ویکی‌پدیا mznwiki https://mzn.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87 MediaWiki 1.47.0-wmf.11 first-letter مدیا شا گپ کارور کارور گپ ویکی‌پدیا ویکی‌پدیا گپ پرونده پرونده گپ مدیاویکی مدیاویکی گپ شابلون شابلون گپ رانما رانما گپ رج رج گپ پورتال پورتال گپ پروژه پروژه گپ TimedText TimedText talk ماژول ماژول گپ Event Event talk 0 4316 390412 329217 2026-07-18T13:09:55Z ~2026-40248-20 46111 390412 wikitext text/x-wiki {{خار بنویشته}} [[پرونده:Damavand in winter.jpg|400px|بندانگشتی|دماوند کوه ِتِک]] '''دٚماٚٓوند،''' ۵۶۷۱آلشی/متری اتا کوه هیسهته که [[مازرون|مازندران]] دله دره که به عنوان ایران گت‌ترین کوه و خاورمیونه گت‌ترین تشفشون و آسیا گت‌ه ترین خاموش تشفشونی قله بشناسی‌یه وانه.<ref name="nasa" /> این کوه قسمت مرکزی رشته‌کوئ البرز مازرون جنوب دله و بخش لاریجان شهرستون آمل کینار قرار دانّه.<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> اینتا قله که از نظر تقسیمات کشوری مازرون دله دره،<ref name="mountainzone"/> هوای صاف و آفتابی دله از تهرون، ورامین و قم و همینتی کرانه‌ئون مازرون دریا وانه وه ره ره بدی‌یـِن..<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> نزدیکترین شهر به این کوه رینه هسته. کوئ دماوند تاریخ 1میرمای 1519 تبری دله به عنوان ابلین اثر طبيعی ایران فهرست آثار میلی ایران دله ثبت بیّه. <ref> http://www.radiofarda.com/Article/2008/0721/f4_Damavand_mountain_national_heritage.html ثبت میلّی دماوند؛ راهی به سوی جهونی بیّن] (''رادیو فردا'')</ref> دماوند اساطیر ایران دله هم مطرح هسته و شوهرتش ویشته از هرچی به خاطر اینه که ضحاک (پادشائی ستمگر و ایژدیهافش) ونه دله بند دکشی‌‍یه بیّه<ref>شاهنامهٔ فردوسی دله</ref> آثار ادبی ایرانیان دله هم فراوون به این اسطوره و به طور کلی‌ته کوئ دماوند اشاره بیّه<ref>برای نمونه شاهنامهٔ فردوسی ،گرشاسپ‌ نامهٔ اسدی طوسی و اشعار ناصرخسرو دله به این موضوع اشاره بیّه. قصیده‌ئون دماوندیهٔ ‌ملک‌الشعرای بهار هم مئروف هسته</ref> دماوند چشمه‌ئون گرم‌او لاریجان، اسک و وانه هسته.<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی</ref> == جوغرافی== [[پرونده:MazandaranDamavand.PNG|thumb|left|250px|قرار بیتن دماوند روی نقشه [[مازرون]].]] ===ارتفاع=== <ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگاهی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگاه ملی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}}</ref><!-- که با عدد به دست بیمو از طریق نقشه‌برداری ماهواره‌ئی موطابقت دانّه-->؛ منابع دیگه، از جومله پایگاه میلی داده‌ئون علوم زمین ایران و وب‌گائ رصدخنهٔ زمین ناسا، ارتیفاع ۵٬۶۷۰ میتر <ref name="ngdir" /><ref name="nasa"/> و ۵٬۶۷۱ میتر <ref name="mountainzone"/> ره برای قولهٔ این کوه حدس بزونه. دایرةالمعارف پارسی فهرستی شش موردی از ارتیفاع‌ئونی که برای این قله بمونه ره گانه که از ۵٬۵۴۳ تا ۶٬۴۰۰ میتر رسنه.<ref name="mosahab"/> طبق موحاسبه و تحقیق زمین‌شناسون آلمانی (ر. ک. به همین مقاله بخش آلمانی دله) "ارتفاع خالص" کوه دماوند یعنی از پایه تا قولّه با ۴۷۰۰متر، [[اورست]] جه ویشتر هسته. دماوند به موازات [[کلیمانجارو]] اتا از بلن‌ترین "کوه‌ئون منفرد" جهون محسوب وانه. <ref>ر. ک. [http://www.peakbagger.com/list.aspx?lid=401 World peaks]</ref> === فاصله از شهرهای نزدیک === این قوله ۶۹ کیلومیتری شومال شرقی تهرون، ۶۲ کیلومیتری غرب آمل و ۲۶ کیلومیتری شومال شهر دماوند دله دره.<ref>مسعود نصرتی،۱۵</ref> ===کوهستون=== قوله دماوند شرق کوهستون البرز مرکزی دله (مازرون) از رشته کوئ البرز قرار دانّه. قولّه‌ئون موجاور وه ورارو ، سه سنگ ، زرد ِگل و میون‌رود هستنه.ref>[https://web.archive.org/web/20090429170946/http://www.koohayealborz.blogfa.com/ کوه‌ئون البرز]</ref> {{البرز مرکزی}} ===عکسای ماهواره‌ئی=== موقعيت جوغرافیائی کوه البرز عکسای ماهواره‌ئی "ناسا" دماوند ِجه: <center> <gallery> Image:Damavand1.jpg|در تاريخ 2000/07/27 Image:Damavand3n.jpg|در تاريخ Image:Damavand11.jpg|در تاريخ 2002/08/09 </gallery> </center> == ئو و هوا == ===دما=== حداقل دِمای هوا ارتیفاع‌ئون دماوند دله تا ۶۰ درجه زیرصفر (زمستون دله) و تا اتا دِ درجه زیر صفر (تابستون دله) پایین اِنِه. ===وا=== سرعت توفان دماوند دله بعضی وختا از ۱۵۰ کیلومیتر ساعت دله جه گوذنه. سرعت وا کوهپایه‌ئون دله ات زمون به هِفتاد کیلومیتر ساعت دله جه رَسنه. ویشته وائون غرب و شومال غربی جه زنّه. ===وارش=== میونگین وارش ارتیفاع‌ئون دله ۱۴۰۰ میلی‌میتر سال دله هسته و وارش ارتیفاعای دله معمولاً به صورت ورف هسته. ===فشار هوا=== فیشار هوا دماوند دله نیصف فیشار سطح دریا دله هسته. == تشفشون == [[پرونده:Damavand Fumarole.JPG|انگشتدان|300px |فوران گوگرد از نزدیک قلهٔ دماوند]] دماوند اتا کوه تشفشونی مطبق<ref>{{انگلیسی|stratovolcano}}</ref>^*هسته <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> که ویشته دورون چاروم زمین‌شیناسی موسوم به دورون "هولوسین" تشکیل بیه و نسبتاً جوون هسته. <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> فعالیتای تش‌فشونی این کوه در حال حاضر محدود به "تصعید" گازای گوگردی هسته.<ref>{{یادکرد وب|نش.نی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|ع.نوان=یک مسؤول: علت تغییر رفتار قله دماوند در دست تحقیق هسته|ناشر=[[ایرنا]]|تاریخ بازدید = ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> آخرین فعالیتای تشفشونی این کوه مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل بی‌یه.<ref name="ngdir">{{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌ای علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷} </ref> دماوند اتا[[بخاته تشفشون]]‌ هسته که ایمکان فعال بیّن دِبارع وه وجود دانّه. <ref>[https://web.archive.org/web/20070523225924/http://www.hamshahri.net/News/?id=20843 گوزارش موطالعه تشفشون دماوند]</ref> برخی از سالا دله از جومله سال ۱۳۸۶، [[دی]] و [[بخار]]ایی قله جه خارج بیّه که بعضی از شاهدا وه ره گوائی به فعال بیّن این تشفشون دونّه. اما به حقیقت سالایی که خله وارش زنده ، با فرو بوردن ئو به درون قله و بخاردن با سنگای داغ، جریونی از بخار ئو دهونه قوله جه بیرون اِنه و همینتی به نظر رسنه که فعالیتای تشفشونی صورت بَیته.<ref name="etemad" />قطر دهونه این آتشفشان در حدود ۴۰۰ میتر هسته<ref>[https://web.archive.org/web/20081222145309/http://www.gsi.ir/Science/Lang_fa/Page_01-01-36-01/content.html سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090727234823/http://www.afarineshdaily.ir/afarinesh/Article.aspx?AID=4456 روزنامه آفرینش</ref> که دریاچه‌ئی یخ جه وه ره دپوشنی‌یه. ‏<ref name="etemad">شیرآقایی، روزنامه اعتماد</ref> همینتی نشونه‌ئون از وجود دهونه‌ئون قدیمی پهلوای جنوبی و شومالی کوه دله مئلومه<ref name="etemad" /> == ونه نومون و ریشه‌شناسی وشون == ایسم ''دماوند'' به 2شیکل مشهوره ''دماوند'' و ''دنباوند'' .<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref>{{رچ}}<ref name="mosahab"/> حتی بعضی مآخذ دله هردِتا ره بنویشتنه.<ref>برای نمونه در ''[[ویس و رامین]]'' {{ب|تو گفتی بود دشت نهاوند|ز بس جنگ‌آوران کوه دماوند}}(فخرالدین اسعد گرگانی ۶۲) و «درم با بند و ویس از بند رفتست / مگر امشب به دنباوند رفتست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴)</ref> صورت دیگه‌‌ای که از نوم این کوه بشناسته بیّه '''دباوند''' هسته.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> اینتا کوه ره با نوم‌ئون کاملاً متفاوت "بیکنی" و "جبل لاجورد" هم ثبت هکردنه.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> «نوم دماوند [[تورات]] دله بموئه و صورت کهن "آشوری" وه «''بیکن''» هسته (ری باستون ۲/۶۴۲)»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> در مورد دلیل نوم‌گوذاری دماوند [[فرهنگ معین]] دله بیموئه: «دم (دمه، دی) + اوند = وند؛ چیزی که دمه و دی و بخار (تشفشون) دانّه»<ref>معین ۵۳۶</ref> <!--در منابع مختلف همین نظر کم‌وبیش نقل شده‌است در [[لغت‌نامه دهخدا]] علاوه بر آن به نقل از فهرست ''ابن ندیم'' بیموئه:«کوئی هسته مشهور و درون اتا دِتا منزل فاصله از [[ری]] و شرق ری و اصل در آن دنیاآوند هسته، یعنی ظرف دنیا، چه پارسی دله ‎آوند به معنی ظرف هسته»<ref>دهخدا ۲۲۱</ref>--> [[کسروی]] درباره‌ٔ نوم‌گوذاری ''دماوند'' یا ''دنباوند'' نظر کاملاً موتفاوتی دانّه.<ref>وه این نظر ره ۱۳۰۴ مقاله‌ئی به ایسم «نهاوند-دماوند» دله که ''آینده'' دله مونتشر بیّه ابراز داشته.</ref>^*. وه با استدلالایی نسبتاً پیچیده نوم‌گوذاری «نهاوند» و «دماوند» ره مرتبط دونده و نویسنه «زوونای قدیمی دله «نها» یعنی پیش و «دما» به‌ضم دال به‌معنی دمباله بی‌یه،...»<ref>کسروی ۲۶۵</ref> و «وند» ِدرباره هم نویسنه:««وندن» زوونای باستون ایران دله به‌معنای «نهادن» بی‌یه[...] اتا از معنائون «نهادن» واقع بیّن و هرسائن به‌جایی هسته.[...] و ناچار «وندن» هم همون معنی ره داشته و «وند» که ماضی وه هسته به‌معنی اتا جا استائن اموئه»<ref>کسروی ۲۶۷</ref> وه دمباله این بنویشته‌ئون نتیجه گنّه:«پس «نهاوند» یعنی شهر یا مَله جلویی و «دماوند» یعنی شهر یا مله‌ی استائه پشت ِسر.<ref>کسروی ۲۶۷</ref> == اسطوره == [[پرونده:Baysonghori Shahnameh 6 The tyrant Zahhak is nailed to the walls of a cave in Mount Damavand.jpg|thumb|200px|عکس بند دکشی‌یه بیّن ضحاک به دست [[فریدون]] شاهنومه بایسنقری دله]] دماوند اساطیر [[ایران]] دله جایگاه ویژه‌ئی دانّه. شهرت وه ویشته به این خاطره که فریدون اونجه ضحاک ره دمبدائه دماوند دله<ref>این مطلب خله جائون بنویشته هسته</ref>^* و ضحاک اونجه زندونی‌هسته تا آخرالزمون<ref> به بیون دقیق‌ته نزدیک به آخر هزارهٔ ''هوشیدرماه''</ref>^* که بند پاره وانه و بکاشتن خلق شروء وانه و آخرسری به دست ''گرشاسپ'' کشته شودبکاشته بونه.<ref>''بندهش'' ۱۴۲</ref> هنوز هم بعضی از ساکنین نزدیک این کوه باور دارنه که ضحاک دماوند دله زندونی هسته و اعتقاد دارنه که بعضی صدائونی که کوه دله جه انه ،ونه صدائه.<ref name="mosahab"/> ''تاریخ بلعمی'' دله جای گت بیّن [[کیومرث]] دماوند بئوته بیّه <ref>طبری [بلعمی] ۷۶</ref> و ونه ریکای قبر هم بئوتنه که اونجه هسته. با این تفصیل که چون فرزندش بکوشته بیّه خدا چائی به سر کوه درست هاکرده و کیومرث شه وچه ره اون چاه دله دفن هکرده. بلعمی سپس از ''مغان'' گانه که: کیومرث سر کوه تش روشن هکرده و تش دکته چاله‌ی دله و از اون روز تا امروز (روزگار بلعمی) ده پونزده بار تش زونه بیته و هوا دله تش دکارده و از مغان نقل کانده که این تش دیو ره ونه وچه جه دور کانده.<ref>طبری [بلعمی] ۷۷</ref> به بئوته تاریخ بلعمی [[جمشید]] به [[تبرستون]] به دماوند بی‌یه که سپاه ضحاک ون جه برسی‌یه. <ref>طبری [بلعمی] ۸۹</ref>. بنا به روایتی نبرد لشگر فریدون به سپاهسالاری ''کاوه آهنگر'' با ضحاک حوالی دماوند بی‌یه.<ref>طبری [بلمعی] ۹۹-۱۰۰: این روایت خلاف اون شاهنامه‌هسته که جای نبرد بیت‌المقدس بی‌یه.</ref>دماوند بار دیگه درگاه پادشائی [[منوچهر]] مطرح وانه؛ [[آرش کمانگیر]] ونه بالا جه تیر دمدنه تا ایران و توران ِسامون ره معلوم هکنه. <ref>طبری [بلعمی] ۲۴۱–۲۴۲</ref> بعدأ با پا بیتن اساطیر ''سامی'' ایران دله برخی شخصیتای این اساطیر هم با دماوند ارتباطات پیدا هکردنه. از جموله «عوام [...] معتقدنه که سلیمون‌بن داوود, اتا از دیوا ره که «صخر المارد» (سنگ سرکش) نوم داشته اون‌جه زندونی هکردنه. گانّه، به قلهٔ‌ دماوند، زمین هموار هسته و از چاهی که به فراز وه قرار دانّه، روشنی بیرون اِنه.»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> == ادبیات == اشعار ایرانی دله معمولاً ایسم دماوند درباره‌ی بند دکشی‌یه بیّن ضحاک. [[فردوسی]] [[شاهنومه]] دله اینتی داستون ره تعریف کانده:<ref>شاهنامه > فصل ۵ ضحاک > بخش ۹ به بند کشیده‌شدن ضحاک به دست فریدون</ref> {{شعر}} {{ب|برآن گونه ضحاک را بسته سخت|سوی شیرخوان برد بیدار بخت}} {{ب|همی راند او را به کوه اندرون|همی خواست کارد سرش را نگون}} {{ب|بیامد هم آنگه خجسته سروش|به خوبی یکی راز گفتش به گوش}} {{ب|که این بسته را تا '''دماوند کوه'''|بِبَر همچنان تازیان بی‌گروه}} {{پایان شعر}} [[اسدی طوسی]] ''گرشاسپ‌نومه'' دله که به پیروی از ''شاهنومه'' بئوته بیّه به این اسطوره اشاره کانده.<ref>«فریدون فرخ به گرز نبرد /ز ضحاک تازی برآورد گرد/ ببردش به کوه دماوند بست به جایش به تخت شهی برنشست» (اسدی طوسی، ۳۶۶)</ref> اشعار و منظومه‌ئون شاعرون دیگه ازجومله قصیده‌ئی از [[ناصرخسرو]]<ref>«ز بیدادی سمر گشته ست ضحاک /که گویند او به بند است در دماوند» (به نقل از علی‌اکبر دهخدا، ۲۲۱)</ref> منظومهٔ ''[[ویس و رامین]]'' <ref>«درم با بند و ویس از بند رفتست/مگر امشب به دنباوند رفتست/چرا رفتست کاو خود نامدارست چو ضحاکش هزاران پیشکارست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴–۲۱۵) </ref> از [[فخرالدین اسعد گرگانی]] و قصیده‌ای از [[خاقانی]] <ref>«اوست فریدون ظفر بلکه دماوند حلم / عالم ضحاک فعل بستهٔ چاهش سزد» (ترکیبات خاقانی در مدح رکن‌الدین ارسلان شاه بن طغرل)</ref> تلمیح این اسطوره دیده می‌شود. همینتی بعضیا ونه گت بی‌ین جه شعر بائوتنه.<ref>«دلی باید مه از کوه دماوند / که بشکیبد ز دیدار خداوند» (فخرالدین اسعد گرگانی ۳۴۳)</ref> قصیده ''دماوندیه'' اثر ''ملک الشعرای بهار'' اتا از چندین شعری هسته که در مورد دماوند بئوته بیّه. دماوندیه ابل وه در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی با این مطلع شروء بیّه: {{شعر}} {{ب|ای کوه سپیدسر، درخشان شو|مانند وزو، شراره افشان شو}} {{پایان شعر}} قصیدهٔ «دماوندیه دیّم» که سال ۱۳۰۱ توسط همین شاعر بئوته بیّه، از شعرون موعروفی هسته که دربارهٔ دماوند بئوته بیّه که چند بیت ابّلی وه اینتی هسته: {{شعر}} {{ب|ای [[دیو]] سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{ب|از پای به سر یکی کُلَه‌خود|ز آهن به میان یکی کمربند}} {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر چهر دلبند}} {{پایان شعر}} == دماوند ِتاریخ == [[پرونده:Estakhri.jpg|250px|بندانگشتی|[[اصطخری]] نقشه، که ونه دله دماوند ره اتا گت مثلث جا دیاره.]] [[پرونده:House of pahlavi.gif|left|200px|thumb|زمون [[پهلوی]] ، تصویر کوه دماوند وسط نشون رسمی ایران قرار داشته.]] [[آشور]]یون این کوه ره '''معدن''' '''لاجورد''' گاتنه. البته وشون اشتباه کاردنه و سنگ لاجورد [[بدخشان]] جه اموئه. زمون تاخت و تاز آشوریا به ایران این کوه بخشی از حدود [[ماد دولت]] اشمارسته بی‌یه و متنای آشوری دله هم ونجه اشاره‌ بیّه. [[سارگون دیّم]] توی لشکرکشی خادش سرزمینا تا دماوند ره خراج‌گوزار خادش هکرد بی‌یه. زمون '''اسرحدون''' هم آشوریا تا پای کوه دماوند لشکر دکشینه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد ِتاریخ، چاپ هفتم، انتشارات علمی فرنگی، صفحه ۲۴۳</ref>اما به‌پیشروی ایدامه ندائه چون دماوند و اون‌سوترش [[کویر لوت]] ره آخر دونیا دونسته.<ref>پیرنیا (جلد سیّم) ۱۸۰۹</ref> [[دیاکونوف]] سنت گوذاردن پیکر بمردگون توی کوه‌ئون ره آیین مغانی دونده که دامنه دماوند دله زندگی کاردنه و آیین خادشون ره به دیگه جائون ایران بوردنه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد تاریخ، صفحه ۳۷۱</ref> دامنهٔ دماوند دله تعداد زیادی گور پیش از تاریخ وجود دانّه.<ref>ماکسیم سیرو، ۳۷</ref> سده هشتوم میلادی دله پای دماوند دژی دیّه که موبدی زرتشتی به نوم مَس‌مُغان و پیروونش ونه دله زندگی کاردنه و این دژ به فرمون '''المهدی خلیفه عباسی''' رِقِدبورده و مس‌مغان هم بکوشته‌ بیّه.<ref>محمد محمدی، ۵۱</ref> مس‌مغان (به عربی ''کبیرالمجوس'') لقب بزرگون [[کارنوندیون]] بی‌یه. <ref>ا.م.دیاکونوف،ماد تاریخ،صفحه ۳۴۷</ref> غازان خان،ایلخان مغول ۴ شعبان ۶۹۴ (هجری) لارِ دماوند دله به دست شیخ صدرالدین غسل‌ هکرده و مسلمون بیّه. <ref>مرتضی راوندی، تاریخ ایجتیمائی ایران، جلد دیّم، چاپ سیّم، صفحه ۳۰۹، بخش ''ایسلام بیاردن غازان خان''</ref> «در حدودالعالم آمده که ''ویمه'' و ''شلنبه'' دو شهرست از حدود کوه دنباوند و ونه دله بتابستان و زمستون سخت سرد بی‌یه و این کوه جه [[آهن]] دریاردنه.(حدودالعالم. ص ۱۴۷)»<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref> دوران سلطنت [[پهلوی]] شائون از نقش دماوند و خارشید به عنوان نیماد ایران ایستیفاده بیّه.<ref> [http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/pahlavi.htm نشون‌ئون خاندان سلطنتی پهلوی] '(وب‌گاه اطلاعاتی نشون ئون)'' </ref> == ادعای ثبت در میراث جهونی == فروردین ۱۳۸۷، خَوِرگوزاری‌ئون ایران بئوتنه یونسکو دماوند ره ثبت هکرده. این خَوِرا که از خَوِرگوزاری‌ئون گوناگون میثل خَوِرگوزاری فارس مونتشر بیّه که اون زمون، کوه دماوند ره به عنوان ابلین اثر طبیعی ایران که فهرست میراث طبیعی جهونی یونسکو به ثبت برسی‌یه معرفی هکردنه.<ref>[http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8701110051 خَوِرگوزاری فارس، ۱۱ فرودین ۱۳۸۷]؛ [https://web.archive.org/web/20080401053036/http://www.tabnak.ir./pages/?cid=8294 تابناک، ۱۱ فرودين ۱۳۸۷، كد خبر: ۸۲۹۴.]</ref> اما فریبرز دولت آبادی، موعاون '''سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری''' توی گپ بزوئن با خَوِرگوزاری میراث فرهنگی این ادعا ره رد هکرده و وه ره سو تفاهم دونسته. وه ابراز هکرده: «متاسفانه برداشت ایشتبائی از موضوع ثبت دماوند صورت بیته و این خَور اشتباه هسته.»<ref>خَوِرگوزاری میراث فرنگی، ۱۶ فروردین ۱۳۸۷ [http://www.chn.ir/news/?section=2&id=45418 متن خبر]</ref> == کوهنوردی == [[پرونده:Damavand Volcanic Crater.JPG|انگشتدان|300px | عکسی از دهونه تشفشون]] [[پرونده:Damavand Southern Shelter.JPG|thumb|300 px|پناهگاه بارگاه سیّم جبههٔ جنوبی دماوند دله]] زمونای قدیم عده‌ئی خادشون ره به قلهٔ دماوند برسنینه. ناصر خسرو شه سفرنومه دله بنویشته که گویند بر سر دماوند چاهی‌است که نوشادر و کبریت (گوگرد) از وه گیرنه.<ref>ناصرخسرو، ''سفرنومه'' ۴</ref> صاحب ''آثار البلاد و اخبار العباد'' با نقل قولی دست دیّم گانه که عده‌ئی از اهالی اون نواحی گاتنه که در طی پنج روز و پنج شب به قله‌ٔ دماوند برسینه و قلهٔ وه ره مسطح با مساحت صد جریب پیدا هکردنه البته از دور مخروطی موندنه.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927074512/http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=17&SW=%CF%E3%C7%E6%E4%CF#SR1 قزوینی ''آثار البلاد و اخبار العباد''] (بخش ۱۷ از ۳۱ در نسخهٔ برخط) بازدید ۲۵ آوریل ۲۰۰۷</ref> ابّلین صعود موفقیت‌آمیز اروپائی‌ئون به قلهٔ دماوند در سال ۱۸۳۷ (میلادی توسط [[تیلر تامسن]] صورت بیته.<ref name="mosahab"/> همینتی ابّلین صعود مستند ایرانی به این قله، به سال ۱۸۵۷ بی‌یه که تیم سرهنگ محمدصادق‌خان قاجار ارتفاع وه ره ۶۶۱۳ [[ذرع]] تعیین هکردنه. <ref name="etemad" /> === مسیرای اصلی صعود === [[پرونده:Demavand1.jpg|thumb|300px|دماوند اتا شو دله]] برای برسی‌ین به قله دماوند، مسیرای موختلفی وجود دانّه که شناخته‌ترین وشون اینان هستنه: * رائ شومالی؛ مسیر صعود این راه میون دِتا یخچال سیوله (سمت راست) و دوبی سل (سمت چپ) جه صورت گنّه. * رائ شومال شرقی؛ پناهگائ تخت فریدون اینتا مسیر دله قرار دانّه. * رائ غربی؛ پناهگائ [[سیمرغ]] اینتا مسیر دله دره. * رائ جنوبی؛ از سمت جنوب شرقی کوه. [[پلور]]، [[رینه]]، [[گوسفندسرا|گاسفن‌سرا]] و [[بارگاه سوم|بارگائ سیّم]] اینتا مسیر دله درنه. آسون‌ترین این مسیرا رائ جنوبی و سخت‌ترین وشون رائ شمالی هسته<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۴</ref>. سه رائ شمالی، جنوبی و شمال شرقی نزدیکی روستائون قرار دارنه و همینتی همه راه دله جونپناه دارنه<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۵</ref>. مسیر جنوبی دله، [[اوشار]]ی وجود دانّه که همهٔ سال یخ‌بزوئه و فقط تابستونای خله گرم، راه کفنه همینتا وسّه وه ره [[یخی اوشار]] گانّه. اینتا اوشار با 5100میتر ارتفاع از ئو بلن‌ترین اوشار خاورمیونه‌هسته.<ref name="Icefall">{{یادکرد وب| نشانی = http://damavandmt.blogspot.com/search/label/Icefall| عنوان = Mt Damavand Icefall| تاریخ بدی‌ین= خرداد ۱۳۸۸|زوون = انگلیسی}}</ref> === پناهگاه‌ئون === ''نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی'' دله پناه‌گاه‌ئونی دره که گمبی:<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی</ref> * پناه‌گاه گاسفن‌سرا (کوهپایه) با ارتفاع ۲۹۵۰ متری. * بارگاه سیّم (یال جنوبی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه سیمرغ (یال غربی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه تخت فریدون (یال شومال شرقی) با ارتفاع ۴۳۶۰ متری. == یخچالای معروف == * یخچال سیوله (رائ شومالی) * یخچال دوبی سل (رائ شومالی) * یخچال عروسک‌ئون (رائ شومالی) * یخچال یخار (شومال شرقی) == نیگارخِنِه == <gallery> تصویر:Mount Damavand and birds.jpg|منظره‌ئی کوه دماوند جه تصویر:Gosfandsara.JPG|عکسی قله جه که میاه وه ره دپوشنی‌یه </gallery> == بن بنویشت == {{بن بنویشت|عرض=30em}} </refrence> == منابع == مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا, "کوه دماوند," ویکی‌پدیا, دانشنامهٔ آزاد,http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کوه دماوند&oldid=3278778(بازیابی در ۲۲ آوریل , ۲۰۱۰). ‪‪‪‬ **این مقاله از ویکی‌پدیای فارسی ترجومه هسته که اون دله از این منابع یاد شده‌است.: * {{یادکرد|کتاب= گرشاسپ‌نومه|نویسنده = [[اسدی طوسی]]|ناشر =طهوری|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|کوشش= به اهتمام [[حبیب یغمایی]]|سال=۱۳۵۴}} * {{یادکرد |کتاب=[[تاریخ ایران باستان (کتاب)|تاریخ ایران باستون]]|نویسنده =[[حسن پیرنیا|پیرنیا، حسن]] (مشیرالدوله)|ناشر =مؤسسهٔ انتشارات نگاه |چاپ=سوم|شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۸۵|شابک=دوره ISBN 964-351-195-2}} * {{یادکرد| کتاب = شاهنشاهی ساسانی | نویسنده = [[تورج دریایی]] | ترجمه = مرتضی ثاقب‌فر | ناشر = [[نشر ققنوس]] | چاپ = یکم | سال = ۱۳۸۳ | شابک = ISBN 964-311-436-8}} * {{یادکرد |کتاب=[[لغت‌نامه دهخدا]] جلد ۲۳ شماره مسلسل ۲۰۱ |نویسنده = دهخدا، علی‌اکبر| ناشر =[[دانشگاه تهران]]، سازمان لغت‌نامه| شهر=تهران |صفحه= |کوشش=زیر نظر [[محمد معین|دکتر محمد معین]] }} * دیاکونوف، ایگور میخائیلوویچ. ''تاریخ ماد'' ،برگردان کریم کشاورز، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هفتم، ۱۳۸۳، ISBN 964-445-106-6 * [[مرتضی راوندی|راوندی، مرتضی]]. ''تاریخ ایجتیمائی ایران''. پوشینه دیّم، چاپ سیّم، انتشارات امیرکبیر * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.chn.ir/news/?section=1&id=8846|نویسنده = سلطان‌زاده، حسین|عنوان = «صعود به دماوند، گرد گردن‌فراز ایران» |ناشر=[[خبرگزاری میراث فرهنگی]]|تاریخ بازدید = ۲۴ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد |کتاب=کاروانسرون ایران و ساختمانای کوچک میون راه‌ئون|نویسنده = سیرو، ماکسیم|ناشر =سازمان میلی حفاظت آثار باستونی ایران|صفحه =|شهر=[[تهرون]] |سال=بدون تاریخ انتشار|شابک=}} * {{یادکرد |کتاب=فرهنگ [[شاهنامه]] (نام کسان و جای‌ها)|نویسنده = شهیدی مازندرانی، حسین|ناشر =نشر بلخ |شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۷۷|شابک=ISBN 964-6337-15-5}} * {{یادکرد|نویسنده=شیرآقایی، نگین|مقاله=گزارشی از وضعیت دماوند پس از خروج گاز از قله|نشریه=روزنامه اعتماد|شماره=۱۳۶۵|تاریخ=۲۳ فروردین ۱۳۸۶}} * {{یادکرد|نویسنده=[[محمد بن جریر طبری]]|کتاب=تاریخ الرسل و الملوک [تاریخ بلعمی]|چاپ=سیّم|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|سال=۱۳۸۵|شابک=ISBN 964-401-0-94-9}} * {{یادکرد|نویسنده=[[فخرالدین اسعد گرگانی]]|کتاب=[[ویس و رامین]]|کوشش=با مقدمه تصحیح و تحشیهٔ محمد روشن و دو گفتار از [[صادق هدایت]] و مینورسکی]]|شهر=تهران|چاپ=دوم|سال=۱۳۸۱|شابک=ISBN 964-6494-11-0}} * {{یادکرد|نویسنده=فرنبغ دادگی|کتاب=بندهش|کوشش=گزارنده مهرداد بهار|شهر=تهران|ناشر=توس|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-315-292-8}} * {{یادکرد|نویسنده=قزوینی، زکریا بن محمد |کتاب=آثار البلاد و اخبار العباد ([http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=1 نسخهٔ برخط])}} * {{یادکرد|فصل=نهاوند-دماوند|کتاب= کاروند کسروی (مجموعهٔ ۷۸ رساله و گفتار از احمد کسروی)|نویسنده=[[احمد کسروی|کسروی، احمد]] |ناشر =شرکت سهامی کتابای جیبی|چاپ=دیّم|شهر=تهرون|کوشش=به کوشش یحیی ذکاء|سال=۲۵۳۶}} * {{یادکرد|فصل=آثار فرهنگی ایران و سرگذشت آن در حملهٔ اعراب|کتاب=فرنگ ایرانی پیش از ایسلام و آثار وه تمدن ایسلامی و ادبیات عربی دله|نویسنده = محمدی، محمد|ناشر =انتشارات توس|چاپ=سوم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۴}} * مصاحب، غلامحسین (سرپرست). مدخل «دماوند» در ''دایرةالمعارف فارسی''. جلد اول، چاپ سوم ۱۳۸۱. * {{یادکرد|کتاب=فرهنگ‌نامه فارسی جلد پنجم، اعلام |نویسنده= معین، محمد|ناشر =موسسه انتشارات امیرکبیر|چاپ=نهم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۵|شابک=ISBN 964-00-0164-3}} * {{یادکرد|نویسنده=ناصرخسرو|کتاب=سفرنامه|کوشش=به کوشش محمد دبیرسیاقی|چاپ=شیشوم|سال = تابستون ۱۳۷۵|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|شابک=ISBN 964-401-009-4}} * {{یادکرد|کتاب = دماوند خاستگاه اساطیر ایران‌زمین|نویسنده =نصرتی، مسعود|ناشر = نشر تربت| صفحه = | شهر = |سال = ۱۳۸۱|شابک = ISBN 964-403-101-6}} * {{یادکرد|کتاب= فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی|نویسنده = یاحقی، محمدجعفر|ناشر =سروش|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|سال=۱۳۵۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826|عنوان=Mt. Davamand, Iran|ناشر=ناسا|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.mountainzone.ir/MountainIndex/damavand.htm |عنوان = کوه دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷|ناشر = وب‌سایت قلمرو کوهستونی ایران}} * {{یادکرد|کتاب= نقشه راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی|ناشر =موسسهٔ جوغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشیناسی|شهر=[[تهرون]]|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-342-086-8}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگائی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگائ میلی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|عنوان =اتا مسوول: علت تغییر رفتار قله دماوند دست تحقیق دله دره |ناشر=ایرنا|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo/SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌های علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.peaklist.org/theory/orometry/article/Orometry_1.html|عنوان=An Introduction to Prominence|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۵ آوریل ۲۰۰۷}} == وابسته جستارون == * [[البرز]] * [[هفت کوه تشفشونی]] == بیرون بگردستن == {{commons|Mount_Damavand}} * [https://web.archive.org/web/20080920083712/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826 عکس ماهواره‌ئی ناسا دماوند جه] * [http://www.mazandnume.com/?PNID=V4623 تاریخچه ابّلین صعودون به قلهدماوند] * [http://www.snow-forecast.com/resorts/Damavand.html پیش‌بینی ئو وهوای کوه دماوند] * [https://web.archive.org/web/20071215034438/http://www.zanjanclimbing.ir/3.htm گوزارش صعود از جبههٔ غربی دماوند در شهریور ۱۳۸۵] * [https://web.archive.org/web/20100606055644/http://www.iranview.ir/damavand/index.htm نقشهٔ مسیرون صعود به دماوند] <!