ویکی‌پدیا mznwiki https://mzn.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter مدیا شا گپ کارور کارور گپ ویکی‌پدیا ویکی‌پدیا گپ پرونده پرونده گپ مدیاویکی مدیاویکی گپ شابلون شابلون گپ رانما رانما گپ رج رج گپ پورتال پورتال گپ پروژه پروژه گپ TimedText TimedText talk ماژول ماژول گپ Event Event talk 0 2427 328648 6437 2026-06-22T19:43:31Z محک 1023 328648 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''تنگه''' اتا اوراه ره بوت بونه که دتاخشکی ره همدیگه جا سیوا کنه.تنگه شه طبیعی دره. [[category:جوغرافی]] ovl80afeemdrxrwnuo76f19cfhxyuce 0 3891 328652 165488 2026-06-22T19:57:08Z محک 1023 کارور محک، [[کومور]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[قمر جزایر]] دله: ونه نوم عربی ریشه دیار بوه 165488 wikitext text/x-wiki {{coord|11|41|S|43|16|E|type:country|display=title}} {{جعبه اطلاعات کشور| نام اصلی = الإتّحاد القمریّ | نام فارسی رسمی = اتحاد قُمُر| نام عادی = کومور ِمجمع‌الجزایر | تصویر پرچم = Flag of the Comoros.svg | تصویر نشان ملی =Coat_of_arms_of_Comoros.svg | شعار ملی = "یک‌پارچگی، همبستگی، پیشرفت | سرود ملی = "یگانگی جزایر والا | نقشه = Location_Comoros_AU_Africa.svg|thumb|200px | نقشه۲ = Location Comoros AW.png|thumb|200px | پایتخت = [[مورونی]] |latd=۱۱|latm=۴۱|latNS=S|longd=۴۳|longm=۱۶|longEW=E| بزرگ‌ترین شهر = [[مورونی]] | زبان رسمی = [[عربی]] و [[فرانسوی]] | نوع حکومت = [[فدرال]] و [[جمهوری ]] | نوع حاکمان = • رئیس جمهور | نام حاکمان = [[اکیلیلو دونین]] | نحوه تشکیل = استقلال | موارد منجر به تشکیل = [[فرانسه]] جه | تاریخ تشکیل = [[۶ ژوئیه]] [[۱۹۷۵ (میلادی)|۱۹۷۵]] | مساحت = ۲٬۲۳۵ | رتبه مساحت = ۱۷۸ام | درصد آبها = جزئی | سال براورد جمعیت = [[۲۰۰۵ (میلادی)|۲۰۰۵]] | جمعیت = ۷۹۸٬۰۰۰ | رتبه جمعیت = ۱۵۹ام | تراکم جمعیت = ۲۷۵ | رتبه تراکم جمعیت = ۲۵ام | سال تولید ناخالص داخلی = | تولید ناخالص داخلی = | رتبه تولید ناخالص داخلی = | سرانه تولید ناخالص داخلی = | رتبه سرانه تولید ناخالص داخلی = | سال شاخص توسعه انسانی = | شاخص توسعه انسانی = | رتبه شاخص توسعه انسانی = | وضع شاخص توسعه انسانی = | واحد پول = [[فرانک]] | کد واحد پول = KMF | منطقه زمانی = EAT | منطقه زمانی تابستانی = DST | utc = | dst = | کد بین‌المللی خودرو = | دامنه اینترنتی = [[km.]] | پیش‌شماره تلفنی = ۲۶۹+ | }} '''قُمُر''' یا '''کومور ''' اتا [[عربی]] کشور ِنوم هسه که [[آفریقا]] قاره دله دره. این کشور اتا [[مجمع‌الجزایر]]ه که [[هند اوقیانوس]] دله و [[موزامبیک]] ِشرقی سواحل و [[ماداگاسکار]] ِشمال‌غربی وَر جا دانّه. ونه گتی ۲۲۳۶ کیلو مربع هسته. این کشور [[عرب کشورون اتحادیه ]] و [[آفریقا اتحادیه]] دله دَره. کومور دله مردمون اتا سواحیلی لهجه دارنه که وه ره [[کوموری زوون]] هم گانّه. غیر از این، [[عربی]] و [[فرانسوی]] هم رسمیت دارنه. == تاریخ == اوائل کومور دله پولونزی مردمون دیینه تا این که مسلمون‌ها دکلستنه جزیره دله و اونجه ره تجاری راه دله هدار هاکردنه. شیرازی‌ها جزیره دله خله بینه و کومور وشون بندر بی‌یه. سال ۱۸۴۳ میلادی، [[فرانسه]] این جزایر ره بیته و سال ۱۹۱۲ رسماً وه ره شه مستعمره هاکرده و وه ره [[ماداگاسکار]] ِمجموعه دله قرار هدا. سال ۱۹۷۱ کومور ره ماداگاسکار جه سیوا هاکرده و ونه اقتصاد ره شه‌گردون هاکرده. سال ۱۹۷۵ کومور دله اتا میلس تشکیل بیّه که این جزیره‌ی استقلال ره اعلام هاکرده و کومور فرانسه جه سیوا بیّه. اروپایی‌ها، عربستان، عراق و کویت سال ۱۹۷۹ جه این کشور ره برسمیت بشناسینه و ونجه رابطه داشتنه. ==جوغرافی== [[پرونده:Comoros_-_Location_Map_(2013)_-_COM_-_UNOCHA.svg|بندانگشتی|راست|کومورِ نقشه]] اینتا کشور گتی۲۲۳۶ کیلومترمترموربع هسه.اینتا کشور۵۵۰هزار نفرجمعیت دارنه.ونه نیشتنگا نوم [[مورونی]] هسه. کومور سه‌تا اصلی جزیره دارنه که شه وسّه شه‌گردونی دارنه: آنژوان، گرند کومور، موهیلی. ==ایقتصاد== اینتا کشور پیل یکا نوم [[فرانک]] هسه.وه آفریقای فقیرترین کشورون جه هسه. == منابع == {{پانویس}} {{ویکی‌انبار-رده|Comoros}} * http://en.wikipedia.org/wiki/Comoros {{آفریقا اتحادیه }} {{عرب اتحادیه }} [[رج:کومور| ]] [[رج:عرب اتحادیه ]] [[رج:آفریقایی کشورون]] [[رج:عربی‌زوون کشورون]] [[رج:عرب کشورون]] [[رج:جزیره ئون]] [[رج:سواحلی‌زوون کشورون]] [[رج:فرانسه قدیمی مستعمرات]] [[رج:اسلامی کشورون]] [[رج:فرانسوی‌زوون کشورون]] 83tvtfygtot0l85eagyk8udx9vkr1sb 328656 328652 2026-06-22T20:05:37Z محک 1023 /* جوغرافی */ 328656 wikitext text/x-wiki {{coord|11|41|S|43|16|E|type:country|display=title}} {{جعبه اطلاعات کشور| نام اصلی = الإتّحاد القمریّ | نام فارسی رسمی = اتحاد قُمُر| نام عادی = کومور ِمجمع‌الجزایر | تصویر پرچم = Flag of the Comoros.svg | تصویر نشان ملی =Coat_of_arms_of_Comoros.svg | شعار ملی = "یک‌پارچگی، همبستگی، پیشرفت | سرود ملی = "یگانگی جزایر والا | نقشه = Location_Comoros_AU_Africa.svg|thumb|200px | نقشه۲ = Location Comoros AW.png|thumb|200px | پایتخت = [[مورونی]] |latd=۱۱|latm=۴۱|latNS=S|longd=۴۳|longm=۱۶|longEW=E| بزرگ‌ترین شهر = [[مورونی]] | زبان رسمی = [[عربی]] و [[فرانسوی]] | نوع حکومت = [[فدرال]] و [[جمهوری ]] | نوع حاکمان = • رئیس جمهور | نام حاکمان = [[اکیلیلو دونین]] | نحوه تشکیل = استقلال | موارد منجر به تشکیل = [[فرانسه]] جه | تاریخ تشکیل = [[۶ ژوئیه]] [[۱۹۷۵ (میلادی)|۱۹۷۵]] | مساحت = ۲٬۲۳۵ | رتبه مساحت = ۱۷۸ام | درصد آبها = جزئی | سال براورد جمعیت = [[۲۰۰۵ (میلادی)|۲۰۰۵]] | جمعیت = ۷۹۸٬۰۰۰ | رتبه جمعیت = ۱۵۹ام | تراکم جمعیت = ۲۷۵ | رتبه تراکم جمعیت = ۲۵ام | سال تولید ناخالص داخلی = | تولید ناخالص داخلی = | رتبه تولید ناخالص داخلی = | سرانه تولید ناخالص داخلی = | رتبه سرانه تولید ناخالص داخلی = | سال شاخص توسعه انسانی = | شاخص توسعه انسانی = | رتبه شاخص توسعه انسانی = | وضع شاخص توسعه انسانی = | واحد پول = [[فرانک]] | کد واحد پول = KMF | منطقه زمانی = EAT | منطقه زمانی تابستانی = DST | utc = | dst = | کد بین‌المللی خودرو = | دامنه اینترنتی = [[km.]] | پیش‌شماره تلفنی = ۲۶۹+ | }} '''قُمُر''' یا '''کومور ''' اتا [[عربی]] کشور ِنوم هسه که [[آفریقا]] قاره دله دره. این کشور اتا [[مجمع‌الجزایر]]ه که [[هند اوقیانوس]] دله و [[موزامبیک]] ِشرقی سواحل و [[ماداگاسکار]] ِشمال‌غربی وَر جا دانّه. ونه گتی ۲۲۳۶ کیلو مربع هسته. این کشور [[عرب کشورون اتحادیه ]] و [[آفریقا اتحادیه]] دله دَره. کومور دله مردمون اتا سواحیلی لهجه دارنه که وه ره [[کوموری زوون]] هم گانّه. غیر از این، [[عربی]] و [[فرانسوی]] هم رسمیت دارنه. == تاریخ == اوائل کومور دله پولونزی مردمون دیینه تا این که مسلمون‌ها دکلستنه جزیره دله و اونجه ره تجاری راه دله هدار هاکردنه. شیرازی‌ها جزیره دله خله بینه و کومور وشون بندر بی‌یه. سال ۱۸۴۳ میلادی، [[فرانسه]] این جزایر ره بیته و سال ۱۹۱۲ رسماً وه ره شه مستعمره هاکرده و وه ره [[ماداگاسکار]] ِمجموعه دله قرار هدا. سال ۱۹۷۱ کومور ره ماداگاسکار جه سیوا هاکرده و ونه اقتصاد ره شه‌گردون هاکرده. سال ۱۹۷۵ کومور دله اتا میلس تشکیل بیّه که این جزیره‌ی استقلال ره اعلام هاکرده و کومور فرانسه جه سیوا بیّه. اروپایی‌ها، عربستان، عراق و کویت سال ۱۹۷۹ جه این کشور ره برسمیت بشناسینه و ونجه رابطه داشتنه. ==جوغرافی== [[پرونده:Comoros_-_Location_Map_(2013)_-_COM_-_UNOCHA.svg|بندانگشتی|راست|کومورِ نقشه]] اینتا کشور گتی ۲۲۳۶ کیلومترمترموربع هسه. اینتا کشور ۵۵۰ هزار نفر جمعیت دارنه. ونه نیشتنگا نوم [[مورونی]] هسه. قمر سه‌تا اصلی جزیره دارنه که شه وسّه شه‌گردونی دارنه: [[آنژوان]]، [[گت قمر]]، [[موهیلی]]. ==ایقتصاد== اینتا کشور پیل یکا نوم [[فرانک]] هسه.وه آفریقای فقیرترین کشورون جه هسه. == منابع == {{پانویس}} {{ویکی‌انبار-رده|Comoros}} * http://en.wikipedia.org/wiki/Comoros {{آفریقا اتحادیه }} {{عرب اتحادیه }} [[رج:کومور| ]] [[رج:عرب اتحادیه ]] [[رج:آفریقایی کشورون]] [[رج:عربی‌زوون کشورون]] [[رج:عرب کشورون]] [[رج:جزیره ئون]] [[رج:سواحلی‌زوون کشورون]] [[رج:فرانسه قدیمی مستعمرات]] [[رج:اسلامی کشورون]] [[رج:فرانسوی‌زوون کشورون]] 8hq4sqbesl1ghjokmvt8o6s0qj3i05e 0 6072 328674 327812 2026-06-23T05:47:22Z HenryThe 27142 328674 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''مرجانه ساتراپی''' (اشناسنه وه ره: میریجانه ساتراپی) (بزایی مازرونی ۱۴۸۰ تیرما [[رشت]] دله) نویسنده و انیماتور هارشایی داستان‌ئون بی‌یه. وه ره مجموعه پرسپولیس هارشایی داستان‌ئون سر خله اشناسنه که ونه اولین جلد سال ۲۰۰۰ میلادی دله [[فرانسوی|فرانسوی زوون]] جه چاپ بیه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:ایران نویسندگون]] [[رج:امریکا نویسندگون]] lczcflc6owofj8wdpx8w0uyoieq2e2w 10 7953 328662 148839 2026-06-22T20:15:33Z محک 1023 328662 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = کومور | flag alias = Flag of the Comoros.svg | alt attribute = Flag of the Comoros | flag alias-1978 = Flag of the Comoros (1978-1992).svg | flag alias-1992 = Flag of the Comoros (1992-1996).svg | flag alias-1996 = Flag of the Comoros (1996–2001).svg | size = {{{size|}}} | name=قمر جزایر | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1978 | var2 = 1992 | var3 = 1996 | redir1 = COM </noinclude> }} mdg3spvimu5snb14zlpxvmd3nizvg81 0 9712 328664 307602 2026-06-22T20:26:15Z محک 1023 328664 wikitext text/x-wiki {{صندخ/ورزشی}} '''لیونل آندرس [لئو] مسی'''<ref>[http://www.fundacionleomessi.org/index.php Fundación Leo Messi]</ref> {{اسپانیایی|Lionel Andrés Messi}} (بزائه ۲۴ ژوئن ۱۹۸۷ روزاریو، آرجانتین) فوتوالیست هسته که [[اینترمیامی]] و [[آرجانتین|آرجانتین تیم‌ملی]] وسه کا کانده و مهاجم و بال ِپُست بازی کانده. ونجه به‌عنوان بتترین بازیکن، اقلاً شه نسل گدر، نوم وَرنه.<ref>{{یادکرد خبر|نام=Phil|نام خانوادگی=Gordon|پیوند=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/scotland/article4412665.ece|عنوان=Lionel Messi proves a class apart|زبان=انگلیسی|ناشر=The Times|تاریخ بازدید=۱۸ اوت ۲۰۱۱}}</ref><ref>{{یادکرد خبر|نام=Rick|نام خانوادگی=Broadbent|پیوند=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/european_football/article734407.ece|عنوان=Messi could be focal point for new generation|ناشر=The Times|زبان=انگلیسی|بازیابی=۱۸ اوت ۲۰۱۱}}</ref><ref>{{یادکرد خبر|نام= Richard|نام خانوادگی=Williams|پیوند=http://www.guardian.co.uk/sport/blog/2008/apr/24/ronaldosspotofanguishmessi?commentpage=2|عنوان=Messi's dazzling footwork leaves an indelible mark|ناشر=The Guardian|زبان=انگلیسی|تاریخ بازدید=۱۸ اوت ۲۰۱۱}}</ref> مسی چندین‌کش اروپای بتترین کاکر بیه و توپ‌طلای جایزه٬ جهون بتتربن فوتوالیست و همینتی بتترین بازیکن زیر ۲۱ سال جهون ره سال ۲۰۰۹<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://es.fifa.com/mm/document/classic/awards/99/15/28/resultsmenforfifa.combyplayer.pdf|عنوان=FIFA World Player Gala 2008|ناشر=فیفا|زبان=اسپانیایی|تاریخ بازدید=۱۸ اوت ۲۰۱۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.rsssf.com/miscellaneous/europa-poy.html|عنوان=European Footballer of the Year ("Ballon d'Or")|زبان=انگلیسی|ناشر=RSSSF ([[بنیاد آماری سند.ورزش.فوتبال]])|تاریخ بازدید=۱۸ اوت ۲۰۱۱}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.fifa.com/mm/document/classic/awards/finalmenbyplayer_32209.pdf|عنوان=FIFA World Player Gala 2007|زبان=انگلیسی|تاریخ بازدید=۱۸ اوت ۲۰۱۱|ناشر=فیفا}}</ref><ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://www.eurosport.se/fotboll/la-liga/2009-2010/messi-vann-ballon-d%27or_sto2139561/story.shtml|عنوان=Messi världens bästa fotbollsspelare |ناشر=Eurosport|تاریخ بازدید=۱۸ اوت ۲۰۱۱}}</ref> ۲۰۱۰،<ref>{{یادکرد وب|نشانی=http://eurosport.yahoo.com/11012011/58/la-liga-messi-wins-ballon-d.html|عنوان= Messi wins Ballon d'Or|زبان=انگلیسی|ناشر=UK Yahoo Eurosport|تاریخ بازدید=۱۸ اوت ۲۰۱۱}}</ref> و ۲۰۱۱ بدست بیارده. ونه شیوهٔ بازی و توانایی‌ئون باعث بیی‌یه که وه ره [[مارادونا|دیگو مارادونا]] جه اندا-ور-اندا هاکنن و مارادونا شه، مسی ره شه «جانشین» دونسته.<ref>{{یادکرد خبر|نام=Neil|نام خانوادگی=Gardner|پیوند=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article1676692.ece|عنوان=Is Messi the new Maradona?|ناشر=The Times |تاریخ بازدید=۱۹ اوت ۲۰۱۱|تاریخ=۱۹ آوریل ۲۰۰۷}}</ref><ref>{{یادکرد خبر|پیوند=http://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2006-02/25/content_523966.htm|عنوان=Maradona proclaims Messi as his successor|نام خانوادگی=Reuters|ناشر=China Daily|تاریخ=۲۵ آوریل ۲۰۰۶|تاریخ بازدید=۱۹ اوت ۲۰۱۱}}</ref> مسی ۸ دوره توپ طلا بیته و تاریخ دله ویشترین فوتوالی افتخارات ره وه دارنه. وه شه بتترین دوره ره [[بارسلونا]] تیم دله داشته و آرژانتین جه هم [[فوتوال جهونی جام ۲۰۲۲|۲۰۲۲ سال]]، دنیای قهرمون بیه. وه خله شخصی و تیمی رکوردهای دیگه ره هم بشکنی‌یه و شه کارنومه دله دارنه. == نیگارخنه == <gallery> پرونده:Lionel_Messi_Player_of_the_Year_2011.jpg|شوت بکاردن گدر |ونه [[پنالتی]] پرونده:039_men_at_work_UEFA_2009,_Rome.jpg|دریبل بکاردن پرونده:Lionel_Messi_goal_19abr2007.jpg|استارت بزوئن سَره پرونده:RMDvsBAR_UCL_SF_1.jpg|[[الکلاسیکو]] میون پرونده:Lionel_Messi_Joan_Gamper_Trophy.jpg|[[منچستر سیتی]] بازی جه پرونده:Lionel Messi 31mar2007.jpg پرونده:Messi_Barcelona_-_Valladolid_(cropped).jpg|ریش بییشتن په </gallery> == منابع == {{پانویس|۲|اندازه=کوچک}} == بریم بگردستن == {{انبار-رده|Lionel Messi}} *[http://www.leomessi.com/ ونه سایت] *[http://www.fcbarcelona.com/football/first-team/staff/players/messi/biography FC Barcelona profile] *[http://www.bdfutbol.com/en/j/j1753.html BDFutbol profile] *[http://www.transfermarkt.co.uk/en/lionel-messi/leistungsdaten/spieler_28003.html Transfermarkt profile] *[https://web.archive.org/web/20100323003328/http://soccernet.espn.go.com/players/stats?id=45843&cc=5739 Profile] at ESPN * [https://web.archive.org/web/20120412004647/http://www.tooptarin.ir/pic/8283-photos-messi.php مسی عکسون] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:آرژانتین فوتوالیستون]] [[رج:بارسلونا فوتوالیستون]] [[رج:پاریس سن ژرمن فوتوالیستون]] [[رج:اینتر میامی فوتوالیستون]] e2eq42aawnq232r1i45dihrr0n0zgpq 10 11252 328705 145803 2026-06-23T10:10:50Z CommonsDelinker 35 Replacing Flag_of_Peru_(state).svg with [[File:War_flag_of_Peru.svg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: [[:c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · This is not the State flag, this is the war flag [ht 328705 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} | alias = پرو | flag alias = Flag of Peru.svg | flag alias-1825 = Flag of Peru (1825-1950).svg | flag alias-state = War flag of Peru.svg | link alias-naval = Peruvian Navy | size = {{{size|}}} | name = {{{name|}}} | altlink = {{{altlink|}}} | variant = {{{variant|}}} <noinclude> | var1 = 1825 | var2 = state | redir1 = PER </noinclude> }}<noinclude></noinclu 5tivrz3iwilssobxw4rf3yxa5zf3nf8 4 20847 328633 135347 2026-06-22T14:09:55Z محک 1023 328633 wikitext text/x-wiki [[File:AliShariati.jpg|100x100px|left]] '''امروز:''' * ۱۷۴۷ - '''[[نادر شاه]]''' ره ونه سردارون [[قوچان]] دله بکوشتنه. * ۱۸۶۷ ـ '''[[فردیناند ماکسیمیلین جوزف]]'''، [[اتریش]] آرشیدوک و [[مکزیک]] امپراتور بمرده. * ۱۹۵۳ - '''[[ژولیوس و اتل روزنبرگ]]'''، آمریکایی زن و شی، [[شوروی]] جاسوسی وسّه، [[آمریکا]] دله اعدام بینه. * ۱۹۶۱ - '''[[کویت]]'''، [[بریتانیا]] جه سىوا بیه و شه إستىقلال ره بییته. * ۱۹۷۷ - '''[[علی شریعتی]]''' (''عکس دله'')، [[ایران]]ی جامعه‌شناس، [[لندن]] دله بمرده. * ۲۰۲۶ - '''[[حمیدرضا اتحاد]]'''، مازرونی خونشکر، بمرده. روز بعد: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۰ ژوئن|۲۰ ژوئن]] &ndash; روز قبل: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱۸ ژوئن|۱۸ ژوئن]] {{SelAnnivFooter|ماه=ژوئن}} <noinclude>{{وپ:تقویم‌مونا|ماه=ژوئن}}</noinclude> 6jr6uhlv9xzu3ywduucfysfukd12o0b 4 20855 328650 135353 2026-06-22T19:50:55Z محک 1023 328650 wikitext text/x-wiki [[پرونده:Michael Jackson glove jacket 1984.png|150px|left]] '''امروز:''' * ۱۸۵۲ - '''[[گائودی|آنتونیو گائودی]]''' [[کاتالونیا|کاتالونیایی]] معمار، دنیا بموئه. * ۱۹۵۰ - '''[[کوره جنگ]]''' شروع بیّه. * ۱۹۷۵ - '''[[موزامبیک]]''' شه إستىقلال ره [[پرتغال]] جه بییته. * ۲۰۰۹ - '''[[مایکل جکسون]]'''، آمریکایی خونش‌کر، [[قلبی سکته|قلب هرستا]] و بمرده. ''(عکس ونه شىنه)'' روز بعد: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۶ ژوئن|۲۶ ژوئن]] – روز قبل: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۴ ژوئن|۲۴ ژوئن]] {{SelAnnivFooter|ماه=ژوئن}} <noinclude>{{وپ:تقویم‌مونا|ماه=ژوئن}}</noinclude> iptz46ljzscwmlaj9v1o2aldwwynfk5 4 20856 328651 135354 2026-06-22T19:52:59Z محک 1023 328651 wikitext text/x-wiki [[پرونده:Lord Kelvin gravure.jpg|100px|left]] '''امروز:''': '''[[شکنجه|شکنجه‌ی ممنوعیت]] جهونی روز''' * ۱۸۲۴ - '''[[لرد کلوین]]''''، بریتانیایی فیزیکدون، دنیا بموئه. ''(عکس ونه شىنه)'' * ۱۹۴۵ - '''[[متحد ملل منشور]]'''، [[سانفرانسیسکو]] دله إمضا بیّه. روز بعد: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۷ ژوئن|۲۷ ژوئن]] – روز قبل: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۵ ژوئن|۲۵ژوئن]] {{SelAnnivFooter|ماه=ژوئن}} <noinclude>{{وپ:تقویم‌مونا|ماه=ژوئن}}</noinclude> lkbr37pi0e3gstjifpg08swmy6vhg5f 4 26648 328637 189223 2026-06-22T14:46:46Z محک 1023 328637 wikitext text/x-wiki [[پرونده:Samuel_Beckett,_Pic,_1.jpg|85px|left]] '''امروز:''' * ۲۴۴ - '''[[دیوکلیتان]]'''، رومِ امپراتور، دنیا بموئه. * ۸۵۶ - '''[[دامغان]]''' دله اتا [[زلزله]] بمو که دویست هزار نفر ره بکوشته. * ۱۸۸۰ - '''[[جورج الیوت]]'''، انگلیسی‌زوون شاعر، بمرده. * ۱۹۸۹ - '''[[ساموئل بکت]]''' ''(عکس دله)'' [[فرانسه]]‌ای-[[ایرلند]]ی نمایش‌نومه‌نویس، رمان‌نویس و شاعر بمرده. * ۱۹۶۶ - '''[[ارسلان طیبی]]'''، مازرونی للـه‌چی، دنیا بمو. روز بعد: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۳ دسامبر|۲۳ دسامبر]] – روز قبل [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۲۱ دسامبر|۲۱ دسامبر]] {{SelAnnivFooter|ماه=دسامبر}} <noinclude> {{تقویم‌مونا|ماه=دسامبر}} </noinclude> fvxfc2fiq20or5bu186qt6fkyr8jseq 0 34354 328640 327572 2026-06-22T16:21:13Z HenryThe 27142 اونچی که [[Special:Contributions/~2026-31654-65|~2026-31654-65]] ([[User talk:~2026-31654-65|گپ]]) دچی بی‌یه، دگارسته بیه همونتایی که [[User:HenryThe|HenryThe]] این ولگه دله، اواخر بنویشت بی‌یه. 292601 wikitext text/x-wiki '''مهدی فاطمی‌نیا''' معروف به '''مهدی گاوزن''' بابلی مردی هسته که ادعای یلی کانده. وه