြရာ ၇ နှစ်၊ ၆ လ၊ ၁၄ ရက် ကြာခဲ့သည်။ ယင်းကျောက်ထပ်အက္ခရာတင်ပြီးနောက် နှုတ်ဖြင့်ရွတ်ဆို၍ သင်္ဂါယနာတင်ကြရာ ၅ လ နှင့် ၃ ရက်အကြာတွင် ပြီးစီးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ == ဆဋ္ဌမအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း == {{main|ဆဋ္ဌမအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း}} သာသနာတော်နှစ် ၂၄၉၈၊ (ခရစ်နှစ် ၁၉၅၄၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၆)ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ၊ မဟာပါသာဏလိုဏ်ဂူတော်ကြီး၌ ဆဋ္ဌမသင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် နှစ်(၁၀၀)ခန့် သူ့ကျွန်ဘဝ၌ နေခဲ့ရ၍ သာသနာတော် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရေး၊ ပိဋကတ်တော် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရေးတို့အတွက် ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် သင်္ဂါယနာတင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ရဟန်းသံဃာဘက်မှ ဦးဆောင်သူ ဆရာတော်များမှာ : *အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု[[ညောင်ရမ်းဆရာတော်| ညောင်ရမ်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ရေဝတ]] (သံဃမဟာနာယကဥက္ကဋ္ဌ) * အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု မစိုးရိမ်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ သူရိယ (ဘာရနိတ္ထာရက ဝန်ဆောင်သံဃအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ) * အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဗားကရာဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ နာဂဝံသ (အကျိုးတော်ဆောင်ဆရာတော်) * အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဝိဇ္ဇာလင်္ကာရဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဝိသုဒ္ဓ (အကျိုးတော်ဆောင်ဆရာတော်) * အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဂါရိက [[မဟာစည်ဆရာတော်| မဟာစည်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသောဘဏ]](ပုစ္ဆက-အမေးဆရာတော်) * တိပိဋကဓရ ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက [[မင်းကွန်းတိပိဋကဆရာတော်|မင်းကွန်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ]](ဝိသဇ္ဇက-အဖြေဆရာတော်) အဖြစ်ဆောင်ရွက်တော်မူကြပြီး ထိုင်းသံဃရာဇာ၏ ကိုယ်စားလှယ် ဖရဝိမလဓမ္မ၊ လာအို သံဃရာဇာ ဖရဗုဒ္ဓဇိနောရသ်၊ ကမ္ဘောဒီးယား သံဃရာဇာ မဟာသုမေဓာဓိပတိဇောတဉာဏ၊ သီရိလင်္ကာ အမရပူရနိကာယဂိုဏ်း သံဃရာဇာ ဝိမလဇောတိ၊ သျှာမနိကာယဂိုဏ်း သံဃရာဇာ ဝေလိဝိဋဓမ္မကိတ္တိစသော မဟာထေရ်ကြီးများတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ သီရိလင်္ကာ နိုင်ငံ ၅ နိုင်ငံမှ ရဟန်းသံဃာတော် ၂၅၀၀ တို့က သင်္ဂါယနာ တင်ခဲ့ကြသည်။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|p=၃၅-၃၆}} ဤသင်္ဂါယနာပွဲကြီးကို မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ ဒေါက်တာဘဦးက ဖွင့်လှစ်ပေး၍ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုက သင်္ဂါယနာတင်ရခြင်းအကြောင်းကို လျှောက်ထားခဲ့သည်။ တက်ရောက်ခဲ့သော နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်များမှာ : *ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ပီဗူလ်ဆွန်ဂရမ် (Field Marshal P.Pibulsonggram) *သီရိလင်္ကာ ဝန်ကြီးချုပ် ဆာဂျွန်ကိုတီလာဝါးလား (Sir John Kotelawala) *ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဘုရင် သီဟာနု (Norodon Sihanouk) နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် လန်ငက်သ် (H.E-Leng Ngeth) *လာအိုနိုင်ငံ အိမ်ရှေ့မင်းသား စဝန်ဝတ္တန (H.R.H Prince Savang Vatthana) နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ကောင်အဘေး (H.E Kou Abhay)တို့ဖြစ်ကြပြီး တရုတ်၊ဂျပန်၊ကိုရီးယား၊ မွန်ဂိုလီးယား၊ဖော်မိုဆာ(ယခု-ထိုင်ဝမ်)၊ ရုရှားစသည့်နိုင်ငံများမှ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာခေါင်းဆောင်များပါတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|p=၃၆}} သဝဏ်လွှာများကို ဗြိတိသျှဘုရင်မ အဲလိဇဘက်၊ အိန္ဒိယသမ္မတ ဒေါက်တာ ရာဂျိန္ဒရာပရာဆာဒ် နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဂျဝါဟလာနေရူး၊ ထိုင်းဘုရင် ဘူမိဘောလ် နှင့် နိုင်ငံခြားသံရုံးများမှ သံအမတ်များက ပေးပို့ခဲ့ကြ၏။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|p=၃၆}} မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရနှင့် ပြည်သူပြည်သားများ၊ သီရိလင်္ကာ၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား စသော ထေရဝါဒနိုင်ငံများနှင့် အခြားနိုင်ငံပေါင်း ၂၅ နိုင်ငံတို့ကလည်း အဘက်ဘက်မှ ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာထွန်းကားဆုံးဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံသည် သူ့ကျွန်ဘဝ နှစ် ၁၀ဝ ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး သာသနာတော် လွန်စွာညှိုးနွမ်းလာခဲ့သည်။ သူ့ကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်လာသည်နှင့် သာသနာနှစ် ၂၄၉၈ နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ မဟာပါသာဏ လိုဏ်ဂူတွင် ဆဋ္ဌမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ပြီး သာသနာတော်ကို စောင့်ရှောက်ခဲ့ရသည်။ ဖဆပလ ဦးနုအစိုးရဦးဆောင်သော မင်းထုနှင့် သာသနာဝင်များ ပြည်သူလူထုစသော ထု ၃ ထု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး ယခင် ပိဋကတ်တော်များကို ကျောက်ပြားပေါ်မှာ ဖတ်နေရာမှ အလွယ်တကူ ဖတ်မှတ်လေ့လာနိုင်ရန် ပိဋကတ်တော်များကို စာအုပ်များပေါ်တွင် ကူးပြောင်းရိုက်နှိပ်ပြီး ဆဋ္ဌမအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ပြီး သာသနာတော်ကို စောင့်ရှောက်ခဲ့ကြသည်။ ပိဋကတ်သုံးပုံကို တည်းဖြတ်ရာ၌ မန္တလေးပဉ္စမမူကို အခြေပြု၍ ထိုင်းမူ၊ ကမ္ဗောဒီးယားမူ၊ လာအိုမူ၊ သီဟိုဠ်မူ၊ လန်ဒန်ပီတီအက်စ်မူတို့နှင့် ညှိနှိုင်းတိုက်ဆိုင်၍ တည်းဖြတ်သုတ်သင်ကြသည်။ ထိုမူခြောက်ခုစလုံး၏ မူကွဲများကို သီခြားမှတ်တမ်းတင်၍ ပြုစုခဲ့လေသည်။{{sfn|သီတဂူဆရာတော် - သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|p=၃၇}} == ကိုးကား == {{reflist}} ==ရင်းမြစ်များ== *{{cite book |last= လူထုဒေါ်အမာ|first= |date= ၁၉၉၅(ပဉ္စမအကြိမ်)|title=ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်|location=မန္တလေးမြို့|publisher= ဦးအောင်ညွန့်(ထွန်းရင်စာပေ)}} *{{cite book |last= သီတဂူဆရာတော်|first= |date= ၂၀၀၈|title= သင်္ဂီတိ(သင်္ဂါယနာသမိုင်းအကျဉ်း)|location= စစ်ကိုင်းမြို့ |publisher= သီတဂူဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်(သုတေသနနှင့် ကျမ်းပြုဌာန)|author-link= https://thesitagu.org}} [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း]] t5xje1w4k3efafkaid17qju0hi5r1js 0 5272 1056289 882181 2026-10-05T07:32:27Z ~2026-53328-53 149020 /* */ 256စိုလင္ ႏိူင္ ငံ တစ္ကာ ၿဂိဳလ္တုလိုင့္ ကုမဏီပိွင္လာရီူးမန္အိုင္ 1056289 wikitext text/x-wiki {{Infobox/စိုလင္းႏိူင္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္ရွင္ျမန္မာ့ႏိူင္ငံရွမ္ျပည္နယ္လာရီူးအဂ္လိပ္သမဒ အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}}ႏိူင္င္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္ရွင္လာရီူးမွာ/9/ကဆန/ႏိူင္/191284-လဆန္/5-9-1353/အဂါသာ/16/6/1991/အိုေသြး256လက္ေဗႊးရာ |nativename= |seal=Dmh.gif |formed= *၁ ​ဧပြီ ၁၉၃၇ {{small|(မိုး​လေဝသဌာန)}} *၂၃ ​အောက်တိုဘာ ၁၉၇၂ {{small|(မိုး​လေဝသနှင့်ဇလ​ဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန)}} |headquarters= ရုံးအမှတ် (၅)အနီး၊ ​နေပြည်​တော် | preceding1=မိုး​လေဝသဌာန | coordinates = {{coord|19.778896|96.136433|}} | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |minister1_name=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |chief1_name=​ဒေါက်တာကျော်မိုးဦး |website={{url|https://t.me/weatherngo}} |chief1_position=ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ် }} '''မိုး​လေဝသနှင့် ဇလ​ဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|Department of Meteorology and Hydrology}}) သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == "မြန်မာနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာန" ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မိုးလေဝသအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။"မြန်မာနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာန" ကို ၁၉၇၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ(၂၃)ရက်နေ့ တွင် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် "မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန"အဖြစ် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မိုးလေ၀သနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင်ရှိခဲ့သည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနသည် ပို့ ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာနမှ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနသို့ ၁၉၉၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၃)ရက်နေ့တွင် ပြောင်းလဲရောက်ရှိခဲ့သည်။၁၉၉၉ခုနှစ်ဩဂုတ်လ(၂၀)ရက် တွင်မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းရောက်ရှိခဲ့သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့မှစတင်၍ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%9D%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%9C%E1%80%97%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|title=မိုး/ဇလဦးစီးဌာန|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archivedate=19 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119223625/https://www.motc.gov.mm/my/%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%9d%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba%e1%80%87%e1%80%9c%e1%80%97%e1%80%b1%e1%80%92%e1%80%8a%e1%80%bd%e1%80%be%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94}}</ref> == ဖွဲ့ စည်းပုံ == [[File:M_orgchart_l.gif]] == ရည်ရွယ်ချက် == (၁) ဘဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး၊(၂) ကုန်း၊ ရေ၊ လေကြောင်းခရီး လုံခြုံသက်သာချောမွေ့ရေး၊(၃) စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးမှု ပိုမိုတိုးတက်ရေး၊(၄) နိုင်ငံတော်စီမံကိန်းနှင့် လုပ်ငန်းများကို အထိရောက်ဆုံး အကျိုးပြုရေး၊(၅) ပတ်ဝန်းကျင်ထိမ်းသိမ်းရေးနှင့်သယံဇာတပစ္စည်းများကာလကြာရှည်စွာထုတ်ယူအသုံးပြုရေး၊(၆) မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ နည်းပညာရပ်များတိုးတက်ရေးအတွက် သုတေသနပညာပေးနှင့် နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေး။ == ဝန်ဆောင်မှုများ == * လေကြောင်းဆိုင်ရာမိုးလေဝသဝန်ဆောင်မှုများ * ရေကြောင်းဆိုင်ရာ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒဝန်ဆောင်မှုများ * စိုက်ပျိုးရေးအတွက်မိုးလေဝသဝန်ဆောင်မှုများ * ဇလဗေဒဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ * မြေငလျင်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ == သင်တန်းပို့ချမှုများ == * တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် * မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ် * ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံ * တပ်မတော်မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးတပ် * လေကြောင်းထိန်းသင်တန်း * လေယာဉ်မှူးကြီးလိုင်စင်အတွက်သင်တန်း * ဌာနတွင်းသင်တန်းများ * သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးသင်တန်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ဒဂုံတက္ကသိုလ် တို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ မိုးလေဝသ၊ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ ဇလဗေဒ များအတွက် မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒဘာသာရပ်များကို ၁၉၉၃-၉၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင် ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။ == ဆက်သွယ်ရန် == '''မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊'''ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း၊မရမ်းကုန်း၊ရန်ကုန်မြို့။ * တယ်လီဖုန်း * ၀၆၇-၄၁၁၀၃၁၊ ၀၆၇-၄၁၁၀၃၂၊ ၀၆၇-၄၁၁၄၄၆၊ * ၀၁-၆၆၄၂၄၈၊ ၀၁-၆၆၀၈၂၆၊ ၀၁-၆၆၅၆၆၉၊ ၀၁-၆၆၀၁၇၆ * ဖက်စ် ၀၆၇-၄၁၁၄၄၉၊ ၀၁-၆၆၅၉၄၄၊ ၀၁-၆၆၅၇၀၄ * Email : dg.dmh@mptmail.net.mm * Website : www.dmh.gov.mm <br /> ==အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ== အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ ၁။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲသည် ဖွဲ့စည်း ပုံအရ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ စီမံအုပ်ချုပ်ပြီး ဌာနခွဲလက်အောက်ခံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် - (က) ကချင်ပြည်နယ် (ခ) ချင်းပြည်နယ် (ဂ) ရှမ်းပြည်နယ် (ဃ) မန္တလေးတိုင်း (င) စစ်ကိုင်းတိုင်း ၂။ ဖော်ပြပါ ပြည်နယ်တိုင်းအသီးသီးရှိ ရုံး/စခန်းများအားလုံး၏ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ တိုင်းတာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ဝန်ထမ်းရေးရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရုံးချုပ်သို့ တင်ပြခွင့်ပြုချက်ရယူဆောင်ရွက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဌာနခွဲလက်အောက်တွင် စီမံရေးရာ၊ ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်း၊ မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ စီမံကိန်း၊ မြေငလျင်စသည့် ဌာနစုများကို ဖွဲ့စည်းထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ==အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ== အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ ၁။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အရ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ စီမံအုပ်ချုပ်ပြီး ဌာနခွဲလက်အောက်ခံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများ မှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် - (က) ကယားပြည်နယ် (ခ) ကရင်ပြည်နယ် (ဂ) မွန်ပြည်နယ် (ဃ) ရခိုင်ပြည်နယ် (င) မကွေးတိုင်း (စ) ရန်ကုန်တိုင်း (ဆ) ပဲခူးတိုင်း (ဇ) ဧရာဝတီတိုင်း (ဈ) တနင်္သာရီတိုင်း ၂။ ဖော်ပြပါ ပြည်နယ်တိုင်းအသီးသီးရှိ ရုံး/စခန်းများအားလုံး၏ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ တိုင်းတာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ဝန်ထမ်းရေးရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရုံးချုပ်သို့ တင်ပြခွင့်ပြုချက်ရယူဆောင်ရွက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဌာနခွဲလက်အောက်တွင် စီမံရေးရာ၊ ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်း၊ မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ စီမံကိန်းစသည့် ဌာနစုများကို ဖွဲ့စည်းထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ==သင်တန်းများပို့ချခြင်း== မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ဌာနတွင်းဝန်ထမ်းများ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ နားလည်တတ်ကျွမ်းစေရန်နှင့် လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုရှိစေရေးအတွက် မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ မြေငလျင် စသည့် ဌာန၏ လုပ်ငန်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ဘာသာရပ်ရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများကို နှစ်စဉ် ဖွင့်လှစ်ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ပို့ချပေးရာတွင် မိုးလေဝသဘာသာရပ်အတွက် မိုးလေဝသအဆင့်(၁)၊ အဆင့်(၂)၊ အဆင့်(၃)၊ အဆင့်(၄) သင်တန်းများကိုလည်းကောင်း၊ ဇလဗေဒ ဘာသာရပ်အတွက် ဇလဗေဒအဆင့်(၁)၊ အဆင့်(၂)၊ အဆင့်(၃)၊ အဆင့်(၄) သင်တန်းများကို လည်းကောင်း၊ မြေငလျင်ဘာသာရပ်အတွက် မြေငလျင်လုပ်ငန်းခွင်သင်တန်းများကိုလည်းကောင်း ဖွင့်လှစ် ပို့ချပေးပါသည်။ ၁၉၉၃-၉၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနနှင့် သင်္ချာဌာနတို့နှင့် ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းလျက် သိပ္ပံဘွဲ့(ဂုဏ်ထူးတန်း) မိုးလေဝသ နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့(ဂုဏ်ထူးတန်း) ဇလဗေဒ သင်တန်းများကို ဌာနတွင် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖွင့်လှစ် ပို့ချပေးခြင်းဖြင့် မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မျိုးဆက်သစ်များကို မွေးထုတ်နိုင်ခဲ့ရာ ဌာနအတွက် များစွာအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေပြီး လုပ်ငန်းများ ပိုမိုတိုးတက်စေခဲ့သည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ဌာနတွင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပို့ချ ပေးသည့် နည်းတူ ပြင်ပဌာနများဖြစ်သော အောက်ဖော်ပြပါ ဌာန/သင်တန်းများတွင် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ပို့ချ ပေးခြင်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ပေးပါသည် - #[[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]] #[[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းကောလိပ်]] #[[တပ်မတော်မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးတပ်]] #လေကြောင်းထိန်းသင်တန်း #လေယာဉ်မှူးကြီးလိုင်စင်သင်တန်း #သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးသင်တန်းများ ==နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး== မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနအနေဖြင့် လက်တွဲပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - # World Meteorological Organization – WMO # WMO Regional Association II – WMO/RAII # National Meteorological and Hydrological Services – NMHSs (WMO members) # United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC # Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC # WMO/ESCAP Panel on Tropical Cyclone – PTC # International Hydrological Programme – IHP # United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific – UNESCAP # United Nations Development Programme – UNDP # Asia Center for Air Pollution Research - ACAP # Acid Deposition Monitoring Network in East Asia – EANET # Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation – BIMSTEC # Asian Disaster Preparedness Center – ADPC # GEWEX Asian Monsoon Experiment # ASEAN Secretariat Office # ASEAN Specialized Meteorological Center – ASMC # World Seismic Safely Initiative – WSSI # China Meteorological Administration – CMA # China Earthquake Administration – CEA # Japan International Cooperation Agency – JICA # Thailand International Cooperation Agency – TICA # Korea International Cooperation Agency – KOICA # Regional Integrated Multi-Hazard Early Warning System – RIMES # Indian National Centre for Ocean Information Services – INCOIS # Japan Meteorological Agency – JMA # Pacific Tsunami Warning Center – PTWC # Indian Ocean Tsunami Warning Center – IOTWC # United Nations Economic, Science and Cultural Organization – UNESCO # Intergovernmental Oceanographic Commission – IOC # Japan Aerospace Exploration Agency – JAXA # Department of Alternative Energy Development and Efficiency – DEDE # Ministry of Information, Communication and Technology, Thailand # United States Agency for International Development – USAID # United Nations Environment Programme – UNEP # Indian Institute of Technology – IIT # Institute of Observational Research for Global Change, Japan # Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology # Mekong River Commission – MRC # International Centre for Integrated Mountain Development – ICIMOD # ASEAN Sub-Committee on Meteorology and Geophysics – ASCMG # Intergovernmental Coordination Group for the Indian Ocean Tsunami Warning and Mitigation System – ICG/ IOTWS # Asian Disaster Reduction Center – ADRC # Greater Mekong Subregion – GMS ==ဘက်စုံသဘာဝဘေးကြိုတင်သတိပေးစနစ်ထူထောင်ခြင်း== မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေကြီးခြင်း၊ မြေငလျင်တုန်လှုပ်ခြင်း၊ မုန်တိုင်းဒီရေဝင်ရောက်ခြင်း၊ ဆူနာမီလှိုင်း ဝင်ရောက်ခြင်း စသည့် သဘာဝဘေးများအတွက် ကြိုတင်သတိပေးခန့်မှန်းချက် များကို အချိန်မီထုတ်ပြန် ပေးနိုင်ရန်အတွက် ဘက်စုံ သဘာဝဘေးကြိုတင်သတိပေးဗဟိုဌာနကို နေပြည်တော်တွင် ထူထောင် ထားရှိသည်။ အဆိုပါ ဗဟိုဌာနတွင် တာဝန်ကျဝန်ထမ်းအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးလျက် ၂၄ နာရီ အချိန်ပြည့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ တာဝန်ကျ ဝန်ထမ်းများသည် ဖြစ်ပေါ်သည့် သဘာဝဘေးများအတွက် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ထံ ချက်ခြင်း အစီရင်ခံတင်ပြ၍ ဝန်ကြီးဌာန၊ အထက်အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများသို့ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း သက်ဆိုင်ရာ ဌာန/လုပ်ငန်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၊ မြန်မာ့အသံ/ ရုပ်မြင်သံကြား တို့သို့ အချိန်မီပေးပို့ရောက်ရှိရေးကို ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် အမျိုးသားသဘာဝဘေး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေးကော်မတီ၏ လမ်းညွှန်မှုကို ခံယူလျက် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော သဘာဝဘေးအမျိုးမျိုးတို့အတွက် ကြိုတင်သတိပေးချက် များ၊ ခန့်မှန်းချက်/အခြေအနေသတင်းများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ထုတ်ပြန်ပေးလျက်ရှိသည်။ သဘာဝဘေးကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ပါးစေရေးဆောင်ရွက်ရာတွင် သတိပေးချက်များ အချိန်မီထုတ်ပြန်နိုင်ရေးသည် အဓိကအရေးပါသည့်အတွက် ခန့်မှန်းချက်ထုတ်ပြန်သည့် ခေတ်မီ နည်းစနစ်များအသုံးပြုခြင်း၊ ဂြိုဟ်တုတိမ်ပုံဖမ်းစက်များတပ်ဆင်အသုံးပြုခြင်း၊ ခေတ်မီ တိုင်းတာ ရေးကိရိယာများ တိုးချဲ့တပ်ဆင်ခြင်း၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအမျိုးသားမိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ဌာန များနှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက် ဒေသဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်များ လက်ခံရရှိခြင်း၊ ခန့်မှန်းရေး ဆိုင်ရာ သခင်င်္ချာပုံစံများဖြင့်တွက်ချက်ထုတ်ပြန်သည့်နည်းပညာများ သင်ယူလေ့လာအသုံးချခြင်းဖြင့် ဌာန၏လုပ်ငန်းများ တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထုတ်ပြန်သည့် ခန့်မှန်းချက်များ/ သတိပေးချက်များကို အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဒေသများသို့ အချိန်မီပေးပို့ရောက်ရှိစေ ခြင်း၊ ပြည်သူများသိရှိစေရန် ထုတ်လွှင့်ပေးခြင်းတို့သည်လည်း သဘာဝဘေးကြိုတင်ကာကွယ်ရေး နှင့် လျော့ပါးစေရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေရာ ဆက်သွယ်ရေးစနစ် ကောင်းမွန်စေရေးကို ဌာနအစီအစဉ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်း ၍လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ထားရှိသည်။ သတိပေးချက်/ခန့်မှန်းချက်များကို အလိုအလျောက် ဖြေကြားသည့်စနစ်နှင့် သတင်းတိုဖြင့် ပေးပို့ခြင်းစနစ်တို့ကိုလည်း ဌာန အစီအစဉ်ဖြင့် ထူထောင် ထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ==ဆက်သွယ်နိုင်သည့် လိပ်စာ== အလိုအလျောက်ဖြေကြားစက် - +၉၅-၆၇-၄၁၁၂၅၂ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|*]] g0dxl3id3r5zybzcw66tws8jfwm1x7f 1056290 1056289 2026-10-05T07:39:27Z ~2026-53328-53 149020 256စိုလင္း ဂြိုလ္တုလိုင့္ ကုမဏီပိွင္ရွင္ 1056290 wikitext text/x-wiki {{Infobox/စိုလင္းႏိူင္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္ရွင္ျမန္မာ့ႏိူင္ငံရွမ္ျပည္နယ္လာရီူးအဂ္လိပ္သမဒ အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}}ႏိူင္င္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္ရွင္လာရီူးမွာ/9/ကဆန/ႏိူင္/191284-လဆန္/5-9-1353/အဂါသာ/16/6/1991/အိုေသြး256လက္ေဗႊးရာ |nativename= |seal=Dmh.gif |formed= *၁ ​ဧပြီ ၁၉၃၇ {{small|(မိုး​လေဝသဌာန)}} *၂၃ ​အောက်တိုဘာ ၁၉၇၂ {{small|(မိုး​လေဝသနှင့်ဇလ​ဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန)}} |headquarters= ရုံးအမှတ် (၅)အနီး၊ ​နေပြည်​တော် | preceding1=မိုး​လေဝသဌာန | coordinates = {{coord|19.778896|96.136433|}} | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |minister1_name=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |chief1_name=​ဒေါက်တာကျော်မိုးဦး |website={{url|https://t.me/weatherngo}} |chief1_position=ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ် }} '''မိုး​လေဝသနှင့် ဇလ​ဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|Department of Meteorology and Hydrology}}) သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း ==စိုလင္းႏိူင္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္အဂ္လိပ္သမဒျမန္မာ့ႏိူင္ငံရွမ္ျပည္နယ္လာရီူးမန္အိုင္-55-လမ္ၾကာအိမ္အမွတ္50-9/ကဆန/ႏိူင္/191284-လဆန္/5-9-1353-အဂါသာ/16/6/1991/အိုေသြး256လက္ေဗြွးရာအခြန္ပိွင္ရွင္အဂ္လိပ္သမ "မြန်မာနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာန" ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မိုးလေဝသအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။"မြန်မာနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာန" ကို ၁၉၇၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ(၂၃)ရက်နေ့ တွင် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် "မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန"အဖြစ် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မိုးလေ၀သနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင်ရှိခဲ့သည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနသည် ပို့ ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာနမှ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနသို့ ၁၉၉၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၃)ရက်နေ့တွင် ပြောင်းလဲရောက်ရှိခဲ့သည်။၁၉၉၉ခုနှစ်ဩဂုတ်လ(၂၀)ရက် တွင်မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းရောက်ရှိခဲ့သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့မှစတင်၍ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%9D%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%9C%E1%80%97%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|title=မိုး/ဇလဦးစီးဌာန|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archivedate=19 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119223625/https://www.motc.gov.mm/my/%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%9d%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba%e1%80%87%e1%80%9c%e1%80%97%e1%80%b1%e1%80%92%e1%80%8a%e1%80%bd%e1%80%be%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94}}</ref> == ဖွဲ့ စည်းပုံ == [[File:M_orgchart_l.gif]] == ရည်ရွယ်ချက် == (၁) ဘဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး၊(၂) ကုန်း၊ ရေ၊ လေကြောင်းခရီး လုံခြုံသက်သာချောမွေ့ရေး၊(၃) စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးမှု ပိုမိုတိုးတက်ရေး၊(၄) နိုင်ငံတော်စီမံကိန်းနှင့် လုပ်ငန်းများကို အထိရောက်ဆုံး အကျိုးပြုရေး၊(၅) ပတ်ဝန်းကျင်ထိမ်းသိမ်းရေးနှင့်သယံဇာတပစ္စည်းများကာလကြာရှည်စွာထုတ်ယူအသုံးပြုရေး၊(၆) မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ နည်းပညာရပ်များတိုးတက်ရေးအတွက် သုတေသနပညာပေးနှင့် နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေး။ == ဝန်ဆောင်မှုများ == * လေကြောင်းဆိုင်ရာမိုးလေဝသဝန်ဆောင်မှုများ * ရေကြောင်းဆိုင်ရာ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒဝန်ဆောင်မှုများ * စိုက်ပျိုးရေးအတွက်မိုးလေဝသဝန်ဆောင်မှုများ * ဇလဗေဒဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ * မြေငလျင်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ == သင်တန်းပို့ချမှုများ == * တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် * မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ် * ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံ * တပ်မတော်မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးတပ် * လေကြောင်းထိန်းသင်တန်း * လေယာဉ်မှူးကြီးလိုင်စင်အတွက်သင်တန်း * ဌာနတွင်းသင်တန်းများ * သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးသင်တန်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ဒဂုံတက္ကသိုလ် တို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ မိုးလေဝသ၊ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ ဇလဗေဒ များအတွက် မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒဘာသာရပ်များကို ၁၉၉၃-၉၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင် ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။ == ဆက်သွယ်ရန် == '''မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊'''ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း၊မရမ်းကုန်း၊ရန်ကုန်မြို့။ * တယ်လီဖုန်း * ၀၆၇-၄၁၁၀၃၁၊ ၀၆၇-၄၁၁၀၃၂၊ ၀၆၇-၄၁၁၄၄၆၊ * ၀၁-၆၆၄၂၄၈၊ ၀၁-၆၆၀၈၂၆၊ ၀၁-၆၆၅၆၆၉၊ ၀၁-၆၆၀၁၇၆ * ဖက်စ် ၀၆၇-၄၁၁၄၄၉၊ ၀၁-၆၆၅၉၄၄၊ ၀၁-၆၆၅၇၀၄ * Email : dg.dmh@mptmail.net.mm * Website : www.dmh.gov.mm <br /> ==အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ== အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ ၁။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲသည် ဖွဲ့စည်း ပုံအရ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ စီမံအုပ်ချုပ်ပြီး ဌာနခွဲလက်အောက်ခံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် - (က) ကချင်ပြည်နယ် (ခ) ချင်းပြည်နယ် (ဂ) ရှမ်းပြည်နယ် (ဃ) မန္တလေးတိုင်း (င) စစ်ကိုင်းတိုင်း ၂။ ဖော်ပြပါ ပြည်နယ်တိုင်းအသီးသီးရှိ ရုံး/စခန်းများအားလုံး၏ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ တိုင်းတာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ဝန်ထမ်းရေးရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရုံးချုပ်သို့ တင်ပြခွင့်ပြုချက်ရယူဆောင်ရွက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဌာနခွဲလက်အောက်တွင် စီမံရေးရာ၊ ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်း၊ မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ စီမံကိန်း၊ မြေငလျင်စသည့် ဌာနစုများကို ဖွဲ့စည်းထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ==အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ== အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ ၁။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အရ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ စီမံအုပ်ချုပ်ပြီး ဌာနခွဲလက်အောက်ခံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများ မှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် - (က) ကယားပြည်နယ် (ခ) ကရင်ပြည်နယ် (ဂ) မွန်ပြည်နယ် (ဃ) ရခိုင်ပြည်နယ် (င) မကွေးတိုင်း (စ) ရန်ကုန်တိုင်း (ဆ) ပဲခူးတိုင်း (ဇ) ဧရာဝတီတိုင်း (ဈ) တနင်္သာရီတိုင်း ၂။ ဖော်ပြပါ ပြည်နယ်တိုင်းအသီးသီးရှိ ရုံး/စခန်းများအားလုံး၏ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ တိုင်းတာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ဝန်ထမ်းရေးရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရုံးချုပ်သို့ တင်ပြခွင့်ပြုချက်ရယူဆောင်ရွက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဌာနခွဲလက်အောက်တွင် စီမံရေးရာ၊ ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်း၊ မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ စီမံကိန်းစသည့် ဌာနစုများကို ဖွဲ့စည်းထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ==သင်တန်းများပို့ချခြင်း== မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ဌာနတွင်းဝန်ထမ်းများ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ နားလည်တတ်ကျွမ်းစေရန်နှင့် လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုရှိစေရေးအတွက် မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ မြေငလျင် စသည့် ဌာန၏ လုပ်ငန်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ဘာသာရပ်ရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများကို နှစ်စဉ် ဖွင့်လှစ်ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ပို့ချပေးရာတွင် မိုးလေဝသဘာသာရပ်အတွက် မိုးလေဝသအဆင့်(၁)၊ အဆင့်(၂)၊ အဆင့်(၃)၊ အဆင့်(၄) သင်တန်းများကိုလည်းကောင်း၊ ဇလဗေဒ ဘာသာရပ်အတွက် ဇလဗေဒအဆင့်(၁)၊ အဆင့်(၂)၊ အဆင့်(၃)၊ အဆင့်(၄) သင်တန်းများကို လည်းကောင်း၊ မြေငလျင်ဘာသာရပ်အတွက် မြေငလျင်လုပ်ငန်းခွင်သင်တန်းများကိုလည်းကောင်း ဖွင့်လှစ် ပို့ချပေးပါသည်။ ၁၉၉၃-၉၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနနှင့် သင်္ချာဌာနတို့နှင့် ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းလျက် သိပ္ပံဘွဲ့(ဂုဏ်ထူးတန်း) မိုးလေဝသ နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့(ဂုဏ်ထူးတန်း) ဇလဗေဒ သင်တန်းများကို ဌာနတွင် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖွင့်လှစ် ပို့ချပေးခြင်းဖြင့် မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မျိုးဆက်သစ်များကို မွေးထုတ်နိုင်ခဲ့ရာ ဌာနအတွက် များစွာအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေပြီး လုပ်ငန်းများ ပိုမိုတိုးတက်စေခဲ့သည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ဌာနတွင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပို့ချ ပေးသည့် နည်းတူ ပြင်ပဌာနများဖြစ်သော အောက်ဖော်ပြပါ ဌာန/သင်တန်းများတွင် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ပို့ချ ပေးခြင်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ပေးပါသည် - #[[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]] #[[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းကောလိပ်]] #[[တပ်မတော်မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးတပ်]] #လေကြောင်းထိန်းသင်တန်း #လေယာဉ်မှူးကြီးလိုင်စင်သင်တန်း #သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးသင်တန်းများ ==နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး== မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနအနေဖြင့် လက်တွဲပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - # World Meteorological Organization – WMO # WMO Regional Association II – WMO/RAII # National Meteorological and Hydrological Services – NMHSs (WMO members) # United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC # Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC # WMO/ESCAP Panel on Tropical Cyclone – PTC # International Hydrological Programme – IHP # United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific – UNESCAP # United Nations Development Programme – UNDP # Asia Center for Air Pollution Research - ACAP # Acid Deposition Monitoring Network in East Asia – EANET # Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation – BIMSTEC # Asian Disaster Preparedness Center – ADPC # GEWEX Asian Monsoon Experiment # ASEAN Secretariat Office # ASEAN Specialized Meteorological Center – ASMC # World Seismic Safely Initiative – WSSI # China Meteorological Administration – CMA # China Earthquake Administration – CEA # Japan International Cooperation Agency – JICA # Thailand International Cooperation Agency – TICA # Korea International Cooperation Agency – KOICA # Regional Integrated Multi-Hazard Early Warning System – RIMES # Indian National Centre for Ocean Information Services – INCOIS # Japan Meteorological Agency – JMA # Pacific Tsunami Warning Center – PTWC # Indian Ocean Tsunami Warning Center – IOTWC # United Nations Economic, Science and Cultural Organization – UNESCO # Intergovernmental Oceanographic Commission – IOC # Japan Aerospace Exploration Agency – JAXA # Department of Alternative Energy Development and Efficiency – DEDE # Ministry of Information, Communication and Technology, Thailand # United States Agency for International Development – USAID # United Nations Environment Programme – UNEP # Indian Institute of Technology – IIT # Institute of Observational Research for Global Change, Japan # Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology # Mekong River Commission – MRC # International Centre for Integrated Mountain Development – ICIMOD # ASEAN Sub-Committee on Meteorology and Geophysics – ASCMG # Intergovernmental Coordination Group for the Indian Ocean Tsunami Warning and Mitigation System – ICG/ IOTWS # Asian Disaster Reduction Center – ADRC # Greater Mekong Subregion – GMS ==ဘက်စုံသဘာဝဘေးကြိုတင်သတိပေးစနစ်ထူထောင်ခြင်း== မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေကြီးခြင်း၊ မြေငလျင်တုန်လှုပ်ခြင်း၊ မုန်တိုင်းဒီရေဝင်ရောက်ခြင်း၊ ဆူနာမီလှိုင်း ဝင်ရောက်ခြင်း စသည့် သဘာဝဘေးများအတွက် ကြိုတင်သတိပေးခန့်မှန်းချက် များကို အချိန်မီထုတ်ပြန် ပေးနိုင်ရန်အတွက် ဘက်စုံ သဘာဝဘေးကြိုတင်သတိပေးဗဟိုဌာနကို နေပြည်တော်တွင် ထူထောင် ထားရှိသည်။ အဆိုပါ ဗဟိုဌာနတွင် တာဝန်ကျဝန်ထမ်းအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးလျက် ၂၄ နာရီ အချိန်ပြည့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ တာဝန်ကျ ဝန်ထမ်းများသည် ဖြစ်ပေါ်သည့် သဘာဝဘေးများအတွက် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ထံ ချက်ခြင်း အစီရင်ခံတင်ပြ၍ ဝန်ကြီးဌာန၊ အထက်အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများသို့ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း သက်ဆိုင်ရာ ဌာန/လုပ်ငန်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၊ မြန်မာ့အသံ/ ရုပ်မြင်သံကြား တို့သို့ အချိန်မီပေးပို့ရောက်ရှိရေးကို ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် အမျိုးသားသဘာဝဘေး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေးကော်မတီ၏ လမ်းညွှန်မှုကို ခံယူလျက် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော သဘာဝဘေးအမျိုးမျိုးတို့အတွက် ကြိုတင်သတိပေးချက် များ၊ ခန့်မှန်းချက်/အခြေအနေသတင်းများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ထုတ်ပြန်ပေးလျက်ရှိသည်။ သဘာဝဘေးကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ပါးစေရေးဆောင်ရွက်ရာတွင် သတိပေးချက်များ အချိန်မီထုတ်ပြန်နိုင်ရေးသည် အဓိကအရေးပါသည့်အတွက် ခန့်မှန်းချက်ထုတ်ပြန်သည့် ခေတ်မီ နည်းစနစ်များအသုံးပြုခြင်း၊ ဂြိုဟ်တုတိမ်ပုံဖမ်းစက်များတပ်ဆင်အသုံးပြုခြင်း၊ ခေတ်မီ တိုင်းတာ ရေးကိရိယာများ တိုးချဲ့တပ်ဆင်ခြင်း၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအမျိုးသားမိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ဌာန များနှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက် ဒေသဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်များ လက်ခံရရှိခြင်း၊ ခန့်မှန်းရေး ဆိုင်ရာ သခင်င်္ချာပုံစံများဖြင့်တွက်ချက်ထုတ်ပြန်သည့်နည်းပညာများ သင်ယူလေ့လာအသုံးချခြင်းဖြင့် ဌာန၏လုပ်ငန်းများ တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထုတ်ပြန်သည့် ခန့်မှန်းချက်များ/ သတိပေးချက်များကို အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဒေသများသို့ အချိန်မီပေးပို့ရောက်ရှိစေ ခြင်း၊ ပြည်သူများသိရှိစေရန် ထုတ်လွှင့်ပေးခြင်းတို့သည်လည်း သဘာဝဘေးကြိုတင်ကာကွယ်ရေး နှင့် လျော့ပါးစေရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေရာ ဆက်သွယ်ရေးစနစ် ကောင်းမွန်စေရေးကို ဌာနအစီအစဉ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်း ၍လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ထားရှိသည်။ သတိပေးချက်/ခန့်မှန်းချက်များကို အလိုအလျောက် ဖြေကြားသည့်စနစ်နှင့် သတင်းတိုဖြင့် ပေးပို့ခြင်းစနစ်တို့ကိုလည်း ဌာန အစီအစဉ်ဖြင့် ထူထောင် ထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ==ဆက်သွယ်နိုင်သည့် လိပ်စာ== အလိုအလျောက်ဖြေကြားစက် - +၉၅-၆၇-၄၁၁၂၅၂ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|*]] qhytkvhqe3svsd2mhsmg63al9x1p13g 1056295 1056290 2026-10-05T10:43:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-53328-53|~2026-53328-53]] ([[User talk:~2026-53328-53|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1056290|1056290]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1056295 wikitext text/x-wiki {{Infobox/စိုလင္းႏိူင္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္ရွင္ျမန္မာ့ႏိူင္ငံရွမ္ျပည္နယ္လာရီူးအဂ္လိပ္သမဒ အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}}ႏိူင္င္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္ရွင္လာရီူးမွာ/9/ကဆန/ႏိူင္/191284-လဆန္/5-9-1353/အဂါသာ/16/6/1991/အိုေသြး256လက္ေဗႊးရာ |nativename= |seal=Dmh.gif |formed= *၁ ​ဧပြီ ၁၉၃၇ {{small|(မိုး​လေဝသဌာန)}} *၂၃ ​အောက်တိုဘာ ၁၉၇၂ {{small|(မိုး​လေဝသနှင့်ဇလ​ဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန)}} |headquarters= ရုံးအမှတ် (၅)အနီး၊ ​နေပြည်​တော် | preceding1=မိုး​လေဝသဌာန | coordinates = {{coord|19.778896|96.136433|}} | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |minister1_name=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |chief1_name=​ဒေါက်တာကျော်မိုးဦး |website={{url|https://t.me/weatherngo}} |chief1_position=ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ် }} '''မိုး​လေဝသနှင့် ဇလ​ဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|Department of Meteorology and Hydrology}}) သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == "မြန်မာနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာန" ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မိုးလေဝသအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။"မြန်မာနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာန" ကို ၁၉၇၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ(၂၃)ရက်နေ့ တွင် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် "မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန"အဖြစ် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မိုးလေ၀သနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင်ရှိခဲ့သည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနသည် ပို့ ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာနမှ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနသို့ ၁၉၉၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၃)ရက်နေ့တွင် ပြောင်းလဲရောက်ရှိခဲ့သည်။၁၉၉၉ခုနှစ်ဩဂုတ်လ(၂၀)ရက် တွင်မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းရောက်ရှိခဲ့သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့မှစတင်၍ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%9D%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%9C%E1%80%97%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|title=မိုး/ဇလဦးစီးဌာန|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archivedate=19 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119223625/https://www.motc.gov.mm/my/%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%9d%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba%e1%80%87%e1%80%9c%e1%80%97%e1%80%b1%e1%80%92%e1%80%8a%e1%80%bd%e1%80%be%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94}}</ref> == ဖွဲ့ စည်းပုံ == [[File:M_orgchart_l.gif]] == ရည်ရွယ်ချက် == (၁) ဘဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး၊(၂) ကုန်း၊ ရေ၊ လေကြောင်းခရီး လုံခြုံသက်သာချောမွေ့ရေး၊(၃) စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးမှု ပိုမိုတိုးတက်ရေး၊(၄) နိုင်ငံတော်စီမံကိန်းနှင့် လုပ်ငန်းများကို အထိရောက်ဆုံး အကျိုးပြုရေး၊(၅) ပတ်ဝန်းကျင်ထိမ်းသိမ်းရေးနှင့်သယံဇာတပစ္စည်းများကာလကြာရှည်စွာထုတ်ယူအသုံးပြုရေး၊(၆) မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ နည်းပညာရပ်များတိုးတက်ရေးအတွက် သုတေသနပညာပေးနှင့် နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေး။ == ဝန်ဆောင်မှုများ == * လေကြောင်းဆိုင်ရာမိုးလေဝသဝန်ဆောင်မှုများ * ရေကြောင်းဆိုင်ရာ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒဝန်ဆောင်မှုများ * စိုက်ပျိုးရေးအတွက်မိုးလေဝသဝန်ဆောင်မှုများ * ဇလဗေဒဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ * မြေငလျင်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ == သင်တန်းပို့ချမှုများ == * တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် * မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ် * ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံ * တပ်မတော်မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးတပ် * လေကြောင်းထိန်းသင်တန်း * လေယာဉ်မှူးကြီးလိုင်စင်အတွက်သင်တန်း * ဌာနတွင်းသင်တန်းများ * သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးသင်တန်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ဒဂုံတက္ကသိုလ် တို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ မိုးလေဝသ၊ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ ဇလဗေဒ များအတွက် မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒဘာသာရပ်များကို ၁၉၉၃-၉၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင် ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။ == ဆက်သွယ်ရန် == '''မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊'''ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း၊မရမ်းကုန်း၊ရန်ကုန်မြို့။ * တယ်လီဖုန်း * ၀၆၇-၄၁၁၀၃၁၊ ၀၆၇-၄၁၁၀၃၂၊ ၀၆၇-၄၁၁၄၄၆၊ * ၀၁-၆၆၄၂၄၈၊ ၀၁-၆၆၀၈၂၆၊ ၀၁-၆၆၅၆၆၉၊ ၀၁-၆၆၀၁၇၆ * ဖက်စ် ၀၆၇-၄၁၁၄၄၉၊ ၀၁-၆၆၅၉၄၄၊ ၀၁-၆၆၅၇၀၄ * Email : dg.dmh@mptmail.net.mm * Website : www.dmh.gov.mm <br /> ==အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ== အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ ၁။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲသည် ဖွဲ့စည်း ပုံအရ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ စီမံအုပ်ချုပ်ပြီး ဌာနခွဲလက်အောက်ခံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် - (က) ကချင်ပြည်နယ် (ခ) ချင်းပြည်နယ် (ဂ) ရှမ်းပြည်နယ် (ဃ) မန္တလေးတိုင်း (င) စစ်ကိုင်းတိုင်း ၂။ ဖော်ပြပါ ပြည်နယ်တိုင်းအသီးသီးရှိ ရုံး/စခန်းများအားလုံး၏ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ တိုင်းတာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ဝန်ထမ်းရေးရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရုံးချုပ်သို့ တင်ပြခွင့်ပြုချက်ရယူဆောင်ရွက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဌာနခွဲလက်အောက်တွင် စီမံရေးရာ၊ ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်း၊ မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ စီမံကိန်း၊ မြေငလျင်စသည့် ဌာနစုများကို ဖွဲ့စည်းထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ==အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ== အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ ၁။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အရ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ စီမံအုပ်ချုပ်ပြီး ဌာနခွဲလက်အောက်ခံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများ မှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် - (က) ကယားပြည်နယ် (ခ) ကရင်ပြည်နယ် (ဂ) မွန်ပြည်နယ် (ဃ) ရခိုင်ပြည်နယ် (င) မကွေးတိုင်း (စ) ရန်ကုန်တိုင်း (ဆ) ပဲခူးတိုင်း (ဇ) ဧရာဝတီတိုင်း (ဈ) တနင်္သာရီတိုင်း ၂။ ဖော်ပြပါ ပြည်နယ်တိုင်းအသီးသီးရှိ ရုံး/စခန်းများအားလုံး၏ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ တိုင်းတာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ဝန်ထမ်းရေးရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရုံးချုပ်သို့ တင်ပြခွင့်ပြုချက်ရယူဆောင်ရွက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဌာနခွဲလက်အောက်တွင် စီမံရေးရာ၊ ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်း၊ မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ စီမံကိန်းစသည့် ဌာနစုများကို ဖွဲ့စည်းထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ==သင်တန်းများပို့ချခြင်း== မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ဌာနတွင်းဝန်ထမ်းများ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ နားလည်တတ်ကျွမ်းစေရန်နှင့် လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုရှိစေရေးအတွက် မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ မြေငလျင် စသည့် ဌာန၏ လုပ်ငန်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ဘာသာရပ်ရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများကို နှစ်စဉ် ဖွင့်လှစ်ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ပို့ချပေးရာတွင် မိုးလေဝသဘာသာရပ်အတွက် မိုးလေဝသအဆင့်(၁)၊ အဆင့်(၂)၊ အဆင့်(၃)၊ အဆင့်(၄) သင်တန်းများကိုလည်းကောင်း၊ ဇလဗေဒ ဘာသာရပ်အတွက် ဇလဗေဒအဆင့်(၁)၊ အဆင့်(၂)၊ အဆင့်(၃)၊ အဆင့်(၄) သင်တန်းများကို လည်းကောင်း၊ မြေငလျင်ဘာသာရပ်အတွက် မြေငလျင်လုပ်ငန်းခွင်သင်တန်းများကိုလည်းကောင်း ဖွင့်လှစ် ပို့ချပေးပါသည်။ ၁၉၉၃-၉၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနနှင့် သင်္ချာဌာနတို့နှင့် ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းလျက် သိပ္ပံဘွဲ့(ဂုဏ်ထူးတန်း) မိုးလေဝသ နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့(ဂုဏ်ထူးတန်း) ဇလဗေဒ သင်တန်းများကို ဌာနတွင် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖွင့်လှစ် ပို့ချပေးခြင်းဖြင့် မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မျိုးဆက်သစ်များကို မွေးထုတ်နိုင်ခဲ့ရာ ဌာနအတွက် များစွာအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေပြီး လုပ်ငန်းများ ပိုမိုတိုးတက်စေခဲ့သည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ဌာနတွင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပို့ချ ပေးသည့် နည်းတူ ပြင်ပဌာနများဖြစ်သော အောက်ဖော်ပြပါ ဌာန/သင်တန်းများတွင် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ပို့ချ ပေးခြင်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ပေးပါသည် - #[[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]] #[[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းကောလိပ်]] #[[တပ်မတော်မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးတပ်]] #လေကြောင်းထိန်းသင်တန်း #လေယာဉ်မှူးကြီးလိုင်စင်သင်တန်း #သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးသင်တန်းများ ==နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး== မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနအနေဖြင့် လက်တွဲပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - # World Meteorological Organization – WMO # WMO Regional Association II – WMO/RAII # National Meteorological and Hydrological Services – NMHSs (WMO members) # United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC # Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC # WMO/ESCAP Panel on Tropical Cyclone – PTC # International Hydrological Programme – IHP # United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific – UNESCAP # United Nations Development Programme – UNDP # Asia Center for Air Pollution Research - ACAP # Acid Deposition Monitoring Network in East Asia – EANET # Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation – BIMSTEC # Asian Disaster Preparedness Center – ADPC # GEWEX Asian Monsoon Experiment # ASEAN Secretariat Office # ASEAN Specialized Meteorological Center – ASMC # World Seismic Safely Initiative – WSSI # China Meteorological Administration – CMA # China Earthquake Administration – CEA # Japan International Cooperation Agency – JICA # Thailand International Cooperation Agency – TICA # Korea International Cooperation Agency – KOICA # Regional Integrated Multi-Hazard Early Warning System – RIMES # Indian National Centre for Ocean Information Services – INCOIS # Japan Meteorological Agency – JMA # Pacific Tsunami Warning Center – PTWC # Indian Ocean Tsunami Warning Center – IOTWC # United Nations Economic, Science and Cultural Organization – UNESCO # Intergovernmental Oceanographic Commission – IOC # Japan Aerospace Exploration Agency – JAXA # Department of Alternative Energy Development and Efficiency – DEDE # Ministry of Information, Communication and Technology, Thailand # United States Agency for International Development – USAID # United Nations Environment Programme – UNEP # Indian Institute of Technology – IIT # Institute of Observational Research for Global Change, Japan # Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology # Mekong River Commission – MRC # International Centre for Integrated Mountain Development – ICIMOD # ASEAN Sub-Committee on Meteorology and Geophysics – ASCMG # Intergovernmental Coordination Group for the Indian Ocean Tsunami Warning and Mitigation System – ICG/ IOTWS # Asian Disaster Reduction Center – ADRC # Greater Mekong Subregion – GMS ==ဘက်စုံသဘာဝဘေးကြိုတင်သတိပေးစနစ်ထူထောင်ခြင်း== မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေကြီးခြင်း၊ မြေငလျင်တုန်လှုပ်ခြင်း၊ မုန်တိုင်းဒီရေဝင်ရောက်ခြင်း၊ ဆူနာမီလှိုင်း ဝင်ရောက်ခြင်း စသည့် သဘာဝဘေးများအတွက် ကြိုတင်သတိပေးခန့်မှန်းချက် များကို အချိန်မီထုတ်ပြန် ပေးနိုင်ရန်အတွက် ဘက်စုံ သဘာဝဘေးကြိုတင်သတိပေးဗဟိုဌာနကို နေပြည်တော်တွင် ထူထောင် ထားရှိသည်။ အဆိုပါ ဗဟိုဌာနတွင် တာဝန်ကျဝန်ထမ်းအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးလျက် ၂၄ နာရီ အချိန်ပြည့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ တာဝန်ကျ ဝန်ထမ်းများသည် ဖြစ်ပေါ်သည့် သဘာဝဘေးများအတွက် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ထံ ချက်ခြင်း အစီရင်ခံတင်ပြ၍ ဝန်ကြီးဌာန၊ အထက်အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများသို့ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း သက်ဆိုင်ရာ ဌာန/လုပ်ငန်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၊ မြန်မာ့အသံ/ ရုပ်မြင်သံကြား တို့သို့ အချိန်မီပေးပို့ရောက်ရှိရေးကို ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် အမျိုးသားသဘာဝဘေး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေးကော်မတီ၏ လမ်းညွှန်မှုကို ခံယူလျက် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော သဘာဝဘေးအမျိုးမျိုးတို့အတွက် ကြိုတင်သတိပေးချက် များ၊ ခန့်မှန်းချက်/အခြေအနေသတင်းများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ထုတ်ပြန်ပေးလျက်ရှိသည်။ သဘာဝဘေးကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ပါးစေရေးဆောင်ရွက်ရာတွင် သတိပေးချက်များ အချိန်မီထုတ်ပြန်နိုင်ရေးသည် အဓိကအရေးပါသည့်အတွက် ခန့်မှန်းချက်ထုတ်ပြန်သည့် ခေတ်မီ နည်းစနစ်များအသုံးပြုခြင်း၊ ဂြိုဟ်တုတိမ်ပုံဖမ်းစက်များတပ်ဆင်အသုံးပြုခြင်း၊ ခေတ်မီ တိုင်းတာ ရေးကိရိယာများ တိုးချဲ့တပ်ဆင်ခြင်း၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအမျိုးသားမိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ဌာန များနှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက် ဒေသဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်များ လက်ခံရရှိခြင်း၊ ခန့်မှန်းရေး ဆိုင်ရာ သခင်င်္ချာပုံစံများဖြင့်တွက်ချက်ထုတ်ပြန်သည့်နည်းပညာများ သင်ယူလေ့လာအသုံးချခြင်းဖြင့် ဌာန၏လုပ်ငန်းများ တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထုတ်ပြန်သည့် ခန့်မှန်းချက်များ/ သတိပေးချက်များကို အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဒေသများသို့ အချိန်မီပေးပို့ရောက်ရှိစေ ခြင်း၊ ပြည်သူများသိရှိစေရန် ထုတ်လွှင့်ပေးခြင်းတို့သည်လည်း သဘာဝဘေးကြိုတင်ကာကွယ်ရေး နှင့် လျော့ပါးစေရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေရာ ဆက်သွယ်ရေးစနစ် ကောင်းမွန်စေရေးကို ဌာနအစီအစဉ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်း ၍လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ထားရှိသည်။ သတိပေးချက်/ခန့်မှန်းချက်များကို အလိုအလျောက် ဖြေကြားသည့်စနစ်နှင့် သတင်းတိုဖြင့် ပေးပို့ခြင်းစနစ်တို့ကိုလည်း ဌာန အစီအစဉ်ဖြင့် ထူထောင် ထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ==ဆက်သွယ်နိုင်သည့် လိပ်စာ== အလိုအလျောက်ဖြေကြားစက် - +၉၅-၆၇-၄၁၁၂၅၂ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|*]] g0dxl3id3r5zybzcw66tws8jfwm1x7f 1056296 1056295 2026-10-05T10:43:21Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-53328-53|~2026-53328-53]] ([[User talk:~2026-53328-53|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1056289|1056289]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1056296 wikitext text/x-wiki {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |jurisdiction={{MYA}} |nativename= |seal=Dmh.gif |formed= *၁ ​ဧပြီ ၁၉၃၇ {{small|(မိုး​လေဝသဌာန)}} *၂၃ ​အောက်တိုဘာ ၁၉၇၂ {{small|(မိုး​လေဝသနှင့်ဇလ​ဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန)}} |headquarters= ရုံးအမှတ် (၅)အနီး၊ ​နေပြည်​တော် | preceding1=မိုး​လေဝသဌာန | coordinates = {{coord|19.778896|96.136433|}} | parent_agency = [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |minister1_name=ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြထွန်းဦး]] |chief1_name=​ဒေါက်တာကျော်မိုးဦး |website={{url|https://t.me/weatherngo}} |chief1_position=ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ် }} '''မိုး​လေဝသနှင့် ဇလ​ဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန''' ({{lang-en|Department of Meteorology and Hydrology}}) သည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == "မြန်မာနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာန" ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မိုးလေဝသအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။"မြန်မာနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာန" ကို ၁၉၇၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ(၂၃)ရက်နေ့ တွင် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် "မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန"အဖြစ် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မိုးလေ၀သနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင်ရှိခဲ့သည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနသည် ပို့ ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး ဌာနမှ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာနသို့ ၁၉၉၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၃)ရက်နေ့တွင် ပြောင်းလဲရောက်ရှိခဲ့သည်။၁၉၉၉ခုနှစ်ဩဂုတ်လ(၂၀)ရက် တွင်မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ လွှဲပြောင်းရောက်ရှိခဲ့သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့မှစတင်၍ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.motc.gov.mm/my/%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%9D%E1%80%9E%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%87%E1%80%9C%E1%80%97%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94|title=မိုး/ဇလဦးစီးဌာန|last=|first=|author2=|date=|publisher=[[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]|accessdate=|archivedate=19 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220119223625/https://www.motc.gov.mm/my/%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%9d%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba%e1%80%87%e1%80%9c%e1%80%97%e1%80%b1%e1%80%92%e1%80%8a%e1%80%bd%e1%80%be%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%8c%e1%80%ac%e1%80%94}}</ref> == ဖွဲ့ စည်းပုံ == [[File:M_orgchart_l.gif]] == ရည်ရွယ်ချက် == (၁) ဘဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကြိုတင်ကာကွယ်ရေး၊(၂) ကုန်း၊ ရေ၊ လေကြောင်းခရီး လုံခြုံသက်သာချောမွေ့ရေး၊(၃) စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးမှု ပိုမိုတိုးတက်ရေး၊(၄) နိုင်ငံတော်စီမံကိန်းနှင့် လုပ်ငန်းများကို အထိရောက်ဆုံး အကျိုးပြုရေး၊(၅) ပတ်ဝန်းကျင်ထိမ်းသိမ်းရေးနှင့်သယံဇာတပစ္စည်းများကာလကြာရှည်စွာထုတ်ယူအသုံးပြုရေး၊(၆) မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ နည်းပညာရပ်များတိုးတက်ရေးအတွက် သုတေသနပညာပေးနှင့် နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရေး။ == ဝန်ဆောင်မှုများ == * လေကြောင်းဆိုင်ရာမိုးလေဝသဝန်ဆောင်မှုများ * ရေကြောင်းဆိုင်ရာ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒဝန်ဆောင်မှုများ * စိုက်ပျိုးရေးအတွက်မိုးလေဝသဝန်ဆောင်မှုများ * ဇလဗေဒဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ * မြေငလျင်ဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှုများ == သင်တန်းပို့ချမှုများ == * တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် * မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ် * ရေကြောင်းပညာသိပ္ပံ * တပ်မတော်မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးတပ် * လေကြောင်းထိန်းသင်တန်း * လေယာဉ်မှူးကြီးလိုင်စင်အတွက်သင်တန်း * ဌာနတွင်းသင်တန်းများ * သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးသင်တန်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ဒဂုံတက္ကသိုလ် တို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ မိုးလေဝသ၊ သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ ဇလဗေဒ များအတွက် မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒဘာသာရပ်များကို ၁၉၉၃-၉၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင် ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။ == ဆက်သွယ်ရန် == '''မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊'''ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း၊မရမ်းကုန်း၊ရန်ကုန်မြို့။ * တယ်လီဖုန်း * ၀၆၇-၄၁၁၀၃၁၊ ၀၆၇-၄၁၁၀၃၂၊ ၀၆၇-၄၁၁၄၄၆၊ * ၀၁-၆၆၄၂၄၈၊ ၀၁-၆၆၀၈၂၆၊ ၀၁-၆၆၅၆၆၉၊ ၀၁-၆၆၀၁၇၆ * ဖက်စ် ၀၆၇-၄၁၁၄၄၉၊ ၀၁-၆၆၅၉၄၄၊ ၀၁-၆၆၅၇၀၄ * Email : dg.dmh@mptmail.net.mm * Website : www.dmh.gov.mm <br /> ==အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ== အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ ၁။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ အထက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲသည် ဖွဲ့စည်း ပုံအရ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ စီမံအုပ်ချုပ်ပြီး ဌာနခွဲလက်အောက်ခံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် - (က) ကချင်ပြည်နယ် (ခ) ချင်းပြည်နယ် (ဂ) ရှမ်းပြည်နယ် (ဃ) မန္တလေးတိုင်း (င) စစ်ကိုင်းတိုင်း ၂။ ဖော်ပြပါ ပြည်နယ်တိုင်းအသီးသီးရှိ ရုံး/စခန်းများအားလုံး၏ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ တိုင်းတာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ဝန်ထမ်းရေးရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရုံးချုပ်သို့ တင်ပြခွင့်ပြုချက်ရယူဆောင်ရွက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဌာနခွဲလက်အောက်တွင် စီမံရေးရာ၊ ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်း၊ မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ စီမံကိန်း၊ မြေငလျင်စသည့် ဌာနစုများကို ဖွဲ့စည်းထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ==အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ== အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ ၁။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ အောက်မြန်မာပြည်ဌာနခွဲသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အရ ညွှန်ကြားရေးမှူးမှ စီမံအုပ်ချုပ်ပြီး ဌာနခွဲလက်အောက်ခံ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများ မှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် - (က) ကယားပြည်နယ် (ခ) ကရင်ပြည်နယ် (ဂ) မွန်ပြည်နယ် (ဃ) ရခိုင်ပြည်နယ် (င) မကွေးတိုင်း (စ) ရန်ကုန်တိုင်း (ဆ) ပဲခူးတိုင်း (ဇ) ဧရာဝတီတိုင်း (ဈ) တနင်္သာရီတိုင်း ၂။ ဖော်ပြပါ ပြည်နယ်တိုင်းအသီးသီးရှိ ရုံး/စခန်းများအားလုံး၏ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ၊ တိုင်းတာရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ ဝန်ထမ်းရေးရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရုံးချုပ်သို့ တင်ပြခွင့်ပြုချက်ရယူဆောင်ရွက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ ဌာနခွဲလက်အောက်တွင် စီမံရေးရာ၊ ဘတ်ဂျက်နှင့်ငွေစာရင်း၊ မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ စီမံကိန်းစသည့် ဌာနစုများကို ဖွဲ့စည်းထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ==သင်တန်းများပို့ချခြင်း== မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ဌာနတွင်းဝန်ထမ်းများ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ နားလည်တတ်ကျွမ်းစေရန်နှင့် လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်မှုရှိစေရေးအတွက် မိုးလေဝသ၊ ဇလဗေဒ၊ မြေငလျင် စသည့် ဌာန၏ လုပ်ငန်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ဘာသာရပ်ရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများကို နှစ်စဉ် ဖွင့်လှစ်ပို့ချပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ပို့ချပေးရာတွင် မိုးလေဝသဘာသာရပ်အတွက် မိုးလေဝသအဆင့်(၁)၊ အဆင့်(၂)၊ အဆင့်(၃)၊ အဆင့်(၄) သင်တန်းများကိုလည်းကောင်း၊ ဇလဗေဒ ဘာသာရပ်အတွက် ဇလဗေဒအဆင့်(၁)၊ အဆင့်(၂)၊ အဆင့်(၃)၊ အဆင့်(၄) သင်တန်းများကို လည်းကောင်း၊ မြေငလျင်ဘာသာရပ်အတွက် မြေငလျင်လုပ်ငန်းခွင်သင်တန်းများကိုလည်းကောင်း ဖွင့်လှစ် ပို့ချပေးပါသည်။ ၁၉၉၃-၉၄ ပညာသင်နှစ်မှစတင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနနှင့် သင်္ချာဌာနတို့နှင့် ပူးပေါင်းညှိနှိုင်းလျက် သိပ္ပံဘွဲ့(ဂုဏ်ထူးတန်း) မိုးလေဝသ နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့(ဂုဏ်ထူးတန်း) ဇလဗေဒ သင်တန်းများကို ဌာနတွင် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ဖွင့်လှစ် ပို့ချပေးခြင်းဖြင့် မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မျိုးဆက်သစ်များကို မွေးထုတ်နိုင်ခဲ့ရာ ဌာနအတွက် များစွာအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေပြီး လုပ်ငန်းများ ပိုမိုတိုးတက်စေခဲ့သည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် ဌာနတွင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပို့ချ ပေးသည့် နည်းတူ ပြင်ပဌာနများဖြစ်သော အောက်ဖော်ပြပါ ဌာန/သင်တန်းများတွင် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ပို့ချ ပေးခြင်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက်ပေးပါသည် - #[[နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်]] #[[တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်]] #[[မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းကောလိပ်]] #[[တပ်မတော်မိုးလေဝသတိုင်းတာရေးတပ်]] #လေကြောင်းထိန်းသင်တန်း #လေယာဉ်မှူးကြီးလိုင်စင်သင်တန်း #သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးသင်တန်းများ ==နိုင်ငံတကာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး== မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနအနေဖြင့် လက်တွဲပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - # World Meteorological Organization – WMO # WMO Regional Association II – WMO/RAII # National Meteorological and Hydrological Services – NMHSs (WMO members) # United Nations Framework Convention on Climate Change – UNFCCC # Intergovernmental Panel on Climate Change – IPCC # WMO/ESCAP Panel on Tropical Cyclone – PTC # International Hydrological Programme – IHP # United Nations Economic and Social Commission for Asia and the Pacific – UNESCAP # United Nations Development Programme – UNDP # Asia Center for Air Pollution Research - ACAP # Acid Deposition Monitoring Network in East Asia – EANET # Bay of Bengal Initiative for Multi-Sectoral Technical and Economic Cooperation – BIMSTEC # Asian Disaster Preparedness Center – ADPC # GEWEX Asian Monsoon Experiment # ASEAN Secretariat Office # ASEAN Specialized Meteorological Center – ASMC # World Seismic Safely Initiative – WSSI # China Meteorological Administration – CMA # China Earthquake Administration – CEA # Japan International Cooperation Agency – JICA # Thailand International Cooperation Agency – TICA # Korea International Cooperation Agency – KOICA # Regional Integrated Multi-Hazard Early Warning System – RIMES # Indian National Centre for Ocean Information Services – INCOIS # Japan Meteorological Agency – JMA # Pacific Tsunami Warning Center – PTWC # Indian Ocean Tsunami Warning Center – IOTWC # United Nations Economic, Science and Cultural Organization – UNESCO # Intergovernmental Oceanographic Commission – IOC # Japan Aerospace Exploration Agency – JAXA # Department of Alternative Energy Development and Efficiency – DEDE # Ministry of Information, Communication and Technology, Thailand # United States Agency for International Development – USAID # United Nations Environment Programme – UNEP # Indian Institute of Technology – IIT # Institute of Observational Research for Global Change, Japan # Japan Agency for Marine-Earth Science and Technology # Mekong River Commission – MRC # International Centre for Integrated Mountain Development – ICIMOD # ASEAN Sub-Committee on Meteorology and Geophysics – ASCMG # Intergovernmental Coordination Group for the Indian Ocean Tsunami Warning and Mitigation System – ICG/ IOTWS # Asian Disaster Reduction Center – ADRC # Greater Mekong Subregion – GMS ==ဘက်စုံသဘာဝဘေးကြိုတင်သတိပေးစနစ်ထူထောင်ခြင်း== မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေကြီးခြင်း၊ မြေငလျင်တုန်လှုပ်ခြင်း၊ မုန်တိုင်းဒီရေဝင်ရောက်ခြင်း၊ ဆူနာမီလှိုင်း ဝင်ရောက်ခြင်း စသည့် သဘာဝဘေးများအတွက် ကြိုတင်သတိပေးခန့်မှန်းချက် များကို အချိန်မီထုတ်ပြန် ပေးနိုင်ရန်အတွက် ဘက်စုံ သဘာဝဘေးကြိုတင်သတိပေးဗဟိုဌာနကို နေပြည်တော်တွင် ထူထောင် ထားရှိသည်။ အဆိုပါ ဗဟိုဌာနတွင် တာဝန်ကျဝန်ထမ်းအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးလျက် ၂၄ နာရီ အချိန်ပြည့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ တာဝန်ကျ ဝန်ထမ်းများသည် ဖြစ်ပေါ်သည့် သဘာဝဘေးများအတွက် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ထံ ချက်ခြင်း အစီရင်ခံတင်ပြ၍ ဝန်ကြီးဌာန၊ အထက်အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများသို့ အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း သက်ဆိုင်ရာ ဌာန/လုပ်ငန်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၊ မြန်မာ့အသံ/ ရုပ်မြင်သံကြား တို့သို့ အချိန်မီပေးပို့ရောက်ရှိရေးကို ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနသည် အမျိုးသားသဘာဝဘေး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေးကော်မတီ၏ လမ်းညွှန်မှုကို ခံယူလျက် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော သဘာဝဘေးအမျိုးမျိုးတို့အတွက် ကြိုတင်သတိပေးချက် များ၊ ခန့်မှန်းချက်/အခြေအနေသတင်းများကို အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ ထုတ်ပြန်ပေးလျက်ရှိသည်။ သဘာဝဘေးကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့် လျော့ပါးစေရေးဆောင်ရွက်ရာတွင် သတိပေးချက်များ အချိန်မီထုတ်ပြန်နိုင်ရေးသည် အဓိကအရေးပါသည့်အတွက် ခန့်မှန်းချက်ထုတ်ပြန်သည့် ခေတ်မီ နည်းစနစ်များအသုံးပြုခြင်း၊ ဂြိုဟ်တုတိမ်ပုံဖမ်းစက်များတပ်ဆင်အသုံးပြုခြင်း၊ ခေတ်မီ တိုင်းတာ ရေးကိရိယာများ တိုးချဲ့တပ်ဆင်ခြင်း၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအမျိုးသားမိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ဌာန များနှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်လျက် ဒေသဆိုင်ရာ ခန့်မှန်းချက်များ လက်ခံရရှိခြင်း၊ ခန့်မှန်းရေး ဆိုင်ရာ သခင်င်္ချာပုံစံများဖြင့်တွက်ချက်ထုတ်ပြန်သည့်နည်းပညာများ သင်ယူလေ့လာအသုံးချခြင်းဖြင့် ဌာန၏လုပ်ငန်းများ တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထုတ်ပြန်သည့် ခန့်မှန်းချက်များ/ သတိပေးချက်များကို အစီရင်ခံတင်ပြခြင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဒေသများသို့ အချိန်မီပေးပို့ရောက်ရှိစေ ခြင်း၊ ပြည်သူများသိရှိစေရန် ထုတ်လွှင့်ပေးခြင်းတို့သည်လည်း သဘာဝဘေးကြိုတင်ကာကွယ်ရေး နှင့် လျော့ပါးစေရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေရာ ဆက်သွယ်ရေးစနစ် ကောင်းမွန်စေရေးကို ဌာနအစီအစဉ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာဌာနများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်း ၍လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ထားရှိသည်။ သတိပေးချက်/ခန့်မှန်းချက်များကို အလိုအလျောက် ဖြေကြားသည့်စနစ်နှင့် သတင်းတိုဖြင့် ပေးပို့ခြင်းစနစ်တို့ကိုလည်း ဌာန အစီအစဉ်ဖြင့် ထူထောင် ထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ==ဆက်သွယ်နိုင်သည့် လိပ်စာ== အလိုအလျောက်ဖြေကြားစက် - +၉၅-၆၇-၄၁၁၂၅၂ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{ပို့​ဆောင်​ရေးနှင့် ဆက်သွယ်​ရေး ဝန်ကြီးဌာန}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန|*]] hnxgpnypprwleiuv55m06zfvateoah4 0 16364 1056259 87406 2026-10-04T17:18:55Z EmausBot 5629 [[ကုလားတန်မြစ်]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1056259 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ကုလားတန်မြစ်]] lzz62rwelmzjp64vmu2o47gty6ld6tl 0 52004 1056276 828151 2026-10-05T00:38:11Z ~2026-53573-73 149012 1056276 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=23 Jul 2021}} စစ်ဆိုသော ဝေါဟာရ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် ကျယ်ဝန်းလှ၏။ လူအများနားလည်ကြသည်မှာ စစ်ဟူသည် လက်နက်စွဲကိုင်၍ တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ တိုက်ခိုက်ခြင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အဘိဓာန်ကျမ်းများ၌ တိုင်းပြည်အချင်းချင်း လက်နက်အားကိုးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ပဋိပက္ခဖြစ်ခြင်းဟူ၍ ဖွင့်ဆိုထားပေသည်။ စစ်ပါရဂူကြီးများက စစ်ကို အနက်အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ဖွင့်ဆိုကြလေသည်။ အမှန်စင်စစ် စစ်၏အဓိပ္ပာယ်မှာ - # နိုင်ငံရေး ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်၌ အခြေပြုသော ပဋိပက္ခမျိုး ဖြစ်ခြင်း၊ # အဓမ္မအင်အား၊ စစ်လက်နက်အင်အားကို အသုံးချကာ တိုက်ခိုက်ကြသော ရန်ဘက်အုပ်စု (သို့) ရန်ဘက်နိုင်ငံများ ဖြစ်ခြင်း၊ # အရွယ်ပဏာမအားဖြင့်လည်း အများက နိုင်ငံရေးအုပ်စု တစ်ခုဟု သတ်မှတ်နိုင်လောက်သည့် အုပ်စု(သို့) နိုင်ငံများ၊ # ထိုပဋိပက္ခသည် အချိန်အားဖြင့် အတန်ကြာကြာ ဆက်လက်ဖြစ်ရခြင်း၊ # တိုက်ခိုက်သည့် ရည်ရွယ်ချက်အနေဖြင့်လည်း တစ်ဖက်ရန်သူအုပ်စုအား အပြီးသတ်၌ ၎င်းရန်ဖြစ်ရခြင်း ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းဝင်းလှိုင် ရေး၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှတ်တမ်းများ၊ စာ-၆</ref> စစ်ဆိုသည်မှာ တစ်နည်းနည်းနဲ့ ဖြစ်နေတဲ့ အဆက်မပြတ်နိုင်ငံရေး ဖြစ်သည်ဟု နားလည်နိုင် သည်။ နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရေးတွင် စစ်ရေးပါဝါသည် သမာရိုးကျပုံစံအတိုင်းရှိသည်။ နိုင်ငံနှင့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း များသည် တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက်အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်နိုင်ရန် ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ စစ်ရေးအင်အားသုံးကြသည်။ ထိုသို့အပြန်အလှန်လွှမ်းမိုးရန်အတွက် လုပ်ဆောင်ကြရင်း စစ်ပွဲများဖြစ်လာ ကြသည်။ မည်သည့်ခေတ်၊ မည်သည့် နယ်ပယ်တွင်ဖြစ်စေ၊ လူ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် စစ်ရေးအင်အားသုံးခြင်း ကဲ့သို့သောအပြုအမူများကို တွေ့ရှိရသည်။ စစ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် လူ့ဗီဇအဟောင်းများ တန်ပြန်ပေါ်ထွက်လာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ လူသည် သဘာဝအရ ရန်လိုတတ်သော သဘောရှိသည်။ လူ၏အကြမ်းဖက်မှုပုံစံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် စစ်ပွဲများကို အတန်းအစားခွဲခြား သတ်မှတ်နိုင်သည်။ စစ်ဖြစ်ရသောအကြောင်းအရင်းများရှိသည်။ ငြိမ်းချမ်းရသောအကြောင်းအရင်းများရှိသည်။ စစ်ရေးပါဝါကို အပြည့်အဝ အသုံးချခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် ဂလိုဘယ် နိုင်ငံရေးတွင် သိသာသောဆုတ်ယုတ်မှုများကို ပြသလာသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ စစ်ရေး မဟာဗျူဟာများ နက်နဲလာသည်။ ပိုမိုသိမ်မွေ့လာသည်။ စစ်ရေးနည်းပညာများ ပိုမို တိုးတက်လာသည်။ စစ်ရေးနည်းပညာရပ် များ ပိုမို ကျယ်ပြန့်နက်နဲလာသည်။ ခေတ်ကာလကြာ မြင့်လာသည် နှင့်အမျှ ဖြစ်ပေါ်လာသော စစ်ရေးဘက် စွမ်းရည်များသည် ကြီးမားသောအလျင်အမြန်ဖြင့် ပြောင်းလဲလာသည်။ ရိုက်ဖက်သေနတ်နေရာတွင် စက်သေနတ်များ အစားထိုးလာသည်။ စက်မှုနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် စစ်ဘက်သုံးလက်နက်များ အစွမ်းထက်မြက်လာခြင်းကို သယ်ဆောင်လာသည်။ ၂၀ ရာစုတွင်ဖြစ်ပွားသော ကမ္ဘာလုံးချီ စစ်ပွဲများသည် သာဓကပင်ဖြစ်သည်။ စစ်အေးပြီးဆုံးသည့်ကာလနောက်ပိုင်း စစ်ပွဲဖြစ်ပွဲမှုများသည် အသွင်အမျိုးမျိုးကွဲပြားလာကြသည်။ အရပ်ဘက်-စစ်ဘက် အကြားတွင် အချိုးမညီသည့်လုပ်ရပ်များကြောင့် ပြည်တွင်းစစ်များဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ဘက်တွင် နည်းပညာမြင့်မားလာမှုကြောင့် ဖျက်အားပြင်းလက်နက်များ သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။ စစ်ပွဲများသည် တရားသော စစ်လား၊ မတရားသောစစ်လား ဆိုသည်ကို အငြင်းအခုန် ဖြစ်နေကြဆဲဖြစ်သည်။ မိမိအကျိုးစီးပွားနှင့်ယှဉ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောစစ်ပွဲများကို တရားသည်၊ မတရားသည် ခွဲခြားရန်ကား ခက်ခဲသောပုဒ်စာပင် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ တရားသောစစ်ကို ဘယ်လိုဆင်နွဲနိုင်မလဲဆိုသည့် မေးခွန်း သည် အချိန်နှင့်အမျှရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်ပွဲတွင် ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်သောစိတ်ဓာတ်ဖြင့် တိုက်ခိုက် ပါက တရားသော စစ်ဟူ၍ ဆိုချင် ဆိုနိုင်ပါလိမ့်မည်။ ==စစ်တို့၏သဘာဝ== စစ်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။ အကြမ်းဖက်မှု၊ ပြစ်ဒဏ်ခတ်မှု၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ ဓာတု လက်နက်ဖြင့်တိုက်ခိုက်မှု၊ လူသတ်မှု စသည့်အရာများကို မည်ကဲ့သို့သောစစ်ဟု သတ်မှတ်မည်နည်း။ စစ်သည် နိုင်ငံရေးအုပ်စုများအကြား ဖြစ်ပွားသော ပဋိပက္ခပင်ဖြစ်သည်။ သမာရိုးကျတွေးကြည့်လျှင် နိုင်ငံရေးအုပ်စုများ ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံများပင်ဖြစ်သည်။ စစ်ဆိုသည်မှာ - စစ်ဆိုသည်မှာ ပြင်းထန်ကျယ်ပြန့်စွာ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်သည်။ - စစ်ဆိုသည်မှာ အနိုင်ရရန် အစွမ်းကုန်သတ်ပုတ်တိုက်ခိုက်နေကြသော လူနှစ်ဦး၏ပုံရိပ်ကို အကျယ်ချဲ့ ထားခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။ - စစ်ဆိုသည်မှာ တစ်ဖက်ရန်သူအား မိမိလိုအင်ဆန္ဒအတိုင်း လိုက်နာစေရန် အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းအား ထုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ - စစ်ဆိုသည်မှာ ရန်သူက ကျွန်ုပ်တို့၏ လိုအင်ဆန္ဒများကို လုံးဝဥဿုံ လိုက်လျောလာသည် အထိ ရန်သူ့ အပေါ်သို့ ကျင့်ကြံရာသော အကြမ်းဖက်မှုပင် ဖြစ်သည်။ ==စစ်၏ရည်မှန်းချက် / ရည်ရွယ်ချက်== ရည်မှန်းချက်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို ခွဲခြားမြင်ရန်လိုအပ်သည်။ - ရည်မှန်းချက်သည် ရေရှည်ဖြစ်သည်။ - ရည်ရွယ်ချက်သည် ရေတိုဖြစ်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်တိုင်းသည် ရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်သော လုပ်ရပ်များပင်ဖြစ်ရမည်။ ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လုပ်သောအရာတိုင်းသည် ရည်မှန်းချက်ကို ရောက်စေရန် ကျေးဇူးပြုသော အကြောင်း တရားများ ဖြစ်စေရမည်။ စစ်၏ရည်မှန်းချက်ကို ပါရှန်ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သူ နိုင်ငံရေးသဘောတရားပညာရှင် ကလော့စ်ဝစ်ဇ်က ဤသို့ဆိုထားသည်။ စစ်၏အရေးအကြီးဆုံးရည်မှန်းချက်မှာ ရန်သူအပြီးအပိုင်ချုပ်ငြိမ်းရေးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုတူညီသော ရည်မှန်းချက် အောင်မြင်စေရန် စစ်ပြိုင်သူ နှစ်ဦးစလုံးက အချိန်နှင့်အမျှ အစွမ်းကုန် အပြန်အလှန် ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ထပ်တူထပ်မျှဖြစ်သော တန်ပြန်ထိုးနှက်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး စစ်အတိုင်းအတာမဲ့၊ အတားအဆီးမဲ့ သောအကြမ်းဖက်မှု အဆုံးအစွန်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ စစ်သည် ရန်သူအပြီးအပိုင်းချုပ်ငြိမ်းသွားစေရန် အဆက်မပြတ်ပြင်းထန်စွာထိုးနှက်တိုက်ခိုက်သော အကြမ်းဖက် မှုဖြစ်ပြီး စစ်ဖြစ်ရာတွင်နားလည်မှုယူခြင်း၊ ကြမ်းကြုပ်မှုကို ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်ခြင်းများ လုံးဝ မရှိအပ်။ အတိုင်းအတာမဲ့သည့် စစ်သဘောတရားတွင် ပြင်းထန်မှုကို ထိန်းချုပ်သော အတွေး အခေါ်မျိုး ဖြည့်စွက်ခြင်း သည် စစ်၏သဘာဝနှင့် လုံးဝ ဆန့်ကျင်သည်။ စစ်ပွဲ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရန်သူကို လက်နက်မဲ့စေခြင်းတည်း။ ကလော့ဇ်ဝစ်ဇ်၏ အဆိုအရ စစ်မှုရေးရာတွင် အဓိကရည်မှန်းချက် သုံးရပ်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - # ရန်သူ၏ လက်နက်ကိုင် အင်အားစုကို အောင်နိုင်ပြီး ဖျက်ဆီးပစ်ရန် # ရန်သူ၏ ပစ္စည်းအင်အားနှင့် အခြားအင်အား အခြေအမြစ်များကို သိမ်းပိုက်ရန် # မိမိဘက်သို့ ပြည်သူလူထု ရောက်ရှိလာစေရန် တို့ဖြစ်သည်။ လူသားများကို စစ်ပွဲသို့ တွန်းပို့နေသော တွန်းအားနှစ်ရပ်ရှိသည်။ - ပင်ကိုဗီဇအရ ရန်လိုစိတ် (Hostile Feeling ) - ရန်လိုသော ရည်ရွယ်ချက် ( Hostile Intention ) (စစ်၏ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သော ရန်သူကိုလက်နက်မဲ့စေခြင်းသည် ရန်သူအပြီးအပိုင်ချုပ်ငြိမ်းရေးကို ကျေးဇူးပြု သော အကြောင်းတရားကြီးဖြစ်သည်။)<ref>ကလော့ဇဝပ်၏ စစ်ရေးဆိုင်ရာသဘောတရားများ (နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်)/ကန့်သတ်</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:စစ်ပွဲ]] နိုင်ငံတိုင်း စစ်ရှိကြတယ် အနည်းနှင့်အများ ဒါတွေက ပြည်ပကနေ စိမ့်ဝင်ရောက်လို့ပဲ မြင်နိုင်တယ် ရှမ်းမြောက်ကနေ အမေရိကန်ရဲ့ စိုက်ဝါးက တရုတ်လို့ ထင်ကောင်းထင်မယ် တိုင်းရင်းသားသူပုန်များအပေါ် အမေရိကန်ရဲ့ စစ်ရေးယိုစိမ့်မှု့//ဘိန်း/မူးယစ်ဆေး/ အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်း ဒါတွေအားလုံးက အမေရိကန်ရဲ့လက်ချက်ပဲဆိုတာ ထရမ့်အစိုးရက ဝန်ခံထားပြီးသားပါ ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ညီလာခံမှာ လူတွေက ဘာတွေနားထောင်နေကြသလဲ မေးစရာဖြစ်နေတယ်။ 1f0chi6qljut84gbkr7yyfb6sai98xj 0 57191 1056281 1029880 2026-10-05T03:43:31Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1056281 wikitext text/x-wiki {{Infobox flag | Name = ရှမ်းပြည်နယ်အလံတော် | Image = Flag of the Shan State.svg | Use = ပြည်နယ်အလံနှင့် အရပ်သားသုံးအလံ | Symbol = {{FIAV|normal}} | Proportion = ၂:၃ | Adoption = ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၇ | Design = အဝါ၊ အစိမ်းနှင့် အနီ သုံးရောင်ပါဝင်ပြီး အလယ်၌ အဖြူရောင်လပုံ ပါဝင်သည် }} '''ရှမ်းပြည်နယ်အလံ''' ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ် [[ပင်လုံစာချုပ်]] သဘောတူညီချက်များအရ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ ကိုယ်ပိုင်အလံအဖြစ် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ အလံတွင်ပါရှိသည့် အဝါရောင်မှာ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တိုင်းရင်းသားများကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစိမ်းရောင်မှာ ရှမ်းကုန်းမြေတွင် နေထိုင်သည့် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တိုင်းရင်းသားများ၏ စိုက်ပျိုးရေးကောင်းမွန်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး အနီရောင်မှာ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်းရှိတိုင်းရင်းသား များ၏ ရဲစွမ်းသတ္တိရှိမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အလယ်ရှိ အဖြူရောင်မှာ အနာဂတ်ရှမ်းပြည်နယ် တည်ငြိမ်ငြိမ်းချမ်းရေးကို ကိုယ်စားပြုသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sca-uk.org.uk/?about-shan#shan_culture|title=About Shan|publisher=Shan Culture Association - UK|accessdate=စက်တင်ဘာ ၆၊ ၂၀၁၅|archivedate=10 July 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180710013229/http://www.sca-uk.org.uk/?about-shan#shan_culture}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်|အလံ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံများ]] {{Myanmar-stub}} 7f0ihxvmlwjcvxogihdvosk6duieupd 0 72211 1056267 951786 2026-10-04T22:12:24Z Kiddies TV 149010 1056267 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=[[Larry Rudolph]]|birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1981|12|02}}|birth_name=Britney Jean Spears|birth_place=[[McComb, Mississippi]], U.S.|caption=Spears at the [[KIIS-FM|102.7 KIIS FM]] Wango Tango concert in [[Carson, California]], May 2013|children=2|home_town=[[Kentwood, Louisiana]], U.S.|image=Britney Spears 2013 (Straighten Crop).jpg|module={{Infobox musical artist|embed = yes | background = solo_singer | genre = {{Flatlist| * Pop * [[Dance music|dance]] }} | instrument = Vocals | label = {{Flatlist| * [[Jive Records|Jive]] * [[RCA Records|RCA]] * [[Legacy Recordings|Legacy]] }} | associated_acts = [[Innosense]] }}|occupation={{Flatlist| <!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> * Singer * dancer * actress }}|parents={{Plainlist| * James Spears * [[Lynne Spears]] }}|relatives={{Plainlist| * Bryan Spears (brother) * Jamie Lynn Spears (sister) * Alli Sims (cousin) }}|signature=|website={{URL|britneyspears.com}}<br>{{URL|britney.com}}|years_active=1992–present}} Britney Spears သည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ချေမှုန်းရန် ဖက်ဆစ်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူမ၏ဖခင်၏ ကျွန်ခံခဲ့သည့် ပေါ့ပ်စတားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Bio-stub}} k 2ll8kzdamgr6vk801xjcrzm5vzqg3qj 1056268 1056267 2026-10-04T22:12:39Z Kiddies TV 149010 1056268 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=[[Larry Rudolph]]|birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1981|12|02}}|birth_name=Britney Jean Spears|birth_place=[[McComb, Mississippi]], U.S.|caption=Spears at the [[KIIS-FM|102.7 KIIS FM]] Wango Tango concert in [[Carson, California]], May 2013|children=2|home_town=[[Kentwood, Louisiana]], U.S.