--بقیه زوونا--> [[رج:کوهون]] [[رج:مازرون تاریخی جائون]] 6uyc1clo7d1adh3c7igi2zmty7qu0m9 390413 390412 2026-07-18T13:12:52Z دماوند ۵۶۷۱ الشیه\متریه 46112 390413 wikitext text/x-wiki {{خار بنویشته}} [[پرونده:Damavand in winter.jpg|400px|بندانگشتی|دماوند کوه ِتِک]] '''دٚماٚٓوند''' ۵۶۷۱آلشی/متری کوه هیسه که [[مازرون|مازندران]] دله دره که به عنوان ایران گت‌ترین کوه و خاورمیونه گت‌ترین تشفشون و آسیا گت‌ه ترین خاموش تشفشونی قله بشناسی‌یه وانه.<ref name="nasa" /> این کوه قسمت مرکزی رشته‌کوئ البرز مازرون جنوب دله و بخش لاریجان شهرستون آمل کینار قرار دانّه.<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> اینتا قله که از نظر تقسیمات کشوری مازرون دله دره،<ref name="mountainzone"/> هوای صاف و آفتابی دله از تهرون، ورامین و قم و همینتی کرانه‌ئون مازرون دریا وانه وه ره ره بدی‌یـِن..<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> نزدیکترین شهر به این کوه رینه هسته. کوئ دماوند تاریخ 1میرمای 1519 تبری دله به عنوان ابلین اثر طبيعی ایران فهرست آثار میلی ایران دله ثبت بیّه. <ref> http://www.radiofarda.com/Article/2008/0721/f4_Damavand_mountain_national_heritage.html ثبت میلّی دماوند؛ راهی به سوی جهونی بیّن] (''رادیو فردا'')</ref> دماوند اساطیر ایران دله هم مطرح هسته و شوهرتش ویشته از هرچی به خاطر اینه که ضحاک (پادشائی ستمگر و ایژدیهافش) ونه دله بند دکشی‌‍یه بیّه<ref>شاهنامهٔ فردوسی دله</ref> آثار ادبی ایرانیان دله هم فراوون به این اسطوره و به طور کلی‌ته کوئ دماوند اشاره بیّه<ref>برای نمونه شاهنامهٔ فردوسی ،گرشاسپ‌ نامهٔ اسدی طوسی و اشعار ناصرخسرو دله به این موضوع اشاره بیّه. قصیده‌ئون دماوندیهٔ ‌ملک‌الشعرای بهار هم مئروف هسته</ref> دماوند چشمه‌ئون گرم‌او لاریجان، اسک و وانه هسته.<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی</ref> == جوغرافی== [[پرونده:MazandaranDamavand.PNG|thumb|left|250px|قرار بیتن دماوند روی نقشه [[مازرون]].]] ===ارتفاع=== <ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگاهی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگاه ملی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}}</ref><!-- که با عدد به دست بیمو از طریق نقشه‌برداری ماهواره‌ئی موطابقت دانّه-->؛ منابع دیگه، از جومله پایگاه میلی داده‌ئون علوم زمین ایران و وب‌گائ رصدخنهٔ زمین ناسا، ارتیفاع ۵٬۶۷۰ میتر <ref name="ngdir" /><ref name="nasa"/> و ۵٬۶۷۱ میتر <ref name="mountainzone"/> ره برای قولهٔ این کوه حدس بزونه. دایرةالمعارف پارسی فهرستی شش موردی از ارتیفاع‌ئونی که برای این قله بمونه ره گانه که از ۵٬۵۴۳ تا ۶٬۴۰۰ میتر رسنه.<ref name="mosahab"/> طبق موحاسبه و تحقیق زمین‌شناسون آلمانی (ر. ک. به همین مقاله بخش آلمانی دله) "ارتفاع خالص" کوه دماوند یعنی از پایه تا قولّه با ۴۷۰۰متر، [[اورست]] جه ویشتر هسته. دماوند به موازات [[کلیمانجارو]] اتا از بلن‌ترین "کوه‌ئون منفرد" جهون محسوب وانه. <ref>ر. ک. [http://www.peakbagger.com/list.aspx?lid=401 World peaks]</ref> === فاصله از شهرهای نزدیک === این قوله ۶۹ کیلومیتری شومال شرقی تهرون، ۶۲ کیلومیتری غرب آمل و ۲۶ کیلومیتری شومال شهر دماوند دله دره.<ref>مسعود نصرتی،۱۵</ref> ===کوهستون=== قوله دماوند شرق کوهستون البرز مرکزی دله (مازرون) از رشته کوئ البرز قرار دانّه. قولّه‌ئون موجاور وه ورارو ، سه سنگ ، زرد ِگل و میون‌رود هستنه.ref>[https://web.archive.org/web/20090429170946/http://www.koohayealborz.blogfa.com/ کوه‌ئون البرز]</ref> {{البرز مرکزی}} ===عکسای ماهواره‌ئی=== موقعيت جوغرافیائی کوه البرز عکسای ماهواره‌ئی "ناسا" دماوند ِجه: <center> <gallery> Image:Damavand1.jpg|در تاريخ 2000/07/27 Image:Damavand3n.jpg|در تاريخ Image:Damavand11.jpg|در تاريخ 2002/08/09 </gallery> </center> == ئو و هوا == ===دما=== حداقل دِمای هوا ارتیفاع‌ئون دماوند دله تا ۶۰ درجه زیرصفر (زمستون دله) و تا اتا دِ درجه زیر صفر (تابستون دله) پایین اِنِه. ===وا=== سرعت توفان دماوند دله بعضی وختا از ۱۵۰ کیلومیتر ساعت دله جه گوذنه. سرعت وا کوهپایه‌ئون دله ات زمون به هِفتاد کیلومیتر ساعت دله جه رَسنه. ویشته وائون غرب و شومال غربی جه زنّه. ===وارش=== میونگین وارش ارتیفاع‌ئون دله ۱۴۰۰ میلی‌میتر سال دله هسته و وارش ارتیفاعای دله معمولاً به صورت ورف هسته. ===فشار هوا=== فیشار هوا دماوند دله نیصف فیشار سطح دریا دله هسته. == تشفشون == [[پرونده:Damavand Fumarole.JPG|انگشتدان|300px |فوران گوگرد از نزدیک قلهٔ دماوند]] دماوند اتا کوه تشفشونی مطبق<ref>{{انگلیسی|stratovolcano}}</ref>^*هسته <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> که ویشته دورون چاروم زمین‌شیناسی موسوم به دورون "هولوسین" تشکیل بیه و نسبتاً جوون هسته. <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> فعالیتای تش‌فشونی این کوه در حال حاضر محدود به "تصعید" گازای گوگردی هسته.<ref>{{یادکرد وب|نش.نی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|ع.نوان=یک مسؤول: علت تغییر رفتار قله دماوند در دست تحقیق هسته|ناشر=[[ایرنا]]|تاریخ بازدید = ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> آخرین فعالیتای تشفشونی این کوه مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل بی‌یه.<ref name="ngdir">{{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌ای علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷} </ref> دماوند اتا[[بخاته تشفشون]]‌ هسته که ایمکان فعال بیّن دِبارع وه وجود دانّه. <ref>[https://web.archive.org/web/20070523225924/http://www.hamshahri.net/News/?id=20843 گوزارش موطالعه تشفشون دماوند]</ref> برخی از سالا دله از جومله سال ۱۳۸۶، [[دی]] و [[بخار]]ایی قله جه خارج بیّه که بعضی از شاهدا وه ره گوائی به فعال بیّن این تشفشون دونّه. اما به حقیقت سالایی که خله وارش زنده ، با فرو بوردن ئو به درون قله و بخاردن با سنگای داغ، جریونی از بخار ئو دهونه قوله جه بیرون اِنه و همینتی به نظر رسنه که فعالیتای تشفشونی صورت بَیته.<ref name="etemad" />قطر دهونه این آتشفشان در حدود ۴۰۰ میتر هسته<ref>[https://web.archive.org/web/20081222145309/http://www.gsi.ir/Science/Lang_fa/Page_01-01-36-01/content.html سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090727234823/http://www.afarineshdaily.ir/afarinesh/Article.aspx?AID=4456 روزنامه آفرینش</ref> که دریاچه‌ئی یخ جه وه ره دپوشنی‌یه. ‏<ref name="etemad">شیرآقایی، روزنامه اعتماد</ref> همینتی نشونه‌ئون از وجود دهونه‌ئون قدیمی پهلوای جنوبی و شومالی کوه دله مئلومه<ref name="etemad" /> == ونه نومون و ریشه‌شناسی وشون == ایسم ''دماوند'' به 2شیکل مشهوره ''دماوند'' و ''دنباوند'' .<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref>{{رچ}}<ref name="mosahab"/> حتی بعضی مآخذ دله هردِتا ره بنویشتنه.<ref>برای نمونه در ''[[ویس و رامین]]'' {{ب|تو گفتی بود دشت نهاوند|ز بس جنگ‌آوران کوه دماوند}}(فخرالدین اسعد گرگانی ۶۲) و «درم با بند و ویس از بند رفتست / مگر امشب به دنباوند رفتست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴)</ref> صورت دیگه‌‌ای که از نوم این کوه بشناسته بیّه '''دباوند''' هسته.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> اینتا کوه ره با نوم‌ئون کاملاً متفاوت "بیکنی" و "جبل لاجورد" هم ثبت هکردنه.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> «نوم دماوند [[تورات]] دله بموئه و صورت کهن "آشوری" وه «''بیکن''» هسته (ری باستون ۲/۶۴۲)»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> در مورد دلیل نوم‌گوذاری دماوند [[فرهنگ معین]] دله بیموئه: «دم (دمه، دی) + اوند = وند؛ چیزی که دمه و دی و بخار (تشفشون) دانّه»<ref>معین ۵۳۶</ref> <!--در منابع مختلف همین نظر کم‌وبیش نقل شده‌است در [[لغت‌نامه دهخدا]] علاوه بر آن به نقل از فهرست ''ابن ندیم'' بیموئه:«کوئی هسته مشهور و درون اتا دِتا منزل فاصله از [[ری]] و شرق ری و اصل در آن دنیاآوند هسته، یعنی ظرف دنیا، چه پارسی دله ‎آوند به معنی ظرف هسته»<ref>دهخدا ۲۲۱</ref>--> [[کسروی]] درباره‌ٔ نوم‌گوذاری ''دماوند'' یا ''دنباوند'' نظر کاملاً موتفاوتی دانّه.<ref>وه این نظر ره ۱۳۰۴ مقاله‌ئی به ایسم «نهاوند-دماوند» دله که ''آینده'' دله مونتشر بیّه ابراز داشته.</ref>^*. وه با استدلالایی نسبتاً پیچیده نوم‌گوذاری «نهاوند» و «دماوند» ره مرتبط دونده و نویسنه «زوونای قدیمی دله «نها» یعنی پیش و «دما» به‌ضم دال به‌معنی دمباله بی‌یه،...»<ref>کسروی ۲۶۵</ref> و «وند» ِدرباره هم نویسنه:««وندن» زوونای باستون ایران دله به‌معنای «نهادن» بی‌یه[...] اتا از معنائون «نهادن» واقع بیّن و هرسائن به‌جایی هسته.[...] و ناچار «وندن» هم همون معنی ره داشته و «وند» که ماضی وه هسته به‌معنی اتا جا استائن اموئه»<ref>کسروی ۲۶۷</ref> وه دمباله این بنویشته‌ئون نتیجه گنّه:«پس «نهاوند» یعنی شهر یا مَله جلویی و «دماوند» یعنی شهر یا مله‌ی استائه پشت ِسر.<ref>کسروی ۲۶۷</ref> == اسطوره == [[پرونده:Baysonghori Shahnameh 6 The tyrant Zahhak is nailed to the walls of a cave in Mount Damavand.jpg|thumb|200px|عکس بند دکشی‌یه بیّن ضحاک به دست [[فریدون]] شاهنومه بایسنقری دله]] دماوند اساطیر [[ایران]] دله جایگاه ویژه‌ئی دانّه. شهرت وه ویشته به این خاطره که فریدون اونجه ضحاک ره دمبدائه دماوند دله<ref>این مطلب خله جائون بنویشته هسته</ref>^* و ضحاک اونجه زندونی‌هسته تا آخرالزمون<ref> به بیون دقیق‌ته نزدیک به آخر هزارهٔ ''هوشیدرماه''</ref>^* که بند پاره وانه و بکاشتن خلق شروء وانه و آخرسری به دست ''گرشاسپ'' کشته شودبکاشته بونه.<ref>''بندهش'' ۱۴۲</ref> هنوز هم بعضی از ساکنین نزدیک این کوه باور دارنه که ضحاک دماوند دله زندونی هسته و اعتقاد دارنه که بعضی صدائونی که کوه دله جه انه ،ونه صدائه.<ref name="mosahab"/> ''تاریخ بلعمی'' دله جای گت بیّن [[کیومرث]] دماوند بئوته بیّه <ref>طبری [بلعمی] ۷۶</ref> و ونه ریکای قبر هم بئوتنه که اونجه هسته. با این تفصیل که چون فرزندش بکوشته بیّه خدا چائی به سر کوه درست هاکرده و کیومرث شه وچه ره اون چاه دله دفن هکرده. بلعمی سپس از ''مغان'' گانه که: کیومرث سر کوه تش روشن هکرده و تش دکته چاله‌ی دله و از اون روز تا امروز (روزگار بلعمی) ده پونزده بار تش زونه بیته و هوا دله تش دکارده و از مغان نقل کانده که این تش دیو ره ونه وچه جه دور کانده.<ref>طبری [بلعمی] ۷۷</ref> به بئوته تاریخ بلعمی [[جمشید]] به [[تبرستون]] به دماوند بی‌یه که سپاه ضحاک ون جه برسی‌یه. <ref>طبری [بلعمی] ۸۹</ref>. بنا به روایتی نبرد لشگر فریدون به سپاهسالاری ''کاوه آهنگر'' با ضحاک حوالی دماوند بی‌یه.<ref>طبری [بلمعی] ۹۹-۱۰۰: این روایت خلاف اون شاهنامه‌هسته که جای نبرد بیت‌المقدس بی‌یه.</ref>دماوند بار دیگه درگاه پادشائی [[منوچهر]] مطرح وانه؛ [[آرش کمانگیر]] ونه بالا جه تیر دمدنه تا ایران و توران ِسامون ره معلوم هکنه. <ref>طبری [بلعمی] ۲۴۱–۲۴۲</ref> بعدأ با پا بیتن اساطیر ''سامی'' ایران دله برخی شخصیتای این اساطیر هم با دماوند ارتباطات پیدا هکردنه. از جموله «عوام [...] معتقدنه که سلیمون‌بن داوود, اتا از دیوا ره که «صخر المارد» (سنگ سرکش) نوم داشته اون‌جه زندونی هکردنه. گانّه، به قلهٔ‌ دماوند، زمین هموار هسته و از چاهی که به فراز وه قرار دانّه، روشنی بیرون اِنه.»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> == ادبیات == اشعار ایرانی دله معمولاً ایسم دماوند درباره‌ی بند دکشی‌یه بیّن ضحاک. [[فردوسی]] [[شاهنومه]] دله اینتی داستون ره تعریف کانده:<ref>شاهنامه > فصل ۵ ضحاک > بخش ۹ به بند کشیده‌شدن ضحاک به دست فریدون</ref> {{شعر}} {{ب|برآن گونه ضحاک را بسته سخت|سوی شیرخوان برد بیدار بخت}} {{ب|همی راند او را به کوه اندرون|همی خواست کارد سرش را نگون}} {{ب|بیامد هم آنگه خجسته سروش|به خوبی یکی راز گفتش به گوش}} {{ب|که این بسته را تا '''دماوند کوه'''|بِبَر همچنان تازیان بی‌گروه}} {{پایان شعر}} [[اسدی طوسی]] ''گرشاسپ‌نومه'' دله که به پیروی از ''شاهنومه'' بئوته بیّه به این اسطوره اشاره کانده.<ref>«فریدون فرخ به گرز نبرد /ز ضحاک تازی برآورد گرد/ ببردش به کوه دماوند بست به جایش به تخت شهی برنشست» (اسدی طوسی، ۳۶۶)</ref> اشعار و منظومه‌ئون شاعرون دیگه ازجومله قصیده‌ئی از [[ناصرخسرو]]<ref>«ز بیدادی سمر گشته ست ضحاک /که گویند او به بند است در دماوند» (به نقل از علی‌اکبر دهخدا، ۲۲۱)</ref> منظومهٔ ''[[ویس و رامین]]'' <ref>«درم با بند و ویس از بند رفتست/مگر امشب به دنباوند رفتست/چرا رفتست کاو خود نامدارست چو ضحاکش هزاران پیشکارست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴–۲۱۵) </ref> از [[فخرالدین اسعد گرگانی]] و قصیده‌ای از [[خاقانی]] <ref>«اوست فریدون ظفر بلکه دماوند حلم / عالم ضحاک فعل بستهٔ چاهش سزد» (ترکیبات خاقانی در مدح رکن‌الدین ارسلان شاه بن طغرل)</ref> تلمیح این اسطوره دیده می‌شود. همینتی بعضیا ونه گت بی‌ین جه شعر بائوتنه.<ref>«دلی باید مه از کوه دماوند / که بشکیبد ز دیدار خداوند» (فخرالدین اسعد گرگانی ۳۴۳)</ref> قصیده ''دماوندیه'' اثر ''ملک الشعرای بهار'' اتا از چندین شعری هسته که در مورد دماوند بئوته بیّه. دماوندیه ابل وه در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی با این مطلع شروء بیّه: {{شعر}} {{ب|ای کوه سپیدسر، درخشان شو|مانند وزو، شراره افشان شو}} {{پایان شعر}} قصیدهٔ «دماوندیه دیّم» که سال ۱۳۰۱ توسط همین شاعر بئوته بیّه، از شعرون موعروفی هسته که دربارهٔ دماوند بئوته بیّه که چند بیت ابّلی وه اینتی هسته: {{شعر}} {{ب|ای [[دیو]] سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{ب|از پای به سر یکی کُلَه‌خود|ز آهن به میان یکی کمربند}} {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر چهر دلبند}} {{پایان شعر}} == دماوند ِتاریخ == [[پرونده:Estakhri.jpg|250px|بندانگشتی|[[اصطخری]] نقشه، که ونه دله دماوند ره اتا گت مثلث جا دیاره.]] [[پرونده:House of pahlavi.gif|left|200px|thumb|زمون [[پهلوی]] ، تصویر کوه دماوند وسط نشون رسمی ایران قرار داشته.]] [[آشور]]یون این کوه ره '''معدن''' '''لاجورد''' گاتنه. البته وشون اشتباه کاردنه و سنگ لاجورد [[بدخشان]] جه اموئه. زمون تاخت و تاز آشوریا به ایران این کوه بخشی از حدود [[ماد دولت]] اشمارسته بی‌یه و متنای آشوری دله هم ونجه اشاره‌ بیّه. [[سارگون دیّم]] توی لشکرکشی خادش سرزمینا تا دماوند ره خراج‌گوزار خادش هکرد بی‌یه. زمون '''اسرحدون''' هم آشوریا تا پای کوه دماوند لشکر دکشینه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد ِتاریخ، چاپ هفتم، انتشارات علمی فرنگی، صفحه ۲۴۳</ref>اما به‌پیشروی ایدامه ندائه چون دماوند و اون‌سوترش [[کویر لوت]] ره آخر دونیا دونسته.<ref>پیرنیا (جلد سیّم) ۱۸۰۹</ref> [[دیاکونوف]] سنت گوذاردن پیکر بمردگون توی کوه‌ئون ره آیین مغانی دونده که دامنه دماوند دله زندگی کاردنه و آیین خادشون ره به دیگه جائون ایران بوردنه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد تاریخ، صفحه ۳۷۱</ref> دامنهٔ دماوند دله تعداد زیادی گور پیش از تاریخ وجود دانّه.<ref>ماکسیم سیرو، ۳۷</ref> سده هشتوم میلادی دله پای دماوند دژی دیّه که موبدی زرتشتی به نوم مَس‌مُغان و پیروونش ونه دله زندگی کاردنه و این دژ به فرمون '''المهدی خلیفه عباسی''' رِقِدبورده و مس‌مغان هم بکوشته‌ بیّه.<ref>محمد محمدی، ۵۱</ref> مس‌مغان (به عربی ''کبیرالمجوس'') لقب بزرگون [[کارنوندیون]] بی‌یه. <ref>ا.م.دیاکونوف،ماد تاریخ،صفحه ۳۴۷</ref> غازان خان،ایلخان مغول ۴ شعبان ۶۹۴ (هجری) لارِ دماوند دله به دست شیخ صدرالدین غسل‌ هکرده و مسلمون بیّه. <ref>مرتضی راوندی، تاریخ ایجتیمائی ایران، جلد دیّم، چاپ سیّم، صفحه ۳۰۹، بخش ''ایسلام بیاردن غازان خان''</ref> «در حدودالعالم آمده که ''ویمه'' و ''شلنبه'' دو شهرست از حدود کوه دنباوند و ونه دله بتابستان و زمستون سخت سرد بی‌یه و این کوه جه [[آهن]] دریاردنه.(حدودالعالم. ص ۱۴۷)»<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref> دوران سلطنت [[پهلوی]] شائون از نقش دماوند و خارشید به عنوان نیماد ایران ایستیفاده بیّه.<ref> [http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/pahlavi.htm نشون‌ئون خاندان سلطنتی پهلوی] '(وب‌گاه اطلاعاتی نشون ئون)'' </ref> == ادعای ثبت در میراث جهونی == فروردین ۱۳۸۷، خَوِرگوزاری‌ئون ایران بئوتنه یونسکو دماوند ره ثبت هکرده. این خَوِرا که از خَوِرگوزاری‌ئون گوناگون میثل خَوِرگوزاری فارس مونتشر بیّه که اون زمون، کوه دماوند ره به عنوان ابلین اثر طبیعی ایران که فهرست میراث طبیعی جهونی یونسکو به ثبت برسی‌یه معرفی هکردنه.<ref>[http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8701110051 خَوِرگوزاری فارس، ۱۱ فرودین ۱۳۸۷]؛ [https://web.archive.org/web/20080401053036/http://www.tabnak.ir./pages/?cid=8294 تابناک، ۱۱ فرودين ۱۳۸۷، كد خبر: ۸۲۹۴.]</ref> اما فریبرز دولت آبادی، موعاون '''سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری''' توی گپ بزوئن با خَوِرگوزاری میراث فرهنگی این ادعا ره رد هکرده و وه ره سو تفاهم دونسته. وه ابراز هکرده: «متاسفانه برداشت ایشتبائی از موضوع ثبت دماوند صورت بیته و این خَور اشتباه هسته.»<ref>خَوِرگوزاری میراث فرنگی، ۱۶ فروردین ۱۳۸۷ [http://www.chn.ir/news/?section=2&id=45418 متن خبر]</ref> == کوهنوردی == [[پرونده:Damavand Volcanic Crater.JPG|انگشتدان|300px | عکسی از دهونه تشفشون]] [[پرونده:Damavand Southern Shelter.JPG|thumb|300 px|پناهگاه بارگاه سیّم جبههٔ جنوبی دماوند دله]] زمونای قدیم عده‌ئی خادشون ره به قلهٔ دماوند برسنینه. ناصر خسرو شه سفرنومه دله بنویشته که گویند بر سر دماوند چاهی‌است که نوشادر و کبریت (گوگرد) از وه گیرنه.<ref>ناصرخسرو، ''سفرنومه'' ۴</ref> صاحب ''آثار البلاد و اخبار العباد'' با نقل قولی دست دیّم گانه که عده‌ئی از اهالی اون نواحی گاتنه که در طی پنج روز و پنج شب به قله‌ٔ دماوند برسینه و قلهٔ وه ره مسطح با مساحت صد جریب پیدا هکردنه البته از دور مخروطی موندنه.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927074512/http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=17&SW=%CF%E3%C7%E6%E4%CF#SR1 قزوینی ''آثار البلاد و اخبار العباد''] (بخش ۱۷ از ۳۱ در نسخهٔ برخط) بازدید ۲۵ آوریل ۲۰۰۷</ref> ابّلین صعود موفقیت‌آمیز اروپائی‌ئون به قلهٔ دماوند در سال ۱۸۳۷ (میلادی توسط [[تیلر تامسن]] صورت بیته.<ref name="mosahab"/> همینتی ابّلین صعود مستند ایرانی به این قله، به سال ۱۸۵۷ بی‌یه که تیم سرهنگ محمدصادق‌خان قاجار ارتفاع وه ره ۶۶۱۳ [[ذرع]] تعیین هکردنه. <ref name="etemad" /> === مسیرای اصلی صعود === [[پرونده:Demavand1.jpg|thumb|300px|دماوند اتا شو دله]] برای برسی‌ین به قله دماوند، مسیرای موختلفی وجود دانّه که شناخته‌ترین وشون اینان هستنه: * رائ شومالی؛ مسیر صعود این راه میون دِتا یخچال سیوله (سمت راست) و دوبی سل (سمت چپ) جه صورت گنّه. * رائ شومال شرقی؛ پناهگائ تخت فریدون اینتا مسیر دله قرار دانّه. * رائ غربی؛ پناهگائ [[سیمرغ]] اینتا مسیر دله دره. * رائ جنوبی؛ از سمت جنوب شرقی کوه. [[پلور]]، [[رینه]]، [[گوسفندسرا|گاسفن‌سرا]] و [[بارگاه سوم|بارگائ سیّم]] اینتا مسیر دله درنه. آسون‌ترین این مسیرا رائ جنوبی و سخت‌ترین وشون رائ شمالی هسته<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۴</ref>. سه رائ شمالی، جنوبی و شمال شرقی نزدیکی روستائون قرار دارنه و همینتی همه راه دله جونپناه دارنه<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۵</ref>. مسیر جنوبی دله، [[اوشار]]ی وجود دانّه که همهٔ سال یخ‌بزوئه و فقط تابستونای خله گرم، راه کفنه همینتا وسّه وه ره [[یخی اوشار]] گانّه. اینتا اوشار با 5100میتر ارتفاع از ئو بلن‌ترین اوشار خاورمیونه‌هسته.<ref name="Icefall">{{یادکرد وب| نشانی = http://damavandmt.blogspot.com/search/label/Icefall| عنوان = Mt Damavand Icefall| تاریخ بدی‌ین= خرداد ۱۳۸۸|زوون = انگلیسی}}</ref> === پناهگاه‌ئون === ''نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی'' دله پناه‌گاه‌ئونی دره که گمبی:<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی</ref> * پناه‌گاه گاسفن‌سرا (کوهپایه) با ارتفاع ۲۹۵۰ متری. * بارگاه سیّم (یال جنوبی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه سیمرغ (یال غربی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه تخت فریدون (یال شومال شرقی) با ارتفاع ۴۳۶۰ متری. == یخچالای معروف == * یخچال سیوله (رائ شومالی) * یخچال دوبی سل (رائ شومالی) * یخچال عروسک‌ئون (رائ شومالی) * یخچال یخار (شومال شرقی) == نیگارخِنِه == <gallery> تصویر:Mount Damavand and birds.jpg|منظره‌ئی کوه دماوند جه تصویر:Gosfandsara.JPG|عکسی قله جه که میاه وه ره دپوشنی‌یه </gallery> == بن بنویشت == {{بن بنویشت|عرض=30em}} </refrence> == منابع == مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا, "کوه دماوند," ویکی‌پدیا, دانشنامهٔ آزاد,http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کوه دماوند&oldid=3278778(بازیابی در ۲۲ آوریل , ۲۰۱۰). ‪‪‪‬ **این مقاله از ویکی‌پدیای فارسی ترجومه هسته که اون دله از این منابع یاد شده‌است.: * {{یادکرد|کتاب= گرشاسپ‌نومه|نویسنده = [[اسدی طوسی]]|ناشر =طهوری|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|کوشش= به اهتمام [[حبیب یغمایی]]|سال=۱۳۵۴}} * {{یادکرد |کتاب=[[تاریخ ایران باستان (کتاب)|تاریخ ایران باستون]]|نویسنده =[[حسن پیرنیا|پیرنیا، حسن]] (مشیرالدوله)|ناشر =مؤسسهٔ انتشارات نگاه |چاپ=سوم|شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۸۵|شابک=دوره ISBN 964-351-195-2}} * {{یادکرد| کتاب = شاهنشاهی ساسانی | نویسنده = [[تورج دریایی]] | ترجمه = مرتضی ثاقب‌فر | ناشر = [[نشر ققنوس]] | چاپ = یکم | سال = ۱۳۸۳ | شابک = ISBN 964-311-436-8}} * {{یادکرد |کتاب=[[لغت‌نامه دهخدا]] جلد ۲۳ شماره مسلسل ۲۰۱ |نویسنده = دهخدا، علی‌اکبر| ناشر =[[دانشگاه تهران]]، سازمان لغت‌نامه| شهر=تهران |صفحه= |کوشش=زیر نظر [[محمد معین|دکتر محمد معین]] }} * دیاکونوف، ایگور میخائیلوویچ. ''تاریخ ماد'' ،برگردان کریم کشاورز، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هفتم، ۱۳۸۳، ISBN 964-445-106-6 * [[مرتضی راوندی|راوندی، مرتضی]]. ''تاریخ ایجتیمائی ایران''. پوشینه دیّم، چاپ سیّم، انتشارات امیرکبیر * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.chn.ir/news/?section=1&id=8846|نویسنده = سلطان‌زاده، حسین|عنوان = «صعود به دماوند، گرد گردن‌فراز ایران» |ناشر=[[خبرگزاری میراث فرهنگی]]|تاریخ بازدید = ۲۴ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد |کتاب=کاروانسرون ایران و ساختمانای کوچک میون راه‌ئون|نویسنده = سیرو، ماکسیم|ناشر =سازمان میلی حفاظت آثار باستونی ایران|صفحه =|شهر=[[تهرون]] |سال=بدون تاریخ انتشار|شابک=}} * {{یادکرد |کتاب=فرهنگ [[شاهنامه]] (نام کسان و جای‌ها)|نویسنده = شهیدی مازندرانی، حسین|ناشر =نشر بلخ |شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۷۷|شابک=ISBN 964-6337-15-5}} * {{یادکرد|نویسنده=شیرآقایی، نگین|مقاله=گزارشی از وضعیت دماوند پس از خروج گاز از قله|نشریه=روزنامه اعتماد|شماره=۱۳۶۵|تاریخ=۲۳ فروردین ۱۳۸۶}} * {{یادکرد|نویسنده=[[محمد بن جریر طبری]]|کتاب=تاریخ الرسل و الملوک [تاریخ بلعمی]|چاپ=سیّم|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|سال=۱۳۸۵|شابک=ISBN 964-401-0-94-9}} * {{یادکرد|نویسنده=[[فخرالدین اسعد گرگانی]]|کتاب=[[ویس و رامین]]|کوشش=با مقدمه تصحیح و تحشیهٔ محمد روشن و دو گفتار از [[صادق هدایت]] و مینورسکی]]|شهر=تهران|چاپ=دوم|سال=۱۳۸۱|شابک=ISBN 964-6494-11-0}} * {{یادکرد|نویسنده=فرنبغ دادگی|کتاب=بندهش|کوشش=گزارنده مهرداد بهار|شهر=تهران|ناشر=توس|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-315-292-8}} * {{یادکرد|نویسنده=قزوینی، زکریا بن محمد |کتاب=آثار البلاد و اخبار العباد ([http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=1 نسخهٔ برخط])}} * {{یادکرد|فصل=نهاوند-دماوند|کتاب= کاروند کسروی (مجموعهٔ ۷۸ رساله و گفتار از احمد کسروی)|نویسنده=[[احمد کسروی|کسروی، احمد]] |ناشر =شرکت سهامی کتابای جیبی|چاپ=دیّم|شهر=تهرون|کوشش=به کوشش یحیی ذکاء|سال=۲۵۳۶}} * {{یادکرد|فصل=آثار فرهنگی ایران و سرگذشت آن در حملهٔ اعراب|کتاب=فرنگ ایرانی پیش از ایسلام و آثار وه تمدن ایسلامی و ادبیات عربی دله|نویسنده = محمدی، محمد|ناشر =انتشارات توس|چاپ=سوم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۴}} * مصاحب، غلامحسین (سرپرست). مدخل «دماوند» در ''دایرةالمعارف فارسی''. جلد اول، چاپ سوم ۱۳۸۱. * {{یادکرد|کتاب=فرهنگ‌نامه فارسی جلد پنجم، اعلام |نویسنده= معین، محمد|ناشر =موسسه انتشارات امیرکبیر|چاپ=نهم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۵|شابک=ISBN 964-00-0164-3}} * {{یادکرد|نویسنده=ناصرخسرو|کتاب=سفرنامه|کوشش=به کوشش محمد دبیرسیاقی|چاپ=شیشوم|سال = تابستون ۱۳۷۵|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|شابک=ISBN 964-401-009-4}} * {{یادکرد|کتاب = دماوند خاستگاه اساطیر ایران‌زمین|نویسنده =نصرتی، مسعود|ناشر = نشر تربت| صفحه = | شهر = |سال = ۱۳۸۱|شابک = ISBN 964-403-101-6}} * {{یادکرد|کتاب= فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی|نویسنده = یاحقی، محمدجعفر|ناشر =سروش|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|سال=۱۳۵۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826|عنوان=Mt. Davamand, Iran|ناشر=ناسا|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.mountainzone.ir/MountainIndex/damavand.htm |عنوان = کوه دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷|ناشر = وب‌سایت قلمرو کوهستونی ایران}} * {{یادکرد|کتاب= نقشه راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی|ناشر =موسسهٔ جوغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشیناسی|شهر=[[تهرون]]|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-342-086-8}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگائی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگائ میلی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|عنوان =اتا مسوول: علت تغییر رفتار قله دماوند دست تحقیق دله دره |ناشر=ایرنا|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo/SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌های علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.peaklist.org/theory/orometry/article/Orometry_1.html|عنوان=An Introduction to Prominence|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۵ آوریل ۲۰۰۷}} == وابسته جستارون == * [[البرز]] * [[هفت کوه تشفشونی]] == بیرون بگردستن == {{commons|Mount_Damavand}} * [https://web.archive.org/web/20080920083712/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826 عکس ماهواره‌ئی ناسا دماوند جه] * [http://www.mazandnume.com/?PNID=V4623 تاریخچه ابّلین صعودون به قلهدماوند] * [http://www.snow-forecast.com/resorts/Damavand.html پیش‌بینی ئو وهوای کوه دماوند] * [https://web.archive.org/web/20071215034438/http://www.zanjanclimbing.ir/3.htm گوزارش صعود از جبههٔ غربی دماوند در شهریور ۱۳۸۵] * [https://web.archive.org/web/20100606055644/http://www.iranview.ir/damavand/index.htm نقشهٔ مسیرون صعود به دماوند] <!