ره شرارت و اراذل بی‌ین جه متهم کانه. مهدی گاوزن ره تازگی قتل وسه بازداشت هاکردنه. == منابع == {{پچیک مقاله}} {{منبع}} [[رج:زننه آدمون]] [[رج:اراذل اوباش]] 7tr5nzasqjs3jwthu4dc7paea5ikima 0 36781 328667 186197 2026-06-22T22:28:59Z محک 1023 /* نمایش‌نومه‌ئون */ 328667 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''آریستوفان''' {{یونانی جه|Aristophanes}} (بزائه‌یِ حدود ۴۵۰ پیش از میلاد - بمرده‌ی حدود ۳۸۸ پیش از میلاد)، [[یونان]]ی نویسنده بی‌یه که [[کمدی]] ِسبک دله وه ره خار-خار اِشناسنّه و [[باستانی یونان]] ِکمدیِ مهمترین شخصیت هسته و ونه آثار ویشته باقی بموندستنه و امه دست برسینه. آریستوفان [[تیاتر]] وسّه نمایش‌نومه نوشته. وه [[قدیمی کمدی]] ِآخرین نویسنده‌ئون جه هسته و ونه آخرین آثار [[میونه کمدی]] ِجرگه دله قرار گیرنه. قدیمی کمدیِ آثار موسیقی و کُر جه اجرا بینه و وشون دله فانتزی و جسور اجرا دیّه و مهمترین مسئله سیاسی نقدهایی بی‌یه که این دوره تیاتر دله دیار بی‌یه. ولی میونه کمدی فرق کرده و ونه لحن نرم‌ته بی‌یه و سیاست جه خله کار ناشته. خله آریستوفان زندگی جا چیزی ندومبی؛ اتنده هم که میّن هسته، ونه بنویشته‌ئون ِلابه‌لا جه بریم هشنینه. وه آتنِ شهروند بی‌یه و پاندیونیس ِقبیله جه بی‌یه ولی میّن نی‌یه که دقیقاً کاجه دنیا بموئه. اون گدر، ونه همشهری‌ها شایعه هکرد بینه که وه آتنی نی‌یه چون آریستوفان جه [[اگینا جزیره]] دله پی‌یری ارث برسی‌بی‌یه. وه شه هنری بنویشتن ره سال ۴۲۷ قبل از میلاد شروع هکرده و ونه اولین نمایش‌نومه اتا نقد بی‌یه که شه معاصرِ فیلسوف‌های آموزش و اخلاق ره دست گیته. احتمال دنّه که وه سرجمع حدود ۴۰ نمایشنومه بنویشت بائه. ونه آثار ویشته آتن ِمردمِ اجتماعی، ادبی و فلسفی موضوعات په هسته و خله [[پلوپونزی جنگ]] خَوری هم داستان باته چون این گدر اتا مهمِ اتفاق حیساب بی‌یه. آریستوفان، سیاستمدارونی که آتن ره جنگ گدر کنترل کردنه جا مخالف بی‌یه و انده عُمر هاکرده که جنگ دله شکست بخردن ره بَوینه و اَی آتنِ نو هرستائن دوره ره شاهد بوئه. آریستوفان خله معروف نویسنده‌کس بی‌یه و هنتا هم اتا نابغه بشناسی وونه. ونه نمایشنومه‌ئون هنتا که هنتائه، مدام چاپ وونه و وشون سر جا ترجمه کننه. آریستوفان ِکتره و کنایه باتن و ونه شوخی‌ها هنتا طرفدار دارنه. ونه تیاتر دله ویشته دیالوگ و گپ‌بزن جا داستان پیش شونه. ونه شعرها انده جالب هستنه که وشون ِدگاردنی متن هم هنتا جذابیت دارنه. ونه داستان‌های طرح ویشته گدر رها هئی وَر-وَر قرار گیرنه و پر هستنه از عجیب-غریب صحنه‌ئونی که خله‌شون اهمیتی ندارنه و آخرسری داستان پر شونگ‌شیدا و نصف‌نیم‌لنگ توم وونه. == نمایش‌نومه‌ئون == اینان نمایش‌نومه‌هایی هستنه که وشون ِمتن کامل باقی بمونسته: * ''The Acharnians'' [[آچارنیان‌ها]] * ''The Knights'' [[شوالیه‌ئون (آریستوفان)|شهسوارون]] * ''The Clouds'' [[ابرها (آریستوفان)|ابرها]] * ''The Wasps'' [[ززم‌ها (آریستوفان)|ززم‌ها]] * ''Peace'' [[صلح (آریستوفان)|صلح]] * ''The Birds'' [[مرغون (آریستوفان)|مرغون]] * ''Lysistrata'' [[لیسیستراتا]] * ''Thesmophoriazusae'' [[تسموفوریایی‌ئون]] * ''The Frogs'' [[وگ‌ئون (آریستوفان)|وگ‌ئون]] * ''Assemblywomen'' [[میلسی زنان (آریستوفان)|میلسی زنان]] * ''Plutus'' [[پلوتوس]] == منابع == * [https://www.britannica.com/biography/Aristophanes آریستوفانس] ِمدخل، [[بریتانیکا]] دله. (انگلیسی) {{پانویس}} [[رج:تیاتر]] [[رج:یونان نویسندگون]] [[رج:کمدی نویسندگون]] qhxzzsejjejjmvc0chcjqxmzwv2d150 328698 328667 2026-06-23T07:52:17Z محک 1023 /* منابع */ 328698 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''آریستوفان''' {{یونانی جه|Aristophanes}} (بزائه‌یِ حدود ۴۵۰ پیش از میلاد - بمرده‌ی حدود ۳۸۸ پیش از میلاد)، [[یونان]]ی نویسنده بی‌یه که [[کمدی]] ِسبک دله وه ره خار-خار اِشناسنّه و [[باستانی یونان]] ِکمدیِ مهمترین شخصیت هسته و ونه آثار ویشته باقی بموندستنه و امه دست برسینه. آریستوفان [[تیاتر]] وسّه نمایش‌نومه نوشته. وه [[قدیمی کمدی]] ِآخرین نویسنده‌ئون جه هسته و ونه آخرین آثار [[میونه کمدی]] ِجرگه دله قرار گیرنه. قدیمی کمدیِ آثار موسیقی و کُر جه اجرا بینه و وشون دله فانتزی و جسور اجرا دیّه و مهمترین مسئله سیاسی نقدهایی بی‌یه که این دوره تیاتر دله دیار بی‌یه. ولی میونه کمدی فرق کرده و ونه لحن نرم‌ته بی‌یه و سیاست جه خله کار ناشته. خله آریستوفان زندگی جا چیزی ندومبی؛ اتنده هم که میّن هسته، ونه بنویشته‌ئون ِلابه‌لا جه بریم هشنینه. وه آتنِ شهروند بی‌یه و پاندیونیس ِقبیله جه بی‌یه ولی میّن نی‌یه که دقیقاً کاجه دنیا بموئه. اون گدر، ونه همشهری‌ها شایعه هکرد بینه که وه آتنی نی‌یه چون آریستوفان جه [[اگینا جزیره]] دله پی‌یری ارث برسی‌بی‌یه. وه شه هنری بنویشتن ره سال ۴۲۷ قبل از میلاد شروع هکرده و ونه اولین نمایش‌نومه اتا نقد بی‌یه که شه معاصرِ فیلسوف‌های آموزش و اخلاق ره دست گیته. احتمال دنّه که وه سرجمع حدود ۴۰ نمایشنومه بنویشت بائه. ونه آثار ویشته آتن ِمردمِ اجتماعی، ادبی و فلسفی موضوعات په هسته و خله [[پلوپونزی جنگ]] خَوری هم داستان باته چون این گدر اتا مهمِ اتفاق حیساب بی‌یه. آریستوفان، سیاستمدارونی که آتن ره جنگ گدر کنترل کردنه جا مخالف بی‌یه و انده عُمر هاکرده که جنگ دله شکست بخردن ره بَوینه و اَی آتنِ نو هرستائن دوره ره شاهد بوئه. آریستوفان خله معروف نویسنده‌کس بی‌یه و هنتا هم اتا نابغه بشناسی وونه. ونه نمایشنومه‌ئون هنتا که هنتائه، مدام چاپ وونه و وشون سر جا ترجمه کننه. آریستوفان ِکتره و کنایه باتن و ونه شوخی‌ها هنتا طرفدار دارنه. ونه تیاتر دله ویشته دیالوگ و گپ‌بزن جا داستان پیش شونه. ونه شعرها انده جالب هستنه که وشون ِدگاردنی متن هم هنتا جذابیت دارنه. ونه داستان‌های طرح ویشته گدر رها هئی وَر-وَر قرار گیرنه و پر هستنه از عجیب-غریب صحنه‌ئونی که خله‌شون اهمیتی ندارنه و آخرسری داستان پر شونگ‌شیدا و نصف‌نیم‌لنگ توم وونه. == نمایش‌نومه‌ئون == اینان نمایش‌نومه‌هایی هستنه که وشون ِمتن کامل باقی بمونسته: * ''The Acharnians'' [[آچارنیان‌ها]] * ''The Knights'' [[شوالیه‌ئون (آریستوفان)|شهسوارون]] * ''The Clouds'' [[ابرها (آریستوفان)|ابرها]] * ''The Wasps'' [[ززم‌ها (آریستوفان)|ززم‌ها]] * ''Peace'' [[صلح (آریستوفان)|صلح]] * ''The Birds'' [[مرغون (آریستوفان)|مرغون]] * ''Lysistrata'' [[لیسیستراتا]] * ''Thesmophoriazusae'' [[تسموفوریایی‌ئون]] * ''The Frogs'' [[وگ‌ئون (آریستوفان)|وگ‌ئون]] * ''Assemblywomen'' [[میلسی زنان (آریستوفان)|میلسی زنان]] * ''Plutus'' [[پلوتوس]] == منابع == * [https://www.britannica.com/biography/Aristophanes آریستوفانس] ِمدخل، [[بریتانیکا]] دله. (انگلیسی) {{پانویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:تیاتر]] [[رج:یونان نویسندگون]] [[رج:کمدی نویسندگون]] jnweo4cnrji4aho4qq8dmua2ztmtn06 0 41346 328649 179340 2026-06-22T19:45:45Z EmausBot 1945 ربوت:عوض هایتن دکشیه‌ئون دِتایی → [[ادبی مکتبون]] 328649 wikitext text/x-wiki #بور [[ادبی مکتبون]] jnt26oike1uvlvso3p8h9cxxhpdb81g 0 44985 328703 279315 2026-06-23T08:19:00Z محک 1023 /* ادبیات و تئاتر */ 328703 wikitext text/x-wiki {{خار بنویشته}} [[پرونده:Parthenon (30276156187).jpg|بندانگشتی|[[پارتنون]] اتا معبد نوم هسته که [[آتن]] دله بسات بینه و اسا یونانِ باستانی دورانِ سمبول هسته.]] '''یونانِ باستانِ دوره''' اتا تمدن بی‌یه که [[مدیترانه]]‌یِ شمال‌شرقی وَر دیّه و این دوره [[یونان تاریک دوره]] تموم بیّه په (قرن دوازده تا نهم پیش از میلاد) شروع بیّه و تا اواخر [[یونان کلاسیک دوره|کلاسیکِ آنتیک]] که شیصد میلادی تموم بیّه، دمباله داشته. یونان شه باستانی دوره گدر ات‌خله سیوا-سیوا حکومت و [[دولت-شهر]] جه تشکیل بی‌یه که وشونِ فرهنگ و زوون هئی ره مونسته. این مناطق فقط سیزده سالی متحد بینه که [[اسکندر مقدونی]] وشون همه‌تا ره فتح هکرد بی‌یه و اَی وه بمرده په، رَسِد بَینه. کلاسیکِ آنتیکِ دوره هم زمونی سر بیّه که [[قرون وسطی]] شروع وونه و [[بیزانس]] این منطقه دله قدرت گیرنه.<ref>Carol G. Thomas (1988). [https://books.google.com/books?id=NAwVAAAAIAAJ&pg=PA27 Paths from ancient Greece]. Brill. pp. 27–50. ISBN 978-90-04-08846-7.</ref> == زمونه == یونانِ باستانی دورانِ شروع بیّن زمان سر اختلاف نظر وجود دارنه. معمولاً اون گدر که [[هومر]] اساطیرِ خَوِری [[سوت]] دَوِسته و شعر باته ره این دوره‌یِ آغاز حیساب یارنه که حدود قرن هشتم پیش از میلاد وونه.<ref>Osborne, Robin (2009). Greece in the Making: 1200–479 BC. London: Routledge. p. xvii.</ref> باستانِ دوره شه چنتا پچیک‌ته دوره میون رَسِد وونه و چندین چلّه دارنه. ونه چن قرن اول ره «کهن یا قدیمی دوره» (Archaic Period) نوم اِشناسنّه که این گدر یونانی‌شون فرهنگ و جامعه خله تغییرات هاکرده و شکل بَیته. ونه په، دومین دوره «کلاسیکِ دوره» (Classical Period) هسته که سال ۴۸۰ پ‌م [[هخامنشیون]] اِنّه یونان وَری و وشون جه جنگ کفنّه و این دوره زمونی سَر وونه که [[اسکندر]] سال ۳۲۳ پ‌م، دنیا ره بیته په، بمرده.<ref>Shapiro, H.A. (2007). "Introduction". In Shapiro, H.A. (ed.). The Cambridge Companion to Archaic Greece. Cambridge: Cambridge University Press. pp 1-3</ref> کلاسیکِ دوران خله فرهنگی، هنری، فلسفی و علمی چهره‌ئون ره یونان دله دیار هکرده. از لحاظ سیاسی، این دوره اول‌ها [[آتن]] ِشهر قرن ۵ پ‌م شه متحدون همرِکِت هژمونی بساته و قدرت داشته ولی حدود قرن ۴ پ‌م [[اسپارت]] وشون ره پئی بزو. اَی ات‌گال [[تبس]] ِشهر قدرت بیته و آخرسری‌سر [[کورنت اتحادیه]] همه ره کنار بزو و [[مقدونیه]] که وشونِ گت‌ترین عضو بی‌یه، تموم یونانی شهرون ره اتا-اتا بیته و بورده که [[ایران]] ره حمله هاکنه. کلاسیکِ دوره اینجه که اسکندر سرکلّه دیار وونه، تموم وونه. سال‌های ۳۲۳ تا ۱۴۶ پیش از میلاد ره «هلنیستی دوره» نوم اِشناسنّه. این دوره یونانی‌های فرهنگ و نظام دنیا دله دپیته و تموم مناطقی که اون گدر اشناسینه، وشونِ دست‌بن دَینه و وشون دستوری زندگی کردنه. این دوره هم آخر بیّه و [[روم جمهوری]] (که قبلاً خِدی یونانی‌ها بعنوان مستعمره وه ره بسات بینه) بمو یونان ره بیته و شه اتا اوستان هاکرده. اینجه اتی دیگر دوره شروع وونه که وه ره «[[روم یونان]]» ِنوم اِشناسنّه و تا زمونی دمباله دارنه که امپراتور [[کنستانتین]] شه نیشتگا ره [[رم]] ِشهر جه دَکِش هکرده و بیارده [[استامبول|قسطنطنیه]] و اینجه که یونان بی‌یه، [[بیزانس]] اسم ره بیته. «باستانِ اواخِرِ دوره» [[مسیحیت]] جه مَشت هسته که اواخر قرن چهار میلادی تا اوایل قرن شیشم ادامه دارنه و زمونی که آتن دله [[افلاطون|افلاطونِ آکادمی]] ره سال ۵۲۹ میلادی دَوِستنه، این دوره هم سر بیّه.<ref>Hadas, Moses (1950). [https://books.google.com/books?id=dOht3609JOMC&pg=PA273 A History of Greek Literature]. Columbia University Press. p. 273. ISBN 978-0-231-01767-1.</ref> == منبع‌شناسی == یونان باستان دوره اتا خاص و منحصربفرد دوره هسته چون اولین زمونه‌ای هسته که مستقیماً ونجه منابع تاریخ ره تعریف هکردنه. پیش از این رسم نیّه که تاریخ ره کسی بنویسه و دنیایِ دیگر جائون باستانی منابع ندارنه و پیش از این هرچی دومبی ره یا بعدتر بنویشتنه، یا این که کتیفه دله و سکه‌ئونِ سر و شاهونِ لیست و سالنامه‌ئون دله اطلاعاتی پیدا بیّه که وشون ره تحلیل هاکردنه و تاریخ ره دَر بَوِردنه. [[هرودوت]] ره همه «تاریخِ پی‌یر» اِشناسنّه چون وه اولین کسی هسته که سنه ۴۵۰ تا ۴۲۰ پ‌م تاریخی کتاب بنویشته. وه هخامنشی شاهونِ خَوِری و تا قرن هشتم پیش از میلادِ آدمون جه گپ بزو. ولی ونه بنویشته‌ئون خله هم مرئی و اطمینانی نینه.<ref>{{harvp|Marincola|2001|p=59}}</ref><ref>{{harvp|Roberts|2011|p=2}}</ref><ref>{{harvp|Sparks|1998|p=58}}</ref><ref>{{harvp|Asheri|Lloyd|Corcella|2007}}</ref><ref>{{harvp|Cameron|2004|p=156}}</ref> ونه کتاب په، [[توسیدید]]، [[گزنفون]]، [[دموستنس]]، [[افلاطون]] و [[ارسطو]] هم کتاب بنویشتنه که ویشترشون آتنی بینه یا آتنِ هواخاه بینه. همینسه اتنده که آتن تاریخ خَوِر ره دارمی، باقیِ شهرون جه ندومبی. وشون تاریخ ویشته سیاسی، نظامی و دیپلوماتیک مسائل جه هسته و خله ایقتیصاد یا اجتماعی مسائل جه گپ نزونه.<ref>{{Cite book|last=Grant |first=Michael |title=Greek and Roman historians: information and misinformation |publisher=Routledge |year=1995 |isbn=978-0-415-11770-8| page = 74 |url=https://books.google.com/books?id=IUNxvi0kbd8C}}</ref> == تاریخ == === کهن دوره === [[پرونده:Ancient Greek Pottery (28182730860).jpg|بندانگشتی|یونانی سفال.]] قرن هشتم قبل از میلاد، یونانِ تاریخ یواش-یواش تاریکی جه بریم اِنه و [[میسنی تمدن]] دپاشی وونه. این گدر میسنی الفبا ره مردم یاد هکرد بینه و همینسه [[فینیقیه]] مردمون جه بنویشتن ره یاد بیتنه و شه [[یونانی الفبا]] ره وشون واری بساتنه. قرن نهم قبل از میلاد جه فینیقی الفبا یونان دله رُش دکت بی‌یه، اما قدیمی‌ترین بنویشته‌ئون که یونانی هستنه، اواسط قرن هشتم پ‌م جه امه دست برسینه که سفالی پیاله سر بنویشت هستنه.<ref>{{cite book|last=Osborne|first=Robin|title=Greece in the Making: 1200–479 BC|year=2009|page=101|edition=2|publisher=Routledge|location=London}}</ref> یونان دله ات خله پچیک و شه‌گردون حکومت بساته بیّه که اونجه‌یِ جوغرافی باعث بی‌یه: هر جزیره، دره یا دشت شه همساینون جه سیوا بی‌یه و دریا یا کوه وشون میونه دیّه.<ref>{{Cite book| author-link=Raphael Sealey |first=Raphael | last=Sealey | title=A history of the Greek city states, ca. 700–338 B.C. | publisher=[[University of California Press]] | year=1976 | isbn= 978-0-631-22667-3 |url=https://books.google.com/books?id=kAvbhZrv4gUC | pages= 10–11}}</ref> نیمه اول قرن هفتم قبل از میلاد ات سری تاجر که شه تجارت جه خله پول دربیارد بینه، اتا نو طبقه جامعه درون بساتنه و حدود ۶۸۰ قبل از میلاد وشونِ کار جایی برسی‌یه که شه نوم سکه ضرب کردنه.<ref name="Žižek2011">{{cite book|author=Slavoj Žižek|title=Living in the End Times|url=https://books.google.com/books?id=MIz6BPT23Q4C&pg=PA218|year=2011|publisher=Verso|isbn=978-1-84467-702-3|page=218}}</ref> اشرافی که حکومت ویشته وشونِ دَس دیّه، احساس خطر کردنه چون تاجرون وشونِ رقیب بئی بینه. سال ۶۵۰ قبل از میلاد به یور، اشراف مجبور بینه که شه حکومت جه دفاع هاکنن که تاجرون شهر ره وشون دست جه در نیارن و شه [[استبداد|جابر]] نووشِن.<ref>{{cite web|url=http://www.etymonline.com/index.php?term=tyrant |title=Online Etymology Dictionary |publisher=Etymonline.com |access-date=6 January 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://dictionary.reference.com/browse/tyrant |title=tyrant – Definitions from Dictionary.com |publisher=Dictionary.reference.com |access-date=6 January 2009| archive-url= https://web.archive.org/web/20090125013700/http://dictionary.reference.com/browse/Tyrant| archive-date= 25 January 2009 | url-status= live}}</ref> این گدر زمین هم کم بی‌یه و جمعیت خله زیاد بیی‌یه و همینسه دولت‌شهرون دله مردم هئی سر-کله زونه. [[اسپارت]] مردم این گدر حمله هاکردنه و نیمه دوم قرن هشتم قبل از میلاد، دِتا شهر ره بیتنه. پیش از این، سابقه نداشته که اتا شهر اتی دیگر ره بَیره و همینسه اتا اجتماعی انقلاب راه هکته.<ref>Holland T. ''Persian Fire'' pp.&nbsp;69–70. {{ISBN|978-0-349-11717-1}}</ref> [[لیکورگوس اسپارتی]]، احتمالاً تا سال ۶۵۰ قبل از میلاد، اتا نقشه بکشی‌یه که اسپارت بوره دیگر شهرون ره بَیره و وشون مردم (هِلوت‌ها) ره مجبور هاکنه کشاورزی هاکنن و شه محصول ره هادن اسپارت ره. در عوض، اسپارتِ مردم گت-تا-خورد، وسّه سرباز بوون و نظام دله خدمت هاکنن. این سیستم باعث بی‌یه که دیگر اسپارت دله فقیر و غنی دنی‌بوشه و همه هم‌تراز زندگی کردنه. [[آتن]] هم اواخر قرن هفتم قبل از میلاد زمین کم بمو و مردم وشنی وسّه نندِستنه چتی هاکنن. [[آرکون آتنی]] سال ۶۲۱ قبل از میلاد اصلاحات شدید ره قوانین دله انجام هدا ولی مردمِ شورش نخاته و نهایتاً [[سولون]] (۵۹۴ قبل از میلاد) اتی دیگر اصلاحات جه فقیرون وضع ره بتتر هاکرده و کاری هکرده که اشرافِ قِد باقی بمونده. [[File: Ancient colonies.PNG|right|thumb|مدیترانه‌یِ مستعمرات که فینیقیه شهرون قرمز و یونانی شهرون آبی/کئو هستنه.]] تا قرن شیشم قبل از میلاد، چنتا شهر یونان دله باقیِ شهرون جه گت‌تر و قِددارته بئی بینه: آتن، اسپارت، [[کورنت]] و [[تبس]]. اینان شهرها، شه دور-وَر ره بئیت بینه و آتن و کورنت شه وسّه دریایی ناوگان بسات بینه. خله از یونانی‌ها تا این گدر مهاجر بیینه و چون زمین یونان دله کم بی‌یه، شه کوچ ره بیتنه و بوردنه جایی که اسا [[ایتالیا]] و [[سیسیل]] هسته، استعماری شهر بنا هاکرد بینه. وشون ِمستعمرات شه سیوا اداره بی‌یه ولی یونانی فرهنگ و زوون اونجاهان تنک بیّه. یونانی‌ها و فینیقی‌ها این تازه مستعمره‌ئون سَر جدل داشتنه و سال‌های ۶۰۰ قبل از میلاد تا ۲۶۵ قبل از میلاد مدام جنگ کتنه. مستعمرات باعث بینه که یونانی‌هایِ درآمد دیگر علاج نیّه و وشون زندگی رفاه و راحتی بیّه. نیمه دوم قرن شیشم قبل از میلاد، آتن دله چنتا جبار و مستبد حاکم دیینه که مردم وشون جه جَری بینه و سال ۵۱۰ قبل از میلاد، [[کلیستنس]] که شهرِ اشراف جه بی‌یه، بورده اسپارتیونِ شاه ([[کلئومنس اول]]) پلی و ونجه بخاسته که کومِک هاکنه حکومت ره عوض هاکنن.<ref>{{cite journal|doi=10.1111/arcm.12839 |title=Other ways to examine the finances behind the birth of Classical Greece|last1=Wood|first1=J.R.|journal=Archaeometry|year=2022|volume=65 |issue=3 |pages=570–586 |s2cid=253075525 |doi-access=free}}</ref> اسپارت و آتن به سرعت هئی ره حمله هاکردنه و کلئومنس اول، [[ایساگوراس]] ره شه نماینده هاکرده که آتن دله حکومت هاکنه ولی کلیستنس بورده مردم پلی و اتی دیگر حکومت ره پیشنهاد هدا: وه باته تموم و گِردِ شهروندان بدون در نظر بیتن وشونِ موقعیت، حکومت دله هم‌باز بوون و آتن دله اتا "[[دموکراسی]]" بساجن. آتنی‌ها یک‌پشت بینه و اسپارتِ نماینده ره درهاکردنه و وشون جلو هرستانه و بجنگستنه تا شه اولین دموکراسی ره شکل هدانه.<ref>Holland T. ''Persian Fire'' pp.&nbsp;131–38. {{ISBN|978-0-349-11717-1}}</ref> === کلاسیک دوره === [[File:EarlyAthenianCoin.jpg|thumb|اتا سکه [[آتن]] دولت‌شهر شنه و [[آتنا]]یِ خدا عکس ونه ات ور کته و اتی ور [[پیت‌کله]] عکس دره که شهر نماد بی‌یه. ''(عکس سر بزنین، گتته وونه)'']] سال ۴۹۹ قبل از میلاد، [[ایونیه]] دولت‌شهرون که [[هخامنشیون]] ِدست‌بن دَینه، شورش راه دمبدانه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=126–27}}</ref> آتن و [[اریتریا]] شهرون این شورش پشت دربمونه. وشون بوردنه [[ساردیس]] شهر ره بیتنه و تا خاسته ایرانی‌ها بئن، شهر ره تش بزونه. این شورش تا سال ۴۹۴ ادامه داشته و اواخر هخامنشیون شورش ره بستا هاکردنه.<ref name="martin2013">{{harvnb|Martin|2013|p=127}}</ref> ولی [[داریوش اول|داریوش هخامنشی]] یاد نکرده که آتنی‌ها چتی ونه دشمن ره تن بمونه و همینسه سال ۴۹۰ پ‎م شه کشتی‌ها ره جمع هاکرده که آتن ره نهب بوره.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=128}}</ref> [[ماراتون جنگ]] دله ایرانی‌های نیرو خله ویشته بینه ولی آتن و ونه متحدون وشون جلو هرستانه و جنگ ره برنده بَینه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=128–29}}</ref> [[File:Map Greco-Persian Wars-en.svg|thumb|راست|نقشه ای که [[یونان و ایران جنگ]] دوره ره سراق دنه.]] ایرانی‌ها این جنگ کینه ره داشتنه تا [[خشایارشاه]] که قدرت بیته، دومین جنگ ره شروع هاکرده.