|image=Britney Spears 2013 (Straighten Crop).jpg|module={{Infobox musical artist|embed = yes | background = solo_singer | genre = {{Flatlist| * Pop * [[Dance music|dance]] }} | instrument = Vocals | label = {{Flatlist| * [[Jive Records|Jive]] * [[RCA Records|RCA]] * [[Legacy Recordings|Legacy]] }} | associated_acts = [[Innosense]] }}|occupation={{Flatlist| <!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> * Singer * dancer * actress }}|parents={{Plainlist| * James Spears * [[Lynne Spears]] }}|relatives={{Plainlist| * Bryan Spears (brother) * Jamie Lynn Spears (sister) * Alli Sims (cousin) }}|signature=|website={{URL|britneyspears.com}}<br>{{URL|britney.com}}|years_active=1992–present}} Britney Spears သည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ချေမှုန်းရန် ဖက်ဆစ်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူမ၏ဖခင်၏ ကျွန်ခံခဲ့သည့် ပေါ့ပ်စတားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Bio-stub}} 3b1n6swszegk2ln9ks95as1hsc822z6 1056269 1056268 2026-10-04T22:13:12Z Kiddies TV 149010 1056269 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=[[Larry Rudolph]]|birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1981|12|02}}|birth_name=Britney Jean Spears|birth_place=[[McComb, Mississippi]], U.S.|caption=Spears at the [[KIIS-FM|102.7 KIIS FM]] Wango Tango concert in [[Carson, California]], May 2013|children=2|home_town=[[Kentwood, Louisiana]], U.S.|image=Britney Spears 2013 (Straighten Crop).jpg|module={{Infobox musical artist|embed = yes | background = solo_singer | genre = {{Flatlist| * Pop * [[Dance music|dance]] }} | instrument = Vocals | label = {{Flatlist| * [[Jive Records|Jive]] * [[RCA Records|RCA]] * [[Legacy Recordings|Legacy]] }} | associated_acts = [[Innosense]] }}|occupation={{Flatlist| <!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> * Singer * dancer * actress }}|parents={{Plainlist| * James Spears * [[Lynne Spears]] }}|relatives={{Plainlist| * Bryan Spears (brother) * Jamie Lynn Spears (sister) * Alli Sims (cousin) }}|signature=|website={{URL|britneyspears.com}}<br>{{URL|britney.com}}|years_active=1992–present}} Britney Spears သည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ချေမှုန်းရန် ဖက်ဆစ်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူမ၏ဖခင်၏ ကျွန်ခံခဲ့သည့် ပေါ့ပ်စတားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Bio-stub}} o ipy4kq3fg654lri9qm7udsl2xqvhgt6 1056270 1056269 2026-10-04T22:13:30Z Kiddies TV 149010 1056270 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=[[Larry Rudolph]]|birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1981|12|02}}|birth_name=Britney Jean Spears|birth_place=[[McComb, Mississippi]], U.S.|caption=Spears at the [[KIIS-FM|102.7 KIIS FM]] Wango Tango concert in [[Carson, California]], May 2013|children=2|home_town=[[Kentwood, Louisiana]], U.S.|image=Britney Spears 2013 (Straighten Crop).jpg|module={{Infobox musical artist|embed = yes | background = solo_singer | genre = {{Flatlist| * Pop * [[Dance music|dance]] }} | instrument = Vocals | label = {{Flatlist| * [[Jive Records|Jive]] * [[RCA Records|RCA]] * [[Legacy Recordings|Legacy]] }} | associated_acts = [[Innosense]] }}|occupation={{Flatlist| <!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> * Singer * dancer * actress }}|parents={{Plainlist| * James Spears * [[Lynne Spears]] }}|relatives={{Plainlist| * Bryan Spears (brother) * Jamie Lynn Spears (sister) * Alli Sims (cousin) }}|signature=|website={{URL|britneyspears.com}}<br>{{URL|britney.com}}|years_active=1992–present}} Britney Spears သည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ချေမှုန်းရန် ဖက်ဆစ်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူမ၏ဖခင်၏ ကျွန်ခံခဲ့သည့် ပေါ့ပ်စတားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Bio-stub}} 3b1n6swszegk2ln9ks95as1hsc822z6 1056271 1056270 2026-10-04T22:13:44Z Kiddies TV 149010 1056271 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=[[Larry Rudolph]]|birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1981|12|02}}|birth_name=Britney Jean Spears|birth_place=[[McComb, Mississippi]], U.S.|caption=Spears at the [[KIIS-FM|102.7 KIIS FM]] Wango Tango concert in [[Carson, California]], May 2013|children=2|home_town=[[Kentwood, Louisiana]], U.S.|image=Britney Spears 2013 (Straighten Crop).jpg|module={{Infobox musical artist|embed = yes | background = solo_singer | genre = {{Flatlist| * Pop * [[Dance music|dance]] }} | instrument = Vocals | label = {{Flatlist| * [[Jive Records|Jive]] * [[RCA Records|RCA]] * [[Legacy Recordings|Legacy]] }} | associated_acts = [[Innosense]] }}|occupation={{Flatlist| <!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> * Singer * dancer * actress }}|parents={{Plainlist| * James Spears * [[Lynne Spears]] }}|relatives={{Plainlist| * Bryan Spears (brother) * Jamie Lynn Spears (sister) * Alli Sims (cousin) }}|signature=|website={{URL|britneyspears.com}}<br>{{URL|britney.com}}|years_active=1992–present}} Britney Spears သည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ချေမှုန်းရန် ဖက်ဆစ်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူမ၏ဖခင်၏ ကျွန်ခံခဲ့သည့် ပေါ့ပ်စတားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Bio-stub}} h rp21cvx0l6bnsizg8s50xx2tcenxol8 1056272 1056271 2026-10-04T22:14:06Z Kiddies TV 149010 1056272 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=[[Larry Rudolph]]|birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1981|12|02}}|birth_name=Britney Jean Spears|birth_place=[[McComb, Mississippi]], U.S.|caption=Spears at the [[KIIS-FM|102.7 KIIS FM]] Wango Tango concert in [[Carson, California]], May 2013|children=2|home_town=[[Kentwood, Louisiana]], U.S.|image=Britney Spears 2013 (Straighten Crop).jpg|module={{Infobox musical artist|embed = yes | background = solo_singer | genre = {{Flatlist| * Pop * [[Dance music|dance]] }} | instrument = Vocals | label = {{Flatlist| * [[Jive Records|Jive]] * [[RCA Records|RCA]] * [[Legacy Recordings|Legacy]] }} | associated_acts = [[Innosense]] }}|occupation={{Flatlist| <!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> * Singer * dancer * actress }}|parents={{Plainlist| * James Spears * [[Lynne Spears]] }}|relatives={{Plainlist| * Bryan Spears (brother) * Jamie Lynn Spears (sister) * Alli Sims (cousin) }}|signature=|website={{URL|britneyspears.com}}<br>{{URL|britney.com}}|years_active=1992–present}} Britney Spears သည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ချေမှုန်းရန် ဖက်ဆစ်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူမ၏ဖခင်၏ ကျွန်ခံခဲ့သည့် ပေါ့ပ်စတားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Bio-stub}} 3b1n6swszegk2ln9ks95as1hsc822z6 1056273 1056272 2026-10-04T22:14:30Z Kiddies TV 149010 1056273 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=[[Larry Rudolph]]|birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1981|12|02}}|birth_name=Britney Jean Spears|birth_place=[[McComb, Mississippi]], U.S.|caption=Spears at the [[KIIS-FM|102.7 KIIS FM]] Wango Tango concert in [[Carson, California]], May 2013|children=2|home_town=[[Kentwood, Louisiana]], U.S.|image=Britney Spears 2013 (Straighten Crop).jpg|module={{Infobox musical artist|embed = yes | background = solo_singer | genre = {{Flatlist| * Pop * [[Dance music|dance]] }} | instrument = Vocals | label = {{Flatlist| * [[Jive Records|Jive]] * [[RCA Records|RCA]] * [[Legacy Recordings|Legacy]] }} | associated_acts = [[Innosense]] }}|occupation={{Flatlist| <!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> * Singer * dancer * actress }}|parents={{Plainlist| * James Spears * [[Lynne Spears]] }}|relatives={{Plainlist| * Bryan Spears (brother) * Jamie Lynn Spears (sister) * Alli Sims (cousin) }}|signature=|website={{URL|britneyspears.com}}<br>{{URL|britney.com}}|years_active=1992–present}} Britney Spears သည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ချေမှုန်းရန် ဖက်ဆစ်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူမ၏ဖခင်၏ ကျွန်ခံခဲ့သည့် ပေါ့ပ်စတားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Bio-stub}} k 2ll8kzdamgr6vk801xjcrzm5vzqg3qj 1056274 1056273 2026-10-04T22:15:13Z Kiddies TV 149010 1056274 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|agent=[[Larry Rudolph]]|birth_date={{Birth date and age|mf=yes|1981|12|02}}|birth_name=Britney Jean Spears|birth_place=[[McComb, Mississippi]], U.S.|caption=Spears at the [[KIIS-FM|102.7 KIIS FM]] Wango Tango concert in [[Carson, California]], May 2013|children=2|home_town=[[Kentwood, Louisiana]], U.S.|image=Britney Spears 2013 (Straighten Crop).jpg|module={{Infobox musical artist|embed = yes | background = solo_singer | genre = {{Flatlist| * Pop * [[Dance music|dance]] }} | instrument = Vocals | label = {{Flatlist| * [[Jive Records|Jive]] * [[RCA Records|RCA]] * [[Legacy Recordings|Legacy]] }} | associated_acts = [[Innosense]] }}|occupation={{Flatlist| <!--Please do not add to this list without first discussing your proposal on the talk page. --> * Singer * dancer * actress }}|parents={{Plainlist| * James Spears * [[Lynne Spears]] }}|relatives={{Plainlist| * Bryan Spears (brother) * Jamie Lynn Spears (sister) * Alli Sims (cousin) }}|signature=|website={{URL|britneyspears.com}}<br>{{URL|britney.com}}|years_active=1992–present}} Britney Spears သည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးကို ချေမှုန်းရန် ဖက်ဆစ်အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူမ၏ဖခင်၏ ကျွန်ခံခဲ့သည့် ပေါ့ပ်စတားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Bio-stub}} 3b1n6swszegk2ln9ks95as1hsc822z6 4 81618 1056292 381375 2026-10-05T08:30:47Z ~2026-53328-53 149020 /* */ 256soeLinနိူင္ငံတစ္ကာဂျိုလ္တုလိုင့္ကုမဏိပိွင္ရွင္ 1056292 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (အဆိုပြုချက်များ)]]စိုလင္းႏိူင္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္ရွင္ျမန္မာ့ႏိူက္ငံရွမ္ျပည္နယ္လာရီူးအဂ္လိပ္သမဒရွမ္ျပည္နယ္လာရီူး nuoanuoytu44z4aebf651arsbgkgn00 1056293 1056292 2026-10-05T10:42:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-53328-53|~2026-53328-53]] ([[User talk:~2026-53328-53|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1056292|1056292]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1056293 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင် (အဆိုပြုချက်များ)]] nei5f8v5umipigq1yxa42yudjgu9zdo 0 139242 1056258 809534 2026-10-04T16:49:31Z Muralikrishna m 105409 1056258 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | building_name = သီရိလင်္ကာမဟာဗောဓိစင်တာ | infobox_width = | image =Buddhist_temple_Chennai_Tamil_Nadu_India.jpg | image_upright = | caption = | map_type = | map_size = | map_caption = | location = [[ချန်နိုင်းမြို့]], [[အိန္ဒိယ]] | geo = | latitude = | longitude = | religious_affiliation = သီရိလင်္ကာမဟာဗောဓိအဖွဲ့ | rite = | region = [[Egmore]] | state = [[Tamil Nadu]] | province = | territory = | prefecture = | sector = | district = [[Chennai]] | cercle = | municipality = | consecration_year = | status = | functional_status = လုပ်ဆောင်လျက်ရှိ | heritage_designation = | leadership = | website = | architecture = | architect = | architecture_type = | architecture_style = | general_contractor = | facade_direction = | groundbreaking = | year_completed = | construction_cost = | specifications = | capacity = | length = | width = | width_nave = | height_max = | minaret_quantity = | minaret_height = | spire_quantity = | spire_height = | materials = | nrhp = | added = | refnum = | designated = }} '''သီရိလင်္ကာမဟာဗောဓိစင်တာ''' သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ချန်နိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် စင်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် Egmore တွင် တည်ရှိသည်။ သီရိလင်္ကာမဟာဗောဓိအဖွဲ့က လုပ်ဆောင်လျက်ရှိပြီး အိန္ဒိယနှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံအကြား မိတ်ဆွေဖြစ်မှု အမှတ်အသားအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ==အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မဟာဗောဓိအဖွဲ့== မဟာဗောဓိအဖွဲ့၏ ရုံးချုပ်သည် ကိုလမ်ဘိုမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မဟာဗောဓိအဖွဲ့ကို အနာဂါရိကဓမ္မပါလက ၁၈၉၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဗုဒ္ဓဂါယာနှင့် မိဂဒါဝုန်ရှိ ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဌာပနာများကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အနာဂါရိကဓမ္မပါလသည် အဖွဲ့၏ ပထမဆုံးသော စင်တာကို ဗုဒ္ဓဂါယာတွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ချန်နိုင်းအပါအဝင် အခြားသောမြို့များတွင်လည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဂါယာသို့ နှစ်စဉ် လည်ပတ်လာသည့် ဘုရားဖူးများအား အကာအကွယ်ပေးခြင်း၊ ကူညီခြင်းနှင့် လမ်းညွှန်ခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ချင်နိုင်းစင်တာကို သီရိလင်္ကာမဟာဗောဓိအဖွဲ့၏ မတည်မှုနှင့် Sir Kent ထံမှ ငွေချေးကာ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။<ref name="ChennaiCentreContribution">{{cite news | last = Pathirana | first = Jeewani | coauthors = | title = Mahabodhi Centre’s contribution to Buddhism | newspaper = Daily News | location = | pages = | language = | publisher = Daily News | date = 2 February 2012 | url = http://www.dailynews.lk/2012/02/02/fea40.asp | accessdate = 18 Feb 2012 }}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ==ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်== သီရိလင်္ကာမဟာဗောဓိစင်တာ Egmore မီးရထားဘူတာ၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်ရှိ Kenneth လမ်းသွယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဗီဟာဟု အမည်ရသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ငယ်သည် အိန္ဒိယမဟာဗောဓိအဖွဲ့ အဆောက်အဦး၏ အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ချန်နိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်။ ဤရုပ်ပွားတော်သည် ရပ်နေဟန်ဖြစ်ပြီး ၁၈ ပေ မြင့်သည်။ Vesak ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ကျင်းပပြီး အစီအစဉ်များကို စင်တာတွင် ကျင်းပသည်။<ref>{{cite web | last = | first = | authorlink = | coauthors = | title = Worship Buddha | work = | publisher = Madura Welcome | date = | url = http://www.madurawelcome.com/chennai/worship_buddha_gurudhwara.htm | doi = | accessdate = 18 Feb 2012 | archive-date = 23 May 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180523100623/http://www.madurawelcome.com/chennai/worship_buddha_gurudhwara.htm }}</ref> စင်တာတွင် ချင်နိုင်းစင်တာ၏ ဒါရိုက်တာ Ven. Ellawala Nandisvara Nayaka Thera က ဓာတ်ကြမ်းတိုက်ကုသသည့် အခမဲ့ဆေးကုခန်းကို ပြုလုပ်ထားသည်။<ref>{{cite news | last = Bodhipala | first = Bhikkhu | coauthors = | title = Tribute to Ven. Ellawala Nandisvara Nayaka Thera | newspaper = Sunday Observer | location = | pages = | language = | publisher = Sunday Observer | date = 5 May 2002 | url = http://www.sundayobserver.lk/2002/05/05/fea23.html | accessdate = 18 Feb 2012 | archivedate = 4 March 2016 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304061038/http://www.sundayobserver.lk/2002/05/05/fea23.html }}</ref> ကျော်ကြားသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓကျောင်းတော်အဖြစ် လူဦးရေ ၁၂၀၀၀၀ မှ ၁၅၀၀၀၀ အထိ စင်တာသို့ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။<ref name="ChennaiCentreContribution"/><ref name="DC_Center_Attack">{{cite news | last = | first = | coauthors = | title = Sri Lankan Buddhist centre attacked in Chennai | newspaper = Deccan Herald | location = | pages = | language = | publisher = Deccan Herald | date = 25 January 2011 | url = http://www.deccanherald.com/content/132124/sri-lankan-buddhist-centre-attacked.html | accessdate = 18 Feb 2012}}</ref> ==တိုက်ခိုက်ခံရမှု== ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင်သီရိလင်္ကာ၌ ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု၌ အမည်မသိ လူများက အဆောက်အဦးအတွင်း ဗုံးပစ်သွင်းခဲ့သည်။<ref name="DC_Center_Attack"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့ ည ၉နာရီတွင် စင်တာသည် လူ ၁၀ ဦးမှ ၁၅ ဦးခန့် ပါဝင်သည့် အတည်မပြုနိုင်သည့် အုပ်စုတစ်စု၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပတ်ကြာက Tamil Nadu ကမ်းခြေတွင် သီရိလင်္ကာရေတပ်က အိန္ဒိယလူမျိုး ရေလုပ်သား နှစ်ဦးကို သတ်ခဲ့သည့်အတွက် လက်တုံ့ပြန်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>{{cite news | last = Patranobis | first = Sutirtho | coauthors = | title = Three Lankan monks hurt in attack on Chennai Buddhist shrine | newspaper = Hindustan Times | location = Chennai | pages = | language = | publisher = WorldWide Religious News | date = 25 January 2011 | url = http://wwrn.org/articles/34850/?&place=sri-lanka-maldives | accessdate = 12 Feb 2012}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} 329nn5uua2slu4dbp6je6rh4w9fnkf1 0 207194 1056287 1054988 2026-10-05T07:07:04Z ~2026-53243-46 148996 /* ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ */ စိုလင္းႏိူင္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္ရွင္ျမန္မာ့ႏိူင္ငံရွမ္ျပည္နယ္လာရီူး 1056287 wikitext text/x-wiki {{Infobox fault |name=စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော |country=မြန်မာ |length=၁,၄၀၀ ကီလိုမီတာ |status=အသက်ဝင်လျက်ရှိ |movement=ညာဘက်သို့ |displacement=၁၈-၂၀ မီလီမီတာ/နှစ် (၀.၇၁-၀.၇၉ လက်မ/နှစ်) |cities=[[ရန်ကုန်]], [[နေပြည်တော်]], [[မိတ္ထီလာ]], [[မန္တလေး]], [[မြစ်ကြီးနား]] |coordinates=21°55'06.8"N 95°59'01.6"E |type= ဘေးတိုက်ပြတ်ရွေ့ (ရေပြင်ညီ) |age=[[Miocene|15-22 MYA]] |segments=တောင်ပိုင်း: [[ပဲခူး]]၊ [[ဖြူး]]၊ [[နေပြည်တော်]]၊ [[မိတ္ထီလာ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]]။ မြောက်ပိုင်း: [[တောမ]]၊ [[ဗန်းမောက်]]၊ [[အင်းတော်]]၊ [[မော်လူး]]၊ [[ရှဒူးဇွပ်]]၊ [[ကာမိုင်း]]၊ [[မိုးကောင်း]] |image=SagaingFaultSegments.jpg |image_caption=မြန်မာပြည်အတွင်း စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော }} '''စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် တည်ရှိသည့် အဓိကပြတ်ရွေ့ကြောတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆွန်းဒါး(ဆွန်ဒါ) ကျောက်ထုလွှာနှင့် အိန္ဒိယကျောက်ထုလွှာအကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိနေသည့် ပြတ်ရွေ့ကြောဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မန္တလေး၊ ရမည်းသင်း၊ ပျဉ်းမနား၊ နေပြည်တော်၊ တောင်ငူနှင့် ပဲခူးတို့ကို ဖြတ်သန်းလျှက် တည်ရှိကာ အရှည်အားဖြင့် ၁၂၀၀ ကီလိုမီတာ ရှိ၏ ။<ref name="MMTimes">{{Cite web |last=Win |first=Nilar |date=August 25–31, 2008 |title=Sagaing Fault surveyed to prepare for future quakes |url=http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607160548/http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm |archive-date=2012-06-07 |access-date=2011-04-04 |website=The Myanmar Times |accessdate=29 June 2021 |archivedate=7 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607160548/http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm }}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1111/j.1365-246X.2010.04918.x | volume=185 | title=Earthquakes and slip rate of the southern Sagaing fault: insights from an offset ancient fort wall, lower Burma (Myanmar) | journal=Geophysical Journal International | pages=49–64 | last1 = Wang | first1 = Yu| year=2011 | url=http://authors.library.caltech.edu/23464/1/Wang2011p13370Geophys_J_Int.pdf | doi-access=free }}</ref> [[ဖိုင်:Sagaing Fault outside Mandalay.jpg|thumb|ငလျင်ဖိအားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကုန်းတန်း၊ သီးနှံပင်များ စိုက်ပျိုးထားသဖြင့် ဖုံးအုပ်နေသည်။]] ==ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ==စိုလင္းႏိူင္ငံတစ္ကာၿဂိဳလ္တုလိုင့္ကုမဏီပိွင္ရွင္အဂ္လိပ္သမဒရွမ္ျပည္နယ္လာရီူး [[File:TibetanPlateauTectonics.png|250px|thumb|left|(ပုံတွင် '''Sagaing Fault''' ဟုပြထားသော) စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် (ပုံအလယ်အောက်ခြေတွင် '''the Burma Microplate''' ဟုပြထားသော) မြန်မာကျောက်ထုလွှာငယ် ၏ နယ်နမိတ်အစပ်ဖြစ်သည်။]] [[File:Text6986-6.png|right|thumb|390x390px|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒေသတွင်း ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ လက္ခဏာများအား ရိုးရှင်းနားလည်လွယ်အောင်ပြထားသောပုံတစ်ခု]] စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် ကပ္ပလီကမ်းလွန်မှ စတင်ခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသအထိ ဖြစ်သည်။ ဤပြတ်ရွေ့ကြောသည် အရှေ့ဘက်ကပ်လျက်ရှိသော ရှမ်းပြတ်ရွေ့ငယ်နှင့် နှိုင်းစာသော် ၎င်း၏အလျှားတစ်လျှောက်တွင် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အရ တောင်ကုန်း/တောင်တန်း ထူထပ်မှုနည်းသည်။<ref>{{Cite journal|last=SOE THURA TUN, WATKINSON|title=The Sagaing Fault|url=https://pure.royalholloway.ac.uk/portal/files/29857365/Soe_Thura_Tun_and_Watkinson_accepted.pdf|journal=Myanmar: Geology, Resources and Tectonics|volume=Geological Society, London, Memoir}}</ref> ==ရွေ့လျားနှုန်းနှင့် အရွေ့== အိန္ဒိယ-ဆွန်းဒါး ကျောက်ချပ်လွှာကြီးနှစ်ခု၏ အကြားရှိ စုစုပေါင်းရွေ့လျားနှုန်းသည် တစ်နှစ်လျှင် ၃၅ မီလီမီတာ ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲမှ ၁၈ မီလီမီတာသည် ဂြိုဟ်တုမှ ရရှိသည့်အချက်အလက်များအရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name="Tsutsumi_&_Sato_2009">{{Cite journal |last1=Tsutsumi |first1=H. |last2=Sato |first2=T. |date=2009 |title=Tectonic geomorphology of the southernmost Sagaing fault and surface rupture associated with the May 1930 Pegu (Bago) earthquake, Myanmar |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |volume=99 |issue=4 |pages=2155–2168 |doi=10.1785/0120080113}}</ref> ရေးသားသူအများစုက ပြတ်ရွေ့ကြော၏ အရွေ့သည် ၃၆၀ ကီလိုမီတာမှ ၄၀၀ ကီလိုမီတာအကြား ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသော်လည်း အများဆုံးအရွေ့သည် ၁၀၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှိသည်။<ref name=":1">{{Cite journal|last=Yu|first=Wang|title=Active tectonics and earthquake potential of the Myanmar region|url=https://authors.library.caltech.edu/47518/1/jgrb50602.pdf|journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth|year=2014|volume=119|issue=4|page=3767|doi=10.1002/2013JB010762|bibcode=2014JGRB..119.3767W|via=Caltech|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Yu Wang, Kerry Sieh, Thura Aung, Soe Min, Saw Ngwe Khaing|title=Earthquakes and slip rate of the southern Sagaing fault: insights from an offset ancient fort wall, lower Burma (Myanmar)|journal=Geophysical Journal International|year=2011|volume=185|issue=1|page=49|doi=10.1111/j.1365-246X.2010.04918.x|bibcode=2011GeoJI.185...49W|doi-access=free}}</ref> ==ဆက်စပ်ငလျင်များ== ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော၏ အလျားတစ်ဝက်ကျော်သည် ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်းအရင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ===၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်=== ပထမဆုံးလှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်သည် နောက်ဆက်တွဲငလျင်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ နေပြည်တော်နှင့် ပဲခူးရိုးမရှိ သရက်မြို့ အရှေ့ဘက်ကို ထိခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=M 6.6 - Myanmar|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/iscgem908257/executive|website=USGS}}</ref>ရေရာမှုမရှိသည့် ပြောဆိုချက်များအရ ငလျင်ကြောင့် ငလျင်ဗဟိုချက်၏ မြောက်ဘက် ၁၃၃.၆ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည့် ရမည်းသင်းမြို့တွင် အဆောက်အဦများ ယိမ်းယိုင်မှုများ၊ ပျက်စီးမှုများ စသည်တို့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref name=":2">{{Cite journal|last=Hla Hla Aung|title=Reinterpretation of historical earthquakes during 1929 to 1931, Myanmar|url=https://www.researchgate.net/publication/275354874|journal=Solid Earth Science|year=2012|volume=31|page=43|doi=10.1142/9789814405775_0005|bibcode=2012aogs...31...43A|isbn=978-981-4405-76-8|via=Researchgate|doi-access=free}}</ref> ===၁၉၃၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်=== ဧရာဝတီတိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်ဖြစ်ပြီး လူငါးဆယ်ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ဒီငလျင်ဖြစ်စဉ်ကို မှတ်သားထားသည့် ငလျင်ပမာဏသည် မရှိပေ။ ဒီငလျင်ဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ပြသည့် ဂျာနယ်များသည် အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Significant Earthquake: MYANMAR (BURMA): THARRAWADDY|url=https://www.ngdc.noaa.gov/nndc/struts/results?eq_0=3416&t=101650&s=13&d=22,26,13,12&nd=display|website=NOAA|access-date=28 June 2021|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121162039/https://www.ngdc.noaa.gov/nndc/struts/results?eq_0=3416&t=101650&s=13&d=22,26,13,12&nd=display|url-status=dead}}</ref> ===၁၉၃၀ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်=== {{main|၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်}} မေလ ငါးရက်နေ့ညတွင် ပဲခူးမြို့အနောက်ဘက်တွင် အင်းအား Mw7.5 ပြင်းထန်သည့် လှုပ်ခတ်မှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ ပဲခူးတစ်ဝိုက် သေဆုံးမှုများနှင့် ပျက်စီးမှုများစွာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဤငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွက် အကြိုငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ <ref>{{Cite web|title=M 7.5 - Myanmar|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/iscgem907352/executive|website=USGS}}</ref> Rossi-Forel စကေးတိုင်းတာချက်အရ ဤငလျင်၏ အမြင့်ဆုံးပြင်းအားသည် ၉ မှ ၁၀ အထိ ရှိသည်။ ပဲခူးမြို့၊ ရန်ကုန်မြို့နှင့် အခြားမြို့များလည်း ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ပဲခူးမြို့တွင် မီးများသည် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ကာ အခြားအရည်များလည်း ပျက်စီးမှုများကြောင့် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ပဲခူးမြို့တွင် လူပေါင်း ၅၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ရပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် လူ ၅၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အခြားသော ကျေးရွာများတွင်လည်း လူများစွာ သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု မှတ်တမ်းများအရ သိရှိရသည်။ ၎င်းငလျင် လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ကမ်းခြေအနားရှိ ကျေးရွာများတွင် ဆူနာမီအသေးစားများကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ဤငလျင်သည် ၁၉၂၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၁ အထိ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များတွင် အသေအပျောက်အများဆုံး ငလျင်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /><ref name=":1" /> ===၁၉၃၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်=== {{main|၁၉၃၀ ဖြူးငလျင်}} ဤငလျင်သည် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အလယ်အလတ် အဆင့်ရှိ ငလျင်နှစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ ပထမတစ်ခုသည် ငါးစက္ကန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ပျဉ်းမနားနှင့် ရန်ကုန်မြို့များကပါ လှုပ်ခတ်မှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ နောက်ထပ်တစ်ခုသည် ပထမတစ်ခုထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော်လည်း ပထမတစ်ခုကဲ့သို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။<ref name=":3">{{Cite journal|last=J. COGGIN BROWN AND P. LEICESTER|title=THE PYU EARTHQUAKES of 3RD AND 4TH DECEMBER 1930 AND SUBSEQUENT BURMA EARTHQUAKES UP TO JANUARY 1932|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=ZGVmYXVsdGRvbWFpbnxpbmRpYXF1YWtlMnxneDo1MjA4MWMzY2NhNjgyYTRi|journal=Memoirs of the Geological Survey of India |volume=LXII}}</ref><ref>{{Cite web|title=Event 907776 Myanmar|url=http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=907776&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE|website=International Seismological Centre|access-date=28 June 2021|archive-date=13 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113005206/http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=907776&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Event 907775 Near south coast of Myanmar|url=http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=907775&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE|website=International Seismological Centre|access-date=28 June 2021|archive-date=6 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706131648/http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=907775&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE|url-status=dead}}</ref> ===၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်=== {{main|၁၉၃၁ မြစ်ကြီးနားငလျင်}} ဆက်တိုက်လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ အပြင်းဆုံးငလျင်သည် Mw 7.6 ရှိပြီး အင်းတော်ကြီးအနီးသို့ ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် မြေပြိုမှုများ၊ ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤငလျင်ကြောင့် လူသေဆုံးထိခိုက်မှုများ မရှိခဲ့ပေ။<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|title=M 7.6 - Myanmar|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/iscgem906595/executive|website=USGS}}</ref> ===၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ - ၁၉ ရက်=== ဖြူးမြို့၏ မြောက်ဘက် ၁၄၆.၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်ဖြစ်သည်။ ပြင်းအားကိုမူ မသိရှိရပေ။ ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကို မန္တလေးနှင့် သနပ်ပင် မြို့များပါ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name=":2" /> အုတ်ဖြင့် ဆောက်ထားသည့် အဆောက်အဦ ခြောက်ခု ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်ငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ မန္တလေးရှိ အဆောက်အဦများကို ရိုက်ခတ်မှုများ ရှိခဲ့ကာ ကလေမြို့တွင် အနည်းငယ် ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name=":3" /> ===၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်=== ဤငလျင်ကို ဖြူးမြို့တွင် ခံစားခဲ့ရသည်။ ငလျင်ကြောင့် တောင်ငူရှိ ရွှေဆံတော်စေတီတော်သည် ပြိုကျခဲ့ရသည်။<ref name=":2" /> ===၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ - ၁၃ ရက်=== ငလျင်ငယ်များစွာ လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ တောင်ငူ၊ ပြွန်တန်ဆာနှင့် နန်းယွန်းမြို့များရှိ လူအများသည် ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name=":3" /> ===၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်=== {{main|၁၉၄၆ စစ်ကိုင်းငလျင်}} မန္တလေးမြို့ မြောက်ဘက်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်နှစ်ခု ဖြစ်ကာ တိုင်းတာမှုအရာ ပမာဏ ၈.၀ နှင့် ၇.၈ စီ ရှိကြသည်။ ဤငလျင်များသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အကြီးဆုံးငလျင်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်းအားနည်းသဖြင့် ငလျင်နှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကို များစွာမသိရပေ။ ===၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၆=== {{main|၁၉၅၆ စစ်ကိုင်းငလျင်}} ပြင်းအား ၇.၁ ရှိကာ မန္တလေးမြို့အနီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူအနည်းဆုံး ၃၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ===၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈=== {{main|၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်}} ၂၀၂၅ မြန်မာ (စစ်ကိုင်းငလျင်) ငလျင် သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ မြန်မာ စံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ် ၅၄ စက္ကန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ကိုင်းမြို့နှင့် မန္တလေးမြို့ အနီး၌ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ပြင်းအား ၇.၇ ရှိငလျင်ဖြစ်သည်။<ref name="mainshock">{{Cite anss|M 7.7 – 16 km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}</ref> ===ဖြစ်ရပ်များ=== သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ပြန်ကြည့်ပါက စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းတွင် ၁၉၀၆ နှင့် ၁၉၀၈ ခုနှစ်များတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များသည် အဓိကငလျင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Coulomb stress transfer and accumulation on the Sagaing Fault, Myanmar, over the past 110 years and its implications for seismic hazard">{{cite journal |last1=Xiong, X., B. Shan, Y. M. Zhou, S. J. Wei, Y. D. Li, R. J. Wang, and Y. Zheng |title=Coulomb stress transfer and accumulation on the Sagaing Fault, Myanmar, over the past 110 years and its implications for seismic hazard |journal=Geophysical Research Letters |date=2017 |volume=44 |issue=10 |page=4781–4789 |doi=10.1002/2017GL072770 |url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/2017GL072770 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/2017GL072770 |access-date=29 June 2021 |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629082847/https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/2017GL072770 }}</ref> ၁၉၀၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပူတာအိုငလျင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ကာ ပြင်းအား ၇.၀ ရှိသည်။ ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်သည် Mw  7.5 ရှိသည်။ <ref name="Event 914281 Myanmar-India border region">{{cite web |title=Event 914281 Myanmar-India border region |url=http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=914281&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE |website=ISC: On-Line Bulletin |publisher=International Seismological Center |access-date=3 March 2021 |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629082847/http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=914281&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE |url-status=dead }}</ref><ref name="Event 16958007 Myanmar (1908)">{{cite web |title=Event 16958007 Myanmar |url=http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=16958007&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE |website=ISC: On-Line Bulletin |publisher=International Seismological Centre |access-date=3 March 2021 |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629082849/http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=16958007&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE |url-status=dead }}</ref>၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်သည် တောင်ဘက်အပိုင်းတွင်ပါ လှုပ်ခတ်မှုကို ခံစားခဲ့ကြရသည်။ ၎င်းနေရာတွင်သည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်ငလျင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် နေရာပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်င ငလျင်ကြောင့် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် နေရာများကို ထိခိုက်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံး အဓိကလှုပ်ခါမှုသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် နှစ်ကြိမ်ဆက်လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ နောက်ထပ် အဓိကလှုပ်ခတ်မှုသည် ပြတ်ရွေ့ကြော၏ တင်းအားအခြေအနေကြောင့် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ၁၀ နှစ်ကြာမြင့်ပြီးနောက်တွင် မန္တလေးမြို့အနီးတွင် Mw  7.1 ငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ လူအနည်းဆုံး ၄၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ပျက်စီးခဲ့သည့် တောင်ဘက်ပိုင်းကို ကျိုးပျက်ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ၁၉၄၆ Mw  7.0 ငလျင်နှစ်ခုအကြား ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည့် ငလျင်အသေးစားတစ်ခုကြောင့် လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="M 7.0 - Myanmar">{{cite web |title=M 7.0 - Myanmar |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/usp0004k8g/executive |website=USGS-ANSS |publisher=USGS |access-date=3 March 2021}}</ref> ၁၉၃၀ ခုနှစ် မေလနှင့် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြတ်ရွေ့ကြော၏ လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းငလျင်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်မှု မရှိဘဲ မြောက်ပိုင်းတွင် သီးခြားဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ငလျင်များဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ငလျင်သည် မေလတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ငလျင်၏ ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Coulomb stress transfer and accumulation on the Sagaing Fault, Myanmar, over the past 110 years and its implications for seismic hazard" /> ===အခြားငလျင်များ=== *[[အင်းဝငလျင် (၁၈၃၉ ခုနှစ်)]] - အင်းအားပြင်းထန်သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အင်းဝမြို့ကို ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ *[[၂၀၁၂ ရွှေဘို ငလျင်]] - ပြင်းအား ၆.၈ ရှိသည်။ လူ ၂၆ ဦးသေဆုံးကာ ၁၂ ဦး ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်များ== * [https://web.archive.org/web/20121223073524/http://www.earthobservatory.sg/media/news-and-features/295-myanmar-earthquake-of-march-24th-magnitude-68.html Earth Observatory of Singapore: Myanmar earthquake of March 24th - Magnitude 6.8 (Regional Tectonics Explained)] * [http://sagaingfault.info In-depth Sagaing Fault Study of 2012 quake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231025101954/http://www.sagaingfault.info/ |date=25 October 2023 }} {{Earthquakes in Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘူမိဗေဒ]] b5jkq7e17qi8xejwltf9dhauhu7fcji 1056294 1056287 2026-10-05T10:42:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-53243-46|~2026-53243-46]] ([[User talk:~2026-53243-46|ဆွေးနွေးချက်]]) ၏ မူဟောင်း [[Special:Diff/1056287|1056287]] ကို ပြန်ပြင်လိုက်သည် 1056294 wikitext text/x-wiki {{Infobox fault |name=စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော |country=မြန်မာ |length=၁,၄၀၀ ကီလိုမီတာ |status=အသက်ဝင်လျက်ရှိ |movement=ညာဘက်သို့ |displacement=၁၈-၂၀ မီလီမီတာ/နှစ် (၀.၇၁-၀.