--بقیه زوونا--> [[رج:کوهون]] [[رج:مازرون تاریخی جائون]] 0b3cn824rwsw37wpxeznyslay5hsde9 390414 390413 2026-07-18T13:20:04Z محک 1023 اونچی که [[Special:Contributions/دماوند ۵۶۷۱ الشیه\متریه|دماوند ۵۶۷۱ الشیه\متریه]] ([[User talk:دماوند ۵۶۷۱ الشیه\متریه|گپ]]) دچی بی‌یه، دگارسته بیه همونتایی که [[User:~2026-40248-20|~2026-40248-20]] این ولگه دله، اواخر بنویشت بی‌یه. 390412 wikitext text/x-wiki {{خار بنویشته}} [[پرونده:Damavand in winter.jpg|400px|بندانگشتی|دماوند کوه ِتِک]] '''دٚماٚٓوند،''' ۵۶۷۱آلشی/متری اتا کوه هیسهته که [[مازرون|مازندران]] دله دره که به عنوان ایران گت‌ترین کوه و خاورمیونه گت‌ترین تشفشون و آسیا گت‌ه ترین خاموش تشفشونی قله بشناسی‌یه وانه.<ref name="nasa" /> این کوه قسمت مرکزی رشته‌کوئ البرز مازرون جنوب دله و بخش لاریجان شهرستون آمل کینار قرار دانّه.<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> اینتا قله که از نظر تقسیمات کشوری مازرون دله دره،<ref name="mountainzone"/> هوای صاف و آفتابی دله از تهرون، ورامین و قم و همینتی کرانه‌ئون مازرون دریا وانه وه ره ره بدی‌یـِن..<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> نزدیکترین شهر به این کوه رینه هسته. کوئ دماوند تاریخ 1میرمای 1519 تبری دله به عنوان ابلین اثر طبيعی ایران فهرست آثار میلی ایران دله ثبت بیّه. <ref> http://www.radiofarda.com/Article/2008/0721/f4_Damavand_mountain_national_heritage.html ثبت میلّی دماوند؛ راهی به سوی جهونی بیّن] (''رادیو فردا'')</ref> دماوند اساطیر ایران دله هم مطرح هسته و شوهرتش ویشته از هرچی به خاطر اینه که ضحاک (پادشائی ستمگر و ایژدیهافش) ونه دله بند دکشی‌‍یه بیّه<ref>شاهنامهٔ فردوسی دله</ref> آثار ادبی ایرانیان دله هم فراوون به این اسطوره و به طور کلی‌ته کوئ دماوند اشاره بیّه<ref>برای نمونه شاهنامهٔ فردوسی ،گرشاسپ‌ نامهٔ اسدی طوسی و اشعار ناصرخسرو دله به این موضوع اشاره بیّه. قصیده‌ئون دماوندیهٔ ‌ملک‌الشعرای بهار هم مئروف هسته</ref> دماوند چشمه‌ئون گرم‌او لاریجان، اسک و وانه هسته.<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی</ref> == جوغرافی== [[پرونده:MazandaranDamavand.PNG|thumb|left|250px|قرار بیتن دماوند روی نقشه [[مازرون]].]] ===ارتفاع=== <ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگاهی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگاه ملی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}}</ref><!-- که با عدد به دست بیمو از طریق نقشه‌برداری ماهواره‌ئی موطابقت دانّه-->؛ منابع دیگه، از جومله پایگاه میلی داده‌ئون علوم زمین ایران و وب‌گائ رصدخنهٔ زمین ناسا، ارتیفاع ۵٬۶۷۰ میتر <ref name="ngdir" /><ref name="nasa"/> و ۵٬۶۷۱ میتر <ref name="mountainzone"/> ره برای قولهٔ این کوه حدس بزونه. دایرةالمعارف پارسی فهرستی شش موردی از ارتیفاع‌ئونی که برای این قله بمونه ره گانه که از ۵٬۵۴۳ تا ۶٬۴۰۰ میتر رسنه.<ref name="mosahab"/> طبق موحاسبه و تحقیق زمین‌شناسون آلمانی (ر. ک. به همین مقاله بخش آلمانی دله) "ارتفاع خالص" کوه دماوند یعنی از پایه تا قولّه با ۴۷۰۰متر، [[اورست]] جه ویشتر هسته. دماوند به موازات [[کلیمانجارو]] اتا از بلن‌ترین "کوه‌ئون منفرد" جهون محسوب وانه. <ref>ر. ک. [http://www.peakbagger.com/list.aspx?lid=401 World peaks]</ref> === فاصله از شهرهای نزدیک === این قوله ۶۹ کیلومیتری شومال شرقی تهرون، ۶۲ کیلومیتری غرب آمل و ۲۶ کیلومیتری شومال شهر دماوند دله دره.<ref>مسعود نصرتی،۱۵</ref> ===کوهستون=== قوله دماوند شرق کوهستون البرز مرکزی دله (مازرون) از رشته کوئ البرز قرار دانّه. قولّه‌ئون موجاور وه ورارو ، سه سنگ ، زرد ِگل و میون‌رود هستنه.ref>[https://web.archive.org/web/20090429170946/http://www.koohayealborz.blogfa.com/ کوه‌ئون البرز]</ref> {{البرز مرکزی}} ===عکسای ماهواره‌ئی=== موقعيت جوغرافیائی کوه البرز عکسای ماهواره‌ئی "ناسا" دماوند ِجه: <center> <gallery> Image:Damavand1.jpg|در تاريخ 2000/07/27 Image:Damavand3n.jpg|در تاريخ Image:Damavand11.jpg|در تاريخ 2002/08/09 </gallery> </center> == ئو و هوا == ===دما=== حداقل دِمای هوا ارتیفاع‌ئون دماوند دله تا ۶۰ درجه زیرصفر (زمستون دله) و تا اتا دِ درجه زیر صفر (تابستون دله) پایین اِنِه. ===وا=== سرعت توفان دماوند دله بعضی وختا از ۱۵۰ کیلومیتر ساعت دله جه گوذنه. سرعت وا کوهپایه‌ئون دله ات زمون به هِفتاد کیلومیتر ساعت دله جه رَسنه. ویشته وائون غرب و شومال غربی جه زنّه. ===وارش=== میونگین وارش ارتیفاع‌ئون دله ۱۴۰۰ میلی‌میتر سال دله هسته و وارش ارتیفاعای دله معمولاً به صورت ورف هسته. ===فشار هوا=== فیشار هوا دماوند دله نیصف فیشار سطح دریا دله هسته. == تشفشون == [[پرونده:Damavand Fumarole.JPG|انگشتدان|300px |فوران گوگرد از نزدیک قلهٔ دماوند]] دماوند اتا کوه تشفشونی مطبق<ref>{{انگلیسی|stratovolcano}}</ref>^*هسته <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> که ویشته دورون چاروم زمین‌شیناسی موسوم به دورون "هولوسین" تشکیل بیه و نسبتاً جوون هسته. <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> فعالیتای تش‌فشونی این کوه در حال حاضر محدود به "تصعید" گازای گوگردی هسته.<ref>{{یادکرد وب|نش.نی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|ع.نوان=یک مسؤول: علت تغییر رفتار قله دماوند در دست تحقیق هسته|ناشر=[[ایرنا]]|تاریخ بازدید = ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> آخرین فعالیتای تشفشونی این کوه مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل بی‌یه.<ref name="ngdir">{{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌ای علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷} </ref> دماوند اتا[[بخاته تشفشون]]‌ هسته که ایمکان فعال بیّن دِبارع وه وجود دانّه. <ref>[https://web.archive.org/web/20070523225924/http://www.hamshahri.net/News/?id=20843 گوزارش موطالعه تشفشون دماوند]</ref> برخی از سالا دله از جومله سال ۱۳۸۶، [[دی]] و [[بخار]]ایی قله جه خارج بیّه که بعضی از شاهدا وه ره گوائی به فعال بیّن این تشفشون دونّه. اما به حقیقت سالایی که خله وارش زنده ، با فرو بوردن ئو به درون قله و بخاردن با سنگای داغ، جریونی از بخار ئو دهونه قوله جه بیرون اِنه و همینتی به نظر رسنه که فعالیتای تشفشونی صورت بَیته.<ref name="etemad" />قطر دهونه این آتشفشان در حدود ۴۰۰ میتر هسته<ref>[https://web.archive.org/web/20081222145309/http://www.gsi.ir/Science/Lang_fa/Page_01-01-36-01/content.html سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090727234823/http://www.afarineshdaily.ir/afarinesh/Article.aspx?AID=4456 روزنامه آفرینش</ref> که دریاچه‌ئی یخ جه وه ره دپوشنی‌یه. ‏<ref name="etemad">شیرآقایی، روزنامه اعتماد</ref> همینتی نشونه‌ئون از وجود دهونه‌ئون قدیمی پهلوای جنوبی و شومالی کوه دله مئلومه<ref name="etemad" /> == ونه نومون و ریشه‌شناسی وشون == ایسم ''دماوند'' به 2شیکل مشهوره ''دماوند'' و ''دنباوند'' .<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref>{{رچ}}<ref name="mosahab"/> حتی بعضی مآخذ دله هردِتا ره بنویشتنه.<ref>برای نمونه در ''[[ویس و رامین]]'' {{ب|تو گفتی بود دشت نهاوند|ز بس جنگ‌آوران کوه دماوند}}(فخرالدین اسعد گرگانی ۶۲) و «درم با بند و ویس از بند رفتست / مگر امشب به دنباوند رفتست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴)</ref> صورت دیگه‌‌ای که از نوم این کوه بشناسته بیّه '''دباوند''' هسته.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> اینتا کوه ره با نوم‌ئون کاملاً متفاوت "بیکنی" و "جبل لاجورد" هم ثبت هکردنه.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> «نوم دماوند [[تورات]] دله بموئه و صورت کهن "آشوری" وه «''بیکن''» هسته (ری باستون ۲/۶۴۲)»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> در مورد دلیل نوم‌گوذاری دماوند [[فرهنگ معین]] دله بیموئه: «دم (دمه، دی) + اوند = وند؛ چیزی که دمه و دی و بخار (تشفشون) دانّه»<ref>معین ۵۳۶</ref> <!--در منابع مختلف همین نظر کم‌وبیش نقل شده‌است در [[لغت‌نامه دهخدا]] علاوه بر آن به نقل از فهرست ''ابن ندیم'' بیموئه:«کوئی هسته مشهور و درون اتا دِتا منزل فاصله از [[ری]] و شرق ری و اصل در آن دنیاآوند هسته، یعنی ظرف دنیا، چه پارسی دله ‎آوند به معنی ظرف هسته»<ref>دهخدا ۲۲۱</ref>--> [[کسروی]] درباره‌ٔ نوم‌گوذاری ''دماوند'' یا ''دنباوند'' نظر کاملاً موتفاوتی دانّه.<ref>وه این نظر ره ۱۳۰۴ مقاله‌ئی به ایسم «نهاوند-دماوند» دله که ''آینده'' دله مونتشر بیّه ابراز داشته.</ref>^*. وه با استدلالایی نسبتاً پیچیده نوم‌گوذاری «نهاوند» و «دماوند» ره مرتبط دونده و نویسنه «زوونای قدیمی دله «نها» یعنی پیش و «دما» به‌ضم دال به‌معنی دمباله بی‌یه،...»<ref>کسروی ۲۶۵</ref> و «وند» ِدرباره هم نویسنه:««وندن» زوونای باستون ایران دله به‌معنای «نهادن» بی‌یه[...] اتا از معنائون «نهادن» واقع بیّن و هرسائن به‌جایی هسته.[...] و ناچار «وندن» هم همون معنی ره داشته و «وند» که ماضی وه هسته به‌معنی اتا جا استائن اموئه»<ref>کسروی ۲۶۷</ref> وه دمباله این بنویشته‌ئون نتیجه گنّه:«پس «نهاوند» یعنی شهر یا مَله جلویی و «دماوند» یعنی شهر یا مله‌ی استائه پشت ِسر.<ref>کسروی ۲۶۷</ref> == اسطوره == [[پرونده:Baysonghori Shahnameh 6 The tyrant Zahhak is nailed to the walls of a cave in Mount Damavand.jpg|thumb|200px|عکس بند دکشی‌یه بیّن ضحاک به دست [[فریدون]] شاهنومه بایسنقری دله]] دماوند اساطیر [[ایران]] دله جایگاه ویژه‌ئی دانّه. شهرت وه ویشته به این خاطره که فریدون اونجه ضحاک ره دمبدائه دماوند دله<ref>این مطلب خله جائون بنویشته هسته</ref>^* و ضحاک اونجه زندونی‌هسته تا آخرالزمون<ref> به بیون دقیق‌ته نزدیک به آخر هزارهٔ ''هوشیدرماه''</ref>^* که بند پاره وانه و بکاشتن خلق شروء وانه و آخرسری به دست ''گرشاسپ'' کشته شودبکاشته بونه.<ref>''بندهش'' ۱۴۲</ref> هنوز هم بعضی از ساکنین نزدیک این کوه باور دارنه که ضحاک دماوند دله زندونی هسته و اعتقاد دارنه که بعضی صدائونی که کوه دله جه انه ،ونه صدائه.<ref name="mosahab"/> ''تاریخ بلعمی'' دله جای گت بیّن [[کیومرث]] دماوند بئوته بیّه <ref>طبری [بلعمی] ۷۶</ref> و ونه ریکای قبر هم بئوتنه که اونجه هسته. با این تفصیل که چون فرزندش بکوشته بیّه خدا چائی به سر کوه درست هاکرده و کیومرث شه وچه ره اون چاه دله دفن هکرده. بلعمی سپس از ''مغان'' گانه که: کیومرث سر کوه تش روشن هکرده و تش دکته چاله‌ی دله و از اون روز تا امروز (روزگار بلعمی) ده پونزده بار تش زونه بیته و هوا دله تش دکارده و از مغان نقل کانده که این تش دیو ره ونه وچه جه دور کانده.<ref>طبری [بلعمی] ۷۷</ref> به بئوته تاریخ بلعمی [[جمشید]] به [[تبرستون]] به دماوند بی‌یه که سپاه ضحاک ون جه برسی‌یه. <ref>طبری [بلعمی] ۸۹</ref>. بنا به روایتی نبرد لشگر فریدون به سپاهسالاری ''کاوه آهنگر'' با ضحاک حوالی دماوند بی‌یه.<ref>طبری [بلمعی] ۹۹-۱۰۰: این روایت خلاف اون شاهنامه‌هسته که جای نبرد بیت‌المقدس بی‌یه.</ref>دماوند بار دیگه درگاه پادشائی [[منوچهر]] مطرح وانه؛ [[آرش کمانگیر]] ونه بالا جه تیر دمدنه تا ایران و توران ِسامون ره معلوم هکنه. <ref>طبری [بلعمی] ۲۴۱–۲۴۲</ref> بعدأ با پا بیتن اساطیر ''سامی'' ایران دله برخی شخصیتای این اساطیر هم با دماوند ارتباطات پیدا هکردنه. از جموله «عوام [...] معتقدنه که سلیمون‌بن داوود, اتا از دیوا ره که «صخر المارد» (سنگ سرکش) نوم داشته اون‌جه زندونی هکردنه. گانّه، به قلهٔ‌ دماوند، زمین هموار هسته و از چاهی که به فراز وه قرار دانّه، روشنی بیرون اِنه.»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> == ادبیات == اشعار ایرانی دله معمولاً ایسم دماوند درباره‌ی بند دکشی‌یه بیّن ضحاک. [[فردوسی]] [[شاهنومه]] دله اینتی داستون ره تعریف کانده:<ref>شاهنامه > فصل ۵ ضحاک > بخش ۹ به بند کشیده‌شدن ضحاک به دست فریدون</ref> {{شعر}} {{ب|برآن گونه ضحاک را بسته سخت|سوی شیرخوان برد بیدار بخت}} {{ب|همی راند او را به کوه اندرون|همی خواست کارد سرش را نگون}} {{ب|بیامد هم آنگه خجسته سروش|به خوبی یکی راز گفتش به گوش}} {{ب|که این بسته را تا '''دماوند کوه'''|بِبَر همچنان تازیان بی‌گروه}} {{پایان شعر}} [[اسدی طوسی]] ''گرشاسپ‌نومه'' دله که به پیروی از ''شاهنومه'' بئوته بیّه به این اسطوره اشاره کانده.<ref>«فریدون فرخ به گرز نبرد /ز ضحاک تازی برآورد گرد/ ببردش به کوه دماوند بست به جایش به تخت شهی برنشست» (اسدی طوسی، ۳۶۶)</ref> اشعار و منظومه‌ئون شاعرون دیگه ازجومله قصیده‌ئی از [[ناصرخسرو]]<ref>«ز بیدادی سمر گشته ست ضحاک /که گویند او به بند است در دماوند» (به نقل از علی‌اکبر دهخدا، ۲۲۱)</ref> منظومهٔ ''[[ویس و رامین]]'' <ref>«درم با بند و ویس از بند رفتست/مگر امشب به دنباوند رفتست/چرا رفتست کاو خود نامدارست چو ضحاکش هزاران پیشکارست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴–۲۱۵) </ref> از [[فخرالدین اسعد گرگانی]] و قصیده‌ای از [[خاقانی]] <ref>«اوست فریدون ظفر بلکه دماوند حلم / عالم ضحاک فعل بستهٔ چاهش سزد» (ترکیبات خاقانی در مدح رکن‌الدین ارسلان شاه بن طغرل)</ref> تلمیح این اسطوره دیده می‌شود. همینتی بعضیا ونه گت بی‌ین جه شعر بائوتنه.<ref>«دلی باید مه از کوه دماوند / که بشکیبد ز دیدار خداوند» (فخرالدین اسعد گرگانی ۳۴۳)</ref> قصیده ''دماوندیه'' اثر ''ملک الشعرای بهار'' اتا از چندین شعری هسته که در مورد دماوند بئوته بیّه. دماوندیه ابل وه در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی با این مطلع شروء بیّه: {{شعر}} {{ب|ای کوه سپیدسر، درخشان شو|مانند وزو، شراره افشان شو}} {{پایان شعر}} قصیدهٔ «دماوندیه دیّم» که سال ۱۳۰۱ توسط همین شاعر بئوته بیّه، از شعرون موعروفی هسته که دربارهٔ دماوند بئوته بیّه که چند بیت ابّلی وه اینتی هسته: {{شعر}} {{ب|ای [[دیو]] سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{ب|از پای به سر یکی کُلَه‌خود|ز آهن به میان یکی کمربند}} {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر چهر دلبند}} {{پایان شعر}} == دماوند ِتاریخ == [[پرونده:Estakhri.jpg|250px|بندانگشتی|[[اصطخری]] نقشه، که ونه دله دماوند ره اتا گت مثلث جا دیاره.]] [[پرونده:House of pahlavi.gif|left|200px|thumb|زمون [[پهلوی]] ، تصویر کوه دماوند وسط نشون رسمی ایران قرار داشته.]] [[آشور]]یون این کوه ره '''معدن''' '''لاجورد''' گاتنه. البته وشون اشتباه کاردنه و سنگ لاجورد [[بدخشان]] جه اموئه. زمون تاخت و تاز آشوریا به ایران این کوه بخشی از حدود [[ماد دولت]] اشمارسته بی‌یه و متنای آشوری دله هم ونجه اشاره‌ بیّه. [[سارگون دیّم]] توی لشکرکشی خادش سرزمینا تا دماوند ره خراج‌گوزار خادش هکرد بی‌یه. زمون '''اسرحدون''' هم آشوریا تا پای کوه دماوند لشکر دکشینه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد ِتاریخ، چاپ هفتم، انتشارات علمی فرنگی، صفحه ۲۴۳</ref>اما به‌پیشروی ایدامه ندائه چون دماوند و اون‌سوترش [[کویر لوت]] ره آخر دونیا دونسته.<ref>پیرنیا (جلد سیّم) ۱۸۰۹</ref> [[دیاکونوف]] سنت گوذاردن پیکر بمردگون توی کوه‌ئون ره آیین مغانی دونده که دامنه دماوند دله زندگی کاردنه و آیین خادشون ره به دیگه جائون ایران بوردنه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد تاریخ، صفحه ۳۷۱</ref> دامنهٔ دماوند دله تعداد زیادی گور پیش از تاریخ وجود دانّه.<ref>ماکسیم سیرو، ۳۷</ref> سده هشتوم میلادی دله پای دماوند دژی دیّه که موبدی زرتشتی به نوم مَس‌مُغان و پیروونش ونه دله زندگی کاردنه و این دژ به فرمون '''المهدی خلیفه عباسی''' رِقِدبورده و مس‌مغان هم بکوشته‌ بیّه.<ref>محمد محمدی، ۵۱</ref> مس‌مغان (به عربی ''کبیرالمجوس'') لقب بزرگون [[کارنوندیون]] بی‌یه. <ref>ا.م.دیاکونوف،ماد تاریخ،صفحه ۳۴۷</ref> غازان خان،ایلخان مغول ۴ شعبان ۶۹۴ (هجری) لارِ دماوند دله به دست شیخ صدرالدین غسل‌ هکرده و مسلمون بیّه. <ref>مرتضی راوندی، تاریخ ایجتیمائی ایران، جلد دیّم، چاپ سیّم، صفحه ۳۰۹، بخش ''ایسلام بیاردن غازان خان''</ref> «در حدودالعالم آمده که ''ویمه'' و ''شلنبه'' دو شهرست از حدود کوه دنباوند و ونه دله بتابستان و زمستون سخت سرد بی‌یه و این کوه جه [[آهن]] دریاردنه.(حدودالعالم. ص ۱۴۷)»<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref> دوران سلطنت [[پهلوی]] شائون از نقش دماوند و خارشید به عنوان نیماد ایران ایستیفاده بیّه.<ref> [http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/pahlavi.htm نشون‌ئون خاندان سلطنتی پهلوی] '(وب‌گاه اطلاعاتی نشون ئون)'' </ref> == ادعای ثبت در میراث جهونی == فروردین ۱۳۸۷، خَوِرگوزاری‌ئون ایران بئوتنه یونسکو دماوند ره ثبت هکرده. این خَوِرا که از خَوِرگوزاری‌ئون گوناگون میثل خَوِرگوزاری فارس مونتشر بیّه که اون زمون، کوه دماوند ره به عنوان ابلین اثر طبیعی ایران که فهرست میراث طبیعی جهونی یونسکو به ثبت برسی‌یه معرفی هکردنه.<ref>[http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8701110051 خَوِرگوزاری فارس، ۱۱ فرودین ۱۳۸۷]؛ [https://web.archive.org/web/20080401053036/http://www.tabnak.ir./pages/?cid=8294 تابناک، ۱۱ فرودين ۱۳۸۷، كد خبر: ۸۲۹۴.]</ref> اما فریبرز دولت آبادی، موعاون '''سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری''' توی گپ بزوئن با خَوِرگوزاری میراث فرهنگی این ادعا ره رد هکرده و وه ره سو تفاهم دونسته. وه ابراز هکرده: «متاسفانه برداشت ایشتبائی از موضوع ثبت دماوند صورت بیته و این خَور اشتباه هسته.»<ref>خَوِرگوزاری میراث فرنگی، ۱۶ فروردین ۱۳۸۷ [http://www.chn.ir/news/?section=2&id=45418 متن خبر]</ref> == کوهنوردی == [[پرونده:Damavand Volcanic Crater.JPG|انگشتدان|300px | عکسی از دهونه تشفشون]] [[پرونده:Damavand Southern Shelter.JPG|thumb|300 px|پناهگاه بارگاه سیّم جبههٔ جنوبی دماوند دله]] زمونای قدیم عده‌ئی خادشون ره به قلهٔ دماوند برسنینه. ناصر خسرو شه سفرنومه دله بنویشته که گویند بر سر دماوند چاهی‌است که نوشادر و کبریت (گوگرد) از وه گیرنه.<ref>ناصرخسرو، ''سفرنومه'' ۴</ref> صاحب ''آثار البلاد و اخبار العباد'' با نقل قولی دست دیّم گانه که عده‌ئی از اهالی اون نواحی گاتنه که در طی پنج روز و پنج شب به قله‌ٔ دماوند برسینه و قلهٔ وه ره مسطح با مساحت صد جریب پیدا هکردنه البته از دور مخروطی موندنه.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927074512/http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=17&SW=%CF%E3%C7%E6%E4%CF#SR1 قزوینی ''آثار البلاد و اخبار العباد''] (بخش ۱۷ از ۳۱ در نسخهٔ برخط) بازدید ۲۵ آوریل ۲۰۰۷</ref> ابّلین صعود موفقیت‌آمیز اروپائی‌ئون به قلهٔ دماوند در سال ۱۸۳۷ (میلادی توسط [[تیلر تامسن]] صورت بیته.<ref name="mosahab"/> همینتی ابّلین صعود مستند ایرانی به این قله، به سال ۱۸۵۷ بی‌یه که تیم سرهنگ محمدصادق‌خان قاجار ارتفاع وه ره ۶۶۱۳ [[ذرع]] تعیین هکردنه. <ref name="etemad" /> === مسیرای اصلی صعود === [[پرونده:Demavand1.jpg|thumb|300px|دماوند اتا شو دله]] برای برسی‌ین به قله دماوند، مسیرای موختلفی وجود دانّه که شناخته‌ترین وشون اینان هستنه: * رائ شومالی؛ مسیر صعود این راه میون دِتا یخچال سیوله (سمت راست) و دوبی سل (سمت چپ) جه صورت گنّه. * رائ شومال شرقی؛ پناهگائ تخت فریدون اینتا مسیر دله قرار دانّه. * رائ غربی؛ پناهگائ [[سیمرغ]] اینتا مسیر دله دره. * رائ جنوبی؛ از سمت جنوب شرقی کوه. [[پلور]]، [[رینه]]، [[گوسفندسرا|گاسفن‌سرا]] و [[بارگاه سوم|بارگائ سیّم]] اینتا مسیر دله درنه. آسون‌ترین این مسیرا رائ جنوبی و سخت‌ترین وشون رائ شمالی هسته<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۴</ref>. سه رائ شمالی، جنوبی و شمال شرقی نزدیکی روستائون قرار دارنه و همینتی همه راه دله جونپناه دارنه<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۵</ref>. مسیر جنوبی دله، [[اوشار]]ی وجود دانّه که همهٔ سال یخ‌بزوئه و فقط تابستونای خله گرم، راه کفنه همینتا وسّه وه ره [[یخی اوشار]] گانّه. اینتا اوشار با 5100میتر ارتفاع از ئو بلن‌ترین اوشار خاورمیونه‌هسته.<ref name="Icefall">{{یادکرد وب| نشانی = http://damavandmt.blogspot.com/search/label/Icefall| عنوان = Mt Damavand Icefall| تاریخ بدی‌ین= خرداد ۱۳۸۸|زوون = انگلیسی}}</ref> === پناهگاه‌ئون === ''نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی'' دله پناه‌گاه‌ئونی دره که گمبی:<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی</ref> * پناه‌گاه گاسفن‌سرا (کوهپایه) با ارتفاع ۲۹۵۰ متری. * بارگاه سیّم (یال جنوبی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه سیمرغ (یال غربی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه تخت فریدون (یال شومال شرقی) با ارتفاع ۴۳۶۰ متری. == یخچالای معروف == * یخچال سیوله (رائ شومالی) * یخچال دوبی سل (رائ شومالی) * یخچال عروسک‌ئون (رائ شومالی) * یخچال یخار (شومال شرقی) == نیگارخِنِه == <gallery> تصویر:Mount Damavand and birds.jpg|منظره‌ئی کوه دماوند جه تصویر:Gosfandsara.JPG|عکسی قله جه که میاه وه ره دپوشنی‌یه </gallery> == بن بنویشت == {{بن بنویشت|عرض=30em}} </refrence> == منابع == مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا, "کوه دماوند," ویکی‌پدیا, دانشنامهٔ آزاد,http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کوه دماوند&oldid=3278778(بازیابی در ۲۲ آوریل , ۲۰۱۰). ‪‪‪‬ **این مقاله از ویکی‌پدیای فارسی ترجومه هسته که اون دله از این منابع یاد شده‌است.: * {{یادکرد|کتاب= گرشاسپ‌نومه|نویسنده = [[اسدی طوسی]]|ناشر =طهوری|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|کوشش= به اهتمام [[حبیب یغمایی]]|سال=۱۳۵۴}} * {{یادکرد |کتاب=[[تاریخ ایران باستان (کتاب)|تاریخ ایران باستون]]|نویسنده =[[حسن پیرنیا|پیرنیا، حسن]] (مشیرالدوله)|ناشر =مؤسسهٔ انتشارات نگاه |چاپ=سوم|شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۸۵|شابک=دوره ISBN 964-351-195-2}} * {{یادکرد| کتاب = شاهنشاهی ساسانی | نویسنده = [[تورج دریایی]] | ترجمه = مرتضی ثاقب‌فر | ناشر = [[نشر ققنوس]] | چاپ = یکم | سال = ۱۳۸۳ | شابک = ISBN 964-311-436-8}} * {{یادکرد |کتاب=[[لغت‌نامه دهخدا]] جلد ۲۳ شماره مسلسل ۲۰۱ |نویسنده = دهخدا، علی‌اکبر| ناشر =[[دانشگاه تهران]]، سازمان لغت‌نامه| شهر=تهران |صفحه= |کوشش=زیر نظر [[محمد معین|دکتر محمد معین]] }} * دیاکونوف، ایگور میخائیلوویچ. ''تاریخ ماد'' ،برگردان کریم کشاورز، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هفتم، ۱۳۸۳، ISBN 964-445-106-6 * [[مرتضی راوندی|راوندی، مرتضی]]. ''تاریخ ایجتیمائی ایران''. پوشینه دیّم، چاپ سیّم، انتشارات امیرکبیر * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.chn.ir/news/?section=1&id=8846|نویسنده = سلطان‌زاده، حسین|عنوان = «صعود به دماوند، گرد گردن‌فراز ایران» |ناشر=[[خبرگزاری میراث فرهنگی]]|تاریخ بازدید = ۲۴ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد |کتاب=کاروانسرون ایران و ساختمانای کوچک میون راه‌ئون|نویسنده = سیرو، ماکسیم|ناشر =سازمان میلی حفاظت آثار باستونی ایران|صفحه =|شهر=[[تهرون]] |سال=بدون تاریخ انتشار|شابک=}} * {{یادکرد |کتاب=فرهنگ [[شاهنامه]] (نام کسان و جای‌ها)|نویسنده = شهیدی مازندرانی، حسین|ناشر =نشر بلخ |شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۷۷|شابک=ISBN 964-6337-15-5}} * {{یادکرد|نویسنده=شیرآقایی، نگین|مقاله=گزارشی از وضعیت دماوند پس از خروج گاز از قله|نشریه=روزنامه اعتماد|شماره=۱۳۶۵|تاریخ=۲۳ فروردین ۱۳۸۶}} * {{یادکرد|نویسنده=[[محمد بن جریر طبری]]|کتاب=تاریخ الرسل و الملوک [تاریخ بلعمی]|چاپ=سیّم|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|سال=۱۳۸۵|شابک=ISBN 964-401-0-94-9}} * {{یادکرد|نویسنده=[[فخرالدین اسعد گرگانی]]|کتاب=[[ویس و رامین]]|کوشش=با مقدمه تصحیح و تحشیهٔ محمد روشن و دو گفتار از [[صادق هدایت]] و مینورسکی]]|شهر=تهران|چاپ=دوم|سال=۱۳۸۱|شابک=ISBN 964-6494-11-0}} * {{یادکرد|نویسنده=فرنبغ دادگی|کتاب=بندهش|کوشش=گزارنده مهرداد بهار|شهر=تهران|ناشر=توس|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-315-292-8}} * {{یادکرد|نویسنده=قزوینی، زکریا بن محمد |کتاب=آثار البلاد و اخبار العباد ([http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=1 نسخهٔ برخط])}} * {{یادکرد|فصل=نهاوند-دماوند|کتاب= کاروند کسروی (مجموعهٔ ۷۸ رساله و گفتار از احمد کسروی)|نویسنده=[[احمد کسروی|کسروی، احمد]] |ناشر =شرکت سهامی کتابای جیبی|چاپ=دیّم|شهر=تهرون|کوشش=به کوشش یحیی ذکاء|سال=۲۵۳۶}} * {{یادکرد|فصل=آثار فرهنگی ایران و سرگذشت آن در حملهٔ اعراب|کتاب=فرنگ ایرانی پیش از ایسلام و آثار وه تمدن ایسلامی و ادبیات عربی دله|نویسنده = محمدی، محمد|ناشر =انتشارات توس|چاپ=سوم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۴}} * مصاحب، غلامحسین (سرپرست). مدخل «دماوند» در ''دایرةالمعارف فارسی''. جلد اول، چاپ سوم ۱۳۸۱. * {{یادکرد|کتاب=فرهنگ‌نامه فارسی جلد پنجم، اعلام |نویسنده= معین، محمد|ناشر =موسسه انتشارات امیرکبیر|چاپ=نهم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۵|شابک=ISBN 964-00-0164-3}} * {{یادکرد|نویسنده=ناصرخسرو|کتاب=سفرنامه|کوشش=به کوشش محمد دبیرسیاقی|چاپ=شیشوم|سال = تابستون ۱۳۷۵|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|شابک=ISBN 964-401-009-4}} * {{یادکرد|کتاب = دماوند خاستگاه اساطیر ایران‌زمین|نویسنده =نصرتی، مسعود|ناشر = نشر تربت| صفحه = | شهر = |سال = ۱۳۸۱|شابک = ISBN 964-403-101-6}} * {{یادکرد|کتاب= فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی|نویسنده = یاحقی، محمدجعفر|ناشر =سروش|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|سال=۱۳۵۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826|عنوان=Mt. Davamand, Iran|ناشر=ناسا|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.mountainzone.ir/MountainIndex/damavand.htm |عنوان = کوه دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷|ناشر = وب‌سایت قلمرو کوهستونی ایران}} * {{یادکرد|کتاب= نقشه راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی|ناشر =موسسهٔ جوغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشیناسی|شهر=[[تهرون]]|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-342-086-8}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگائی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگائ میلی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|عنوان =اتا مسوول: علت تغییر رفتار قله دماوند دست تحقیق دله دره |ناشر=ایرنا|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo/SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌های علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.peaklist.org/theory/orometry/article/Orometry_1.html|عنوان=An Introduction to Prominence|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۵ آوریل ۲۰۰۷}} == وابسته جستارون == * [[البرز]] * [[هفت کوه تشفشونی]] == بیرون بگردستن == {{commons|Mount_Damavand}} * [https://web.archive.org/web/20080920083712/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826 عکس ماهواره‌ئی ناسا دماوند جه] * [http://www.mazandnume.com/?PNID=V4623 تاریخچه ابّلین صعودون به قلهدماوند] * [http://www.snow-forecast.com/resorts/Damavand.html پیش‌بینی ئو وهوای کوه دماوند] * [https://web.archive.org/web/20071215034438/http://www.zanjanclimbing.ir/3.htm گوزارش صعود از جبههٔ غربی دماوند در شهریور ۱۳۸۵] * [https://web.archive.org/web/20100606055644/http://www.iranview.ir/damavand/index.htm نقشهٔ مسیرون صعود به دماوند] <!