<ref name="martin131">{{harvnb|Martin|2013|p=131}}</ref> یونان ِشمال و مرکز دولت‌شهرون بدون مقاومت تسلیم بینه، اما ۳۱ دولت‌شهر که وشون دله آتن و اسپارت هم دئینه، نخاستنه ایران ره باج هادن. همین گدر [[سیسیل]] ره هم [[کارتاژ]] حمله هاکرده.<ref name="martin131" /> سال ۴۸۰ قبل از میلاد، [[ترموپیل جنگ]] اولین جایی بی‌یه یونانی‌ها شه مقاومت ره شروع هاکردنه و اتا کچیک دسته که سیصد نفر اسپارتی ونه دله دئینه، بوردنه اتا تنگه دله کمین هنیشتنه و تا چن روز نی‌یشتنه که ایرانی‌ها گذر هاکنن و یونانِ مرکزی ناحیه وَری بورن. همین موقع [[سیراکوز]] (سیسیل گتترین شهر) هم موفق بیّه که کارتاژ ره [[هیمرا جنگ]] دله شکست هاده.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=131–33}}</ref> خشایار ات کش دیگه دریا جه نیرو برسنی‌یه که [[سالامیس جنگ]] دله آتن جه دکتنه و سال ۴۷۹ قبل از میلاد [[پلاتا جنگ]] ره خشکِ بنه سر بباختنه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=134–36}}</ref> یونانی‌ها یک‌پشت بموندستنه و اول اسپارتِ رهبری جه و سال ۴۷۷ به‌یور، آتن رهبری جه جنگ ره ادامه هدانه <ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=137–38}}</ref>و سال ۴۶۰ پ‌م ایران ره اژه دریا جه دکّل درهاکردنه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=140}}</ref> این بلند و طولانی جنگ باعث بیّه که آتنِ متحدِ شهرون، که [[دالیان لیگ]] نوم داشتنه، اتا امپراتوری واری بوون که وشون دریایی نیرو باقیِ شهرون ره ترسنی‌یه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=137–41}}</ref> آتن نهایتاً سال 454 پ‌م خاسته [[مصر]] ره هم بیره که خله نخش شکست بخرده و پنج سال بعدته [[قبرس]] دله هم بباخته و این موقع دیگر ایران ره ول هاکرده.<ref name="martin147">{{harvnb|Martin|2013|p=147}}</ref> هرچی آتن و ایرانِ جنگ کمته بی‌یه، اسپارت ویشته خاسته آتن جه درگیر بوو چون وشونِ قِد جه ترس داشته. اسپارت که نخاسته آتن اتنچی گت بوو و ونه امپراتوری همه جا ره بیره، کومِک کرده که شهرونی که خاستنه دالیانِ لیگ جه بریم بئن، شورش راه دمبدن. آتن نخاسته اسپارت جه درگیر بوو تا این که سال ۴۶۲ قبل از میلاد اتا شهر که هالوت بینه (یعنن اسپارت وسّه کشاورزی کردنه) شورش بیّه و آتن نیرو برسنی‌یه که اسپارت ره بصتینکلا کومِک هاکنه ولی اسپارت قبول نکرده و اینتی آتنی‌ها ره ور بخرده و همینجه جه وشون جنگ شروع بیه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=142}}</ref> آتن و اسپارت [[پلوپونزی اولین جنگ]] ره تا سال ۴۴۶/۵ داشتنه و این گدر [[سی ساله آشتی]] ِپیمون ره امضا هاکردنه.<ref name="martin147">{{harvnb|Martin|2013|p=147}}</ref> [[File:Map athenian empire 431 BC-en.svg|thumb|چپ|[[دالیان لیگ]] که آتن ِشنه، این نقشه دله کئو رنگ هستنه و پیش از ۴۳۱ پ‌م که [[پلوپونزی جنگ]] شروع بوو ره سراق دنه.]] ولی آتن و اسپارت میونه خار نیّه و ای سال ۴۳۱ قبل از میلاد [[پلوپونزی جنگ]] دِباره رُش هکته.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=149}}</ref> جنگِ اولین مرحله اسپارت چن کش حمله هاکرده [[آتیکا]] ره بیره ولی نتونسته ولی آتنی‌ها بوردنه [[کورنت]] شهر ره بیتنه و شه امپراتوری جه خار-خار دفاع هاکردنه ولی آتن شهر دله [[طاعون]] دکته و [[پریکلس]] (شهرِ فرمانده) مریض بیّه و دکته بمرده. [[کلئون]] که فرمانده بیّه، دِتا جنگ دله اسپارت ره شکست هدا<ref name="hornblower160">{{harvnb|Hornblower|2011|p=160}}</ref> و اسپارت صلح بخاسته ولی وه قبول نکرده.این گدر اسپارت سال 424 چنتا منطقه ره پس بیته.<ref name="hornblower162">{{harvnb|Hornblower|2011|p=162}}</ref> زمونی که کلئون و [[براسیداس]] که هر دِ شون شه شهر دله جنگِ خاهون بینه، بمردنه، دِتا دولت‌شهر تصمیم بیتنه که سال 421 پ‌م صلح دَوِندِن.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=163}}</ref> ولی صلح دووم نیارده. سال ۴۱۸ قبل از میلاد آتن و آرگوس یک‌پشت بینه ولی اسپارت جه [[مانتینئا جنگ]] دله شکست بخردنه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=198–99}}</ref> سال ۴۱۵ آتن عقیده هاکرده که بوره سیسیل ره بیره.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=200}}</ref> این نقشه خله نخش شکست بخرده و تموم نیروهایی که برسنی بینه، کشتی جه پیاده بئی-نئی قتل عام بینه.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=177}}</ref> آتنِ متحدون این موقع آتنی‌ها دست عصبانی بینه و شورش بساتنه و همین گدر ایران دِباره دله دکته و اسپارت ره کومِک کرده.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=202–03}}</ref> جنگ که شروع بیّه، آتن اوایل قوی‌ته بی‌یه<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|pp=186–89}}</ref> ولی سال 405 پ‌م آتن ره اتا جنگ دله شکست هدا و وشون بندر ره محاصره هاکرده.<ref name="Martin 2013 205">{{harvnb|Martin|2013|p=205}}</ref> آتن مردم وشنی دکتنه و مجبور بینه که پیمون بنویسن که [[پلوپونزی لیگ]] دله عضو وونّه.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=189}}</ref> آتن تسلیم بیّه په، اسپارت سی نفر آدم ره انتخاب هاکرده که آتن ره اداره هاکنن و وشون ره «[[سی جبار|سی جبّار]]» (Thirty Tyrants) گنّه.<ref name="Martin 2013 205"/><ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=203}}</ref> اسپارتِ بخاستی خله ادامه نداشته و یک سال بگذشته په، مردم حکومت ره پس بیتنه.<ref>{{harvnb|Hornblower|2011|p=219}}</ref> سال ۳۷۱ قبل از میلاد، [[تبس]] قدرت پیدا هاکرده که اسپارت ره شکست هاده و وشونِ شاه ره بکوشه. وشون سال ۳۶۹ پ‌م [[مسنیا]] ره کامل اسپارت دس جه بیتنه و آزاد هکردنه. اسپارت که شه خِراک و ثروت ره مسینایِ مفتِ کشاورزون جه بدست یارده، دیگر اون اسپارت سابق نیّه. تبس قدرت باعث بیّه که آتن و اسپارت یک‌پشت بوون ولی همدیگر همرکت هم سال ۳۶۲ شکست بخردنه. تبس این جنگ دله برنده بیّه ولی شه گتِ فرمانده ره از دست هدا و همینسه تا سال‌ها جنگ و درگیری جه مشغول بموندسته. سال ۳۷۷ پ‌م آتن تلاش هاکرده شه دومین لیگ ره بساجه و دریایی قدرت ره از نو بنا هاکنه ولی سال‌های ۳۵۰ پ‌م وشون عقیده رِد دِپاته.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=226}}</ref> سال‌ها یونانِ دولت‌شهرون تلاش داشتنه که انده قِد پیدا هاکنن که گردِ یونانی شهرون ره شه دست‌بن بَیرن ولی تا فیلیپ و اسکندر مقدونیه جه نمو بینه، هیچکمین موفق نَینه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=221, 226}}</ref> [[فیلیپ دوم]] اتا شاه بی‌یه که مقدونیه، که یونانِ شمال دره، حکومت داشته و یونانِ خلأ قدرت جه استفاده هاکرده تا جنوب وَری بئه وه سال ۳۳۸ قبل از میلاد، یونانی‌شون اتحاد ره شکست هدا و [[کورینث لیگ]] ره بساته. فیلیپ عقیده داشته شه لیگ ره رهبری هاکنه تا ایران ره حمله هاکنه ولی سال ۳۳۶ قبل از میلاد وه ره بکوشتنه و ونه ریکا [[سکندر (مقدونیج شاء)|اسکندر]] حکومت برسی‌یه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=221}}</ref> اسکندر دِ سال بکشی‌یه شه مخالفون ره سرکوتِن بزنه و سال ۳۳۴ قبل از میلاد هخامنشیون جه درهکته.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=243–245}}</ref> وه [[داریوش سوم]] ره سال ۳۳۳ قبل از میلاد، [[ایسوز جنگ]] دله شکست هدا و [[گوگاملا جنگ]] دله سال ۳۳۱ قبل از میلاد، پیروز بیّه په، شه ره آسیایِ شاه بخونسته.<ref>{{harvnb|Martin|2013|pp=245–247}}</ref>سال ۳۲۹ قبل از میلاد جه وه راه دکته که [[میونی آسیا|باختریا]] و [[هند]] ره بیره.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=248}}</ref> عقیده داشته که [[عربستان]] و [[آفریقا]]یِ شمال ره هم لشکر برسنه که سال ۳۲۳ قبل از میلاد بمرده و اینان جه نرسی‌یه.<ref>{{harvnb|Martin|2013|p=250}}</ref> === هلنیستی دوره === {{اصلی|هلنیستی دوره}} [[File:Alexander the Great mosaic.jpg|thumb|''اسکندر موزاییک'' که [[اسکندر]] نقاشی ره سراق دِنه.]] اسکندرِ بمردن سال که 323 پ‌م هسته تا [[کلئوپاترا]]ی بمردن سال ره «هلنیستی دوره» (Hellenistic) گننه. اسکندر بمرده په، ونه فرماندهون بهیته کشورون ره شه میونه رَسِد هکردنه. وشون مشروعیت آنچنانی نداشتنه و اشراف جه نیینه.{{sfn|Martin|2013|p=253}} [[آنتیگونوس اول]] و ونه ریکا [[دیمیتریوس ]] مقدونیه و یونان ره بیتنه، [[بطلمیوس]] هم [[مصر]] ره بیته و [[سلوکوس اول]] بمو [[سوریه|شام]] و [[ایران]] ره صاحاب بیه.{{sfn|Martin|2013|pp=254–255}} چنتا پچیک‌ته سامون هم [[آناتولی]] و میونی آسیا دله بساتنه.{{sfn|Martin|2013|p=256}} [[File:Diadochen1.png|thumb|right|upright=1.35|گت‌ترین هلنیستی حکومتون اینان هستنه: {{legend|#787CAD|بطلمیوس }} {{legend|#50A249|کاساندر}} {{legend|#C38833|لیسیماکوس}} {{legend|#C3B933|سلوکوس}} {{legend|#AF3662|اپیروس}} {{legend|#85AB54|یونان مستعمرات}} {{legend|#A361BD|[[کارتاژ]] (غیر یونانی)}} {{legend|#70A9BE|[[روم باستان|روم]] (غیر یونانی)}}]] اوایل خله سرحد میّن نیّه که کاجه هسته و [[آنتیگونوس اول]] خاسته شه سامون ره گتته هاکنه که باقی یک‌پشت بینه و ونه حال ره بیتنه.{{sfn|Martin|2013|p=255}} تا اواسط قرن سوم وشون میونه خار بی‌یه و فقط بعضی گدر سامون‌سری جنگ کتنه که خله جولی نشی‌یه.{{sfn|Martin|2013|p=256}} این دوره خِدی اصلی یونانِ بنه دیگر اون سابقِ اهمیت ره نداشته و [[اسکندریه]] (مصر دله) و [[انطاکیه]] (ایران دله) خله آتن و اسپارت جه مهمتر بینه و گت‌ترین یونانی شهرون جا حیساب اِمونه. یواش-یواش [[روم]] که قدیم یونانِ مستعمره بی‌یه، گت‌تر بیّه و [[کارتاژ]] ره شکست هدا و اسا مدیترانه دله بی‌رقیب بی‌یه. روم هر سال ویشته قوی بی‌یه و گت‌ته‌ته بی‌یه تا این که بمو یونان و مقدونیه ره هم بیته. === رومی یونان دوره === نهایتاً سال 146 قبل از میلاد رومی‌ها تموم یونان اصلی بنه ره بیتنه. وشون مقدونیه دله اتا رومی اوستان بساتنه و خِدی یونان ره ونه چله‌بن قرار دانه. البته بعضی جزیره‌ئون و دولت‌شهرون بموندستنه که حاضر نینه مالیات هادن. اژه‌یِ جزیره‌ئون سال 133 قبل از میلاد فتح بَینه. آتن و دیگر شهرها سال 88 قبل از میلاد شورش هکردنه که سرکوتن بخردنه و ای بستا بینه. وقتی [[کنستانتین]] رومِ نیشتگا ره بیارده یونان دله، [[قسطنطنیه]] شهر ره شه اسم بساته و این باعث بیّه که کم-کم روم دِ تیکه بوو. رومِ شرقی قسمت که یونانی مردم نیشت بینه، «بیزانس» بیّه و ونه مردم [[ارتودکس]] مذهب بیتنه و ونه غربی قسمت که [[لاتین]] فرهنگ داشتنه، کم-کم رقد بورده و ونه مردم [[کاتولیک]] بینه. == جوغرافی == [[پرونده:Ancient Regions Mainland Greece.png|بندانگشتی|یونانِ باستانی شهرون و جوغرافیایِ نقشه]] یونان سامون خله کوهستانی هسته و همینسه باستانی یونان دله خله پچیک-پچیک منطقه‌ئون دینه که هرکمین شه سیوا فرهنگ و لهجه و هویت ره داشتنه. همینسه منطقه‌گرایی و مله‌دوستی خله وشون دله دئی‌یه. شهرها ره معمولاً دره دله ساتنه که چنتا کوه میونه کب‌بو یا دشت دله ساتنه که دریا کناره بوئه. یونانِ جنوب، [[پلوپونز]] بی‌یه که ونه مناطق لاکونیا (جنوب شرقی)، مسنیا (جنوب غربی)، الیس (غرب)، آخایا (شمال)، کورنتیا (شمال شرقی)، آرگولیس (شرق)، و آرکادیا (مرکز) بینه و وشون نوم تقریباً هنتا همونتی بموندست هسته. یونانِ شمال وَری، که اسا وه ره یونانِ مرکزی منطقه اسم دینگونه، شامل اتولیا و آکارنانیا (غرب)، لوکریس ، دوریس و فوکیس (مرکز) و بوئوتیا ، آتیکا و مگاریس (شرق) بی‌یه. شمال شرقی [[تسالی]] دیّه و [[اپیروس]] شمال غربی قرار داشته. اپیروس دله چائونیا (شمال)، مولوسیا (مرکز) و تسپروتیا (جنوب) مناطق دیینه. گوشه شمال شرقی [[مقدونیه]] قرار داشته، که شه دِ ناحیه بی‌یه و ونه پایین‌دست الیمیا، پیریا، و اورستیس دئینه و ونه بالادست که جدیدتر بسات بینه، لینسستائه، اورستائه و الیمیوتائه بینه. غرب، آکسیوس روخنه په، به اوردایا، بوتیائی، میگدونیا و آلموپیا دینه که قبایل تراکیا اونجاهان نیشت بینه. مقدونیه جه بالاته، مردمونی دینه که غیریونانی بینه و خله گدر مقدونیه جه جنگ کتنه. [[کالسیدیس]] و [[اژه]] کناره و [[آناتولی]] ِسواحل ره هم یواش-یواش یونانی‌ها بیتنه و شهر بساتنه. == سیاست == [[پرونده:Bust Pericles Chiaramonti.jpg|بندانگشتی|[[پریکلس]] موجستمه: وه اتا از مهمترین شیخصتونی هسته که یونان باستان دله دئینه. وه آتن دموکراسی سر خله نقش داشته.<ref>Ruden, Sarah (2003). Lysistrata. Hackett Publishing, p. 80. ISBN 0-87220-603-3.</ref>]] یونان باستان دله چند صد تا [[دولت-شهر|دولت‌شهر]] دئینه که هرکمین ره اتا «پولیس» (poleis) گتنه و همه شه وسّه نسبتاً مستقل بینه. وشون مردم شه ره اتا قوم جه دونستنه ولی وشون جوغرافی باعث بی‌یه که سیوا-سیوا بموندن. وشون اتا دین، فرهنگ اولیه و زوون داشتنه که مشترک بی‌یه. علاوه بر این، شه قبیله‌ای ریشه‌ئون خَوِر ره داشتنه. هرودوت شه کتاب دله شهرها ره وشونِ قبیله جه رج-به-رج دسته‌بندی هاکرده. با این چنین، یونان سیاست دله شهرها بالاترین قدرت ره داشتنه و کشور معنی ندا. وشون قطبی و گروهی استقلال جه هم دفاع کردنه و هر چنتا شهر اتا لیگ دله یک‌پشت بینه که همدیگر ره جنگ دله تن بئن و کومِک هاکنن. حتا زمونی که ایران ِشاهنشاهی بمو که یونان ره بیره، خله گروه‌ها تن نمونه و تسلیم بینه و زمونی که ایران-یونانِ جنگ سر بیّه، سریعاً اونان که جنگ دله متحد بینه، همدیگر گردن دکتنه و از سر درگیر بینه.<ref>Holland, T. Persian Fire, Abacus, pp. 363–70 ISBN 978-0-349-11717-1</ref> حتا شهرونی که مستعمره بینه و یونانی‌ها جاهای دیگر ساتنه، شه مستقل و سیوا اداره بینه. شاید بعضی مستعمرات شه قدیمی وطن ره یاد داشتنه و وشون جه همدردی کردنه ولی وشون سیاست سیوا بی‌یه و مستقل عمل کردنه. فتح و اتی شهر ره بیتن هم رسم نیّه و زمونی که اتا شهر شه همساینون یا دیگر شهرون ره جنگ دله شکست دائه، وشون ره سیب یشته و مجبور کرده که ونه لیگ دله عضو بوون؛ حتی اسکندر باقیِ شهرون ره بیته په، ناته که اینجاهان مقدونیه شنه، فقط وشون ره کورنث لیگ دله عضو هاکرده. === جامعه === چون حکومت فقط اتا شهرِ بی‌یه؛ شهر دله کسی که «شهروند» بی‌یه، حکومت دله نقش داشته. فقط مردهایی که آزاد بینه و زمین داشتنه و اون شهر دله بومی بینه، شهروندی حقوق داشتنه. یونانِ اکثر دولت‌شهرها، برعکس روم، آدمونی که ثروت و مقوم داشتنه ره امتیاز خاصی ندانه و افراد برابر بینه. مثلاً، آتن دله مردم شه مال-منال جه چار دسته تقسیم بینه ولی هرکس تونسته ویشته پول دربیاره، اجازه داشته شه دسته ره عوض هاکنه یا اگر فقیرته بی‌یه، ونه دسته هم پایین‌ته اِمو. ولی اسپارت دله تموم مردها برابر بینه و فقط دِتا خانواده دیینه که وشون جه رهبر ره انتخاب کردنه که هم مذهبی و هم نظامی رهبری ره بعهده گیته.<ref>Powell, Anton (2017). A Companion to Sparta. John Wiley & Sons. p. 187. ISBN 9781119072379. Retrieved 4 July 2022.</ref> افرادی که یونانی بینه و آزاد هم بینه (یعنن برده نئینه) ولی شهرِ بومی نیینه ره «متیک» گتنه. متیک‌ها شهروند درجه دوم حساب اِمونه. وشون دادگاه دله حقوقی داشتنه و تونستنه آزاد شهر دله زندگی هاکنن و جنگ دله وسّه شهر ره خدمت هاکنن ولی شهرِ سیاست‌گذاری و مقوم-منصب بیتن وسّه حقی نداشتنه. وشون بعضی گدر وسّه مالیات هم هادن یا ات نفر ره انتخاب هاکنن که وشونِ قیّم بوو. خله وقت‌ها اتا متیک که قیّم نداشته و بی‌کس‌کار بی‌یه ره برده کردنه و روتِنه.<ref>{{ویکی منبع|عنوان =Metic|لینک= http://en.wp.org/wiki/Metic |زوون = en| بازیابی ={{subst:#time:xij xiF xiY}}}}</ref> برده‌ئون هیچ قدرت و مقامی نداشتنه. وشون نهایت، اگر ارباب اجازه هدا بو، تونستنه که خانواده و مالکیت دارن، اما سیاسی حقوق جه خوِر نیّه. قرن پنجم قبل از میلاد، یک‌سوم کل جمعیت دولت‌شهرون ره برده‌ها داشتنه.<ref>[http://student.britannica.com/comptons/article-201729/ANCIENT-GREECE Slavery in Ancient Greece] Archived 1 December 2008 at the Wayback Machine. Britannica Student Encyclopædia.</ref> برده‌ئون یونان تاریخ دله هیچ گدر شورش نکردنه و وشونِ نژاد خله تنک-تِرو بی‌یه. یونانی‌ها بردگی ره اتا قومی-نژادی مسئله ندونستنه و یونانی‌ها هم تونستنه برده بوون.<ref>Painter, Nell (2010). [https://archive.org/details/historyofwhitepe00pain/page/5 The History of White People.] New York: W.W. Norton & Company. p. 5. ISBN 978-0-393-04934-3.</ref> === آموزش === [[پرونده:Plato's Academy mosaic from Pompeii.jpg|بندانگشتی|راست|اتا موزاییکی عکس که [[افلاطون]] ِآکادمی ره [[پمپی]] دله سراق دِنه.]] بجز اسپارت، باقیِ دولت‌شهرون آموزش ره خصوصی داشتنه و فقط هلنیست دوره، چنتا دولت-شهر بمونه دولتی مدرسه تأسیس هاکردنه. پول‌دار خانواده‌ئون شینه معلم‌سرخانه خرینه که وشون وچه ره درس یاد هاده. ریکا-وچون وسّه بخوندستن و بنویشتن، گت آدمونِ حرف‌ها و ادبیات ره یاد بیرن و آواز و ات جور ساز ره آموزش دینه. چون وسّه بعداً جنگ بورن، ورزش هم کردنه که آماده تن دارن. ولی کلاً درس بخوندستن این‌سه بی‌یه که خارِ شهروند پرورش هادن؛ نا این که اینتی دانش جا کار بیرن. کیجائون هم تا وچه بینه بخوندستن-بنویشتن و ات که ریاضی یاد گیتنه ولی گت‌ته بینه، هم‌اتنده جه هم کتنه.<ref>Bloomer, W. Martin (2016). A Companion to Ancient Education. Malden, MA: Willey-Blackwell. p. 305. ISBN 978-1-118-99741-3.</ref> ریکائونِ درس هم نهایتاً هیژده‌سالگی تموم بی‌یه و ای دِ سال شینه نظام که جنگ وسّه هم آماده بوون.<ref>Angus Konstam: "Historical Atlas of Ancient Greece", pp. 94–95. Thalamus publishing, UK, 2003, ISBN 1-904668-16-X</ref> === اٮقتٮصاد === یونان قرن پنجم و چاروم پیش از میلاد، شه بتترین وضعیت ره داشته. ونه آزاد شهروندون این گدر خله رفاه داشتنه و بعضی تاریخ‌دون‌ها گننه که کلاسیکِ یونانِ اقتصاد، پیشاصنعتی تاریخ دله منحصر بفرد و تک-تینار هسته. اگر گندم ره ملاک قرار هادیم، اتا کارگر غیرماهر ِمزد اون گدر آتن دله ۷ تا ۱۲ کیلوگرم در روز جه رسی‌یه؛ همون‌گدر مصر و روم دله اتا روستایی کارگر که ونه واری بی‌بو، ۲ تا ۳ برابر کمتر یعنی حدود ۳٫۷۵ کیلوگرم مزد گیته.<ref>W. Schiedel, "Real slave prices and the relative cost of slave labor in the Greco-Roman world", Ancient Society, vol. 35, 2005, p 12.</ref> == فرهنگ == === فلسفه === {{main|یونان باستان فلسفه}} [[پرونده:British Museum - Four Greek philosophers.jpg|بندانگشتی|چارتا یونانِ گتِ فیلسوف موجستمه: راست-به-چپ [[اپیکور]]، [[کریسپوس]]، [[آنتیستنس]] و [[سقراط]].]] یونانی‌های [[فلسفه]] خله عقل (استدلال) و سؤال‌کَری (تحقیق) پایه‌سر بساته بی‌یه. وشون فلسفه سَر جه بی‌یه که مودرن علم و فلسفه بساته بَینه. اتا خط ره تاریخ دله موندنه که یونان باستان جه رسنه [[هلنیسم]] دوره، مسلمون‌های فلسفه جه رسنه و ای ورگردنه [[رونسانس]] گدر اروپایِ [[روشن‌کری دوره]] ره باعث وونه. البته فلسفه، استدلال و مشاهده ره یونانی‌ها شروع نکردنه و وشون نمه‌په، [[بابل تمدن]] و [[مصر]] دله اینتی گپ دیّه ولی یونان فیلسوفون تأثیر خله آدمونِ تاریخ سر نقش دارنه. یونانِ [[پیشاسقراطیون]] ِفلسفه دله سعی کردنه که اتفاقات ره طبیعی دلایل جه توجیه هاکنن و اساطیر ره اتفاقِ باعث ندونن. زمونی که [[سقراط]] بمو په، فلسفه هدار ره دپیته و اتی نو مسیر ره پیش هایته که [[غرب فلسفه]] ره بنا هاکرده. سقراط و ونه شاگردون، [[افلاطون]] و [[ارسطو]] دسوری، فلسفه‌یِ موضوع ره عوض هاکردنه و وشون سؤالات ویشته عدالت، اخلاق، سیاست، واقعیت، خیر و شر، اختیار و جبر و… خَوِری بیّه. اتی دوره هم هلنیستی فلسفه هسته که [[شکاکون]]، [[کلبیون]]، [[رواقیون]]، [[اپیکور]]یون و [[نوافلاطونی]]ون بازار دکتنه و زندگیِ معنا-مفهوم و چتی خار زندگی هاکردن و چتی کمتر رنج بکشی‌ین دمبال‌په گردستنه. === ادبیات و تئاتر === {{Main|یونان باستان ادبیات}} [[File:The great theater of Epidaurus, designed by Polykleitos the Younger in the 4th century BC, Sanctuary of Asklepeios at Epidaurus, Greece (14015010416).jpg|thumb|اپیدائوروسِ آمفی‌تئاتر که قرن چاروم پیش از میلاد بساتنه و [[یونان باستان تئاتر]] اونجه برگزار بی‌یه.]] یونانِ اولیه ادبیات فقط شعر بی‌یه و عمومی مراسم وسّه وه ره شعر وندستنه.