၇၉ လက်မ/နှစ်) |cities=[[ရန်ကုန်]], [[နေပြည်တော်]], [[မိတ္ထီလာ]], [[မန္တလေး]], [[မြစ်ကြီးနား]] |coordinates=21°55'06.8"N 95°59'01.6"E |type= ဘေးတိုက်ပြတ်ရွေ့ (ရေပြင်ညီ) |age=[[Miocene|15-22 MYA]] |segments=တောင်ပိုင်း: [[ပဲခူး]]၊ [[ဖြူး]]၊ [[နေပြည်တော်]]၊ [[မိတ္ထီလာ]]၊ [[စစ်ကိုင်း]]။ မြောက်ပိုင်း: [[တောမ]]၊ [[ဗန်းမောက်]]၊ [[အင်းတော်]]၊ [[မော်လူး]]၊ [[ရှဒူးဇွပ်]]၊ [[ကာမိုင်း]]၊ [[မိုးကောင်း]] |image=SagaingFaultSegments.jpg |image_caption=မြန်မာပြည်အတွင်း စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော }} '''စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် တည်ရှိသည့် အဓိကပြတ်ရွေ့ကြောတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဆွန်းဒါး(ဆွန်ဒါ) ကျောက်ထုလွှာနှင့် အိန္ဒိယကျောက်ထုလွှာအကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်တည်ရှိနေသည့် ပြတ်ရွေ့ကြောဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မန္တလေး၊ ရမည်းသင်း၊ ပျဉ်းမနား၊ နေပြည်တော်၊ တောင်ငူနှင့် ပဲခူးတို့ကို ဖြတ်သန်းလျှက် တည်ရှိကာ အရှည်အားဖြင့် ၁၂၀၀ ကီလိုမီတာ ရှိ၏ ။<ref name="MMTimes">{{Cite web |last=Win |first=Nilar |date=August 25–31, 2008 |title=Sagaing Fault surveyed to prepare for future quakes |url=http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120607160548/http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm |archive-date=2012-06-07 |access-date=2011-04-04 |website=The Myanmar Times |accessdate=29 June 2021 |archivedate=7 June 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120607160548/http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm }}</ref><ref>{{cite journal|doi=10.1111/j.1365-246X.2010.04918.x | volume=185 | title=Earthquakes and slip rate of the southern Sagaing fault: insights from an offset ancient fort wall, lower Burma (Myanmar) | journal=Geophysical Journal International | pages=49–64 | last1 = Wang | first1 = Yu| year=2011 | url=http://authors.library.caltech.edu/23464/1/Wang2011p13370Geophys_J_Int.pdf | doi-access=free }}</ref> [[ဖိုင်:Sagaing Fault outside Mandalay.jpg|thumb|ငလျင်ဖိအားကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကုန်းတန်း၊ သီးနှံပင်များ စိုက်ပျိုးထားသဖြင့် ဖုံးအုပ်နေသည်။]] ==ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ== [[File:TibetanPlateauTectonics.png|250px|thumb|left|(ပုံတွင် '''Sagaing Fault''' ဟုပြထားသော) စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် (ပုံအလယ်အောက်ခြေတွင် '''the Burma Microplate''' ဟုပြထားသော) မြန်မာကျောက်ထုလွှာငယ် ၏ နယ်နမိတ်အစပ်ဖြစ်သည်။]] [[File:Text6986-6.png|right|thumb|390x390px|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒေသတွင်း ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ လက္ခဏာများအား ရိုးရှင်းနားလည်လွယ်အောင်ပြထားသောပုံတစ်ခု]] စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် ကပ္ပလီကမ်းလွန်မှ စတင်ခဲ့ကာ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသအထိ ဖြစ်သည်။ ဤပြတ်ရွေ့ကြောသည် အရှေ့ဘက်ကပ်လျက်ရှိသော ရှမ်းပြတ်ရွေ့ငယ်နှင့် နှိုင်းစာသော် ၎င်း၏အလျှားတစ်လျှောက်တွင် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အရ တောင်ကုန်း/တောင်တန်း ထူထပ်မှုနည်းသည်။<ref>{{Cite journal|last=SOE THURA TUN, WATKINSON|title=The Sagaing Fault|url=https://pure.royalholloway.ac.uk/portal/files/29857365/Soe_Thura_Tun_and_Watkinson_accepted.pdf|journal=Myanmar: Geology, Resources and Tectonics|volume=Geological Society, London, Memoir}}</ref> ==ရွေ့လျားနှုန်းနှင့် အရွေ့== အိန္ဒိယ-ဆွန်းဒါး ကျောက်ချပ်လွှာကြီးနှစ်ခု၏ အကြားရှိ စုစုပေါင်းရွေ့လျားနှုန်းသည် တစ်နှစ်လျှင် ၃၅ မီလီမီတာ ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲမှ ၁၈ မီလီမီတာသည် ဂြိုဟ်တုမှ ရရှိသည့်အချက်အလက်များအရ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name="Tsutsumi_&_Sato_2009">{{Cite journal |last1=Tsutsumi |first1=H. |last2=Sato |first2=T. |date=2009 |title=Tectonic geomorphology of the southernmost Sagaing fault and surface rupture associated with the May 1930 Pegu (Bago) earthquake, Myanmar |journal=Bulletin of the Seismological Society of America |volume=99 |issue=4 |pages=2155–2168 |doi=10.1785/0120080113}}</ref> ရေးသားသူအများစုက ပြတ်ရွေ့ကြော၏ အရွေ့သည် ၃၆၀ ကီလိုမီတာမှ ၄၀၀ ကီလိုမီတာအကြား ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသော်လည်း အများဆုံးအရွေ့သည် ၁၀၀ ကီလိုမီတာခန့် ရှိသည်။<ref name=":1">{{Cite journal|last=Yu|first=Wang|title=Active tectonics and earthquake potential of the Myanmar region|url=https://authors.library.caltech.edu/47518/1/jgrb50602.pdf|journal=Journal of Geophysical Research: Solid Earth|year=2014|volume=119|issue=4|page=3767|doi=10.1002/2013JB010762|bibcode=2014JGRB..119.3767W|via=Caltech|doi-access=free}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Yu Wang, Kerry Sieh, Thura Aung, Soe Min, Saw Ngwe Khaing|title=Earthquakes and slip rate of the southern Sagaing fault: insights from an offset ancient fort wall, lower Burma (Myanmar)|journal=Geophysical Journal International|year=2011|volume=185|issue=1|page=49|doi=10.1111/j.1365-246X.2010.04918.x|bibcode=2011GeoJI.185...49W|doi-access=free}}</ref> ==ဆက်စပ်ငလျင်များ== ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော၏ အလျားတစ်ဝက်ကျော်သည် ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်းအရင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ===၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်=== ပထမဆုံးလှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်သည် နောက်ဆက်တွဲငလျင်ကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ နေပြည်တော်နှင့် ပဲခူးရိုးမရှိ သရက်မြို့ အရှေ့ဘက်ကို ထိခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=M 6.6 - Myanmar|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/iscgem908257/executive|website=USGS}}</ref>ရေရာမှုမရှိသည့် ပြောဆိုချက်များအရ ငလျင်ကြောင့် ငလျင်ဗဟိုချက်၏ မြောက်ဘက် ၁၃၃.၆ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည့် ရမည်းသင်းမြို့တွင် အဆောက်အဦများ ယိမ်းယိုင်မှုများ၊ ပျက်စီးမှုများ စသည်တို့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref name=":2">{{Cite journal|last=Hla Hla Aung|title=Reinterpretation of historical earthquakes during 1929 to 1931, Myanmar|url=https://www.researchgate.net/publication/275354874|journal=Solid Earth Science|year=2012|volume=31|page=43|doi=10.1142/9789814405775_0005|bibcode=2012aogs...31...43A|isbn=978-981-4405-76-8|via=Researchgate|doi-access=free}}</ref> ===၁၉၃၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်=== ဧရာဝတီတိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်ဖြစ်ပြီး လူငါးဆယ်ဦးခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။ ဒီငလျင်ဖြစ်စဉ်ကို မှတ်သားထားသည့် ငလျင်ပမာဏသည် မရှိပေ။ ဒီငလျင်ဖြစ်စဉ်ကို ဖော်ပြသည့် ဂျာနယ်များသည် အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Significant Earthquake: MYANMAR (BURMA): THARRAWADDY|url=https://www.ngdc.noaa.gov/nndc/struts/results?eq_0=3416&t=101650&s=13&d=22,26,13,12&nd=display|website=NOAA|access-date=28 June 2021|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121162039/https://www.ngdc.noaa.gov/nndc/struts/results?eq_0=3416&t=101650&s=13&d=22,26,13,12&nd=display|url-status=dead}}</ref> ===၁၉၃၀ ခုနှစ်၊ မေလ ၅ ရက်=== {{main|၁၉၃၀ ပဲခူးငလျင်}} မေလ ငါးရက်နေ့ညတွင် ပဲခူးမြို့အနောက်ဘက်တွင် အင်းအား Mw7.5 ပြင်းထန်သည့် လှုပ်ခတ်မှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ ပဲခူးတစ်ဝိုက် သေဆုံးမှုများနှင့် ပျက်စီးမှုများစွာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ဤငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွက် အကြိုငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ <ref>{{Cite web|title=M 7.5 - Myanmar|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/iscgem907352/executive|website=USGS}}</ref> Rossi-Forel စကေးတိုင်းတာချက်အရ ဤငလျင်၏ အမြင့်ဆုံးပြင်းအားသည် ၉ မှ ၁၀ အထိ ရှိသည်။ ပဲခူးမြို့၊ ရန်ကုန်မြို့နှင့် အခြားမြို့များလည်း ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ပဲခူးမြို့တွင် မီးများသည် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ကာ အခြားအရည်များလည်း ပျက်စီးမှုများကြောင့် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ပဲခူးမြို့တွင် လူပေါင်း ၅၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့ရပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် လူ ၅၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အခြားသော ကျေးရွာများတွင်လည်း လူများစွာ သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု မှတ်တမ်းများအရ သိရှိရသည်။ ၎င်းငလျင် လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ကမ်းခြေအနားရှိ ကျေးရွာများတွင် ဆူနာမီအသေးစားများကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ဤငလျင်သည် ၁၉၂၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၁ အထိ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များတွင် အသေအပျောက်အများဆုံး ငလျင်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /><ref name=":1" /> ===၁၉၃၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်=== {{main|၁၉၃၀ ဖြူးငလျင်}} ဤငလျင်သည် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အလယ်အလတ် အဆင့်ရှိ ငလျင်နှစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ ပထမတစ်ခုသည် ငါးစက္ကန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ပျဉ်းမနားနှင့် ရန်ကုန်မြို့များကပါ လှုပ်ခတ်မှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ နောက်ထပ်တစ်ခုသည် ပထမတစ်ခုထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော်လည်း ပထမတစ်ခုကဲ့သို့ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။<ref name=":3">{{Cite journal|last=J. COGGIN BROWN AND P. LEICESTER|title=THE PYU EARTHQUAKES of 3RD AND 4TH DECEMBER 1930 AND SUBSEQUENT BURMA EARTHQUAKES UP TO JANUARY 1932|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=ZGVmYXVsdGRvbWFpbnxpbmRpYXF1YWtlMnxneDo1MjA4MWMzY2NhNjgyYTRi|journal=Memoirs of the Geological Survey of India |volume=LXII}}</ref><ref>{{Cite web|title=Event 907776 Myanmar|url=http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=907776&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE|website=International Seismological Centre|access-date=28 June 2021|archive-date=13 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201113005206/http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=907776&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|title=Event 907775 Near south coast of Myanmar|url=http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=907775&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE|website=International Seismological Centre|access-date=28 June 2021|archive-date=6 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706131648/http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=907775&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE|url-status=dead}}</ref> ===၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်=== {{main|၁၉၃၁ မြစ်ကြီးနားငလျင်}} ဆက်တိုက်လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ အပြင်းဆုံးငလျင်သည် Mw 7.6 ရှိပြီး အင်းတော်ကြီးအနီးသို့ ရိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် မြေပြိုမှုများ၊ ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤငလျင်ကြောင့် လူသေဆုံးထိခိုက်မှုများ မရှိခဲ့ပေ။<ref name=":2" /><ref>{{Cite web|title=M 7.6 - Myanmar|url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/iscgem906595/executive|website=USGS}}</ref> ===၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ - ၁၉ ရက်=== ဖြူးမြို့၏ မြောက်ဘက် ၁၄၆.၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်ဖြစ်သည်။ ပြင်းအားကိုမူ မသိရှိရပေ။ ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကို မန္တလေးနှင့် သနပ်ပင် မြို့များပါ ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name=":2" /> အုတ်ဖြင့် ဆောက်ထားသည့် အဆောက်အဦ ခြောက်ခု ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်ငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ မန္တလေးရှိ အဆောက်အဦများကို ရိုက်ခတ်မှုများ ရှိခဲ့ကာ ကလေမြို့တွင် အနည်းငယ် ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name=":3" /> ===၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်=== ဤငလျင်ကို ဖြူးမြို့တွင် ခံစားခဲ့ရသည်။ ငလျင်ကြောင့် တောင်ငူရှိ ရွှေဆံတော်စေတီတော်သည် ပြိုကျခဲ့ရသည်။<ref name=":2" /> ===၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ - ၁၃ ရက်=== ငလျင်ငယ်များစွာ လှုပ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကာ တောင်ငူ၊ ပြွန်တန်ဆာနှင့် နန်းယွန်းမြို့များရှိ လူအများသည် ခံစားခဲ့ရသည်။<ref name=":3" /> ===၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်=== {{main|၁၉၄၆ စစ်ကိုင်းငလျင်}} မန္တလေးမြို့ မြောက်ဘက်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်နှစ်ခု ဖြစ်ကာ တိုင်းတာမှုအရာ ပမာဏ ၈.၀ နှင့် ၇.၈ စီ ရှိကြသည်။ ဤငလျင်များသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အကြီးဆုံးငလျင်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်းအားနည်းသဖြင့် ငလျင်နှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များကို များစွာမသိရပေ။ ===၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၆=== {{main|၁၉၅၆ စစ်ကိုင်းငလျင်}} ပြင်းအား ၇.၁ ရှိကာ မန္တလေးမြို့အနီးတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူအနည်းဆုံး ၃၈ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ===၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈=== {{main|၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်}} ၂၀၂၅ မြန်မာ (စစ်ကိုင်းငလျင်) ငလျင် သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ မြန်မာ စံတော်ချိန် မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၅၀ မိနစ် ၅၄ စက္ကန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ကိုင်းမြို့နှင့် မန္တလေးမြို့ အနီး၌ ဗဟိုပြု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ပြင်းအား ၇.၇ ရှိငလျင်ဖြစ်သည်။<ref name="mainshock">{{Cite anss|M 7.7 – 16 km NNW of Sagaing, Myanmar|2025|us7000pn9s}}</ref> ===ဖြစ်ရပ်များ=== သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ပြန်ကြည့်ပါက စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းတွင် ၁၉၀၆ နှင့် ၁၉၀၈ ခုနှစ်များတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များသည် အဓိကငလျင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Coulomb stress transfer and accumulation on the Sagaing Fault, Myanmar, over the past 110 years and its implications for seismic hazard">{{cite journal |last1=Xiong, X., B. Shan, Y. M. Zhou, S. J. Wei, Y. D. Li, R. J. Wang, and Y. Zheng |title=Coulomb stress transfer and accumulation on the Sagaing Fault, Myanmar, over the past 110 years and its implications for seismic hazard |journal=Geophysical Research Letters |date=2017 |volume=44 |issue=10 |page=4781–4789 |doi=10.1002/2017GL072770 |url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/2017GL072770 }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/2017GL072770 |access-date=29 June 2021 |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629082847/https://agupubs.onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/2017GL072770 }}</ref> ၁၉၀၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ပူတာအိုငလျင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ကာ ပြင်းအား ၇.၀ ရှိသည်။ ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်သည် Mw  7.5 ရှိသည်။ <ref name="Event 914281 Myanmar-India border region">{{cite web |title=Event 914281 Myanmar-India border region |url=http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=914281&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE |website=ISC: On-Line Bulletin |publisher=International Seismological Center |access-date=3 March 2021 |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629082847/http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=914281&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE |url-status=dead }}</ref><ref name="Event 16958007 Myanmar (1908)">{{cite web |title=Event 16958007 Myanmar |url=http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=16958007&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE |website=ISC: On-Line Bulletin |publisher=International Seismological Centre |access-date=3 March 2021 |archive-date=29 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210629082849/http://isc-mirror.iris.washington.edu/cgi-bin/web-db-v4?event_id=16958007&out_format=IMS1.0&request=COMPREHENSIVE |url-status=dead }}</ref>၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်သည် တောင်ဘက်အပိုင်းတွင်ပါ လှုပ်ခတ်မှုကို ခံစားခဲ့ကြရသည်။ ၎င်းနေရာတွင်သည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်ငလျင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် နေရာပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်င ငလျင်ကြောင့် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် နေရာများကို ထိခိုက်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံး အဓိကလှုပ်ခါမှုသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် နှစ်ကြိမ်ဆက်လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ နောက်ထပ် အဓိကလှုပ်ခတ်မှုသည် ပြတ်ရွေ့ကြော၏ တင်းအားအခြေအနေကြောင့် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ၁၀ နှစ်ကြာမြင့်ပြီးနောက်တွင် မန္တလေးမြို့အနီးတွင် Mw  7.1 ငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာ လူအနည်းဆုံး ၄၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ပျက်စီးခဲ့သည့် တောင်ဘက်ပိုင်းကို ကျိုးပျက်ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ၁၉၄၆ Mw  7.0 ငလျင်နှစ်ခုအကြား ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည့် ငလျင်အသေးစားတစ်ခုကြောင့် လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="M 7.0 - Myanmar">{{cite web |title=M 7.0 - Myanmar |url=https://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eventpage/usp0004k8g/executive |website=USGS-ANSS |publisher=USGS |access-date=3 March 2021}}</ref> ၁၉၃၀ ခုနှစ် မေလနှင့် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြတ်ရွေ့ကြော၏ လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းငလျင်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်မှု မရှိဘဲ မြောက်ပိုင်းတွင် သီးခြားဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ငလျင်များဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ငလျင်သည် မေလတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ငလျင်၏ ရွေ့လျားမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Coulomb stress transfer and accumulation on the Sagaing Fault, Myanmar, over the past 110 years and its implications for seismic hazard" /> ===အခြားငလျင်များ=== *[[အင်းဝငလျင် (၁၈၃၉ ခုနှစ်)]] - အင်းအားပြင်းထန်သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အင်းဝမြို့ကို ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ *[[၂၀၁၂ ရွှေဘို ငလျင်]] - ပြင်းအား ၆.၈ ရှိသည်။ လူ ၂၆ ဦးသေဆုံးကာ ၁၂ ဦး ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်များ== * [https://web.archive.org/web/20121223073524/http://www.earthobservatory.sg/media/news-and-features/295-myanmar-earthquake-of-march-24th-magnitude-68.html Earth Observatory of Singapore: Myanmar earthquake of March 24th - Magnitude 6.8 (Regional Tectonics Explained)] * [http://sagaingfault.info In-depth Sagaing Fault Study of 2012 quake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231025101954/http://www.sagaingfault.info/ |date=25 October 2023 }} {{Earthquakes in Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘူမိဗေဒ]] lxo5hqmfignkiupwq49uouie2hxntd6 0 208167 1056255 726393 2026-10-04T16:04:15Z ~2026-53201-40 148999 BlankMap-World-v8 small states.svg 1056255 wikitext text/x-wiki {{distinguish|တိုင်းပြည်ငယ်}} [[File:Microstates.PNG|upright=1.4|thumb|ဧရိယာအကျယ်အဝန်းအရ အသေးဆုံးနိုင်ငံ ၅ နိုင်ငံ (အကြီးဆုံးမှအသေးဆုံး) : [[ဆန်မာရီနိုနိုင်ငံ|ဆန် မာရီနို]]၊ [[တူဗားလူနိုင်ငံ|တူဗာလူ]]၊ [[နအူရူးနိုင်ငံ|နာရူး]]၊ [[မိုနာကိုနိုင်ငံ|မိုနာကို]]၊ [[ဗာတီကန်စီးတီး]]]] [[File:BlankMap-World-v8 small states.svg|upright=1.4|thumb|ကမ္ဘာ့မြေပုံဖြင့် နိုင်ငံငယ်များပြပုံ။ အများစုမှာ နိုင်ငံငယ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရခြင်းမရှိ‌ပေ။]] '''နိုင်ငံငယ်''' ({{lang-en|Microstate}} သို့မဟုတ် ''Ministate'') ဆိုသည်မှာ မြေထုအကျယ်အဝန်းအရသော်လည်းကောင်း လူဦးရေအရသော်လည်းကောင်း သေးငယ်သည့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် [[နိုင်ငံ]]တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာဥပဒေများတွင်မူ "နိုင်ငံ" နှင့် "သေးငယ်ခြင်း" တို့ကို တိကျစွာသတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပေ။<ref name=":0">Warrington, E. (1994). "Lilliputs Revisited". ''Asian Journal of Public Administration'', 16(1).</ref> [[အင်ဒိုရာနိုင်ငံ|အင်ဒိုရာ]]၊ [[မိုက်ခရိုနီးရှားနိုင်ငံ|မိုက်ခရိုနီးရှား]]၊ [[မာရှယ်အိုင်းလန်းနိုင်ငံ|မာရှယ်ကျွန်းစု]] စသည်တို့သည် လူသိများသော နိုင်ငံငယ်များဖြစ်ကြသည်။ [[ဗာတီကန်စီးတီး]]သည် နိုင်ငံငယ်များအနက် အသေးငယ်ဆုံးပင်ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၁၀၀၀ အောက်သာရှိ၍ ၁၁၀ ဧကသာ ကျယ်ဝန်းသည်။ နိုင်ငံငယ်များသည် [[မြို့ပြနိုင်ငံ]]များ သို့မဟုတ် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသတစ်ခုသာ ရှိသည့် နယ်မြေများဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံငယ် (Microstate) များသည် [[တိုင်းပြည်ငယ်]] (Micronation) များနှင့် မတူညီကြပေ။ တိုင်းပြည်ငယ်များသည် လွတ်လပ်သည်ဟုဆိုသော်လည်း နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုမှုမရှိပေ။ ==စာရင်း== {|class="wikitable nowrap sortable mw-datatable" |+[[သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန်]]မဟုတ်သော ဒေသဧရိယာ ၁၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၈၆ စတုရန်းမိုင်) ထက်နည်းသော၊ လူဦးရေ ၅၀၀,၀၀၀ အောက်ရှိသောနိုင်ငံများ<ref name=":5">{{cite web|title=CIA – The World Factbook – Rank Order – Population|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html|publisher=CIA|access-date=2012-06-05|accessdate=19 July 2021|archivedate=27 September 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110927165947/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2119rank.html}}</ref><ref name=":3">Amstrup, N., 1976. The Perennial Problem of Small States: A Survey of Research Efforts. Cooperation and Conflict, 11(2), pp. 163–182.</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html |title=CIA – The World Factbook – Rank Order – Area |access-date=2008-06-20 |publisher=[[Central Intelligence Agency|CIA]] |accessdate=19 July 2021 |archivedate=9 February 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140209041128/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2147rank.html }}</ref><ref>{{cite journal |url=http://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/dyb2008/Table03.pdf |title=Demographic Yearbook—Table 3: Population by sex, rate of population increase, surface area and density |publisher=United Nations Statistics Division |year=2008 |access-date = 2011-06-12}}</ref><ref name=":5" /> |- bgcolor="#ececec" ! အဆင့် ! [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] ! data-sort-type="number" | ဧရိယာ (km² or sqmi) ! လူဦးရေ ! သိပ်သည်းဆ (လူဦးရေ/km²) ! [[မြို့တော်]] ! [[တိုက်]] ! ဒေသခွဲ |- |၁ |{{flag|Vatican City}} |align=right data-sort-value="0.44"| {{convert|0.44|km2|sqmi|2|abbr=on}} |1,000 |1913.6 |[[ဗာတီကန်စီးတီး]] |[[ဥရောပ]] |[[တောင်ဥရောပ]] |- |၂ |{{flag|Monaco}} |align=right data-sort-value="2.02"| {{convert|2.02|km2|sqmi|2|abbr=on}} |37,308 |18469.3 |Monaco-Ville |[[ဥရောပ]] |[[အနောက်ဥရောပ]] |- |၃ |{{flag|Nauru}} |align=right data-sort-value="21"| {{convert|21|km2|sqmi|0|abbr=on}} |9,488 |451.8 |Yaren |[[အိုရှန်းနီးယား]] |[[မိုက်ခရိုနီးရှား]] |- |၄ |{{flag|Tuvalu}} |align=right data-sort-value="26"| {{convert|26|km2|sqmi|0|abbr=on}} |10,782 |414.7 |Funafuti |[[အိုရှန်းနီးယား]] |[[ပေါ်လီနီးရှား]] |- |၅ |{{flag|San Marino}} |align=right data-sort-value="61"| {{convert|61|km2|sqmi|0|abbr=on}} |32,742 |536.8 |[[ဆန်မာရီနိုမြို့]] |[[ဥရောပ]] |[[တောင်ဥရောပ]] |- |၆ |{{flag|Liechtenstein}} |align=right data-sort-value="160"| {{convert|160|km2|sqmi|0|abbr=on}} |37,313 |233.2 |Vaduz |[[ဥရောပ]] |[[အနောက်ဥရောပ]] |- |၇ |{{flag|Marshall Islands}} |align=right data-sort-value="181"| {{convert|181|km2|sqmi|0|abbr=on}} |70,983 |392.2 |Majuro |[[အိုရှန်းနီးယား]] |[[မိုက်ခရိုနီးရှား]] |- |၈ |{{flag|Saint Kitts and Nevis}} |align=right data-sort-value="261"| {{convert|261|km2|sqmi|0|abbr=on}} |51,538 |197.5 |Basseterre |[[အမေရိက]] |[[ကာရေးဘီးယန်း]] |- |၉ |{{flag|Maldives}} |align=right data-sort-value="298"| {{convert|298|km2|sqmi|0|abbr=on}} |393,595 |1320.8 |Malé |[[အာရှ]] |[[တောင်အာရှ]] |- |၁၀ |{{flag|Malta}} |align=right data-sort-value="316"| {{convert|316|km2|sqmi|0|abbr=on}} | 514,564 |1305.9 |Valetta |[[ဥရောပ]] |[[တောင်ဥရောပ]] |- |၁၁ |{{flag|Grenada}} |align=right data-sort-value="344"| {{convert|344|km2|sqmi|0|abbr=on}} |110,152 |320.2 |St. George's |[[အမေရိက]] |[[ကာရေးဘီးယန်း]] |- |၁၂ |{{flag|Saint Vincent and the Grenadines}} |align=right data-sort-value="389"| {{convert|389|km2|sqmi|0|abbr=on}} |102,918 |264.6 |Kingstown |[[အမေရိက]] |[[ကာရေးဘီးယန်း]] |- |၁၃ |{{flag|Barbados}} |align=right data-sort-value="430"| {{convert|430|km2|sqmi|0|abbr=on}} |289,680 |673.7 |Bridgetown |[[အမေရိက]] |[[ကာရေးဘီးယန်း]] |- |၁၄ |{{flag|Antigua and Barbuda}} |align=right data-sort-value="443"| {{convert|443|km2|sqmi|0|abbr=on}} |91,295 |206.1 |St. John's |[[အမေရိက]] |[[ကာရေးဘီးယန်း]] |- |၁၅ |{{flag|Seychelles}} |align=right data-sort-value="455"| {{convert|455|km2|sqmi|0|abbr=on}} |91,650 |201.4 |[[ဝိတိုရိယမြို့၊ ဆေးရှဲနိုင်ငံ|ဝိတိုရိယ]] |[[အာဖရိက]] |[[အရှေ့အာဖရိက]] |- |၁၆ |{{flag|Palau}} |align=right data-sort-value="459"| {{convert|459|km2|sqmi|0|abbr=on}} |21,186 |46.2 |Ngerulmud |[[အိုရှန်းနီးယား]] |[[မိုက်ခရိုနီးရှား]] |- |၁၇ |{{flag|Andorra}} |align=right data-sort-value="468"| {{convert|468|km2|sqmi|0|abbr=on}} |85,458 |182.6 |Andorra la Vella |[[ဥရောပ]] |[[တောင်ဥရောပ]] |- |၁၈ |{{flag|Saint Lucia}} |align=right data-sort-value="616"| {{convert|616|km2|sqmi|0|abbr=on}} |163,362 |265.2 |Castries |[[အမေရိက]] |[[ကာရေးဘီးယန်း]] |- |၁၉ |{{flag|Federated States of Micronesia}} |data-sort-value="702" align=right|{{convert|702|km2|sqmi|0|abbr=on}} |105,681 |150.5 |Palikir |[[အိုရှန်းနီးယား]] |[[မိုက်ခရိုနီးရှား]] |- |၂၀ |{{flag|Singapore}} |align=right data-sort-value="714"| {{convert|714|km2|sqmi|0|abbr=on}} |5,888,926 |8247.8 |[[စင်္ကာပူ]] |[[အာရှ]] |[[အရှေ့တောင်အာရှ]] |- |၂၁ |{{flag|Tonga}} |align=right data-sort-value="747"| {{convert|747|km2|sqmi|0|abbr=on}} |106,440 |142.5 |Nukuʻalofa |[[အိုရှန်းနီးယား]] |[[ပေါ်လီနီးရှား]] |- |၂၂ |{{flag|Dominica}} |align=right data-sort-value="751"| {{convert|751|km2|sqmi|0|abbr=on}} |73,449 |97.8 |Roseau |[[အမေရိက]] |[[ကာရေးဘီးယန်း]] |- |၂၃ |{{flag|Bahrain}} |align=right data-sort-value="765"| {{convert|765|km2|sqmi|0|abbr=on}} |1,140,942 |1491.4 |Manama |[[အာရှ]] |[[အနောက်အာရှ]] |- |၂၄ |{{flag|Kiribati}} |align=right data-sort-value="811"| {{convert|811|km2|sqmi|0|abbr=on}} |104,488 |128.8 |Tarawa |[[အိုရှန်းနီးယား]] |[[မိုက်ခရိုနီးရှား]] |- |၂၅ |{{flag|São Tomé and Príncipe}} |align=right data-sort-value="964"| {{convert|964|km2|sqmi|0|abbr=on}} |190,428 |197.5 |São Tomé |[[အာဖရိက]] |[[အလယ်အာဖရိက]] |- |၂၆ |{{flag|Samoa}} |align=right data-sort-value="2831"| {{convert|2831|km2|sqmi|0|abbr=on}} |196,628 |69.5 |Apia |[[အိုရှန်းနီးယား]] |[[ပေါ်လီနီးရှား]] |- |၂၇ |{{flag|Brunei}} |align=right data-sort-value="5765"| {{convert|5765|km2|sqmi|0|abbr=on}} |422,675 |73.3 |[[ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်မြို့|ဘန်ဒါဆရီဘဂါဝမ်]] |[[အာရှ]] |[[အရှေ့တောင်အာရှ]] |- |၂၈ |{{flag|Vanuatu}} |align=right data-sort-value="12189"| {{convert|12189|km2|sqmi|0|abbr=on}} |266,937 |21.9 |Port Vila |[[အိုရှန်းနီးယား]] |[[မီလန်နီးရှား]] |- |၂၉ |{{flag|Bahamas}} |align=right data-sort-value="13880"| {{convert|13880|km2|sqmi|0|abbr=on}} |321,834 |23.2 |Nassau |[[အမေရိက]] |[[ကာရေးဘီးယန်း]] |- |၃၀ |{{flag|Belize}} |align=right data-sort-value="22966"| {{convert|22966|km2|sqmi|0|abbr=on}} |340,844 |14.8 |Belmopan |[[အမေရိက]] |[[အလယ်အမေရိက]] |- |၃၁ |{{flag|Iceland}} |align=right data-sort-value="103000"| {{convert|103000|km2|sqmi|0|abbr=on}} |317,351 |3.1 |Reykjavík |[[ဥရောပ]] |[[မြောက်ဥရောပ]] |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ: နိုင်ငံငယ်များ| နိုင်ငံငယ်များ]] bpcnt1la57agj6lw4ypg26humst8aej 0 209730 1056250 1030908 2026-10-04T13:43:01Z ~2026-53380-91 148993 /* */ 1056250 wikitext text/x-wiki {{Notice|ဤဆောင်းပါးသည် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ရာထူးတာဝန်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆောင်းပါး ဖြစ်ပြီး၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်အား ကိုယ်စားမပြုပါ။}} {{Infobox official post | post = <br>ဒုတိယ<br>တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် | body = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | flag = Flag of the Deputy Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg | flagsize = 180px | flagcaption = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အလံတော်<ref>[https://www.gnlm.com.mm/vice-senior-general-holds-discussions-with-australian-vice-chief-of-defence-force-over-phone/ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး စိုးဝင်း အား မြန်မာနိုင်ငံ အလံတော်နှင့် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဆောင်အယောင် အလံတော် တစ်ဖက်စီဖြင့် တွေ့ရစဉ်] </ref> | image = | imagesize = | imagecaption = | incumbent = ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | incumbentsince = {{Start date|2026|03|30|ds=yes}} | department = {{Armed forces|Myanmar}} | style = | type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ရာထူး၊ အဆင့်၊ အဆောင်အယောင်နှင့် တံဆိပ်များ#စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး တာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရာထူး]] | status = | abbreviation = | member_of = [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] | reports_to = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော် သမ္မတ]] | residence = ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် နေအိမ်၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] | seat = ဒုတိယ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး]]၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] | nominator = | appointer = စစ်ရာထူးခန့်ချုပ် | termlength = | termlength_qualified = | precursor = (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)စိုးဝင်း | inaugural = | formation = | founder = | named_for = | first = | last = | abolished = | succession = | unofficial_names = ဒုချုပ်၊ ဒုချုပ်ကြီး၊ ဒုတပ်ချုပ်၊ ဒုတပ်မတော်ဦးစီးချုပ် | deputy = | salary = | website = | footnotes = [[ဖိုင်:17. Myanmar Army VSGEN.svg|50px]] <br /> [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး#ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] | insigniasize = | insigniacaption = |footnotes_title = အဆင့် / တံဆိပ် အဆောင်အယောင်များ }} '''ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်''' ({{lang-en|Deputy Commander in Chief of Defence Services}})သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ ဒုတိယအဆင့်အမြင့်ဆုံး ရာထူးဖြစ်သည်။[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ တည်ရှိသည်။[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news|url=http://203.81.89.211/?q=briefing-room/announcements/2011/04/06/id-572|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း (ကြေညာချက်အမှတ် ၉/၂ဝ၁၁)|last=|first=|author2=|date=၆ ဧပြီ ၂၀၁၁|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=4 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190204014343/http://203.81.89.211/?q=briefing-room%2Fannouncements%2F2011%2F04%2F06%2Fid-572}}</ref>ယခင်က ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] လည်းဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကောင်စီ ညွှန်ကြားလွှာ ၁/၂၀၂၁အရ ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သက်တမ်းကို ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပေ။<ref name="mal">{{Cite news|title=ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အာဏာကစားပွဲ|url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-57432310.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16252286593180&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-57432310}}</ref> ==ဒုတိယ တပ်မ​တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များစာရင်း== {|class="wikitable" |+ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များစာရင်း<ref>{{cite book |last= ကျော်ဇော|first= မောင် |author-link= |date= ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ |title= အထွေထွေဗဟုသုတ (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ကြယ်စင်စာပေ|page= ၁၆၃ |isbn=}}</ref> ! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ! style="text-align: center" | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည် ! style="text-align: center" | တာဝန်သက်တမ်း ! style="text-align: center" | မှတ်ချက် |- | ၁။ | [[File:SawKyarDoe.jpg|120px]] | ကြည်း ၅၁၀၇ | [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[စောကြာဒိုး]] | ၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ – ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ | |- | ၂။ | [[File:General Ne Win PM of Burma 1959.jpg|120px]] | ကြည်း ၃၅၀၂ | [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[နေဝင်း၊ ဦး|နေဝင်း]] | ၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ – ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉ | နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။ |- | ၃။ | | ကြည်း ၃၄၅၈ | [[ဗိုလ်မှူးချုပ်]] [[အောင်ကြီး]] | ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉ – ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ | |- | ၄။ | | ကြည်း ၃၅၆၇ | [[ဗိုလ်ချုပ်]] [[စန်းယု (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|စန်းယု]] | ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၃ – ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ | နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။ |- | ၅။ | [[File:Tin Oo arrives to attend a ceremony (cropped).jpg|120px]] | ကြည်း ၃၅၆၁ | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သူရ တင်ဦး]] | ၂၀ ဧပြီ ၁၉၇၂ – ၈ မတ် ၁၉၇၄ | နောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ |- | ၆။ | [[File:ThuraKyawHtin.jpg|120px]] | ကြည်း ၅၃၂၂ | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)|သူရကျော်ထင်]] | ၈ မတ် ၁၉၇၄ – ၆ မတ် ၁၉၇၆ | |- | ၇။ | [[File:U Aye Ko.jpg|120px]] | ကြည်း ၆၁၃၃ | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[အေးကို]] | ၆ မတ် ၁၉၇၆ – ၁၃ မတ် ၁၉၈၁ | |- | ၈။ | | ကြည်း ၅၈၉၆ | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းရီ]] | ၁၃ မတ် ၁၉၈၁ – ၁၉၈၃ | |- | ၉။ | | ကြည်း ၆၁၈၇ | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စောမောင်]] | ၁၉၈၃ – ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ | |- | ၁၀။ | [[File:Than Shwe 2010-10-11.jpg|120px]] | ကြည်း ၆၇၁၀ | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[သန်းရွှေ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|သန်းရွှေ]] | ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ – ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂ | နောင်တွင်[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာသည်။ |- | ၁၁။ | [[File:MaungAye.jpg|120px]] | ကြည်း ၇၈၇၅ | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မောင်အေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|မောင်အေး]] | ၂၃ ဧပြီ ၁၉၉၂ – ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ | |- | ၁၂။ | [[File:Soe Win.jpg|120 px]] | ကြည်း ၁၆၄၈၉ | ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] | ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ - ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | |- | ၁၃။ | | ကြည်း ၂၅၀၇၄ | ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]] | ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ - လက်ရှိ | |} == ဆက်စပ် == * ပူးတွဲတာဝန်ယူရသော [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]]ရာထူး * [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ဒုတိယ]] {{တပ်မတော်}} 3jmlrwce6fuvjdmgfrjfy4k0ks75twz 0 252584 1056286 819048 2026-10-05T07:05:03Z Amherst99 9935 /* */ 1056286 wikitext text/x-wiki {{unreferenced}} '''အကြောက်တရား''' ({{Lang-en|fear}}) ဆိုသည်မှာ သတ္တဝါတို့၏ အာရုံကြောစနစ်က ဖြစ်ရပ်တစ်ခုခုအပေါ် တုံ့ပြန်ရာတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမနှစ်မြို့ဖွယ်လှုံ့ဆော်မှု (သို့မဟုတ်) ကြောက်ရွံ့မှုကိုဖြစ်စေသော အရာဖြစ်သည်။ အကြောက်တရားသည် သတ္တဝါတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလှုံ့ဆော်မှုများကိုဖြစ်စေသကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်စနစ်များအပေါ်လည်း သက်ရောက်မှုများဖြစ်စေတတ်သည်။ သတ္တဝါတို့တွင် အကြောက်တရားအမျိုးမျိုးရှိကြပြီး ၎င်းတို့မှာ ယျေဘုယျအားဖြင့် ပကတိအကြောက်တရား၊ လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားနှင့် လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရား ဟူ၍ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ == ပကတိအကြောက်တရား == သတ္တဝါတို့၏ ပကတိအကြောက်တရား ({{Lang-en|Primal Fear}}) သည် မွေးရာပါ ယင်းတို့၏အသိစိတ်ထဲတွင် အာရုံကြောစနစ်က ကြောက်ရွံ့ခြင်းဟူသော လှုံ့ဆော်မှုကိုဖြစ်စေနိုင်သည့် အရာများဖြစ်သည်။ ထိုသို့ပကတိအကြောက်တရားများသည် များသောအားဖြင့် သတ္တဝါတို့ထိန်းချုပ်ရန်ခက်ခဲသော အကြောက်တရားများဖြစ်ပြီး အတိတ်၌ မကြုံတွေ့ဖူးသည့်တိုင် ကြောက်ရွံ့စေတတ်သည်။ အကြောက်လွန်ရောဂါ ({{Lang-en|Phobia}}) တို့မှာ များသောအားဖြင့် ပကတိအကြောက်တရားများဖြစ်သည်။ ပကတိအကြောက်တရားများမှာ ယျေဘုယျအားဖြင့် သေခြင်းကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အမှောင်ကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ သွေးကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အနန္ဒလောကကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း အစရှိသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။ == လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရား == လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရား ({{Lang-en|Rational Fear}}) သည် အတိတ်၌ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုခုဖြစ်စေ၊ ပစ္စုပ္ပန်၌ဖြစ်စေ မိမိကိုယ်တိုင် (သို့မဟုတ်) အခြားသူထံမှသွယ်ဝိုက်၍ တွေ့ကြုံဖူးသည့် အကြောက်တရားမျိုးဖြစ်သည်။ လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားသည် အမှန်တကယ် ကြားဖူး၊ မြင်ဖူး၊ ကြုံဖူးမှသာ ဖြစ်ပေါ်တတ်လေ့ရှိသော အကြောက်တရားဖြစ်ပြီး ၎င်းအကြောက်တရားမျိုးကို စိတ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အမှန်တကယ်ရင်ဆိုင်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ထိန်းချုပ်ရန်ဖြစ်နိုင်သည်။ လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားမျိုးမှာ ကြောက်မက်ဖွယ်သားရဲများနှင့်တွေ့ဆုံရာ၌ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ ရုပ်ရှင် (သို့မဟုတ်) ရုပ်သံများတွင် မြင်တွေ့သည့်အရာများကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အန္တရာယ်တစ်ခုကိုရင်ဆိုင်နေရစဉ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း အစရှိသည့်အကြောက်တရားမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ အကြောက်လွန်ရောဂါ ({{Lang-en|Phobia}}) အချို့သည်လည်း လက်တွေ့ဆန်သောအကြောက်တရားများကို အလွန်အမင်းကြောက်ရွံ့ရာမှ ဖြစ်စေတတ်သည်။ == လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရား == လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရား ({{Lang-en|Irrational Fear}}) သည် ပစ္စုပ္ပန်၌အမှန်တကယ်မတွေ့ကြုံဖူးသော်လည်း အနာဂတ်တွင်ကြုံတွေ့လာမည်ကို စိုးရိမ်သည့်စိတ်ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည့် အကြောက်တရားဖြစ်သည်။ ယင်းအကြောက်တရားမျိုးသည် စိတ်ကူးကဖန်တီးလိုက်သော အကြောက်တရားမျိုးလည်းဖြစ်သည်။ လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရားများမှာ အမှန်တကယ်တွင် ကြုံတွေ့နိုင်ခြေအလွန်နည်းပါးသော်လည်း စိတ်ကူးထဲ၌ အတွေးလွန်ရာမှ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ လက်တွေ့မဆန်သောအကြောက်တရားကို စိုးရိမ်လွန်ရောဂါ ({{Lang-en|Anxiety}}) ခံစားနေရသူများ၊ စိတ်ကစဥ့်ကလျားရောဂါ ({{Lang-en|Schizophrenia}}) ခံစားနေရသူများ၊ စိတ်အတက်အကျမြန်ရောဂါ ({{Lang-en|Bipolar disorder}}) ခံစားနေရသူများ၊ အဆိုးမြင်သမား ({{Lang-en|Pessimist}}) များမှာ အများဆုံးကြောက်ရွံ့တတ်ကြသည်။ လက်တွေ့မဆန်သောကြောက်တရားများတွင် မဖြစ်နိုင်သောအရာများကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ စွဲလမ်းသောအယူအဆတစ်ခုခုအပေါ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ မကြုံတွေ့ဖူးသည့်အရာကိုစိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့ခြင်း အစရှိသည်တို့ပါဝင်သည်။ [[ကဏ္ဍ:စိတ်ခံစားမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:စိတ်ပညာ]] 91ou2d3fdfg24e6pveg3ixmgkmg3ko6 828 255198 1056320 1030843 2026-10-05T11:45:18Z Sophivorus 65363 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q52428273|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1056320 Scribunto text/plain -- Module:Excerpt implements the Excerpt template -- Documentation and master version: https://en.wikipedia.org/wiki/Module:Excerpt -- Authors: User:Sophivorus, User:Certes, User:Aidan9382 & others -- License: CC-BY-SA-3.0 local parser = require( 'Module:WikitextParser' ) local yesno = require( 'Module:Yesno' ) local ok, config = pcall( require, 'Module:Excerpt/config' ) if not ok then config = {} end local Excerpt = {} -- Main entry point for templates function Excerpt.main( frame ) -- Make sure the requested page exists and get the wikitext local page = Excerpt.getArg( 1 ) if not page or page == '{{{1}}}' then return Excerpt.getError( 'no-page' ) end local title = mw.title.new( page ) if not title then return Excerpt.getError( 'invalid-title', page ) end local fragment = title.fragment -- save for later if title.isRedirect then title = title.redirectTarget if fragment == "" then fragment = title.fragment -- page merge potential end end if not title.exists then return Excerpt.getError( 'page-not-found', page ) end page = title.prefixedText local wikitext = title:getContent() -- Get the template params and process them local params = { hat = yesno( Excerpt.getArg( 'hat', true ) ), this = Excerpt.getArg( 'this' ), only = Excerpt.getArg( 'only' ), files = Excerpt.getArg( 'files', Excerpt.getArg( 'file' ) ), lists = Excerpt.getArg( 'lists', Excerpt.getArg( 'list' ) ), tables = Excerpt.getArg( 'tables', Excerpt.getArg( 'table' ) ), templates = Excerpt.getArg( 'templates', Excerpt.getArg( 'template' ) ), galleries = Excerpt.getArg( 'galleries', Excerpt.getArg( 'gallery' ) ), paragraphs = Excerpt.getArg( 'paragraphs', Excerpt.getArg( 'paragraph' ) ), references = yesno( Excerpt.getArg( 'references', true ) ), subsections = yesno( Excerpt.getArg( 'subsections', false ) ), links = yesno( Excerpt.getArg( 'links', true ) ), bold = yesno( Excerpt.getArg( 'bold', false ) ), briefDates = yesno( Excerpt.getArg( 'briefdates', false ) ), inline = yesno( Excerpt.getArg( 'inline' ) ), quote = yesno( Excerpt.getArg( 'quote' ) ), more = yesno( Excerpt.getArg( 'more' ) ), class = Excerpt.getArg( 'class' ), track = yesno( Excerpt.getArg( 'track', true ) ), displayTitle = Excerpt.getArg( 'displaytitle', page ), } -- Make sure the requested section exists and get the excerpt local excerpt local section = Excerpt.getArg( 2, fragment ) section = mw.text.trim( section ) if section == '' then section = nil end if section then excerpt = parser.getSectionTag( wikitext, section ) if not excerpt then if params.subsections then excerpt = parser.getSection( wikitext, section ) else local sections = parser.getSections( wikitext ) excerpt = sections[ section ] end end if not excerpt then return Excerpt.getError( 'section-not-found', section ) end if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'section-empty', section ) end else excerpt = parser.getLead( wikitext ) if excerpt == '' then return Excerpt.getError( 'lead-empty' ) end end -- Remove noinclude bits excerpt = excerpt:gsub( '<[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>.