--بقیه زوونا--> [[رج:کوهون]] [[رج:مازرون تاریخی جائون]] 6uyc1clo7d1adh3c7igi2zmty7qu0m9 390415 390414 2026-07-18T13:20:56Z محک 1023 390415 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کوه |عکس= Damavand in winter.jpg| |جیرنویس= دماوند کوه ِتِک }} '''دِماوَند''' اتا کوه هسته که [[مازرون]] دله دره که ایران گت‌ترین کوه و خاورمیونه گت‌ترین [[تش فشون|تشفشون]] و آسیایِ گت‌ترین بٮستا تشفشونی [[چکل]] بشناسی وانه.<ref name="nasa" /> این کوه [[البرز|البرز رشته‌کوه]] میونه کته و مازرون جنوب دله و [[لاریجان بخش]]، [[آمل شهرستان|آمل شهرستون]] درون قرار دانّه.<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> اینتا قله که از نظر تقسیمات کشوری مازرون دله دره،<ref name="mountainzone"/> صاف و آفتابی هوا دله تهرون، ورامین و قم و همینتی مازرون دریای سواحل جه، وه ره بنشنه بدی‌یـِن.<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> [[رینه]]، این کوه ره نزدیکترین شهر هسته. دماوند ۱ میرمای ۱۵۱۹ تبری به عنوان ایران ِاولین طبيعی اثر ثبت بیّه. <ref> http://www.radiofarda.com/Article/2008/0721/f4_Damavand_mountain_national_heritage.html ثبت میلّی دماوند؛ راهی به سوی جهونی بیّن] (''رادیو فردا'')</ref> دماوند، ایران اساطیر دله هم مطرح هسته و ونه شوهرت ویشته از هرچی به خاطر اینه که [[ضحاک]] ره اونجه بند هکشینه.<ref>شاهنامهٔ فردوسی دله</ref> == جوغرافی== [[پرونده:MazandaranDamavand.PNG|thumb|left|250px|قرار بیتن دماوند روی نقشه [[مازرون]].]] ===ارتٮفاع=== منابع دماوند قایده ره هرکمین ات‌چی باتنه. درگاه ملی آمار رسماً ونه چکل بلندی ره ۵٬۶۱۰ مٮتر ثبت هاکرده.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگاهی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگاه ملی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}}</ref><!-- که با عدد به دست بیمو از طریق نقشه‌برداری ماهواره‌ئی موطابقت دانّه-->؛ علوم زمینِ پایگاه و [[ناسا]]یِ رصدخنه ونه إرتٮفاع ره ۵٬۶۷۰ مٮتر<ref name="ngdir" /><ref name="nasa"/> و ۵٬۶۷۱ مٮتر باتنه<ref name="mountainzone"/>. اتا آلمانی زمین‌شناس گنه دماوند «خالص ارتٮفاع» یعنی پایه جه تا چکل، ۴۷۰۰ مٮتر وونه و [[اورست]] جه ویشتر هسته. دماوند و [[کلیمانجارو]] دنیایِ گت‌ترین تک-تینار چکل هستنه. <ref>ر. ک. [http://www.peakbagger.com/list.aspx?lid=401 World peaks]</ref> === فاصله از شهرهای نزدیک === این قوله ۶۹ کیلومیتری شومال شرقی تهرون، ۶۲ کیلومیتری غرب آمل و ۲۶ کیلومیتری شومال شهر دماوند دله دره.<ref>مسعود نصرتی،۱۵</ref> ===کوهستون=== قوله دماوند شرق کوهستون البرز مرکزی دله (مازرون) از رشته کوئ البرز قرار دانّه. قولّه‌ئون موجاور وه ورارو ، سه سنگ ، زرد ِگل و میون‌رود هستنه.ref>[https://web.archive.org/web/20090429170946/http://www.koohayealborz.blogfa.com/ کوه‌ئون البرز]</ref> {{البرز مرکزی}} ===عکسای ماهواره‌ئی=== موقعيت جوغرافیائی کوه البرز عکسای ماهواره‌ئی "ناسا" دماوند ِجه: <center> <gallery> Image:Damavand1.jpg|در تاريخ 2000/07/27 Image:Damavand3n.jpg|در تاريخ Image:Damavand11.jpg|در تاريخ 2002/08/09 </gallery> </center> == ئو و هوا == ===دما=== حداقل دِمای هوا ارتیفاع‌ئون دماوند دله تا ۶۰ درجه زیرصفر (زمستون دله) و تا اتا دِ درجه زیر صفر (تابستون دله) پایین اِنِه. ===وا=== سرعت توفان دماوند دله بعضی وختا از ۱۵۰ کیلومیتر ساعت دله جه گوذنه. سرعت وا کوهپایه‌ئون دله ات زمون به هِفتاد کیلومیتر ساعت دله جه رَسنه. ویشته وائون غرب و شومال غربی جه زنّه. ===وارش=== میونگین وارش ارتیفاع‌ئون دله ۱۴۰۰ میلی‌میتر سال دله هسته و وارش ارتیفاعای دله معمولاً به صورت ورف هسته. ===فشار هوا=== فیشار هوا دماوند دله نیصف فیشار سطح دریا دله هسته. == تشفشون == [[پرونده:Damavand Fumarole.JPG|انگشتدان|300px |فوران گوگرد از نزدیک قلهٔ دماوند]] دماوند اتا کوه تشفشونی مطبق<ref>{{انگلیسی|stratovolcano}}</ref>^*هسته <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> که ویشته دورون چاروم زمین‌شیناسی موسوم به دورون "هولوسین" تشکیل بیه و نسبتاً جوون هسته. <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> فعالیتای تش‌فشونی این کوه در حال حاضر محدود به "تصعید" گازای گوگردی هسته.<ref>{{یادکرد وب|نش.نی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|ع.نوان=یک مسؤول: علت تغییر رفتار قله دماوند در دست تحقیق هسته|ناشر=[[ایرنا]]|تاریخ بازدید = ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> آخرین فعالیتای تشفشونی این کوه مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل بی‌یه.<ref name="ngdir">{{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌ای علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷} </ref> دماوند اتا[[بخاته تشفشون]]‌ هسته که ایمکان فعال بیّن دِبارع وه وجود دانّه. <ref>[https://web.archive.org/web/20070523225924/http://www.hamshahri.net/News/?id=20843 گوزارش موطالعه تشفشون دماوند]</ref> برخی از سالا دله از جومله سال ۱۳۸۶، [[دی]] و [[بخار]]ایی قله جه خارج بیّه که بعضی از شاهدا وه ره گوائی به فعال بیّن این تشفشون دونّه. اما به حقیقت سالایی که خله وارش زنده ، با فرو بوردن ئو به درون قله و بخاردن با سنگای داغ، جریونی از بخار ئو دهونه قوله جه بیرون اِنه و همینتی به نظر رسنه که فعالیتای تشفشونی صورت بَیته.<ref name="etemad" />قطر دهونه این آتشفشان در حدود ۴۰۰ میتر هسته<ref>[https://web.archive.org/web/20081222145309/http://www.gsi.ir/Science/Lang_fa/Page_01-01-36-01/content.html سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090727234823/http://www.afarineshdaily.ir/afarinesh/Article.aspx?AID=4456 روزنامه آفرینش</ref> که دریاچه‌ئی یخ جه وه ره دپوشنی‌یه. ‏<ref name="etemad">شیرآقایی، روزنامه اعتماد</ref> همینتی نشونه‌ئون از وجود دهونه‌ئون قدیمی پهلوای جنوبی و شومالی کوه دله مئلومه<ref name="etemad" /> == ونه نومون و ریشه‌شناسی وشون == ایسم ''دماوند'' به 2شیکل مشهوره ''دماوند'' و ''دنباوند'' .<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref>{{رچ}}<ref name="mosahab"/> حتی بعضی مآخذ دله هردِتا ره بنویشتنه.<ref>برای نمونه در ''[[ویس و رامین]]'' {{ب|تو گفتی بود دشت نهاوند|ز بس جنگ‌آوران کوه دماوند}}(فخرالدین اسعد گرگانی ۶۲) و «درم با بند و ویس از بند رفتست / مگر امشب به دنباوند رفتست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴)</ref> صورت دیگه‌‌ای که از نوم این کوه بشناسته بیّه '''دباوند''' هسته.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> اینتا کوه ره با نوم‌ئون کاملاً متفاوت "بیکنی" و "جبل لاجورد" هم ثبت هکردنه.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> «نوم دماوند [[تورات]] دله بموئه و صورت کهن "آشوری" وه «''بیکن''» هسته (ری باستون ۲/۶۴۲)»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> در مورد دلیل نوم‌گوذاری دماوند [[فرهنگ معین]] دله بیموئه: «دم (دمه، دی) + اوند = وند؛ چیزی که دمه و دی و بخار (تشفشون) دانّه»<ref>معین ۵۳۶</ref> <!--در منابع مختلف همین نظر کم‌وبیش نقل شده‌است در [[لغت‌نامه دهخدا]] علاوه بر آن به نقل از فهرست ''ابن ندیم'' بیموئه:«کوئی هسته مشهور و درون اتا دِتا منزل فاصله از [[ری]] و شرق ری و اصل در آن دنیاآوند هسته، یعنی ظرف دنیا، چه پارسی دله ‎آوند به معنی ظرف هسته»<ref>دهخدا ۲۲۱</ref>--> [[کسروی]] درباره‌ٔ نوم‌گوذاری ''دماوند'' یا ''دنباوند'' نظر کاملاً موتفاوتی دانّه.<ref>وه این نظر ره ۱۳۰۴ مقاله‌ئی به ایسم «نهاوند-دماوند» دله که ''آینده'' دله مونتشر بیّه ابراز داشته.</ref>^*. وه با استدلالایی نسبتاً پیچیده نوم‌گوذاری «نهاوند» و «دماوند» ره مرتبط دونده و نویسنه «زوونای قدیمی دله «نها» یعنی پیش و «دما» به‌ضم دال به‌معنی دمباله بی‌یه،...»<ref>کسروی ۲۶۵</ref> و «وند» ِدرباره هم نویسنه:««وندن» زوونای باستون ایران دله به‌معنای «نهادن» بی‌یه[...] اتا از معنائون «نهادن» واقع بیّن و هرسائن به‌جایی هسته.[...] و ناچار «وندن» هم همون معنی ره داشته و «وند» که ماضی وه هسته به‌معنی اتا جا استائن اموئه»<ref>کسروی ۲۶۷</ref> وه دمباله این بنویشته‌ئون نتیجه گنّه:«پس «نهاوند» یعنی شهر یا مَله جلویی و «دماوند» یعنی شهر یا مله‌ی استائه پشت ِسر.<ref>کسروی ۲۶۷</ref> == اسطوره == [[پرونده:Baysonghori Shahnameh 6 The tyrant Zahhak is nailed to the walls of a cave in Mount Damavand.jpg|thumb|200px|عکس بند دکشی‌یه بیّن ضحاک به دست [[فریدون]] شاهنومه بایسنقری دله]] دماوند اساطیر [[ایران]] دله جایگاه ویژه‌ئی دانّه. شهرت وه ویشته به این خاطره که فریدون اونجه ضحاک ره دمبدائه دماوند دله<ref>این مطلب خله جائون بنویشته هسته</ref>^* و ضحاک اونجه زندونی‌هسته تا آخرالزمون<ref> به بیون دقیق‌ته نزدیک به آخر هزارهٔ ''هوشیدرماه''</ref>^* که بند پاره وانه و بکاشتن خلق شروء وانه و آخرسری به دست ''گرشاسپ'' کشته شودبکاشته بونه.<ref>''بندهش'' ۱۴۲</ref> هنوز هم بعضی از ساکنین نزدیک این کوه باور دارنه که ضحاک دماوند دله زندونی هسته و اعتقاد دارنه که بعضی صدائونی که کوه دله جه انه ،ونه صدائه.<ref name="mosahab"/> ''تاریخ بلعمی'' دله جای گت بیّن [[کیومرث]] دماوند بئوته بیّه <ref>طبری [بلعمی] ۷۶</ref> و ونه ریکای قبر هم بئوتنه که اونجه هسته. با این تفصیل که چون فرزندش بکوشته بیّه خدا چائی به سر کوه درست هاکرده و کیومرث شه وچه ره اون چاه دله دفن هکرده. بلعمی سپس از ''مغان'' گانه که: کیومرث سر کوه تش روشن هکرده و تش دکته چاله‌ی دله و از اون روز تا امروز (روزگار بلعمی) ده پونزده بار تش زونه بیته و هوا دله تش دکارده و از مغان نقل کانده که این تش دیو ره ونه وچه جه دور کانده.<ref>طبری [بلعمی] ۷۷</ref> به بئوته تاریخ بلعمی [[جمشید]] به [[تبرستون]] به دماوند بی‌یه که سپاه ضحاک ون جه برسی‌یه. <ref>طبری [بلعمی] ۸۹</ref>. بنا به روایتی نبرد لشگر فریدون به سپاهسالاری ''کاوه آهنگر'' با ضحاک حوالی دماوند بی‌یه.<ref>طبری [بلمعی] ۹۹-۱۰۰: این روایت خلاف اون شاهنامه‌هسته که جای نبرد بیت‌المقدس بی‌یه.</ref>دماوند بار دیگه درگاه پادشائی [[منوچهر]] مطرح وانه؛ [[آرش کمانگیر]] ونه بالا جه تیر دمدنه تا ایران و توران ِسامون ره معلوم هکنه. <ref>طبری [بلعمی] ۲۴۱–۲۴۲</ref> بعدأ با پا بیتن اساطیر ''سامی'' ایران دله برخی شخصیتای این اساطیر هم با دماوند ارتباطات پیدا هکردنه. از جموله «عوام [...] معتقدنه که سلیمون‌بن داوود, اتا از دیوا ره که «صخر المارد» (سنگ سرکش) نوم داشته اون‌جه زندونی هکردنه. گانّه، به قلهٔ‌ دماوند، زمین هموار هسته و از چاهی که به فراز وه قرار دانّه، روشنی بیرون اِنه.»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> == ادبیات == اشعار ایرانی دله معمولاً ایسم دماوند درباره‌ی بند دکشی‌یه بیّن ضحاک. [[فردوسی]] [[شاهنومه]] دله اینتی داستون ره تعریف کانده:<ref>شاهنامه > فصل ۵ ضحاک > بخش ۹ به بند کشیده‌شدن ضحاک به دست فریدون</ref> {{شعر}} {{ب|برآن گونه ضحاک را بسته سخت|سوی شیرخوان برد بیدار بخت}} {{ب|همی راند او را به کوه اندرون|همی خواست کارد سرش را نگون}} {{ب|بیامد هم آنگه خجسته سروش|به خوبی یکی راز گفتش به گوش}} {{ب|که این بسته را تا '''دماوند کوه'''|بِبَر همچنان تازیان بی‌گروه}} {{پایان شعر}} [[اسدی طوسی]] ''گرشاسپ‌نومه'' دله که به پیروی از ''شاهنومه'' بئوته بیّه به این اسطوره اشاره کانده.<ref>«فریدون فرخ به گرز نبرد /ز ضحاک تازی برآورد گرد/ ببردش به کوه دماوند بست به جایش به تخت شهی برنشست» (اسدی طوسی، ۳۶۶)</ref> اشعار و منظومه‌ئون شاعرون دیگه ازجومله قصیده‌ئی از [[ناصرخسرو]]<ref>«ز بیدادی سمر گشته ست ضحاک /که گویند او به بند است در دماوند» (به نقل از علی‌اکبر دهخدا، ۲۲۱)</ref> منظومهٔ ''[[ویس و رامین]]'' <ref>«درم با بند و ویس از بند رفتست/مگر امشب به دنباوند رفتست/چرا رفتست کاو خود نامدارست چو ضحاکش هزاران پیشکارست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴–۲۱۵) </ref> از [[فخرالدین اسعد گرگانی]] و قصیده‌ای از [[خاقانی]] <ref>«اوست فریدون ظفر بلکه دماوند حلم / عالم ضحاک فعل بستهٔ چاهش سزد» (ترکیبات خاقانی در مدح رکن‌الدین ارسلان شاه بن طغرل)</ref> تلمیح این اسطوره دیده می‌شود. همینتی بعضیا ونه گت بی‌ین جه شعر بائوتنه.<ref>«دلی باید مه از کوه دماوند / که بشکیبد ز دیدار خداوند» (فخرالدین اسعد گرگانی ۳۴۳)</ref> قصیده ''دماوندیه'' اثر ''ملک الشعرای بهار'' اتا از چندین شعری هسته که در مورد دماوند بئوته بیّه. دماوندیه ابل وه در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی با این مطلع شروء بیّه: {{شعر}} {{ب|ای کوه سپیدسر، درخشان شو|مانند وزو، شراره افشان شو}} {{پایان شعر}} قصیدهٔ «دماوندیه دیّم» که سال ۱۳۰۱ توسط همین شاعر بئوته بیّه، از شعرون موعروفی هسته که دربارهٔ دماوند بئوته بیّه که چند بیت ابّلی وه اینتی هسته: {{شعر}} {{ب|ای [[دیو]] سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{ب|از پای به سر یکی کُلَه‌خود|ز آهن به میان یکی کمربند}} {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر چهر دلبند}} {{پایان شعر}} == دماوند ِتاریخ == [[پرونده:Estakhri.jpg|250px|بندانگشتی|[[اصطخری]] نقشه، که ونه دله دماوند ره اتا گت مثلث جا دیاره.]] [[پرونده:House of pahlavi.gif|left|200px|thumb|زمون [[پهلوی]] ، تصویر کوه دماوند وسط نشون رسمی ایران قرار داشته.]] [[آشور]]یون این کوه ره '''معدن''' '''لاجورد''' گاتنه. البته وشون اشتباه کاردنه و سنگ لاجورد [[بدخشان]] جه اموئه. زمون تاخت و تاز آشوریا به ایران این کوه بخشی از حدود [[ماد دولت]] اشمارسته بی‌یه و متنای آشوری دله هم ونجه اشاره‌ بیّه. [[سارگون دیّم]] توی لشکرکشی خادش سرزمینا تا دماوند ره خراج‌گوزار خادش هکرد بی‌یه. زمون '''اسرحدون''' هم آشوریا تا پای کوه دماوند لشکر دکشینه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد ِتاریخ، چاپ هفتم، انتشارات علمی فرنگی، صفحه ۲۴۳</ref>اما به‌پیشروی ایدامه ندائه چون دماوند و اون‌سوترش [[کویر لوت]] ره آخر دونیا دونسته.<ref>پیرنیا (جلد سیّم) ۱۸۰۹</ref> [[دیاکونوف]] سنت گوذاردن پیکر بمردگون توی کوه‌ئون ره آیین مغانی دونده که دامنه دماوند دله زندگی کاردنه و آیین خادشون ره به دیگه جائون ایران بوردنه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد تاریخ، صفحه ۳۷۱</ref> دامنهٔ دماوند دله تعداد زیادی گور پیش از تاریخ وجود دانّه.<ref>ماکسیم سیرو، ۳۷</ref> سده هشتوم میلادی دله پای دماوند دژی دیّه که موبدی زرتشتی به نوم مَس‌مُغان و پیروونش ونه دله زندگی کاردنه و این دژ به فرمون '''المهدی خلیفه عباسی''' رِقِدبورده و مس‌مغان هم بکوشته‌ بیّه.<ref>محمد محمدی، ۵۱</ref> مس‌مغان (به عربی ''کبیرالمجوس'') لقب بزرگون [[کارنوندیون]] بی‌یه. <ref>ا.م.دیاکونوف،ماد تاریخ،صفحه ۳۴۷</ref> غازان خان،ایلخان مغول ۴ شعبان ۶۹۴ (هجری) لارِ دماوند دله به دست شیخ صدرالدین غسل‌ هکرده و مسلمون بیّه. <ref>مرتضی راوندی، تاریخ ایجتیمائی ایران، جلد دیّم، چاپ سیّم، صفحه ۳۰۹، بخش ''ایسلام بیاردن غازان خان''</ref> «در حدودالعالم آمده که ''ویمه'' و ''شلنبه'' دو شهرست از حدود کوه دنباوند و ونه دله بتابستان و زمستون سخت سرد بی‌یه و این کوه جه [[آهن]] دریاردنه.(حدودالعالم. ص ۱۴۷)»<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref> دوران سلطنت [[پهلوی]] شائون از نقش دماوند و خارشید به عنوان نیماد ایران ایستیفاده بیّه.<ref> [http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/pahlavi.htm نشون‌ئون خاندان سلطنتی پهلوی] '(وب‌گاه اطلاعاتی نشون ئون)'' </ref> == ادعای ثبت در میراث جهونی == فروردین ۱۳۸۷، خَوِرگوزاری‌ئون ایران بئوتنه یونسکو دماوند ره ثبت هکرده. این خَوِرا که از خَوِرگوزاری‌ئون گوناگون میثل خَوِرگوزاری فارس مونتشر بیّه که اون زمون، کوه دماوند ره به عنوان ابلین اثر طبیعی ایران که فهرست میراث طبیعی جهونی یونسکو به ثبت برسی‌یه معرفی هکردنه.<ref>[http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8701110051 خَوِرگوزاری فارس، ۱۱ فرودین ۱۳۸۷]؛ [https://web.archive.org/web/20080401053036/http://www.tabnak.ir./pages/?cid=8294 تابناک، ۱۱ فرودين ۱۳۸۷، كد خبر: ۸۲۹۴.]</ref> اما فریبرز دولت آبادی، موعاون '''سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری''' توی گپ بزوئن با خَوِرگوزاری میراث فرهنگی این ادعا ره رد هکرده و وه ره سو تفاهم دونسته. وه ابراز هکرده: «متاسفانه برداشت ایشتبائی از موضوع ثبت دماوند صورت بیته و این خَور اشتباه هسته.»<ref>خَوِرگوزاری میراث فرنگی، ۱۶ فروردین ۱۳۸۷ [http://www.chn.ir/news/?section=2&id=45418 متن خبر]</ref> == کوهنوردی == [[پرونده:Damavand Volcanic Crater.JPG|انگشتدان|300px | عکسی از دهونه تشفشون]] [[پرونده:Damavand Southern Shelter.JPG|thumb|300 px|پناهگاه بارگاه سیّم جبههٔ جنوبی دماوند دله]] زمونای قدیم عده‌ئی خادشون ره به قلهٔ دماوند برسنینه. ناصر خسرو شه سفرنومه دله بنویشته که گویند بر سر دماوند چاهی‌است که نوشادر و کبریت (گوگرد) از وه گیرنه.<ref>ناصرخسرو، ''سفرنومه'' ۴</ref> صاحب ''آثار البلاد و اخبار العباد'' با نقل قولی دست دیّم گانه که عده‌ئی از اهالی اون نواحی گاتنه که در طی پنج روز و پنج شب به قله‌ٔ دماوند برسینه و قلهٔ وه ره مسطح با مساحت صد جریب پیدا هکردنه البته از دور مخروطی موندنه.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927074512/http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=17&SW=%CF%E3%C7%E6%E4%CF#SR1 قزوینی ''آثار البلاد و اخبار العباد''] (بخش ۱۷ از ۳۱ در نسخهٔ برخط) بازدید ۲۵ آوریل ۲۰۰۷</ref> ابّلین صعود موفقیت‌آمیز اروپائی‌ئون به قلهٔ دماوند در سال ۱۸۳۷ (میلادی توسط [[تیلر تامسن]] صورت بیته.<ref name="mosahab"/> همینتی ابّلین صعود مستند ایرانی به این قله، به سال ۱۸۵۷ بی‌یه که تیم سرهنگ محمدصادق‌خان قاجار ارتفاع وه ره ۶۶۱۳ [[ذرع]] تعیین هکردنه. <ref name="etemad" /> === مسیرای اصلی صعود === [[پرونده:Demavand1.jpg|thumb|300px|دماوند اتا شو دله]] برای برسی‌ین به قله دماوند، مسیرای موختلفی وجود دانّه که شناخته‌ترین وشون اینان هستنه: * رائ شومالی؛ مسیر صعود این راه میون دِتا یخچال سیوله (سمت راست) و دوبی سل (سمت چپ) جه صورت گنّه. * رائ شومال شرقی؛ پناهگائ تخت فریدون اینتا مسیر دله قرار دانّه. * رائ غربی؛ پناهگائ [[سیمرغ]] اینتا مسیر دله دره. * رائ جنوبی؛ از سمت جنوب شرقی کوه. [[پلور]]، [[رینه]]، [[گوسفندسرا|گاسفن‌سرا]] و [[بارگاه سوم|بارگائ سیّم]] اینتا مسیر دله درنه. آسون‌ترین این مسیرا رائ جنوبی و سخت‌ترین وشون رائ شمالی هسته<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۴</ref>. سه رائ شمالی، جنوبی و شمال شرقی نزدیکی روستائون قرار دارنه و همینتی همه راه دله جونپناه دارنه<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۵</ref>. مسیر جنوبی دله، [[اوشار]]ی وجود دانّه که همهٔ سال یخ‌بزوئه و فقط تابستونای خله گرم، راه کفنه همینتا وسّه وه ره [[یخی اوشار]] گانّه. اینتا اوشار با 5100میتر ارتفاع از ئو بلن‌ترین اوشار خاورمیونه‌هسته.<ref name="Icefall">{{یادکرد وب| نشانی = http://damavandmt.blogspot.com/search/label/Icefall| عنوان = Mt Damavand Icefall| تاریخ بدی‌ین= خرداد ۱۳۸۸|زوون = انگلیسی}}</ref> === پناهگاه‌ئون === ''نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی'' دله پناه‌گاه‌ئونی دره که گمبی:<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی</ref> * پناه‌گاه گاسفن‌سرا (کوهپایه) با ارتفاع ۲۹۵۰ متری. * بارگاه سیّم (یال جنوبی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه سیمرغ (یال غربی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه تخت فریدون (یال شومال شرقی) با ارتفاع ۴۳۶۰ متری. == یخچالای معروف == * یخچال سیوله (رائ شومالی) * یخچال دوبی سل (رائ شومالی) * یخچال عروسک‌ئون (رائ شومالی) * یخچال یخار (شومال شرقی) == نیگارخِنِه == <gallery> تصویر:Mount Damavand and birds.jpg|منظره‌ئی کوه دماوند جه تصویر:Gosfandsara.JPG|عکسی قله جه که میاه وه ره دپوشنی‌یه </gallery> == بن بنویشت == {{بن بنویشت|عرض=30em}} </refrence> == منابع == مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا, "کوه دماوند," ویکی‌پدیا, دانشنامهٔ آزاد,http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کوه دماوند&oldid=3278778(بازیابی در ۲۲ آوریل , ۲۰۱۰). ‪‪‪‬ **این مقاله از ویکی‌پدیای فارسی ترجومه هسته که اون دله از این منابع یاد شده‌است.: * {{یادکرد|کتاب= گرشاسپ‌نومه|نویسنده = [[اسدی طوسی]]|ناشر =طهوری|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|کوشش= به اهتمام [[حبیب یغمایی]]|سال=۱۳۵۴}} * {{یادکرد |کتاب=[[تاریخ ایران باستان (کتاب)|تاریخ ایران باستون]]|نویسنده =[[حسن پیرنیا|پیرنیا، حسن]] (مشیرالدوله)|ناشر =مؤسسهٔ انتشارات نگاه |چاپ=سوم|شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۸۵|شابک=دوره ISBN 964-351-195-2}} * {{یادکرد| کتاب = شاهنشاهی ساسانی | نویسنده = [[تورج دریایی]] | ترجمه = مرتضی ثاقب‌فر | ناشر = [[نشر ققنوس]] | چاپ = یکم | سال = ۱۳۸۳ | شابک = ISBN 964-311-436-8}} * {{یادکرد |کتاب=[[لغت‌نامه دهخدا]] جلد ۲۳ شماره مسلسل ۲۰۱ |نویسنده = دهخدا، علی‌اکبر| ناشر =[[دانشگاه تهران]]، سازمان لغت‌نامه| شهر=تهران |صفحه= |کوشش=زیر نظر [[محمد معین|دکتر محمد معین]] }} * دیاکونوف، ایگور میخائیلوویچ. ''تاریخ ماد'' ،برگردان کریم کشاورز، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هفتم، ۱۳۸۳، ISBN 964-445-106-6 * [[مرتضی راوندی|راوندی، مرتضی]]. ''تاریخ ایجتیمائی ایران''. پوشینه دیّم، چاپ سیّم، انتشارات امیرکبیر * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.chn.ir/news/?section=1&id=8846|نویسنده = سلطان‌زاده، حسین|عنوان = «صعود به دماوند، گرد گردن‌فراز ایران» |ناشر=[[خبرگزاری میراث فرهنگی]]|تاریخ بازدید = ۲۴ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد |کتاب=کاروانسرون ایران و ساختمانای کوچک میون راه‌ئون|نویسنده = سیرو، ماکسیم|ناشر =سازمان میلی حفاظت آثار باستونی ایران|صفحه =|شهر=[[تهرون]] |سال=بدون تاریخ انتشار|شابک=}} * {{یادکرد |کتاب=فرهنگ [[شاهنامه]] (نام کسان و جای‌ها)|نویسنده = شهیدی مازندرانی، حسین|ناشر =نشر بلخ |شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۷۷|شابک=ISBN 964-6337-15-5}} * {{یادکرد|نویسنده=شیرآقایی، نگین|مقاله=گزارشی از وضعیت دماوند پس از خروج گاز از قله|نشریه=روزنامه اعتماد|شماره=۱۳۶۵|تاریخ=۲۳ فروردین ۱۳۸۶}} * {{یادکرد|نویسنده=[[محمد بن جریر طبری]]|کتاب=تاریخ الرسل و الملوک [تاریخ بلعمی]|چاپ=سیّم|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|سال=۱۳۸۵|شابک=ISBN 964-401-0-94-9}} * {{یادکرد|نویسنده=[[فخرالدین اسعد گرگانی]]|کتاب=[[ویس و رامین]]|کوشش=با مقدمه تصحیح و تحشیهٔ محمد روشن و دو گفتار از [[صادق هدایت]] و مینورسکی]]|شهر=تهران|چاپ=دوم|سال=۱۳۸۱|شابک=ISBN 964-6494-11-0}} * {{یادکرد|نویسنده=فرنبغ دادگی|کتاب=بندهش|کوشش=گزارنده مهرداد بهار|شهر=تهران|ناشر=توس|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-315-292-8}} * {{یادکرد|نویسنده=قزوینی، زکریا بن محمد |کتاب=آثار البلاد و اخبار العباد ([http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=1 نسخهٔ برخط])}} * {{یادکرد|فصل=نهاوند-دماوند|کتاب= کاروند کسروی (مجموعهٔ ۷۸ رساله و گفتار از احمد کسروی)|نویسنده=[[احمد کسروی|کسروی، احمد]] |ناشر =شرکت سهامی کتابای جیبی|چاپ=دیّم|شهر=تهرون|کوشش=به کوشش یحیی ذکاء|سال=۲۵۳۶}} * {{یادکرد|فصل=آثار فرهنگی ایران و سرگذشت آن در حملهٔ اعراب|کتاب=فرنگ ایرانی پیش از ایسلام و آثار وه تمدن ایسلامی و ادبیات عربی دله|نویسنده = محمدی، محمد|ناشر =انتشارات توس|چاپ=سوم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۴}} * مصاحب، غلامحسین (سرپرست). مدخل «دماوند» در ''دایرةالمعارف فارسی''. جلد اول، چاپ سوم ۱۳۸۱. * {{یادکرد|کتاب=فرهنگ‌نامه فارسی جلد پنجم، اعلام |نویسنده= معین، محمد|ناشر =موسسه انتشارات امیرکبیر|چاپ=نهم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۵|شابک=ISBN 964-00-0164-3}} * {{یادکرد|نویسنده=ناصرخسرو|کتاب=سفرنامه|کوشش=به کوشش محمد دبیرسیاقی|چاپ=شیشوم|سال = تابستون ۱۳۷۵|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|شابک=ISBN 964-401-009-4}} * {{یادکرد|کتاب = دماوند خاستگاه اساطیر ایران‌زمین|نویسنده =نصرتی، مسعود|ناشر = نشر تربت| صفحه = | شهر = |سال = ۱۳۸۱|شابک = ISBN 964-403-101-6}} * {{یادکرد|کتاب= فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی|نویسنده = یاحقی، محمدجعفر|ناشر =سروش|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|سال=۱۳۵۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826|عنوان=Mt. Davamand, Iran|ناشر=ناسا|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.mountainzone.ir/MountainIndex/damavand.htm |عنوان = کوه دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷|ناشر = وب‌سایت قلمرو کوهستونی ایران}} * {{یادکرد|کتاب= نقشه راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی|ناشر =موسسهٔ جوغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشیناسی|شهر=[[تهرون]]|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-342-086-8}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگائی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگائ میلی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|عنوان =اتا مسوول: علت تغییر رفتار قله دماوند دست تحقیق دله دره |ناشر=ایرنا|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo/SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌های علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.peaklist.org/theory/orometry/article/Orometry_1.html|عنوان=An Introduction to Prominence|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۵ آوریل ۲۰۰۷}} == وابسته جستارون == * [[البرز]] * [[هفت کوه تشفشونی]] == بیرون بگردستن == {{commons|Mount_Damavand}} * [https://web.archive.org/web/20080920083712/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826 عکس ماهواره‌ئی ناسا دماوند جه] * [https://web.archive.org/web/20090727194940/http://www.mazandnume.com/?PNID=V4623 تاریخچه ابّلین صعودون به قلهدماوند] * [http://www.snow-forecast.com/resorts/Damavand.html پیش‌بینی ئو وهوای کوه دماوند] * [https://web.archive.org/web/20071215034438/http://www.zanjanclimbing.ir/3.htm گوزارش صعود از جبههٔ غربی دماوند در شهریور ۱۳۸۵] * [https://web.archive.org/web/20100606055644/http://www.iranview.ir/damavand/index.htm نقشهٔ مسیرون صعود به دماوند] <!