<ref>{{harvnb|Power|2016|p=58}}</ref> وشونِ اتا قدیمی‌ترین شاعرون [[هومر]] هسته ولی دومبی که شاعرون دیگر هم دئینه که وشون شعر ره سینه-سینه و گلی-گلی حفظ کردنه.<ref>{{harvnb|Kirk|1985|p=44}}</ref> هومر همون‌گدرها که یونانیِ خط و کتابت دَر شروع بی‌یه، شفاهی شعر گته. اولین شاعری که شه شعر ره نوشته، [[آرچیلوچوس]] هسته که قرن هفتم پیش از میلاد این کار ره کرده.<ref>{{harvnb|Kirk|1985|p=45}}</ref> [[یونان باستان تئاتر|یونانی تراژدی]] اواخر باستانی دوره شکل بیته و یونانی‌هایِ شعرِ تأثیر ونه سر دیاره.<ref>{{harvnb|Power|2016|p=60}}</ref> یونانِ کلاسیک دوره که تازه شروع بی‌یه، [[یونانی کمدی|کمدی]] سبک هم پا گیته. سال ۴۸۶ قبل از میلاد جه دومبی که مطمئناً کمدی سبک دیّه چون این سال دله آتن بازار دله اتا فستیوال بی‌یشت بینه که کمدی‌ها میونه مسابقات اجرا بیّه ولی این کمدی‌ها اسا امه دست نرسی‌یه. اولین کمدی که باقی بمونسته [[آریستوفان]] شنه که ونه نوم "[[آچارنیان]]" هسته و سال ۴۲۵ پ‌م وه ره بنویشته.<ref>{{harvnb|Handley|1985|p=355}}</ref> [[File:Hypnos Thanatos BM Vase D56 full.jpg|thumb|راست|اتا نقاشی که ''[[ایلیاد]]'' آسنی ره سراق دِنه و [[تروی جنگ]] خَوِری هسته. این سفال ح ۴۴۰ پ‌م شنه.]] یونانِ نثر هم، شعر دسوری، باستان دوره جه شکل گیرنه و وشونِ فلسفی، تاریخی، ادبی، و پزشکی بنویشته‌ئون قرن شیشم پیش از میلاد به یور باقی هستنه.<ref name="mcglew79">{{harvnb|McGlew|2016|p=79}}</ref> نثر ره اول فقط فیلسوفون، [[آناکسیماندر]] و [[آناکسیمنس]] واری، نوشتنه ولی اولین فیلسوف که [[تالس]] بی‌یه جه هچّی نمونسته و ظارا وه نثر ننویشته.<ref>{{harvnb|McGlew|2016|p=81}}</ref> نثر بنویشتن کلاسیکِ دوره گدر جذابیت پیدا هکرده و<ref name="mcglew79" /> خله تاریخ، فلسفه و گپ‌گو و بلاغت کتابون ره این گدر نثر جه بنویشتنه.<ref>{{harvnb|McGlew|2016|p=84}}</ref> هلنیستی سالون، دیگر یونانِ فرهنگِ مرکزیت خِدی یونان نیّه و ویشته [[اسکندریه]] (که مصر شنه) ویشترین دانشمندون و ادیبون سر ره جمع کردنه. این ایام، یونان دله دِتا شهر، [[پلا]] و [[پرگامون]]، ویشترین ادبی و فرهنگی کارون ره انجام دانه و آتن جه خَوِری نیّه.<ref>{{harvnb|Mori|2016|p=93}}</ref> همین دوره‌یِ حکومتون باعث بینه که یونانِ ادبیات و علم و فلسفه هنتا باقی بمونده چون وشون، خصوصاً مصرِ شاهون، گتِ کتابخنه ساتنه و کتابون ره رونویسی کردنه.<ref name="bulloch542">{{harvnb|Bulloch|1985|p=542}}</ref> [[اسکندریه کتابخنه]] دله خاستنه تموم اونچی کتاب که دنیا دله کته، سر ره جمع هاکنن و هر کتابی ره اتا نسخه شه پلی دارن.<ref name="bulloch542" /> وشون دوره‌یِ شعر باتن هم خله رونق بئیت بی‌یه<ref>{{harvnb|Bulloch|1985|pp=542–43}}</ref> و ژانرها و سنت‌های مختلف راه دکته که دیگر روایت ره خطی تعریف نکردنه.<ref>{{harvnb|Mori|2016|p=99}}</ref> هلنیسم دوره ات فرق دیگر که داشته، این بی‌یه که پیش از این فقط ادبیات ره عمومی اجرا کردنه ولی وشون دوره باب بی‌یه که کتابونی که نوشتنه ره خصوصی و شخصی بخوندستن وسّه نوشتنه.<ref>{{harvnb|Mori|2016|p=98}}</ref> شاعرون هم شعرونی گتنه که مخاطب وسّه خلوت هاکنه و شه وسّه بخونده و دیگر جمع دله شعر ره اجرا نکردنه.<ref>{{harvnb|Bulloch|1985|p=543}}</ref> زمونی که سال 31 پ‌م [[اوکتاویان]] حکومت ولار هایته، [[روم]]ی‌ها بمونه یونان ره بیتنه و یونانِ بتترین شاعرون و نویسنده‌ئون، [[استرابو]] و [[دیونیسیوس هالیکالرناسوس]] واری، شینه [[رم]].<ref>{{harvnb|Bowersock|1985|pp=642–43}}</ref> یونانی ادبیات رومی‌ها دوره هم ادامه داشته و «قرن دوم طولانی» که حدود ۸۰ تا ۲۳۰ میلادی ره گنّه، این ادبیات شه اوج دوره جه برسی‌یه.<ref name="konig113">{{harvnb|König|2016|p=113}}</ref> این دوره دله نثر-نویسون [[رومان]] بنویشتن ره شروع هاکردنه و نمایشی خطابه‌ئون بازار فراوون بینه.<ref name="konig113" /> === علم و تکنولوجی === [[File:0142 - Archaeological Museum, Athens - Antikythera mechanism - Photo by Giovanni Dall'Orto, Nov 11 2009.jpg|thumb|left| اتا کامپیوتر-مونا که [[دنده دیفرانسل]] که قرن شونزهم میلادی کشف بیّه، ونه دله دوی‌یه و ونه مکانیسم قرن هیژدهمِ ساعتون دستوری هسته. وه ره یونانی‌ها ۱۵۰ تا ۱۰۰ قبل از میلاد بسات بینه که نجومی اجرام موقعیت ره حساب-کتاب هاکنه. این دستگاه ره غرق‌بئی کشتی دله کشف هاکردنه.]] یونان باستان ریاضیات خله ریاضیِ تاریخ دله اهمیت دارنه و [[هندسه]]، ریاضیِ اثباتِ روش، [[نظریه اعداد]]، ریاضی ِتجزیه و تحلیل، کاربردی ِریاضیات ، و [[انتگرال]] ِاولیه محاسبات اونجه شکل بیتنه. یونانِ گتِ ریاضیدون‌ها [[فیثاغورث]]، [[اقلیدس]]، و [[ارشمیدس]] هستنه که هنتا وشون کشفیات خله اهمیت دارنه و تموم دنیا دله درس هدا وونّه. یونانی ها نجوم ره ات‌جور ریاضیِ چلّه دونستنه و ونه سر هم خله کَل-کَله کردنه. قرن چاروم پیش از میلاد، [[یودوخوس سنیدوس]] و [[کالیپوس سیزیسوس]] اولین هندسی و سه‌بعدی ِمدل‌ها ره بسات بینه که توضیح هادن سیارات و اساره‌ئون چتی دور-دور چرخ گیرنه. همون گدر [[هراکلیدوس پونتیکوس]] باته که شاید زمین شه دور چرخ گیرنه. قرن سوم قبل از میلاد، [[آریستارخوس ساموسی]] اولین کسی بی‌یه که [[منظومه شمسی]] ره دَر بَوِرده و باته که سیارات درنه خورشیدِ دوره چرخ گیرنه. [[ارشمیدس]] هم ونه نظر ره قبول داشته و شه کتاب دله گته که خورشید و اساره‌ئون آرام ات‌جا نیشتنه و سیارات و زمین چرخ گیرنه.<ref>Pedersen, ''Early Physics and Astronomy'', pp.&nbsp;55–56</ref> [[اراتوستن]] سایه‌ها ره بررسی هاکرده و موفق بیّه این روش جه [[زمین محیط]] ره تخمین بزنه که اسا دومبی ونه حساب-کتاب خله نزدیک به صحیحِ جواب بی‌یه.<ref>Pedersen, ''Early Physics and Astronomy'', pp.&nbsp;45–47</ref> قرن دوم قبل از میلاد [[هیپارخوس|هیپارخوس نیکیا]] هم نجوم سر خله مهم کشفیات داشته. یونانیون پزشکی و طبابت سر هم خله چاره‌کر بینه. [[بقراط]] انده گتِ طبیب بی‌یه که وه ره پزشکیِ پییر اشناسنّه.<ref>{{Cite journal | last1 = Grammaticos | first1 = P.C. | last2 = Diamantis | first2 = A. | title = Useful known and unknown views of the father of modern medicine, Hippocrates and his teacher Democritus | journal = Hellenic Journal of Nuclear Medicine | volume = 11 | issue = 1 | pages = 2–4 | year = 2008 | pmid = 18392218}}</ref><ref>[http://encarta.msn.com/encyclopedia_761576397/Hippocrates.html Hippocrates], Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2006. Microsoft Corporation. [https://web.archive.org/web/20091029181928/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761576397/Hippocrates.html Archived] 31 October 2009.</ref> وه انده موفق بی‌یه که وه بمرده په، پزشکی دیگر باقی فلسفه و علوم جه سیوا بئی بی‌یه و اتا شغل حیساب اِمو.<ref name="garrison9293">{{Cite book| last = Garrison | first = Fielding H. | year = 1966 | title = History of Medicine | publisher = W.B. Saunders Company | location = Philadelphia | pages = 92–93}}</ref><ref name="nuland5">{{Cite book | last = Nuland | first = Sherwin B. | year = 1988 | title = Doctors | publisher = Knopf | isbn = 978-0-394-55130-2 | page = [https://archive.org/details/doctorsbiography00nula/page/5 5] | url = https://archive.org/details/doctorsbiography00nula/page/5 }}</ref> === معماری و موجستمه‌سازی === یونان باستان هنر قدیم‌تاسا خله باقیِ کشورون و فرهنگ‌ها سر تأثیر بی‌یشته؛ ای دکّال موجستمه‌سازی و معماری دله که وشون لینگ‌گرد جه هچکی نرسی‌یه. این هنر ره رومی‌ها یاد گیتنه و وه ره رشد هدانه. شرق وَری هم، هلنیسم ِدوره یونانی هنر و آسیایی هنر قاطی بَینه و پشو بخردنه و [[هند]] دله اتی یونانی-هندی موجستمه‌سازی و معماری بساته بیّه که ونه آثار تا [[جاپون]] رسنه. اروپا دله [[رونسانس]] په هنرمندون بوردنه یونانِ هنر ره یاد بیتنه و ونه شیفته بَینه و سعی کردنه یونانی‌ها دسوری موجستمه و بنا بساجن و اینتی اروپای هنر نو بیّه. تا قرن نوزّهم دیگر وشون ِهنر جهونی بیّه و اسا تموم فرهنگ‌هایِ هنر و معماری یونان ِآثار ره شه درون دارننه. ===دین === {{Main|یونان باستان دین}} [[File:Θερμαικος με θεα τον Ολυμπο!.jpg|thumb|[[اولیمپوس کوه]] که گتنه [[دوازده اولمپی خدا]]ئونِ سِره هسته.]] دین و مذهب، یونانی‌های زندگی دله خله نقش داشته.{{sfn|Ogden|2007|p=1}} تموم یونانی‌ها، هر شهر و قبیله که داشتنه، اتا واحد دین داشتنه که وشون خدائون و الاهه‌ئون یک‌جور بینه ولی وشونِ فرقه و آداب‌رسوم هئی جه فرق کرده و خدائونِ مختلف ره پرستش کردنه. یونانیون [[پولی تئیسم]] یا چندخدایی دین داشتنه و ات‌خله خدائون مختلف وشون دین دله دیّه ولی کم‌کم تا اوایل قرن شیشم قبل از میلاد این خدائون دله [[دوازده اولمپی خدا|دوازده‌تا خدا]] بقیه جه گت‌تر بینه و پیش دکتنه.{{sfn|Dowden|2007|p=41}} وشون دین خله آسیایی ادیانِ تحت‌تأثیر بی‌یه و زمونی که اسکندر دنیاگیر بیّه، یونانی‌های مذهب هم باقیِ ادیان سر تأثیر بی‌یشته.{{sfn|Noegel|2007|pp=21–22}} وشونِ مهم‌ترین مذهبی مراسم گسفن و بِز [[قربونی هاکردن]] بی‌یه.{{sfn|Bremmer|2007|pp=132–134}} قربونی مراسم ره نماز جماعت واری انجام دانه{{sfn|Furley|2007|p=121}} و ونه همراهی دعا و سرود خوندستنه و وشونِ زندگیِ مهمِ قسمت ره این اعمال شکل دائه.{{sfn|Furley|2007|p=117}} == منابع == {{په‌نویس|2|چپ‌چین=بله}} [[رج:یونان تاریخ]] [[رج:باستان تاریخ]] togobu4seu3okftf06l1x9xy3bf97fz 0 56292 328666 258705 2026-06-22T20:52:28Z محک 1023 328666 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''عارف عارف‌کیا''' اتا خونش‌کر مردی هسته که [[ایران]] شنه و ونه ویشته آثار [[{{ISO 639 name|fa}} زوون]] جه هستنه. وه [[ایران اسلامی انقلاب]] په بورده آمریکا دیه تا همونجه دکته-بمرده. ونه معروف‌ترین ترانه‌ئون جه ''سلطان قلب‌ها'' بی‌یه. == منابع == {{پانویس}} *{{ویکی منبع|عنوان = عارف (خواننده) |لینک= https://fa.wikipedia.org/wiki/عارف_(خواننده) |زوون = {{ISO 639 name|fa}} | بازیابی = ۱ ژوئن ۲۰۲۴}} [[رج:ایران مردی خونش‌کرون]] sy7us6xat18bjue9gawvp5dmf3jgp5s 0 68325 328628 324492 2026-06-22T12:37:07Z HenryThe 27142 +لینک 328628 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص|عکس=Woody-Allen-2015-07-18-by-Adam-Bielawski.jpg}} '''هِی‌وود اَلِن''' (''Heywood Allen'')، (بزانوم: اَلِن استوارت کونیزبِرگ؛ بزائۀ: ۱۹۳۵ نوامبر مایِ ۳۰) ات [[آمریکای متحده ایالات|آمریکایی]] فیلم‌ساج، کاکر و کومدین هسّه کا ونه کایری هاکردنِ توم ۶۰ سال جه یور بورده. وه ات خله جایزه بورده؛ ۱۶ کَش، به‌ترین اوریجینال فیلم‌نومه‌یِ وسّه اسکار جا نومزه بیّه. وه ۴ کَش [[اوسکار جایزه|اسکار]] بورده، ۱۰ کَش [[بفتا]]، دِ کش [[گولدن گلوب|گولدن گلاب]] و [[گرمی جایزه|گرمی]] بورده، و [[تونی جایزه|تونی]] و [[امی جایزه|امی]] وسّه دی نومزه بَی بی‌یه.<ref>[https://www.latimes.com/entertainment/envelope/tonys/la-et-cm-tony-awards-2014-season-20140608-story.html "Woody Allen Will Be a No Show, Per Tradition"]. Los Angeles Times. Retrieved March 21, 2020. </ref> ۱۹۹۵ گدری، وه اتِ افتخاری [[گلدن لاین]] جایزه بورده، [[بفتا فلوشیپ]] ۱۹۹۷ گدری، و اتِ افتخاری [[طلایی نخل جایزه]] ره دی ۲۰۰۲ دله بورده. ۲۰۱۴ سال دله، گلدن گلابِ [[سسیل بی دمیل]] جایزه ره بورده. ونه دِ تا از فیلم‌ئون ره آمریکای کنگره‌یِ کتابخنه، نشنال فیلم رجیستری دریم ثبت هاکرده. ۱۷ ساله که بی‌یه بورده شه نوم ره قانونی دکش هاکرده و بشته هی‌وود الن، کا ویشه توم که بگذشته شه خِد ره وودی الن (''Woody Allen'') ونگ هاکرده. == کتاب‌اشناسی (هوجی بئی) == * ''Getting Even'' (1971) * ''Without Feathers'' (1975) * ''Side Effects'' (1980) * ''The Insanity Defense: The Complete Prose'' (2007) * ''Mere Anarchy'' (2007) * ''Apropos of Nothing'' (2020) * ''Zero Gravity'' (2022) * ''([[بام ره چیه؟]]) (What's With Baum?'' (2025 == منبع == {{په‌نویس}} * ۷ فردینه مایِ ۱۵۳۶ تبری، این ولگ [[:en:Woody_Allen|اینگلیسی ویکی‌پدیا]] جه ترجمه بیّه. [[رج:زننه آدمون]] [[رج:۱۹۳۵ بزائه‌ئون]] [[رج:آمریکایی کارگردانون]] 33a4vkszdbeb2ygiurmzj53ugy0160g 100 114473 328629 2026-06-22T13:35:12Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «* [[کلمبیا |کلمبیایِ]] ریاست‌جمهوری انتخابات ره بیتنه که نتیجه خله نزدیک بی‌یه. [[آبلاردو د لا اسپریا]] که دست‌راستی سیاستمدار هسته، ۴۹,۶۶ درصد رأی بیارده و ونه رقیب که سوسیالیستی نظر داشته، ۴۸,۷ درصد جه فقط ۲۵۰ هزار رأی کم داشته. د لا اسپریا ق...» دره 328629 wikitext text/x-wiki * [[کلمبیا |کلمبیایِ]] ریاست‌جمهوری انتخابات ره بیتنه که نتیجه خله نزدیک بی‌یه. [[آبلاردو د لا اسپریا]] که دست‌راستی سیاستمدار هسته، ۴۹,۶۶ درصد رأی بیارده و ونه رقیب که سوسیالیستی نظر داشته، ۴۸,۷ درصد جه فقط ۲۵۰ هزار رأی کم داشته. د لا اسپریا قول هدا دیگه یاغی‌ئون که تفنگ‌به‌دست هستنه و حکومت جه جنگ دارنه ره سرکوب هاکنه و إقتىصاد په ویشته کار هاکنه. وه خارجه امور وسّه، [[ترامپ]] و [[اسرائیل]] جه همفکر هسته. ([https://www.radiofarda.com/a/olombian-right-wing-candidate-de-la-espriella-wins-tight-presidential-race/33786090.html رادیو فردا]) sg5kro4lgxa08lvf8ijzw4qczcyctsf 328630 328629 2026-06-22T13:37:23Z محک 1023 328630 wikitext text/x-wiki * [[کلمبیا |کلمبیایِ]] ریاست‌جمهوری انتخابات ره بیتنه که نتیجه خله نزدیک بی‌یه. [[آبلاردو د لا اسپریا]] که دست‌راستی سیاستمدار هسته، ۴۹,۶۶ درصد رأی بیارده و ونه رقیب که سوسیالیستی نظر داشته، ۴۸,۷ درصد جه فقط ۲۵۰ هزار رأی کم داشته. د لا اسپریا قول هدا دیگه یاغی‌ئون که تفنگ‌به‌دست هستنه و حکومت جه جنگ دارنه ره سرکوب هاکنه و إقتىصاد په ویشته کار هاکنه. وه خارجه امور وسّه، [[ترامپ]] و [[اسرائیل]] جه همفکر هسته. ([https://www.radiofarda.com/a/olombian-right-wing-candidate-de-la-espriella-wins-tight-presidential-race/33786090.html رادیو فردا]) * [[کی‌یر استارمر]]، انگلیسِ نخست وزیر شه استعفا ره اعلام هکرده. b51girc8ry3qcvtvkrdrj0ymze82hug 328663 328630 2026-06-22T20:18:45Z محک 1023 328663 wikitext text/x-wiki * [[کلمبیا |کلمبیایِ]] ریاست‌جمهوری انتخابات ره بیتنه که نتیجه خله نزدیک بی‌یه. [[آبلاردو د لا اسپریا]] که دست‌راستی سیاستمدار هسته، ۴۹,۶۶ درصد رأی بیارده و ونه رقیب که سوسیالیستی نظر داشته، ۴۸,۷ درصد جه فقط ۲۵۰ هزار رأی کم داشته. د لا اسپریا قول هدا دیگه یاغی‌ئون که تفنگ‌به‌دست هستنه و حکومت جه جنگ دارنه ره سرکوب هاکنه و إقتىصاد په ویشته کار هاکنه. وه خارجه امور وسّه، [[ترامپ]] و [[اسرائیل]] جه همفکر هسته. ([https://www.radiofarda.com/a/olombian-right-wing-candidate-de-la-espriella-wins-tight-presidential-race/33786090.html رادیو فردا]) * [[کی‌یر استارمر]]، انگلیسِ نخست وزیر شه استعفا ره اعلام هکرده. * [[لیونل مسی ]] أمشو دتا گل اتریش ره بزو و [[میروسلاو کلوزه]] رکورد ره بشکندی‌یه و تاریخِ جام جهانیون بتترین گلزن بیّه. 5qq8an7i2iavh63t9ynxl2hmgvvouxi 0 114474 328631 2026-06-22T13:51:05Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''آبلاردو د لا اسپریا''' اتا [[کلمبیا]] ره دست‌راستی سیاستمدار هسته. وه ۲۰۲۶ انتخابات دله، ۴۹,۶۶ درصد رأی بیارده و ونه رقیب که سوسیالیستی نظر داشته، ۴۸,۷ درصد جه، فقط ۲۵۰ هزار رأی کم‌ته بیارده. د لا اسپریا قول هدا دیگه یاغی‌ئون که تف...» دره 328631 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''آبلاردو د لا اسپریا''' اتا [[کلمبیا]] ره دست‌راستی سیاستمدار هسته. وه ۲۰۲۶ انتخابات دله، ۴۹,۶۶ درصد رأی بیارده و ونه رقیب که سوسیالیستی نظر داشته، ۴۸,۷ درصد جه، فقط ۲۵۰ هزار رأی کم‌ته بیارده. د لا اسپریا قول هدا دیگه یاغی‌ئون که تفنگ‌به‌دست هستنه و حکومت جه جنگ دارنه ره سرکوب هاکنه و إقتىصاد په ویشته کار هاکنه. وه خارجه امور وسّه، ترامپ و اسرائیل جه همفکر هسته.<ref>[https://www.radiofarda.com/a/olombian-right-wing-candidate-de-la-espriella-wins-tight-presidential-race/33786090.html رادیو فردا]</ref> == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کلمبیا رییس‌جمهورون]] k3ztzqy1p8ot6oaeebzdbx49mx0d580 328632 328631 2026-06-22T13:54:14Z محک 1023 328632 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''آبلاردو د لا اسپریا''' اتا [[کلمبیا]] ره دست‌راستی سیاستمدار و حقوقدان هسته. وه ۲۰۲۶ انتخابات دله، ۴۹,۶۶ درصد رأی بیارده و ونه رقیب که سوسیالیستی نظر داشته، ۴۸,۷ درصد جه، فقط ۲۵۰ هزار رأی کم‌ته بیارده. د لا اسپریا قول هدا دیگه یاغی‌ئون که تفنگ‌به‌دست هستنه و حکومت جه جنگ دارنه ره سرکوب هاکنه و إقتىصاد په ویشته کار هاکنه. وه خارجه امور وسّه، ترامپ و اسرائیل جه همفکر هسته.<ref>[https://www.radiofarda.com/a/olombian-right-wing-candidate-de-la-espriella-wins-tight-presidential-race/33786090.html رادیو فردا]</ref> == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کلمبیا رییس‌جمهورون]] [[رج:زننه آدمون]] kpvrf1n4s8qsfq1ik8oin586yta86wd 0 114475 328634 2026-06-22T14:18:50Z محک 1023 مقاله‌ئونی که گت صفحه‌یِ کادر جه بساتنه. 328634 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص<!-- اینجه تونی شه مقالهٔ کلّی موضوع ره بنویسین تا صندخ بساجه. شهر، شخص، موجود، بنا، کومپانی و... واری -->}} '''گوستاوو پترو''' اتا [[کلمبیا|کلمبیایی]] سیاستمدار و سابقاً چریک هسته. وه خله سال جنگلی و یاغی بی‌یه و حکومت جه جنگ کرده ولی وشون گروه که دولت جه صلح هاکرده په، وه ره عفو هاکردنه و گوستاوو سیاست درون شه جا ره پىدا هاکرده و رییس‌جمهور بیه. وه چپی بی‌یه و آمریکای سیاستون جه خله مخالفت کرده. == منابع == {{په‌نویس}} <!--- رج‌ئون: ---> [[رج:زننه آدمون]] [[رج:کلمبیا رییس‌جمهورون]] qn7n9m63q5ntjkqudup9vo7dkdscgde 328635 328634 2026-06-22T14:20:21Z محک 1023 328635 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص<!-- اینجه تونی شه مقالهٔ کلّی موضوع ره بنویسین تا صندخ بساجه. شهر، شخص، موجود، بنا، کومپانی و... واری -->}} '''گوستاوو پترو''' اتا [[کلمبیا|کلمبیایی]] سیاستمدار و سابقاً چریک هسته. وه خله سال جنگلی و یاغی بی‌یه و حکومت جه جنگ کرده ولی وشون گروه که دولت جه صلح هاکرده په، وه ره عفو هاکردنه و گوستاوو سیاست درون شه جا ره پىدا هاکرده و ۲۰۲۲ سال دله، رییس‌جمهور بیه. وه چپی بی‌یه و آمریکای سیاستون جه خله مخالفت کرده. ۲۰۲۶ انتخابات دله شرکت نکارده و ونه جانشین هم انتخاب نیّه. == منابع == {{په‌نویس}} <!