-</[Nn][Oo][Ii][Nn][Cc][Ll][Uu][Dd][Ee]>', '' ) -- Filter various elements from the excerpt excerpt = Excerpt.filterFiles( excerpt, params.files ) excerpt = Excerpt.filterLists( excerpt, params.lists ) excerpt = Excerpt.filterTables( excerpt, params.tables ) excerpt = Excerpt.filterGalleries( excerpt, params.galleries ) excerpt = Excerpt.filterParagraphs( excerpt, params.paragraphs ) -- If no file is found, try to get one from the infobox if ( params.only == 'file' or params.only == 'files' or params.only == 'filename' or not params.only and ( not params.files or params.files ~= '0' ) ) -- caller asked for files and not section -- and we're in the lead section and config.captions -- and we have the config option required to try finding files in infoboxes and #parser.getFiles( excerpt ) == 0 -- and there're no files in the excerpt then excerpt = Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) end -- Filter the templates by appending the templates blacklist to the templates filter if config.blacklist then local blacklist = table.concat( config.blacklist, ',' ) if params.templates then if string.sub( params.templates, 1, 1 ) == '-' then params.templates = params.templates .. ',' .. blacklist end else params.templates = '-' .. blacklist end end excerpt = Excerpt.filterTemplates( excerpt, params.templates ) -- Leave only the requested elements if params.only == 'file' or params.only == 'files' then local files = parser.getFiles( excerpt ) excerpt = params.only == 'file' and files[1] or table.concat( files, '\n\n' ) end if params.only == 'list' or params.only == 'lists' then local lists = parser.getLists( excerpt ) excerpt = params.only == 'list' and lists[1] or table.concat( lists, '\n\n' ) end if params.only == 'table' or params.only == 'tables' then local tables = parser.getTables( excerpt ) excerpt = params.only == 'table' and tables[1] or table.concat( tables, '\n\n' ) end if params.only == 'gallery' or params.only == 'galleries' then local galleries = parser.getGalleries( excerpt ) excerpt = params.only == 'gallery' and galleries[1] or table.concat( galleries, '\n\n' ) end if params.only == 'paragraph' or params.only == 'paragraphs' then local paragraphs = parser.getParagraphs( excerpt ) excerpt = params.only == 'paragraph' and paragraphs[1] or table.concat( paragraphs, '\n\n' ) end if params.only == 'template' or params.only == 'templates' then local templates = parser.getTemplates( excerpt ) excerpt = params.only == 'template' and templates[1] or table.concat( templates, '\n\n' ) end if params.only == 'filename' then local files = parser.getFiles( excerpt ) local file = files[1] excerpt = file and parser.getFileName( file ) or 'Noimage.png' params.inline = true end -- @todo Make more robust and move downwards if params.briefDates then excerpt = Excerpt.fixDates( excerpt ) end -- Remove unwanted elements excerpt = Excerpt.removeComments( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeNonFreeFiles( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) -- Fix or remove the references if params.references then excerpt = Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) else excerpt = Excerpt.removeReferences( excerpt ) end -- Remove wikilinks if not params.links then excerpt = Excerpt.removeLinks( excerpt ) end -- Link the bold text near the start of most leads and then remove it if not section then excerpt = Excerpt.linkBold( excerpt, page ) end if not params.bold then excerpt = Excerpt.removeBold( excerpt ) end -- Remove extra line breaks but leave one before and after so the parser interprets lists, tables, etc. correctly excerpt = excerpt:gsub( '\n\n\n+', '\n\n' ) excerpt = mw.text.trim( excerpt ) excerpt = '\n' .. excerpt .. '\n' -- Remove nested categories excerpt = frame:preprocess( excerpt ) excerpt = Excerpt.removeCategories( excerpt ) -- Add tracking categories if params.track and config.categories then excerpt = Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) end -- Build the final output if params.inline then return mw.text.trim( excerpt ) end local tag = params.quote and 'blockquote' or 'div' local block = mw.html.create( tag ):addClass( 'excerpt-block' ):addClass( params.class ) if config.styles then local styles = frame:extensionTag( 'templatestyles', '', { src = config.styles } ) block:node( styles ) end if params.hat then local hat = Excerpt.getHat( page, section, params ) block:node( hat ) end excerpt = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'excerpt' ):wikitext( excerpt ) block:node( excerpt ) if params.more then local more = Excerpt.getReadMore( page, section ) block:node( more ) end return block end -- Filter the files in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterFiles( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for index, file in pairs( files ) do local name = parser.getFileName( file ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end return wikitext end -- Filter the lists in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterLists( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local lists = parser.getLists( wikitext ) for index, list in pairs( lists ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, list ) end end return wikitext end -- Filter the tables in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTables( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local tables = parser.getTables( wikitext ) for index, tableWikitext in pairs( tables ) do local id = parser.getTableAttribute( tableWikitext, 'id' ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( id, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, tableWikitext ) end end return wikitext end -- Filter the galleries in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterGalleries( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local galleries = parser.getGalleries( wikitext ) for index, gallery in pairs( galleries ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, gallery ) end end return wikitext end -- Filter the paragraphs in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterParagraphs( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local paragraphs = parser.getParagraphs( wikitext ) for index, paragraph in pairs( paragraphs ) do if isBlacklist and Excerpt.matchFilter( index, filters ) or not isBlacklist and not Excerpt.matchFilter( index, filters ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, paragraph ) end end return wikitext end -- Filter the templates in the given wikitext against the given filter function Excerpt.filterTemplates( wikitext, filter ) if not filter then return wikitext end local filters, isBlacklist = Excerpt.parseFilter( filter ) local templates = parser.getTemplates( wikitext ) for index, template in pairs( templates ) do local name = parser.getTemplateName( template ) if isBlacklist and ( Excerpt.matchFilter( index, filters ) or Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) or not isBlacklist and ( not Excerpt.matchFilter( index, filters ) and not Excerpt.matchFilter( name, filters ) ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, template ) end end return wikitext end function Excerpt.addInfoboxFile( excerpt ) -- We cannot distinguish the infobox from the other templates, so we search them all local templates = parser.getTemplates( excerpt ) for _, template in pairs( templates ) do local parameters = parser.getTemplateParameters( template ) local file, captions, caption, cssClasses, cssClass for _, pair in pairs( config.captions ) do file = pair[1] file = parameters[file] if file and Excerpt.matchAny( file, '^.*%.', { '[Jj][Pp][Ee]?[Gg]', '[Pp][Nn][Gg]', '[Gg][Ii][Ff]', '[Ss][Vv][Gg]' }, '.*' ) then file = string.match( file, '%[?%[?.-:([^{|]+)%]?%]?' ) or file -- [[File:Example.jpg{{!}}upright=1.5]] to Example.jpg captions = pair[2] for _, p in pairs( captions ) do if parameters[ p ] then caption = parameters[ p ] break end end -- Check for CSS classes -- We opt to use skin-invert-image instead of skin-invert -- in all other cases, the CSS provided in the infobox is used if pair[3] then cssClasses = pair[3] for _, p in pairs( cssClasses ) do if parameters[ p ] then cssClass = ( parameters[ p ] == 'skin-invert' ) and 'skin-invert-image' or parameters[ p ] break end end end local class = cssClass and ( '|class=' .. cssClass ) or '' return '[[File:' .. file .. class .. '|thumb|' .. ( caption or '' ) .. ']]\n' .. excerpt end end end return excerpt end function Excerpt.removeNonFreeFiles( wikitext ) local files = parser.getFiles( wikitext ) for _, file in pairs( files ) do local fileName = 'File:' .. parser.getFileName( file ) local fileTitle = mw.title.new( fileName ) if fileTitle then local fileDescription = fileTitle:getContent() if not fileDescription or fileDescription == '' then local frame = mw.getCurrentFrame() fileDescription = frame:preprocess( '{{' .. fileName .. '}}' ) -- try Commons end if fileDescription and string.match( fileDescription, '[Nn]on%-free' ) then wikitext = Excerpt.removeString( wikitext, file ) end end end return wikitext end function Excerpt.getHat( page, section, params ) local hat -- Build the text if params.this then hat = params.this elseif params.quote then hat = Excerpt.getMessage( 'this' ) elseif params.only then hat = Excerpt.getMessage( params.only ) else hat = Excerpt.getMessage( 'section' ) end hat = hat .. ' ' .. Excerpt.getMessage( 'excerpt' ) -- Build the link if section then hat = hat .. ' [[:' .. page .. '#' .. mw.uri.anchorEncode( section ) .. '|' .. params.displayTitle .. ' § ' .. section:gsub( '%[%[([^]|]+)|?[^]]*%]%]', '%1' ) .. ']].' -- remove nested links else hat = hat .. ' [[:' .. page .. '|' .. params.displayTitle .. ']].' end -- Build the edit link local title = mw.title.new( page ) local editUrl = title:fullUrl( 'action=edit' ) hat = hat .. '<span class="mw-editsection-like plainlinks"><span class="mw-editsection-bracket">[</span>[' hat = hat .. editUrl .. ' ' .. mw.message.new( 'editsection' ):plain() hat = hat .. ']<span class="mw-editsection-bracket">]</span></span>' if config.hat then local frame = mw.getCurrentFrame() hat = config.hat .. hat .. '}}' hat = frame:preprocess( hat ) else hat = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'dablink excerpt-hat' ):wikitext( hat ) end return hat end function Excerpt.getReadMore( page, section ) local link = "'''[[" .. page if section then link = link .. '#' .. section end local text = Excerpt.getMessage( 'more' ) link = link .. '|' .. text .. "]]'''" link = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'noprint excerpt-more' ):wikitext( link ) return link end -- Fix birth and death dates, but only in the first paragraph -- @todo Use parser.getParagraphs() to get the first paragraph function Excerpt.fixDates( excerpt ) local start local s local e = 0 repeat start = e + 1 s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%s*%b{}%s*', start ) until not s or s > start s, e = mw.ustring.find( excerpt, '%b()', start ) -- get (...), which may be (year–year) if s and s < start + 100 then -- look only near the start local excerptStart = mw.ustring.sub( excerpt, s, e ) local year1, conjunction, year2 = string.match( excerptStart, '(%d%d%d+)(.-)(%d%d%d+)' ) if year1 and year2 and ( string.match( conjunction, '[%-–—]' ) or string.match( conjunction, '{{%s*[sS]nd%s*}}' ) ) then local y1 = tonumber( year1 ) local y2 = tonumber( year2 ) if y2 > y1 and y2 < y1 + 125 and y1 <= tonumber( os.date( '%Y' ) ) then excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, s ) .. year1 .. '–' .. year2 .. mw.ustring.sub( excerpt, e ) end end end return excerpt end -- Replace the first call to each reference defined outside of the excerpt for the full reference, to prevent undefined references -- Then prefix the page title to the reference names to prevent conflicts -- that is, replace <ref name="Foo"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and also <ref name="Foo" /> for <ref name="Title of the article Foo" /> -- also remove reference groups: <ref name="Foo" group="Bar"> for <ref name="Title of the article Foo"> -- and <ref group="Bar"> for <ref> -- @todo The current regex may fail in cases with both kinds of quotes, like <ref name="Darwin's book"> function Excerpt.fixReferences( excerpt, page, wikitext ) local references = parser.getReferences( excerpt ) local fixed = {} for _, reference in pairs( references ) do local name = parser.getTagAttribute( reference, 'name' ) if not fixed[ name ] then -- fix each reference only once local content = parser.getTagContent( reference ) if not content then -- reference is self-closing local full = parser.getReference( excerpt, name ) if not full then -- the reference is not defined in the excerpt full = parser.getReference( wikitext, name ) if full then excerpt = excerpt:gsub( Excerpt.escapeString( reference ), Excerpt.escapeString( full ), 1 ) end table.insert( fixed, name ) end end end end -- Prepend the page title to the reference names to prevent conflicts with other references in the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff][^>]*name *= *["\']?([^"\'>/]+)["\']?[^>/]*(/?) *>', '<ref name="' .. page:gsub( '"', '' ) .. ' %1"%2>' ) -- Remove reference groups because they don't apply to the transcluding page excerpt = excerpt:gsub( '< *[Rr][Ee][Ff] *group *= *["\']?[^"\'>/]+["\'] *>', '<ref>' ) return excerpt end function Excerpt.removeReferences( excerpt ) local references = parser.getReferences( excerpt ) for _, reference in pairs( references ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, reference ) end return excerpt end function Excerpt.removeCategories( excerpt ) local categories = parser.getCategories( excerpt ) for _, category in pairs( categories ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, category ) end return excerpt end function Excerpt.removeBehaviorSwitches( excerpt ) return excerpt:gsub( '__[A-Z]+__', '' ) end function Excerpt.removeComments( excerpt ) return excerpt:gsub( '<!%-%-.-%-%->', '' ) end function Excerpt.removeBold( excerpt ) return excerpt:gsub( "'''", '' ) end function Excerpt.removeLinks( excerpt ) local links = parser.getLinks( excerpt ) for _, link in pairs( links ) do excerpt = Excerpt.removeString( excerpt, link ) end return excerpt end -- @todo Use parser.getLinks function Excerpt.removeSelfLinks( excerpt ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local page = Excerpt.escapeString( mw.title.getCurrentTitle().prefixedText ) local ucpage = lang:ucfirst( page ) local lcpage = lang:lcfirst( page ) excerpt = excerpt :gsub( '%[%[(' .. ucpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[(' .. lcpage .. ')%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. ucpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) :gsub( '%[%[' .. lcpage .. '|([^]]+)%]%]', '%1' ) return excerpt end -- Replace the bold title or synonym near the start of the page by a link to the page function Excerpt.linkBold( excerpt, page ) local lang = mw.language.getContentLanguage() local position = mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:ucfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- look for "'''Foo''' is..." (uc) or "A '''foo''' is..." (lc) or mw.ustring.find( excerpt, "'''" .. lang:lcfirst( page ) .. "'''", 1, true ) -- plain search: special characters in page represent themselves if position then local length = mw.ustring.len( page ) excerpt = mw.ustring.sub( excerpt, 1, position + 2 ) .. '[[' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + 3, position + length + 2 ) .. ']]' .. mw.ustring.sub( excerpt, position + length + 3, -1 ) -- link it else -- look for anything unlinked in bold, assumed to be a synonym of the title (e.g. a person's birth name) excerpt = mw.ustring.gsub( excerpt, "'''(.-'*)'''", function ( text ) if not string.find( text, '%[' ) and not string.find( text, '%{' ) then -- if not wikilinked or some weird template return "'''[[" .. page .. '|' .. text .. "]]'''" -- replace '''Foo''' by '''[[page|Foo]]''' else return nil -- instruct gsub to make no change end end, 1 ) -- terminates the anonymous replacement function passed to gsub end return excerpt end function Excerpt.addTrackingCategories( excerpt ) local currentTitle = mw.title.getCurrentTitle() local addedCategories = false local contentCategory = config.categories.content if contentCategory and currentTitle.isContentPage then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. contentCategory .. ']]' end local namespaceCategory = config.categories[ currentTitle.namespace ] if namespaceCategory then addedCategories = true excerpt = excerpt .. '[[Category:' .. namespaceCategory .. ']]' end if addedCategories then excerpt = excerpt .. '\n' end return excerpt end -- Helper method to match from a list of regular expressions -- Like so: match pre..list[1]..post or pre..list[2]..post or ... function Excerpt.matchAny( text, pre, list, post, init ) for i = 1, #list do local match = { mw.ustring.match( text, pre .. list[ i ] .. post, init ) } if match[1] then return unpack( match ) end end return nil end -- Helper function to get arguments -- args from Lua calls have priority over parent args from template function Excerpt.getArg( key, default ) local frame = mw.getCurrentFrame() for k, value in pairs( frame:getParent().args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end for k, value in pairs( frame.args ) do if k == key and mw.text.trim( value ) ~= '' then return value end end return default end -- Helper method to get an error message -- This method also categorizes the current page in one of the configured error categories function Excerpt.getError( key, value ) local message = Excerpt.getMessage( 'error-' .. key, value ) local markup = mw.html.create( 'div' ):addClass( 'error' ):wikitext( message ) if config.categories and config.categories.errors and mw.title.getCurrentTitle().isContentPage then markup:node( '[[Category:' .. config.categories.errors .. ']]' ) end return markup end -- Helper method to get a localized message -- This method uses Module:TNT to get localized messages from https://commons.wikimedia.org/wiki/Data:I18n/Module:Excerpt.tab -- If Module:TNT is not available or the localized message does not exist, the key is returned instead function Excerpt.getMessage( key, value ) local ok2, TNT = pcall( require, 'Module:TNT' ) if not ok2 then return key end local ok3, message = pcall( TNT.format, 'I18n/Module:Excerpt.tab', key, value ) if not ok3 then return key end return message end -- Helper method to escape a string for use in regexes function Excerpt.escapeString( str ) return str:gsub( '[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]', '%%%0' ) end -- Helper method to remove a string from a text -- @param text Text from where to remove the string -- @param str String to remove -- @return The given text with the string removed function Excerpt.removeString( text, str ) local pattern = Excerpt.escapeString( str ) if #pattern > 9999 then -- strings longer than 10000 bytes can't be put into regexes pattern = Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, 1, 999 ) ) .. '.-' .. Excerpt.escapeString( mw.ustring.sub( str, -999 ) ) end return text:gsub( pattern, '' ) end -- Helper method to convert a comma-separated list of numbers or min-max ranges into a list of booleans -- @param filter Required. Comma-separated list of numbers or min-max ranges, for example '1,3-5' -- @return Map from integers to booleans, for example {1=true,2=false,3=true,4=true,5=true} -- @return Boolean indicating whether the filters should be treated as a blacklist or not -- @note Merging this into matchFilter is possible, but way too inefficient function Excerpt.parseFilter( filter ) local filters = {} local isBlacklist = false if string.sub( filter, 1, 1 ) == '-' then isBlacklist = true filter = string.sub( filter, 2 ) end local values = mw.text.split( filter, ',' ) -- split values: '1,3-5' to {'1','3-5'} for _, value in pairs( values ) do value = mw.text.trim( value ) local min, max = mw.ustring.match( value, '^(%d+)%s*[-–—]%s*(%d+)$' ) -- '3-5' to min=3 max=5 if not max then min, max = string.match( value, '^((%d+))$' ) end -- '1' to min=1 max=1 if max then for i = min, max do filters[ i ] = true end else filters[ value ] = true -- if we reach this point, the string had the form 'a,b,c' rather than '1,2,3' end end filter = { cache = {}, terms = filters } return filter, isBlacklist end -- Helper function to see if a value matches any of the given filters function Excerpt.matchFilter( value, filter ) if value == nil then return false elseif type(value) == "number" then return filter.terms[value] else local cached = filter.cache[value] if cached ~= nil then return cached end local lang = mw.language.getContentLanguage() local lcvalue = lang:lcfirst(value) local ucvalue = lang:ucfirst(value) for term in pairs( filter.terms ) do if value == tostring(term) or type(term) == "string" and ( lcvalue == term or ucvalue == term or mw.ustring.match( value, term ) ) then filter.cache[value] = true return true end end filter.cache[value] = false end end return Excerpt ti7siuqx917e9fizdf8nk9scneu1psk 828 281293 1056316 1016206 2026-10-05T11:38:53Z Sophivorus 65363 Update from [[d:Special:GoToLinkedPage/enwiki/Q137784397|master]] using [[mw:Synchronizer| #Synchronizer]] 1056316 Scribunto text/plain -- Module:WikitextParser is a general-purpose wikitext parser -- Documentation and master version: https://en.wikipedia.org/wiki/Module:WikitextParser -- License: GPL-3.0 (https://www.gnu.org/licenses/gpl-3.0.html) -- Authors: User:Sophivorus, User:Certes, User:Aidan9382, et al. local str_find, str_sub, str_match = string.find, string.sub, string.match local str_gsub, str_gmatch, str_rep = string.gsub, string.gmatch, string.rep local str_lower = string.lower local table_insert, table_concat = table.insert, table.concat -- Private helper method to escape a string for use in regexes local function escapeString( str ) return str_gsub( str, '[%^%$%(%)%.%[%]%*%+%-%?%%]', '%%%0' ) end -- Fast gsplit (a la mw.text.gsplit) for fixed ASCII separators local function str_gsplit( str, sep ) if sep == '' or str_find( sep, '[\128-\255]' ) then error( 'Separator must be ASCII and cannot be empty' ) end local i, str1 = 1, str .. sep return function() local s, e = str_find( str1, sep, i, true ) if not s then return s end local t = i i = e + 1 return str_sub( str1, t, s - 1 ) end end -- Fast dedicated two-way split (a la mw.text.split) for fixed ASCII separators local function str_split2( str, sep ) if sep == '' or str_find( sep, '[\128-\255]' ) then error( 'Separator must be ASCII and cannot be empty' ) end local s, e = str_find( str, sep, 1, true ) if not s then return str end return str_sub( str, 1, s - 1 ), str_sub( str, e + 1 ) end -- Fast whitespace trim (a la mw.text.trim) local function str_trim( str ) return str_match( str, '^%s*(.-)%s*$' ) end local parser = {} -- Get the lead section from the given wikitext -- The lead section is any content before the first section title. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Wikitext of the lead section. May be empty if the lead section is empty. function parser.getLead( wikitext ) wikitext = '\n' .. wikitext wikitext = str_gsub( wikitext, '\n==.*', '' ) wikitext = str_trim( wikitext ) return wikitext end -- Get the sections from the given wikitext -- This method doesn't get the lead section, use getLead for that -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Map from section title to section content function parser.getSections( wikitext ) local sections = {} wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n==' for title in str_gmatch( wikitext, '\n==+ *([^=]-) *==+' ) do local section = str_match( wikitext, '\n==+ *' .. escapeString( title ) .. ' *==+(.-)\n==' ) section = str_trim( section ) sections[ title ] = section end return sections end -- Get a section from the given wikitext (including any subsections) -- If the given section title appears more than once, only the section of the first instance will be returned -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param title Required. Title of the section -- @return Wikitext of the section, or nil if it isn't found. May be empty if the section is empty or contains only subsections. function parser.getSection( wikitext, title ) title = str_trim( title ) title = escapeString( title ) wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n' local level level, wikitext = str_match( wikitext, '\n(==+) *' .. title .. ' *==.-\n(.*)' ) if wikitext then local nextSection = '\n==' .. str_rep( '=?', #level - 2 ) .. '[^=].*' wikitext = str_gsub( wikitext, nextSection, '' ) -- remove later sections at this level or higher wikitext = str_trim( wikitext ) return wikitext end end -- Get the content of a <section> tag from the given wikitext. -- We can't use getTags because unlike all other tags, both opening and closing <section> tags are self-closing. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param name Required. Name of the <section> tag -- @return Content of the <section> tag, or nil if it isn't found. May be empty if the section tag is empty. function parser.getSectionTag( wikitext, name ) name = str_trim( name ) name = escapeString( name ) local sections = {} for section in str_gmatch( wikitext, '< *section +begin *= *["\']? *' .. name .. ' *["\']? */>(.-)< *section +end= *["\']? *'.. name ..' *["\']? */>' ) do table_insert( sections, section ) end if #sections > 0 then return table_concat( sections ) end end -- Get the lists from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of lists. function parser.getLists( wikitext ) local lists = {} wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n\n' for list in str_gmatch( wikitext, '\n([*#].-)\n[^*#]' ) do table_insert( lists, list ) end return lists end -- Get the paragraphs from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of paragraphs. function parser.getParagraphs( wikitext ) local paragraphs = {} -- Remove non-paragraphs wikitext = '\n' .. wikitext .. '\n' -- add newlines to simplfy patterns wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]<!%-%-.-%-%-> *%f[\n]', '' ) -- remove comments wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%[%b[]%] *%f[\n]', '' ) -- remove files and categories wikitext = str_gsub( wikitext, '<gallery.-</gallery>', '\n\n' ) -- remove galleries wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%b{} *%f[\n]', '' ) -- remove tables and block templates wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%b{} *%b{} *%f[\n]', '' ) -- remove neighboring tables and block templates wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]%b{} *<!%-%-.-%-%-> *%b{} *%f[\n]', '' ) -- remove neighboring tables and block templates with a comment among them wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n][*#].-%f[\n]', '' ) -- remove lists wikitext = str_gsub( wikitext, '%f[^\n]==+[^=]+==+ *%f[\n]', '' ) -- remove section titles wikitext = str_trim( wikitext ) for paragraph in str_gsplit( wikitext, "\n\n" ) do paragraph = str_trim( paragraph ) if paragraph ~= "" then -- Filter out 3+ consecutive newlines table_insert( paragraphs, paragraph ) end end return paragraphs end -- Get the templates from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of templates. function parser.getTemplates( wikitext ) local templates = {} for template in str_gmatch( wikitext, '{%b{}}' ) do if str_sub( template, 1, 3 ) ~= '{{#' then -- skip parser functions like #if table_insert( templates, template ) end end return templates end -- Get the requested template from the given wikitext. -- If the template appears more than once, only the first instance will be returned -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param name Name of the template to get -- @return Wikitext of the template, or nil if it wasn't found function parser.getTemplate( wikitext, name ) local templates = parser.getTemplates( wikitext ) local lang = mw.language.getContentLanguage() for _, template in ipairs( templates ) do local templateName = parser.getTemplateName( template ) if lang:ucfirst( templateName ) == lang:ucfirst( name ) then return template end end end -- Get name of the template from the given template wikitext. -- @param templateWikitext Required. Wikitext of the template to parse. -- @return Name of the template -- @todo Strip "Template:" namespace? function parser.getTemplateName( templateWikitext ) return str_match( templateWikitext, '^{{ *([^}|\n]+)' ) end -- Get the parameters from the given template wikitext. -- @param templateWikitext Required. Wikitext of the template to parse. -- @return Map from parameter names to parameter values, NOT IN THE ORIGINAL ORDER. -- @return Order in which the parameters were parsed. function parser.getTemplateParameters( templateWikitext ) local parameters = {} local paramOrder = {} local params = str_match( templateWikitext, '{{[^|}]-|(.*)}}' ) if params then -- Temporarily replace pipes in subtemplates and links to avoid chaos for subtemplate in str_gmatch( params, '{%b{}}' ) do params = str_gsub( params, escapeString( subtemplate ), str_gsub( subtemplate, '.', { ['%']='%%', ['|']="@@:@@", ['=']='@@_@@' } ), 1 ) end for link in str_gmatch( params, '%[%b[]%]' ) do params = str_gsub( params, escapeString( link ), str_gsub( link, '.', { ['%']='%%', ['|']='@@:@@', ['=']='@@_@@' } ), 1 ) end local count = 0 local name, value for param in str_gsplit( params, '|' ) do name, value = str_split2( param, '=' ) if value then local number = tonumber( name ) if number then --XXX: What about keys like: 01, .1, 2e0, etc. name = number end value = str_trim( value ) else value = name count = count + 1 name = count end value = str_gsub( value, '@@_@@', '=' ) value = str_gsub( value, '@@:@@', '|' ) parameters[ name ] = value table_insert( paramOrder, name ) end end return parameters, paramOrder end -- Get the tags from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of tags. function parser.getTags( wikitext ) local tags = {} local tag, tagName, tagEnd -- Don't match closing tags like </div>, comments like <!--foo-->, comparisons like 1<2 or things like <3 for tagStart, tagOpen in str_gmatch( wikitext, '()(<[^/!%d].->)' ) do tagName = parser.getTagName( tagOpen ) -- If we're in a self-closing tag, like <ref name="foo" />, <references/>, <br/>, <br>, <hr>, etc. if str_match( tagOpen, '<.-/>' ) or tagName == 'br' or tagName == 'hr' then tag = tagOpen -- If we're in a tag that may contain others like it, like <div> or <span> elseif tagName == 'div' or tagName == 'span' then local position = tagStart + #tagOpen - 1 local depth = 1 while depth > 0 do tagEnd = str_match( wikitext, '</ ?' .. tagName .. ' ?>()', position ) if tagEnd then tagEnd = tagEnd - 1 else break -- unclosed tag end position = str_match( wikitext, '()< ?' .. tagName .. '[ >]', position + 1 ) if not position then position = tagEnd + 1 end if position > tagEnd then depth = depth - 1 else depth = depth + 1 end end tag = str_sub( wikitext, tagStart, tagEnd ) -- Else we're probably in tag that shouldn't contain others like it, like <math> or <strong> else tagEnd = str_match( wikitext, '</ ?' .. tagName .. ' ?>()', tagStart ) if tagEnd then tag = str_sub( wikitext, tagStart, tagEnd - 1 ) -- If no end tag is found, assume we matched something that wasn't a tag, like <no. 1> else tag = nil end end table_insert( tags, tag ) end return tags end -- Get the name of the tag in the given wikitext -- @param tag Required. Tag to parse. -- @return Name of the tag or nil if not found function parser.getTagName( tagWikitext ) local tagName = str_match( tagWikitext, '^< *(.-)[ />]' ) if tagName then tagName = str_lower( tagName ) end return tagName end -- Get the value of an attribute in the given tag. -- @param tagWikitext Required. Wikitext of the tag to parse. -- @param attribute Required. Name of the attribute. -- @return Value of the attribute or nil if not found function parser.getTagAttribute( tagWikitext, attribute ) local _, value = str_match( tagWikitext, '^<[^/>]*' .. attribute .. ' *= *(["\']?)([^/>]-)%1[ />]' ) return value end -- Get the content of the given tag. -- @param tagWikitext Required. Wikitext of the tag to parse. -- @return Content of the tag. May be empty if the tag is empty. Will be nil if the tag is self-closing. -- @todo May fail with nested tags function parser.getTagContent( tagWikitext ) return str_match( tagWikitext, '^<.->.-</.->' ) end -- Get the <gallery> tags from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of gallery tags. function parser.getGalleries( wikitext ) local galleries = {} local tags = parser.getTags( wikitext ) for _, tag in ipairs( tags ) do local tagName = parser.getTagName( tag ) if tagName == 'gallery' then table_insert( galleries, tag ) end end return galleries end -- Get the <ref> tags from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of ref tags. function parser.getReferences( wikitext ) local references = {} local tags = parser.getTags( wikitext ) for _, tag in ipairs( tags ) do local tagName = parser.getTagName( tag ) if tagName == 'ref' then table_insert( references, tag ) end end return references end -- Get the reference with the given name from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param referenceName Required. Name of the reference. -- @return Wikitext of the reference function parser.getReference( wikitext, referenceName ) local references = parser.getReferences( wikitext ) for _, reference in ipairs( references ) do local content = parser.getTagContent( reference ) local name = parser.getTagAttribute( reference, 'name' ) if content and name == referenceName then return reference end end end -- Get the tables from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of tables. function parser.getTables( wikitext ) local tables = {} wikitext = '\n' .. wikitext for t in str_gmatch( wikitext, '\n%b{}' ) do if str_sub( t, 1, 3 ) == '\n{|' then t = str_trim( t ) -- exclude the leading newline table_insert( tables, t ) end end return tables end -- Get the id from the given table wikitext -- @param tableWikitext Required. Wikitext of the table to parse. -- @param attribute Required. Name of the attribute. -- @return Value of the attribute or nil if not found function parser.getTableAttribute( tableWikitext, attribute ) local _, value = str_match( tableWikitext, '^{|[^\n]*' .. attribute .. ' *= *(["\']?)([^\n]-)%1[^\n]*\n' ) if not value or value == '' then value = str_match( tableWikitext, '^{|[^\n]*' .. attribute .. ' *= *([^\n ]+)[^\n]*\n' ) end return value end -- Get a table by id from the given wikitext -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @param id Required. Id of the table -- @return Wikitext of the table or nil if not found function parser.getTable( wikitext, id ) local tables = parser.getTables( wikitext ) for _, t in ipairs( tables ) do if id == parser.getTableAttribute( t, 'id' ) then return t end end end -- Get the data from the given table wikitext -- @param tableWikitext Required. Wikitext of the table to parse. -- @return Table data -- @todo Test and make more robust function parser.getTableData( tableWikitext ) local tableData = {} tableWikitext = str_trim( tableWikitext ); tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '^{|.