--بقیه زوونا--> [[رج:کوهون]] [[رج:مازرون تاریخی جائون]] cfrho5sykdpxlic8il1nnpmt56lz3hx 390417 390415 2026-07-18T19:40:23Z ~2026-40208-88 46115 390417 wikitext text/x-wiki 390418 390417 2026-07-18T19:40:50Z ~2026-40208-88 46115 /* */ 390418 wikitext text/x-wiki {{خار بنویشته}} [[پرونده:Damavand in winter.jpg|400px|بندانگشتی|دماوند کوه ]] '''دٚماٚٓوند/دماوند،''' ۵۶۷۱آلشی/متری اتا کوه هیسهته که [[مازرون|مازندران]] دله دره که به عنوان ایران گت‌ترین کوه و خاورمیونه گت‌ترین تشفشون و آسیا گت‌ه ترین خاموش تشفشونی قله بشناسی‌یه وانه.<ref name="nasa" /> این کوه قسمت مرکزی رشته‌کوئ البرز مازرون جنوب دله و بخش لاریجان شهرستون آمل کینار قرار دانّه.<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> اینتا قله که از نظر تقسیمات کشوری مازرون دله دره،<ref name="mountainzone"/> هوای صاف و آفتابی دله از تهرون، ورامین و قم و همینتی کرانه‌ئون مازرون دریا وانه وه ره ره بدی‌یـِن..<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> نزدیکترین شهر به این کوه رینه هسته. کوئ دماوند تاریخ 1میرمای 1519 تبری دله به عنوان ابلین اثر طبيعی ایران فهرست آثار میلی ایران دله ثبت بیّه. <ref> http://www.radiofarda.com/Article/2008/0721/f4_Damavand_mountain_national_heritage.html ثبت میلّی دماوند؛ راهی به سوی جهونی بیّن] (''رادیو فردا'')</ref> دماوند اساطیر ایران دله هم مطرح هسته و شوهرتش ویشته از هرچی به خاطر اینه که ضحاک (پادشائی ستمگر و ایژدیهافش) ونه دله بند دکشی‌‍یه بیّه<ref>شاهنامهٔ فردوسی دله</ref> آثار ادبی ایرانیان دله هم فراوون به این اسطوره و به طور کلی‌ته کوئ دماوند اشاره بیّه<ref>برای نمونه شاهنامهٔ فردوسی ،گرشاسپ‌ نامهٔ اسدی طوسی و اشعار ناصرخسرو دله به این موضوع اشاره بیّه. قصیده‌ئون دماوندیهٔ ‌ملک‌الشعرای بهار هم مئروف هسته</ref> دماوند چشمه‌ئون گرم‌او لاریجان، اسک و وانه هسته.<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی</ref> == جوغرافی== [[پرونده:MazandaranDamavand.PNG|thumb|left|250px|قرار بیتن دماوند روی نقشه [[مازرون]].]] ===ارتفاع=== <ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگاهی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگاه ملی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}}</ref><!-- که با عدد به دست بیمو از طریق نقشه‌برداری ماهواره‌ئی موطابقت دانّه-->؛ منابع دیگه، از جومله پایگاه میلی داده‌ئون علوم زمین ایران و وب‌گائ رصدخنهٔ زمین ناسا، ارتیفاع ۵٬۶۷۰ میتر <ref name="ngdir" /><ref name="nasa"/> و ۵٬۶۷۱ میتر <ref name="mountainzone"/> ره برای قولهٔ این کوه حدس بزونه. دایرةالمعارف پارسی فهرستی شش موردی از ارتیفاع‌ئونی که برای این قله بمونه ره گانه که از ۵٬۵۴۳ تا ۶٬۴۰۰ میتر رسنه.<ref name="mosahab"/> طبق موحاسبه و تحقیق زمین‌شناسون آلمانی (ر. ک. به همین مقاله بخش آلمانی دله) "ارتفاع خالص" کوه دماوند یعنی از پایه تا قولّه با ۴۷۰۰متر، [[اورست]] جه ویشتر هسته. دماوند به موازات [[کلیمانجارو]] اتا از بلن‌ترین "کوه‌ئون منفرد" جهون محسوب وانه. <ref>ر. ک. [http://www.peakbagger.com/list.aspx?lid=401 World peaks]</ref> === فاصله از شهرهای نزدیک === این قوله ۶۹ کیلومیتری شومال شرقی تهرون، ۶۲ کیلومیتری غرب آمل و ۲۶ کیلومیتری شومال شهر دماوند دله دره.<ref>مسعود نصرتی،۱۵</ref> ===کوهستون=== قوله دماوند شرق کوهستون البرز مرکزی دله (مازرون) از رشته کوئ البرز قرار دانّه. قولّه‌ئون موجاور وه ورارو ، سه سنگ ، زرد ِگل و میون‌رود هستنه.ref>[https://web.archive.org/web/20090429170946/http://www.koohayealborz.blogfa.com/ کوه‌ئون البرز]</ref> {{البرز مرکزی}} ===عکسای ماهواره‌ئی=== موقعيت جوغرافیائی کوه البرز عکسای ماهواره‌ئی "ناسا" دماوند ِجه: <center> <gallery> Image:Damavand1.jpg|در تاريخ 2000/07/27 Image:Damavand3n.jpg|در تاريخ Image:Damavand11.jpg|در تاريخ 2002/08/09 </gallery> </center> == ئو و هوا == ===دما=== حداقل دِمای هوا ارتیفاع‌ئون دماوند دله تا ۶۰ درجه زیرصفر (زمستون دله) و تا اتا دِ درجه زیر صفر (تابستون دله) پایین اِنِه. ===وا=== سرعت توفان دماوند دله بعضی وختا از ۱۵۰ کیلومیتر ساعت دله جه گوذنه. سرعت وا کوهپایه‌ئون دله ات زمون به هِفتاد کیلومیتر ساعت دله جه رَسنه. ویشته وائون غرب و شومال غربی جه زنّه. ===وارش=== میونگین وارش ارتیفاع‌ئون دله ۱۴۰۰ میلی‌میتر سال دله هسته و وارش ارتیفاعای دله معمولاً به صورت ورف هسته. ===فشار هوا=== فیشار هوا دماوند دله نیصف فیشار سطح دریا دله هسته. == تشفشون == [[پرونده:Damavand Fumarole.JPG|انگشتدان|300px |فوران گوگرد از نزدیک قلهٔ دماوند]] دماوند اتا کوه تشفشونی مطبق<ref>{{انگلیسی|stratovolcano}}</ref>^*هسته <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> که ویشته دورون چاروم زمین‌شیناسی موسوم به دورون "هولوسین" تشکیل بیه و نسبتاً جوون هسته. <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> فعالیتای تش‌فشونی این کوه در حال حاضر محدود به "تصعید" گازای گوگردی هسته.<ref>{{یادکرد وب|نش.نی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|ع.نوان=یک مسؤول: علت تغییر رفتار قله دماوند در دست تحقیق هسته|ناشر=[[ایرنا]]|تاریخ بازدید = ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> آخرین فعالیتای تشفشونی این کوه مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل بی‌یه.<ref name="ngdir">{{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌ای علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷} </ref> دماوند اتا[[بخاته تشفشون]]‌ هسته که ایمکان فعال بیّن دِبارع وه وجود دانّه. <ref>[https://web.archive.org/web/20070523225924/http://www.hamshahri.net/News/?id=20843 گوزارش موطالعه تشفشون دماوند]</ref> برخی از سالا دله از جومله سال ۱۳۸۶، [[دی]] و [[بخار]]ایی قله جه خارج بیّه که بعضی از شاهدا وه ره گوائی به فعال بیّن این تشفشون دونّه. اما به حقیقت سالایی که خله وارش زنده ، با فرو بوردن ئو به درون قله و بخاردن با سنگای داغ، جریونی از بخار ئو دهونه قوله جه بیرون اِنه و همینتی به نظر رسنه که فعالیتای تشفشونی صورت بَیته.<ref name="etemad" />قطر دهونه این آتشفشان در حدود ۴۰۰ میتر هسته<ref>[https://web.archive.org/web/20081222145309/http://www.gsi.ir/Science/Lang_fa/Page_01-01-36-01/content.html سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090727234823/http://www.afarineshdaily.ir/afarinesh/Article.aspx?AID=4456 روزنامه آفرینش</ref> که دریاچه‌ئی یخ جه وه ره دپوشنی‌یه. ‏<ref name="etemad">شیرآقایی، روزنامه اعتماد</ref> همینتی نشونه‌ئون از وجود دهونه‌ئون قدیمی پهلوای جنوبی و شومالی کوه دله مئلومه<ref name="etemad" /> == ونه نومون و ریشه‌شناسی وشون == ایسم ''دماوند'' به 2شیکل مشهوره ''دماوند'' و ''دنباوند'' .<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref>{{رچ}}<ref name="mosahab"/> حتی بعضی مآخذ دله هردِتا ره بنویشتنه.<ref>برای نمونه در ''[[ویس و رامین]]'' {{ب|تو گفتی بود دشت نهاوند|ز بس جنگ‌آوران کوه دماوند}}(فخرالدین اسعد گرگانی ۶۲) و «درم با بند و ویس از بند رفتست / مگر امشب به دنباوند رفتست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴)</ref> صورت دیگه‌‌ای که از نوم این کوه بشناسته بیّه '''دباوند''' هسته.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> اینتا کوه ره با نوم‌ئون کاملاً متفاوت "بیکنی" و "جبل لاجورد" هم ثبت هکردنه.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> «نوم دماوند [[تورات]] دله بموئه و صورت کهن "آشوری" وه «''بیکن''» هسته (ری باستون ۲/۶۴۲)»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> در مورد دلیل نوم‌گوذاری دماوند [[فرهنگ معین]] دله بیموئه: «دم (دمه، دی) + اوند = وند؛ چیزی که دمه و دی و بخار (تشفشون) دانّه»<ref>معین ۵۳۶</ref> <!--در منابع مختلف همین نظر کم‌وبیش نقل شده‌است در [[لغت‌نامه دهخدا]] علاوه بر آن به نقل از فهرست ''ابن ندیم'' بیموئه:«کوئی هسته مشهور و درون اتا دِتا منزل فاصله از [[ری]] و شرق ری و اصل در آن دنیاآوند هسته، یعنی ظرف دنیا، چه پارسی دله ‎آوند به معنی ظرف هسته»<ref>دهخدا ۲۲۱</ref>--> [[کسروی]] درباره‌ٔ نوم‌گوذاری ''دماوند'' یا ''دنباوند'' نظر کاملاً موتفاوتی دانّه.<ref>وه این نظر ره ۱۳۰۴ مقاله‌ئی به ایسم «نهاوند-دماوند» دله که ''آینده'' دله مونتشر بیّه ابراز داشته.</ref>^*. وه با استدلالایی نسبتاً پیچیده نوم‌گوذاری «نهاوند» و «دماوند» ره مرتبط دونده و نویسنه «زوونای قدیمی دله «نها» یعنی پیش و «دما» به‌ضم دال به‌معنی دمباله بی‌یه،...»<ref>کسروی ۲۶۵</ref> و «وند» ِدرباره هم نویسنه:««وندن» زوونای باستون ایران دله به‌معنای «نهادن» بی‌یه[...] اتا از معنائون «نهادن» واقع بیّن و هرسائن به‌جایی هسته.[...] و ناچار «وندن» هم همون معنی ره داشته و «وند» که ماضی وه هسته به‌معنی اتا جا استائن اموئه»<ref>کسروی ۲۶۷</ref> وه دمباله این بنویشته‌ئون نتیجه گنّه:«پس «نهاوند» یعنی شهر یا مَله جلویی و «دماوند» یعنی شهر یا مله‌ی استائه پشت ِسر.<ref>کسروی ۲۶۷</ref> == اسطوره == [[پرونده:Baysonghori Shahnameh 6 The tyrant Zahhak is nailed to the walls of a cave in Mount Damavand.jpg|thumb|200px|عکس بند دکشی‌یه بیّن ضحاک به دست [[فریدون]] شاهنومه بایسنقری دله]] دماوند اساطیر [[ایران]] دله جایگاه ویژه‌ئی دانّه. شهرت وه ویشته به این خاطره که فریدون اونجه ضحاک ره دمبدائه دماوند دله<ref>این مطلب خله جائون بنویشته هسته</ref>^* و ضحاک اونجه زندونی‌هسته تا آخرالزمون<ref> به بیون دقیق‌ته نزدیک به آخر هزارهٔ ''هوشیدرماه''</ref>^* که بند پاره وانه و بکاشتن خلق شروء وانه و آخرسری به دست ''گرشاسپ'' کشته شودبکاشته بونه.<ref>''بندهش'' ۱۴۲</ref> هنوز هم بعضی از ساکنین نزدیک این کوه باور دارنه که ضحاک دماوند دله زندونی هسته و اعتقاد دارنه که بعضی صدائونی که کوه دله جه انه ،ونه صدائه.<ref name="mosahab"/> ''تاریخ بلعمی'' دله جای گت بیّن [[کیومرث]] دماوند بئوته بیّه <ref>طبری [بلعمی] ۷۶</ref> و ونه ریکای قبر هم بئوتنه که اونجه هسته. با این تفصیل که چون فرزندش بکوشته بیّه خدا چائی به سر کوه درست هاکرده و کیومرث شه وچه ره اون چاه دله دفن هکرده. بلعمی سپس از ''مغان'' گانه که: کیومرث سر کوه تش روشن هکرده و تش دکته چاله‌ی دله و از اون روز تا امروز (روزگار بلعمی) ده پونزده بار تش زونه بیته و هوا دله تش دکارده و از مغان نقل کانده که این تش دیو ره ونه وچه جه دور کانده.<ref>طبری [بلعمی] ۷۷</ref> به بئوته تاریخ بلعمی [[جمشید]] به [[تبرستون]] به دماوند بی‌یه که سپاه ضحاک ون جه برسی‌یه. <ref>طبری [بلعمی] ۸۹</ref>. بنا به روایتی نبرد لشگر فریدون به سپاهسالاری ''کاوه آهنگر'' با ضحاک حوالی دماوند بی‌یه.<ref>طبری [بلمعی] ۹۹-۱۰۰: این روایت خلاف اون شاهنامه‌هسته که جای نبرد بیت‌المقدس بی‌یه.</ref>دماوند بار دیگه درگاه پادشائی [[منوچهر]] مطرح وانه؛ [[آرش کمانگیر]] ونه بالا جه تیر دمدنه تا ایران و توران ِسامون ره معلوم هکنه. <ref>طبری [بلعمی] ۲۴۱–۲۴۲</ref> بعدأ با پا بیتن اساطیر ''سامی'' ایران دله برخی شخصیتای این اساطیر هم با دماوند ارتباطات پیدا هکردنه. از جموله «عوام [...] معتقدنه که سلیمون‌بن داوود, اتا از دیوا ره که «صخر المارد» (سنگ سرکش) نوم داشته اون‌جه زندونی هکردنه. گانّه، به قلهٔ‌ دماوند، زمین هموار هسته و از چاهی که به فراز وه قرار دانّه، روشنی بیرون اِنه.»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> == ادبیات == اشعار ایرانی دله معمولاً ایسم دماوند درباره‌ی بند دکشی‌یه بیّن ضحاک. [[فردوسی]] [[شاهنومه]] دله اینتی داستون ره تعریف کانده:<ref>شاهنامه > فصل ۵ ضحاک > بخش ۹ به بند کشیده‌شدن ضحاک به دست فریدون</ref> {{شعر}} {{ب|برآن گونه ضحاک را بسته سخت|سوی شیرخوان برد بیدار بخت}} {{ب|همی راند او را به کوه اندرون|همی خواست کارد سرش را نگون}} {{ب|بیامد هم آنگه خجسته سروش|به خوبی یکی راز گفتش به گوش}} {{ب|که این بسته را تا '''دماوند کوه'''|بِبَر همچنان تازیان بی‌گروه}} {{پایان شعر}} [[اسدی طوسی]] ''گرشاسپ‌نومه'' دله که به پیروی از ''شاهنومه'' بئوته بیّه به این اسطوره اشاره کانده.<ref>«فریدون فرخ به گرز نبرد /ز ضحاک تازی برآورد گرد/ ببردش به کوه دماوند بست به جایش به تخت شهی برنشست» (اسدی طوسی، ۳۶۶)</ref> اشعار و منظومه‌ئون شاعرون دیگه ازجومله قصیده‌ئی از [[ناصرخسرو]]<ref>«ز بیدادی سمر گشته ست ضحاک /که گویند او به بند است در دماوند» (به نقل از علی‌اکبر دهخدا، ۲۲۱)</ref> منظومهٔ ''[[ویس و رامین]]'' <ref>«درم با بند و ویس از بند رفتست/مگر امشب به دنباوند رفتست/چرا رفتست کاو خود نامدارست چو ضحاکش هزاران پیشکارست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴–۲۱۵) </ref> از [[فخرالدین اسعد گرگانی]] و قصیده‌ای از [[خاقانی]] <ref>«اوست فریدون ظفر بلکه دماوند حلم / عالم ضحاک فعل بستهٔ چاهش سزد» (ترکیبات خاقانی در مدح رکن‌الدین ارسلان شاه بن طغرل)</ref> تلمیح این اسطوره دیده می‌شود. همینتی بعضیا ونه گت بی‌ین جه شعر بائوتنه.<ref>«دلی باید مه از کوه دماوند / که بشکیبد ز دیدار خداوند» (فخرالدین اسعد گرگانی ۳۴۳)</ref> قصیده ''دماوندیه'' اثر ''ملک الشعرای بهار'' اتا از چندین شعری هسته که در مورد دماوند بئوته بیّه. دماوندیه ابل وه در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی با این مطلع شروء بیّه: {{شعر}} {{ب|ای کوه سپیدسر، درخشان شو|مانند وزو، شراره افشان شو}} {{پایان شعر}} قصیدهٔ «دماوندیه دیّم» که سال ۱۳۰۱ توسط همین شاعر بئوته بیّه، از شعرون موعروفی هسته که دربارهٔ دماوند بئوته بیّه که چند بیت ابّلی وه اینتی هسته: {{شعر}} {{ب|ای [[دیو]] سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{ب|از پای به سر یکی کُلَه‌خود|ز آهن به میان یکی کمربند}} {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر چهر دلبند}} {{پایان شعر}} == دماوند ِتاریخ == [[پرونده:Estakhri.jpg|250px|بندانگشتی|[[اصطخری]] نقشه، که ونه دله دماوند ره اتا گت مثلث جا دیاره.]] [[پرونده:House of pahlavi.gif|left|200px|thumb|زمون [[پهلوی]] ، تصویر کوه دماوند وسط نشون رسمی ایران قرار داشته.]] [[آشور]]یون این کوه ره '''معدن''' '''لاجورد''' گاتنه. البته وشون اشتباه کاردنه و سنگ لاجورد [[بدخشان]] جه اموئه. زمون تاخت و تاز آشوریا به ایران این کوه بخشی از حدود [[ماد دولت]] اشمارسته بی‌یه و متنای آشوری دله هم ونجه اشاره‌ بیّه. [[سارگون دیّم]] توی لشکرکشی خادش سرزمینا تا دماوند ره خراج‌گوزار خادش هکرد بی‌یه. زمون '''اسرحدون''' هم آشوریا تا پای کوه دماوند لشکر دکشینه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد ِتاریخ، چاپ هفتم، انتشارات علمی فرنگی، صفحه ۲۴۳</ref>اما به‌پیشروی ایدامه ندائه چون دماوند و اون‌سوترش [[کویر لوت]] ره آخر دونیا دونسته.<ref>پیرنیا (جلد سیّم) ۱۸۰۹</ref> [[دیاکونوف]] سنت گوذاردن پیکر بمردگون توی کوه‌ئون ره آیین مغانی دونده که دامنه دماوند دله زندگی کاردنه و آیین خادشون ره به دیگه جائون ایران بوردنه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد تاریخ، صفحه ۳۷۱</ref> دامنهٔ دماوند دله تعداد زیادی گور پیش از تاریخ وجود دانّه.<ref>ماکسیم سیرو، ۳۷</ref> سده هشتوم میلادی دله پای دماوند دژی دیّه که موبدی زرتشتی به نوم مَس‌مُغان و پیروونش ونه دله زندگی کاردنه و این دژ به فرمون '''المهدی خلیفه عباسی''' رِقِدبورده و مس‌مغان هم بکوشته‌ بیّه.<ref>محمد محمدی، ۵۱</ref> مس‌مغان (به عربی ''کبیرالمجوس'') لقب بزرگون [[کارنوندیون]] بی‌یه. <ref>ا.م.دیاکونوف،ماد تاریخ،صفحه ۳۴۷</ref> غازان خان،ایلخان مغول ۴ شعبان ۶۹۴ (هجری) لارِ دماوند دله به دست شیخ صدرالدین غسل‌ هکرده و مسلمون بیّه. <ref>مرتضی راوندی، تاریخ ایجتیمائی ایران، جلد دیّم، چاپ سیّم، صفحه ۳۰۹، بخش ''ایسلام بیاردن غازان خان''</ref> «در حدودالعالم آمده که ''ویمه'' و ''شلنبه'' دو شهرست از حدود کوه دنباوند و ونه دله بتابستان و زمستون سخت سرد بی‌یه و این کوه جه [[آهن]] دریاردنه.(حدودالعالم. ص ۱۴۷)»<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref> دوران سلطنت [[پهلوی]] شائون از نقش دماوند و خارشید به عنوان نیماد ایران ایستیفاده بیّه.<ref> [http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/pahlavi.htm نشون‌ئون خاندان سلطنتی پهلوی] '(وب‌گاه اطلاعاتی نشون ئون)'' </ref> == ادعای ثبت در میراث جهونی == فروردین ۱۳۸۷، خَوِرگوزاری‌ئون ایران بئوتنه یونسکو دماوند ره ثبت هکرده. این خَوِرا که از خَوِرگوزاری‌ئون گوناگون میثل خَوِرگوزاری فارس مونتشر بیّه که اون زمون، کوه دماوند ره به عنوان ابلین اثر طبیعی ایران که فهرست میراث طبیعی جهونی یونسکو به ثبت برسی‌یه معرفی هکردنه.<ref>[http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8701110051 خَوِرگوزاری فارس، ۱۱ فرودین ۱۳۸۷]؛ [https://web.archive.org/web/20080401053036/http://www.tabnak.ir./pages/?cid=8294 تابناک، ۱۱ فرودين ۱۳۸۷، كد خبر: ۸۲۹۴.]</ref> اما فریبرز دولت آبادی، موعاون '''سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری''' توی گپ بزوئن با خَوِرگوزاری میراث فرهنگی این ادعا ره رد هکرده و وه ره سو تفاهم دونسته. وه ابراز هکرده: «متاسفانه برداشت ایشتبائی از موضوع ثبت دماوند صورت بیته و این خَور اشتباه هسته.»<ref>خَوِرگوزاری میراث فرنگی، ۱۶ فروردین ۱۳۸۷ [http://www.chn.ir/news/?section=2&id=45418 متن خبر]</ref> == کوهنوردی == [[پرونده:Damavand Volcanic Crater.JPG|انگشتدان|300px | عکسی از دهونه تشفشون]] [[پرونده:Damavand Southern Shelter.JPG|thumb|300 px|پناهگاه بارگاه سیّم جبههٔ جنوبی دماوند دله]] زمونای قدیم عده‌ئی خادشون ره به قلهٔ دماوند برسنینه. ناصر خسرو شه سفرنومه دله بنویشته که گویند بر سر دماوند چاهی‌است که نوشادر و کبریت (گوگرد) از وه گیرنه.<ref>ناصرخسرو، ''سفرنومه'' ۴</ref> صاحب ''آثار البلاد و اخبار العباد'' با نقل قولی دست دیّم گانه که عده‌ئی از اهالی اون نواحی گاتنه که در طی پنج روز و پنج شب به قله‌ٔ دماوند برسینه و قلهٔ وه ره مسطح با مساحت صد جریب پیدا هکردنه البته از دور مخروطی موندنه.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927074512/http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=17&SW=%CF%E3%C7%E6%E4%CF#SR1 قزوینی ''آثار البلاد و اخبار العباد''] (بخش ۱۷ از ۳۱ در نسخهٔ برخط) بازدید ۲۵ آوریل ۲۰۰۷</ref> ابّلین صعود موفقیت‌آمیز اروپائی‌ئون به قلهٔ دماوند در سال ۱۸۳۷ (میلادی توسط [[تیلر تامسن]] صورت بیته.<ref name="mosahab"/> همینتی ابّلین صعود مستند ایرانی به این قله، به سال ۱۸۵۷ بی‌یه که تیم سرهنگ محمدصادق‌خان قاجار ارتفاع وه ره ۶۶۱۳ [[ذرع]] تعیین هکردنه. <ref name="etemad" /> === مسیرای اصلی صعود === [[پرونده:Demavand1.jpg|thumb|300px|دماوند اتا شو دله]] برای برسی‌ین به قله دماوند، مسیرای موختلفی وجود دانّه که شناخته‌ترین وشون اینان هستنه: * رائ شومالی؛ مسیر صعود این راه میون دِتا یخچال سیوله (سمت راست) و دوبی سل (سمت چپ) جه صورت گنّه. * رائ شومال شرقی؛ پناهگائ تخت فریدون اینتا مسیر دله قرار دانّه. * رائ غربی؛ پناهگائ [[سیمرغ]] اینتا مسیر دله دره. * رائ جنوبی؛ از سمت جنوب شرقی کوه. [[پلور]]، [[رینه]]، [[گوسفندسرا|گاسفن‌سرا]] و [[بارگاه سوم|بارگائ سیّم]] اینتا مسیر دله درنه. آسون‌ترین این مسیرا رائ جنوبی و سخت‌ترین وشون رائ شمالی هسته<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۴</ref>. سه رائ شمالی، جنوبی و شمال شرقی نزدیکی روستائون قرار دارنه و همینتی همه راه دله جونپناه دارنه<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۵</ref>. مسیر جنوبی دله، [[اوشار]]ی وجود دانّه که همهٔ سال یخ‌بزوئه و فقط تابستونای خله گرم، راه کفنه همینتا وسّه وه ره [[یخی اوشار]] گانّه. اینتا اوشار با 5100میتر ارتفاع از ئو بلن‌ترین اوشار خاورمیونه‌هسته.<ref name="Icefall">{{یادکرد وب| نشانی = http://damavandmt.blogspot.com/search/label/Icefall| عنوان = Mt Damavand Icefall| تاریخ بدی‌ین= خرداد ۱۳۸۸|زوون = انگلیسی}}</ref> === پناهگاه‌ئون === ''نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی'' دله پناه‌گاه‌ئونی دره که گمبی:<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی</ref> * پناه‌گاه گاسفن‌سرا (کوهپایه) با ارتفاع ۲۹۵۰ متری. * بارگاه سیّم (یال جنوبی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه سیمرغ (یال غربی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه تخت فریدون (یال شومال شرقی) با ارتفاع ۴۳۶۰ متری. == یخچالای معروف == * یخچال سیوله (رائ شومالی) * یخچال دوبی سل (رائ شومالی) * یخچال عروسک‌ئون (رائ شومالی) * یخچال یخار (شومال شرقی) == نیگارخِنِه == <gallery> تصویر:Mount Damavand and birds.jpg|منظره‌ئی کوه دماوند جه تصویر:Gosfandsara.JPG|عکسی قله جه که میاه وه ره دپوشنی‌یه </gallery> == بن بنویشت == {{بن بنویشت|عرض=30em}} </refrence> == منابع == مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا, "کوه دماوند," ویکی‌پدیا, دانشنامهٔ آزاد,http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کوه دماوند&oldid=3278778(بازیابی در ۲۲ آوریل , ۲۰۱۰). ‪‪‪‬ **این مقاله از ویکی‌پدیای فارسی ترجومه هسته که اون دله از این منابع یاد شده‌است.: * {{یادکرد|کتاب= گرشاسپ‌نومه|نویسنده = [[اسدی طوسی]]|ناشر =طهوری|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|کوشش= به اهتمام [[حبیب یغمایی]]|سال=۱۳۵۴}} * {{یادکرد |کتاب=[[تاریخ ایران باستان (کتاب)|تاریخ ایران باستون]]|نویسنده =[[حسن پیرنیا|پیرنیا، حسن]] (مشیرالدوله)|ناشر =مؤسسهٔ انتشارات نگاه |چاپ=سوم|شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۸۵|شابک=دوره ISBN 964-351-195-2}} * {{یادکرد| کتاب = شاهنشاهی ساسانی | نویسنده = [[تورج دریایی]] | ترجمه = مرتضی ثاقب‌فر | ناشر = [[نشر ققنوس]] | چاپ = یکم | سال = ۱۳۸۳ | شابک = ISBN 964-311-436-8}} * {{یادکرد |کتاب=[[لغت‌نامه دهخدا]] جلد ۲۳ شماره مسلسل ۲۰۱ |نویسنده = دهخدا، علی‌اکبر| ناشر =[[دانشگاه تهران]]، سازمان لغت‌نامه| شهر=تهران |صفحه= |کوشش=زیر نظر [[محمد معین|دکتر محمد معین]] }} * دیاکونوف، ایگور میخائیلوویچ. ''تاریخ ماد'' ،برگردان کریم کشاورز، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هفتم، ۱۳۸۳، ISBN 964-445-106-6 * [[مرتضی راوندی|راوندی، مرتضی]]. ''تاریخ ایجتیمائی ایران''. پوشینه دیّم، چاپ سیّم، انتشارات امیرکبیر * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.chn.ir/news/?section=1&id=8846|نویسنده = سلطان‌زاده، حسین|عنوان = «صعود به دماوند، گرد گردن‌فراز ایران» |ناشر=[[خبرگزاری میراث فرهنگی]]|تاریخ بازدید = ۲۴ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد |کتاب=کاروانسرون ایران و ساختمانای کوچک میون راه‌ئون|نویسنده = سیرو، ماکسیم|ناشر =سازمان میلی حفاظت آثار باستونی ایران|صفحه =|شهر=[[تهرون]] |سال=بدون تاریخ انتشار|شابک=}} * {{یادکرد |کتاب=فرهنگ [[شاهنامه]] (نام کسان و جای‌ها)|نویسنده = شهیدی مازندرانی، حسین|ناشر =نشر بلخ |شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۷۷|شابک=ISBN 964-6337-15-5}} * {{یادکرد|نویسنده=شیرآقایی، نگین|مقاله=گزارشی از وضعیت دماوند پس از خروج گاز از قله|نشریه=روزنامه اعتماد|شماره=۱۳۶۵|تاریخ=۲۳ فروردین ۱۳۸۶}} * {{یادکرد|نویسنده=[[محمد بن جریر طبری]]|کتاب=تاریخ الرسل و الملوک [تاریخ بلعمی]|چاپ=سیّم|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|سال=۱۳۸۵|شابک=ISBN 964-401-0-94-9}} * {{یادکرد|نویسنده=[[فخرالدین اسعد گرگانی]]|کتاب=[[ویس و رامین]]|کوشش=با مقدمه تصحیح و تحشیهٔ محمد روشن و دو گفتار از [[صادق هدایت]] و مینورسکی]]|شهر=تهران|چاپ=دوم|سال=۱۳۸۱|شابک=ISBN 964-6494-11-0}} * {{یادکرد|نویسنده=فرنبغ دادگی|کتاب=بندهش|کوشش=گزارنده مهرداد بهار|شهر=تهران|ناشر=توس|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-315-292-8}} * {{یادکرد|نویسنده=قزوینی، زکریا بن محمد |کتاب=آثار البلاد و اخبار العباد ([http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=1 نسخهٔ برخط])}} * {{یادکرد|فصل=نهاوند-دماوند|کتاب= کاروند کسروی (مجموعهٔ ۷۸ رساله و گفتار از احمد کسروی)|نویسنده=[[احمد کسروی|کسروی، احمد]] |ناشر =شرکت سهامی کتابای جیبی|چاپ=دیّم|شهر=تهرون|کوشش=به کوشش یحیی ذکاء|سال=۲۵۳۶}} * {{یادکرد|فصل=آثار فرهنگی ایران و سرگذشت آن در حملهٔ اعراب|کتاب=فرنگ ایرانی پیش از ایسلام و آثار وه تمدن ایسلامی و ادبیات عربی دله|نویسنده = محمدی، محمد|ناشر =انتشارات توس|چاپ=سوم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۴}} * مصاحب، غلامحسین (سرپرست). مدخل «دماوند» در ''دایرةالمعارف فارسی''. جلد اول، چاپ سوم ۱۳۸۱. * {{یادکرد|کتاب=فرهنگ‌نامه فارسی جلد پنجم، اعلام |نویسنده= معین، محمد|ناشر =موسسه انتشارات امیرکبیر|چاپ=نهم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۵|شابک=ISBN 964-00-0164-3}} * {{یادکرد|نویسنده=ناصرخسرو|کتاب=سفرنامه|کوشش=به کوشش محمد دبیرسیاقی|چاپ=شیشوم|سال = تابستون ۱۳۷۵|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|شابک=ISBN 964-401-009-4}} * {{یادکرد|کتاب = دماوند خاستگاه اساطیر ایران‌زمین|نویسنده =نصرتی، مسعود|ناشر = نشر تربت| صفحه = | شهر = |سال = ۱۳۸۱|شابک = ISBN 964-403-101-6}} * {{یادکرد|کتاب= فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی|نویسنده = یاحقی، محمدجعفر|ناشر =سروش|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|سال=۱۳۵۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826|عنوان=Mt. Davamand, Iran|ناشر=ناسا|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.mountainzone.ir/MountainIndex/damavand.htm |عنوان = کوه دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷|ناشر = وب‌سایت قلمرو کوهستونی ایران}} * {{یادکرد|کتاب= نقشه راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی|ناشر =موسسهٔ جوغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشیناسی|شهر=[[تهرون]]|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-342-086-8}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگائی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگائ میلی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|عنوان =اتا مسوول: علت تغییر رفتار قله دماوند دست تحقیق دله دره |ناشر=ایرنا|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo/SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌های علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.peaklist.org/theory/orometry/article/Orometry_1.html|عنوان=An Introduction to Prominence|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۵ آوریل ۲۰۰۷}} == وابسته جستارون == * [[البرز]] * [[هفت کوه تشفشونی]] == بیرون بگردستن == {{commons|Mount_Damavand}} * [https://web.archive.org/web/20080920083712/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826 عکس ماهواره‌ئی ناسا دماوند جه] * [http://www.mazandnume.com/?PNID=V4623 تاریخچه ابّلین صعودون به قلهدماوند] * [http://www.snow-forecast.com/resorts/Damavand.html پیش‌بینی ئو وهوای کوه دماوند] * [https://web.archive.org/web/20071215034438/http://www.zanjanclimbing.ir/3.htm گوزارش صعود از جبههٔ غربی دماوند در شهریور ۱۳۸۵] * [https://web.archive.org/web/20100606055644/http://www.iranview.ir/damavand/index.htm نقشهٔ مسیرون صعود به دماوند] <!