--- رج‌ئون: ---> [[رج:زننه آدمون]] [[رج:کلمبیا رییس‌جمهورون]] hvdcnpct6hbc46791rjpy3a0x2wu7xg 0 114476 328636 2026-06-22T14:41:32Z محک 1023 ونه مسیر ره دکشی‌یه [[گرجی‌محله]] دله 328636 wikitext text/x-wiki #بور [[گرجی‌محله]] 7drj6lw96cbcnfpy92cux2puk1e1de7 0 114477 328638 2026-06-22T14:47:24Z محک 1023 ونه مسیر ره دکشی‌یه [[مازرون موسیقی]] دله 328638 wikitext text/x-wiki #بور[[مازرون موسیقی]] 065zt2wzsvkgfa9klq14bkgz5uxpeoh 1 114478 328639 2026-06-22T16:06:07Z ~2026-36324-99 45802 /* خارشو گاییدم */ نو تیکه 328639 wikitext text/x-wiki == خارشو گاییدم == هارشو گاییدم از طرف اینفکتد پادکست [[شا:مشارکت‌ها/&#126;2026-36324-99|&#126;2026-36324-99]] ([[کارور گپ:&#126;2026-36324-99|بحث]]) ۲۲ ژوئن ۲۰۲۶، ساعت ۱۶:۰۶ (UTC) fu8u1e5wndiwnwjalkbv1kb56dkzs17 0 114479 328641 2026-06-22T19:14:20Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''جورجا ملونی''' ایتالیایی سیاستمدار زنا هسته که ۲۰۲۲ جه اینتا کشورِ نخست‌وزیر هسته. وه دست‌راستی سیاستون دارنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:ایتالیا نخست‌وزیرون]]» دره 328641 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''جورجا ملونی''' ایتالیایی سیاستمدار زنا هسته که ۲۰۲۲ جه اینتا کشورِ نخست‌وزیر هسته. وه دست‌راستی سیاستون دارنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:ایتالیا نخست‌وزیرون]] lux407gaa1riok8iun8f13mav28lnzq 328642 328641 2026-06-22T19:19:05Z محک 1023 328642 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''جورجا ملونی''' ایتالیایی سیاستمدار زنا هسته که ۲۰۲۲ جه اینتا کشورِ نخست‌وزیر هسته. وه پیش از این، چندین‌کش مِیلسِ نماینده بی‌یه و ات‌گال توریسم و جوونونِ وزیر بی‌یه. وه دست‌راستی سیاستون دارنه و [[پوپولیسم|عوام‌گرا]] و [[ناسیونالیسم|ملی‌گرا]] هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:ایتالیا نخست‌وزیرون]] [[رج:زننه آدمون]] kiawkkymg6i3fwoetfsl6vbbza1bkbu 328643 328642 2026-06-22T19:20:37Z محک 1023 کارور محک، [[جورجا ملونی]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[جورجیا ملونی]] دله 328642 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''جورجا ملونی''' ایتالیایی سیاستمدار زنا هسته که ۲۰۲۲ جه اینتا کشورِ نخست‌وزیر هسته. وه پیش از این، چندین‌کش مِیلسِ نماینده بی‌یه و ات‌گال توریسم و جوونونِ وزیر بی‌یه. وه دست‌راستی سیاستون دارنه و [[پوپولیسم|عوام‌گرا]] و [[ناسیونالیسم|ملی‌گرا]] هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:ایتالیا نخست‌وزیرون]] [[رج:زننه آدمون]] kiawkkymg6i3fwoetfsl6vbbza1bkbu 0 114480 328644 2026-06-22T19:20:37Z محک 1023 کارور محک، [[جورجا ملونی]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[جورجیا ملونی]] دله 328644 wikitext text/x-wiki #بور [[جورجیا ملونی]] gqpgcv3dbowtvgn6y096ixlzkne9y5i 0 114481 328645 2026-06-22T19:22:09Z محک 1023 ونه مسیر ره دکشی‌یه [[تاجیکی]] دله 328645 wikitext text/x-wiki #بور [[تاجیکی]] ricbec7mdm5lyq9bzae9j9lfki5ivon 0 114482 328646 2026-06-22T19:36:59Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/دریا}} '''هؤرمؤز تنگه''' (تنگهٔ هرمز) اتا ئو-راه هسته که [[ایران]] و [[عمان ]] میونه کته و راهی هسته که کشتی‌ئون ونجه [[فارس دریامونا]] (خلیج فارس) و [[عمان دریا]] میانه رفت-روش کننه. این تنگه خله نفت و گاز قیمت سر تاثیر إلنه چون خلیج عربی کشورون|خ...» دره 328646 wikitext text/x-wiki {{صندخ/دریا}} '''هؤرمؤز تنگه''' (تنگهٔ هرمز) اتا ئو-راه هسته که [[ایران]] و [[عمان ]] میونه کته و راهی هسته که کشتی‌ئون ونجه [[فارس دریامونا]] (خلیج فارس) و [[عمان دریا]] میانه رفت-روش کننه. این تنگه خله نفت و گاز قیمت سر تاثیر إلنه چون [[خلیج عربی کشورون|خلیجِ عربی کشورون]] تنها راه هسته که صادرات و واردات هاکنن. ونه شمالی نیمه که ایران شىنه، جول‌ته هسته و عمان وری ئو کمته عمق دارنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:فارس دریامونا]] [[رج: ایران جوغرافی]] 0s4sbz9eiri01ixssh8znsk1urp4per 328647 328646 2026-06-22T19:38:10Z محک 1023 328647 wikitext text/x-wiki {{صندخ/سطحی ئو}} '''هؤرمؤز تنگه''' (تنگهٔ هرمز) اتا ئو-راه هسته که [[ایران]] و [[عمان ]] میونه کته و راهی هسته که کشتی‌ئون ونجه [[فارس دریامونا]] (خلیج فارس) و [[عمان دریا]] میانه رفت-روش کننه. این تنگه خله نفت و گاز قیمت سر تاثیر إلنه چون [[خلیج عربی کشورون|خلیجِ عربی کشورون]] تنها راه هسته که صادرات و واردات هاکنن. ونه شمالی نیمه که ایران شىنه، جول‌ته هسته و عمان وری ئو کمته عمق دارنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:فارس دریامونا]] [[رج: ایران جوغرافی]] fm3afdd91awhzrbn38kvvulg1klfe79 0 114483 328653 2026-06-22T19:57:08Z محک 1023 کارور محک، [[کومور]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[قمر جزایر]] دله: ونه نوم عربی ریشه دیار بوه 328653 wikitext text/x-wiki #بور [[قمر جزایر]] opddpcelvf71x3z4sa0b6crsgug61dw 0 114484 328654 2026-06-22T20:03:17Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شهر}} '''قمر کبیر''' یا '''گرند کومور''' اتا جزیره، [[قمر جزایر]] ِسه‌تا اصلی جزیره جه، هسته. [[مورونی]] ونه گت شهر نوم هسته که کشورِ نیشتگا وونه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کومور]]» دره 328654 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شهر}} '''قمر کبیر''' یا '''گرند کومور''' اتا جزیره، [[قمر جزایر]] ِسه‌تا اصلی جزیره جه، هسته. [[مورونی]] ونه گت شهر نوم هسته که کشورِ نیشتگا وونه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کومور]] 3a4q9gbtfdglhbgtljx5yhtxucreaw2 328655 328654 2026-06-22T20:04:09Z محک 1023 328655 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شهر}} '''قمر الکبری''' یا '''گرند کومور''' اتا جزیره، [[قمر جزایر]] ِسه‌تا اصلی جزیره جه، هسته. [[مورونی]] ونه گت شهر نوم هسته که کشورِ نیشتگا وونه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کومور]] r5xyrn1o68bzmby5cj91htzqnd3t33c 0 114485 328657 2026-06-22T20:05:58Z محک 1023 ونه مسیر ره دکشی‌یه [[گت قمر]] دله 328657 wikitext text/x-wiki #بور [[گت قمر]] i8akhxnfh3646tgv6eavu48vp1c4tcv 0 114486 328658 2026-06-22T20:06:36Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شهر}} '''آنژوان''' اتا جزیره، [[قمر جزایر]] ِسه‌تا اصلی جزیره جه، هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کومور]]» دره 328658 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شهر}} '''آنژوان''' اتا جزیره، [[قمر جزایر]] ِسه‌تا اصلی جزیره جه، هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کومور]] 99enf1y3ay2ewtvn3fbv1onabwe8yqk 328659 328658 2026-06-22T20:08:36Z محک 1023 328659 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شهر}} '''آنژوان''' اتا جزیره، [[قمر جزایر]] ِسه‌تا اصلی جزیره جه، هسته. قمرِ پرچمِ قرمز نوار، این جزیره‌ی نشون هسته. این جزیره گت شهر ره موتسامودو گنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کومور]] 7bnihpcfudk3a6hhmk2074fijoz6z7q 0 114487 328660 2026-06-22T20:09:33Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شهر}} '''موهیلی''' اتا جزیره، [[قمر جزایر]] دله هسته که ونه سه‌تا اصلی جزیره میون، همه‌تا جه کچیک‌ته هسته. قمرِ پرچمِ سبز نوار، این جزیره‌ی نشون هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کومور]]» دره 328660 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شهر}} '''موهیلی''' اتا جزیره، [[قمر جزایر]] دله هسته که ونه سه‌تا اصلی جزیره میون، همه‌تا جه کچیک‌ته هسته. قمرِ پرچمِ سبز نوار، این جزیره‌ی نشون هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کومور]] m8xts4qmow4iha20c4ily28fuzeeypb 328661 328660 2026-06-22T20:11:53Z محک 1023 328661 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شهر}} '''موهیلی''' یا '''موهلی''' اتا جزیره، [[قمر جزایر]] دله هسته که ونه سه‌تا اصلی جزیره میون، همه‌تا جه کچیک‌ته هسته. قمرِ پرچمِ زرد نوار، این جزیره‌ی نشون هسته. ونه گت شهر نوم ره [[فومبونی]] گنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:کومور]] e8lmz7si06js5atenzni59rc542uu3v 0 114488 328665 2026-06-22T20:26:45Z محک 1023 ونه مسیر ره دکشی‌یه [[دیگو مارادونا]] دله 328665 wikitext text/x-wiki #بور[[دیگو مارادونا]] 15z104fymi7uy6a1p2gh85vnsm6lcn0 0 114489 328668 2026-06-22T22:50:39Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''وَگون''' (The Frogs)، [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی هسته که ۴۰۵ پیش از میلاد آتن دله إجرا بیّه. این نىمایش‌نومه اونتا سال شىنه که [[اوریپید]] و [[سوفوکلس]] هر دِ بمردنه - همین وسّه موضوع وشون جه خله مرتبط هسته. ==آسنی خلاصه== [[دیونیسوس]]...» دره 328668 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''وَگون''' (The Frogs)، [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی هسته که ۴۰۵ پیش از میلاد آتن دله إجرا بیّه. این نىمایش‌نومه اونتا سال شىنه که [[اوریپید]] و [[سوفوکلس]] هر دِ بمردنه - همین وسّه موضوع وشون جه خله مرتبط هسته. ==آسنی خلاصه== [[دیونیسوس]] - [[یونان باستان تئاتر|تئاترِ]] یونانی خدا - نگران هسته که آتن دله خار شاعر و نىمایش‌نومه‌نویس نمونسته. وه تصمیم بیته که بمرده‌ئون دنیا دله بوره و اوریپید ره زنده‌ئون دنیا وری دگاردنه. وه شه خدمتکار زانتیاس جه آماده وونه. ولی ترسنه و [[هرکول|هراکلس]] (هرکول) لباس ره دپوشته که ترسناک‌ته نظر بئه. هراکلس وه ره راه‌دله وینده و خله ونه کار جه بخندسته. دیونیسوس و زانتیاس «کارون» درکا ره پىدا هاکردنه که زنده‌ئون و مرده‌ئون دنیا ره جدا کنه. کارون - نهربان - دیونیسوس ره تونسته شه همراه بیاره ولی زانتیاس ره نا - چون برده بی‌یه. دیونیسوس وه ره [[لتکا|لوتکا]] دله برسنی‌یه که پارو بزنه. اینجه وگ‌ئون - نمایشِ إسم - بامونه! وگ‌ئون مدام وگّه-وگّه کردنه و دیونیسوس خله خسته وونه ولی وگ‌ئون ره نتونده بىستا هاکنه! دیونیسوس و زانتیاس زیرزمینی دنیا جه برسینه. اونجه چنتا جالب ماجرا دکته: اول، دیونیسوس و زانتیاس هر دِ هراکلس دسوری شه ره معرفی کردنه - هر گدر که خطر پیش إمو، هر دِ لباس ره عوض کاردنه! چون هراکلس قبلاً اینجه بامو بی‌یه و [[سربروس|سِربِروس]] [[سک]] ره بدزدی بی‌یه - همین وسّه بعضی وشون ره دشمن دونستنه و بعضی وشون ره مهمون! دمبال‌ته وشون [[ایاکوس]] ره بدینه که تور-آدم دسوری وشون ره کاتک بزو تا بفهمه کدوم‌شون واقعاً خدا هستنه - چون خدا درد نکشنه! هر دِ درد کشینه ولی هر دِ تظاهر کاردنه که درد احساس نکانه! نمایشِ مهمِ بخش اینجه هسته: بمرده‌ئون دنیا دله اتا شعر مسابقه یلنه که [[آیسخولوس]] و اوریپید میون برگزار وونه - چون هر دِ خاننه زیرزمینِ «بتترین شاعر» جایگاه ره دارن. دیونیسوس داور هسته. آیسخولوس گته: «مه شعر فاخر و باشکوه هسته - مه قهرمانون گت‌مردی و شجاع هستنه!» اوریپید گته: «ولی مه شعر واقعی هسته - مه شخصیتون عادی آدمون هستنه که مردم وشون ره إشناسینه!» وشون دِ نفر ره چنتا روش آزمایش هاکردنه: اول، وشون شعر ره ترازی دله بی‌یشتنه - هر کی شعر سنگین‌ته داشته، بتتر هسته! آیسخولوسِ سنگینِ کلمه‌ئون ترازی ره فشار بیارده و برنده بیّه! أی این‌صوه وشون شعر ره نقد کاردنه. اوریپید گته آیسخولوس شعر قدیمی هسته و آدم ره حالی نوونه. آیسخولوس گته اوریپید شعر سطحی و بی‌اخلاقی هسته. دیونیسوس آخرسر تصمیم بیته - نا اوریپید ره که اول خاسته و بمو ونه دمبال! - بلکه آیسخولوس ره زنده‌ئون دنیا ور دگاردنه! چرا؟ چون دیونیسوس اتا سوال هادا: «آتن ره چتی نجات دنی؟» - چون اون زمونه آتن خله مشکل داشته و جنگ دله دوی‌یه. اوریپید جواب ره خله پیچیده و فلسفی باته. آیسخولوس ساده و قائم باته. دیونیسوس آیسخولوس ره إنتىخاب هاکرده! == مفهوم== وگ‌ئون فقط اتا کمدی نی‌یه - خله جول هسته: * آتن وسّه کدوم شعر بتتر هسته - قدیمی و حماسی یا تازه واقع‌گرایی؟ *هنر وظیفه چچی‌یه - مردم ره سرگرم هاکردن یا وشون ره تعلیم هدائن؟ *جامعه بحران گدر چتی رهبر لازم دارنه؟ و البته وگ‌ئونِ [[پیوری]] (کُر) که نىمایش دله آواز خوندنه، اتا یادگار صحنه هسته که هنتا مشهور هسته! == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] hvfvol84z56igsmtk4367shu1m4wtp3 328670 328668 2026-06-22T22:54:48Z محک 1023 328670 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''وَگون''' (The Frogs)، [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی هسته که ۴۰۵ پیش از میلاد آتن دله إجرا بیّه. این نىمایش‌نومه اونتا سال شىنه که [[اوریپید]] و [[سوفوکلس]] هر دِ بمردنه - همین وسّه موضوع وشون جه خله مرتبط هسته. ==آسنی خلاصه== [[دیونیسوس]] - [[یونان باستان تئاتر|تئاترِ]] یونانی خدا - نگران هسته که آتن دله خار شاعر و نىمایش‌نومه‌نویس نمونسته. وه تصمیم بیته که بمرده‌ئون دنیا دله بوره و اوریپید ره زنده‌ئون دنیا وری دگاردنه. وه شه خدمتکار زانتیاس جه آماده وونه. ولی ترسنه و [[هرکول|هراکلس]] (هرکول) لباس ره دپوشته که ترسناک‌ته نظر بئه. هراکلس وه ره راه‌دله وینده و خله ونه کار جه بخندسته. دیونیسوس و زانتیاس «کارون» درکا ره پىدا هاکردنه که زنده‌ئون و مرده‌ئون دنیا ره جدا کنه. کارون - نهربان - دیونیسوس ره تونسته شه همراه بیاره ولی زانتیاس ره نا - چون برده بی‌یه. دیونیسوس وه ره [[لتکا|لوتکا]] دله برسنی‌یه که پارو بزنه. اینجه وگ‌ئون - نمایشِ إسم - بامونه! وگ‌ئون مدام وگّه-وگّه کردنه و دیونیسوس خله خسته وونه ولی وگ‌ئون ره نتونده بىستا هاکنه! دیونیسوس و زانتیاس زیرزمینی دنیا جه برسینه. اونجه چنتا جالب ماجرا دکته: اول، دیونیسوس و زانتیاس هر دِ هراکلس دسوری شه ره معرفی کردنه - هر گدر که خطر پیش إمو، هر دِ لباس ره عوض کاردنه! چون هراکلس قبلاً اینجه بامو بی‌یه و [[سربروس|سِربِروس]] [[سک]] ره بدزدی بی‌یه - همین وسّه بعضی وشون ره دشمن دونستنه و بعضی وشون ره مهمون! دمبال‌ته وشون [[ایاکوس]] ره بدینه که تور-آدم دسوری وشون ره کاتک بزو تا بفهمه کدوم‌شون واقعاً خدا هستنه - چون خدا درد نکشنه! هر دِ درد کشینه ولی هر دِ تظاهر کاردنه که درد احساس نکانه! نمایشِ مهمِ بخش اینجه هسته: بمرده‌ئون دنیا دله اتا شعر مسابقه یلنه که [[آیسخولوس]] و [[اوریپید]] میون برگزار وونه - چون هر دِ خاننه زیرزمینِ «بتترین شاعر» جایگاه ره دارن. دیونیسوس داور هسته. آیسخولوس گته: «مه شعر فاخر و باشکوه هسته - مه قهرمانون گت‌مردی و شجاع هستنه!» اوریپید گته: «ولی مه شعر واقعی هسته - مه شخصیتون عادی آدمون هستنه که مردم وشون ره إشناسینه!» وشون دِ نفر ره چنتا روش آزمایش هاکردنه: اول، وشون شعر ره ترازی دله بی‌یشتنه - هر کی شعر سنگین‌ته داشته، بتتر هسته! آیسخولوسِ سنگینِ کلمه‌ئون ترازی ره فشار بیارده و برنده بیّه! أی این‌صوه وشون شعر ره نقد کاردنه. اوریپید گته آیسخولوس شعر قدیمی هسته و آدم ره حالی نوونه. آیسخولوس گته اوریپید شعر سطحی و بی‌اخلاقی هسته. دیونیسوس آخرسر تصمیم بیته - نا اوریپید ره که اول خاسته و بمو ونه دمبال! - بلکه آیسخولوس ره زنده‌ئون دنیا ور دگاردنه! چرا؟ چون دیونیسوس اتا سوال هادا: «آتن ره چتی نجات دنی؟» - چون اون زمونه آتن خله مشکل داشته و جنگ دله دوی‌یه. اوریپید جواب ره خله پیچیده و فلسفی باته. آیسخولوس ساده و قائم باته. دیونیسوس آیسخولوس ره إنتىخاب هاکرده! == نقد== وگ‌ئون فقط اتا کمدی نی‌یه - خله جول هسته: * آتن وسّه کدوم شعر بتتر هسته - قدیمی و حماسی یا تازه واقع‌گرایی؟ *هنر وظیفه چچی‌یه - مردم ره سرگرم هاکردن یا وشون ره تعلیم هدائن؟ *جامعه بحران گدر چتی رهبر لازم دارنه؟ و البته وگ‌ئونِ [[پیوری]] (کُر) که نىمایش دله آواز خوندنه، اتا یادگار صحنه هسته که هنتا مشهور هسته! == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] ejjjnh6ijtp5o5kh3599deijadtx2pc 328695 328670 2026-06-23T07:51:32Z محک 1023 /* منابع */ 328695 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''وَگون''' (The Frogs)، [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی هسته که ۴۰۵ پیش از میلاد آتن دله إجرا بیّه. این نىمایش‌نومه اونتا سال شىنه که [[اوریپید]] و [[سوفوکلس]] هر دِ بمردنه - همین وسّه موضوع وشون جه خله مرتبط هسته. ==آسنی خلاصه== [[دیونیسوس]] - [[یونان باستان تئاتر|تئاترِ]] یونانی خدا - نگران هسته که آتن دله خار شاعر و نىمایش‌نومه‌نویس نمونسته. وه تصمیم بیته که بمرده‌ئون دنیا دله بوره و اوریپید ره زنده‌ئون دنیا وری دگاردنه. وه شه خدمتکار زانتیاس جه آماده وونه. ولی ترسنه و [[هرکول|هراکلس]] (هرکول) لباس ره دپوشته که ترسناک‌ته نظر بئه. هراکلس وه ره راه‌دله وینده و خله ونه کار جه بخندسته. دیونیسوس و زانتیاس «کارون» درکا ره پىدا هاکردنه که زنده‌ئون و مرده‌ئون دنیا ره جدا کنه. کارون - نهربان - دیونیسوس ره تونسته شه همراه بیاره ولی زانتیاس ره نا - چون برده بی‌یه. دیونیسوس وه ره [[لتکا|لوتکا]] دله برسنی‌یه که پارو بزنه. اینجه وگ‌ئون - نمایشِ إسم - بامونه! وگ‌ئون مدام وگّه-وگّه کردنه و دیونیسوس خله خسته وونه ولی وگ‌ئون ره نتونده بىستا هاکنه! دیونیسوس و زانتیاس زیرزمینی دنیا جه برسینه. اونجه چنتا جالب ماجرا دکته: اول، دیونیسوس و زانتیاس هر دِ هراکلس دسوری شه ره معرفی کردنه - هر گدر که خطر پیش إمو، هر دِ لباس ره عوض کاردنه! چون هراکلس قبلاً اینجه بامو بی‌یه و [[سربروس|سِربِروس]] [[سک]] ره بدزدی بی‌یه - همین وسّه بعضی وشون ره دشمن دونستنه و بعضی وشون ره مهمون! دمبال‌ته وشون [[ایاکوس]] ره بدینه که تور-آدم دسوری وشون ره کاتک بزو تا بفهمه کدوم‌شون واقعاً خدا هستنه - چون خدا درد نکشنه! هر دِ درد کشینه ولی هر دِ تظاهر کاردنه که درد احساس نکانه! نمایشِ مهمِ بخش اینجه هسته: بمرده‌ئون دنیا دله اتا شعر مسابقه یلنه که [[آیسخولوس]] و [[اوریپید]] میون برگزار وونه - چون هر دِ خاننه زیرزمینِ «بتترین شاعر» جایگاه ره دارن. دیونیسوس داور هسته. آیسخولوس گته: «مه شعر فاخر و باشکوه هسته - مه قهرمانون گت‌مردی و شجاع هستنه!» اوریپید گته: «ولی مه شعر واقعی هسته - مه شخصیتون عادی آدمون هستنه که مردم وشون ره إشناسینه!» وشون دِ نفر ره چنتا روش آزمایش هاکردنه: اول، وشون شعر ره ترازی دله بی‌یشتنه - هر کی شعر سنگین‌ته داشته، بتتر هسته! آیسخولوسِ سنگینِ کلمه‌ئون ترازی ره فشار بیارده و برنده بیّه! أی این‌صوه وشون شعر ره نقد کاردنه. اوریپید گته آیسخولوس شعر قدیمی هسته و آدم ره حالی نوونه. آیسخولوس گته اوریپید شعر سطحی و بی‌اخلاقی هسته. دیونیسوس آخرسر تصمیم بیته - نا اوریپید ره که اول خاسته و بمو ونه دمبال! - بلکه آیسخولوس ره زنده‌ئون دنیا ور دگاردنه! چرا؟ چون دیونیسوس اتا سوال هادا: «آتن ره چتی نجات دنی؟» - چون اون زمونه آتن خله مشکل داشته و جنگ دله دوی‌یه. اوریپید جواب ره خله پیچیده و فلسفی باته. آیسخولوس ساده و قائم باته. دیونیسوس آیسخولوس ره إنتىخاب هاکرده! == نقد== وگ‌ئون فقط اتا کمدی نی‌یه - خله جول هسته: * آتن وسّه کدوم شعر بتتر هسته - قدیمی و حماسی یا تازه واقع‌گرایی؟ *هنر وظیفه چچی‌یه - مردم ره سرگرم هاکردن یا وشون ره تعلیم هدائن؟ *جامعه بحران گدر چتی رهبر لازم دارنه؟ و البته وگ‌ئونِ [[پیوری]] (کُر) که نىمایش دله آواز خوندنه، اتا یادگار صحنه هسته که هنتا مشهور هسته! == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:آریستوفان]] cmdm7gx4ayk64j0zjyqcrxpme11adbt 14 114490 328669 2026-06-22T22:53:14Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «[[رج:یونانی کتابون]] [[رج:کتابون با حیساب نویسنده]]» دره 328669 wikitext text/x-wiki [[رج:یونانی کتابون]] [[رج:کتابون با حیساب نویسنده]] hro18fftq840wix38106fj6zf5rxhpy 0 114491 328671 2026-06-22T23:16:19Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''صلح''' (Peace/Εἰρήνη) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نىمایش‌نومه هسته که ۴۲۱ پیش از میلاد إجرا بیّه - دقیقاً اونتا سال شىنه که [[آتن]] و [[اسپارت]] میون «[[نیکیاس صلح]]» بنویشت بیّه. ==آسنی خلاصه== تریگایوس، اتا آتنی کشاورز، جنگ جه خله...» دره 328671 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''صلح''' (Peace/Εἰρήνη) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نىمایش‌نومه هسته که ۴۲۱ پیش از میلاد إجرا بیّه - دقیقاً اونتا سال شىنه که [[آتن]] و [[اسپارت]] میون «[[نیکیاس صلح]]» بنویشت بیّه. ==آسنی خلاصه== تریگایوس، اتا آتنی کشاورز، جنگ جه خله خسته بی‌یه و خاسته صلح ره دگاردنه. وه اتا [[ گوزنگو|گی‌خار گوزنگو]] پشت سوار بیه و [[زئوس]] وری پرواز هاکرده ([[بلرفون]] واری که [[پگاسوس]] ره سوار بیی بی‌یه) وه آسمون دله برسی‌یه و بفهمسته خدائون آتن و یونان ره رها هاکردنه چون جنگ جه خسته بینه. «پولموس» (جنگ خدا) صلح خدابانو ره اتا چاه دله زندونی هاکرده. تریگایوس یونانی کشاورزون ره جمع کنده و همه هئی وونّه که صلح خدا ره چاه دله جه دگیزن . ولی جنگ‌طلب آدمون - اسلحه‌فروشون سرآدم - خله ناراقاضی بینه چون اینتی وشون کاسبی خراب بی‌یه! تریگایوس زمین وری وردگرسته، صلح خدا ره شی هدائه و دمبال‌ته جشن و خِشی شروع بیّه. ==نقد== *جنگ فقط اسلحه‌فروشون و سیاستمدارون وسّه فایده دارنه *عادی مردم - مخصوصاً کشاورزون - جنگ جه فقط ضرر کشنه *صلح یعنی زمین، کشاورزی، خِش زندگی == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: آریستوفان]] dwfa6kkobspmn72l9p3nzqvg967zknb 328691 328671 2026-06-23T07:50:28Z محک 1023 /* منابع */ 328691 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''صلح''' (Peace/Εἰρήνη) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نىمایش‌نومه هسته که ۴۲۱ پیش از میلاد إجرا بیّه - دقیقاً اونتا سال شىنه که [[آتن]] و [[اسپارت]] میون «[[نیکیاس صلح]]» بنویشت بیّه. ==آسنی خلاصه== تریگایوس، اتا آتنی کشاورز، جنگ جه خله خسته بی‌یه و خاسته صلح ره دگاردنه. وه اتا [[ گوزنگو|گی‌خار گوزنگو]] پشت سوار بیه و [[زئوس]] وری پرواز هاکرده ([[بلرفون]] واری که [[پگاسوس]] ره سوار بیی بی‌یه) وه آسمون دله برسی‌یه و بفهمسته خدائون آتن و یونان ره رها هاکردنه چون جنگ جه خسته بینه. «پولموس» (جنگ خدا) صلح خدابانو ره اتا چاه دله زندونی هاکرده. تریگایوس یونانی کشاورزون ره جمع کنده و همه هئی وونّه که صلح خدا ره چاه دله جه دگیزن . ولی جنگ‌طلب آدمون - اسلحه‌فروشون سرآدم - خله ناراقاضی بینه چون اینتی وشون کاسبی خراب بی‌یه! تریگایوس زمین وری وردگرسته، صلح خدا ره شی هدائه و دمبال‌ته جشن و خِشی شروع بیّه. ==نقد== *جنگ فقط اسلحه‌فروشون و سیاستمدارون وسّه فایده دارنه *عادی مردم - مخصوصاً کشاورزون - جنگ جه فقط ضرر کشنه *صلح یعنی زمین، کشاورزی، خِش زندگی == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج: آریستوفان]] r5c7j2rmgial4kl5eztkz9de7e4c688 0 114492 328672 2026-06-22T23:29:19Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''أبرون''' (The Clouds/Νεφέλαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی هسته که ۴۲۳ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نىمایش‌نومه [[سقراط]] و [[یونان باستان فلسفه|فلسفه]] ره ریک چینده. آریستوفان شه این نىمایش ره شه بتترین کمدی دونسته ولی اون...» دره 328672 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''أبرون''' (The Clouds/Νεφέλαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی هسته که ۴۲۳ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نىمایش‌نومه [[سقراط]] و [[یونان باستان فلسفه|فلسفه]] ره ریک چینده. آریستوفان شه این نىمایش ره شه بتترین کمدی دونسته ولی اون زمونه مسابقه دله سوم بیه ==آسنی خلاصه== استرپسیادس، اتا پیرمردی که آتنی کشاورز بی‌یه، خله قرض داشته. ونه ریکا فیدیپیدس اسب سر قمار وندسته و این راه جه خله پول خرج کرده. استرپسیادس خاسته قرض‌دارون ره گول بزنه - همین وسّه شی‌یه سقراط مدرسه دله که اونجه ره «فکرستون» (Thinkery) گتنه. ===فکرستون=== فکرستون دله سقراط و ونه شاگردون خله عجیب کارون کاردنه: *سقراط اتا صارخ دله آویزون بی‌یه و فکر کرده! *شاگردون بنه ره مطالعه کاردنه ولی وشون سر بنه وری بی‌یه و موس آسمون وری! *وشون تا لل-پشه گوز ره هم مطالعه کاردنه! استرپسیادس فکرستون دله شی‌یه ولی خله پیر و جاهل بی‌یه و یاد نئیته. آخرسر سقراط وه ره درهاکرده! ===أبرون پیوری=== أبرون - نمایشِ نوم - اینجه بمونه. وشون خدابانو هستنه که فیلسوفون و سفسطه‌بازون ره الهام دنّه. وشون هر شکلی ره بیتنه - هر کی وشون ره هارشه، وشون شکل تغییر کنه! ===فیدیپیدس=== استرپسیادس، شه ریکا فیدیپیدس ره برسنی‌یه فکرستون دله. فیدیپیدس جوون بی‌یه و زودتر یاد گیته. وه «ناحق حرف» و «حق حرف» هر دِ ره یاد بیته - یعنی چتی هر إستىدلال ره رد هاکنه! ولی کار برعکس بیّه! فیدیپیدس فلسفه ره کار زو و: *باته که پی‌یر ره کتک زنه حق دارنه! * باته که مار ره هم کتک زنه حق دارنه! استرپسیادس خله عصبانی بیّه و آخرسر فکرستون ره تش بزو و سقراط و ونه شاگردون ره در هاکرده! == نقد == أبرون چنتا مهم موضوع دارنه: * فلسفه و سفسطه فرق چیه؟ * تازه تعلیم آتن سنتی ارزشون ره نابود کنه؟ * پول و قرض جامعه ره چتی خراب کنه؟ * وقتی ریکا ویشته‌ته از پی‌یر دونسته، چه بیّه؟ و جالب هسته که بعضی تاریخ‌دونون گنّه این نمایش آتن مردم ذهن دله سقراط ره بدنام هاکرده و ونه محاکمه و بمردن سر تأثیر بی‌یشته! == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: آریستوفان ]] oouzzvg8crhqrq94kjg5ozrb5mght0l 328673 328672 2026-06-22T23:32:30Z محک 1023 /* نقد */ 328673 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''أبرون''' (The Clouds/Νεφέλαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی هسته که ۴۲۳ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نىمایش‌نومه [[سقراط]] و [[یونان باستان فلسفه|فلسفه]] ره ریک چینده. آریستوفان شه این نىمایش ره شه بتترین کمدی دونسته ولی اون زمونه مسابقه دله سوم بیه ==آسنی خلاصه== استرپسیادس، اتا پیرمردی که آتنی کشاورز بی‌یه، خله قرض داشته. ونه ریکا فیدیپیدس اسب سر قمار وندسته و این راه جه خله پول خرج کرده. استرپسیادس خاسته قرض‌دارون ره گول بزنه - همین وسّه شی‌یه سقراط مدرسه دله که اونجه ره «فکرستون» (Thinkery) گتنه. ===فکرستون=== فکرستون دله سقراط و ونه شاگردون خله عجیب کارون کاردنه: *سقراط اتا صارخ دله آویزون بی‌یه و فکر کرده! *شاگردون بنه ره مطالعه کاردنه ولی وشون سر بنه وری بی‌یه و موس آسمون وری! *وشون تا لل-پشه گوز ره هم مطالعه کاردنه! استرپسیادس فکرستون دله شی‌یه ولی خله پیر و جاهل بی‌یه و یاد نئیته. آخرسر سقراط وه ره درهاکرده! ===أبرون پیوری=== أبرون - نمایشِ نوم - اینجه بمونه. وشون خدابانو هستنه که فیلسوفون و سفسطه‌بازون ره الهام دنّه. وشون هر شکلی ره بیتنه - هر کی وشون ره هارشه، وشون شکل تغییر کنه! ===فیدیپیدس=== استرپسیادس، شه ریکا فیدیپیدس ره برسنی‌یه فکرستون دله. فیدیپیدس جوون بی‌یه و زودتر یاد گیته. وه «ناحق حرف» و «حق حرف» هر دِ ره یاد بیته - یعنی چتی هر إستىدلال ره رد هاکنه! ولی کار برعکس بیّه! فیدیپیدس فلسفه ره کار زو و: *باته که پی‌یر ره کتک زنه حق دارنه! * باته که مار ره هم کتک زنه حق دارنه! استرپسیادس خله عصبانی بیّه و آخرسر فکرستون ره تش بزو و سقراط و ونه شاگردون ره در هاکرده! == نقد == أبرون چنتا مهم موضوع دارنه: * فلسفه و سفسطه فرق چشی‌یه؟ * تازه تعلیم، آتن سنتی ارزشون ره نابود کنده؟ * پول و قرض جامعه ره چتی خراب کنده؟ * وقتی ریکا پی‌یر جه ویشته‌ته دونسته، چتی بیّه؟ و جالب هسته که بعضی تاریخ‌دونون گنّه این نمایش آتن مردم ذهن دله سقراط ره بدنام هاکرده و ونه محاکمه و بمردن سر تأثیر بی‌یشته! == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: آریستوفان ]] mf8q6ygzivmfruurpy1c7nm1f75mtbp 328689 328673 2026-06-23T07:50:04Z محک 1023 /* منابع */ 328689 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''أبرون''' (The Clouds/Νεφέλαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی هسته که ۴۲۳ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نىمایش‌نومه [[سقراط]] و [[یونان باستان فلسفه|فلسفه]] ره ریک چینده. آریستوفان شه این نىمایش ره شه بتترین کمدی دونسته ولی اون زمونه مسابقه دله سوم بیه ==آسنی خلاصه== استرپسیادس، اتا پیرمردی که آتنی کشاورز بی‌یه، خله قرض داشته. ونه ریکا فیدیپیدس اسب سر قمار وندسته و این راه جه خله پول خرج کرده. استرپسیادس خاسته قرض‌دارون ره گول بزنه - همین وسّه شی‌یه سقراط مدرسه دله که اونجه ره «فکرستون» (Thinkery) گتنه. ===فکرستون=== فکرستون دله سقراط و ونه شاگردون خله عجیب کارون کاردنه: *سقراط اتا صارخ دله آویزون بی‌یه و فکر کرده! *شاگردون بنه ره مطالعه کاردنه ولی وشون سر بنه وری بی‌یه و موس آسمون وری! *وشون تا لل-پشه گوز ره هم مطالعه کاردنه! استرپسیادس فکرستون دله شی‌یه ولی خله پیر و جاهل بی‌یه و یاد نئیته. آخرسر سقراط وه ره درهاکرده! ===أبرون پیوری=== أبرون - نمایشِ نوم - اینجه بمونه. وشون خدابانو هستنه که فیلسوفون و سفسطه‌بازون ره الهام دنّه. وشون هر شکلی ره بیتنه - هر کی وشون ره هارشه، وشون شکل تغییر کنه! ===فیدیپیدس=== استرپسیادس، شه ریکا فیدیپیدس ره برسنی‌یه فکرستون دله. فیدیپیدس جوون بی‌یه و زودتر یاد گیته. وه «ناحق حرف» و «حق حرف» هر دِ ره یاد بیته - یعنی چتی هر إستىدلال ره رد هاکنه! ولی کار برعکس بیّه! فیدیپیدس فلسفه ره کار زو و: *باته که پی‌یر ره کتک زنه حق دارنه! * باته که مار ره هم کتک زنه حق دارنه! استرپسیادس خله عصبانی بیّه و آخرسر فکرستون ره تش بزو و سقراط و ونه شاگردون ره در هاکرده! == نقد == أبرون چنتا مهم موضوع دارنه: * فلسفه و سفسطه فرق چشی‌یه؟ * تازه تعلیم، آتن سنتی ارزشون ره نابود کنده؟ * پول و قرض جامعه ره چتی خراب کنده؟ * وقتی ریکا پی‌یر جه ویشته‌ته دونسته، چتی بیّه؟ و جالب هسته که بعضی تاریخ‌دونون گنّه این نمایش آتن مردم ذهن دله سقراط ره بدنام هاکرده و ونه محاکمه و بمردن سر تأثیر بی‌یشته! == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج: آریستوفان ]] 3dwdfdi8g83vxfz8adc2lcdcqho9yru 0 114493 328675 2026-06-23T06:20:39Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''آچارنیان''' (The Acharnians/Ἀχαρνεῖς) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۵ پیش از میلاد إجرا بیّه و آریستوفانِ قدیمی‌ترین باقی‌بموندست نٮمایش‌نومه هسته. این نٮمایش [[اسپارت]]ِ جنگ گدر بنویشته بیّه و ضد-جنگ پٮغوم...» دره 328675 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''آچارنیان''' (The Acharnians/Ἀχαρνεῖς) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۵ پیش از میلاد إجرا بیّه و آریستوفانِ قدیمی‌ترین باقی‌بموندست نٮمایش‌نومه هسته. این نٮمایش [[اسپارت]]ِ جنگ گدر بنویشته بیّه و ضد-جنگ پٮغوم دارنه. ==آسنی خلاصه== دیکایوپولیس، اتا آتنی کشاورز، جنگ جه خله خسته بی‌یه. وه مجلس دله شی‌یه و خاسته صلح خوری گپ بزنه ولی هِچ‌کی گوش ندا. وه تصمیم بیته که شه بٮستایی اسپارت جه صلحِ قرار هاکنه. ات‌نفر پٮغوم‌چی پٮدا هاکرده و سی سال صلح پیمون ره وشون جه دَوِسته. ===آچارنیان=== آچارنیان - نمایشِ نوم و [[پیوری]] - آتنِ اتا کناره‌ی محلی مردم هستنه که خله جنگ‌طلب بینه. وشون دیکایوپولیس ره شه دشمن حٮساب کردنه چون وه اسپارت جه صلح بساته. دیکایوپولیس خاسته وشون ره قانع هاکنه. وه اتا خنده‌کری گپ بزو و باته: «جنگِ اصلی دلیل چچی‌یه؟ اسپارت چنتا آتنی زنان ره بدزدی‌یه، آتن هم وشون ره نخاسته وَردِگاردنه - همین وسّه جنگ شروع بیّه! خله احمقانه هسته!» ===لاماخوس=== لاماخوس، اتا آتنی جنگ‌طلب سردار، دیکایوپولیس ره دشمن حٮساب یارده. ولی دیکایوپولیس وه ره ریک هچی‌یه و باته جنگ فقط أشراف و سیاستمدارون وسّه سود دارنه، نا عادی مردم وسّه! ===بازار=== دیکایوپولیس شه بٮستایی بورده بازار ره راقاضی دمبدا که اسپارتیون و دیگه کشورون جه تجارت هاکنن. این بازار دله خله خنده‌دار صحنه‌ئون دیّه: * اتا بئوتیایی کشاورز إنه و خله چیز یارنه - من‌جمله وگ و لل‌پشه! * اتا مگاریایی بمو که شه دِتِرون ره خیِ دسوری بَروشه - چون خله فقیر بی‌یه! === آخرسری === نٮمایشِ آخرسری سر، لاماخوس جنگ جه زخمی وردگرسته، در حالی که دیکایوپولیس جشن و شادی کنده! این صحنه سٮراق دائه که جنگ‌طلبی چتی نتیجه دارنه! == نقد == این نٮمایش‌نومه در گنه که جنگ عادی مردم وسّه فقط ضرر هسته و برعکس، صلح دله تجارت، خِش زندگی، شادی دره. سیاستمدارون و سردارون جنگ ره دوس دارنّه ولی وشون شه جنگ دله دنی‌بینه! == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] l2uelzz5uykskfqn1pqpgvg7rsi9bex 328687 328675 2026-06-23T07:49:35Z محک 1023 /* منابع */ 328687 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''آچارنیان''' (The Acharnians/Ἀχαρνεῖς) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۵ پیش از میلاد إجرا بیّه و آریستوفانِ قدیمی‌ترین باقی‌بموندست نٮمایش‌نومه هسته. این نٮمایش [[اسپارت]]ِ جنگ گدر بنویشته بیّه و ضد-جنگ پٮغوم دارنه. ==آسنی خلاصه== دیکایوپولیس، اتا آتنی کشاورز، جنگ جه خله خسته بی‌یه. وه مجلس دله شی‌یه و خاسته صلح خوری گپ بزنه ولی هِچ‌کی گوش ندا. وه تصمیم بیته که شه بٮستایی اسپارت جه صلحِ قرار هاکنه. ات‌نفر پٮغوم‌چی پٮدا هاکرده و سی سال صلح پیمون ره وشون جه دَوِسته. ===آچارنیان=== آچارنیان - نمایشِ نوم و [[پیوری]] - آتنِ اتا کناره‌ی محلی مردم هستنه که خله جنگ‌طلب بینه. وشون دیکایوپولیس ره شه دشمن حٮساب کردنه چون وه اسپارت جه صلح بساته. دیکایوپولیس خاسته وشون ره قانع هاکنه. وه اتا خنده‌کری گپ بزو و باته: «جنگِ اصلی دلیل چچی‌یه؟ اسپارت چنتا آتنی زنان ره بدزدی‌یه، آتن هم وشون ره نخاسته وَردِگاردنه - همین وسّه جنگ شروع بیّه! خله احمقانه هسته!» ===لاماخوس=== لاماخوس، اتا آتنی جنگ‌طلب سردار، دیکایوپولیس ره دشمن حٮساب یارده. ولی دیکایوپولیس وه ره ریک هچی‌یه و باته جنگ فقط أشراف و سیاستمدارون وسّه سود دارنه، نا عادی مردم وسّه! ===بازار=== دیکایوپولیس شه بٮستایی بورده بازار ره راقاضی دمبدا که اسپارتیون و دیگه کشورون جه تجارت هاکنن. این بازار دله خله خنده‌دار صحنه‌ئون دیّه: * اتا بئوتیایی کشاورز إنه و خله چیز یارنه - من‌جمله وگ و لل‌پشه! * اتا مگاریایی بمو که شه دِتِرون ره خیِ دسوری بَروشه - چون خله فقیر بی‌یه! === آخرسری === نٮمایشِ آخرسری سر، لاماخوس جنگ جه زخمی وردگرسته، در حالی که دیکایوپولیس جشن و شادی کنده! این صحنه سٮراق دائه که جنگ‌طلبی چتی نتیجه دارنه! == نقد == این نٮمایش‌نومه در گنه که جنگ عادی مردم وسّه فقط ضرر هسته و برعکس، صلح دله تجارت، خِش زندگی، شادی دره. سیاستمدارون و سردارون جنگ ره دوس دارنّه ولی وشون شه جنگ دله دنی‌بینه! == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:آریستوفان]] nplcpopihqbw971irzgxaov4mctxgfy 0 114494 328676 2026-06-23T06:34:19Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''''شوالیه‌ئون''''' یا '''شهسوارون''' (The Knights/Ἱππεῖς) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۴ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش آتنِ مشهور و گت سیاستمدارون، خصوصاً [[کلئون]]، ره ریک چینده و آریستوفان ونه و...» دره 328676 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''شوالیه‌ئون''''' یا '''شهسوارون''' (The Knights/Ἱππεῖς) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۴ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش آتنِ مشهور و گت سیاستمدارون، خصوصاً [[کلئون]]، ره ریک چینده و آریستوفان ونه وسه، مسابقه دله اول جایگاه بیته. == آسنی خلاصه == دموس (که ونه نوم «مردم» معنی ره دِنه) اتا پیرمردی هسته که آتن ره نشون دِنه. ونه خدمتکار پافلاگونیایی - که کلئون ره نشون دائه - وه ره گول زنده که خله قدرت بیره. پیرمردیِ دِ تا دیگه خدمتکار - که آتنی سرداران ره نشون دنّه - خاننه پافلاگونیایی ره بیرون درهاکنن. وشون اتا پیشگویی بنویشته ره پٮدا هاکردنه که باته اتا چرچی دوره‌گرد پافلاگونیایی ره شکست دنه! وشون بوردنه بازار دله اتا چرچی دوره‌گرد پٮدا هاکردنه که ونه نوم ره گتنه آگوراکریتوس. وه اول نخاسته ولی وشون باتنه: «ته ونجه بدتر هستی - همین وسّه بتتر توندی وه ره شکست هادی!» آگوراکریتوس و پافلاگونیایی میون خله رقابت بیّه: * وشون هر دِ دموس ره هدیه دنّه * وشون هر دِ شون مردم ره چاپلوسی کردنه * وشون هر دِ خاننه دموس دل ره بدست بیارن شهسوارون - نمایشِ نوم و [[پیوری]]‌کر - أشراف آتنی ره نمایندگی کردنه که کلئون جه متنفر بینه. وشون آگوراکریتوس ره کومک کردنه. آگوراکریتوس آخرسر پافلاگونیایی ره شکست هادا. دمبال‌ته اتا جادو دموس ره جوون و باهوش هاکرده - یعنی آتن دِباره خار وونه! == نقد == این نٮمایش سیاسی فساد و [[پوپولیسم|عوام‌فریبی]] ره سٮراق دنه. گانّه کلئون اون‌گدر اینتی آتن دله قدرتمند بی‌یه که هِچ‌کی جرئت نداشته ونه نقاب ره شه دیم بزنه؛ همین وسّه آریستوفان شه ونه نقاب ره دپوشته! این تئاتر بررسی کنده که [[دموکراسی]] گدر مردم چتی گول خردنه؟ == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] 3qimc1runvjc5x9kmxtapg4jncrcw7s 328677 328676 2026-06-23T06:36:02Z محک 1023 کارور محک، [[شوالیه‌ئون (آریستوفان)]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[شهسوارون (آریستوفان)]] دله 328676 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''شوالیه‌ئون''''' یا '''شهسوارون''' (The Knights/Ἱππεῖς) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۴ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش آتنِ مشهور و گت سیاستمدارون، خصوصاً [[کلئون]]، ره ریک چینده و آریستوفان ونه وسه، مسابقه دله اول جایگاه بیته. == آسنی خلاصه == دموس (که ونه نوم «مردم» معنی ره دِنه) اتا پیرمردی هسته که آتن ره نشون دِنه. ونه خدمتکار پافلاگونیایی - که کلئون ره نشون دائه - وه ره گول زنده که خله قدرت بیره. پیرمردیِ دِ تا دیگه خدمتکار - که آتنی سرداران ره نشون دنّه - خاننه پافلاگونیایی ره بیرون درهاکنن. وشون اتا پیشگویی بنویشته ره پٮدا هاکردنه که باته اتا چرچی دوره‌گرد پافلاگونیایی ره شکست دنه! وشون بوردنه بازار دله اتا چرچی دوره‌گرد پٮدا هاکردنه که ونه نوم ره گتنه آگوراکریتوس. وه اول نخاسته ولی وشون باتنه: «ته ونجه بدتر هستی - همین وسّه بتتر توندی وه ره شکست هادی!» آگوراکریتوس و پافلاگونیایی میون خله رقابت بیّه: * وشون هر دِ دموس ره هدیه دنّه * وشون هر دِ شون مردم ره چاپلوسی کردنه * وشون هر دِ خاننه دموس دل ره بدست بیارن شهسوارون - نمایشِ نوم و [[پیوری]]‌کر - أشراف آتنی ره نمایندگی کردنه که کلئون جه متنفر بینه. وشون آگوراکریتوس ره کومک کردنه. آگوراکریتوس آخرسر پافلاگونیایی ره شکست هادا. دمبال‌ته اتا جادو دموس ره جوون و باهوش هاکرده - یعنی آتن دِباره خار وونه! == نقد == این نٮمایش سیاسی فساد و [[پوپولیسم|عوام‌فریبی]] ره سٮراق دنه. گانّه کلئون اون‌گدر اینتی آتن دله قدرتمند بی‌یه که هِچ‌کی جرئت نداشته ونه نقاب ره شه دیم بزنه؛ همین وسّه آریستوفان شه ونه نقاب ره دپوشته! این تئاتر بررسی کنده که [[دموکراسی]] گدر مردم چتی گول خردنه؟ == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] 3qimc1runvjc5x9kmxtapg4jncrcw7s 328679 328677 2026-06-23T06:40:21Z محک 1023 328679 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب | name = شهسوارون | image = Rider Euphronios Louvre G105.jpg | caption = Knight.