-\n', '' ) -- remove the header tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '\n|}$', '' ) -- remove the footer tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '^|%+.-\n', '' ) -- remove any caption tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '|%-.-\n', '|-\n' ) -- remove any row attributes tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '^|%-\n', '' ) -- remove any leading empty row tableWikitext = str_gsub( tableWikitext, '\n|%-$', '' ) -- remove any trailing empty row for rowWikitext in str_gsplit( tableWikitext, '|-' ) do local rowData = {} rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '||', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '!!', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '\n!', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '^!', '\n|' ) rowWikitext = str_gsub( rowWikitext, '^\n|', '' ) for cellWikitext in str_gsplit( rowWikitext, '\n|' ) do cellWikitext = str_trim( cellWikitext ) table_insert( rowData, cellWikitext ) end table_insert( tableData, rowData ) end return tableData end -- Get the internal links from the given wikitext (includes category and file links). -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of internal links. function parser.getLinks( wikitext ) local links = {} for link in str_gmatch( wikitext, '%[%b[]%]' ) do table_insert( links, link ) end return links end -- Get the file links from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of file links. function parser.getFiles( wikitext ) local files = {} local links = parser.getLinks( wikitext ) for _, link in ipairs( links ) do local namespace = str_match( link, '^%[%[ *(.-) *:' ) if namespace and mw.site.namespaces[ namespace ] and mw.site.namespaces[ namespace ].canonicalName == 'File' then table_insert( files, link ) end end return files end -- Get name of the file from the given file wikitext. -- @param fileWikitext Required. Wikitext of the file to parse. -- @return Name of the file function parser.getFileName( fileWikitext ) return str_match( fileWikitext, '^%[%[ *.- *: *(.-) *[]|]' ) end -- Get the category links from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of category links. function parser.getCategories( wikitext ) local categories = {} local links = parser.getLinks( wikitext ) for _, link in ipairs( links ) do local namespace = str_match( link, '^%[%[ -(.-) -:' ) if namespace and mw.site.namespaces[ namespace ] and mw.site.namespaces[ namespace ].canonicalName == 'Category' then table_insert( categories, link ) end end return categories end -- Get the external links from the given wikitext. -- @param wikitext Required. Wikitext to parse. -- @return Sequence of external links. function parser.getExternalLinks( wikitext ) local links = {} for link in str_gmatch( wikitext, '%b[]' ) do if str_match( link, '^%[//' ) or str_match( link, '^%[https?://' ) then table_insert( links, link ) end end return links end return parser 3r3fpf7d7jt2ttpx3ny4bt85muaz5lj 0 286848 1056283 1055786 2026-10-05T04:25:34Z Salai Rungtoi 22844 /* ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် */ 1056283 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ) | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု | image = File:Rakhine State, Chin State, and Anyar during the Myanmar Civil War.png | image_size = 280px | alt = ရခိုင်၊ ချင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးပြမြေပုံ | caption = ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှုပြ မြေပုံ {{legend|#FCE94F|အာရက္ခတပ်တော် (AA) ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} {{legend|#ff9999|တပ်မတော် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} * '''ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အနီရောင်အစက် ၃ ခု'''သည် တပ်မတော် ထိန်းချုပ်ထားဆဲ မြို့နယ် ၃ ခု ([[စစ်တွေမြို့|စစ်တွေ]]၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့|ကျောက်ဖြူ]]၊ [[မာန်အောင်မြို့|မာန်အောင်]]) ကို ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ | date = ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ – လက်ရှိ | place = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) | territory = အာရက္ခတပ်တော် (AA) မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၁၇ မြို့အနက် ၁၄ မြို့နှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့ (ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များအားလုံး) ကို အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထား။ | status = ဖြစ်ပွားဆဲ (Ongoing) | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} * {{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{navy|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} **{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}}[[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ|ALP]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) <br>'''မဟာမိတ်များ:''' * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * ဒေသခံ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | combatant3 = | commander1 = {{flagicon|MYA}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] <br>[[ညိုထွန်းအောင်]] | commander3 = | units1 = * {{flagicon image|MM Western RMC Flag.svg}} [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နပခ]] * {{flagicon image|Emblem of the Myanmar Navy.svg}} [[ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * {{air force|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Myanmar Police Emblem.png}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]] | units2 = * အာရက္ခတပ်တော် (AA) စစ်ကြောင်းများ | units3 = | strength1 = မသိရသေး | strength2 = မသိရသေး | strength3 = | casualties1 = များပြား (သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသူ ရာချီရှိ) | casualties2 = မသိရသေး | casualties3 = | notes = ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အပစ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ တကျော့ပြန် ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] အတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) တို့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် [[တပ်မတော်]] တို့ အကြား ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခကြီး ဖြစ်သည်။၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ သဘောတူညီချက်အရ ရရှိထားသည့် ယာယီအပစ်ရပ်စဲရေးသည် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပျက်ပြားသွားခဲ့ပြီးနောက် တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် တပ်မတော်၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ရင်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-13 |title=ရခိုင်မှာ ဘာတွေဆက်ဖြစ်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c72p6vynev3o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[၂၀၁၅]] ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းက ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများသည် [[၂၀၂၀]] ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယာယီရပ်စဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ တပ်မတော်နဲ့ အေအေအကြား ဘာလို့တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-46643681 |access-date=2026-05-30 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မတည်ငြိမ်မှုကို အကြောင်းပြု၍ တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၌ ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်စေရန် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ရှေးရှု၍ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရခိုင်ပြည်နယ်နေ့နှင့် ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါး |url=http://www.moi.gov.mm/article/49102 |access-date=2026-05-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ဖက်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်သည် စာချုပ်စာတမ်းမရှိဘဲ အလွတ်သဘော ညှိနှိုင်းသဘောတူညီချက် (Gentleman Agreement) မျှသာ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၌ တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။မည်သည့်ရက်တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ကို နှစ်ဖက်စလုံးက မထုတ်ပြန်ခဲ့ဘဲ နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် ၎င်းတို့ အပစ်ရပ်ပြီဖြစ်ကြောင်းသာ နှစ်ဖက် ထုတ်ဖော်ပြောကြားကြခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ၌ စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စစ်ရေးပဋိပက္ခတွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ပြီးနောက်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း၌ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ တစ်ကျော့ပြန် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-26 |title=အေအေနဲ့ စစ်ကောင်စီ အပစ်ရပ်မှု - ရခိုင်ပြည်သူတွေကို စဉ်းစားပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အပစ်ရပ်ခဲ့တယ်လို့ အေအေပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c9rll05196xo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရက္ခိုင်တပ်တော်(AA) နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ကြား အပစ်ရပ်လိုက်ပြီဟု စစ်ကောင်စီပြော |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6381e44b6dd2ad341b3fefba |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲအစဦးကာလ လှုပ်ရှားမှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃) == [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ ဆင်နွှဲသွားမည်ဟု [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ် (၃) ဖွဲ့]]က ကြေညာပြီးနောက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်း၌ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှစတင်ကာ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ခဲ့သည့် ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာမြောက် ကင်းစခန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲ ၁၀ ရက်တာအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း ၄ ခုကို ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စွန့်လွှတ်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည့် နယ်ခြားစောင့်ကင်းစခန်းနှင့် ရဲစခန်း ပေါင်း ၄၀ ကျော်ကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အာရက္ခတပ်တော်မှ ထိုးစစ်ဆင်သိမ်းပိုက်ခဲ့သော အဓိကစခန်းများမှာ [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ ဒုံးပိုက်နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်းနှင့် ချိန်ခါလိန်ရဲကင်းစခန်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တောအခြေစိုက်]] ဒုံးညိုနယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်အခြေစိုက်]] ခထီးလှစခန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ရဲစခန်းအချို့မှာ လက်နက်ချအညံ့ခံခြင်းနှင့် စခန်းစွန့်ခွာ၍ နီးစပ်ရာ စစ်ကောင်စီဗျူဟာကုန်းများသို့ သွားရောက်ပူးပေါင်းခြင်းများ ရှိခဲ့ပြီး၊ အာရက္ခတပ်တော်ဘက်မှလည်း စစ်ဘက်၊ ရဲဘက်တပ်ဖွဲ့ဝင်များအနေဖြင့် အမြန်ဆုံး ဆက်သွယ်လက်နက်ချရန် သတိပေးထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/aa-captures-junta-bases.html|title=ရခိုင်တိုက်ပွဲ (၁၀) ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄၀ ကျော် AA သိမ်းပိုက်ထားပြီ|work=DMG သတင်းဌာန|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၆|date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> တိုက်ပွဲအစဦးကာလတွင် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် [[ပေါက်တောမြို့]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများ အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ဗျူဟာမြောက် “တရွန်အိုင်ဗျူဟာ” နှင့် “နှုးဘူးဗျူဟာ” ကုန်းများကို အာရက္ခတပ်တော်က နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဖြင့် လက်နက်ခဲယမ်းရိက္ခာများ လာရောက်ချပေးခဲ့ရပြီး နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်ပို့ပစ္စည်းအချို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထို့အတူ ပေါက်တောမြို့အတွင်း၌လည်း နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များဖြင့် မြို့တွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တရွန်အိုင်ဗျူဟာကုန်းမှ ရရှိသည့်အမြောက်ကြီးနှင့်အောင်ပွဲခံရဲဘော်များပုံ AA ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/657012102687beb19d1f5952 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်၏ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သား သေဆုံးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၈၀ ဦးခန့်အထိ ရှိလာခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်ကစွပ်စွဲချက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လက်နက်ကြီးအန္တရာယ်နှင့် စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ပေါက်တော၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းနှင့် မင်းပြားမြို့နယ်တို့မှ နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသည့် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်ဦးရေမှာလည်း တိုက်ပွဲစစချင်း ၁၀ ရက်အတွင်း ၆ သောင်းနီးပါးအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-05-01 |title=ရခိုင်မှာ မိုး၊ လေပြင်းထန်ပြီး စစ်ရှောင်တွေ အရေးပေါ်အကူအညီလို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74330/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> == ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များနှင့် စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှု == ရခိုင်တစ်ပြည်နယ်လုံးကို အပြည့်အဝ စစ်ရေးအရ စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ အဓိက ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်သည့် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များကို ဦးတည်ပိတ်ဆို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စုစုပေါင်း မြို့နယ် ၁၇ မြို့နယ်အနက် ၁၄ မြို့နယ်ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်မှာ မြို့တော်စစ်တွေအပါအဝင် ၃ မြို့နယ်တွင်သာ တပ်စွဲထားနိုင်တော့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အာရက္ခတပ်တော်သည် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ရေလမ်းဗျူဟာဖြစ်သော ချင်း-ရခိုင်စပ် ပလက်ဝတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကို အစောဆုံး စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက စစ်ဗျူဟာအခြေစိုက်ရာ [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] (အပခ) ဝန်းကျင်နှင့် မင်းဘူး-အမ်း ကားလမ်းမကြီးကို ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် မကွေး-အညာဘက် အမ်းတောင်ကြားလမ်းဝင်ပေါက်မှ စစ်ကောင်စီ စစ်ကူလာနိုင်မည့် လမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ရခိုင်တောင်ပိုင်း [[ဂွမြို့နယ်]]ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဘက်မှ ကုန်းလမ်းဖြင့် စစ်ကောင်စီ စစ်ကူတက်လာမည့် ဂွတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကိုပါ အပြည့်အဝ အပိတ်အဆို့ ပြုလုပ်ထားနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အာရက္ခတပ်တော် ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ == အာရက္ခတပ်တော်သည် တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲစတင်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၂နှစ်ခွဲအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်းရှိ အမ်းမြို့အခြေစိုက် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် မြို့နယ် ၁၇ မြို့ အနက် ၁၄ မြို့အထိ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်၏ နယ်မြေ စုစုပေါင်း ၈၂.၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-11 |title=သိမ်းထားသည့် မြို့များကို တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လွှဲပေးရန် မရှိဟု AA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66163/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=6 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260206225042/https://myanmar-now.org/mm/news/66163/ |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:20%;" | သိမ်းပိုက်သည့် ရက်စွဲ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ !! style="width:20%;" | တိုက်ပွဲများ |- | ၁ || [[ပေါက်တောမြို့နယ်|ပေါက်တော]] || ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-01-20 |title=ပေါက်တောမြို့ကို AA သိမ်းလိုက်ပြီဟု ဒေသခံများဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48338/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ပေါက်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မင်းပြားမြို့နယ်|မင်းပြား]] || ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]] || ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=admin |date=2024-02-07 |title=ကျောက်တော်မြို့ကို AA သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကိုစွန့်ခွာပြေးသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Navy ၂ စီး ကိုပါ ပစ်ခတ်နှစ်မြှုပ် |url=https://ayartimes.com/?p=32318 |access-date=2026-05-30 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|မြောက်ဦး]] || ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မြောက်ဦးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[မြေပုံမြို့နယ်|မြေပုံ]] || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=မြေပုံမြို့နယ်က လက်ကျန်ရေတပ်စခန်း ရုပ်သိမ်း |url=https://burmese.dvb.no/post/710276 |access-date=2026-05-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မြေပုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || ၄ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-05 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို AA သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ဒေသခံတွေပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ponenagyun-aa-03042024234053.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်|ရမ်းဗြဲ]] || ၁၁ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-03-11 |title=ရမ်းဗြဲမြို့ကို သုံးလကြာ ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် AA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50039/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=9 December 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251209170944/https://myanmar-now.org/mm/news/50039/ |url-status=dead }}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ရမ်းဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်]] || ၁၇ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-18 |title=ရသေ့တောင်မြို့ကို AA အပြီးသတ်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-outpost-seized-rathedaung-03172024224604.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ရသေ့တောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်]] || ၁၈ မေ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-18 |title=ဘူးသီးတောင်မြို့ကို သိမ်းလိုက်ကြောင်း AA ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/butheedaung-aa-occupie-05182024095332.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ဘူးသီးတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[သံတွဲမြို့နယ်|သံတွဲ]] || ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=သံတွဲအကျဉ်းထောင်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တွင်းကိုပါ AA ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66967b5bb9627d108fab45e9?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3DFeD_nfDhPxV_AB6Irg9_pcEYzbVxIi076vr5_d1VMlNlmOnY6fSVcX8_aem_wr8JrhO5Hf27rGBdor24vg |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[သံတွဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၁ || [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တော]] || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၂ || [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်|တောင်ကုတ်]] || ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၃ || [[အမ်းမြို့နယ်|အမ်း]] || ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[ဂွမြို့နယ်|ဂွ]] || ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-12-29 |title=ဂွမြို့ကလက်ကျန်တပ်ကို အေအေက သိမ်းပြီး ဂွမြို့ကို ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex273xrw2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ဂွမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} == စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသည့် စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများ == {{main|အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းပိုက်ခံရခြင်း}} ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော တစ်ကျော့ပြန် ရခိုင်စစ်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ စစ်သည်နှင့် ရဲအင်အား ၁,၀၀၀ ကျော် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့် အဓိက စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများ (ဗိုလ်မှူးချုပ် ၄ ဦးနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး ၁ ဦး) ၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-27 |title=ရခိုင်က ဗိုလ်မှူးချုပ်လေးဦး ကံကြမ္မာ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex1nl9kj2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:95%;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! style="width:15%;" | အမည် !! style="width:12%;" | စစ်ဘက်အဆင့် !! style="width:23%;" | တာဝန် / အခြေစိုက်စခန်း !! style="width:15%;" | ဖမ်းဆီးရက်စွဲ !! style="width:35%;" | ဖမ်းဆီးခံရသည့် ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း |- | ဇော်မင်းထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အမှတ် (၉) စစ်ဆင်မှုကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ် (စကခ-၉) တပ်မှူး || ၂၀၂၄ || ကျောက်တော်တိုက်ပွဲအပြီး စစ်တွေသို့ စစ်သင်္ဘောဖြင့် ဆုတ်ခွာစဉ် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း၌ သင်္ဘောနစ်မြုပ်ကာ လက်ရဖမ်းဆီးခံရ။ (ပထမဆုံး ဖမ်းမိသည့် ဗိုလ်မှူးချုပ်) |- | သူရိန်ထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အမှတ် (၁၅) စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ် (စကခ-၁၅) တပ်မှူး / ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး || ၂၀၂၄ || မောင်တောမြို့ရှိ အရေးပါသော နခခ (၅) စခန်းအား AA က ၅ လကြာ ပိတ်ဆို့ပြီး မြေအောက်လိုဏ်ခေါင်းတူး၍ ထိုးဖောက်သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် ဖမ်းမိ။ (OTS ဆင်း) |- | ကျော်ကျော်သန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းဦးစီးမှူး / ယာယီကွပ်ကဲရေးမှူး || ၂၀၂၄ || အမ်းမြို့နယ်ရှိ အပခ ဌာနချုပ် နောက်ဆုံးခံစစ်ရုံးခန်းအထိ AA က ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်စဉ် ရိက္ခာနှင့် ရေပြတ်တောက်ကာ လက်နက်ချဖမ်းခံရ။ (OTS-၂၁ ဆင်း) |- | သောင်းထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဒုတိယတိုင်းမှူး || ၂၀၂၄ || အမ်းမြို့နယ် အပခ ဌာနချုပ် ကျဆုံးသည့် နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲအတွင်း တိုင်းဦးစီးချုပ်နှင့်အတူ လက်ရဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံရ။ (DSA-၄၁ ဆင်း) |- | ညီညီဝင်း || ဗိုလ်မှူးကြီး || စကခ (၉) လက်အောက်ခံ နည်းဗျူဟာ (၃) စစ်ဗျူဟာမှူး || ၂၀၂၄ || ကျောက်တော် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း တပ်ဆုတ်တိုက်ပွဲအတွင်း ဒဏ်ရာများနှင့်အတူ လက်ရဖမ်းဆီးခံရ။ |} == ဆက်စပ်တိုက်ပွဲများ == {{main|ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] ကိုလည်း အာရက္ခတပ်တော်က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်တွင် အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-14 |title=ပလက်ဝတစ်နယ်လုံးကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-plaetwa-military-01142024133525.html |access-date=2026-06-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == စစ်ကောင်စီတပ်များ ကျန်ရှိနေသည့် မြို့နယ်များ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:40%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ |- | ၁ || [[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေ]] || ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် ရှိရာမြို့ || ပိတ်ဆို့ခံထားရ |- | ၂ || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || ဓညဝတီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် တည်ရှိ || စစ်ရေးတင်းမာဆဲ |- | ၃ || [[မာန်အောင်မြို့နယ်|မာန်အောင်]] || ကျွန်းမြို့ဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်များ ရှိနေဆဲ || အခြေအနေ တည်ငြိမ်လျှက်ရှိ |} == လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ == === ၂၀၂၆ === * [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]၊ ပိန္နဲတောင်ကျေးရွာရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား စစ်လေတပ်က ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်ဘေးရှောင် နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |title=ရမ်းဗြဲတွင် စစ်ရှောင်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၂ ဦးသေ၊ ၅ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/149355 |access-date=2026-06-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၁၇ ဇွန် - ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသော ကျောက်တော်မြို့နယ်၏ အရှေ့ခြမ်းနှင့် အနောက်ခြမ်းကို စစ်တပ်က ညနေပိုင်း၌ ဗုံး ၁၀ လုံးထက်မနည်း ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၇ ဦးထက်မနည်း ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-17 |title=အာဆီယံအနေနဲ့ မြန်မာ့အရေးကို ချဉ်းကပ်ပုံကို ပြန်သုံးသပ်သင့်တယ်လို့ တီမောသမ္မတပြော - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန် ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c621g8z88n0t |access-date=2026-06-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၈ စက်တင်ဘာ - ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အာရက္ခတပ်တော် (AA) ထိန်းချုပ်ထားသည့် [[ကျောက်တော်မြို့]]ရှိ အိန္ဒိယစျေးဝန်းကျင်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အရပ်သား ၄၉ ဦး အစုလိုက်သေဆုံးကာ ထိခိုက်သူ ၆၀ နီးပါးရှိကြောင်း AA က သတင်းထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-09-28 |title=ကျောက်တော်က စျေး၀င်း ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၃၃ ဦးရှိတယ်လို့ AA ပြော - ၂၀၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cq70dp1p14jxt |access-date=2026-09-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ အောက်တိုဘာ - ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ရှောင်စခန်းကို စစ်တပ်က တိုက်လေယာဉ် နှစ်စင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် လူ ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အာရက္ခတပ်တော် (AA) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-10-05 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်က စစ်ရှောင်စခန်း ဗုံးကြဲခံရမှု လူ ၆ ဦးသေဆုံး - ၂၀၂၆ အောက်တိုဘာ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c574p91rj9d4t |access-date=2026-10-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်]] * [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏_ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] qdw4bc43tz6d1qd4sx7p4fpbnfl49a0 0 292367 1056252 1056228 2026-10-04T16:02:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[မိဆွဲခဲဂျိမ]] စာမျက်နှာကို [[မိဆွတ်ခဲဂျိမ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1056228 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = မိဆွဲခဲဂျိမ | native_name = 見附島 | native_name_link = Japanese Language | native_name_lang = Japanese | image = Mitsukejima (Ishikawa) 1.jpg | image_size = | image_caption = Mitsukejima in 2014 | image_alt = | image_map = | map_alt = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan#Japan Chubu#Japan Ishikawa Prefecture | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_relief = yes | pushpin_caption = | coordinates = {{Coord|37|23|35|N|137|15|00|E}} | etymology = | location = [[Sea of Japan]] | grid_reference = <!-- UK only --> | archipelago = | waterbody = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = <!-- or |area_m2= or |area_ha= --> | area_footnotes = | rank = | length_m = 150 | length_footnotes = | width_m = 30 | width_footnotes = | coastline_km = <!-- or |coastline_m= --> | coastline_footnotes = | elevation_m = 30 | elevation_footnotes = | highest_mount = | country = Japan | country_admin_divisions_title = Prefecture | country_admin_divisions = [[Ishikawa Prefecture]] | country_admin_divisions_title_1 = City | country_admin_divisions_1 = [[Suzu, Ishikawa|Suzu City]] | country_admin_divisions_title_2 = District | country_admin_divisions_2 = Takadate-cho | country_largest_city_type = | country_capital = | country_largest_city = | country_capital_and_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_area_km2 = <!-- or |country_area_m2= or |country_area_ha= --> | country1 = | country1_admin_divisions_title = | country1_admin_divisions = | country1_admin_divisions_title_1 = | country1_admin_divisions_1 = | country1_capital = | country1_largest_city_type = | country1_largest_city = | country1_capital_and_largest_city = | country1_largest_city_population = | country1_leader_title = | country1_leader_name = | country1_area_km2 = <!-- or |country1_area_m2= or |country1_area_ha= --> | demonym = | population = 0 | population_as_of = | population_footnotes = | population_rank = | population_rank_max = | density_km2 = | density_rank = | density_footnotes = | languages = | ethnic_groups = | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | website = | additional_info = | footnotes = }} မိဆွတ်ခဲဂျိမ (見附島)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခဝခရိုင်၊ ဆုဇုမြို့၊ တခဒတဲချောရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကြောင့် ဂွန်းခန်းဂျိမ (軍艦島; စစ်သင်္ဘောကျွန်း)ဟူသည့် အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:石川の「軍艦島」見附島で"白骨化"加速 能登地震で崩壊→樹木枯れ |url=https://mainichi.jp/articles/20250614/k00/00m/040/071000c |access-date=15 July 2025 |newspaper=[[Mainichi Shimbun]] |date=June 12, 2025 |language=ja}}</ref> ရှေးခေတ်ဒဏ္ဍာရီများအရ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ခူးခိုင်း (Kūkai) က ကျွန်း၏ အမည်ကို "မဆွတ်ခဲဂျိမ" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သူသည် ဆဒိုကျွန်းမှ ခရီးသွားစဉ် ဤကျွန်းကို ပထမဆုံးရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မိဆွတ်ခဲဂျိမသည် အရှည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀ မီတာ၊ အကျယ် ၅၀ မီတာ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၀ မီတာ အတိုင်းတာရှိသည်။ မဆွတ်ခဲဂျိမသည် "နိုတိုဟန်းတိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်" ၏ လှပသည့်ရှုခင်းများကို ကြည့်ရှုနိုင်သည့်နေရာအဖြစ် လူသိများကာ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် အိရှိခဝခရိုင်သည် ကျွန်းကို သုံးဘက်မြင်စကန် (3D scan) ဖတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ခရီးသွားများသည် ကျွန်း၏ အတုအယောင်ပုံစံကို ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:崩れた見附島 バーチャルで「復元」 来春公開へ 〈１.１大震災〉|url=https://www.hokkoku.co.jp/articles/-/1613967 |access-date=July 15, 2025 |newspaper=Hokkoku Shimbun |date=December 24, 2024|language=ja}}</ref> ==ငလျင်များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] n9ktep629ehf9v5ljced55nda5kbr81 1056298 1056252 2026-10-05T10:47:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1056298 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = မိဆွတ်ခဲဂျိမ | native_name = 見附島 | native_name_link = Japanese Language | native_name_lang = Japanese | image = Mitsukejima (Ishikawa) 1.jpg | image_size = | image_caption = Mitsukejima in 2014 | image_alt = | image_map = | map_alt = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan#Japan Chubu#Japan Ishikawa Prefecture | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_relief = yes | pushpin_caption = | coordinates = {{Coord|37|23|35|N|137|15|00|E}} | etymology = | location = [[Sea of Japan]] | grid_reference = <!-- UK only --> | archipelago = | waterbody = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = <!-- or |area_m2= or |area_ha= --> | area_footnotes = | rank = | length_m = 150 | length_footnotes = | width_m = 30 | width_footnotes = | coastline_km = <!-- or |coastline_m= --> | coastline_footnotes = | elevation_m = 30 | elevation_footnotes = | highest_mount = | country = Japan | country_admin_divisions_title = Prefecture | country_admin_divisions = [[Ishikawa Prefecture]] | country_admin_divisions_title_1 = City | country_admin_divisions_1 = [[Suzu, Ishikawa|Suzu City]] | country_admin_divisions_title_2 = District | country_admin_divisions_2 = Takadate-cho | country_largest_city_type = | country_capital = | country_largest_city = | country_capital_and_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_area_km2 = <!-- or |country_area_m2= or |country_area_ha= --> | country1 = | country1_admin_divisions_title = | country1_admin_divisions = | country1_admin_divisions_title_1 = | country1_admin_divisions_1 = | country1_capital = | country1_largest_city_type = | country1_largest_city = | country1_capital_and_largest_city = | country1_largest_city_population = | country1_leader_title = | country1_leader_name = | country1_area_km2 = <!-- or |country1_area_m2= or |country1_area_ha= --> | demonym = | population = 0 | population_as_of = | population_footnotes = | population_rank = | population_rank_max = | density_km2 = | density_rank = | density_footnotes = | languages = | ethnic_groups = | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | website = | additional_info = | footnotes = }} မိဆွတ်ခဲဂျိမ (見附島)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခဝခရိုင်၊ ဆုဇုမြို့၊ တခဒတဲချောရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကြောင့် ဂွန်းခန်းဂျိမ (軍艦島; စစ်သင်္ဘောကျွန်း)ဟူသည့် အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:石川の「軍艦島」見附島で"白骨化"加速 能登地震で崩壊→樹木枯れ |url=https://mainichi.jp/articles/20250614/k00/00m/040/071000c |access-date=15 July 2025 |newspaper=[[Mainichi Shimbun]] |date=June 12, 2025 |language=ja}}</ref> ရှေးခေတ်ဒဏ္ဍာရီများအရ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ခူးခိုင်း (Kūkai) က ကျွန်း၏ အမည်ကို "မဆွတ်ခဲဂျိမ" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သူသည် ဆဒိုကျွန်းမှ ခရီးသွားစဉ် ဤကျွန်းကို ပထမဆုံးရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မိဆွတ်ခဲဂျိမသည် အရှည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀ မီတာ၊ အကျယ် ၅၀ မီတာ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၀ မီတာ အတိုင်းတာရှိသည်။ မဆွတ်ခဲဂျိမသည် "နိုတိုဟန်းတိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်" ၏ လှပသည့်ရှုခင်းများကို ကြည့်ရှုနိုင်သည့်နေရာအဖြစ် လူသိများကာ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် အိရှိခဝခရိုင်သည် ကျွန်းကို သုံးဘက်မြင်စကန် (3D scan) ဖတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ခရီးသွားများသည် ကျွန်း၏ အတုအယောင်ပုံစံကို ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:崩れた見附島 バーチャルで「復元」 来春公開へ 〈１.１大震災〉|url=https://www.hokkoku.co.jp/articles/-/1613967 |access-date=July 15, 2025 |newspaper=Hokkoku Shimbun |date=December 24, 2024|language=ja}}</ref> ==ငလျင်များ== ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] fb7efx3zcgemcvy1270eudz224gvhit 1056319 1056298 2026-10-05T11:45:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ငလျင်များ */ 1056319 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = မိဆွတ်ခဲဂျိမ | native_name = 見附島 | native_name_link = Japanese Language | native_name_lang = Japanese | image = Mitsukejima (Ishikawa) 1.jpg | image_size = | image_caption = Mitsukejima in 2014 | image_alt = | image_map = | map_alt = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan#Japan Chubu#Japan Ishikawa Prefecture | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_relief = yes | pushpin_caption = | coordinates = {{Coord|37|23|35|N|137|15|00|E}} | etymology = | location = [[Sea of Japan]] | grid_reference = <!-- UK only --> | archipelago = | waterbody = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = <!-- or |area_m2= or |area_ha= --> | area_footnotes = | rank = | length_m = 150 | length_footnotes = | width_m = 30 | width_footnotes = | coastline_km = <!-- or |coastline_m= --> | coastline_footnotes = | elevation_m = 30 | elevation_footnotes = | highest_mount = | country = Japan | country_admin_divisions_title = Prefecture | country_admin_divisions = [[Ishikawa Prefecture]] | country_admin_divisions_title_1 = City | country_admin_divisions_1 = [[Suzu, Ishikawa|Suzu City]] | country_admin_divisions_title_2 = District | country_admin_divisions_2 = Takadate-cho | country_largest_city_type = | country_capital = | country_largest_city = | country_capital_and_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_area_km2 = <!-- or |country_area_m2= or |country_area_ha= --> | country1 = | country1_admin_divisions_title = | country1_admin_divisions = | country1_admin_divisions_title_1 = | country1_admin_divisions_1 = | country1_capital = | country1_largest_city_type = | country1_largest_city = | country1_capital_and_largest_city = | country1_largest_city_population = | country1_leader_title = | country1_leader_name = | country1_area_km2 = <!-- or |country1_area_m2= or |country1_area_ha= --> | demonym = | population = 0 | population_as_of = | population_footnotes = | population_rank = | population_rank_max = | density_km2 = | density_rank = | density_footnotes = | languages = | ethnic_groups = | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | website = | additional_info = | footnotes = }} မိဆွတ်ခဲဂျိမ (見附島)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခဝခရိုင်၊ ဆုဇုမြို့၊ တခဒတဲချောရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကြောင့် ဂွန်းခန်းဂျိမ (軍艦島; စစ်သင်္ဘောကျွန်း)ဟူသည့် အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:石川の「軍艦島」見附島で"白骨化"加速 能登地震で崩壊→樹木枯れ |url=https://mainichi.jp/articles/20250614/k00/00m/040/071000c |access-date=15 July 2025 |newspaper=[[Mainichi Shimbun]] |date=June 12, 2025 |language=ja}}</ref> ရှေးခေတ်ဒဏ္ဍာရီများအရ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ခူးခိုင်း (Kūkai) က ကျွန်း၏ အမည်ကို "မဆွတ်ခဲဂျိမ" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သူသည် ဆဒိုကျွန်းမှ ခရီးသွားစဉ် ဤကျွန်းကို ပထမဆုံးရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မိဆွတ်ခဲဂျိမသည် အရှည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀ မီတာ၊ အကျယ် ၅၀ မီတာ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၀ မီတာ အတိုင်းတာရှိသည်။ မဆွတ်ခဲဂျိမသည် "နိုတိုဟန်းတိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်" ၏ လှပသည့်ရှုခင်းများကို ကြည့်ရှုနိုင်သည့်နေရာအဖြစ် လူသိများကာ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် အိရှိခဝခရိုင်သည် ကျွန်းကို သုံးဘက်မြင်စကန် (3D scan) ဖတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ခရီးသွားများသည် ကျွန်း၏ အတုအယောင်ပုံစံကို ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:崩れた見附島 バーチャルで「復元」 来春公開へ 〈１.１大震災〉|url=https://www.hokkoku.co.jp/articles/-/1613967 |access-date=July 15, 2025 |newspaper=Hokkoku Shimbun |date=December 24, 2024|language=ja}}</ref> ==ငလျင်များ== *၂၀၂၃ နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွင်း ကျွန်းတွင် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို ဒေသခံများသည် တွစ်တာလူမှုကွန်ရက်တွင် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများ တင်ခဲ့သည်။<ref name="Twitter">{{cite web|url=https://twitter.com/kenya_0817/status/1741792564683145478|title=Mitsuke Island (video)|date=January 1, 2024}}</ref>{{User-generated source|date=December 2025}} *၂၀၂၄ နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွင်း ကျွန်းတွင် အဓိကမြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုသို့ မြေပြိုမှုကြောင့် ကျွန်း၏ ထင်ရှားသည့် စစ်သင်္ဘောပုံသဏ္ဌာန်သည်လည်း ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news|title=Ishikawa Pref.’s Battleship Island Collapses in Jan. 1 Quake; Loses Iconic Shape |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/noto-peninsula-earthquake/20240126-164794/ |access-date=June 10, 2024|newspaper=Yomiuri Shimbun|date=January 26, 2024}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] 7zhraka9njbvf2cnx4b477n3ozargr2 1056321 1056319 2026-10-05T11:45:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1056321 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = မိဆွတ်ခဲဂျိမ | native_name = 見附島 | native_name_link = Japanese Language | native_name_lang = Japanese | image = Mitsukejima (Ishikawa) 1.jpg | image_size = | image_caption = Mitsukejima in 2014 | image_alt = | image_map = | map_alt = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan#Japan Chubu#Japan Ishikawa Prefecture | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_relief = yes | pushpin_caption = | coordinates = {{Coord|37|23|35|N|137|15|00|E}} | etymology = | location = [[Sea of Japan]] | grid_reference = <!