--بقیه زوونا--> [[رج:کوهون]] [[رج:مازرون تاریخی جائون]] 8k7j0vgamqi6c3ewacau003ifn0aeoi 390420 390418 2026-07-18T19:48:36Z محک 1023 اونچی که [[Special:Contributions/~2026-40208-88|~2026-40208-88]] ([[User talk:~2026-40208-88|گپ]]) دچی بی‌یه، دگارسته بیه همونتایی که [[User:محک|محک]] این ولگه دله، اواخر بنویشت بی‌یه. 390415 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کوه |عکس= Damavand in winter.jpg| |جیرنویس= دماوند کوه ِتِک }} '''دِماوَند''' اتا کوه هسته که [[مازرون]] دله دره که ایران گت‌ترین کوه و خاورمیونه گت‌ترین [[تش فشون|تشفشون]] و آسیایِ گت‌ترین بٮستا تشفشونی [[چکل]] بشناسی وانه.<ref name="nasa" /> این کوه [[البرز|البرز رشته‌کوه]] میونه کته و مازرون جنوب دله و [[لاریجان بخش]]، [[آمل شهرستان|آمل شهرستون]] درون قرار دانّه.<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> اینتا قله که از نظر تقسیمات کشوری مازرون دله دره،<ref name="mountainzone"/> صاف و آفتابی هوا دله تهرون، ورامین و قم و همینتی مازرون دریای سواحل جه، وه ره بنشنه بدی‌یـِن.<ref>مسعود نصرتی، ۱۵</ref> [[رینه]]، این کوه ره نزدیکترین شهر هسته. دماوند ۱ میرمای ۱۵۱۹ تبری به عنوان ایران ِاولین طبيعی اثر ثبت بیّه. <ref> http://www.radiofarda.com/Article/2008/0721/f4_Damavand_mountain_national_heritage.html ثبت میلّی دماوند؛ راهی به سوی جهونی بیّن] (''رادیو فردا'')</ref> دماوند، ایران اساطیر دله هم مطرح هسته و ونه شوهرت ویشته از هرچی به خاطر اینه که [[ضحاک]] ره اونجه بند هکشینه.<ref>شاهنامهٔ فردوسی دله</ref> == جوغرافی== [[پرونده:MazandaranDamavand.PNG|thumb|left|250px|قرار بیتن دماوند روی نقشه [[مازرون]].]] ===ارتٮفاع=== منابع دماوند قایده ره هرکمین ات‌چی باتنه. درگاه ملی آمار رسماً ونه چکل بلندی ره ۵٬۶۱۰ مٮتر ثبت هاکرده.<ref>{{یادکرد وب|نشانی = http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگاهی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگاه ملی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}}</ref><!-- که با عدد به دست بیمو از طریق نقشه‌برداری ماهواره‌ئی موطابقت دانّه-->؛ علوم زمینِ پایگاه و [[ناسا]]یِ رصدخنه ونه إرتٮفاع ره ۵٬۶۷۰ مٮتر<ref name="ngdir" /><ref name="nasa"/> و ۵٬۶۷۱ مٮتر باتنه<ref name="mountainzone"/>. اتا آلمانی زمین‌شناس گنه دماوند «خالص ارتٮفاع» یعنی پایه جه تا چکل، ۴۷۰۰ مٮتر وونه و [[اورست]] جه ویشتر هسته. دماوند و [[کلیمانجارو]] دنیایِ گت‌ترین تک-تینار چکل هستنه. <ref>ر. ک. [http://www.peakbagger.com/list.aspx?lid=401 World peaks]</ref> === فاصله از شهرهای نزدیک === این قوله ۶۹ کیلومیتری شومال شرقی تهرون، ۶۲ کیلومیتری غرب آمل و ۲۶ کیلومیتری شومال شهر دماوند دله دره.<ref>مسعود نصرتی،۱۵</ref> ===کوهستون=== قوله دماوند شرق کوهستون البرز مرکزی دله (مازرون) از رشته کوئ البرز قرار دانّه. قولّه‌ئون موجاور وه ورارو ، سه سنگ ، زرد ِگل و میون‌رود هستنه.ref>[https://web.archive.org/web/20090429170946/http://www.koohayealborz.blogfa.com/ کوه‌ئون البرز]</ref> {{البرز مرکزی}} ===عکسای ماهواره‌ئی=== موقعيت جوغرافیائی کوه البرز عکسای ماهواره‌ئی "ناسا" دماوند ِجه: <center> <gallery> Image:Damavand1.jpg|در تاريخ 2000/07/27 Image:Damavand3n.jpg|در تاريخ Image:Damavand11.jpg|در تاريخ 2002/08/09 </gallery> </center> == ئو و هوا == ===دما=== حداقل دِمای هوا ارتیفاع‌ئون دماوند دله تا ۶۰ درجه زیرصفر (زمستون دله) و تا اتا دِ درجه زیر صفر (تابستون دله) پایین اِنِه. ===وا=== سرعت توفان دماوند دله بعضی وختا از ۱۵۰ کیلومیتر ساعت دله جه گوذنه. سرعت وا کوهپایه‌ئون دله ات زمون به هِفتاد کیلومیتر ساعت دله جه رَسنه. ویشته وائون غرب و شومال غربی جه زنّه. ===وارش=== میونگین وارش ارتیفاع‌ئون دله ۱۴۰۰ میلی‌میتر سال دله هسته و وارش ارتیفاعای دله معمولاً به صورت ورف هسته. ===فشار هوا=== فیشار هوا دماوند دله نیصف فیشار سطح دریا دله هسته. == تشفشون == [[پرونده:Damavand Fumarole.JPG|انگشتدان|300px |فوران گوگرد از نزدیک قلهٔ دماوند]] دماوند اتا کوه تشفشونی مطبق<ref>{{انگلیسی|stratovolcano}}</ref>^*هسته <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> که ویشته دورون چاروم زمین‌شیناسی موسوم به دورون "هولوسین" تشکیل بیه و نسبتاً جوون هسته. <ref>{{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> فعالیتای تش‌فشونی این کوه در حال حاضر محدود به "تصعید" گازای گوگردی هسته.<ref>{{یادکرد وب|نش.نی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|ع.نوان=یک مسؤول: علت تغییر رفتار قله دماوند در دست تحقیق هسته|ناشر=[[ایرنا]]|تاریخ بازدید = ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}}</ref> آخرین فعالیتای تشفشونی این کوه مربوط به ۳۸۵۰۰ سال قبل بی‌یه.<ref name="ngdir">{{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌ای علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷} </ref> دماوند اتا[[بخاته تشفشون]]‌ هسته که ایمکان فعال بیّن دِبارع وه وجود دانّه. <ref>[https://web.archive.org/web/20070523225924/http://www.hamshahri.net/News/?id=20843 گوزارش موطالعه تشفشون دماوند]</ref> برخی از سالا دله از جومله سال ۱۳۸۶، [[دی]] و [[بخار]]ایی قله جه خارج بیّه که بعضی از شاهدا وه ره گوائی به فعال بیّن این تشفشون دونّه. اما به حقیقت سالایی که خله وارش زنده ، با فرو بوردن ئو به درون قله و بخاردن با سنگای داغ، جریونی از بخار ئو دهونه قوله جه بیرون اِنه و همینتی به نظر رسنه که فعالیتای تشفشونی صورت بَیته.<ref name="etemad" />قطر دهونه این آتشفشان در حدود ۴۰۰ میتر هسته<ref>[https://web.archive.org/web/20081222145309/http://www.gsi.ir/Science/Lang_fa/Page_01-01-36-01/content.html سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی ایران]</ref> <ref>[https://web.archive.org/web/20090727234823/http://www.afarineshdaily.ir/afarinesh/Article.aspx?AID=4456 روزنامه آفرینش</ref> که دریاچه‌ئی یخ جه وه ره دپوشنی‌یه. ‏<ref name="etemad">شیرآقایی، روزنامه اعتماد</ref> همینتی نشونه‌ئون از وجود دهونه‌ئون قدیمی پهلوای جنوبی و شومالی کوه دله مئلومه<ref name="etemad" /> == ونه نومون و ریشه‌شناسی وشون == ایسم ''دماوند'' به 2شیکل مشهوره ''دماوند'' و ''دنباوند'' .<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref>{{رچ}}<ref name="mosahab"/> حتی بعضی مآخذ دله هردِتا ره بنویشتنه.<ref>برای نمونه در ''[[ویس و رامین]]'' {{ب|تو گفتی بود دشت نهاوند|ز بس جنگ‌آوران کوه دماوند}}(فخرالدین اسعد گرگانی ۶۲) و «درم با بند و ویس از بند رفتست / مگر امشب به دنباوند رفتست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴)</ref> صورت دیگه‌‌ای که از نوم این کوه بشناسته بیّه '''دباوند''' هسته.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> اینتا کوه ره با نوم‌ئون کاملاً متفاوت "بیکنی" و "جبل لاجورد" هم ثبت هکردنه.<ref>دهخدا ۲۲۱</ref> «نوم دماوند [[تورات]] دله بموئه و صورت کهن "آشوری" وه «''بیکن''» هسته (ری باستون ۲/۶۴۲)»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> در مورد دلیل نوم‌گوذاری دماوند [[فرهنگ معین]] دله بیموئه: «دم (دمه، دی) + اوند = وند؛ چیزی که دمه و دی و بخار (تشفشون) دانّه»<ref>معین ۵۳۶</ref> <!--در منابع مختلف همین نظر کم‌وبیش نقل شده‌است در [[لغت‌نامه دهخدا]] علاوه بر آن به نقل از فهرست ''ابن ندیم'' بیموئه:«کوئی هسته مشهور و درون اتا دِتا منزل فاصله از [[ری]] و شرق ری و اصل در آن دنیاآوند هسته، یعنی ظرف دنیا، چه پارسی دله ‎آوند به معنی ظرف هسته»<ref>دهخدا ۲۲۱</ref>--> [[کسروی]] درباره‌ٔ نوم‌گوذاری ''دماوند'' یا ''دنباوند'' نظر کاملاً موتفاوتی دانّه.<ref>وه این نظر ره ۱۳۰۴ مقاله‌ئی به ایسم «نهاوند-دماوند» دله که ''آینده'' دله مونتشر بیّه ابراز داشته.</ref>^*. وه با استدلالایی نسبتاً پیچیده نوم‌گوذاری «نهاوند» و «دماوند» ره مرتبط دونده و نویسنه «زوونای قدیمی دله «نها» یعنی پیش و «دما» به‌ضم دال به‌معنی دمباله بی‌یه،...»<ref>کسروی ۲۶۵</ref> و «وند» ِدرباره هم نویسنه:««وندن» زوونای باستون ایران دله به‌معنای «نهادن» بی‌یه[...] اتا از معنائون «نهادن» واقع بیّن و هرسائن به‌جایی هسته.[...] و ناچار «وندن» هم همون معنی ره داشته و «وند» که ماضی وه هسته به‌معنی اتا جا استائن اموئه»<ref>کسروی ۲۶۷</ref> وه دمباله این بنویشته‌ئون نتیجه گنّه:«پس «نهاوند» یعنی شهر یا مَله جلویی و «دماوند» یعنی شهر یا مله‌ی استائه پشت ِسر.<ref>کسروی ۲۶۷</ref> == اسطوره == [[پرونده:Baysonghori Shahnameh 6 The tyrant Zahhak is nailed to the walls of a cave in Mount Damavand.jpg|thumb|200px|عکس بند دکشی‌یه بیّن ضحاک به دست [[فریدون]] شاهنومه بایسنقری دله]] دماوند اساطیر [[ایران]] دله جایگاه ویژه‌ئی دانّه. شهرت وه ویشته به این خاطره که فریدون اونجه ضحاک ره دمبدائه دماوند دله<ref>این مطلب خله جائون بنویشته هسته</ref>^* و ضحاک اونجه زندونی‌هسته تا آخرالزمون<ref> به بیون دقیق‌ته نزدیک به آخر هزارهٔ ''هوشیدرماه''</ref>^* که بند پاره وانه و بکاشتن خلق شروء وانه و آخرسری به دست ''گرشاسپ'' کشته شودبکاشته بونه.<ref>''بندهش'' ۱۴۲</ref> هنوز هم بعضی از ساکنین نزدیک این کوه باور دارنه که ضحاک دماوند دله زندونی هسته و اعتقاد دارنه که بعضی صدائونی که کوه دله جه انه ،ونه صدائه.<ref name="mosahab"/> ''تاریخ بلعمی'' دله جای گت بیّن [[کیومرث]] دماوند بئوته بیّه <ref>طبری [بلعمی] ۷۶</ref> و ونه ریکای قبر هم بئوتنه که اونجه هسته. با این تفصیل که چون فرزندش بکوشته بیّه خدا چائی به سر کوه درست هاکرده و کیومرث شه وچه ره اون چاه دله دفن هکرده. بلعمی سپس از ''مغان'' گانه که: کیومرث سر کوه تش روشن هکرده و تش دکته چاله‌ی دله و از اون روز تا امروز (روزگار بلعمی) ده پونزده بار تش زونه بیته و هوا دله تش دکارده و از مغان نقل کانده که این تش دیو ره ونه وچه جه دور کانده.<ref>طبری [بلعمی] ۷۷</ref> به بئوته تاریخ بلعمی [[جمشید]] به [[تبرستون]] به دماوند بی‌یه که سپاه ضحاک ون جه برسی‌یه. <ref>طبری [بلعمی] ۸۹</ref>. بنا به روایتی نبرد لشگر فریدون به سپاهسالاری ''کاوه آهنگر'' با ضحاک حوالی دماوند بی‌یه.<ref>طبری [بلمعی] ۹۹-۱۰۰: این روایت خلاف اون شاهنامه‌هسته که جای نبرد بیت‌المقدس بی‌یه.</ref>دماوند بار دیگه درگاه پادشائی [[منوچهر]] مطرح وانه؛ [[آرش کمانگیر]] ونه بالا جه تیر دمدنه تا ایران و توران ِسامون ره معلوم هکنه. <ref>طبری [بلعمی] ۲۴۱–۲۴۲</ref> بعدأ با پا بیتن اساطیر ''سامی'' ایران دله برخی شخصیتای این اساطیر هم با دماوند ارتباطات پیدا هکردنه. از جموله «عوام [...] معتقدنه که سلیمون‌بن داوود, اتا از دیوا ره که «صخر المارد» (سنگ سرکش) نوم داشته اون‌جه زندونی هکردنه. گانّه، به قلهٔ‌ دماوند، زمین هموار هسته و از چاهی که به فراز وه قرار دانّه، روشنی بیرون اِنه.»<ref>محمدجعفر یاحقی، ۱۹۶</ref> == ادبیات == اشعار ایرانی دله معمولاً ایسم دماوند درباره‌ی بند دکشی‌یه بیّن ضحاک. [[فردوسی]] [[شاهنومه]] دله اینتی داستون ره تعریف کانده:<ref>شاهنامه > فصل ۵ ضحاک > بخش ۹ به بند کشیده‌شدن ضحاک به دست فریدون</ref> {{شعر}} {{ب|برآن گونه ضحاک را بسته سخت|سوی شیرخوان برد بیدار بخت}} {{ب|همی راند او را به کوه اندرون|همی خواست کارد سرش را نگون}} {{ب|بیامد هم آنگه خجسته سروش|به خوبی یکی راز گفتش به گوش}} {{ب|که این بسته را تا '''دماوند کوه'''|بِبَر همچنان تازیان بی‌گروه}} {{پایان شعر}} [[اسدی طوسی]] ''گرشاسپ‌نومه'' دله که به پیروی از ''شاهنومه'' بئوته بیّه به این اسطوره اشاره کانده.<ref>«فریدون فرخ به گرز نبرد /ز ضحاک تازی برآورد گرد/ ببردش به کوه دماوند بست به جایش به تخت شهی برنشست» (اسدی طوسی، ۳۶۶)</ref> اشعار و منظومه‌ئون شاعرون دیگه ازجومله قصیده‌ئی از [[ناصرخسرو]]<ref>«ز بیدادی سمر گشته ست ضحاک /که گویند او به بند است در دماوند» (به نقل از علی‌اکبر دهخدا، ۲۲۱)</ref> منظومهٔ ''[[ویس و رامین]]'' <ref>«درم با بند و ویس از بند رفتست/مگر امشب به دنباوند رفتست/چرا رفتست کاو خود نامدارست چو ضحاکش هزاران پیشکارست» (فخرالدین اسعد گرگانی ۲۱۴–۲۱۵) </ref> از [[فخرالدین اسعد گرگانی]] و قصیده‌ای از [[خاقانی]] <ref>«اوست فریدون ظفر بلکه دماوند حلم / عالم ضحاک فعل بستهٔ چاهش سزد» (ترکیبات خاقانی در مدح رکن‌الدین ارسلان شاه بن طغرل)</ref> تلمیح این اسطوره دیده می‌شود. همینتی بعضیا ونه گت بی‌ین جه شعر بائوتنه.<ref>«دلی باید مه از کوه دماوند / که بشکیبد ز دیدار خداوند» (فخرالدین اسعد گرگانی ۳۴۳)</ref> قصیده ''دماوندیه'' اثر ''ملک الشعرای بهار'' اتا از چندین شعری هسته که در مورد دماوند بئوته بیّه. دماوندیه ابل وه در سال ۱۳۰۰ هجری شمسی با این مطلع شروء بیّه: {{شعر}} {{ب|ای کوه سپیدسر، درخشان شو|مانند وزو، شراره افشان شو}} {{پایان شعر}} قصیدهٔ «دماوندیه دیّم» که سال ۱۳۰۱ توسط همین شاعر بئوته بیّه، از شعرون موعروفی هسته که دربارهٔ دماوند بئوته بیّه که چند بیت ابّلی وه اینتی هسته: {{شعر}} {{ب|ای [[دیو]] سپید پای در بند|ای گنبد گیتی ای دماوند}} {{ب|از پای به سر یکی کُلَه‌خود|ز آهن به میان یکی کمربند}} {{ب|تا چشم بشر نبیندت روی|بنهفته به ابر چهر دلبند}} {{پایان شعر}} == دماوند ِتاریخ == [[پرونده:Estakhri.jpg|250px|بندانگشتی|[[اصطخری]] نقشه، که ونه دله دماوند ره اتا گت مثلث جا دیاره.]] [[پرونده:House of pahlavi.gif|left|200px|thumb|زمون [[پهلوی]] ، تصویر کوه دماوند وسط نشون رسمی ایران قرار داشته.]] [[آشور]]یون این کوه ره '''معدن''' '''لاجورد''' گاتنه. البته وشون اشتباه کاردنه و سنگ لاجورد [[بدخشان]] جه اموئه. زمون تاخت و تاز آشوریا به ایران این کوه بخشی از حدود [[ماد دولت]] اشمارسته بی‌یه و متنای آشوری دله هم ونجه اشاره‌ بیّه. [[سارگون دیّم]] توی لشکرکشی خادش سرزمینا تا دماوند ره خراج‌گوزار خادش هکرد بی‌یه. زمون '''اسرحدون''' هم آشوریا تا پای کوه دماوند لشکر دکشینه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد ِتاریخ، چاپ هفتم، انتشارات علمی فرنگی، صفحه ۲۴۳</ref>اما به‌پیشروی ایدامه ندائه چون دماوند و اون‌سوترش [[کویر لوت]] ره آخر دونیا دونسته.<ref>پیرنیا (جلد سیّم) ۱۸۰۹</ref> [[دیاکونوف]] سنت گوذاردن پیکر بمردگون توی کوه‌ئون ره آیین مغانی دونده که دامنه دماوند دله زندگی کاردنه و آیین خادشون ره به دیگه جائون ایران بوردنه.<ref>ا.م.دیاکونوف، ماد تاریخ، صفحه ۳۷۱</ref> دامنهٔ دماوند دله تعداد زیادی گور پیش از تاریخ وجود دانّه.<ref>ماکسیم سیرو، ۳۷</ref> سده هشتوم میلادی دله پای دماوند دژی دیّه که موبدی زرتشتی به نوم مَس‌مُغان و پیروونش ونه دله زندگی کاردنه و این دژ به فرمون '''المهدی خلیفه عباسی''' رِقِدبورده و مس‌مغان هم بکوشته‌ بیّه.<ref>محمد محمدی، ۵۱</ref> مس‌مغان (به عربی ''کبیرالمجوس'') لقب بزرگون [[کارنوندیون]] بی‌یه. <ref>ا.م.دیاکونوف،ماد تاریخ،صفحه ۳۴۷</ref> غازان خان،ایلخان مغول ۴ شعبان ۶۹۴ (هجری) لارِ دماوند دله به دست شیخ صدرالدین غسل‌ هکرده و مسلمون بیّه. <ref>مرتضی راوندی، تاریخ ایجتیمائی ایران، جلد دیّم، چاپ سیّم، صفحه ۳۰۹، بخش ''ایسلام بیاردن غازان خان''</ref> «در حدودالعالم آمده که ''ویمه'' و ''شلنبه'' دو شهرست از حدود کوه دنباوند و ونه دله بتابستان و زمستون سخت سرد بی‌یه و این کوه جه [[آهن]] دریاردنه.(حدودالعالم. ص ۱۴۷)»<ref>مازرونی شهید ۳۳۰</ref> دوران سلطنت [[پهلوی]] شائون از نقش دماوند و خارشید به عنوان نیماد ایران ایستیفاده بیّه.<ref> [http://4dw.net/royalark/Persia/Orders/pahlavi.htm نشون‌ئون خاندان سلطنتی پهلوی] '(وب‌گاه اطلاعاتی نشون ئون)'' </ref> == ادعای ثبت در میراث جهونی == فروردین ۱۳۸۷، خَوِرگوزاری‌ئون ایران بئوتنه یونسکو دماوند ره ثبت هکرده. این خَوِرا که از خَوِرگوزاری‌ئون گوناگون میثل خَوِرگوزاری فارس مونتشر بیّه که اون زمون، کوه دماوند ره به عنوان ابلین اثر طبیعی ایران که فهرست میراث طبیعی جهونی یونسکو به ثبت برسی‌یه معرفی هکردنه.<ref>[http://www.farsnews.ir/newstext.php?nn=8701110051 خَوِرگوزاری فارس، ۱۱ فرودین ۱۳۸۷]؛ [https://web.archive.org/web/20080401053036/http://www.tabnak.ir./pages/?cid=8294 تابناک، ۱۱ فرودين ۱۳۸۷، كد خبر: ۸۲۹۴.]</ref> اما فریبرز دولت آبادی، موعاون '''سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری''' توی گپ بزوئن با خَوِرگوزاری میراث فرهنگی این ادعا ره رد هکرده و وه ره سو تفاهم دونسته. وه ابراز هکرده: «متاسفانه برداشت ایشتبائی از موضوع ثبت دماوند صورت بیته و این خَور اشتباه هسته.»<ref>خَوِرگوزاری میراث فرنگی، ۱۶ فروردین ۱۳۸۷ [http://www.chn.ir/news/?section=2&id=45418 متن خبر]</ref> == کوهنوردی == [[پرونده:Damavand Volcanic Crater.JPG|انگشتدان|300px | عکسی از دهونه تشفشون]] [[پرونده:Damavand Southern Shelter.JPG|thumb|300 px|پناهگاه بارگاه سیّم جبههٔ جنوبی دماوند دله]] زمونای قدیم عده‌ئی خادشون ره به قلهٔ دماوند برسنینه. ناصر خسرو شه سفرنومه دله بنویشته که گویند بر سر دماوند چاهی‌است که نوشادر و کبریت (گوگرد) از وه گیرنه.<ref>ناصرخسرو، ''سفرنومه'' ۴</ref> صاحب ''آثار البلاد و اخبار العباد'' با نقل قولی دست دیّم گانه که عده‌ئی از اهالی اون نواحی گاتنه که در طی پنج روز و پنج شب به قله‌ٔ دماوند برسینه و قلهٔ وه ره مسطح با مساحت صد جریب پیدا هکردنه البته از دور مخروطی موندنه.<ref>[https://web.archive.org/web/20070927074512/http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=17&SW=%CF%E3%C7%E6%E4%CF#SR1 قزوینی ''آثار البلاد و اخبار العباد''] (بخش ۱۷ از ۳۱ در نسخهٔ برخط) بازدید ۲۵ آوریل ۲۰۰۷</ref> ابّلین صعود موفقیت‌آمیز اروپائی‌ئون به قلهٔ دماوند در سال ۱۸۳۷ (میلادی توسط [[تیلر تامسن]] صورت بیته.<ref name="mosahab"/> همینتی ابّلین صعود مستند ایرانی به این قله، به سال ۱۸۵۷ بی‌یه که تیم سرهنگ محمدصادق‌خان قاجار ارتفاع وه ره ۶۶۱۳ [[ذرع]] تعیین هکردنه. <ref name="etemad" /> === مسیرای اصلی صعود === [[پرونده:Demavand1.jpg|thumb|300px|دماوند اتا شو دله]] برای برسی‌ین به قله دماوند، مسیرای موختلفی وجود دانّه که شناخته‌ترین وشون اینان هستنه: * رائ شومالی؛ مسیر صعود این راه میون دِتا یخچال سیوله (سمت راست) و دوبی سل (سمت چپ) جه صورت گنّه. * رائ شومال شرقی؛ پناهگائ تخت فریدون اینتا مسیر دله قرار دانّه. * رائ غربی؛ پناهگائ [[سیمرغ]] اینتا مسیر دله دره. * رائ جنوبی؛ از سمت جنوب شرقی کوه. [[پلور]]، [[رینه]]، [[گوسفندسرا|گاسفن‌سرا]] و [[بارگاه سوم|بارگائ سیّم]] اینتا مسیر دله درنه. آسون‌ترین این مسیرا رائ جنوبی و سخت‌ترین وشون رائ شمالی هسته<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۴</ref>. سه رائ شمالی، جنوبی و شمال شرقی نزدیکی روستائون قرار دارنه و همینتی همه راه دله جونپناه دارنه<ref>مسعود نصرتی، ۱۴۵</ref>. مسیر جنوبی دله، [[اوشار]]ی وجود دانّه که همهٔ سال یخ‌بزوئه و فقط تابستونای خله گرم، راه کفنه همینتا وسّه وه ره [[یخی اوشار]] گانّه. اینتا اوشار با 5100میتر ارتفاع از ئو بلن‌ترین اوشار خاورمیونه‌هسته.<ref name="Icefall">{{یادکرد وب| نشانی = http://damavandmt.blogspot.com/search/label/Icefall| عنوان = Mt Damavand Icefall| تاریخ بدی‌ین= خرداد ۱۳۸۸|زوون = انگلیسی}}</ref> === پناهگاه‌ئون === ''نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌ئون البرز مرکزی'' دله پناه‌گاه‌ئونی دره که گمبی:<ref>نقشه‌ راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی</ref> * پناه‌گاه گاسفن‌سرا (کوهپایه) با ارتفاع ۲۹۵۰ متری. * بارگاه سیّم (یال جنوبی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه سیمرغ (یال غربی) با ارتفاع ۴۱۵۰ متری. * پناه‌گاه تخت فریدون (یال شومال شرقی) با ارتفاع ۴۳۶۰ متری. == یخچالای معروف == * یخچال سیوله (رائ شومالی) * یخچال دوبی سل (رائ شومالی) * یخچال عروسک‌ئون (رائ شومالی) * یخچال یخار (شومال شرقی) == نیگارخِنِه == <gallery> تصویر:Mount Damavand and birds.jpg|منظره‌ئی کوه دماوند جه تصویر:Gosfandsara.JPG|عکسی قله جه که میاه وه ره دپوشنی‌یه </gallery> == بن بنویشت == {{بن بنویشت|عرض=30em}} </refrence> == منابع == مشارکت کنندگان ویکی‌پدیا, "کوه دماوند," ویکی‌پدیا, دانشنامهٔ آزاد,http://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کوه دماوند&oldid=3278778(بازیابی در ۲۲ آوریل , ۲۰۱۰). ‪‪‪‬ **این مقاله از ویکی‌پدیای فارسی ترجومه هسته که اون دله از این منابع یاد شده‌است.: * {{یادکرد|کتاب= گرشاسپ‌نومه|نویسنده = [[اسدی طوسی]]|ناشر =طهوری|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|کوشش= به اهتمام [[حبیب یغمایی]]|سال=۱۳۵۴}} * {{یادکرد |کتاب=[[تاریخ ایران باستان (کتاب)|تاریخ ایران باستون]]|نویسنده =[[حسن پیرنیا|پیرنیا، حسن]] (مشیرالدوله)|ناشر =مؤسسهٔ انتشارات نگاه |چاپ=سوم|شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۸۵|شابک=دوره ISBN 964-351-195-2}} * {{یادکرد| کتاب = شاهنشاهی ساسانی | نویسنده = [[تورج دریایی]] | ترجمه = مرتضی ثاقب‌فر | ناشر = [[نشر ققنوس]] | چاپ = یکم | سال = ۱۳۸۳ | شابک = ISBN 964-311-436-8}} * {{یادکرد |کتاب=[[لغت‌نامه دهخدا]] جلد ۲۳ شماره مسلسل ۲۰۱ |نویسنده = دهخدا، علی‌اکبر| ناشر =[[دانشگاه تهران]]، سازمان لغت‌نامه| شهر=تهران |صفحه= |کوشش=زیر نظر [[محمد معین|دکتر محمد معین]] }} * دیاکونوف، ایگور میخائیلوویچ. ''تاریخ ماد'' ،برگردان کریم کشاورز، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ هفتم، ۱۳۸۳، ISBN 964-445-106-6 * [[مرتضی راوندی|راوندی، مرتضی]]. ''تاریخ ایجتیمائی ایران''. پوشینه دیّم، چاپ سیّم، انتشارات امیرکبیر * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.chn.ir/news/?section=1&id=8846|نویسنده = سلطان‌زاده، حسین|عنوان = «صعود به دماوند، گرد گردن‌فراز ایران» |ناشر=[[خبرگزاری میراث فرهنگی]]|تاریخ بازدید = ۲۴ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد |کتاب=کاروانسرون ایران و ساختمانای کوچک میون راه‌ئون|نویسنده = سیرو، ماکسیم|ناشر =سازمان میلی حفاظت آثار باستونی ایران|صفحه =|شهر=[[تهرون]] |سال=بدون تاریخ انتشار|شابک=}} * {{یادکرد |کتاب=فرهنگ [[شاهنامه]] (نام کسان و جای‌ها)|نویسنده = شهیدی مازندرانی، حسین|ناشر =نشر بلخ |شهر=[[تهران]] |سال=۱۳۷۷|شابک=ISBN 964-6337-15-5}} * {{یادکرد|نویسنده=شیرآقایی، نگین|مقاله=گزارشی از وضعیت دماوند پس از خروج گاز از قله|نشریه=روزنامه اعتماد|شماره=۱۳۶۵|تاریخ=۲۳ فروردین ۱۳۸۶}} * {{یادکرد|نویسنده=[[محمد بن جریر طبری]]|کتاب=تاریخ الرسل و الملوک [تاریخ بلعمی]|چاپ=سیّم|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|سال=۱۳۸۵|شابک=ISBN 964-401-0-94-9}} * {{یادکرد|نویسنده=[[فخرالدین اسعد گرگانی]]|کتاب=[[ویس و رامین]]|کوشش=با مقدمه تصحیح و تحشیهٔ محمد روشن و دو گفتار از [[صادق هدایت]] و مینورسکی]]|شهر=تهران|چاپ=دوم|سال=۱۳۸۱|شابک=ISBN 964-6494-11-0}} * {{یادکرد|نویسنده=فرنبغ دادگی|کتاب=بندهش|کوشش=گزارنده مهرداد بهار|شهر=تهران|ناشر=توس|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-315-292-8}} * {{یادکرد|نویسنده=قزوینی، زکریا بن محمد |کتاب=آثار البلاد و اخبار العباد ([http://al-eman.net/Islamlib/viewchp.asp?BID=232&CID=1 نسخهٔ برخط])}} * {{یادکرد|فصل=نهاوند-دماوند|کتاب= کاروند کسروی (مجموعهٔ ۷۸ رساله و گفتار از احمد کسروی)|نویسنده=[[احمد کسروی|کسروی، احمد]] |ناشر =شرکت سهامی کتابای جیبی|چاپ=دیّم|شهر=تهرون|کوشش=به کوشش یحیی ذکاء|سال=۲۵۳۶}} * {{یادکرد|فصل=آثار فرهنگی ایران و سرگذشت آن در حملهٔ اعراب|کتاب=فرنگ ایرانی پیش از ایسلام و آثار وه تمدن ایسلامی و ادبیات عربی دله|نویسنده = محمدی، محمد|ناشر =انتشارات توس|چاپ=سوم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۴}} * مصاحب، غلامحسین (سرپرست). مدخل «دماوند» در ''دایرةالمعارف فارسی''. جلد اول، چاپ سوم ۱۳۸۱. * {{یادکرد|کتاب=فرهنگ‌نامه فارسی جلد پنجم، اعلام |نویسنده= معین، محمد|ناشر =موسسه انتشارات امیرکبیر|چاپ=نهم|شهر=تهران|سال=۱۳۷۵|شابک=ISBN 964-00-0164-3}} * {{یادکرد|نویسنده=ناصرخسرو|کتاب=سفرنامه|کوشش=به کوشش محمد دبیرسیاقی|چاپ=شیشوم|سال = تابستون ۱۳۷۵|شهر=تهرون|ناشر=زوّار|شابک=ISBN 964-401-009-4}} * {{یادکرد|کتاب = دماوند خاستگاه اساطیر ایران‌زمین|نویسنده =نصرتی، مسعود|ناشر = نشر تربت| صفحه = | شهر = |سال = ۱۳۸۱|شابک = ISBN 964-403-101-6}} * {{یادکرد|کتاب= فرهنگ اساطیر و اشارات داستانی در ادبیات فارسی|نویسنده = یاحقی، محمدجعفر|ناشر =سروش|چاپ=دوم|شهر= [[تهران]]|سال=۱۳۵۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826|عنوان=Mt. Davamand, Iran|ناشر=ناسا|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.mountainzone.ir/MountainIndex/damavand.htm |عنوان = کوه دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷|ناشر = وب‌سایت قلمرو کوهستونی ایران}} * {{یادکرد|کتاب= نقشه راهنمای صعود به قله‌های البرز مرکزی|ناشر =موسسهٔ جوغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشیناسی|شهر=[[تهرون]]|سال=۱۳۷۸|شابک=ISBN 964-342-086-8}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.sci.org.ir/portal/faces/public/sci/sci.negahbeiran/sci.Land|عنوان = نگائی به ایران؛ سرزمین و حکومت|ناشر = درگائ میلی آمار|تاریخ بدی‌ین= ۱۸ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی = http://www.dur.ac.uk/j.p.davidson/damavand.html |عنوان = تشفشون دماوند|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.parstimes.com/spaceimages/mt_damavand.html|عنوان = کوه دماوند|ناشر = وب‌گاه Pars Times|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www2.irna.ir/fa/news/view/menu-152/8601252768191615.htm|عنوان =اتا مسوول: علت تغییر رفتار قله دماوند دست تحقیق دله دره |ناشر=ایرنا|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی =http://www.ngdir.ir/GeoportalInfo/SubjectInfoDetail.asp?PID=687&index=-1|عنوان= اطلس زمین‌شیناسی راه‌ئون|زوون=انگلیسی|ناشر = پایگاه میلی داده‌های علوم زمین|تاریخ بدی‌ین= ۲۱ آوریل ۲۰۰۷}} * {{یادکرد وب|نشانی=http://www.peaklist.org/theory/orometry/article/Orometry_1.html|عنوان=An Introduction to Prominence|زوون=انگلیسی|تاریخ بدی‌ین=۲۵ آوریل ۲۰۰۷}} == وابسته جستارون == * [[البرز]] * [[هفت کوه تشفشونی]] == بیرون بگردستن == {{commons|Mount_Damavand}} * [https://web.archive.org/web/20080920083712/http://earthobservatory.nasa.gov/Newsroom/NewImages/images.php3?img_id=16826 عکس ماهواره‌ئی ناسا دماوند جه] * [https://web.archive.org/web/20090727194940/http://www.mazandnume.com/?PNID=V4623 تاریخچه ابّلین صعودون به قلهدماوند] * [http://www.snow-forecast.com/resorts/Damavand.html پیش‌بینی ئو وهوای کوه دماوند] * [https://web.archive.org/web/20071215034438/http://www.zanjanclimbing.ir/3.htm گوزارش صعود از جبههٔ غربی دماوند در شهریور ۱۳۸۵] * [https://web.archive.org/web/20100606055644/http://www.iranview.ir/damavand/index.htm نقشهٔ مسیرون صعود به دماوند] <!