<br>The ''Dramatis Personae'' in ancient comedy depends on interpretation of textual evidence.<ref>''Aristophanes:Lysistrata, The Acharnians, The Clouds'' [[Alan Sommerstein]], Penguin Classics 1973, page 37</ref> This list is based on [[Alan Sommerstein]]'s translation.<ref>''Aristophanes: Birds and Other Plays'' by D. Barrett and A. Sommerstein (eds), Penguin Classics 1978</ref> | writer = [[آریستوفان]] | chorus = شهسوارون | characters = *[[Demosthenes (general)|دموستنس]] ''که دموس برده بی‌یه''<br /> *[[نیکیاس]] ''دموس ره اتی برده'' *آگوراکریتوس'' چرچی'' *پافلاگونیا ([[Cleon]]) ''دموسِ دلوسِ برده'' *دموس ''اتا آتنی پیرمردی'' '''بٮستا نقش'''<br /> *دِتا کیجا وچه *چنتا برده | setting = }} '''''شوالیه‌ئون''''' یا '''شهسوارون''' (The Knights/Ἱππεῖς) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۴ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش آتنِ مشهور و گت سیاستمدارون، خصوصاً [[کلئون]]، ره ریک چینده و آریستوفان ونه وسه، مسابقه دله اول جایگاه بیته. == آسنی خلاصه == دموس (که ونه نوم «مردم» معنی ره دِنه) اتا پیرمردی هسته که آتن ره نشون دِنه. ونه خدمتکار پافلاگونیایی - که کلئون ره نشون دائه - وه ره گول زنده که خله قدرت بیره. پیرمردیِ دِ تا دیگه خدمتکار - که آتنی سرداران ره نشون دنّه - خاننه پافلاگونیایی ره بیرون درهاکنن. وشون اتا پیشگویی بنویشته ره پٮدا هاکردنه که باته اتا چرچی دوره‌گرد پافلاگونیایی ره شکست دنه! وشون بوردنه بازار دله اتا چرچی دوره‌گرد پٮدا هاکردنه که ونه نوم ره گتنه آگوراکریتوس. وه اول نخاسته ولی وشون باتنه: «ته ونجه بدتر هستی - همین وسّه بتتر توندی وه ره شکست هادی!» آگوراکریتوس و پافلاگونیایی میون خله رقابت بیّه: * وشون هر دِ دموس ره هدیه دنّه * وشون هر دِ شون مردم ره چاپلوسی کردنه * وشون هر دِ خاننه دموس دل ره بدست بیارن شهسوارون - نمایشِ نوم و [[پیوری]]‌کر - أشراف آتنی ره نمایندگی کردنه که کلئون جه متنفر بینه. وشون آگوراکریتوس ره کومک کردنه. آگوراکریتوس آخرسر پافلاگونیایی ره شکست هادا. دمبال‌ته اتا جادو دموس ره جوون و باهوش هاکرده - یعنی آتن دِباره خار وونه! == نقد == این نٮمایش سیاسی فساد و [[پوپولیسم|عوام‌فریبی]] ره سٮراق دنه. گانّه کلئون اون‌گدر اینتی آتن دله قدرتمند بی‌یه که هِچ‌کی جرئت نداشته ونه نقاب ره شه دیم بزنه؛ همین وسّه آریستوفان شه ونه نقاب ره دپوشته! این تئاتر بررسی کنده که [[دموکراسی]] گدر مردم چتی گول خردنه؟ == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] jzxjvb0a4tig696v0hpirzk6ksso6vs 328688 328679 2026-06-23T07:49:51Z محک 1023 /* منابع */ 328688 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب | name = شهسوارون | image = Rider Euphronios Louvre G105.jpg | caption = Knight.<br>The ''Dramatis Personae'' in ancient comedy depends on interpretation of textual evidence.<ref>''Aristophanes:Lysistrata, The Acharnians, The Clouds'' [[Alan Sommerstein]], Penguin Classics 1973, page 37</ref> This list is based on [[Alan Sommerstein]]'s translation.<ref>''Aristophanes: Birds and Other Plays'' by D. Barrett and A. Sommerstein (eds), Penguin Classics 1978</ref> | writer = [[آریستوفان]] | chorus = شهسوارون | characters = *[[Demosthenes (general)|دموستنس]] ''که دموس برده بی‌یه''<br /> *[[نیکیاس]] ''دموس ره اتی برده'' *آگوراکریتوس'' چرچی'' *پافلاگونیا ([[Cleon]]) ''دموسِ دلوسِ برده'' *دموس ''اتا آتنی پیرمردی'' '''بٮستا نقش'''<br /> *دِتا کیجا وچه *چنتا برده | setting = }} '''''شوالیه‌ئون''''' یا '''شهسوارون''' (The Knights/Ἱππεῖς) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۴ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش آتنِ مشهور و گت سیاستمدارون، خصوصاً [[کلئون]]، ره ریک چینده و آریستوفان ونه وسه، مسابقه دله اول جایگاه بیته. == آسنی خلاصه == دموس (که ونه نوم «مردم» معنی ره دِنه) اتا پیرمردی هسته که آتن ره نشون دِنه. ونه خدمتکار پافلاگونیایی - که کلئون ره نشون دائه - وه ره گول زنده که خله قدرت بیره. پیرمردیِ دِ تا دیگه خدمتکار - که آتنی سرداران ره نشون دنّه - خاننه پافلاگونیایی ره بیرون درهاکنن. وشون اتا پیشگویی بنویشته ره پٮدا هاکردنه که باته اتا چرچی دوره‌گرد پافلاگونیایی ره شکست دنه! وشون بوردنه بازار دله اتا چرچی دوره‌گرد پٮدا هاکردنه که ونه نوم ره گتنه آگوراکریتوس. وه اول نخاسته ولی وشون باتنه: «ته ونجه بدتر هستی - همین وسّه بتتر توندی وه ره شکست هادی!» آگوراکریتوس و پافلاگونیایی میون خله رقابت بیّه: * وشون هر دِ دموس ره هدیه دنّه * وشون هر دِ شون مردم ره چاپلوسی کردنه * وشون هر دِ خاننه دموس دل ره بدست بیارن شهسوارون - نمایشِ نوم و [[پیوری]]‌کر - أشراف آتنی ره نمایندگی کردنه که کلئون جه متنفر بینه. وشون آگوراکریتوس ره کومک کردنه. آگوراکریتوس آخرسر پافلاگونیایی ره شکست هادا. دمبال‌ته اتا جادو دموس ره جوون و باهوش هاکرده - یعنی آتن دِباره خار وونه! == نقد == این نٮمایش سیاسی فساد و [[پوپولیسم|عوام‌فریبی]] ره سٮراق دنه. گانّه کلئون اون‌گدر اینتی آتن دله قدرتمند بی‌یه که هِچ‌کی جرئت نداشته ونه نقاب ره شه دیم بزنه؛ همین وسّه آریستوفان شه ونه نقاب ره دپوشته! این تئاتر بررسی کنده که [[دموکراسی]] گدر مردم چتی گول خردنه؟ == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:آریستوفان]] mgrjh8owsul5whsjtkbpcxd8ugxs9nh 0 114495 328678 2026-06-23T06:36:02Z محک 1023 کارور محک، [[شوالیه‌ئون (آریستوفان)]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[شهسوارون (آریستوفان)]] دله 328678 wikitext text/x-wiki #بور [[شهسوارون (آریستوفان)]] stegmcxjne12eked40btjajqil9zxwu 0 114496 328680 2026-06-23T06:51:23Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''''مَغِزون''''' یا '''''ززم‌ها''''' (The Wasps/Σφῆκες) [[آریستوفان]]ِ اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۲ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش آتنِ دادگاهونِ سیستم و مردمی که قضاوت ره وشون ره خِش إنّه ره ریک چینده. ==آسنی خلاصه== فیلوکلئ...» دره 328680 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''مَغِزون''''' یا '''''ززم‌ها''''' (The Wasps/Σφῆκες) [[آریستوفان]]ِ اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۲ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش آتنِ دادگاهونِ سیستم و مردمی که قضاوت ره وشون ره خِش إنّه ره ریک چینده. ==آسنی خلاصه== فیلوکلئون (که ونه معنی وونه «کلئونِ رفخ») اتا پیرمردی هسته که دادگاه دله قاضی بی‌ین ره خله دوس دارنه - اینتی که ونه ریکا بدلیکلئون («کلئونِ دشمن» معنی دِنه) وه ره سِره دله زندونی هاکرده! فیلوکلئون خاسته چن‌کَش فرار هاکنه: * اول خاسته دیِ دسوری خنه جه بریم بئه! * أی رَسِن بیته که پنجره جه پایین بئه! * أی بدی‌یه نوونه، اتا مالِ پشت جا بخرده! ولی بدلیکلئون هر صوه وه ره وَردگاردنی‌یه خانه‌دله. ززم‌ها - نمایشِ نوم و [[پیوری|پیوری‌کر]] - اتا دسته پیر-پیر قاضی هستنه که فیلوکلئون ره کومک کاردنه که فرار هاکنه. وشون [[زرزم|ززم]] دسوری نیش زنّه و جنگجو هستنه! بدلیکلئون اتا نقشه بکشی‌یه: شه پی‌یر ره راقاضی هاکرده که خنه دله اتا دادگاه بساجه! اولین محاکمه، خنه‌یِ سگ وسّه هسته که باقیِ سگونِ پندیر ره دزدی‌یه. فیلوکلئون خاسته وه ره محکوم هاکنه ولی بدلیکلئون وه ره گول بزو که شه رأی ره إشتٮفا بی‌یشته - و فیلوکلئون اول‌بار اتا بی‌گناه ره رأی هدا و خله برمه دکته. بدلیکلئون پی‌یر ره اتا جشن راهی هکرده. اونجه فیلوکلئون خله نخش-نخش کار کرده و مست بیّه، زنان ره آزار دا و خله دردسر بساته. آخرسر فیلوکلئون اتا سٮماکری مسابقه بی‌یشته و برنده بیّه. == نقد == آریستوفان اینتا خنده‌کری آسنی پشتی، خاسته هاپرسه که: *آتنی دادگاهون سیستم چتی فساد دارنه؟ *پیر مردم چه قدرت ره دوس دارنّه؟ *وقتی مردم قضاوت ره سرگرمی دسوری دونّه، عدالت چتی وونه؟ == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] 2vg8aofhv6vui6d35h5r732w0f58oh1 328690 328680 2026-06-23T07:50:17Z محک 1023 /* منابع */ 328690 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''مَغِزون''''' یا '''''ززم‌ها''''' (The Wasps/Σφῆκες) [[آریستوفان]]ِ اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۲۲ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش آتنِ دادگاهونِ سیستم و مردمی که قضاوت ره وشون ره خِش إنّه ره ریک چینده. ==آسنی خلاصه== فیلوکلئون (که ونه معنی وونه «کلئونِ رفخ») اتا پیرمردی هسته که دادگاه دله قاضی بی‌ین ره خله دوس دارنه - اینتی که ونه ریکا بدلیکلئون («کلئونِ دشمن» معنی دِنه) وه ره سِره دله زندونی هاکرده! فیلوکلئون خاسته چن‌کَش فرار هاکنه: * اول خاسته دیِ دسوری خنه جه بریم بئه! * أی رَسِن بیته که پنجره جه پایین بئه! * أی بدی‌یه نوونه، اتا مالِ پشت جا بخرده! ولی بدلیکلئون هر صوه وه ره وَردگاردنی‌یه خانه‌دله. ززم‌ها - نمایشِ نوم و [[پیوری|پیوری‌کر]] - اتا دسته پیر-پیر قاضی هستنه که فیلوکلئون ره کومک کاردنه که فرار هاکنه. وشون [[زرزم|ززم]] دسوری نیش زنّه و جنگجو هستنه! بدلیکلئون اتا نقشه بکشی‌یه: شه پی‌یر ره راقاضی هاکرده که خنه دله اتا دادگاه بساجه! اولین محاکمه، خنه‌یِ سگ وسّه هسته که باقیِ سگونِ پندیر ره دزدی‌یه. فیلوکلئون خاسته وه ره محکوم هاکنه ولی بدلیکلئون وه ره گول بزو که شه رأی ره إشتٮفا بی‌یشته - و فیلوکلئون اول‌بار اتا بی‌گناه ره رأی هدا و خله برمه دکته. بدلیکلئون پی‌یر ره اتا جشن راهی هکرده. اونجه فیلوکلئون خله نخش-نخش کار کرده و مست بیّه، زنان ره آزار دا و خله دردسر بساته. آخرسر فیلوکلئون اتا سٮماکری مسابقه بی‌یشته و برنده بیّه. == نقد == آریستوفان اینتا خنده‌کری آسنی پشتی، خاسته هاپرسه که: *آتنی دادگاهون سیستم چتی فساد دارنه؟ *پیر مردم چه قدرت ره دوس دارنّه؟ *وقتی مردم قضاوت ره سرگرمی دسوری دونّه، عدالت چتی وونه؟ == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:آریستوفان]] tftktlgwiui8fhlnwcoxgy8lvo0nc8m 0 114497 328681 2026-06-23T07:05:34Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''''لیسیستراتا''''' (Lysistrata/Λυσιστράτη) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۱۱ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش ضد-جنگ پٮغوم دارنه و خله جسورانه هسته. ==آسنی خلاصه== لٮسیستراتا، اتا آتنی زنا، جنگ جه خله...» دره 328681 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''لیسیستراتا''''' (Lysistrata/Λυσιστράτη) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۱۱ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش ضد-جنگ پٮغوم دارنه و خله جسورانه هسته. ==آسنی خلاصه== لٮسیستراتا، اتا آتنی زنا، جنگ جه خله خسته بی‌یه. وه اتا نقشه بکشی‌یه: یونانِ همه شهرون جه زنان سر ره جمع هاکرده و وشون ره باته تا جنگ تموم نووشه، شه مردی ور نخسن. زنان هم راقاضی بینه و هم نا - چون وشون هم شه مردی ره دوس داشتنه! ولی آخرسر قسم بخردنه. همینان زنان [[آکروپولیس]] ره هم بیتنه که آتنِ پول اونجه دئی‌یه - همین وسّه مردها نتونستنه جنگ دمباله ره بَیرن! مردها خله عصبانی بینه و خاستنه آکروپولیس ره دِباره پس بیرن ولی زنان مقابله هاکردنه. [[پیوری|پیوری‌کر]] (کُر) دِتا دسته بی‌یه - اتا پیرمردون و اتا پیرزنون دسته - که هئی جه دعوا کَتِنه. آخرسر مردها تاب نیاردنه و راقاضی بینه صلح هاکنن! [[آتن]] و [[اسپارت]] هر دِ صلح پیمون بساتنه و جشن شروع بیّه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] 2z4ijo3dt30jbumam6418iwazq4jbjk 328693 328681 2026-06-23T07:51:08Z محک 1023 /* منابع */ 328693 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''لیسیستراتا''''' (Lysistrata/Λυσιστράτη) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۱۱ پیش از میلاد [[آتن]] دله إجرا بیّه. این نٮمایش ضد-جنگ پٮغوم دارنه و خله جسورانه هسته. ==آسنی خلاصه== لٮسیستراتا، اتا آتنی زنا، جنگ جه خله خسته بی‌یه. وه اتا نقشه بکشی‌یه: یونانِ همه شهرون جه زنان سر ره جمع هاکرده و وشون ره باته تا جنگ تموم نووشه، شه مردی ور نخسن. زنان هم راقاضی بینه و هم نا - چون وشون هم شه مردی ره دوس داشتنه! ولی آخرسر قسم بخردنه. همینان زنان [[آکروپولیس]] ره هم بیتنه که آتنِ پول اونجه دئی‌یه - همین وسّه مردها نتونستنه جنگ دمباله ره بَیرن! مردها خله عصبانی بینه و خاستنه آکروپولیس ره دِباره پس بیرن ولی زنان مقابله هاکردنه. [[پیوری|پیوری‌کر]] (کُر) دِتا دسته بی‌یه - اتا پیرمردون و اتا پیرزنون دسته - که هئی جه دعوا کَتِنه. آخرسر مردها تاب نیاردنه و راقاضی بینه صلح هاکنن! [[آتن]] و [[اسپارت]] هر دِ صلح پیمون بساتنه و جشن شروع بیّه. == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:آریستوفان]] 08cv6c7bzbpctcknvjz0c8xti3v4zbe 0 114498 328682 2026-06-23T07:10:17Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''''مِیلِسی زنان''''' (Assemblywomen/Ἐκκλησιάζουσαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که حدود ۳۹۲ پیش از میلاد إجرا بیّه. این نٮمایش دله آریستوفان [[یونان باستان فلسفه|یونانی فیلسوفون]] ایده‌ها - [[افلاطون]] ''جمهوری کتا...» دره 328682 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''مِیلِسی زنان''''' (Assemblywomen/Ἐκκλησιάζουσαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که حدود ۳۹۲ پیش از میلاد إجرا بیّه. این نٮمایش دله آریستوفان [[یونان باستان فلسفه|یونانی فیلسوفون]] ایده‌ها - [[افلاطون]] ''[[جمهوری کتاب|جمهور]]'' واری - ره ریک چینده. == آسنی خلاصه == پراکساگورا، اتا باهوش آتنی زنا، خاسته آتن ره تغییر هاده. وه اتا نقشه بکشی‌یه: زنان تن مردانه لباس دپوشنی‌یه و مِیلِس دله وشون ره هنیشنی‌یه که رأی هادن که آتن حکومت ره زنان دست بیرن. نقشه کار هکرده و زنان قِد بیتنه. پراکساگورا اتا نو جامعه بساته: *همه چی ره مردم هم‌باز بوئن *هِچ‌کی فقیر نووشه *همه آدمون برابر بوئن ولی خله خنده‌دار مشکلات وشون وسه پیش بمو - مخصوصاً عشق و إزدٮواج وسّه! == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] 6y36r5lao6c7258mmmk15ccl4p646ew 328696 328682 2026-06-23T07:51:43Z محک 1023 /* منابع */ 328696 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''مِیلِسی زنان''''' (Assemblywomen/Ἐκκλησιάζουσαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که حدود ۳۹۲ پیش از میلاد إجرا بیّه. این نٮمایش دله آریستوفان [[یونان باستان فلسفه|یونانی فیلسوفون]] ایده‌ها - [[افلاطون]] ''[[جمهوری کتاب|جمهور]]'' واری - ره ریک چینده. == آسنی خلاصه == پراکساگورا، اتا باهوش آتنی زنا، خاسته آتن ره تغییر هاده. وه اتا نقشه بکشی‌یه: زنان تن مردانه لباس دپوشنی‌یه و مِیلِس دله وشون ره هنیشنی‌یه که رأی هادن که آتن حکومت ره زنان دست بیرن. نقشه کار هکرده و زنان قِد بیتنه. پراکساگورا اتا نو جامعه بساته: *همه چی ره مردم هم‌باز بوئن *هِچ‌کی فقیر نووشه *همه آدمون برابر بوئن ولی خله خنده‌دار مشکلات وشون وسه پیش بمو - مخصوصاً عشق و إزدٮواج وسّه! == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:آریستوفان]] ifktcvhfyb9ckxjuplzptck5dqdl47m 0 114499 328683 2026-06-23T07:20:46Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''''مرغون''''' (The Birds/Ὄρνιθες) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۱۴ پیش از میلاد إجرا بیّه و آریستوفانِ بلندترین و شاید بتترین نٮمایش‌نومه حٮساب وونه. تئاترِ مسابقه دله دوم جایگاه بیته. == آسنی خلاصه == پٮیستٮتا...» دره 328683 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''مرغون''''' (The Birds/Ὄρνιθες) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۱۴ پیش از میلاد إجرا بیّه و آریستوفانِ بلندترین و شاید بتترین نٮمایش‌نومه حٮساب وونه. تئاترِ مسابقه دله دوم جایگاه بیته. == آسنی خلاصه == پٮیستٮتایروس و اوٮلپیدٮس، دِتا آتنی مردی، آتن جه خسته بینه - قرض، دادگاه و سٮیاست جه - و خاننه اتا بتتر جا پٮدا هاکنن. وشون بوردنه مرغون دنیا دله و تٮرٮئوس - اتا مرد که قبلاً هوپوئه مرغ بیّه - ره پٮدا هاکردنه. پٮیستٮتایروس اتا گت نقشه بکشی‌یه: مرغون اتا شهر بساجن که زمین و آسمون میون دوّه - «نیفلوکوکیگٮیا» (ابرکلاغ‌شهر) - و خدایون راه ره دَوِندِن تا آدمونِ قربونی‌گوشتِ دی خدائون وری نرسه! مرغون اول خله عصبانی بینه که دِتا آدم بامونه وشون دنیا دله شهر بساتنه. ولی پٮیستٮتایروس وشون ره قانع هاکرده و باته مرغون دکّل خدایون جه قدیم‌ته هستنه و حق دارنّه دنیا ره دست بیرن. شهر بساته بیّه و خله آدمون بامونه که اونجه زندگی هاکنن: *اتا شاعر بامو که مدح بنویسه *اتا پٮیشگو بمو *اتا مهندس بامو که شهر ره قایده بیره *اتا بازرس بامو پٮیستٮتایروس وشون گرد ره درهاکرده و راه ندا. خدائون وِشنا بینه چون قربونی دی وشون وری نرسی‌یه. وشون پغوم‌چی برسنینه که صلح هاکنن. پٮیستٮتایروس خاسته [[زئوس]] کیجا، باسیلیا، شی بووشه و خدائون ره راقاضی دمبدا. پٮیستٮتایروس، زئوسِ کیجا ره بَوِرده و مرغونِ شاه بیّه == نقد == آریستوفان اینتا آسنیِ پشتی، چنتا سؤال ره خاسته جواب باوه: *آتن سیاست و جامعه جه بنشنه فرار هاکردن یا نا؟ *اتوپٮیا چتی چی ونه بوئه؟ آدمون وه ره تونه بدست بیارن؟ *قدرت آدم ره چتی تغییر دنه؟ == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] 28uy8mzycebd96mzcbrnzsb9dsfv7rc 328692 328683 2026-06-23T07:50:57Z محک 1023 /* منابع */ 328692 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''مرغون''''' (The Birds/Ὄρνιθες) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که ۴۱۴ پیش از میلاد إجرا بیّه و آریستوفانِ بلندترین و شاید بتترین نٮمایش‌نومه حٮساب وونه. تئاترِ مسابقه دله دوم جایگاه بیته. == آسنی خلاصه == پٮیستٮتایروس و اوٮلپیدٮس، دِتا آتنی مردی، آتن جه خسته بینه - قرض، دادگاه و سٮیاست جه - و خاننه اتا بتتر جا پٮدا هاکنن. وشون بوردنه مرغون دنیا دله و تٮرٮئوس - اتا مرد که قبلاً هوپوئه مرغ بیّه - ره پٮدا هاکردنه. پٮیستٮتایروس اتا گت نقشه بکشی‌یه: مرغون اتا شهر بساجن که زمین و آسمون میون دوّه - «نیفلوکوکیگٮیا» (ابرکلاغ‌شهر) - و خدایون راه ره دَوِندِن تا آدمونِ قربونی‌گوشتِ دی خدائون وری نرسه! مرغون اول خله عصبانی بینه که دِتا آدم بامونه وشون دنیا دله شهر بساتنه. ولی پٮیستٮتایروس وشون ره قانع هاکرده و باته مرغون دکّل خدایون جه قدیم‌ته هستنه و حق دارنّه دنیا ره دست بیرن. شهر بساته بیّه و خله آدمون بامونه که اونجه زندگی هاکنن: *اتا شاعر بامو که مدح بنویسه *اتا پٮیشگو بمو *اتا مهندس بامو که شهر ره قایده بیره *اتا بازرس بامو پٮیستٮتایروس وشون گرد ره درهاکرده و راه ندا. خدائون وِشنا بینه چون قربونی دی وشون وری نرسی‌یه. وشون پغوم‌چی برسنینه که صلح هاکنن. پٮیستٮتایروس خاسته [[زئوس]] کیجا، باسیلیا، شی بووشه و خدائون ره راقاضی دمبدا. پٮیستٮتایروس، زئوسِ کیجا ره بَوِرده و مرغونِ شاه بیّه == نقد == آریستوفان اینتا آسنیِ پشتی، چنتا سؤال ره خاسته جواب باوه: *آتن سیاست و جامعه جه بنشنه فرار هاکردن یا نا؟ *اتوپٮیا چتی چی ونه بوئه؟ آدمون وه ره تونه بدست بیارن؟ *قدرت آدم ره چتی تغییر دنه؟ == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:آریستوفان]] ia88wo3muifm3g77v4xplmlxqy5v1lx 0 114500 328684 2026-06-23T07:29:00Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''''تسموفوریایی‌ئون''''' (Thesmophoriazusae/Θεσμοφοριάζουσαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که حدود ۴۱۱ پیش از میلاد إجرا بیّه. این نٮمایش [[اوریپید]] ره ریک چینده و خله ذیل هسته. == آسنی خلاصه == زنانِ سر تسموفوریا جشن دل...» دره 328684 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''تسموفوریایی‌ئون''''' (Thesmophoriazusae/Θεσμοφοριάζουσαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که حدود ۴۱۱ پیش از میلاد إجرا بیّه. این نٮمایش [[اوریپید]] ره ریک چینده و خله ذیل هسته. == آسنی خلاصه == زنانِ سر تسموفوریا جشن دله - که فقط زنان وسّه مجاز بی‌یه - جمع بی‌یه که [[اوریپید]] ره محاکمه هاکنن. چون اوریپید شه نٮمایش‌نومه‌ئون دله زنان ره همیشک بدجور-بچم نشون دائه و مردها ره وشون خلاف جه بدگمون هاکرد بی‌یه. اوریپید ترسی‌یه و خاسته اتا نفر ره برسنه که ونجه دفاع هاکنه. اول [[آگاتون]] - اتا دیگه نٮمایش‌نومه‌نویس - ره خاسته که زن دسوری آرایش هاکنه و اونجه راهی هاکنه ولی آگاتون قبول نکرده. آخرسر اوریپید شه زن‌پییر، منسیلوخوس، ره راقاضی هاکرده که زن لباس دپوشه و جشن دله بوره. منسیلوخوس اونجه اوریپید جه دٮفاع هاکرده ولی اتا زنا وه ره بشناسی‌یه و دَر بَوِرده و وه ره دستگیر هاکردنه. اوریپید چنتا روش دله خاسته منسیلوخوس ره نجات هاده (که همه ونه نٮمایش‌نومه‌ئون صحنه‌ئون جه هستنه) ولی زنان هر بار وشون ره گیر یاردنه. آخرسر اوریپید اتا پیر سٮماکر دسوری بمو و نگهبان ره گول بزو و منسیلوخوس ره آزاد هاکرده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] d29pz1z1t58ljqpx0mvv6msdkrhlfx2 328694 328684 2026-06-23T07:51:21Z محک 1023 /* منابع */ 328694 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''تسموفوریایی‌ئون''''' (Thesmophoriazusae/Θεσμοφοριάζουσαι) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] اتا کمدی نٮمایش‌نومه هسته که حدود ۴۱۱ پیش از میلاد إجرا بیّه. این نٮمایش [[اوریپید]] ره ریک چینده و خله ذیل هسته. == آسنی خلاصه == زنانِ سر تسموفوریا جشن دله - که فقط زنان وسّه مجاز بی‌یه - جمع بی‌یه که [[اوریپید]] ره محاکمه هاکنن. چون اوریپید شه نٮمایش‌نومه‌ئون دله زنان ره همیشک بدجور-بچم نشون دائه و مردها ره وشون خلاف جه بدگمون هاکرد بی‌یه. اوریپید ترسی‌یه و خاسته اتا نفر ره برسنه که ونجه دفاع هاکنه. اول [[آگاتون]] - اتا دیگه نٮمایش‌نومه‌نویس - ره خاسته که زن دسوری آرایش هاکنه و اونجه راهی هاکنه ولی آگاتون قبول نکرده. آخرسر اوریپید شه زن‌پییر، منسیلوخوس، ره راقاضی هاکرده که زن لباس دپوشه و جشن دله بوره. منسیلوخوس اونجه اوریپید جه دٮفاع هاکرده ولی اتا زنا وه ره بشناسی‌یه و دَر بَوِرده و وه ره دستگیر هاکردنه. اوریپید چنتا روش دله خاسته منسیلوخوس ره نجات هاده (که همه ونه نٮمایش‌نومه‌ئون صحنه‌ئون جه هستنه) ولی زنان هر بار وشون ره گیر یاردنه. آخرسر اوریپید اتا پیر سٮماکر دسوری بمو و نگهبان ره گول بزو و منسیلوخوس ره آزاد هاکرده. == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:آریستوفان]] b1oz2pztnjr3ih2mapio8lhhnhhzq9d 0 114501 328685 2026-06-23T07:39:27Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''''پلوتوس''''' (Plutus/Πλοῦτος) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] آخری نٮمایش‌نومه هسته که ۳۸۸ پیش از میلاد إجرا بیّه. این نٮمایش ثروت و عدالت خوری هسته. == آسنی خلاصه == کرِمیلوس، اتا فقیر آتنی کشاورز، خله ناراضی هسته که همیشک نخاش مردم غنی و دا...» دره 328685 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''پلوتوس''''' (Plutus/Πλοῦτος) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] آخری نٮمایش‌نومه هسته که ۳۸۸ پیش از میلاد إجرا بیّه. این نٮمایش ثروت و عدالت خوری هسته. == آسنی خلاصه == کرِمیلوس، اتا فقیر آتنی کشاورز، خله ناراضی هسته که همیشک نخاش مردم غنی و دارا هستنه و خار مردم فقیرنه. وه [[دلفی]] دله بورده که [[آپولو]] جه هاپرسه چتی زندگی هاکنه. آپولو باته: «اول کسی که وردگرستی، بدی ره دمبال کن.» کرمیلوس در جه دربمو و اولین‌کس «پلوتوس» - ثروتِ خدا - ره بدی‌یه که کور-چش بی‌یه؛ چون [[زئوس]] وه ره کور هاکرده بی‌یه و نخاسته ثروت ره فقط خار-خار مردم دست برسنه. کرِمیلوس پلوتوس ره شه سِره دله ورنه و نقشه بکشی‌یه که ونه چش ره خار هاکنه. کرِمیلوس پلوتوس ره [[آسکلِپیوس معبد]] دله ورنه - که دوا-درمون خدا اونجه دئی‌یه. شو گدر، پلوتوس ره اونجه بخسنی‌یه و آسکلِپیوس ونه چش ره شفاء هدا. پلوتوس چش وا بیه په، ثروت ره فقط خار مردم وسّه دائه. همه فقیرون هم غنی بینه و همه نخش مردم شه ثروت جه دکتنه. ولی این کار، اتی مشکل راست هاکرده: مردم دیگه خدائون وسّه قربونی نکاردنه - چون نیازی نداشتنه! [[هرمس]] بمو و باته خدائون إشکم وشنائه. کرِمیلوس باته: «إسا پلوتوس شه ونه خدا بوئه!» == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:آریستوفان]] 5it5dzx8yecxxlma57vikxuq9z6z9pe 328697 328685 2026-06-23T07:51:53Z محک 1023 /* منابع */ 328697 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کتاب}} '''''پلوتوس''''' (Plutus/Πλοῦτος) [[آریستوفان|آریستوفانِ]] آخری نٮمایش‌نومه هسته که ۳۸۸ پیش از میلاد إجرا بیّه. این نٮمایش ثروت و عدالت خوری هسته. == آسنی خلاصه == کرِمیلوس، اتا فقیر آتنی کشاورز، خله ناراضی هسته که همیشک نخاش مردم غنی و دارا هستنه و خار مردم فقیرنه. وه [[دلفی]] دله بورده که [[آپولو]] جه هاپرسه چتی زندگی هاکنه. آپولو باته: «اول کسی که وردگرستی، بدی ره دمبال کن.» کرمیلوس در جه دربمو و اولین‌کس «پلوتوس» - ثروتِ خدا - ره بدی‌یه که کور-چش بی‌یه؛ چون [[زئوس]] وه ره کور هاکرده بی‌یه و نخاسته ثروت ره فقط خار-خار مردم دست برسنه. کرِمیلوس پلوتوس ره شه سِره دله ورنه و نقشه بکشی‌یه که ونه چش ره خار هاکنه. کرِمیلوس پلوتوس ره [[آسکلِپیوس معبد]] دله ورنه - که دوا-درمون خدا اونجه دئی‌یه. شو گدر، پلوتوس ره اونجه بخسنی‌یه و آسکلِپیوس ونه چش ره شفاء هدا. پلوتوس چش وا بیه په، ثروت ره فقط خار مردم وسّه دائه. همه فقیرون هم غنی بینه و همه نخش مردم شه ثروت جه دکتنه. ولی این کار، اتی مشکل راست هاکرده: مردم دیگه خدائون وسّه قربونی نکاردنه - چون نیازی نداشتنه! [[هرمس]] بمو و باته خدائون إشکم وشنائه. کرِمیلوس باته: «إسا پلوتوس شه ونه خدا بوئه!» == منابع == {{په‌نویس}} {{آریستوفان آثار}} [[رج:آریستوفان]] bu1rsjrp6aklr1223s1tqq3ck6et9ov 10 114502 328686 2026-06-23T07:48:52Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{Navbox |name = آریستوفان_آثار |title = [[آریستوفان]] آثار |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * ''[[آچارنیان‌ها]]'' * ''[[شهسوارون (آریستوفان)|شهسوارون]]'' * ''[[ابرها (آریستوفان)|ابرون]]'' * ''[[ززم‌ها (آریستوفان)|ززم‌ئون]]'' * ''[[صلح (آریستوفان)|صلح]]'' * ''مرغون (آریست...» دره 328686 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = آریستوفان_آثار |title = [[آریستوفان]] آثار |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |list1 = * ''[[آچارنیان‌ها]]'' * ''[[شهسوارون (آریستوفان)|شهسوارون]]'' * ''[[ابرها (آریستوفان)|ابرون]]'' * ''[[ززم‌ها (آریستوفان)|ززم‌ئون]]'' * ''[[صلح (آریستوفان)|صلح]]'' * ''[[مرغون (آریستوفان)|مرغون]]'' * ''[[لیسیستراتا]]'' * ''[[تسموفوریایی‌ئون]]'' * ''[[وگ‌ئون (آریستوفان)|وَگون]]'' * ''[[میلسی زنان (آریستوفان)|مِیلِسی زنان]]'' * ''[[پلوتوس]]'' }}<noinclude> {{navbox documentation}} [[Category:Ancient Greek writer navigational boxes]] [[Category:Dramatist and playwright navigational boxes]] </noinclude> nejotzui52syk2sy5vrhpnqo36v1pg3 0 114503 328699 2026-06-23T07:55:58Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''پیندار''' (Pindar/Πίνδαρος) [[یونان باستان دوره|یونان باستان]] مشهورترین شاعرون جه هسته که حدود ۵۱۸ تا ۴۳۸ پیش از میلاد زندگی کرده. وه [[بوتیا|بِئوتیا]]، [[تبای|تِبای]] نزدیکی دنیا بامو. پیندار مشهور هسته چون [[المپیک]] و دیگه یونانی ورزشی...» دره 328699 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''پیندار''' (Pindar/Πίνδαρος) [[یونان باستان دوره|یونان باستان]] مشهورترین شاعرون جه هسته که حدود ۵۱۸ تا ۴۳۸ پیش از میلاد زندگی کرده. وه [[بوتیا|بِئوتیا]]، [[تبای|تِبای]] نزدیکی دنیا بامو. پیندار مشهور هسته چون [[المپیک]] و دیگه یونانی ورزشی کائون وسّه پیروزی سرود - «اِپینیکیا» - بنویشته. وه چارتا مجموعه داشته: *المپیک سرودون *پیتیک سرودون *نیمیئان سرودون *إستمیان سرودون پیندار شعر خله فاخر و دپیت-دپیت بی‌یه - خله تصویرون، افسانه‌ئون و اخلاقی پٮغومون شه دله داشته. وه باور داشته که ورزشی پیروزی خدائون رزق-روزی هسته و شاعر وظیفه دارنه وه ره جاودانه هاکنه. هوراس و دیگه لاتین شاعرون وه ره یونان گت‌ترین غنایی شاعر إشناسینه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:یونان شاعرون]] iap1aznaycp9z1gz22bdr8wsfhbp3w3 328700 328699 2026-06-23T07:56:40Z محک 1023 [[رج:یونان شاعرون]] حذف شد; [[رج:یونان نویسندگون]] اضافه شد با استفاده از [[ویکی‌پدیا:رج‌ساز]] 328700 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''پیندار''' (Pindar/Πίνδαρος) [[یونان باستان دوره|یونان باستان]] مشهورترین شاعرون جه هسته که حدود ۵۱۸ تا ۴۳۸ پیش از میلاد زندگی کرده. وه [[بوتیا|بِئوتیا]]، [[تبای|تِبای]] نزدیکی دنیا بامو. پیندار مشهور هسته چون [[المپیک]] و دیگه یونانی ورزشی کائون وسّه پیروزی سرود - «اِپینیکیا» - بنویشته. وه چارتا مجموعه داشته: *المپیک سرودون *پیتیک سرودون *نیمیئان سرودون *إستمیان سرودون پیندار شعر خله فاخر و دپیت-دپیت بی‌یه - خله تصویرون، افسانه‌ئون و اخلاقی پٮغومون شه دله داشته. وه باور داشته که ورزشی پیروزی خدائون رزق-روزی هسته و شاعر وظیفه دارنه وه ره جاودانه هاکنه. هوراس و دیگه لاتین شاعرون وه ره یونان گت‌ترین غنایی شاعر إشناسینه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:یونان نویسندگون]] ftuo4qnp3mqlwferfr7dm1669so2zo7 0 114505 328702 2026-06-23T08:17:51Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «'''یونان باستان ادبیات''' دنیایِ ادبیاتِ مهمترین و تأثیرگذارترین ریشه‌ئون جه هسته. حدود ۲۸۰۰ سال پیش جه شروع بیّه و هنتا أمروز دنیایِ ادبیات، فلسفه و تئاتر سر تأثیر إلنه. == سوت (حماسه) == یونان باستان ادبیاتِ قدیمی‌ترین و مهمِ بخش وشونِ سوت‌...» دره 328702 wikitext text/x-wiki '''یونان باستان ادبیات''' دنیایِ ادبیاتِ مهمترین و تأثیرگذارترین ریشه‌ئون جه هسته. حدود ۲۸۰۰ سال پیش جه شروع بیّه و هنتا أمروز دنیایِ ادبیات، فلسفه و تئاتر سر تأثیر إلنه. == سوت (حماسه) == یونان باستان ادبیاتِ قدیمی‌ترین و مهمِ بخش وشونِ [[سوت‌خونی|سوت]] هسته - أی مخصوصاً [[هومر]] دِتا کٮتاب: *''[[ایلیاد]]'': ایلیاد [[تروا جنگ]] خوری هسته که ونه آخری سال دله إتٮفاق دکته. [[آشیل]] (آکلیس)، اتا یونانی قهرمان، شه رفخ پاتروکلوس بمردن په خله غِض کنده و تروایی قهرمان [[هکتور]] ره کشنه. *''[[اودیسه]]'': این آسنی دله، [[اودیسئوس]] ده سال دریانوردی کنده تا تروا جنگ په، شه سِره وری وردگرده ولی سِره ره پٮدا نکنده. وه خله خطر و ماجرا دله دئی‌یه - سیکلوپ، سیرن‌ها، کیرکه و دیگه موجودون جه. [[هسیود]] اتا دیگه مهم سوت‌خوون بی‌یه که «تِئوگونی» (خدائون دنیا بموئن خوری) و «کارون و روزون» ره بنویشته. وه اول شاعر هسته که شه نوم ره شه اثر دله بنویشته. == غنایی شعر == غنایی شعر یونان باستان دله خله شاعرون داشته: *[[سافو]]: وه [[لسبوس|لِسبوس]] جزیره جه بی‌یه و یونان باستانِ مشهورترین زن شاعر هسته. وه عشق و احساس خوری بنویشته. [[افلاطون]] وه ره «دهمین موز» گته! *[[پیندار]]: وه [[تبای|تِبای]] آدم بی‌یه و [[المپیک]] و دیگه ورزشی کائونِ وسّه سرود بنویشته. وه غنایی شعرِ گت اساتید جه هسته. *[[آنآکرئون]]: وه شراب، عشق و زندگی لذت خوری بنویشته. ونه شعر خله سبک و شاد بی‌یه. *[[آلکایوس]]: وه لِسبوس جه بی‌یه و سیاسی و عاشقانه شعر گته. [[هوراس]] ونه سبک ره [[لاتین]] دله دمباله هادا. == تئاتر== === تراژدی === [[یونان باستان تئاتر]] دله سه‌تا گت نٮمایش‌نومه‌نویس [[تراژدی]] بنا ره بی‌یشتنه: * [[آیسخولوس]] (۵۲۵-۴۵۶ پیش از میلاد) تراژدیِ پی‌یر حساب وونه. وه اول کسی بی‌یه که دِتا بازیگر صحنه دله بی‌یشته. ونه مهمِ اثر ''[[اورستیا]]'' سه‌گانه هسته که آگاممنون، لیباسیون بئارز و اومِنیدِس داستان ره دارنه. *[[سوفوکلس]] (۴۹۶-۴۰۶ پیش از میلاد) وه نٮمایش‌نومه‌ئون دله سومین بازیگر ره إضافه هاکرده. ونه مهمِ اثرون ''[[اودیپوس شاه]]''، ''[[اودیپوس، کولنوس دله|اودیپوس کولنوس دله]]''، ''[[آنتیگونه]]'' و ''[[آلکیستیس]]'' هستنه. وه ۱۲۳ تا نٮمایش‌نومه بنویشته ولی فقط ۷تاشون باقی بمونسته. *[[اوریپید]] (۴۸۰-۴۰۶ پیش از میلاد) ونه شخصیتون واقعی‌ته و انسانی‌ته هستنه. وه زنان، برده‌ئون و فقیرون وسّه همدردی کرده. ونه مهمِ اثرون ''[[مدئا|مِدئا]]''، ''[[الکترا (اوریپید)|الکترا]]''، ''[[هکوبا (اوریپید)|هکوبا]]''، ''[[باکخوسی زنان]]'' و ''[[تروجان زنان]]'' هستنه. ===کمدی=== *[[آریستوفان]] (۴۴۶-۳۸۶ پیش از میلاد) یونانی کمدیِ گت‌ترین نٮمایش‌نومه‌نویس هسته. ونه نٮمایش‌نومه‌ئون خله سیاسی و إجتٮماعی طنز دارنّه. ''[[آچارنیان‌ها]]''، ''[[شهسوارون (آریستوفان)|شهسوارون]]''، ''[[ابرها (آریستوفان)|ابرون]]''، ''[[ززم‌ها (آریستوفان)|ززم‌ئون]]''، ''[[صلح (آریستوفان)|صلح]]''، ''[[مرغون (آریستوفان)|مرغون]]''، ''[[لیسیستراتا]]''، ''[[تسموفوریایی‌ئون]]''، ''[[وگ‌ئون (آریستوفان)|وَگون]]''، ''[[میلسی زنان (آریستوفان)|مِیلِسی زنان]]'' و ''[[پلوتوس]]'' ونه مهمِ آثار هستنه که حلا درنه. * [[مناندر|مِناندِر]] (۳۴۲-۲۹۱ پیش از میلاد) جدید کمدیِ مهمِ نٮمایش‌نومه‌نویس هسته. آریستوفانِ برعکس، ونه نٮمایش‌نومه‌ئون سیاسی نی‌یه - بلکه عادی مردم زندگی و عشق خوری هسته. ==تاریخ‌نویسی== *[[هرودوتوس|هرودوت]] «تاریخ‌نویسیِ پی‌یر» حٮساب وونه. وه [[ایران و یونان جنگ]] خوری بنویشته و خله جائون گردسته و مردم جه گپ بزو. *[[توکیدید]] آتن و اسپارت میون [[پلوپونزی جنگ|پِلوپونٮزی جنگ]] خوری بنویشته. وه تاریخ ره خله دقیق و علمی دسوری بنویشته - بدون افسانه و خدائون دخالت. * [[گزنفون]] سوقراطِ شاگرد بی‌یه و هم تاریخ‌نویس و هم فیلسوف بی‌یه. وه «[[آناباسیس]]» دله ۱۰٬۰۰۰ یونانی سرباز ره ایران جه یونان وری وَردگاردنی‌یه و شه هاکردی ره یادداشت کرده. == میراث == یونان باستان ادبیات دنیایِ سر خله تأثیر بی‌یشته: * [[روم امپراتوری|رومیون]] وشون ره ترجمه هاکردنه و دمباله ره بئیتنه *[[رنسانس|رِنٮسانس]] گدر اروپا دله دِباره کشف بینه *أمروز هم وشون ره خوندنّه و مطالعه کانّه *سینما، ادبیات و تئاتر دله هنتا ونه اثر دره == منابع == * انگلیسی ویکی‌پدیا [[رج:یونان تاریخ]] [[رج:ادبیات]] [[رج:یونانی زوون]] sy8bu741xfhm6euqq38dzivbtszno94 328704 328702 2026-06-23T08:24:43Z محک 1023 328704 wikitext text/x-wiki [[پرونده:Papyrus Oxyrhynchus 551 - Princeton University Library, AM 4405 - Homer, Iliad XIV,227–253,256–263.jpg|بندانگشتی|اتا [[پاپیروس]]ِ ولگ، که [[هومر]]ِ ''[[ایلیاد]]'' ونه سر بنویشت هسته]] '''یونان باستان ادبیات''' دنیایِ ادبیاتِ مهمترین و تأثیرگذارترین ریشه‌ئون جه هسته. حدود ۲۸۰۰ سال پیش جه شروع بیّه و هنتا أمروز دنیایِ ادبیات، فلسفه و تئاتر سر تأثیر إلنه. == سوت (حماسه) == یونان باستان ادبیاتِ قدیمی‌ترین و مهمِ بخش وشونِ [[سوت‌خونی|سوت]] هسته - أی مخصوصاً [[هومر]] دِتا کٮتاب: *''[[ایلیاد]]'': ایلیاد [[تروا جنگ]] خوری هسته که ونه آخری سال دله إتٮفاق دکته. [[آشیل]] (آکلیس)، اتا یونانی قهرمان، شه رفخ پاتروکلوس بمردن په خله غِض کنده و تروایی قهرمان [[هکتور]] ره کشنه. *''[[اودیسه]]'': این آسنی دله، [[اودیسئوس]] ده سال دریانوردی کنده تا تروا جنگ په، شه سِره وری وردگرده ولی سِره ره پٮدا نکنده. وه خله خطر و ماجرا دله دئی‌یه - سیکلوپ، سیرن‌ها، کیرکه و دیگه موجودون جه. [[هسیود]] اتا دیگه مهم سوت‌خوون بی‌یه که «تِئوگونی» (خدائون دنیا بموئن خوری) و «کارون و روزون» ره بنویشته. وه اول شاعر هسته که شه نوم ره شه اثر دله بنویشته. == غنایی شعر == [[پرونده:Ancientlibraryalex.jpg|بندانگشتی|راست|[[اسکندریه کتابخنه]] که باستانِ دوره‌یِ گت‌ترین کتابخنه بی‌یه و گردِ یونانی کتابون سر ره جمع داشته]] غنایی شعر یونان باستان دله خله شاعرون داشته: *[[سافو]]: وه [[لسبوس|لِسبوس]] جزیره جه بی‌یه و یونان باستانِ مشهورترین زن شاعر هسته. وه عشق و احساس خوری بنویشته. [[افلاطون]] وه ره «دهمین موز» گته! *[[پیندار]]: وه [[تبای|تِبای]] آدم بی‌یه و [[المپیک]] و دیگه ورزشی کائونِ وسّه سرود بنویشته. وه غنایی شعرِ گت اساتید جه هسته. *[[آنآکرئون]]: وه شراب، عشق و زندگی لذت خوری بنویشته. ونه شعر خله سبک و شاد بی‌یه. *[[آلکایوس]]: وه لِسبوس جه بی‌یه و سیاسی و عاشقانه شعر گته. [[هوراس]] ونه سبک ره [[لاتین]] دله دمباله هادا. == تئاتر== === تراژدی === [[یونان باستان تئاتر]] دله سه‌تا گت نٮمایش‌نومه‌نویس [[تراژدی]] بنا ره بی‌یشتنه: * [[آیسخولوس]] (۵۲۵-۴۵۶ پیش از میلاد) تراژدیِ پی‌یر حساب وونه. وه اول کسی بی‌یه که دِتا بازیگر صحنه دله بی‌یشته. ونه مهمِ اثر ''[[اورستیا]]'' سه‌گانه هسته که آگاممنون، لیباسیون بئارز و اومِنیدِس داستان ره دارنه. *[[سوفوکلس]] (۴۹۶-۴۰۶ پیش از میلاد) وه نٮمایش‌نومه‌ئون دله سومین بازیگر ره إضافه هاکرده. ونه مهمِ اثرون ''[[اودیپوس شاه]]''، ''[[اودیپوس، کولنوس دله|اودیپوس کولنوس دله]]''، ''[[آنتیگونه]]'' و ''[[آلکیستیس]]'' هستنه. وه ۱۲۳ تا نٮمایش‌نومه بنویشته ولی فقط ۷تاشون باقی بمونسته. *[[اوریپید]] (۴۸۰-۴۰۶ پیش از میلاد) ونه شخصیتون واقعی‌ته و انسانی‌ته هستنه. وه زنان، برده‌ئون و فقیرون وسّه همدردی کرده. ونه مهمِ اثرون ''[[مدئا|مِدئا]]''، ''[[الکترا (اوریپید)|الکترا]]''، ''[[هکوبا (اوریپید)|هکوبا]]''، ''[[باکخوسی زنان]]'' و ''[[تروجان زنان]]'' هستنه. ===کمدی=== *[[آریستوفان]] (۴۴۶-۳۸۶ پیش از میلاد) یونانی کمدیِ گت‌ترین نٮمایش‌نومه‌نویس هسته. ونه نٮمایش‌نومه‌ئون خله سیاسی و إجتٮماعی طنز دارنّه. ''[[آچارنیان‌ها]]''، ''[[شهسوارون (آریستوفان)|شهسوارون]]''، ''[[ابرها (آریستوفان)|ابرون]]''، ''[[ززم‌ها (آریستوفان)|ززم‌ئون]]''، ''[[صلح (آریستوفان)|صلح]]''، ''[[مرغون (آریستوفان)|مرغون]]''، ''[[لیسیستراتا]]''، ''[[تسموفوریایی‌ئون]]''، ''[[وگ‌ئون (آریستوفان)|وَگون]]''، ''[[میلسی زنان (آریستوفان)|مِیلِسی زنان]]'' و ''[[پلوتوس]]'' ونه مهمِ آثار هستنه که حلا درنه. * [[مناندر|مِناندِر]] (۳۴۲-۲۹۱ پیش از میلاد) جدید کمدیِ مهمِ نٮمایش‌نومه‌نویس هسته. آریستوفانِ برعکس، ونه نٮمایش‌نومه‌ئون سیاسی نی‌یه - بلکه عادی مردم زندگی و عشق خوری هسته. ==تاریخ‌نویسی== *[[هرودوتوس|هرودوت]] «تاریخ‌نویسیِ پی‌یر» حٮساب وونه. وه [[ایران و یونان جنگ]] خوری بنویشته و خله جائون گردسته و مردم جه گپ بزو. *[[توکیدید]] آتن و اسپارت میون [[پلوپونزی جنگ|پِلوپونٮزی جنگ]] خوری بنویشته. وه تاریخ ره خله دقیق و علمی دسوری بنویشته - بدون افسانه و خدائون دخالت. * [[گزنفون]] سوقراطِ شاگرد بی‌یه و هم تاریخ‌نویس و هم فیلسوف بی‌یه. وه «[[آناباسیس]]» دله ۱۰٬۰۰۰ یونانی سرباز ره ایران جه یونان وری وَردگاردنی‌یه و شه هاکردی ره یادداشت کرده. == میراث == یونان باستان ادبیات دنیایِ سر خله تأثیر بی‌یشته: * [[روم امپراتوری|رومیون]] وشون ره ترجمه هاکردنه و دمباله ره بئیتنه *[[رنسانس|رِنٮسانس]] گدر اروپا دله دِباره کشف بینه *أمروز هم وشون ره خوندنّه و مطالعه کانّه *سینما، ادبیات و تئاتر دله هنتا ونه اثر دره == منابع == * انگلیسی ویکی‌پدیا [[رج:یونان تاریخ]] [[رج:ادبیات]] [[رج:یونانی زوون]] b252jfq7tfaawruh39y70d9o1qyjhgt