-- UK only --> | archipelago = | waterbody = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = <!-- or |area_m2= or |area_ha= --> | area_footnotes = | rank = | length_m = 150 | length_footnotes = | width_m = 30 | width_footnotes = | coastline_km = <!-- or |coastline_m= --> | coastline_footnotes = | elevation_m = 30 | elevation_footnotes = | highest_mount = | country = Japan | country_admin_divisions_title = Prefecture | country_admin_divisions = [[Ishikawa Prefecture]] | country_admin_divisions_title_1 = City | country_admin_divisions_1 = [[Suzu, Ishikawa|Suzu City]] | country_admin_divisions_title_2 = District | country_admin_divisions_2 = Takadate-cho | country_largest_city_type = | country_capital = | country_largest_city = | country_capital_and_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_area_km2 = <!-- or |country_area_m2= or |country_area_ha= --> | country1 = | country1_admin_divisions_title = | country1_admin_divisions = | country1_admin_divisions_title_1 = | country1_admin_divisions_1 = | country1_capital = | country1_largest_city_type = | country1_largest_city = | country1_capital_and_largest_city = | country1_largest_city_population = | country1_leader_title = | country1_leader_name = | country1_area_km2 = <!-- or |country1_area_m2= or |country1_area_ha= --> | demonym = | population = 0 | population_as_of = | population_footnotes = | population_rank = | population_rank_max = | density_km2 = | density_rank = | density_footnotes = | languages = | ethnic_groups = | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | website = | additional_info = | footnotes = }} မိဆွတ်ခဲဂျိမ (見附島)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခဝခရိုင်၊ ဆုဇုမြို့၊ တခဒတဲချောရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကြောင့် ဂွန်းခန်းဂျိမ (軍艦島; စစ်သင်္ဘောကျွန်း)ဟူသည့် အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:石川の「軍艦島」見附島で"白骨化"加速 能登地震で崩壊→樹木枯れ |url=https://mainichi.jp/articles/20250614/k00/00m/040/071000c |access-date=15 July 2025 |newspaper=[[Mainichi Shimbun]] |date=June 12, 2025 |language=ja}}</ref> ရှေးခေတ်ဒဏ္ဍာရီများအရ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ခူးခိုင်း (Kūkai) က ကျွန်း၏ အမည်ကို "မဆွတ်ခဲဂျိမ" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သူသည် ဆဒိုကျွန်းမှ ခရီးသွားစဉ် ဤကျွန်းကို ပထမဆုံးရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မိဆွတ်ခဲဂျိမသည် အရှည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀ မီတာ၊ အကျယ် ၅၀ မီတာ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၀ မီတာ အတိုင်းတာရှိသည်။ မဆွတ်ခဲဂျိမသည် "နိုတိုဟန်းတိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်" ၏ လှပသည့်ရှုခင်းများကို ကြည့်ရှုနိုင်သည့်နေရာအဖြစ် လူသိများကာ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် အိရှိခဝခရိုင်သည် ကျွန်းကို သုံးဘက်မြင်စကန် (3D scan) ဖတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ခရီးသွားများသည် ကျွန်း၏ အတုအယောင်ပုံစံကို ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:崩れた見附島 バーチャルで「復元」 来春公開へ 〈１.１大震災〉|url=https://www.hokkoku.co.jp/articles/-/1613967 |access-date=July 15, 2025 |newspaper=Hokkoku Shimbun |date=December 24, 2024|language=ja}}</ref> ==ငလျင်များ== *၂၀၂၃ နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွင်း ကျွန်းတွင် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို ဒေသခံများသည် တွစ်တာလူမှုကွန်ရက်တွင် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများ တင်ခဲ့သည်။<ref name="Twitter">{{cite web|url=https://twitter.com/kenya_0817/status/1741792564683145478|title=Mitsuke Island (video)|date=January 1, 2024}}</ref>{{User-generated source|date=December 2025}} *၂၀၂၄ နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွင်း ကျွန်းတွင် အဓိကမြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုသို့ မြေပြိုမှုကြောင့် ကျွန်း၏ ထင်ရှားသည့် စစ်သင်္ဘောပုံသဏ္ဌာန်သည်လည်း ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news|title=Ishikawa Pref.’s Battleship Island Collapses in Jan. 1 Quake; Loses Iconic Shape |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/noto-peninsula-earthquake/20240126-164794/ |access-date=June 10, 2024|newspaper=Yomiuri Shimbun|date=January 26, 2024}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Mitsukejima (Ishikawa)}} *[https://www.hot-ishikawa.jp/english/kanko/20000.html Tourism Ishikawa (Official Ishikawa Travel Guide) - Mitsukejima Island] *[https://experience-kanazawa.com/sightseeing/mitsukejima.html Experience Kanazawa - Mitsukejima Island] {{Ishikawa-geo-stub}} {{Authority control}} {{Coord|37|23|35|N|137|15|00|E|region:JP-17_type:isle|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] e339m4h45x437m7lhhoadfgp8jcvdjd 1056322 1056321 2026-10-05T11:45:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပြင်ပလင့်များ */ 1056322 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = မိဆွတ်ခဲဂျိမ | native_name = 見附島 | native_name_link = Japanese Language | native_name_lang = Japanese | image = Mitsukejima (Ishikawa) 1.jpg | image_size = | image_caption = Mitsukejima in 2014 | image_alt = | image_map = | map_alt = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan#Japan Chubu#Japan Ishikawa Prefecture | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_relief = yes | pushpin_caption = | coordinates = {{Coord|37|23|35|N|137|15|00|E}} | etymology = | location = [[Sea of Japan]] | grid_reference = <!-- UK only --> | archipelago = | waterbody = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = <!-- or |area_m2= or |area_ha= --> | area_footnotes = | rank = | length_m = 150 | length_footnotes = | width_m = 30 | width_footnotes = | coastline_km = <!-- or |coastline_m= --> | coastline_footnotes = | elevation_m = 30 | elevation_footnotes = | highest_mount = | country = Japan | country_admin_divisions_title = Prefecture | country_admin_divisions = [[Ishikawa Prefecture]] | country_admin_divisions_title_1 = City | country_admin_divisions_1 = [[Suzu, Ishikawa|Suzu City]] | country_admin_divisions_title_2 = District | country_admin_divisions_2 = Takadate-cho | country_largest_city_type = | country_capital = | country_largest_city = | country_capital_and_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_area_km2 = <!-- or |country_area_m2= or |country_area_ha= --> | country1 = | country1_admin_divisions_title = | country1_admin_divisions = | country1_admin_divisions_title_1 = | country1_admin_divisions_1 = | country1_capital = | country1_largest_city_type = | country1_largest_city = | country1_capital_and_largest_city = | country1_largest_city_population = | country1_leader_title = | country1_leader_name = | country1_area_km2 = <!-- or |country1_area_m2= or |country1_area_ha= --> | demonym = | population = 0 | population_as_of = | population_footnotes = | population_rank = | population_rank_max = | density_km2 = | density_rank = | density_footnotes = | languages = | ethnic_groups = | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | website = | additional_info = | footnotes = }} မိဆွတ်ခဲဂျိမ (見附島)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခဝခရိုင်၊ ဆုဇုမြို့၊ တခဒတဲချောရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကြောင့် ဂွန်းခန်းဂျိမ (軍艦島; စစ်သင်္ဘောကျွန်း)ဟူသည့် အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:石川の「軍艦島」見附島で"白骨化"加速 能登地震で崩壊→樹木枯れ |url=https://mainichi.jp/articles/20250614/k00/00m/040/071000c |access-date=15 July 2025 |newspaper=[[Mainichi Shimbun]] |date=June 12, 2025 |language=ja}}</ref> ရှေးခေတ်ဒဏ္ဍာရီများအရ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ခူးခိုင်း (Kūkai) က ကျွန်း၏ အမည်ကို "မဆွတ်ခဲဂျိမ" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သူသည် ဆဒိုကျွန်းမှ ခရီးသွားစဉ် ဤကျွန်းကို ပထမဆုံးရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မိဆွတ်ခဲဂျိမသည် အရှည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀ မီတာ၊ အကျယ် ၅၀ မီတာ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၀ မီတာ အတိုင်းတာရှိသည်။ မဆွတ်ခဲဂျိမသည် "နိုတိုဟန်းတိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်" ၏ လှပသည့်ရှုခင်းများကို ကြည့်ရှုနိုင်သည့်နေရာအဖြစ် လူသိများကာ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် အိရှိခဝခရိုင်သည် ကျွန်းကို သုံးဘက်မြင်စကန် (3D scan) ဖတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ခရီးသွားများသည် ကျွန်း၏ အတုအယောင်ပုံစံကို ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:崩れた見附島 バーチャルで「復元」 来春公開へ 〈１.１大震災〉|url=https://www.hokkoku.co.jp/articles/-/1613967 |access-date=July 15, 2025 |newspaper=Hokkoku Shimbun |date=December 24, 2024|language=ja}}</ref> ==ငလျင်များ== *၂၀၂၃ နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွင်း ကျွန်းတွင် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို ဒေသခံများသည် တွစ်တာလူမှုကွန်ရက်တွင် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများ တင်ခဲ့သည်။<ref name="Twitter">{{cite web|url=https://twitter.com/kenya_0817/status/1741792564683145478|title=Mitsuke Island (video)|date=January 1, 2024}}</ref>{{User-generated source|date=December 2025}} *၂၀၂၄ နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွင်း ကျွန်းတွင် အဓိကမြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုသို့ မြေပြိုမှုကြောင့် ကျွန်း၏ ထင်ရှားသည့် စစ်သင်္ဘောပုံသဏ္ဌာန်သည်လည်း ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news|title=Ishikawa Pref.’s Battleship Island Collapses in Jan. 1 Quake; Loses Iconic Shape |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/noto-peninsula-earthquake/20240126-164794/ |access-date=June 10, 2024|newspaper=Yomiuri Shimbun|date=January 26, 2024}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Mitsukejima (Ishikawa)}} *[https://www.hot-ishikawa.jp/english/kanko/20000.html Tourism Ishikawa (Official Ishikawa Travel Guide) - Mitsukejima Island] *[https://experience-kanazawa.com/sightseeing/mitsukejima.html Experience Kanazawa - Mitsukejima Island] {{Coord|37|23|35|N|137|15|00|E|region:JP-17_type:isle|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] f4n6k0kischp6rq14as8cow8jiaus9g 1056323 1056322 2026-10-05T11:46:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1056323 wikitext text/x-wiki {{Infobox islands | name = မိဆွတ်ခဲဂျိမ | native_name = 見附島 | native_name_link = Japanese Language | native_name_lang = Japanese | image = Mitsukejima (Ishikawa) 1.jpg | image_size = | image_caption = Mitsukejima in 2014 | image_alt = | image_map = | map_alt = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan#Japan Chubu#Japan Ishikawa Prefecture | pushpin_label = | pushpin_label_position = | pushpin_alt = | pushpin_relief = yes | pushpin_caption = | coordinates = {{Coord|37|23|35|N|137|15|00|E}} | etymology = | location = [[Sea of Japan]] | grid_reference = <!-- UK only --> | archipelago = | waterbody = | total_islands = 1 | major_islands = | area_km2 = <!-- or |area_m2= or |area_ha= --> | area_footnotes = | rank = | length_m = 150 | length_footnotes = | width_m = 30 | width_footnotes = | coastline_km = <!-- or |coastline_m= --> | coastline_footnotes = | elevation_m = 30 | elevation_footnotes = | highest_mount = | country = Japan | country_admin_divisions_title = Prefecture | country_admin_divisions = [[Ishikawa Prefecture]] | country_admin_divisions_title_1 = City | country_admin_divisions_1 = [[Suzu, Ishikawa|Suzu City]] | country_admin_divisions_title_2 = District | country_admin_divisions_2 = Takadate-cho | country_largest_city_type = | country_capital = | country_largest_city = | country_capital_and_largest_city = | country_largest_city_population = | country_leader_title = | country_leader_name = | country_area_km2 = <!-- or |country_area_m2= or |country_area_ha= --> | country1 = | country1_admin_divisions_title = | country1_admin_divisions = | country1_admin_divisions_title_1 = | country1_admin_divisions_1 = | country1_capital = | country1_largest_city_type = | country1_largest_city = | country1_capital_and_largest_city = | country1_largest_city_population = | country1_leader_title = | country1_leader_name = | country1_area_km2 = <!-- or |country1_area_m2= or |country1_area_ha= --> | demonym = | population = 0 | population_as_of = | population_footnotes = | population_rank = | population_rank_max = | density_km2 = | density_rank = | density_footnotes = | languages = | ethnic_groups = | timezone1 = | utc_offset1 = | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | website = | additional_info = | footnotes = }} '''မိဆွတ်ခဲဂျိမ''' (見附島)သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ ဆုဇုမြို့၊ တခဒတဲချောရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကြောင့် ဂွန်းခန်းဂျိမ (軍艦島; စစ်သင်္ဘောကျွန်း)ဟူသည့် အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:石川の「軍艦島」見附島で"白骨化"加速 能登地震で崩壊→樹木枯れ |url=https://mainichi.jp/articles/20250614/k00/00m/040/071000c |access-date=15 July 2025 |newspaper=[[Mainichi Shimbun]] |date=June 12, 2025 |language=ja}}</ref> ရှေးခေတ်ဒဏ္ဍာရီများအရ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းဖြစ်သည့် ခူးခိုင်း (Kūkai) က ကျွန်း၏ အမည်ကို "မဆွတ်ခဲဂျိမ" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သူသည် ဆဒိုကျွန်းမှ ခရီးသွားစဉ် ဤကျွန်းကို ပထမဆုံးရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မိဆွတ်ခဲဂျိမသည် အရှည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၅၀ မီတာ၊ အကျယ် ၅၀ မီတာ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၀ မီတာ အတိုင်းတာရှိသည်။ မဆွတ်ခဲဂျိမသည် "နိုတိုဟန်းတိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်" ၏ လှပသည့်ရှုခင်းများကို ကြည့်ရှုနိုင်သည့်နေရာအဖြစ် လူသိများကာ ခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် အိရှိခဝခရိုင်သည် ကျွန်းကို သုံးဘက်မြင်စကန် (3D scan) ဖတ်ရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ခရီးသွားများသည် ကျွန်း၏ အတုအယောင်ပုံစံကို ကြည့်ရှုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|script-title=ja:崩れた見附島 バーチャルで「復元」 来春公開へ 〈１.１大震災〉|url=https://www.hokkoku.co.jp/articles/-/1613967 |access-date=July 15, 2025 |newspaper=Hokkoku Shimbun |date=December 24, 2024|language=ja}}</ref> ==ငလျင်များ== *၂၀၂၃ နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွင်း ကျွန်းတွင် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်ကို ဒေသခံများသည် တွစ်တာလူမှုကွန်ရက်တွင် ဗီဒီယိုမှတ်တမ်းများ တင်ခဲ့သည်။<ref name="Twitter">{{cite web|url=https://twitter.com/kenya_0817/status/1741792564683145478|title=Mitsuke Island (video)|date=January 1, 2024}}</ref>{{User-generated source|date=December 2025}} *၂၀၂၄ နိုတိုငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွင်း ကျွန်းတွင် အဓိကမြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုသို့ မြေပြိုမှုကြောင့် ကျွန်း၏ ထင်ရှားသည့် စစ်သင်္ဘောပုံသဏ္ဌာန်သည်လည်း ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news|title=Ishikawa Pref.’s Battleship Island Collapses in Jan. 1 Quake; Loses Iconic Shape |url=https://japannews.yomiuri.co.jp/society/noto-peninsula-earthquake/20240126-164794/ |access-date=June 10, 2024|newspaper=Yomiuri Shimbun|date=January 26, 2024}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== {{commons category|Mitsukejima (Ishikawa)}} *[https://www.hot-ishikawa.jp/english/kanko/20000.html Tourism Ishikawa (Official Ishikawa Travel Guide) - Mitsukejima Island] *[https://experience-kanazawa.com/sightseeing/mitsukejima.html Experience Kanazawa - Mitsukejima Island] {{Coord|37|23|35|N|137|15|00|E|region:JP-17_type:isle|display=title}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] nw5w7soenm22akcn04vw0zowi2p9gk2 100 292368 1056282 1056243 2026-10-05T04:21:49Z Salai Rungtoi 22844 1056282 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=10|day=4|content= <!-- All news items below this line --> '''ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်''' '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] ***[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ စစ်ရှောင်စခန်းကို စစ်တပ်က တိုက်လေယာဉ် နှစ်စင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် လူ ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အာရက္ခတပ်တော်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/c574p91rj9d4t (ဘီဘီစီ)] *[[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့]]၏ အရှေ့-အရှေ့မြောက်ဘက် ၂၃ မိုင်ခန့်အကွာ မြေအောက်အနက် ၁၀ ကီလိုမီတာကို ဗဟိုပြု၍ နံနက်အစောပိုင်း ၁၂ နာရီ ၄၂ မိနစ်ခန့်တွင် အင်အား ၅ အဆင့်ရှိသည့် ငလျင်တစ်ခု လှုပ်ရှားသွားကြောင်း မိုးလေဝသဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/233039 (DVB)] <!-- All news items above this line -->}} jmqvhwapg3kkgiz97jcbpl3haff38m1 3 292372 1056251 2026-10-04T14:20:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1056251 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-53380-91 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၀၊ ၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC) l3a578emtqscybw3k39vwtzal2od1kl 3 292374 1056257 2026-10-04T16:21:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1056257 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-53201-40 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၁၊ ၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC) ccl63qtjzwebjgkzo2lub2fshncxsva 0 292375 1056260 2026-10-04T17:26:30Z Prince Min Paing 148011 ဆက်ရေးပါမည် 1056260 wikitext text/x-wiki မန္တလေးရတနာပုံ ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းနှင့် မြောက်သားတော် ဆောင်ရကိုယ်လုပ်တော်ကြီးဖြစ်သူ ကျောက်ပတောင်းမြို့စား၏သမီး ကျောက်ပတောင်းသခင်ကြီး (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်တော်မူသော သားတော် သမီးတော်များ အား အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်-(ဆက်မည်)<ref>'''ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး'''</ref> 2h9yb8b1463ielws7g62uriiccggvn6 1056262 1056260 2026-10-04T17:30:50Z Prince Min Paing 148011 1056262 wikitext text/x-wiki မန္တလေးရတနာပုံ ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းနှင့် မြောက်သားတော် ဆောင်ရကိုယ်လုပ်တော်ကြီးဖြစ်သူ ကျောက်ပတောင်းမြို့စား၏သမီး ကျောက်ပတောင်းသခင်ကြီး (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်တော်မူသော သားတော် သမီးတော်များ အား အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်- (၁) သမီးတော် (ငယ်ကလွန်) (၂) မယ်ဖွားစော (ထိပ်ခေါင်တင်စော) (၃) မယ်ဆွေအုံ (ထိပ်ခေါင်တင်အုံ) (၅) မောင်ဆွေဝန်း (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဝန်း) (၆) မောင်ဆွေဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေငြိမ့်) (၇) မောင်ဆွေဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (ခေါ်) စကြာဟန် ) တို့ဖြစ်ကြပါသည်။ (ဆက်မည်)<ref>'''ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး'''</ref> bqcriuk9nlt09rxg9rfctm8n1qrq5k2 1056263 1056262 2026-10-04T17:36:33Z Prince Min Paing 148011 1056263 wikitext text/x-wiki မန္တလေးရတနာပုံ ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းနှင့် မြောက်သားတော် ဆောင်ရကိုယ်လုပ်တော်ကြီးဖြစ်သူ ကျောက်ပတောင်းမြို့သူကြီး၏သမီး ကျောက်ပတောင်းသခင်ကြီး (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်တော်မူသော သားတော် သမီးတော်များ အား အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်- (၁) သမီးတော် (ငယ်ကလွန်) (၂) မယ်ဖွားစော (ထိပ်ခေါင်တင်စော) (၃) မယ်ဆွေအုံ (ထိပ်ခေါင်တင်အုံ) (၅) မောင်ဆွေဝန်း (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဝန်း) (၆) မောင်ဆွေငြိမ့် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေငြိမ့်) (၇) မောင်ဆွေဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (ခေါ်) စကြာဟန် ) တို့ဖြစ်ကြပါသည်။ ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် ၁၂၄၀ သီပေါမင်းနန်းတက်သည့်အရေးတွင် အခြားညီတော် ထိပ်တင်ဟန်နှင့်အတူ လွှတ်တော် မြောက်ကျောင်းတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့်နေကြရသည်။ ထိပ်တင်ဆွေဝန်း၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်ဝါယမ၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်ဇာဂရ၊ ထိပ်တင်ဆွေဟန်၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်သုဇာတ တို့ဖြစ်သည်။ (ဆက်မည်)<ref>'''ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး'''</ref> anjst7bbhuefo42ucks9ucukpdsarg3 1056265 1056263 2026-10-04T17:47:51Z Prince Min Paing 148011 1056265 wikitext text/x-wiki မန္တလေးရတနာပုံ ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းနှင့် မြောက်သားတော် ဆောင်ရကိုယ်လုပ်တော်ကြီးဖြစ်သူ ကျောက်ပတောင်းမြို့သူကြီး၏သမီး ကျောက်ပတောင်းသခင်ကြီး (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်တော်မူသော သားတော် သမီးတော်များ အား အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်- (၁) သမီးတော် (ငယ်ကလွန်) (၂) မယ်ဖွားစော (ထိပ်ခေါင်တင်စော) (၃) မယ်ဆွေအုံ (ထိပ်ခေါင်တင်အုံ) (၅) မောင်ဆွေဝန်း (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဝန်း) (၆) မောင်ဆွေငြိမ့် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေငြိမ့်) (၇) မောင်ဆွေဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (ခေါ်) စကြာဟန် ) တို့ဖြစ်ကြပါသည်။ ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် ၁၂၄၀ သီပေါမင်းနန်းတက်သည့်အရေးတွင် အခြားညီတော် ထိပ်တင်ဟန်နှင့်အတူ လွှတ်တော် မြောက်ကျောင်းတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့်နေကြရသည်။ ထိပ်တင်ဆွေဝန်း၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်ဝါယမ၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်ဇာဂရ၊ ထိပ်တင်ဆွေဟန်၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်သုဇာတ တို့ဖြစ်သည်။ ၁။             ကနောင်မင်းကြီး သည် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ တူတော် မြင်ကွန်း မင်းသား၊ မြင်းခုံတိုင် မင်းသားတို့၏ ပုန်ကန် ထကြွမှု အရေးတော်ပုံတွင် တူတော်များ လက်ချက်ဖြင့် နတ်ရွာစံ ကံတော်ကုန်ပြီး သည့်နောက် နောင်တော် ရွှေနန်းစံ မင်းတုန်း မင်းတြားကြီးမှ ညီတော်၏ သားတော် သမီးတော်များကို မိမိ၏ သွေးရင်း သားရင်းများနှင့်မခြား ကျော သား ရင်သားမခွဲခြားဘဲ မြှောက်စား တော် မူသောအားဖြင့် မိမိသားတော်များ နှင့် အိမ်ရှေ့မင်း၏ သမီးတော်များကို လက်ဆက်ထိမ်းမြှားပေးခြင်း၊ မြို့စားရွာစားပေးခြင်း၊ ဘွဲ့ရည်မည် ပေးခြင်း စသည် အားဖြင့် တူတော် တူမတော် များအား မျက်နှာမငယ်ရစေအောင် အထိုက်အလျောက် ချီးမြှင့်မြှောက်စားခဲ့ပါသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၂။              သို့သော် သားတော် သီပေါမင်း နန်းတက်စချိန်တွင် နန်းတွင်းရေး နောင်ရေး အေးစေရန် အကြံအစည်ဖြင့် ဆင်ဖြူမရှင် အမှူးပြုပြီး ကြံရာပါ မူးတော်မတ်တော်အချို့နှင့် ဆွေတော်မျိုးတော်အချို့တိုင်ပင်ပြီးနောင် မင်းညီမင်းသား မိဖုရားအများစု ကို ဖမ်းဆီး အကျဉ်းချရာမှတစ်ဆင့် လက်သုံးတော်များဖြင့် စီရင်ဖျောက်တော်မူသည့်အခါ အချို့ မင်းညီမင်းသားများမှာ ငယ်ရွယ်လွန်းခြင်း၊ ကိုရင်ရဟန်းဝတ်နေခြင်း၊ ထွက်ပြေးလွတ် မြောက်သွားခြင်း စသည့်ဖြင့် အသက်ရှင်သန်ခဲ့ကြသော်လည်း အများစုမှာ နတ်ရွာစံ ကံတော်ကုန်ကြတည်းသာ။ ထိုအထဲတွင် အိမ်ရှေ့မင်းနှင့် သခင်ကြီး ရှင်မြင့်တို့၏ သားတော် သမီးတော်များမှာ အန္တရာယ်တွင်းမှ လွတ်မြောက်နေပြီး ၁၂၄၀ နောင်တော် သီပေါဘုရင် နန်းတက်ပြီးနောက် သားတော် ၃ ပါးလုံး နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြကာ ထိပ်တင်ဆွေဝန်းမှာ ရဟန်းဘွဲ့-အရှင်ဝါယမ၊ ထိပ်တင် ဆွေငြိမ့်မှာ ရဟန်းဘွဲ့-အရှင်ဇာဂရ၊ ထိပ်တင်ဆွေဟန်မှာ ရဟန်းဘွဲ့-အရှင်သုဇာတ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ညီနောင်မင်းသားသုံးပါးလုံးမှာ အသက်မသေသောကြောင့် နန်းတွင်း အရေးအခင်း အငြိမ်မသက်ရှိနေပြီး ကုလားဖြူရန်သင့်လာသောအကြောင်းတို့ကြောင့် မင်းဆက်ပြုတ်တော့မည်ကို ကြိုတင်ရိပ်စားသိရှိထားကြသော စသည့် အကြောင်းများ ကြောင့် တိုင်ပင်ကာ နောင်ရေးအေးစေရန်အတွက် နန်းတွင်းမှ တိတ်တဆိတ်ရုပ်ဖျက်ကာ တိမ်းရှောင်ထွက်ခွာခဲ့ကြပါသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၃။             နောင်တော် သီပေါဘုရင် ပါတော်မူတာကို ကြားသိရသည့်အခါ ထိပ်တင် ဆွေဝန်း နှင့် ထိပ်တင်ငြိမ့်တို့ ညီနောင်နှစ်ပါးမှာ ရဟန်းဝတ်မှ လူဝတ်လဲပြီး ဝန်းသိုနယ် သို့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။ ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီး နှင့်တွေ့ဆုံကာ နယ်ချဲ့ကိုပျောက်ကျား စနစ်ဖြင့် တော်လှန်ရင်းဖြင့် ခမည်းတော် ကနောင်မင်း၏ စစ်ရေးဗီဇကိုပြကာ ထိပ်တင် ဆွေဝန်း သည် ၁၂၄၇ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့် သည် ၁၂၄၉ ခုနှစ် တွင်လည်းကောင်း အရွယ်ကောင်းရှိကြချိန်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းသွေးနှစ်စက်တို့မှာ မထင် မရှား ဆောလျင်စွာ ကံတော်ကုန်သွားကြပါသည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းအချို့တွင် ညီတော် မောင်ဆွေဟန် သည် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ကံကုန်တော်မူသည်ဟု အရိပ်အယောင်ပြခဲ့သော်လည်း အမှန်စင်စစ်တွင်မူ နောင်ရေးအေးစေရန်နှင့် တော်ဝင်သွေးအနွယ်အဆက်များ အသက်ဘေးမှ ဆက်လက်လွတ်မြောက်စေရန်အတွက် သမိုင်းလမ်းကြောင်းကို လွှဲကာ လျှို့ဝှက်သတင်းလွှင့်ခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၄။             လက်ထက်တော်ကြီးနှင့် လက်ထက်တော်ကလေးတို့တွင် ကျောက်ပတောင်း အိမ်တော်နှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးစွဲရှိကြသည့် သီပေါဟော်မှ ပတ်သက်ဆက်နွယ်ရာ အမျိုးသမီး များလည်းရှိကြရာ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဟန် သည် ၁၈၈၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရတနာပုံမှဝေးရာ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ထားပြီးဖြစ်သော အောက်နယ်အရပ်သို့ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းမှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ကပ္ပိယအသွင်ဖြင့် တိတ်တဆိတ်ရုပ်ဖျက် ထွက်တော်မူရာတွင် နောင်တော်နှစ်ပါးနှင့်အတူ ရှမ်းအနွယ် အမျိုးသမီးများ ဖြစ်သည့် စောနန်းခါ၊ စောနန်းဆာ၊ စောနန်းရှမ်း တို့အပြင် ကျွန်ယုံတော် ဦးထီးလတ် ဆိုသူလည်း လိုက်ပါခဲ့ကြသည်။ ကနဦး နန်းတွင်း မြစ်ဆိပ်သို့ ဆင်တော်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြစ်ဆိပ်မှ အောက်ပြည်သို့ လောင်းလှေ ကြီးဖြင့်လည်းကောင်း တိမ်းရှောင်စုံဆင်းခဲ့ကြရာ အောက်အရပ် ကျောက်ချောင်းနယ် သို့ရောက်ကြသည်။ ကျောက်ချောင်းရွာကြီးမှာ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း ရေကြည်မြို့နယ် အပိုင်မှ ကျေးရွာတစ်ရွာဖြစ်ကာ ထိုရွာတွင် လူနှစ်ယောက်ဖက်မှ ပတ်မိသည့် ကျွန်းတိုင် လုံးကြီးများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ရှေ့ခေတ် မင်းပြစ်မင်းဒဏ်ကြောင့် ထွက်ပြေး လာကြသော ပုဂံမင်းရိုး အနွယ်တော်များ ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည့် မင်းကျောင်းကြီး ရှိသည်။ ထိပ်တင်ဟန် တို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် အခြားအနွယ်တော်အချို့လည်း လာရောက် စုဝေးလာကြကာ အားလုံး မင်းညီမင်းသား ၇ ပါးစုဝေးရောက်ရှိနေထိုင်ရာ ကျောက်ချောင်း ကျေးရွာရှိ ရပ်ကွက်ကို နွယ်တော်စုရပ်ဟုလည်း ယနေ့တိုင် ခေါ်လျက်ရှိကြသေးရာ ကာလကို အံတုကျန်ရစ်ခဲ့သည့် ခိုင်မာသော ပထဝီဝင် သက်သေပင်ဖြစ်တော့သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> '''ကိုယ်တော်ကြီး အရှင် ဇာဂရ''' ၅။             ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့် (ခ) အရှင်ဇာဂရ သည် ပါလာသည့် ရွှေငွေများကို အညီ အမျှခွဲဝေပေးပြီးနောက်ငါးသိုင်းချောင်း အနောက်ရပ်တွင် မြေ ၁၂ ဧကခန့်အား ဝယ်ယူကာ ရှမ်းညီအစ်မများ အား နေထိုင်စေလျက် ဦးထီးလတ် အား လည်းအမွေတစ်ပုံ ပေးစေပြီး ဆက် လက် ကျွန်ခံရန် မလိုတော့ဘဲ သွား လိုရာ လွတ်လပ်စွာ ထွက်သွားနိုင် ကြောင်း ပြောခဲ့ သော်လည်း ဦးထီးလတ် မှာ ရှမ်းညီအစ်များနှင့်အတူ သက်ဆုံးတိုင် နေထိုင် စောင့်ရှောက်ပေးသွားခဲ့ ပါသည်။ အရှင်ဇာဂရမှ ငါ့ညီလေးက မင်းယောကျ်ား အငယ်ဆုံး လည်းဖြစ်တော့ ဒီမှာထားလို့ စိတ်မချနိုင်လို့ ငါခေါ်သွားမယ်၊ နင်တို့ညီအစ်မတွေက ငါးသိုင်းချောင်းမှာပဲ နေရစ်ခဲ့ကြတော့ဟုဆိုကာ ညီတော် ထိပ်တင်ဟန် အား နောင်ရေး အေးစေရန်အတွက် သီတာရေလိုအေးလတ္တံဟူသော နိမိတ်ကောင်းရှိသည့် သီတာမြို့ ဟောင်းဖြစ်သည့် ကုန်းပြင်နယ် သီတာကျေးရွာသို့ ပို့ဆောင်ကာ ရဟန်းဝတ်စေခဲ့ပြန် သည်။ ထိပ်တင်ငြိမ့် (ခ) အရှင်ဇာဂရမှာ ရှမ်းညီအစ်မများအား ခွဲဝေပေးပြီး ပိုသည့် ရွှေများဖြင့် ငါးသိုင်းချောင်းမြို့တွင် လူအများမရိပ်မိစေရန် ပထမတွင် ဝါးကျောင်း၊ နောက် တစ်ဖြေးဖြေး သစ်သားကျောင်း၊ နောက် တိုက်ခံကျောင်းအဖြစ် တည်ဆောက် လှူဒါန်း ခဲ့ရာ ပိုသည့်ရွှေများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသောကြောင့် ရွှေပိုကျောင်း၊ နောင် ရွှေဘို ကျောင်း ဟုတွင်သွားသည်။ ကျောင်းမှာ မူလက ရှမ်းလက်ရာ ကျောင်းဝိုင်းကြီးဖြစ်ပြီး ဆင်ဝင် ဆင်ကပ်များပါသည်။ ကျောင်းရှေ့က လူနေအိမ်တန်းကိုလည်း ရွှေဘိုတန်း ဟု ယနေ့တိုင် ခေါ်ကြသေးသည်။ ကျောင်းကြီးမှာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်ခန့် မုန်တိုင်းကြောင့် ပြိုပျက် သွားရာ ယနေ့ခေတ်မြင်တွေ့ရသော ရိုးရိုးကျောင်းပုံစံ အတိုင်း ပြန်လည်ပြုပြင် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်အဆက်ဆက် နာမည်တွင် ပထမ ဦးဆုံး တည်ထောင်သူ ဆရာတော် အရှင်ဇာဂရ ဟုဖော်ပြထားရာ အလွန်ခိုင်မာသော မြေပြင်သက်သေမှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်သာမက ရွှေဘိုကျောင်း၊ ရွှေဘိုတန်း(ခ) ရွှေဘိုရပ်ကွက် သည် အဆိုပါ ထိပ်တင်ဟန် တို့ ၏ ဆေးစက်ကျရာ အရုပ်ထင်သလို ရာဇဝင်ခိုင်မာသော သမိုင်းမှတ်တမ်း အဆောက်အဦများပင်ဖြစ်ပါတော့သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၆။             အရှင် သုဇာတ (ခ) ထိပ်တင်ဟန် သည် နောက်ပိုင်းတွင် ရဟန်းဝတ်ရာမှ လူထွက်ပြီးနောက် အနီးအနား မိတ်သလင်ရွာသူ မယ် စန္ဒီးဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုရာ သားသမီး မထွန်းကား အဖတ်မတင်ဖြစ်ရာ မင်းညီမင်းသာဖြစ်၍ ဗေဒင်အစီအရင်အထိုက်အလျောက် နားလည်ထားရာ ရှင်စန္ဒီး တွင် ဆင်စွဲပါနေကြောင်း သိရသဖြင့် ဆင်စွဲချွတ်ယတြာအဖြစ် ကြင်ဖက်တော် ရှင်စန္ဒီးမှာ အုံးငှက်ပျောက်ပွဲကိုရွက်ကာ ဆင်ကြီးအောက် ၇ ခေါက် ဖြတ်လျောက်စေခဲ့သည်။ တစ်ခေါက်ဖြတ်လျောက်တိုင်း တော်ဝင်မင်းသွေး (ဘုန်းကံ) ပါသော ကိုယ်ဝန်ကို တိရစ္ဆာန်ပြင်ဖြစ်လင့်ကစား သိရှိ အရိုသေပေးသည့်သဘောဖြင့် ဆင်ကြီးမှာ မခံနိုင်ဘဲ ကုန်း ကုန်းပြီး အော်ရသည်ဟုဆိုကြသည်။ ထိုသို့ ဆင်စွဲချွတ်ပြီး မှသာ ကိုယ်ဝန်အဖတ်တင်ကာ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါးဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေး အလွန်ချူခြာကာ တိမ်းပါးမည်စိုး သဖြင့် ဓာတ်အစီအရင်အရ လိပ်ကလေးကို ရေစိမ်ပြီး ထိုရေဖြင့် နေ့စဉ်ချိုးပေးမှသာ ကျန်းမာရွှင်လန်း ဝမ်းပမ်းတသာဖြစ်ကြရတော့သည်။ ဤသို့စီရင်မှုကို အကြောင်းပြု၍ အမည်ရင်းပျောက်ကာ မယ်ရွှေလိပ် (ခ) မယ်လိပ်ကလေး အမည်ဖြင့်သာ တွင်တော့သည်။ နောက်တွင် မင်းသား ထိပ်တင်ဟန် သည် ဖန်ခါးပင် ကျေးရွာသို့ ရွှေ့ပြောင်းဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြန်သည်။ ရှင်မယ်လိပ် အရွယ်ရောက်သော် ကုန်းဘောင်မင်းသွေးပါသူ မောင်ဘိုးရှင် ဆိုသူဖြင့် လက်ဆက်စေခြင်းဖြင့် ကုန်းဘောင် မင်းသွေးကို မခမ်းစေဘဲ လန်းစေခဲ့ပြန်သည်။ ၎င်းတို့မှ သားတော်သမီးတော် ၈ ပါး ထွန်းကားပြန့်ပွားခဲ့ရာ မောင်အောင်ဘ(ထိပ်တင်အောင်ဘ)၊ မောင်အောင်ကျော်ဇံ (ထိပ်တင်အောင်ကျော်ဇံ)၊ မောင်ဘခဲ(ထိပ်တင်ဘခဲ)၊ ရှင်ဝဲတင်(ခေါင်ခေါင်ကြီး)၊ ရှင်ငွေပု (ခေါင်ခေါင်လေး)၊ ရှင်မယ်လတ်(တင်တင်လတ်)၊ ရှင်မယ်ထပ်(တင်တင်ထပ်)နှင့် ရှင်မယ်မြတ်(တင်တင်မြတ် ခ မယ်ညို)တို့ဖြစ်ကြသည်။ ရှင်မယ်လိပ် သည် ငယ်စဉ် အခါက ရွှေအိုးပုတ်ငွေအိုးပုတ်၊ ရွှေချိုးရုပ်ငွေချိုးရုပ်၊ ရွှေကြက်ဖရုပ်ကလေးများဖြင့် ဆော့ ကစားခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ သက်တော်ကြီးရင့် သတိမေ့ သူငယ်ပြန်ရာ ရွှေဇလုံ ရွှေပန်းကန် ရွှေဇွန်းများ ကို ပဲလှော်မုန့်များဖြင့် လဲလှယ်စားသောက်ရာ သားသမီးက သိရှိပြီး လိုက်လံ ရွေးယူကြရသည်။ မင်းသားတစ်ဖြစ်လဲ ဦးမောင်ဟန် မှာ အသားဖြူဖြူ လူပုံပါးပါးရှိပြီး ဆင်ကောင်ရေများစွာမွေးထားကာ ဘယ်သွားသွား ခြေလျင်သိပ်မသွားဘဲ ဆင်စီး၍သာ အမြဲသွားလာ တတ်သည်။ သားတော်သမီးတော်များအား ရာဇဝင်ကြောင်းကို မှတ်တမ်း တင်ထားသည့် စာအုပ်အား အသက် ၁၈ နှစ်ပြည့်မှ ဖတ်စေပြီး ဒီအကြောင်းတွေကို သိထားရုံမှတစ်ပါး တစ်ခြားဘယ်သူမှ မပြောကြရန် သားစဉ်မြေးဆက် မှာကြား နုတ်ပိတ် ခဲ့ကြသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၇။             မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် သည် မုခ်သုံးဆင့်ပါသော စေတီအား တည်ထားပြီး ၇ တောင်ပတ်လည် ဌာပနာတိုက်ပြုလုပ်ကာ ရွှေပုခက်၊ မြပုခက်၊ ရွှေပန်းကန်၊ ရွှေဇလုံ၊ ရွှေဇွန်းများနှင့် ကျန်သောရွှေငွေများဖြင့် ရွှေငှက်ပျောသီး ငွေငှက်ပျောသီး ၊ ရွှေအုန်းသီး ငွေအုန်းသီးများပြုလုပ်ကာ ထည့်သွင်းဌာပနာခဲ့ပြီး စေတီအမည်မှာ မြပုခက်စေတီ ဖြစ်သည်။ နောင်တစ်ချိန်ဘုရားပြုပြင်ရန်အတွက် ငွေ ၉ တင်းမြှုပ်နှံကာ အပေါ်မှ ထန်းပင် တစ်ပင်စိုက်ထား အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းအရာအား နှောင်းလူတို့ ထိုက်တန်က ရရှိပြုပြင်နိုင်ရန် စကားဝှက်ဖြင့်ထားခဲ့ရာ " ဘုရားထီးကျိုး လက်ညှိုးထိုး၊ ထန်းတစ်ပင်ရင်း ငွေကိုးတင်း၊ မယားမိဖြူ ရအောင်ယူ" ဟုသော သိုက်စာလိုလို စပ်ဆိုထားခဲ့ရာ ၁၉၆၀ မုန်တိုင်းကြောင့် ဘုရားကြီးထီးတော်မှာ ထိုထန်းပင်ရင်းဘက်သို့ ကျိုးလေရာ မြေမခဘဲ တန်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ညှိုးထိုးထားသလို ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ လည်း အံ့ဩဖွယ်ရာအဖြစ် သိုက်စာကို မှန်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်တော့သည်။ ဘုရားပျက်အား ပြုပြင်ရန် အလှူရှင်များက မကြာမကြာ ပြင်ဆင်ခွင့်တောင်းသော်လည်း အမျိုးများက လျှို့ဝှက်ချက် များ ပေါက်ကြားမည်စိုးသဖြင့် မည်သူ့ကိုမျှ ပြင်ဆင်ခွင့်ပြု မိမိတို့လည်း မပြုပြင်နိုင် ဘဝဖြင့် ထားရှိခဲ့ရသည်။ မင်းသားကြီး မောင်ဟန် ဆင်တွေမွေးခဲ့သော နေရာမှာ ယခုတိုင် ဆင်ဝိုင်းရွာဟု အမည်တွင်လျက်ရှိပါသည်။ အိမ်မက်အရ ရွှေငွေရတနာများ တူးဖော်ရရှိပြီး စဉ့်အိုးကြီးဖြင့်ထည့်ကာ သယ်လာရာတွင်လည်း စဉ့်အိုးကြီးကျကွဲသည့် နေရာတွင် ယခုတိုင် စဉ့်အိုးကွဲရွာ ဟုအမည်နာမများ တွင်ခဲ့ရာ သကျသာကီဝင် ကုန်းဘောင်မင်းသွေး များ၏ မမြင်အပ်သော ဘုန်းကံရာဇဝင်တွင်စေတတ်သော မြေပြင်အထောက်အထားများ အဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်း ထင်ကျန်ခဲ့ပါသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၈။             ဦးမောင်ဟန် သည် သမီးမယ်လိပ်မှ မွေးသော မြေး ၈ ဦးအနက် နောင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကြောင်းတရားများအတွက် ကြိုတင်ကာစီမံသင့်သည့်အတိုင်း ဒုတိယ မြေးတော် မောင်အောင်ကျော်ဇံ အား မြေးအဖြစ်မှ သားအဖြစ်သို့ ပြန်လည်မွေးစားခဲ့သည်။ မောင်အောင်ကျော်ဇံ သည် မွေးစားခမည်းတော်(ဘိုးတော်) ဦးမောင်ဟန် ထံမှ ညစဉ် ညတိုင်း ပုံပြင်သဖွယ်ကြားသိခွင့်ရခဲ့သည့် အတိတ်သမိုင်းများကို နာကြည်းကာ နောင် အရွယ်ရောက်ချိန်တွင် အနောက်ရိုးမ ရခိုင်နယ်စပ်တွင် လက်နက်လူသူစုဆောင်းပြီး ဗိုလ်ဘွဲ့ခံကာ ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံအဖြစ် ကုလားဖြူနယ်ချဲ့ကို မြင်းတပ်ဖြင့် ပြင်းပြင်း ထန်ထန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လျှပ်တပြက် ခြုံခိုတိုက်ပွဲများ သည် ကုလားဖြူတပ်များကို ခြောက်ခြားစေခဲ့သဖြင့် ဗြိတိသျှအစိုးရက ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံ အား အရှင်ဖမ်းမိဆက်သ ပါက ဆုငွေ ၅၀၀ ရမည်ဟု ဆုငွေထုတ်ခဲ့ရသည် အထိ ဘိုးတော်အိမ်ရှေ့သွေးပီပီ ရာဇာ့ ဗီဇသတ္တိသွေးကို ထင်ထင်ရှားရှားပြသခဲ့သူဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တပ်ဖွဲ့တွင်း သစ္စာဖောက် မှုကြောင့် သူရဲကောင်းပီသစွာ လက်ရအဖမ်းမခံဘဲ ရခိုင်နယ်စပ်ရိုးမတွင်းသို့ ပုန်းအောင်းနေထိုင်ရာမှ တောတွင်း၌ပင် ငှက်ဖျားရောဂါဖြင့် ကံကုန်ခဲ့သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၉။             မင်းသားကြီး မောင်ဟန် သည် ၁၂၇၁ ခုခန့်တွင် ကံတော်ကုန်ရာ အလောင်းတော်အား ခေါင်းနှစ်ထပ်သွင်းပြီး သလွန်တော်ပေါ် တင်ကာ၊ ထိုသလွန်အား သံကြိုး ၄ ချောင်းဖြင့် ပုခက်သဏ္ဍာန် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂူသွင်းပြီး အပေါ်မှ စကြာယာဉ်ပုံစံဖြင့် အုတ်နန်းပြဿဒ်တင်ကာ (ငယ်မည်ဘဝက မောင်ဟန် အား စကြာဟန်လေး ဟုလည်း ခေါ်ခဲ့ဖူးသည်ကို ) အလောင်းတော်ဂူ ပြဿဒ်အား အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် စကြာတံဆိပ်ပြု လှည်းဘီးဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ဟန် တူပါသည်။ ဂူနန်းပြဿဒ်မှာ ဘုရားဒကာအဖြစ် မြပုခက်စေတီ၏အနီး အတောင် ၂၀ အကွာတွင် ထားရှိခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအား တွေ့မြင်နိုင်ပါ သည်။ မင်းသားကြီး ထိပ်တင် ဆွေဟန်၏ မွေးစားသားတော်(မြေးအရင်း) ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံ နှင့် ရှင်သက်မင်း တို့မှ ရှင်အထော်၊ ကိုယ်တော်အေး(မောင်အေး)၊ ကိုယ်တော်သန်း(မောင်သန်း) ဟူသည့် သားသမီး ၃ ယောက် ဖွားမြင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အဆက်အနွယ် များနှင့် ရှမ်းမင်းသမီး အဆက်အနွယ်များ အချို့ပြန်လက်ဆက်ကာ ဖန်းခါပင်၊ မိတ်သလင်၊ ကျောက်ချောင်း၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ ရေကြည် နယ်တစ်ဝိုက် သားတော်စဉ် မြေးတော်ဆက် မြစ်တော်ညွှန့် ဆိုသလို မိတ်သလင်ရောက် အိမ်ရှေ့မင်းသွေးများသည် အငြင်းမပွား ထွန်းကားလျက် ရှိပါတော့သည်။(ဆက်မည်)<ref>'''ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး'''</ref> 75c4iofdeog979ohsdvqnq1zlwftxdn 1056285 1056265 2026-10-05T06:34:38Z Dr Lotus Black 31011 1056285 wikitext text/x-wiki {{One source}} မန္တလေးရတနာပုံ ထီးရံနန်းရံ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းနှင့် မြောက်သားတော် ဆောင်ရကိုယ်လုပ်တော်ကြီးဖြစ်သူ ကျောက်ပတောင်းမြို့သူကြီး၏သမီး ကျောက်ပတောင်းသခင်ကြီး (ခ) ရှင်မြင့် တို့မှ ဖွားမြင်တော်မူသော သားတော် သမီးတော်များ အား အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ပါသည်- (၁) သမီးတော် (ငယ်ကလွန်) (၂) မယ်ဖွားစော (ထိပ်ခေါင်တင်စော) (၃) မယ်ဆွေအုံ (ထိပ်ခေါင်တင်အုံ) (၅) မောင်ဆွေဝန်း (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဝန်း) (၆) မောင်ဆွေငြိမ့် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေငြိမ့်) (၇) မောင်ဆွေဟန် (ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဆွေဟန် (ခေါ်) စကြာဟန် ) တို့ဖြစ်ကြပါသည်။ ထိပ်တင်ဆွေဝန်းနှင့် ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်တို့သည် ၁၂၄၀ သီပေါမင်းနန်းတက်သည့်အရေးတွင် အခြားညီတော် ထိပ်တင်ဟန်နှင့်အတူ လွှတ်တော် မြောက်ကျောင်းတွင် ရဟန်းဝတ်ဖြင့်နေကြရသည်။ ထိပ်တင်ဆွေဝန်း၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်ဝါယမ၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့်၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်ဇာဂရ၊ ထိပ်တင်ဆွေဟန်၏ ဘွဲ့အမည်မှာ အရှင်သုဇာတ တို့ဖြစ်သည်။ ၁။             ကနောင်မင်းကြီး သည် ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ တူတော် မြင်ကွန်း မင်းသား၊ မြင်းခုံတိုင် မင်းသားတို့၏ ပုန်ကန် ထကြွမှု အရေးတော်ပုံတွင် တူတော်များ လက်ချက်ဖြင့် နတ်ရွာစံ ကံတော်ကုန်ပြီး သည့်နောက် နောင်တော် ရွှေနန်းစံ မင်းတုန်း မင်းတြားကြီးမှ ညီတော်၏ သားတော် သမီးတော်များကို မိမိ၏ သွေးရင်း သားရင်းများနှင့်မခြား ကျော သား ရင်သားမခွဲခြားဘဲ မြှောက်စား တော် မူသောအားဖြင့် မိမိသားတော်များ နှင့် အိမ်ရှေ့မင်း၏ သမီးတော်များကို လက်ဆက်ထိမ်းမြှားပေးခြင်း၊ မြို့စားရွာစားပေးခြင်း၊ ဘွဲ့ရည်မည် ပေးခြင်း စသည် အားဖြင့် တူတော် တူမတော် များအား မျက်နှာမငယ်ရစေအောင် အထိုက်အလျောက် ချီးမြှင့်မြှောက်စားခဲ့ပါသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၂။              သို့သော် သားတော် သီပေါမင်း နန်းတက်စချိန်တွင် နန်းတွင်းရေး နောင်ရေး အေးစေရန် အကြံအစည်ဖြင့် ဆင်ဖြူမရှင် အမှူးပြုပြီး ကြံရာပါ မူးတော်မတ်တော်အချို့နှင့် ဆွေတော်မျိုးတော်အချို့တိုင်ပင်ပြီးနောင် မင်းညီမင်းသား မိဖုရားအများစု ကို ဖမ်းဆီး အကျဉ်းချရာမှတစ်ဆင့် လက်သုံးတော်များဖြင့် စီရင်ဖျောက်တော်မူသည့်အခါ အချို့ မင်းညီမင်းသားများမှာ ငယ်ရွယ်လွန်းခြင်း၊ ကိုရင်ရဟန်းဝတ်နေခြင်း၊ ထွက်ပြေးလွတ် မြောက်သွားခြင်း စသည့်ဖြင့် အသက်ရှင်သန်ခဲ့ကြသော်လည်း အများစုမှာ နတ်ရွာစံ ကံတော်ကုန်ကြတည်းသာ။ ထိုအထဲတွင် အိမ်ရှေ့မင်းနှင့် သခင်ကြီး ရှင်မြင့်တို့၏ သားတော် သမီးတော်များမှာ အန္တရာယ်တွင်းမှ လွတ်မြောက်နေပြီး ၁၂၄၀ နောင်တော် သီပေါဘုရင် နန်းတက်ပြီးနောက် သားတော် ၃ ပါးလုံး နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းဝတ်ဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြကာ ထိပ်တင်ဆွေဝန်းမှာ ရဟန်းဘွဲ့-အရှင်ဝါယမ၊ ထိပ်တင် ဆွေငြိမ့်မှာ ရဟန်းဘွဲ့-အရှင်ဇာဂရ၊ ထိပ်တင်ဆွေဟန်မှာ ရဟန်းဘွဲ့-အရှင်သုဇာတ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ညီနောင်မင်းသားသုံးပါးလုံးမှာ အသက်မသေသောကြောင့် နန်းတွင်း အရေးအခင်း အငြိမ်မသက်ရှိနေပြီး ကုလားဖြူရန်သင့်လာသောအကြောင်းတို့ကြောင့် မင်းဆက်ပြုတ်တော့မည်ကို ကြိုတင်ရိပ်စားသိရှိထားကြသော စသည့် အကြောင်းများ ကြောင့် တိုင်ပင်ကာ နောင်ရေးအေးစေရန်အတွက် နန်းတွင်းမှ တိတ်တဆိတ်ရုပ်ဖျက်ကာ တိမ်းရှောင်ထွက်ခွာခဲ့ကြပါသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၃။             နောင်တော် သီပေါဘုရင် ပါတော်မူတာကို ကြားသိရသည့်အခါ ထိပ်တင် ဆွေဝန်း နှင့် ထိပ်တင်ငြိမ့်တို့ ညီနောင်နှစ်ပါးမှာ ရဟန်းဝတ်မှ လူဝတ်လဲပြီး ဝန်းသိုနယ် သို့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။ ဝန်းသိုစော်ဘွားကြီး နှင့်တွေ့ဆုံကာ နယ်ချဲ့ကိုပျောက်ကျား စနစ်ဖြင့် တော်လှန်ရင်းဖြင့် ခမည်းတော် ကနောင်မင်း၏ စစ်ရေးဗီဇကိုပြကာ ထိပ်တင် ဆွေဝန်း သည် ၁၂၄၇ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း၊ ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့် သည် ၁၂၄၉ ခုနှစ် တွင်လည်းကောင်း အရွယ်ကောင်းရှိကြချိန်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းသွေးနှစ်စက်တို့မှာ မထင် မရှား ဆောလျင်စွာ ကံတော်ကုန်သွားကြပါသည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းအချို့တွင် ညီတော် မောင်ဆွေဟန် သည် ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ကံကုန်တော်မူသည်ဟု အရိပ်အယောင်ပြခဲ့သော်လည်း အမှန်စင်စစ်တွင်မူ နောင်ရေးအေးစေရန်နှင့် တော်ဝင်သွေးအနွယ်အဆက်များ အသက်ဘေးမှ ဆက်လက်လွတ်မြောက်စေရန်အတွက် သမိုင်းလမ်းကြောင်းကို လွှဲကာ လျှို့ဝှက်သတင်းလွှင့်ခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၄။             လက်ထက်တော်ကြီးနှင့် လက်ထက်တော်ကလေးတို့တွင် ကျောက်ပတောင်း အိမ်တော်နှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးစွဲရှိကြသည့် သီပေါဟော်မှ ပတ်သက်ဆက်နွယ်ရာ အမျိုးသမီး များလည်းရှိကြရာ ထိပ်တင်ကိုယ်တော်ဟန် သည် ၁၈၈၂ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရတနာပုံမှဝေးရာ အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ထားပြီးဖြစ်သော အောက်နယ်အရပ်သို့ နန်းတွင်းမြောက်ကျောင်းမှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ကပ္ပိယအသွင်ဖြင့် တိတ်တဆိတ်ရုပ်ဖျက် ထွက်တော်မူရာတွင် နောင်တော်နှစ်ပါးနှင့်အတူ ရှမ်းအနွယ် အမျိုးသမီးများ ဖြစ်သည့် စောနန်းခါ၊ စောနန်းဆာ၊ စောနန်းရှမ်း တို့အပြင် ကျွန်ယုံတော် ဦးထီးလတ် ဆိုသူလည်း လိုက်ပါခဲ့ကြသည်။ ကနဦး နန်းတွင်း မြစ်ဆိပ်သို့ ဆင်တော်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြစ်ဆိပ်မှ အောက်ပြည်သို့ လောင်းလှေ ကြီးဖြင့်လည်းကောင်း တိမ်းရှောင်စုံဆင်းခဲ့ကြရာ အောက်အရပ် ကျောက်ချောင်းနယ် သို့ရောက်ကြသည်။ ကျောက်ချောင်းရွာကြီးမှာ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း ရေကြည်မြို့နယ် အပိုင်မှ ကျေးရွာတစ်ရွာဖြစ်ကာ ထိုရွာတွင် လူနှစ်ယောက်ဖက်မှ ပတ်မိသည့် ကျွန်းတိုင် လုံးကြီးများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ရှေ့ခေတ် မင်းပြစ်မင်းဒဏ်ကြောင့် ထွက်ပြေး လာကြသော ပုဂံမင်းရိုး အနွယ်တော်များ ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည့် မင်းကျောင်းကြီး ရှိသည်။ ထိပ်တင်ဟန် တို့ ရောက်ရှိချိန်တွင် အခြားအနွယ်တော်အချို့လည်း လာရောက် စုဝေးလာကြကာ အားလုံး မင်းညီမင်းသား ၇ ပါးစုဝေးရောက်ရှိနေထိုင်ရာ ကျောက်ချောင်း ကျေးရွာရှိ ရပ်ကွက်ကို နွယ်တော်စုရပ်ဟုလည်း ယနေ့တိုင် ခေါ်လျက်ရှိကြသေးရာ ကာလကို အံတုကျန်ရစ်ခဲ့သည့် ခိုင်မာသော ပထဝီဝင် သက်သေပင်ဖြစ်တော့သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> '''ကိုယ်တော်ကြီး အရှင် ဇာဂရ''' ၅။             ထိပ်တင်ဆွေငြိမ့် (ခ) အရှင်ဇာဂရ သည် ပါလာသည့် ရွှေငွေများကို အညီ အမျှခွဲဝေပေးပြီးနောက်ငါးသိုင်းချောင်း အနောက်ရပ်တွင် မြေ ၁၂ ဧကခန့်အား ဝယ်ယူကာ ရှမ်းညီအစ်မများ အား နေထိုင်စေလျက် ဦးထီးလတ် အား လည်းအမွေတစ်ပုံ ပေးစေပြီး ဆက် လက် ကျွန်ခံရန် မလိုတော့ဘဲ သွား လိုရာ လွတ်လပ်စွာ ထွက်သွားနိုင် ကြောင်း ပြောခဲ့ သော်လည်း ဦးထီးလတ် မှာ ရှမ်းညီအစ်များနှင့်အတူ သက်ဆုံးတိုင် နေထိုင် စောင့်ရှောက်ပေးသွားခဲ့ ပါသည်။ အရှင်ဇာဂရမှ ငါ့ညီလေးက မင်းယောကျ်ား အငယ်ဆုံး လည်းဖြစ်တော့ ဒီမှာထားလို့ စိတ်မချနိုင်လို့ ငါခေါ်သွားမယ်၊ နင်တို့ညီအစ်မတွေက ငါးသိုင်းချောင်းမှာပဲ နေရစ်ခဲ့ကြတော့ဟုဆိုကာ ညီတော် ထိပ်တင်ဟန် အား နောင်ရေး အေးစေရန်အတွက် သီတာရေလိုအေးလတ္တံဟူသော နိမိတ်ကောင်းရှိသည့် သီတာမြို့ ဟောင်းဖြစ်သည့် ကုန်းပြင်နယ် သီတာကျေးရွာသို့ ပို့ဆောင်ကာ ရဟန်းဝတ်စေခဲ့ပြန် သည်။ ထိပ်တင်ငြိမ့် (ခ) အရှင်ဇာဂရမှာ ရှမ်းညီအစ်မများအား ခွဲဝေပေးပြီး ပိုသည့် ရွှေများဖြင့် ငါးသိုင်းချောင်းမြို့တွင် လူအများမရိပ်မိစေရန် ပထမတွင် ဝါးကျောင်း၊ နောက် တစ်ဖြေးဖြေး သစ်သားကျောင်း၊ နောက် တိုက်ခံကျောင်းအဖြစ် တည်ဆောက် လှူဒါန်း ခဲ့ရာ ပိုသည့်ရွှေများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသောကြောင့် ရွှေပိုကျောင်း၊ နောင် ရွှေဘို ကျောင်း ဟုတွင်သွားသည်။ ကျောင်းမှာ မူလက ရှမ်းလက်ရာ ကျောင်းဝိုင်းကြီးဖြစ်ပြီး ဆင်ဝင် ဆင်ကပ်များပါသည်။ ကျောင်းရှေ့က လူနေအိမ်တန်းကိုလည်း ရွှေဘိုတန်း ဟု ယနေ့တိုင် ခေါ်ကြသေးသည်။ ကျောင်းကြီးမှာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်ခန့် မုန်တိုင်းကြောင့် ပြိုပျက် သွားရာ ယနေ့ခေတ်မြင်တွေ့ရသော ရိုးရိုးကျောင်းပုံစံ အတိုင်း ပြန်လည်ပြုပြင် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်အဆက်ဆက် နာမည်တွင် ပထမ ဦးဆုံး တည်ထောင်သူ ဆရာတော် အရှင်ဇာဂရ ဟုဖော်ပြထားရာ အလွန်ခိုင်မာသော မြေပြင်သက်သေမှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်သာမက ရွှေဘိုကျောင်း၊ ရွှေဘိုတန်း(ခ) ရွှေဘိုရပ်ကွက် သည် အဆိုပါ ထိပ်တင်ဟန် တို့ ၏ ဆေးစက်ကျရာ အရုပ်ထင်သလို ရာဇဝင်ခိုင်မာသော သမိုင်းမှတ်တမ်း အဆောက်အဦများပင်ဖြစ်ပါတော့သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၆။             အရှင် သုဇာတ (ခ) ထိပ်တင်ဟန် သည် နောက်ပိုင်းတွင် ရဟန်းဝတ်ရာမှ လူထွက်ပြီးနောက် အနီးအနား မိတ်သလင်ရွာသူ မယ် စန္ဒီးဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုရာ သားသမီး မထွန်းကား အဖတ်မတင်ဖြစ်ရာ မင်းညီမင်းသာဖြစ်၍ ဗေဒင်အစီအရင်အထိုက်အလျောက် နားလည်ထားရာ ရှင်စန္ဒီး တွင် ဆင်စွဲပါနေကြောင်း သိရသဖြင့် ဆင်စွဲချွတ်ယတြာအဖြစ် ကြင်ဖက်တော် ရှင်စန္ဒီးမှာ အုံးငှက်ပျောက်ပွဲကိုရွက်ကာ ဆင်ကြီးအောက် ၇ ခေါက် ဖြတ်လျောက်စေခဲ့သည်။ တစ်ခေါက်ဖြတ်လျောက်တိုင်း တော်ဝင်မင်းသွေး (ဘုန်းကံ) ပါသော ကိုယ်ဝန်ကို တိရစ္ဆာန်ပြင်ဖြစ်လင့်ကစား သိရှိ အရိုသေပေးသည့်သဘောဖြင့် ဆင်ကြီးမှာ မခံနိုင်ဘဲ ကုန်း ကုန်းပြီး အော်ရသည်ဟုဆိုကြသည်။ ထိုသို့ ဆင်စွဲချွတ်ပြီး မှသာ ကိုယ်ဝန်အဖတ်တင်ကာ သမီးတော်ကလေး တစ်ပါးဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေး အလွန်ချူခြာကာ တိမ်းပါးမည်စိုး သဖြင့် ဓာတ်အစီအရင်အရ လိပ်ကလေးကို ရေစိမ်ပြီး ထိုရေဖြင့် နေ့စဉ်ချိုးပေးမှသာ ကျန်းမာရွှင်လန်း ဝမ်းပမ်းတသာဖြစ်ကြရတော့သည်။ ဤသို့စီရင်မှုကို အကြောင်းပြု၍ အမည်ရင်းပျောက်ကာ မယ်ရွှေလိပ် (ခ) မယ်လိပ်ကလေး အမည်ဖြင့်သာ တွင်တော့သည်။ နောက်တွင် မင်းသား ထိပ်တင်ဟန် သည် ဖန်ခါးပင် ကျေးရွာသို့ ရွှေ့ပြောင်းဇာတ်မြှုပ်နေထိုင်ခဲ့ပြန်သည်။ ရှင်မယ်လိပ် အရွယ်ရောက်သော် ကုန်းဘောင်မင်းသွေးပါသူ မောင်ဘိုးရှင် ဆိုသူဖြင့် လက်ဆက်စေခြင်းဖြင့် ကုန်းဘောင် မင်းသွေးကို မခမ်းစေဘဲ လန်းစေခဲ့ပြန်သည်။ ၎င်းတို့မှ သားတော်သမီးတော် ၈ ပါး ထွန်းကားပြန့်ပွားခဲ့ရာ မောင်အောင်ဘ(ထိပ်တင်အောင်ဘ)၊ မောင်အောင်ကျော်ဇံ (ထိပ်တင်အောင်ကျော်ဇံ)၊ မောင်ဘခဲ(ထိပ်တင်ဘခဲ)၊ ရှင်ဝဲတင်(ခေါင်ခေါင်ကြီး)၊ ရှင်ငွေပု (ခေါင်ခေါင်လေး)၊ ရှင်မယ်လတ်(တင်တင်လတ်)၊ ရှင်မယ်ထပ်(တင်တင်ထပ်)နှင့် ရှင်မယ်မြတ်(တင်တင်မြတ် ခ မယ်ညို)တို့ဖြစ်ကြသည်။ ရှင်မယ်လိပ် သည် ငယ်စဉ် အခါက ရွှေအိုးပုတ်ငွေအိုးပုတ်၊ ရွှေချိုးရုပ်ငွေချိုးရုပ်၊ ရွှေကြက်ဖရုပ်ကလေးများဖြင့် ဆော့ ကစားခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ သက်တော်ကြီးရင့် သတိမေ့ သူငယ်ပြန်ရာ ရွှေဇလုံ ရွှေပန်းကန် ရွှေဇွန်းများ ကို ပဲလှော်မုန့်များဖြင့် လဲလှယ်စားသောက်ရာ သားသမီးက သိရှိပြီး လိုက်လံ ရွေးယူကြရသည်။ မင်းသားတစ်ဖြစ်လဲ ဦးမောင်ဟန် မှာ အသားဖြူဖြူ လူပုံပါးပါးရှိပြီး ဆင်ကောင်ရေများစွာမွေးထားကာ ဘယ်သွားသွား ခြေလျင်သိပ်မသွားဘဲ ဆင်စီး၍သာ အမြဲသွားလာ တတ်သည်။ သားတော်သမီးတော်များအား ရာဇဝင်ကြောင်းကို မှတ်တမ်း တင်ထားသည့် စာအုပ်အား အသက် ၁၈ နှစ်ပြည့်မှ ဖတ်စေပြီး ဒီအကြောင်းတွေကို သိထားရုံမှတစ်ပါး တစ်ခြားဘယ်သူမှ မပြောကြရန် သားစဉ်မြေးဆက် မှာကြား နုတ်ပိတ် ခဲ့ကြသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၇။             မင်းသားကြီး ဦးမောင်ဟန် သည် မုခ်သုံးဆင့်ပါသော စေတီအား တည်ထားပြီး ၇ တောင်ပတ်လည် ဌာပနာတိုက်ပြုလုပ်ကာ ရွှေပုခက်၊ မြပုခက်၊ ရွှေပန်းကန်၊ ရွှေဇလုံ၊ ရွှေဇွန်းများနှင့် ကျန်သောရွှေငွေများဖြင့် ရွှေငှက်ပျောသီး ငွေငှက်ပျောသီး ၊ ရွှေအုန်းသီး ငွေအုန်းသီးများပြုလုပ်ကာ ထည့်သွင်းဌာပနာခဲ့ပြီး စေတီအမည်မှာ မြပုခက်စေတီ ဖြစ်သည်။ နောင်တစ်ချိန်ဘုရားပြုပြင်ရန်အတွက် ငွေ ၉ တင်းမြှုပ်နှံကာ အပေါ်မှ ထန်းပင် တစ်ပင်စိုက်ထား အမှတ်အသားပြုခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းအရာအား နှောင်းလူတို့ ထိုက်တန်က ရရှိပြုပြင်နိုင်ရန် စကားဝှက်ဖြင့်ထားခဲ့ရာ " ဘုရားထီးကျိုး လက်ညှိုးထိုး၊ ထန်းတစ်ပင်ရင်း ငွေကိုးတင်း၊ မယားမိဖြူ ရအောင်ယူ" ဟုသော သိုက်စာလိုလို စပ်ဆိုထားခဲ့ရာ ၁၉၆၀ မုန်တိုင်းကြောင့် ဘုရားကြီးထီးတော်မှာ ထိုထန်းပင်ရင်းဘက်သို့ ကျိုးလေရာ မြေမခဘဲ တန်းလန်းကြီးဖြင့် လက်ညှိုးထိုးထားသလို ဖြစ်ခဲ့သည်မှာ လည်း အံ့ဩဖွယ်ရာအဖြစ် သိုက်စာကို မှန်စေသကဲ့သို့ ဖြစ်တော့သည်။ ဘုရားပျက်အား ပြုပြင်ရန် အလှူရှင်များက မကြာမကြာ ပြင်ဆင်ခွင့်တောင်းသော်လည်း အမျိုးများက လျှို့ဝှက်ချက် များ ပေါက်ကြားမည်စိုးသဖြင့် မည်သူ့ကိုမျှ ပြင်ဆင်ခွင့်ပြု မိမိတို့လည်း မပြုပြင်နိုင် ဘဝဖြင့် ထားရှိခဲ့ရသည်။ မင်းသားကြီး မောင်ဟန် ဆင်တွေမွေးခဲ့သော နေရာမှာ ယခုတိုင် ဆင်ဝိုင်းရွာဟု အမည်တွင်လျက်ရှိပါသည်။ အိမ်မက်အရ ရွှေငွေရတနာများ တူးဖော်ရရှိပြီး စဉ့်အိုးကြီးဖြင့်ထည့်ကာ သယ်လာရာတွင်လည်း စဉ့်အိုးကြီးကျကွဲသည့် နေရာတွင် ယခုတိုင် စဉ့်အိုးကွဲရွာ ဟုအမည်နာမများ တွင်ခဲ့ရာ သကျသာကီဝင် ကုန်းဘောင်မင်းသွေး များ၏ မမြင်အပ်သော ဘုန်းကံရာဇဝင်တွင်စေတတ်သော မြေပြင်အထောက်အထားများ အဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်း ထင်ကျန်ခဲ့ပါသည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၈။             ဦးမောင်ဟန် သည် သမီးမယ်လိပ်မှ မွေးသော မြေး ၈ ဦးအနက် နောင် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကြောင်းတရားများအတွက် ကြိုတင်ကာစီမံသင့်သည့်အတိုင်း ဒုတိယ မြေးတော် မောင်အောင်ကျော်ဇံ အား မြေးအဖြစ်မှ သားအဖြစ်သို့ ပြန်လည်မွေးစားခဲ့သည်။ မောင်အောင်ကျော်ဇံ သည် မွေးစားခမည်းတော်(ဘိုးတော်) ဦးမောင်ဟန် ထံမှ ညစဉ် ညတိုင်း ပုံပြင်သဖွယ်ကြားသိခွင့်ရခဲ့သည့် အတိတ်သမိုင်းများကို နာကြည်းကာ နောင် အရွယ်ရောက်ချိန်တွင် အနောက်ရိုးမ ရခိုင်နယ်စပ်တွင် လက်နက်လူသူစုဆောင်းပြီး ဗိုလ်ဘွဲ့ခံကာ ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံအဖြစ် ကုလားဖြူနယ်ချဲ့ကို မြင်းတပ်ဖြင့် ပြင်းပြင်း ထန်ထန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ လျှပ်တပြက် ခြုံခိုတိုက်ပွဲများ သည် ကုလားဖြူတပ်များကို ခြောက်ခြားစေခဲ့သဖြင့် ဗြိတိသျှအစိုးရက ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံ အား အရှင်ဖမ်းမိဆက်သ ပါက ဆုငွေ ၅၀၀ ရမည်ဟု ဆုငွေထုတ်ခဲ့ရသည် အထိ ဘိုးတော်အိမ်ရှေ့သွေးပီပီ ရာဇာ့ ဗီဇသတ္တိသွေးကို ထင်ထင်ရှားရှားပြသခဲ့သူဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တပ်ဖွဲ့တွင်း သစ္စာဖောက် မှုကြောင့် သူရဲကောင်းပီသစွာ လက်ရအဖမ်းမခံဘဲ ရခိုင်နယ်စပ်ရိုးမတွင်းသို့ ပုန်းအောင်းနေထိုင်ရာမှ တောတွင်း၌ပင် ငှက်ဖျားရောဂါဖြင့် ကံကုန်ခဲ့သည်။<ref>ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး</ref> ၉။             မင်းသားကြီး မောင်ဟန် သည် ၁၂၇၁ ခုခန့်တွင် ကံတော်ကုန်ရာ အလောင်းတော်အား ခေါင်းနှစ်ထပ်သွင်းပြီး သလွန်တော်ပေါ် တင်ကာ၊ ထိုသလွန်အား သံကြိုး ၄ ချောင်းဖြင့် ပုခက်သဏ္ဍာန် ချိတ်ဆွဲထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂူသွင်းပြီး အပေါ်မှ စကြာယာဉ်ပုံစံဖြင့် အုတ်နန်းပြဿဒ်တင်ကာ (ငယ်မည်ဘဝက မောင်ဟန် အား စကြာဟန်လေး ဟုလည်း ခေါ်ခဲ့ဖူးသည်ကို ) အလောင်းတော်ဂူ ပြဿဒ်အား အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် စကြာတံဆိပ်ပြု လှည်းဘီးဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ဟန် တူပါသည်။ ဂူနန်းပြဿဒ်မှာ ဘုရားဒကာအဖြစ် မြပုခက်စေတီ၏အနီး အတောင် ၂၀ အကွာတွင် ထားရှိခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် ဂူပြိုကြီးအား တွေ့မြင်နိုင်ပါ သည်။ မင်းသားကြီး ထိပ်တင် ဆွေဟန်၏ မွေးစားသားတော်(မြေးအရင်း) ဗိုလ်အောင်ကျော်ဇံ နှင့် ရှင်သက်မင်း တို့မှ ရှင်အထော်၊ ကိုယ်တော်အေး(မောင်အေး)၊ ကိုယ်တော်သန်း(မောင်သန်း) ဟူသည့် သားသမီး ၃ ယောက် ဖွားမြင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အဆက်အနွယ် များနှင့် ရှမ်းမင်းသမီး အဆက်အနွယ်များ အချို့ပြန်လက်ဆက်ကာ ဖန်းခါပင်၊ မိတ်သလင်၊ ကျောက်ချောင်း၊ ငါးသိုင်းချောင်း၊ ရေကြည် နယ်တစ်ဝိုက် သားတော်စဉ် မြေးတော်ဆက် မြစ်တော်ညွှန့် ဆိုသလို မိတ်သလင်ရောက် အိမ်ရှေ့မင်းသွေးများသည် အငြင်းမပွား ထွန်းကားလျက် ရှိပါတော့သည်။(ဆက်မည်)<ref>'''ကုန်းဘောင်ဆက်ရာဇဝင်တော်ကြီး'''</ref> k0d7zs37vxdgx379djruhmpxwgm0g63 1 292376 1056264 2026-10-04T17:38:21Z Prince Min Paing 148011 /* ထိပ်တင်ဟန်အကြောင်း */ အပိုင်းသစ် 1056264 wikitext text/x-wiki == ထိပ်တင်ဟန်အကြောင်း == ထိပ်တင်ဟန်၏ ဖြစ်ရပ်မှန်အကြောင်းအရာကို ဆွေးနွေးပါမည်။ [[အသုံးပြုသူ:Prince Min Paing|Prince Min Paing]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Prince Min Paing|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၃၈၊ ၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 1nb5obxuaem8wcif5w2pypam7mpwtbq 3 292377 1056266 2026-10-04T18:21:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1056266 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Enthu2608 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၂၁၊ ၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC) 4nbcm0kl6gb1cma9xs7loo9mdjvnunw 3 292378 1056275 2026-10-04T22:21:40Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1056275 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kiddies TV ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၂၁၊ ၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC) pzbjqk839zjxq8ytbzlmiwwar2hyrr7 3 292379 1056277 2026-10-05T01:22:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1056277 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-53573-73 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၂၂၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC) mjcf4rtwicm1nxpg037cj83aw8hw8fk 3 292380 1056279 2026-10-05T02:22:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1056279 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-53612-67 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၂၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC) n4eimgzfr318zjmtvs1xcmkawnrb2ts 100 292381 1056280 2026-10-05T02:40:09Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=10|day=5|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056280 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=10|day=5|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} 07rd3cmu9u6sys5g8oquwtdbjzutkoj 1056284 1056280 2026-10-05T05:23:19Z Salai Rungtoi 22844 1056284 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=10|day=5|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *ရာသီဥတု ပူပြင်းလာခြင်းကြောင့် လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှု ပိုမိုများပြားလာသဖြင့် စနစ်ပျက်ယွင်းမှု (System Breakdown) မဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက် အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့မှစ၍ လျှပ်စစ်မီးကို အလှည့်ကျ ပေးအပ်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း [[လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန|လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန]]က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/519329 (DVB)] <!-- All news items above this line -->}} hzrliz0n0u7is7b39ggp8xed1sksdiw 3 292382 1056288 2026-10-05T07:22:49Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1056288 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-53243-46 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၂၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC) nywq9akk20p4gm760azt828t958s2b6 3 292383 1056291 2026-10-05T08:22:53Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1056291 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-53328-53 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၂၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၆ (UTC) s1w5ou0ptq91qd4n2rtay48l0hq2vb1 0 292384 1056299 2026-10-05T11:09:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ဟင်းငုတ်ပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဟင်းငုတ်ပင်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဟင်းငုတ်ပင်ရွာ]]ရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056299 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဟင်းငုတ်ပင်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဟင်းငုတ်ပင်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဟင်းငုတ်ပင်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၇၃၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.902420486439283| 96.43022356877809|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 6haj3rbyj2vbjf8vkp7oxkpwe6xkfxd 0 292385 1056300 2026-10-05T11:11:59Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ကံကလေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကံကလေးရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ကံကလေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056300 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ကံကလေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကံကလေးရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ကံကလေးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၉၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.610666936125128| 96.44804209436757|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} hzmna4va645iovz8auvfeazdlyrs0y6 0 292386 1056301 2026-10-05T11:14:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ဥယျာဉ်တော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဥယျာဉ်တော်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဥယျာဉ်တော်ရွာ]]ရှိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056301 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဥယျာဉ်တော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဥယျာဉ်တော်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဥယျာဉ်တော်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၆၉၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.873646439198584| 96.41951607546176|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 3p29suwbac03qzcep35ui57u479a466 0 292387 1056302 2026-10-05T11:16:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ကံသုံးဆင့်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊[[ကံသုံးဆင့်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ကံသုံးဆင့်ရွာ]]ရှိ အ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056302 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ကံသုံးဆင့်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊[[ကံသုံးဆင့်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ကံသုံးဆင့်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၇၂ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.87667797604535| 96.37232696855669|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} opxk4tgptynibmg0fg4r1etuqheumml 0 292388 1056303 2026-10-05T11:17:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ဝဲကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဝဲကြီးရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဝဲကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056303 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဝဲကြီး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဝဲကြီးရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဝဲကြီးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၁၈ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.919796316649688| 96.3691311209057|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} pbfiwzs7wf3ti1k1at6thdxkqydwp94 0 292389 1056304 2026-10-05T11:19:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.ထ.က (ခွဲ) ဘန့်ဘွေးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဘန့်ဘွေးကုန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056304 wikitext text/x-wiki '''အ.ထ.က (ခွဲ) ဘန့်ဘွေးကုန်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.745164472780324| 96.40590857804925|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 7e9mej71i7dbi2e8irst9oqumpymlkn 0 292390 1056305 2026-10-05T11:21:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ရွှေလောင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေလောင်းရွာသစ်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ရွှေလောင်းရွာ]]ရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056305 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ရွှေလောင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေလောင်းရွာသစ်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ရွှေလောင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၆၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.89767428628768| 96.29125208745694|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} dmzlp8g7iv22c2e40l3vaubw7la83v6 0 292391 1056306 2026-10-05T11:24:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - ညောင်ခြေထောက်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ ညောင်ခြေထောက်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ညောင်ခြေထောက်ရွ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056306 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - ညောင်ခြေထောက်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်ခြေထောက်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ညောင်ခြေထောက်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၅၇၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 5smc1caqi46kbhi8cszcsri3zhh0h0a 0 292392 1056307 2026-10-05T11:25:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က - မိုင်နှစ်ဆယ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[မိုင်နှစ်ဆယ်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|မိုင်နှစ်ဆယ်ရွာ]]ရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056307 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က - မိုင်နှစ်ဆယ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[မိုင်နှစ်ဆယ်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|မိုင်နှစ်ဆယ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၈၁ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} 5jy621cfoi5dzzptd9ouj849hwxkva0 0 292393 1056308 2026-10-05T11:27:12Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဈေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့]]၊ ဈေးရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056308 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဈေး''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့]]၊ ဈေးရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၀၇ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} m1e118o8itoddzlf4wl0jojv7ytlg51 0 292394 1056309 2026-10-05T11:28:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ပဲခူးလမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့]]၊ ပဲခူးလမ်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056309 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ပဲခူးလမ်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့]]၊ ပဲခူးလမ်းရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၄၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} akbl9ljsy9x6wunlzqjnhj1gh09mqv7 0 292395 1056310 2026-10-05T11:29:05Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကြက်သွန်ခင်း (၂)''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့]]၊ ကြက်သွန်ခင်း (၂) ရပ်ကွက်ရှိ အခြေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056310 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကြက်သွန်ခင်း (၂)''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့]]၊ ကြက်သွန်ခင်း (၂) ရပ်ကွက်ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၁၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} arxerk0lu8edum2258ief88v6ckg8h5 0 292396 1056311 2026-10-05T11:31:49Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ကျောင်းရှစ်ဆယ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ ကျောင်းရှစ်ဆယ်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ကျောင်းရှ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056311 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ကျောင်းရှစ်ဆယ်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကျောင်းရှစ်ဆယ်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ကျောင်းရှစ်ဆယ်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၄၁၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} l9uolbs7pr6xzpvzoqi7l0opsut5da4 0 292397 1056312 2026-10-05T11:33:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ရေသိုး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရေသိုးရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ရေသိုးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056312 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ရေသိုး ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရေသိုးရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ရေသိုးရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၈၉ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.740459648364432| 96.37989038805176|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} l01owj4fyozrpektctgl9n3aj66vxyj 0 292398 1056313 2026-10-05T11:35:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ယန္တယား''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ယန္တယားရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ယန္တယားရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056313 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ယန္တယား''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ယန္တယားရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ယန္တယားရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား xxxx ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} g200kldtwc8qj4m6eqhl5hgdi7ignk7 0 292399 1056314 2026-10-05T11:36:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) လက်ပံခုန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံခုံရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|လက်ပံခုန်ရွာ]]ရှိ အခြေ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056314 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) လက်ပံခုန်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[လက်ပံခုံရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|လက်ပံခုန်ရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၁၄ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} qjf2j8yjq9pzy6dgsq98ojefhqkrl4o 0 292400 1056315 2026-10-05T11:38:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) တင်းကုတ္တန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ တင်းကုတ္တန်းရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|တင်းကုတ္တန်းရ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056315 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) တင်းကုတ္တန်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[တင်းကုတ္တန်းရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|တင်းကုတ္တန်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၂၉၀ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.674618103833417| 96.41850016262993|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} mey2hdzhq0fgwc47vyhtjw3h6v8p3d2 0 292401 1056317 2026-10-05T11:39:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) အင်ဒိုင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[အင်ဒိုင်းရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|အင်ဒိုင်းရွာ]]ရှိ အခြ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056317 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) အင်ဒိုင်း''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[အင်ဒိုင်းရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|အင်ဒိုင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၁၇၆ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.78185150972112| 96.40056698363753|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} gghmstcclqkb7x5mgo2v3gvxwquo4i5 0 292402 1056318 2026-10-05T11:41:38Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''အ.လ.က (ခွဲ) ဆွဲလဲချောင်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ ဆွဲလဲချောင်းရွာမရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဆွဲလဲချော..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056318 wikitext text/x-wiki '''အ.လ.က (ခွဲ) ဆွဲလဲချောင်း ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အုတ်တွင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဆွဲလဲချောင်းရွာမရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်|ဆွဲလဲချောင်းရွာ]]ရှိ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ကျောင်းသား ၃၈၅ ဦး ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။<ref name="geo">https://myanmargeographicalsociety.org/oktwin-township/</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{coord|18.72230531345183| 96.40996147318614|format=dms|region:MM|display=inline,title}} [[ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ စာသင်ကျောင်းများ]] {{Myanmar-school-stub}} j1vbq1u4o9z4j8od9z12osd5rg117nt 0 292404 1056325 2026-10-05T11:54:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''နခဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းငယ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများသည် စုစုပေါင်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1056325 wikitext text/x-wiki '''နခဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းငယ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများသည် စုစုပေါင်း ၂၄ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။ အိရှိခဝခရိုင်၊ နိုတိုကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာမှ ၂၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းစုကို မြောက်ဘက်အစုနှင့် တောင်ဘက်အစုဟူ၍ အစုနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်အစုတွင် တဆွတ်ဂျိ၊ အိုရှိမ နှင့် ခရိမတဂျိမတို့ ပါဝင်ပြီး၊ တောင်ဘက်အစုတွင် အခရှိမ၊ အရမိခိုဂျိမ၊ ဘဲဘိုရှိဂျိမနှင့် မိခုရိယဂျိမတို့ ပါဝင်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည့် အိုရှိမကျွန်းသည် ဧရိယာ ၁၂.၆ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂ မီတာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ကျွန်းများတွင် ၄၀ မီတာအမြင့်ရှိသည့် ထောင်လိုက်နီးပါးမတ်စောက်နေသည့် ကုန်းစောင်းများ ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 99d2jafeb37jpnun1jw6eiea1r5enm8 1056326 1056325 2026-10-05T11:54:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1056326 wikitext text/x-wiki '''နခဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းငယ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများသည် စုစုပေါင်း ၂၄ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။ အိရှိခဝခရိုင်၊ နိုတိုကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာမှ ၂၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းစုကို မြောက်ဘက်အစုနှင့် တောင်ဘက်အစုဟူ၍ အစုနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်အစုတွင် တဆွတ်ဂျိ၊ အိုရှိမ နှင့် ခရိမတဂျိမတို့ ပါဝင်ပြီး၊ တောင်ဘက်အစုတွင် အခရှိမ၊ အရမိခိုဂျိမ၊ ဘဲဘိုရှိဂျိမနှင့် မိခုရိယဂျိမတို့ ပါဝင်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည့် အိုရှိမကျွန်းသည် ဧရိယာ ၁၂.၆ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂ မီတာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ကျွန်းများတွင် ၄၀ မီတာအမြင့်ရှိသည့် ထောင်လိုက်နီးပါးမတ်စောက်နေသည့် ကုန်းစောင်းများ ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] obiyatrhfyryhbk3bzhpixrru5exrns 1056327 1056326 2026-10-05T11:55:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[နဆဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ]] စာမျက်နှာကို [[နနဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ]] သို့ ခင်မောင်မောင်လွင်က ရွှေ့ခဲ့သည် 1056326 wikitext text/x-wiki '''နခဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းငယ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများသည် စုစုပေါင်း ၂၄ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။ အိရှိခဝခရိုင်၊ နိုတိုကျွန်းဆွယ်၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာမှ ၂၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းစုကို မြောက်ဘက်အစုနှင့် တောင်ဘက်အစုဟူ၍ အစုနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်အစုတွင် တဆွတ်ဂျိ၊ အိုရှိမ နှင့် ခရိမတဂျိမတို့ ပါဝင်ပြီး၊ တောင်ဘက်အစုတွင် အခရှိမ၊ အရမိခိုဂျိမ၊ ဘဲဘိုရှိဂျိမနှင့် မိခုရိယဂျိမတို့ ပါဝင်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည့် အိုရှိမကျွန်းသည် ဧရိယာ ၁၂.၆ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂ မီတာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ကျွန်းများတွင် ၄၀ မီတာအမြင့်ရှိသည့် ထောင်လိုက်နီးပါးမတ်စောက်နေသည့် ကုန်းစောင်းများ ရှိသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] obiyatrhfyryhbk3bzhpixrru5exrns 1056330 1056327 2026-10-05T11:56:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1056330 wikitext text/x-wiki [[File:Synthliboramphus wumizusume -Japan-8.jpg|thumb|Japanese murrelets breed on the islets]] '''နခဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ''' သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းငယ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများသည် စုစုပေါင်း ၂၄ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။ [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ [[နိုတိုကျွန်းဆွယ်]]၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာမှ ၂၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းစုကို မြောက်ဘက်အစုနှင့် တောင်ဘက်အစုဟူ၍ အစုနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်အစုတွင် တဆွတ်ဂျိ၊ အိုရှိမ နှင့် ခရိမတဂျိမတို့ ပါဝင်ပြီး၊ တောင်ဘက်အစုတွင် အခရှိမ၊ အရမိခိုဂျိမ၊ ဘဲဘိုရှိဂျိမနှင့် မိခုရိယဂျိမတို့ ပါဝင်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည့် အိုရှိမကျွန်းသည် ဧရိယာ ၁၂.၆ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂ မီတာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ကျွန်းများတွင် ၄၀ မီတာအမြင့်ရှိသည့် ထောင်လိုက်နီးပါးမတ်စောက်နေသည့် ကုန်းစောင်းများ ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Coord|37|36|00|N|136|54|59|E|source:BLI|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] e2i5lfp32h0lcfz4if0o84yrpdylico 1056331 1056330 2026-10-05T11:57:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1056331 wikitext text/x-wiki [[File:Synthliboramphus wumizusume -Japan-8.jpg|thumb|Japanese murrelets breed on the islets]] '''နခဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ''' သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းငယ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများသည် စုစုပေါင်း ၂၄ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။ [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ [[နိုတိုကျွန်းဆွယ်]]၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာမှ ၂၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းစုကို မြောက်ဘက်အစုနှင့် တောင်ဘက်အစုဟူ၍ အစုနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်အစုတွင် တဆွတ်ဂျိ၊ အိုရှိမ နှင့် ခရိမတဂျိမတို့ ပါဝင်ပြီး၊ တောင်ဘက်အစုတွင် အခရှိမ၊ အရမိခိုဂျိမ၊ ဘဲဘိုရှိဂျိမနှင့် မိခုရိယဂျိမတို့ ပါဝင်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည့် အိုရှိမကျွန်းသည် ဧရိယာ ၁၂.၆ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂ မီတာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ကျွန်းများတွင် ၄၀ မီတာအမြင့်ရှိသည့် ထောင်လိုက်နီးပါးမတ်စောက်နေသည့် ကုန်းစောင်းများ ရှိသည်။ ==ငှက်များအတွက် အရေးပါမှု== ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Coord|37|36|00|N|136|54|59|E|source:BLI|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] my1zhfnq2mnmlnq9ztouep1dn7kk518 1056332 1056331 2026-10-05T11:57:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ငှက်များအတွက် အရေးပါမှု */ 1056332 wikitext text/x-wiki [[File:Synthliboramphus wumizusume -Japan-8.jpg|thumb|Japanese murrelets breed on the islets]] '''နခဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ''' သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းငယ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများသည် စုစုပေါင်း ၂၄ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။ [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ [[နိုတိုကျွန်းဆွယ်]]၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာမှ ၂၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းစုကို မြောက်ဘက်အစုနှင့် တောင်ဘက်အစုဟူ၍ အစုနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်အစုတွင် တဆွတ်ဂျိ၊ အိုရှိမ နှင့် ခရိမတဂျိမတို့ ပါဝင်ပြီး၊ တောင်ဘက်အစုတွင် အခရှိမ၊ အရမိခိုဂျိမ၊ ဘဲဘိုရှိဂျိမနှင့် မိခုရိယဂျိမတို့ ပါဝင်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည့် အိုရှိမကျွန်းသည် ဧရိယာ ၁၂.၆ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂ မီတာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ကျွန်းများတွင် ၄၀ မီတာအမြင့်ရှိသည့် ထောင်လိုက်နီးပါးမတ်စောက်နေသည့် ကုန်းစောင်းများ ရှိသည်။ ==ငှက်များအတွက် အရေးပါမှု== ဤကျွန်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကို BirdLife International က ငှက်များအတွက်အရေးပါသည့် နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Coord|37|36|00|N|136|54|59|E|source:BLI|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] fwrw0acurb54xlfhekwp80qg9xbm5xc 1056333 1056332 2026-10-05T11:58:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ငှက်များအတွက် အရေးပါမှု */ 1056333 wikitext text/x-wiki [[File:Synthliboramphus wumizusume -Japan-8.jpg|thumb|Japanese murrelets breed on the islets]] '''နခဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ''' သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းငယ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများသည် စုစုပေါင်း ၂၄ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။ [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ [[နိုတိုကျွန်းဆွယ်]]၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာမှ ၂၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းစုကို မြောက်ဘက်အစုနှင့် တောင်ဘက်အစုဟူ၍ အစုနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်အစုတွင် တဆွတ်ဂျိ၊ အိုရှိမ နှင့် ခရိမတဂျိမတို့ ပါဝင်ပြီး၊ တောင်ဘက်အစုတွင် အခရှိမ၊ အရမိခိုဂျိမ၊ ဘဲဘိုရှိဂျိမနှင့် မိခုရိယဂျိမတို့ ပါဝင်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည့် အိုရှိမကျွန်းသည် ဧရိယာ ၁၂.၆ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂ မီတာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ကျွန်းများတွင် ၄၀ မီတာအမြင့်ရှိသည့် ထောင်လိုက်နီးပါးမတ်စောက်နေသည့် ကုန်းစောင်းများ ရှိသည်။ ==ငှက်များအတွက် အရေးပါမှု== ဤကျွန်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကို BirdLife International က ငှက်များအတွက်အရေးပါသည့် နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=bli>{{cite web |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/nanatsujima-islets-iba-japan|title= Nanatsujima islets|author=<!--Not stated--> |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 31 January 2021}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Coord|37|36|00|N|136|54|59|E|source:BLI|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] l7ini6zzpgcrjuhgl0cvpstvo8t9nlg 1056334 1056333 2026-10-05T11:58:22Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1056334 wikitext text/x-wiki [[File:Synthliboramphus wumizusume -Japan-8.jpg|thumb|Japanese murrelets breed on the islets]] '''နခဆွတ်ဂျိမကျွန်းငယ်များ''' သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]ရှိ လူနေထိုင်ခြင်းမရှိသည့် ကျွန်းငယ်အုပ်စု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများသည် စုစုပေါင်း ၂၄ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။ [[အိရှိခဝခရိုင်]]၊ [[နိုတိုကျွန်းဆွယ်]]၏ မြောက်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာမှ ၂၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာ ဂျပန်ပင်လယ်ပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းစုကို မြောက်ဘက်အစုနှင့် တောင်ဘက်အစုဟူ၍ အစုနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်အစုတွင် တဆွတ်ဂျိ၊ အိုရှိမ နှင့် ခရိမတဂျိမတို့ ပါဝင်ပြီး၊ တောင်ဘက်အစုတွင် အခရှိမ၊ အရမိခိုဂျိမ၊ ဘဲဘိုရှိဂျိမနှင့် မိခုရိယဂျိမတို့ ပါဝင်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းဖြစ်သည့် အိုရှိမကျွန်းသည် ဧရိယာ ၁၂.၆ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၂ မီတာ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ကျွန်းများတွင် ၄၀ မီတာအမြင့်ရှိသည့် ထောင်လိုက်နီးပါးမတ်စောက်နေသည့် ကုန်းစောင်းများ ရှိသည်။<ref name=bli/> ==ငှက်များအတွက် အရေးပါမှု== ဤကျွန်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကို BirdLife International က ငှက်များအတွက်အရေးပါသည့် နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=bli>{{cite web |url=https://datazone.birdlife.org/site/factsheet/nanatsujima-islets-iba-japan|title= Nanatsujima islets|author=<!--Not stated--> |date=2021|website= BirdLife Data Zone|publisher= BirdLife International|access-date= 31 January 2021}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Coord|37|36|00|N|136|54|59|E|source:BLI|display=title}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ]] 9gocgfjaw6ofzdf7ws4n6dl3pz7e5qj