--بقیه زوونا--> [[رج:کوهون]] [[رج:مازرون تاریخی جائون]] cfrho5sykdpxlic8il1nnpmt56lz3hx 0 5697 390421 302422 2026-07-19T05:50:34Z HenryThe 27142 390421 wikitext text/x-wiki {{منبع}} {{صندخ/نژاد|عکس= Nowruz eve mazanderani.jpg|جیرنویس=نوروزخونی مازرونی}} '''مازِرونی مردمون'''<ref>[[مازرونی زوون|Mazanderani]]: مازرونی مردمون; also known as the '''Tabari people''' or '''Tabarestani people''' (Mazanderani: توری مردمون or تبری مردمون)</ref> یا '''تَوِری مردمون''' یا '''تِپوری مردمون'''، به مردمونی که به طور کولّی پس زمینه قومی مازِرونی و تَوِری دارننه ئو به [[مازرونی زوون]] گپ زننه ره گننه. تَوِری مردمون ریشه به یتا قوم کهن که [[تپورون|تپوری]] نوم دارننه رسنه. ==بنه‎وار== ''گت بنویشته ره بخوندین:'' [[مازرون تاریخ]] ==زوون== ''گت بنویشته ره بخوندین:'' [[مازرونی زوون]] ==دکلستن== این مردمون مزرونی زوون شه ره [[تبری]] گنّه ئو به صورت کم ئو زیاد در استان‌ئون [[گلستان]]، [[تهران]]، [[سمنان]]، [[گیلان]] (تا [[رودسر شهرستان]] و [[لنگرود شهرستان]])، [[اصفهان]] (در فولاد شهر و شهر اصفهان) ئو بقیه جائون دله دکلستونه. == گت مردمون == ''گت بنویشته ره بخوندین:'' [[:رج:گت مردمون مازرون|گت آدمون]] {{پروژه مازرون}} [[رج:ایرانی‌تبار مردمون]] == منبعون == 1z0jfxynsh2cqvng5fyfv0zy300xt11 0 34300 390423 325177 2026-07-19T05:55:33Z HenryThe 27142 +صندخ 390423 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''خونش''' اتا کار هسه که [[خونشکر]] کنه و ونه بن‌مایه [[ونگ]] و [[سکوت]] هسه‌. خونش ره احساس ِبوتن وسیله دوننه که ونه مهمترین وسیله ونگ و ریتم هسه. == مازرون == [[مازرون]] دله، خونش ره ویشتر [[لَلـه‌وا]]، [[سورنا]]، [[کمانچه]] و اینجور سازای جا کننه. اسا مازرون پاپ خونشی دره جوونای دله شه جا ره وا کنه که ویشتر [[ارگ]] ونه ساز هسه. == دپیته چرخه‌تو == * [[خونشکر|خونش‌کر]] [[رج:موسیقی]] 670jix7z1yigiyzyyt4oyd6op25wl51 0 36435 390408 279535 2026-07-18T13:02:58Z محک 1023 کارور محک، [[سیمز 3]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[سیمز ۳]] دله 279535 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کامپیوتری کا}}   [[رده:صفحه‌هایی که از جعبه اطلاعات بازی ویدئویی با پارامترهای تعریف‌شده محلی استفاده می‌کنند]] [[رده:مقاله‌هایی که از جعبه‌های اطلاعات ویکی‌داده با تصاویر تعریف‌شده محلی استفاده می‌کنند]] '''''سیمز ۳''''' {{به انگلیسی|The Sims 3}} اتّا ویدیویی کا چوکوت موناساجی(زنّگی شبیه ساجی) هسه کا آدمیزائون لایف استایل هسه کا ماکسیس اینتا ره بساته و ۲۰۰۹ دله الکترونیک آرتس ، [[ماکروسافت|مایکروسافت]] ویندوز سه و مک‌اواس سه دی بموئه بازار. اینتا کا سیمز کائون سیمین جور هسه . انتا کا پسترین کا تکمیل هاکرد هسه ، یهنی ''سیمز ۲''د. ونه کونسولی نوسخه ۲۰۱۰ پلی‌استیشن ۳،سه . اکس‌باکس ۳۶۰سه و نینتندو دی‌اسسه واتّا ما دیئر بعد برای وی سه ارائه بویه . ونه ویندوز فون نوسخه ۱۵ اکتبر ۲۰۱۰، دیه فروشگاه ویندوز فون دله و وونسه کا وه ره دانلود هاکردن .ونه نوسخه نینتندو ۳دی‌اس سه ۲۷ مارچ ۲۰۱۱ ذله بموئه ، . ونه دماله ''سیمز ۴'' ۲۰۱۴ سپتومبر دله بموئه ، مایکروسافت ویندوز سه دی ۲۰۱۷ بموئه . === اکسپنشن پک === اینتا کا سه خلی اکسپنشن پک بساتنه و بموئه بازرا دله: {| class="wikitable" style="width: 100%;" ! style="width: 25%;height:50px;" |نوم ! style="width: 25%;" |ارائه تمن !Includes !Life State !New Careers |- |'''''World Adventures''''' |    |Additions: New traits, items, clothing{{خط سر}}<br />Features: quests, tomb exploration at three new destinations, photography, new build functions including the basement tool, nectar, fireworks, shops, vacation homes.{{خط سر}}<br />New vacation worlds: Champs Les Sims (France), Al Simhara (Egypt), Shang Simla (China) |Mummy |None |- |'''''Ambitions''''' |   |Additions: New careers, skills, traits, and items{{خط سر}}<br />Features: control within work (professions and selected careers), laundry, tattoo system, skill-based self-employment.{{خط سر}}<br />New world: Twinbrook |Simbot (Robot) |Architectural Designer · Education · Firefighter · Ghost Hunter · Medical · Investigator · Stylist · Self-Employed |- |'''''Late Night''''' |   |Additions: New careers, skills, traits, clothes and accessories, furniture, and cars{{خط سر}}<br />Features: bars, night clubs, penthouse suites, hot tubs, subway portholes, elevators, breast and muscle definition sliders, Group, Band, Butler, zodiac signs, new swimming pool design tools, height adjustment for wall objects, fountain tool, the ability to become a vampire.{{خط سر}}<br />New world: Bridgeport |Vampire |Film · Band Member |- |Generations |   |Additions: New playground equipment, mid-life crisis, new interactions, new traits, and new profession{{خط سر}}<br />Features: Pranks, body hair for males, new types of celebrations (i.e. birthday/teen/bachelor parties, weddings, slumber), memories, graduation ceremonies, prom, imaginative play, potions, spiral staircases, water slides, boarding schools, pillow fights, strollers, canes for elders. |Imaginary Friend |Daycare |- |pets |   |Two editions: Regular and "Limited Edition"{{خط سر}}<br />Additions: New pets, new animal and sim traits, Create-A-Pet, new lifetime wishes and rewards, new interactions, new items, new venues and community locations, new pet and sim skills{{خط سر}}<br />Features: Controllable animals (cats, dogs, horses) and non-playable creatures (see NPC section), pet contests.{{خط سر}}<br />New world: Appaloosa Plains |Unicorn |Equestrian |- |'''''Showtime''''' |   |Three editions: Regular, "Limited Edition" and "کیتی پری Collector's Edition."{{خط سر}}<br />Additions: New stage performance careers (singer, acrobat, magician), new objects (pool table, golfing), new sim traits/lifetime wishes; ''Katy Perry only: downloadable stage venue, fruit-themed clothing, items, and stage props''{{خط سر}}<br />Features: Social features, stage decoration, singing, gigs, new 'Achievement System', Simport which allows importing and exporting of celebrity sims.{{خط سر}}<br />New world: Starlight Shores. |Genie |Singer · Acrobat · Magician |- |'''''Supernatural''''' |   |Three editions: Regular, "Limited Edition" and "Origin Decor Edition"{{خط سر}}<br />Additions: New items (alchemy station, rocking chair), new clothing options including wings, new traits.{{خط سر}}<br />Features: Supernatural life states including witches, werewolves, fairies, vampires, and zombies; creation of supernatural sims directly in Create-A-Sim.{{خط سر}}<br />New world: Moonlight Falls. |Witch, Werewolf, Zombie, and Fairy |Fortune Teller |- |'''''Seasons''''' |   |Two editions: Regular and "Limited Edition"{{خط سر}}<br />Additions: New skills (soccer/snowboard), new traits, seasonal celebrations{{خط سر}}<br />Features: Weather, seasons, new outerwear clothing category. |Alien |Test Subject (Aliens Only) |- |'''''University Life''''' |   |Additions (confirmed only): New skill (bowling), new traits, college sub-neighborhood. |TBA |Art Appraiser · Sports Agent · Video Game Developer |- |'''''Island Paradise<ref name="simsvipULIP" />''''' |  |TBA |TBA |TBA |- |'''''The Sims 3: Into the Future<ref name="simsvipULIP" />''''' |  |Article for this page is currently under review. |TBA |TBA |} == اششئون: ==   == منبعون: == {{بن‌بنویشت|۲}} 5gz13dws3a78xj989jhkv4zmmld3bzb 0 36691 390422 324941 2026-07-19T05:52:32Z HenryThe 27142 390422 wikitext text/x-wiki {{کامپیوتری بازی جعبه|سازنده=id Software|ناشر=id Software|سری=دوم {{!}} Doom|انتشار=December 10, 1993 MS-DOS|سبک=اول شخص تیر اندازی|موتور=دوم ماتور|عکس=Doom cover art.jpg}}[[پرونده:Doom logo.png|بندانگشتی|دومِ لوگو]]'''دوم''' ([[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] جه : ''Doom'') اتا اول شخص ویدئو کاء نوم هسّه که کومپانی id Software دله بِسات بئی یه و سال 1993 وره MS-DOS وِسه [[تنک‌کری|تنک]] (=منتشر) هاکردنه. این کاء دله کاکَر نقش اتا بی نوم [[سِلات|سرباز]] (دوم گای) رِه دارنه که وِره [[بنه|زمین]] جا راهی هاکردنه [[مریخ]] سیاره و وِه اونجه [[توشمار|هیولائون]] مقابل که [[جندم|جِهنِّم]] جه بمونه جنگ و مبارزه کِنّه. دوم، ویدئو کائون صنعت دله پِر اهمیت دارنه و همیشِک اَتا از بِت تِرین ویدئو کائونی که بسات بئی یه بشناسی بونه. [[رج:کامپیوتری کائون]] <references /> == منبع: == * [[:en:Doom_(1993_video_game)|اینگلیسی ویکی پدیا]] 6b58jycqbvfrjair4rdzpjo9b916ixk 0 47302 390407 390387 2026-07-18T13:01:11Z محک 1023 اعداد 390407 wikitext text/x-wiki {{کامپیوتری بازی جعبه|کا نوم=سینگولاریتی|title=Singularity (video game)|تنک‌کر=اکتیویژن|سازنده=ریون سافتور|موتور=Unreal Engine 3|پلتفورم=Microsoft Windows PlayStation 3 Xbox 360|عکس=Singularity_cover.jpg|director=Dan Vondrak|سایت=...|composer=چارلی کلاوسر، مایکل واندماکر}} '''سینگولاریتی''' ([[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] جه: ''Singularity'' ) اتا اول شخص [[ویدئو کاء|ویدئو کا]] نوم هسّه کا کومپانی رِیوِن سافت‌وِر (Raven Software) دله بسات بئی یه و سال ۲۰۱۰، اکتیوژن کومپانی (Activision) اینتا کا رهMicrosoft Windows، PlayStation 3، Xbox 360 وسه [[تنک‌کری|تنک]] هاکردنه. این ویدیو کا ره اپیک گیمز (Epic Games) گرافیکی ماتور جا کا ونه نوم آنریل انجین ۳ (Unreal Engine 3) هسّه بساتنه. == گیم پلی == سینگولاریتی اتا اول شخص تیراندازی هسّه کا ترس عنصرئون هم دارنه. اتا دستگاه دره کا ونه نوم TMD هسه. کاکر اینتا دستگاه جا تونده [[توم]] ره دست بوره و توم دله یور و یِر بوره، آدم ئون یا اشیائونی که وینده ره تغییر هاده بستینکلا خراب بئی پل ره توم دله یِر بَوِره و وِره تغییر هاده به اون گدر که سالم بی یه، یا اون گدر که دِشمند ره وینه وره توم دله انّه یور بوره که ونه جا فقط [[استکا|هِسِکا]] بمونّه. اتی جائون هم دره که کاکر تونده TMD دستگاه ره بَوره اونجه تا ونه قِد ره ویشتر هاکنه. === مالتی پلیر === کاکرئون توندنه مالتی پلیر هم بازی هاکنن که دِ حالت دارنه. وشون یا همه سرباز نقش دارِنّه و چند تا تیم رسد بونه و همدیگر جا الجه کفنّه، یا اتا تیم سرباز نقش گیرنه و اتا تیم توشمار‌ نقش گیرنه و اِتی کا شرو بونه. == آسنی == کا آسنی اینتی شِروع بونه که اتا [[جزیره]] که ونه نوم کاتورگا-دِوازِّه ('''Katorga-12''') هسّه و [[شوروی]] وسه بی‌یه و اِسا هِچکس ونه دله دنی‌یه اتّا مغناطیسی پالس در کنّه کا باعث بونه اتا [[آمریکای متحده ایالات|آمریکایی]] جاسوسی مونگ‌مونا‌ (=ماهواره) آسیب بوینه. همینسه وشون شک کفنه و اتا تیم ره هلی‌کوپتر ره جا راهی کندنه تا بورن جزیره ره وررسی هاکنن. سربازئون تا برسینه اتی مغناطیسی پالس در بونه و وشون هلی‌کوپتر رقد شونه. اینجه کاکر اتا سرباز نقش کا ونه نوم ناتانیل رینکو هسّه ره شه دست گیرنه. == بساتن == Raven Software باته که سینگولاریتی بساتن خله مشکلات داشته و اتا کَش Activision که سینگولاریتی تنک‌کَر بی‌یه نزدیک بی‌یه دِرِسّی بزنه کا ره کنسل هاکنه.<ref>Fuller, Keith (March 3, 2014). [https://www.polygon.com/2014/3/3/5462994/singularity-two-years-to-make-a-mess-ten-months-to-clean-it-up "The Confessional: It took two years to cancel Singularity, and ten months to fix it"]. [[:en:Polygon_(website)|Polygon]]. [[:en:Vox_Media|Vox Media]]. [https://web.archive.org/web/20180520054029/https://www.polygon.com/2014/3/3/5462994/singularity-two-years-to-make-a-mess-ten-months-to-clean-it-up Archived] from the original on May 20, 2018. Retrieved February 25, 2018.</ref> ونه بساتن گدر رِیوِن سافت‌ور شه پرسنل ره کمتِر هاکرده و کا چن کش عقب دکته و تنک بَیِّنِ توم ارزا بَیّه. == تنک بَیِّن په == سینگولاریتی خله خار-خار نقد بئی‌ته و هر پلتفورمی کا ونه وسه تنک بیه موفق بی‌یه و ویدئو کا نقدکرئون وره خله خار نمره هدانه. <ref>[https://www.metacritic.com/game/singularity/critic-reviews/?platform=pc "Singularity for PC Reviews"]. [[:en:Metacritic|Metacritic]]. CBS Interactive. [https://web.archive.org/web/20180524094727/http://www.metacritic.com/game/pc/singularity Archived] from the original on May 24, 2018. Retrieved May 19, 2018.</ref><ref>[https://www.metacritic.com/game/singularity/critic-reviews/?platform=playstation-3 "Singularity for PlayStation 3 Reviews"]. Metacritic. CBS Interactive. [https://web.archive.org/web/20100816112408/http://www.metacritic.com/game/playstation-3/singularity Archived] from the original on August 16, 2010. Retrieved May 19, 2018.</ref><ref>[https://www.metacritic.com/game/singularity/critic-reviews/?platform=xbox-360 "Singularity for Xbox 360 Reviews"]. Metacritic. CBS Interactive. [https://web.archive.org/web/20100817183839/http://www.metacritic.com/game/xbox-360/singularity Archived] from the original on August 17, 2010. Retrieved July 31, 2010.</ref>ونه تنک‌کر کومپانی اکتیوژن، ونه بروتن جا که ۴۰۰٫۰۰۰ نوسخه جه کم‌ته بی‌یه رضایت ناشته.<ref>Parfitt, Ben (August 6, 2010). [https://www.mcvuk.com/business/singularity-and-blur-fell-short "Singularity and Blur 'fell short'"]. [[:en:MCV_(magazine)|MCV]]. [[:en:NewBay_Media|NewBay Media]]. [https://web.archive.org/web/20100920233645/http://www.mcvuk.com/news/40308/Singularity-and-Blur-fell-short Archived] from the original on September 20, 2010. Retrieved May 19, 2018.</ref> == منبع == {{په‌نویس|2}} * ۱۱ ارکه ما ۱۵۳۵ تبری، این ولگ [[:en:Singularity_(video_game)|اینگلیسی ویکی‌پدیا]] جه ترجمه بیّه. [[رج:کامپیوتری کائون]] lb1ufrta7p9lnqm5jhv3kr4psdgsddt 390416 390407 2026-07-18T17:08:41Z HenryThe 27142 +مالتی پلیر +لینک 390416 wikitext text/x-wiki {{کامپیوتری بازی جعبه|کا نوم=سینگولاریتی|title=Singularity (video game)|تنک‌کر=اکتیویژن|سازنده=ریون سافتور|موتور=Unreal Engine 3|پلتفورم=Microsoft Windows PlayStation 3 Xbox 360|عکس=Singularity_cover.jpg|director=Dan Vondrak|سایت=...|composer=چارلی کلاوسر، مایکل واندماکر}} '''سینگولاریتی''' ([[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] جه: ''Singularity'' ) اتا اول شخص [[ویدئو کاء|ویدئو کا]] نوم هسّه کا کومپانی رِیوِن سافت‌وِر (Raven Software) دله بسات بئی یه و سال ۲۰۱۰، اکتیوژن کومپانی (Activision) اینتا کا رهMicrosoft Windows، PlayStation 3، Xbox 360 وسه [[تنک‌کری|تنک]] هاکردنه. این ویدیو کا ره اپیک گیمز (Epic Games) گرافیکی ماتور جا کا ونه نوم آنریل انجین ۳ (Unreal Engine 3) هسّه بساتنه. == گیم پلی == سینگولاریتی اتا اول شخص تیراندازی هسّه کا ترس عنصرئون هم دارنه. اتا دستگاه دره کا ونه نوم TMD هسه. کاکر اینتا دستگاه جا تونده [[توم]] ره دست بوره و توم دله یور و یِر بوره، آدم ئون یا اشیائونی که وینده ره تغییر هاده بستینکلا خراب بئی پل ره توم دله یِر بَوِره و وِره تغییر هاده به اون گدر که سالم بی یه، یا اون گدر که دِشمند ره وینه وره توم دله انّه یور بوره که ونه جا فقط [[استکا|هِسِکا]] بمونّه. آسنی خطی هسّه و کاء دله انتخابی ندارنه که آسنی روایت سر تاثیر بهله، اما آسنی لمبر وندی گدر، کاکر چن تا انتخاب تونده هاکنه کا ونه چِتی توم بین سر تاثر دارنه کا فَقِط ونه [[کات‌سین]] دله سراق هدا بونه. اتی جائون هم دره که کاکر تونده TMD دستگاه ره بَوره اونجه تا ونه قِد ره ویشتر هاکنه. == مالتی پلیر == کاکرئون توندنه مالتی پلیر هم بازی هاکنن که دِ حالت دارنه. وشون یا همه سرباز نقش دارِنّه و چند تا تیم رسد بونه و همدیگر جا الجه کفنّه، یا اتا تیم سرباز نقش گیرنه و اتا تیم توشمار‌ نقش گیرنه و اِتی کا شرو بونه. هرکمین هم شه مخصوص رج وندی و قِد ره دارننه. اته حالت نوم " توشمار‌ئون عله سلات‌ئون" نوم دارنه و اته [[دث‌مچ]] استایلِ کاء هسّه کا تیمی کاء بونه<ref>[https://www.telegraph.co.uk/technology/video-games/7885370/Singularity-video-game-review.html "Singularity video game review"]. 12 July 2010. [https://web.archive.org/web/20180520134040/https://www.telegraph.co.uk/technology/video-games/7885370/Singularity-video-game-review.html Archived] from the original on 2018-05-20. Retrieved 2018-05-19.</ref>. دیئِر حالت دره کا " رقد هدائن" نوم دارنه و [[سِلات|سلات‌ئون]] تجننه کا نخشۀ موختلفِ مشخص‌بئی جائون ره شه وسّه هائیرن، و توشمار‌ئون این جائون جا دفاع کاندنه تا رقد نشوئن. اون‌گدر کا توم سَر بووه، سلات‌ئون دِشت جائون ره شه دس گیرننه و اِسا کاکر های نخش پش‌تیم بونه. == آسنی == کا آسنی اینتی شِروع بونه که اتا [[جزیره]] که ونه نوم کاتورگا-دِوازِّه ('''Katorga-12''') هسّه و [[شوروی]] وسه بی‌یه و اِسا هِچکس ونه دله دنی‌یه اتّا مغناطیسی پالس در کنّه کا باعث بونه اتا [[آمریکای متحده ایالات|آمریکایی]] جاسوسی مونگ‌مونا‌ (=ماهواره) آسیب بوینه. همینسه وشون شک کفنه و اتا تیم ره هلی‌کوپتر ره جا راهی کندنه تا بورن جزیره ره وررسی هاکنن. سربازئون تا برسینه اتی مغناطیسی پالس در بونه و وشون هلی‌کوپتر رقد شونه. اینجه کاکر اتا سرباز نقش کا ونه نوم ناتانیل رینکو هسّه ره شه دست گیرنه. == بساتن == Raven Software باته که سینگولاریتی بساتن خله مشکلات داشته و اتا کَش Activision که سینگولاریتی تنک‌کَر بی‌یه نزدیک بی‌یه دِرِسّی بزنه کا ره کنسل هاکنه.<ref>Fuller, Keith (March 3, 2014). [https://www.polygon.com/2014/3/3/5462994/singularity-two-years-to-make-a-mess-ten-months-to-clean-it-up "The Confessional: It took two years to cancel Singularity, and ten months to fix it"]. [[:en:Polygon_(website)|Polygon]]. [[:en:Vox_Media|Vox Media]]. [https://web.archive.org/web/20180520054029/https://www.polygon.com/2014/3/3/5462994/singularity-two-years-to-make-a-mess-ten-months-to-clean-it-up Archived] from the original on May 20, 2018. Retrieved February 25, 2018.</ref> ونه بساتن گدر رِیوِن سافت‌ور شه پرسنل ره کمتِر هاکرده و کا چن کش عقب دکته و تنک بَیِّنِ توم ارزا بَیّه. == تنک بَیِّن په == سینگولاریتی خله خار-خار نقد بئی‌ته و هر پلتفورمی کا ونه وسه تنک بیه موفق بی‌یه و ویدئو کا نقدکرئون وره خله خار نمره هدانه. <ref>[https://www.metacritic.com/game/singularity/critic-reviews/?platform=pc "Singularity for PC Reviews"]. [[:en:Metacritic|Metacritic]]. CBS Interactive. [https://web.archive.org/web/20180524094727/http://www.metacritic.com/game/pc/singularity Archived] from the original on May 24, 2018. Retrieved May 19, 2018.</ref><ref>[https://www.metacritic.com/game/singularity/critic-reviews/?platform=playstation-3 "Singularity for PlayStation 3 Reviews"]. Metacritic. CBS Interactive. [https://web.archive.org/web/20100816112408/http://www.metacritic.com/game/playstation-3/singularity Archived] from the original on August 16, 2010. Retrieved May 19, 2018.</ref><ref>[https://www.metacritic.com/game/singularity/critic-reviews/?platform=xbox-360 "Singularity for Xbox 360 Reviews"]. Metacritic. CBS Interactive. [https://web.archive.org/web/20100817183839/http://www.metacritic.com/game/xbox-360/singularity Archived] from the original on August 17, 2010. Retrieved July 31, 2010.</ref>ونه تنک‌کر کومپانی اکتیوژن، ونه بروتن جا که ۴۰۰٫۰۰۰ نوسخه جه کم‌ته بی‌یه رضایت ناشته.<ref>Parfitt, Ben (August 6, 2010). [https://www.mcvuk.com/business/singularity-and-blur-fell-short "Singularity and Blur 'fell short'"]. [[:en:MCV_(magazine)|MCV]]. [[:en:NewBay_Media|NewBay Media]]. [https://web.archive.org/web/20100920233645/http://www.mcvuk.com/news/40308/Singularity-and-Blur-fell-short Archived] from the original on September 20, 2010. Retrieved May 19, 2018.</ref> == منبع == {{په‌نویس|2}} * ۱۱ ارکه ما ۱۵۳۵ تبری، این ولگ [[:en:Singularity_(video_game)|اینگلیسی ویکی‌پدیا]] جه ترجمه بیّه. [[رج:کامپیوتری کائون]] 2spq6stjb78g4elhehl1v4z98u15i8m 0 47379 390424 234807 2026-07-19T05:57:16Z HenryThe 27142 +لینک 390424 wikitext text/x-wiki {{خار بنویشته}} {{صندخ/کومپانی |عکس= 440px-Tango_Gameworks_logo.png }} '''تانگو گِیم‌وُرکز''' ([[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] جه: ''Tango Gameworks'') اتا [[جاپون|جاپونی]] ویدئوکا ساجِ کومپانی بی‌یه که ونه مَقِر [[توکيو|توکیو]] دَیّه، مارچ ما ۲۰۱۰ گدر [[شینجی میکامی]] که پیش تِر [[کپکام]] کومپانی وِسّه کار کرده وره تاسیس هاکرده، ۲۰۱۰ اکتبر ما‌یِ گدر اَتی مالی مشکلات وشون سر دکته و زِنی‌مکس مدیا، کومپانی ره صاب بیّه. تانگو، سروایول هارر کائون؛ دِ ایوُل ویزن، دِ ایوُل ویزن ۲، اکشن-ادونچز کا؛ گوست‌وایر: توکیو، و رایم-بیسد اکشن کا؛ [[های-فای راش]] ره بساته. تانگو‌یِ پِرماری کومپانی [[زنی‌مکس مدیا]] مارچ ما‌ یِ ۲۰۲۱ گدر [[ماکروسافت|مایکروسافت]] (''Microsoft'') جا بَخری بیّه، اینتی تانگو اوِّلین جاپونی استودیو‌ئی بیّه که [[مایکروسافت گیمینگ|مایکروسافت گیمینگِ]] (''Microsoft Gaming'') پورتفولیو ره دله بموئه.<ref>Murray, Sean (12 March 2021). [https://www.thegamer.com/phil-spencer-tango-gameworks-xbox-japan/ "Phil Spencer Says Tango Gameworks Acquisition Is A "Great Step" For Xbox's Future In Japan"]. The Gamer. [https://web.archive.org/web/20220929142100/https://www.thegamer.com/phil-spencer-tango-gameworks-xbox-japan/ Archived] from the original on 29 September 2022. Retrieved 17 October 2023.</ref> اینتا استودیو 2024 می مایِ 7 دَوِست بیّه. 2024 آگوست ما، [[کرافتون]] کا ات [[جنوبی کره|کره‌ای]] ویدئوءکا [[تنک‌کری|تنک‌کرِ]] کومپانی هسته اعلام هاکرده که وشون مایکروسافت جا توافق هاکردنه و ات مبلغ سَر که ونه مبلغ ره نائوتنه تانگوگیم‌ورکز ره مایکروسافت جه بخرینه و تملک هاکردنه. == اونچه بگذشته == شینجی میکامی ۱۹۸۹ گدر به یور کپکام کومپانی پلی دیّه، ونه چن تا فرانچایز‌ئون سر کایری کرده و اتا ترسناک (هارِر) ویدئوکائون سری که ونه نوم رِزِدِنت ایوُل (''Resident Evil'') بی‌یه ره دِرِس هاکرده. توم که یور بورده، کپکام کومپانی میکامی وسه پِر گت بَی بی‌یه و و هم خاسته که دیر کائون که ترسناک نَوِّن بسات هاکنه. اَتی بگذشته، وه آزاد شی‌یه کومپانی‌ئون جه کایری کِرده، بستینکلا؛ پلانتینیوم‌گیمز (''PlatinumGames'') کومپانی وسّه وَنکوئِش (''Vanquish'') ره کارگردونی هاکرده و گرس‌هاپر منیوفکچر (''Grasshopper Manufacture'') وسه اتا اکشن-هارِر کا که ونه نوم شَدُوز آو دمند (''Shadows of the Damned'') بی‌یه ره تهیه‌کَری هاکرده. سگا (''Sega'') چن کَش اتا ترسناک کا بساتنه وسّه وره پیغوم هدائه اما وه رد هاکرده. ۱ مارچ ما ۲۰۱۰ سال، میکامی کا ونه سن ۴۴ ره برسی بی‌یه و تا ۱۲ کاساجِ دیر تانگو ره [[توکيو|توکیو‌]]<nowiki/>یِ اودیبا دله تاسیس هاکردنه و میکامی شه کاری دفترِ کوچ ره اوساکا جه بورده اونجه. می ما ۲۰۱۰ گدر، شیگنوری دیشاکاوا ما پلنتینیوم‌گیمزِ وسّه مَد‌وُرلد (''MadWorld'') ره کارگردونی هاکرد بی‌یه کومپانی ره ملحق بیّه. تانگو، ات دقسی چن تا پروژه‌ی کارِ ره شروع هاکرده، اتا کچیک تیمِ جا وشون ۶ ما‌یِ سر اتا جوکِ کا‌یِ سر کار هاکردنه کا اینتی بی‌یه که اتا تَسوک دره و شه دِتا لینگ سر اِس هاکرده و شات‌گان (اتّه جور تِفِنگ) جه گِلیله دَر کِنّه. [[پرونده:Shinji Mikami April 2013 3.jpg|بندانگشتی|شینجی میکامی]] وشون اصلی پروژه نوم نو‌آه (''Noah'') بی‌یه، اتا سای-فای‌یِ وا بِشتِ جهونِ سروایول-ادونچر (''sci-fi'' ''open world survival-adventure'') کا که ۱۹۸۴ فیلم دوون (''Dune'') جا الهام بَئیت بی‌یه. اینتا کایِ دله، زمین ویشتر جائون ره زیوش ننشنه هاکردن و همینسه آدم‌ئون بوردنه دیر سیاره‌ئون، اونجه اتا کولونی یِ ارتباط دیرئون جا قطع بونه و وشون پِش-سر اتا تیم راهی کاندنه تا بوره چرخ بَیره وشون ره پیدا هاکنه. تانگو این کا‌یِ سرِ کار ره شروع هاکرد بی‌یه کا وشون مالی مشکلات پیش بمو، کا میکامی ونه خوری گته، " اتچی اتفاق دکته". امریکایی ویدئوکا تنک‌کر [[بتزدا سافت‌ورکز]] (''Bethesda Softworks'') کومِک هاکردن وسه شاب دله بشته و همینسه ونه پرماری کومپانی زنی‌مکس مدیا (''ZeniMax Media'')، تانگو ره بخری‌یه و صاب بیّه. ۲۸ اکتبر ما ۲۰۱۰ گدر این قرارداد ره اعلام هاکردنه. زنی‌مکس، صاب بیّنِ سه، ۱۵۰ میلیون آمریکایِ دلار ره که پیش تِر جمع هاکرد بی‌یه ره اتا قسمت ره خرج هاکرده. میکامی دی اَره باته چونکه ونه نظر اِموئه که بتزدا و زنی‌مکس وشون خله مستقلِ موحیط دنّه کا تانگو شه کار ره هاکنه. اینتی استودیو زنی‌مکس اِیژا ک.ک، زنی‌مکسِ آسیا-پاسیفیک چله که توکیو‌یِ آئومی ناحیه دله قرار دارنه ادغام بیّه، و اَی شه ره سازمان هدانه و این کَش اتّه بخش بیّنه و تانگو نوم از این گدر به یور تانگو گیم‌ورکز بیّه. نوامبر ما ۲۰۱۰ که برسی‌یه، آهنگ‌ساج ماسافومی تاکادا ( گِرَس هاپر منیوفکچر وسه کار کرده)، آرتیست نااُکی کاتاکای و برنامه‌نویسِن شینیچیروه ایشی‌کاوا ( هر دِ کپکام وسه کار هاکرد بی‌نه) تانگو جه ملحق بینه. مارچ ما ۲۰۱۰ گدر، استودیو ۶۵ تا کایر داشته، کا میکامی انتظار بی‌یه کا ۱۰۰ کَس ره رسنه. ادغام بیّن په، میکامی تانگویِ وسّه اِتی ویندسه کا چند تا کا ره اون گدر بساجن. نوآه بساتن کنسل بیّه و وشون شروع هاکردنه اتا دیر گت کاءِ سَر کار هاکردن. اون توم، ونه نوم بی‌یه زوی (''Zwei'')، اون اَوِّل که زوی بسان شروع بیّه، اتا مردی و زنا ره سرق دا که دئیر ره زنجیر ره جا دَوِست بَی بی‌نه و اَتّا وَمپایر اشکار هاکردنه په درنّه، کاءِ دله، دِ تا کاکر تونستنه اتا کاراکتر کِنتِرل ره شه دس بَیرِن یا اتا کاکر هر دِتا ره شه دس داره. وشون رسمی دسّوری آپریل مایِ ۲۰۱۲، اینتا پروژه ره اعلام هاکردنه. توم که یور بورده، اینتا کا دِرِسی اته چی دیر بیّه و ونه نوم بیّه دِ ایول ویزن (''The Evil Within'') کا اتا سروایول هارر کا بی‌یه که وره آپریل ما ۲۰۱۳ سال اعلام هاکردنه. آگوست ۲۰۱۴ گدر، تانگو آئومی جا شه کوچ ره بورده شیبائو منطقه. اکتبر ۲۰۱۴ گدر بتزدا دِ ایول ویزن ره تنک هاکرده، اینتا آخرین کا بی‌یه کا میکامی وره کارگردونی هاکرده و تانگویِ آینده کائونِ کارگردونی نقش ره بِشته دیر آدئون وسّه. اتا دمباله د ایول ویزن وسه ۲۰۱۷ E۳ دله اعلام هاکردنه که بتزدا وره اکتبر ۲۰۱۷ گدر تنک هاکرده. ژوئن ۲۰۱۹ گدر، E۳ ۲۰۱۹؛ بتزدایِ خوری کنفرانس دله میکامی و خلق‌کَر کارگردون ایکومی ناکامورا، گوست‌وایر: توکیو (''Ghostwire: Tokyo'') که اتا اکشن-ادونچر کا که ترس عنصر‌ئون ره دی دارنه ره اطلاع هدانه. سپتامبر ما ۲۰۱۹، ناکامورا تانگو جه استعفا هدائه و استودیو یِ جه ۹ سال بگذشتن په بورده. مارچ ما ۲۰۱۲، تانگویِ پرماری کومپانی زنی‌مکس مدیا، مایکروسافت دس جه ۷.۵ میلیاردِ آمریکایِ دلار وسه بخری بیّه و مایکروسافت گیمینگ دله ادغام بیّه. ادغام بیّن گدر، تانگو ایک‌بکس ره اولین جاپونی استودیو بیّه که ونسّه کا ساته و ونه مقر جاپون دله دیّه. مارچ مایِ ۲۰۲۰، تانگو اتا موبایل کا بریم هدائه، ونه نوم هیرو دایس بی ‌یه و ۵ ما یور بوردنه پی وره خاموش هاکرده. ۲۵ ژانویه ۲۰۲۳، اتا بتزدا و ایکس‌باکس دئیر جه گپ بزوئن کنفرانس، تانگو گیم‌ورکز اتا رایم-اکشن کا که ونه نوم های-فای-راش بی‌ره معرفی هاکرده کا همون روز چن سائت بگذشتن په بریم هدا بیّه. فوریه ما ۲۰۲۳، بتزدا سافت‌ورکز اطلاعیه هدا که میکامی تانگو گیم‌ورکزِ جا چن ما یِ دیر شونه. 2024 می ما، مایکروسافتِ ویدئوکا یِ مسئول مَت بوتی اعلام هاکرده کا وشون دَرِنّه تانگوگیم‌وُرکز ره وندنّه و تعطیل کندنه. وشون تصمیم جورنالیست‌ئون و ویدئوکا کاکرئون میون خله منفی جِواب بئیته، ویشته باتنه کا اینتا استودیو ویدئوکائون اتی خله موئفق بی‌نه، بستینکلا ها-فای-راش (''Hi-Fi Rush''). اَتی دیر هم باتنه ایکس باکس، های-فای-راش واری کائون ویشته ونه نیاز هسّه. استودیو ئه دَوِست بَیِّنِ په، شینجی میکامی کا ونه تاسیس‌کر بی‌یه شه [[توییتر]] ولگ دله باته: " تانگو دوست بیّه. (هین دکته) دل‌دماس‌کَر هسّه."<ref>https://comicbook.com/gaming/news/tango-gameworks-founder-shinji-mikami-responds-to-closure/</ref> == بساته کائون == {| class="wikitable sortable" !سال !نوم !پلتفورم !تنک‌کر |- |۲۰۱۴ |[[د ایول ویزن]] |پلی استیشن ۳، پلی استیشن ۴، ویندوز، ایکس‌باکس ۳۶۰، ایکس‌باکس ۱ |بتزدا سافت‌ورکز |- |۲۰۱۷ |[[د ایول ویزن ۲]] |پلی استیشن ۴، ویندوز، ایکس‌بکس ۱ |بتزدا سافت‌ورکز |- |۲۰۲۲ |[[گوست‌وایر: توکیو]] |پلی استیشن ۵، ویندوز، ایک‌باکس سریز ایکس/اس |بتزدا سافت‌ورکز |- |۲۰۲۲ |[[هیرو دایس]] |اندروید، آی‌اُ‌اِس |زنی‌مکس ایژا |- |۲۰۲۳ |[[های-فای راش|های-فای-راش]] |ویندوز، ایکس‌باکس سریز ایکس/اس، پلی استیشن ۵ |بتزدا سافت‌ورکز |} == منبع == {{په‌نویس}} * ۱۹ ارکه ما ۱۵۳۵ تبری، این ولگ [[:en:Tango_Gameworks|اینگلیسی ویکی‌پدیا]] جه ترجمه بیّه. == بریمی لینک == * تانگو گیم‌ورکزِ [https://tangogameworks.com/ رسمی سایت]. [[رج:ویدئو‌کا ساز کومپانی]] d0zr6uhhq19wphz2pxo9zc3116jvgvn 0 47717 390425 328125 2026-07-19T06:04:58Z HenryThe 27142 +بروتن +لینک 390425 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کامپیوتری کا|عکس=Hi-Fi Rush Xbox Series X capa digital.jpg}} '''های-فای راش''' ([[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] جه: ''Hi-Fi Rush'') ات 2023 رایم-بِیسد اکشنِ کا هسّه.<ref>Skinner, Tom (January 26, 2023). [https://www.nme.com/news/gaming-news/evil-within-studio-releases-rhythm-action-game-hi-fi-rush-3387304 "Evil Within studio releases rhythm-action game Hi-Fi Rush"]. [[:en:NME|NME]]. Retrieved January 27, 2023. </ref> [[تانگو گیم‌ورکز|تانگو‌ گیم‌ورکز]] وره بساته و [[بتزدا سافت‌ورکز]] وره [[تنک‌کری|تنک]] هاکرده. 2023 ژانویه مایِ 25، اینتا کا [[ویندوز]] و ایکس‌باکس سریز ایکس/اس وسّه آنونس و بریم هدا بیّه. 2024 مارچ مایِ 19 دی وره پلی‌استیشن 5 وسه بریم هدانه. ها-فای راش، تانگو گیم‌ورکز ره آخرین کا بی‌یه کا تنک بیّه. 2024 می ما، تانگو گیم‌ورکز دوست بیّه. == بروتن == تا 2023 مارچ مایِ گدر، اینتا کاء 2 میلیون کاکر داشته کا اَتی وره دیجیتالی بخری بی‌نه و اَتی [[گیم‌پس]] اشتراک داشتنه و وره دانلود هاکردنه.<ref>Carter, Justin (March 1, 2023). [https://www.gamedeveloper.com/business/-i-hi-fi-rush-i-rocks-out-with-2-million-players "Hi-Fi Rush rocks out with 2 million players"]. [[:en:Game_Developer_(website)|Game Developer]]. Retrieved March 2, 2023.</ref> 2023 آگوست مای گدر، گیم‌پس اشتراک و ونه فیزیکی کپی ره بخری‌یِن جا ونه کاکر ها 3 میلیون تَن ره بَرِسی بی‌یه.<ref>Gilbert, Fraser (August 16, 2023). [https://www.purexbox.com/news/2023/08/xbox-exclusive-hi-fi-rush-has-now-surpassed-3-million-players "Xbox Exclusive Hi-Fi RUSH Has Now Surpassed 3 Million Players"]. Pure Xbox. Retrieved August 20, 2023.</ref> == منبع == * 17 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ [[:en:Hi-Fi_Rush|اینگلیسی ویکی‌پدیا]] جه ترجمه بیّه. [[رج:ویدئوکا]] [[رج:کامپیوتری کائون]] [[رج:کنسولی کا‌ئون]] cr24wmmczux15oxgv66cysqqtxikngz 0 47724 390426 194246 2026-07-19T06:17:41Z HenryThe 27142 390426 wikitext text/x-wiki {{صندخ/کومپانی}} '''ایکس‌باکس''' کا پیش‌ته ونه نوم '''مایکروسافت گیمینگ''' بی‌یه ([[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] جه: ''Microsoft Gaming'') [[ماکروسافت|مایکروسافت]] ره اتِ [[آمریکای متحده ایالات|آمریکایی]] چن-ملیتی [[ویدئو کاء|ویدئوکا]] و دیجیتالِ سرگرمی یِ جیرچله هسّه کا ونه مقر [[واشنگتن|واشنگتنِ]] ردموند دله دره کا وره 2022 گدر تاسیس هاکردنه. == منبع == * 17 ده مایِ 1535 تبری، این ولگ [[:en:Microsoft_Gaming|اینگلیسی ویکی‌پدیا]] جه ترجمه بیّه. [[رج:مایکروسافت گیمینگ]] 04agza5xh3she5bs27gqfo4w5c55fxy 1 139367 390410 355625 2026-07-18T13:02:58Z محک 1023 کارور محک، [[گپ:سیمز 3]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[گپ:سیمز ۳]] دله 355625 wikitext text/x-wiki {{شاپ‌زن}} {{گپ صفحه}} 1vjigdfx9z1fnd3v7eklhi54qleb3gu 100 171986 390419 390393 2026-07-18T19:41:26Z محک 1023 390419 wikitext text/x-wiki * آمریکای ارتش شه بمبارون ره إدامه دنه. وشون چنتا پل و فرودگاه ره هم بزونه که [[آنتونیو گوترش]] (متحد ملل رئیس) وشون کار ره محکوم هاکرده. ایران هم أی چنتا نفتکش ره بترکانی‌یه و باته اونان که ونه هداری نشینه، مین ره بندستنه و بترکستنه. عربی کشورون ره همینتی موشک کپتل کنده. ایرانی نظامیون هشدار هدانه که اگه آمریکا بخائه ایرانِ جیرساختون ره بزنه، این‌صوه [[باب‌المندب|باب‌المندب تنگه]] ره [[یمن انصار الله]] کومک جه، وندنه. * آمریکای ارتش، شه دِتا سرباز بمردن تأیید هاکرده و باته اتا دیئر سر اُردن دله گوم هسته و چار نفر هم بیمارستان کتنه. ایرانِ بهداشتِ وزیر هم باته این برج، ۳۸ نفر بمردنه و ۴۰۰ نفر حدود صدمه بدینه. mkpmx5a31ln0mny7fy06jqhcrm94luu 0 171995 390409 2026-07-18T13:02:58Z محک 1023 کارور محک، [[سیمز 3]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[سیمز ۳]] دله 390409 wikitext text/x-wiki #بور [[سیمز ۳]] h87vp53r8bi7yutjjsl2ew41h4nte9x 1 171996 390411 2026-07-18T13:02:58Z محک 1023 کارور محک، [[گپ:سیمز 3]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[گپ:سیمز ۳]] دله 390411 wikitext text/x-wiki #بور [[گپ:سیمز ۳]] 24wdgdbjpn89hee7c6flpf54fc7mpk0 100 171997 390427 2026-07-19T07:27:39Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «* إنگیلیس ۶ - ۴ فرانسه. إنگیلیس که نیمه اول ره بدون [[جود بلینگام|بلینگام]]، [[هری کین|کین]]، [[آنتونی گوردون|گوردون]] و... ۴ تا گل پیش دکت بی‌یه، دومین نیمه که [[عثمان دمبله|دمبله]] و [[بارکولا]] بمونه تا ۴-۳ هم برسی‌یه ولی أی ورق دگرسته و بلینگام بمو پ...» دره 390427 wikitext text/x-wiki * إنگیلیس ۶ - ۴ فرانسه. إنگیلیس که نیمه اول ره بدون [[جود بلینگام|بلینگام]]، [[هری کین|کین]]، [[آنتونی گوردون|گوردون]] و... ۴ تا گل پیش دکت بی‌یه، دومین نیمه که [[عثمان دمبله|دمبله]] و [[بارکولا]] بمونه تا ۴-۳ هم برسی‌یه ولی أی ورق دگرسته و بلینگام بمو په بازی ره بَوردنه و برنز جه جام ره درس هاکردنه. ** [[امباپه|ام‌باپه]] ۲ تا گل بزو و شه بخت ره ویشته هاکرده که آقای گل بوه. ** [[ساکا]] هم ۳ تا گل بزو و بستینکلا هت‌ریک هکرده. ** انگلیس تیم دله فقط ات-دتا مصدوم و گلر سوم بموندستنه که این جام دله کا نکردنه و الباقی ره مربی بازی هدا. ** این بازی، ۲۰۲۶ جامِ ویشترین گل ره داشته. 4289e2yn8h7sovf9yv54acth3dy4jtz 0 171998 390428 2026-07-19T07:29:51Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''هَری کِین''' اتا [[انگلیس]]ی فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده. وه پیش‌ته [[تاتنهام]] دله دوی‌یه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:انگلیس فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:تاتنهام فوتوالیستون]]» دره 390428 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''هَری کِین''' اتا [[انگلیس]]ی فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده. وه پیش‌ته [[تاتنهام]] دله دوی‌یه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:انگلیس فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:تاتنهام فوتوالیستون]] q5ts6fu0jl02psgo8l8k2393ccz3eci 390429 390428 2026-07-19T07:31:21Z محک 1023 [[رج:لسترسیتی فوتوالیستون]] اضافه شد با استفاده از [[ویکی‌پدیا:رج‌ساز]] 390429 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''هَری کِین''' اتا [[انگلیس]]ی فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده. وه پیش‌ته [[تاتنهام]] دله دوی‌یه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:انگلیس فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:تاتنهام فوتوالیستون]] [[رج:لسترسیتی فوتوالیستون]] 8nuf9fk7mx2wjewldt60eh0hz706l8r 390432 390429 2026-07-19T07:38:02Z محک 1023 390432 wikitext text/x-wiki {{صندخ/ورزشکار}} '''هَری کِین''' اتا [[انگلیس]]ی فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده. وه پیش‌ته [[تاتنهام]] دله دوی‌یه. ونه جاجیگا زمین‌دله مهاجم هسته و گلزن کاکر حىساب إنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:انگلیس فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:تاتنهام فوتوالیستون]] [[رج:لسترسیتی فوتوالیستون]] ktmb6azqdxmxkqogm1oaao1v50l4tyc 0 171999 390430 2026-07-19T07:31:59Z محک 1023 اسقاط 390430 wikitext text/x-wiki #بور [[تاتنهام هاتسپور]] fx6jvho9n3yduldjzccb1q2n9si7z9i 0 172000 390431 2026-07-19T07:33:12Z محک 1023 ونه مسیر ره دکشی‌یه [[اروپا چمپیوز لیگ]] دله 390431 wikitext text/x-wiki #بور[[اروپا چمپیوز لیگ]] i7nnyqlug25wqy3xae6vwr3msqkkksf 0 172001 390433 2026-07-19T07:43:47Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''إرلینگ هالَند''' اتا [[نروژ]]ی فوتوالیست هسته که [[منچستر سیتی]] وسه کا کنده. وه پیش‌ته [[بروسیا دورتموند]] دله دوی‌یه. وه اتا تِکِ مهاجم و گلزن هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: نروژ فوتوالیستون]] [[رج: منچسترسیتی فوتوالیستون]] رج:زننه...» دره 390433 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''إرلینگ هالَند''' اتا [[نروژ]]ی فوتوالیست هسته که [[منچستر سیتی]] وسه کا کنده. وه پیش‌ته [[بروسیا دورتموند]] دله دوی‌یه. وه اتا تِکِ مهاجم و گلزن هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: نروژ فوتوالیستون]] [[رج: منچسترسیتی فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:دورتموند فوتوالیستون]] 14tshncuvi3sdjtzzkpohufgu0i6c8f 0 172002 390434 2026-07-19T07:50:38Z محک 1023 ونه مسیر ره دکشی‌یه [[جود بلینگام]] دله 390434 wikitext text/x-wiki #بور [[جود بلینگام]] 8ondiclfolos2d6d825i9i843rqsduh 0 172003 390435 2026-07-19T08:19:37Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''محمد صلاح''' اتا [[مصر]]ی فوتوالیست هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:مصر فوتوالیستون]] [[رج: لیورپول فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج: فیورنتینا فوتوالیستون]] [[رج:چلسی فوتوالیستون]]» دره 390435 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''محمد صلاح''' اتا [[مصر]]ی فوتوالیست هسته. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:مصر فوتوالیستون]] [[رج: لیورپول فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج: فیورنتینا فوتوالیستون]] [[رج:چلسی فوتوالیستون]] 4t316mj2ixkjbuqfgkj8olhqxbp5eib 390436 390435 2026-07-19T08:24:57Z محک 1023 390436 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''محمد صلاح''' اتا [[مصر]]ی فوتوالیست هسته. وه شه کار ره مصرِ لیگ دله شروع هکرده ولی [[عربی بهار]] توم، مصر دله جنگ بیه و لیگ ره دَوستنه. وه بورده اروپا و چن‌کش شه تیم ره دکش هکرده. [[اف‌سی بازل|بازل]]، [[چلسی]]، [[فیورنتینا ]]، [[آ اس رم]] وسه کا بکرده و آخرسر بورده [[لیورپول اف‌سی|لیورپول ]] دله و اینجه بی‌یه که شه بتترین دوره ره داشته و [[یورگن کلوپ]] مربی‌کری جه چنتا جام بورده و إسم درهاکرده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:مصر فوتوالیستون]] [[رج: لیورپول فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج: فیورنتینا فوتوالیستون]] [[رج:چلسی فوتوالیستون]] [[رج:آ اس رم فوتوالیستون]] [[رج:بازل فوتوالیستون]] 2sfnsfpxl5arw3incloy55qs4p8tpw2 0 172004 390437 2026-07-19T08:29:20Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''ویرژیل فن دایک''' اتا [[هلند]]ی فوتوالیست هسته که [[لیورپول اف‌سی]] وسه کا کنده و مدافع إستنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:هلند فوتوالیستون]] [[رج: لیورپول فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] <!-- [[رج:دورتموند فوتوالیستون]] -->» دره 390437 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''ویرژیل فن دایک''' اتا [[هلند]]ی فوتوالیست هسته که [[لیورپول اف‌سی]] وسه کا کنده و مدافع إستنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:هلند فوتوالیستون]] [[رج: لیورپول فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] <!-- [[رج:دورتموند فوتوالیستون]] --> 2qu5p805t32i329blr0l8jnpp1sy9u8 390438 390437 2026-07-19T08:32:03Z محک 1023 390438 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''ویرژیل فن دایک''' اتا [[هلند]]ی فوتوالیست هسته که [[لیورپول اف‌سی]] وسه کا کنده و مدافع إستنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:هلند فوتوالیستون]] [[رج: لیورپول فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج: ساوت‌همپتون فوتوالیستون]] mptdxn2p51ybs7khfjnlewhp0x3h1so 0 172005 390439 2026-07-19T08:34:23Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''{{جا:PAGENAMEBASE}}''' اتا [[آلمان]]ی فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده و هافبک إستنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: آلمان فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]]» دره 390439 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''{{#Invoke:String|replace|{{PAGENAME}}|%s%(.*%)||plain=false}}''' اتا [[آلمان]]ی فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده و هافبک إستنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: آلمان فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] 9ghclaxrr6k1lpmt8f0xce5klhpvbfn 390440 390439 2026-07-19T08:35:12Z محک 1023 [[رج:لایپزیگ فوتوالیستون]] اضافه شد با استفاده از [[ویکی‌پدیا:رج‌ساز]] 390440 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''{{#Invoke:String|replace|{{PAGENAME}}|%s%(.*%)||plain=false}}''' اتا [[آلمان]]ی فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده و هافبک إستنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: آلمان فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:لایپزیگ فوتوالیستون]] tpx3gwlk08bpy5fej50gq6amqewslg2 0 172006 390441 2026-07-19T08:37:39Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''{{جا:PAGENAMEBASE}}''' اتا [[فرانسه|فرانسوی]] فوتوالیست هسته که [[پاریسن ژرمن]] وسه کا کنده و گوش إستنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: فرانسه فوتوالیستون]] [[رج:پاریسن ژرمن فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]]» دره 390441 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''{{#Invoke:String|replace|{{PAGENAME}}|%s%(.*%)||plain=false}}''' اتا [[فرانسه|فرانسوی]] فوتوالیست هسته که [[پاریسن ژرمن]] وسه کا کنده و گوش إستنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: فرانسه فوتوالیستون]] [[رج:پاریسن ژرمن فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] l1s1qtsb4oog0piq6wj0gij58vjnwmv 390442 390441 2026-07-19T08:38:25Z محک 1023 [[رج:پاریسن ژرمن فوتوالیستون]] حذف شد; [[رج:پاریس سن ژرمن فوتوالیستون]] اضافه شد با استفاده از [[ویکی‌پدیا:رج‌ساز]] 390442 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''{{#Invoke:String|replace|{{PAGENAME}}|%s%(.*%)||plain=false}}''' اتا [[فرانسه|فرانسوی]] فوتوالیست هسته که [[پاریسن ژرمن]] وسه کا کنده و گوش إستنه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: فرانسه فوتوالیستون]] [[رج:پاریس سن ژرمن فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] bi6dc05h5bg4ok7g45d19bnza26a08z 0 172007 390443 2026-07-19T08:40:52Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''{{جا:PAGENAMEBASE}}''' اتا [[گرجستون]]ی فوتوالیست هسته که [[پاریسن ژرمن]] وسه کا کنده و گوش إستنه. کوارتسخلیا، پاریسن ژرمن جه فرانسه لیگ و اروپای چمپیونز لیگ ره قهرمون بیه. وه پیش از این [[اس‌اس‌سی ناپولی| ناپولی]] دله دیّه و اینتا تیم جه هم ا...» دره 390443 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''{{#Invoke:String|replace|{{PAGENAME}}|%s%(.*%)||plain=false}}''' اتا [[گرجستون]]ی فوتوالیست هسته که [[پاریسن ژرمن]] وسه کا کنده و گوش إستنه. کوارتسخلیا، پاریسن ژرمن جه فرانسه لیگ و اروپای چمپیونز لیگ ره قهرمون بیه. وه پیش از این [[اس‌اس‌سی ناپولی| ناپولی]] دله دیّه و اینتا تیم جه هم ایتالیای قهرمون بئی بی‌یه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:گرجستون فوتوالیستون]] [[رج:پاریس سن ژرمن فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:ناپولی فوتوالیستون]] 94ww0srmgw605f4m6cc6djb5tdvg3yu 390444 390443 2026-07-19T08:42:28Z محک 1023 390444 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''خویچا کواراتسخلیا''' اتا [[گرجستون]]ی فوتوالیست هسته که [[پاریسن ژرمن]] وسه کا کنده و گوش إستنه. کوارتسخلیا، پاریسن ژرمن جه فرانسه لیگ و اروپای چمپیونز لیگ ره قهرمون بیه. وه پیش از این [[اس‌اس‌سی ناپولی| ناپولی]] دله دیّه و اینتا تیم جه هم ایتالیای قهرمون بئی بی‌یه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:گورجستون فوتوالیستون]] [[رج:پاریس سن ژرمن فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:ناپولی فوتوالیستون]] t0bm1l9r5isy4wsz553f72rx3tbexk0 390445 390444 2026-07-19T08:42:57Z محک 1023 [[رج:روبین کازان فوتوالیستون]] اضافه شد با استفاده از [[ویکی‌پدیا:رج‌ساز]] 390445 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''خویچا کواراتسخلیا''' اتا [[گرجستون]]ی فوتوالیست هسته که [[پاریسن ژرمن]] وسه کا کنده و گوش إستنه. کوارتسخلیا، پاریسن ژرمن جه فرانسه لیگ و اروپای چمپیونز لیگ ره قهرمون بیه. وه پیش از این [[اس‌اس‌سی ناپولی| ناپولی]] دله دیّه و اینتا تیم جه هم ایتالیای قهرمون بئی بی‌یه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:گورجستون فوتوالیستون]] [[رج:پاریس سن ژرمن فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:ناپولی فوتوالیستون]] [[رج:روبین کازان فوتوالیستون]] 63s7nv81hkll5nx2hvgpbmhymv2rqa7 0 172008 390446 2026-07-19T08:45:37Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''کوین دی‌بروینه''' اتا [[بلژیک]]ی فوتوالیست هسته که [[ناپولی فوتوال تیم|ناپولی]] وسه کا کنده و هافبک إستنه. وه پیش‌ته [[منچستر سیتی]] دله دیّه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:بلژیک فوتوالیستون]] [[رج:ناپولی فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] رج:...» دره 390446 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''کوین دی‌بروینه''' اتا [[بلژیک]]ی فوتوالیست هسته که [[ناپولی فوتوال تیم|ناپولی]] وسه کا کنده و هافبک إستنه. وه پیش‌ته [[منچستر سیتی]] دله دیّه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:بلژیک فوتوالیستون]] [[رج:ناپولی فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج: منچسترسیتی فوتوالیستون]] onrhfnwm7zsp9qacgxdzudgfnm68szt 390447 390446 2026-07-19T08:45:48Z محک 1023 کارور محک، [[دیبروینه]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[کوین دیبروینه]] دله 390446 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''کوین دی‌بروینه''' اتا [[بلژیک]]ی فوتوالیست هسته که [[ناپولی فوتوال تیم|ناپولی]] وسه کا کنده و هافبک إستنه. وه پیش‌ته [[منچستر سیتی]] دله دیّه. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج:بلژیک فوتوالیستون]] [[رج:ناپولی فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج: منچسترسیتی فوتوالیستون]] onrhfnwm7zsp9qacgxdzudgfnm68szt 0 172009 390448 2026-07-19T08:45:48Z محک 1023 کارور محک، [[دیبروینه]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[کوین دیبروینه]] دله 390448 wikitext text/x-wiki #بور [[کوین دیبروینه]] cnyfi7oju3z88zqk09soxpavhqowjsu 0 172010 390449 2026-07-19T08:49:09Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''{{جا:PAGENAME}}''' اتا [[بلژیک]]ی فوتوالیست هسته که [[ناپولی]] وسه کا کنده و مهاجم إستنه. ونه تبار [[کنگو دموکراتیک جمهوری |کنگو]] شىنه. وه [[چلسی ]] دله هم سابق، کا کرده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: بلژیک فوتوالیستون]] [[رج:ناپولی فوتوالیستون]] ر...» دره 390449 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''روملو لوکاکو''' اتا [[بلژیک]]ی فوتوالیست هسته که [[ناپولی]] وسه کا کنده و مهاجم إستنه. ونه تبار [[کنگو دموکراتیک جمهوری |کنگو]] شىنه. وه [[چلسی ]] دله هم سابق، کا کرده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: بلژیک فوتوالیستون]] [[رج:ناپولی فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج: چلسی فوتوالیستون]] 4dfuc7e0n4k948qxvrw9zbaw0zh70j1 390450 390449 2026-07-19T08:52:56Z محک 1023 390450 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''روملو لوکاکو''' اتا [[بلژیک]]ی فوتوالیست هسته که [[ناپولی]] وسه کا کنده و مهاجم إستنه. ونه تبار [[کنگو دموکراتیک جمهوری |کنگو]] شىنه. لوکاکو [[آندرلخت]]، [[چلسی]]، [[منچستر یونایتد]]، [[اورتون]]، [[آ اس رم]] و [[اینتر میلان]] دله هم سابق، کا کرده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: بلژیک فوتوالیستون]] [[رج:ناپولی فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج: چلسی فوتوالیستون]] [[رج: منچستر یونایتد فوتوالیستون]] [[رج: آ اس رم فوتوالیستون]] [[رج: اینتر میلان فوتوالیستون]] [[رج: اورتون فوتوالیستون]] [[رج: آندرلخت فوتوالیستون]] m0gdjpbsvf0cyj42t7vhk7h1ydedq12 14 172011 390451 2026-07-19T08:54:02Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «[[رج:ناپولی]] [[رج:فوتوالیستون، تیم په]]» دره 390451 wikitext text/x-wiki [[رج:ناپولی]] [[رج:فوتوالیستون، تیم په]] omsz5v9sueckz9mpyokcql6veqp4fb7 14 172012 390452 2026-07-19T08:55:21Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «[[رج:منچستر یونایتد]] [[رج:فوتوالیستون، تیم په]]» دره 390452 wikitext text/x-wiki [[رج:منچستر یونایتد]] [[رج:فوتوالیستون، تیم په]] sr05g0om9o86aavz4ipcxfs36u92gr1 14 172013 390453 2026-07-19T08:57:23Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «[[رج:آ اس رم]] [[رج:فوتوالیستون، تیم په]]» دره 390453 wikitext text/x-wiki [[رج:آ اس رم]] [[رج:فوتوالیستون، تیم په]] 170etwtt71ge4mdu3ep4dyjodx94p7t 0 172014 390454 2026-07-19T09:00:04Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''پائولو دیبالا''' اتا [[آرژانتین]]ی فوتوالیست هسته که [[آ اس رم]] وسه کا کنده و مهاجم إستنه. دیبالا سابق [[یوونتوس]] دله هم کا کرده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: آرژانتین فوتوالیستون]] [[رج: یوونتوس فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] رج: آ اس رم...» دره 390454 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''پائولو دیبالا''' اتا [[آرژانتین]]ی فوتوالیست هسته که [[آ اس رم]] وسه کا کنده و مهاجم إستنه. دیبالا سابق [[یوونتوس]] دله هم کا کرده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: آرژانتین فوتوالیستون]] [[رج: یوونتوس فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج: آ اس رم فوتوالیستون]] cjwvcwfg1b320ndcqoxjcxplsw6tg6v 0 172015 390455 2026-07-19T09:04:12Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/شخص}} '''مایکل اولیسه''' اتا [[فرانسه|فرانسوی]] فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: فرانسه فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]]» دره 390455 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''مایکل اولیسه''' اتا [[فرانسه|فرانسوی]] فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: فرانسه فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] 2fard5y62wwty3t2h2zy9m5vkh7b9t2 390456 390455 2026-07-19T09:05:13Z محک 1023 کارور محک، [[اولیسه]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[مایکل اولیسه]] دله 390455 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''مایکل اولیسه''' اتا [[فرانسه|فرانسوی]] فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: فرانسه فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] 2fard5y62wwty3t2h2zy9m5vkh7b9t2 390458 390456 2026-07-19T09:06:06Z محک 1023 390458 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''مایکل اولیسه''' اتا [[فرانسه|فرانسوی]] فوتوالیست هسته که [[بایرن مونیخ]] وسه کا کنده. وه گوش إستنه و عرضی حرکت کنده. == منابع == {{په‌نویس}} [[رج: فرانسه فوتوالیستون]] [[رج: بایرن مونیخ فوتوالیستون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:کریستال پالاس فوتوالیستون]] 1vzl8uqkecme72dumzc7sgjjo2oqi75 0 172016 390457 2026-07-19T09:05:13Z محک 1023 کارور محک، [[اولیسه]] ِصفحه ره دَکشی‌یه [[مایکل اولیسه]] دله 390457 wikitext text/x-wiki #بور [[مایکل اولیسه]] m8e17isag7va8535ffo8jmblgypvtoi 2 172017 390459 2026-07-19T09:46:13Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله « کوئری اول SELECT ?player ?playerLabelEN ?playerLabelFA ?article (IF(BOUND(?manager),"بله","خیر") AS ?coach) ?caps (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?positionLabel; separator=", ") AS ?positions) ?birthDate ?birthPlaceLabel ?deathDate ?deathPlaceLabel WHERE { ?player wdt:P31 wd:Q5; wdt:P21 wd:Q6581097; wdt:P106 wd:Q937857; wdt:P569 ?birthDate. FILTER(?birthDate <= NOW()...» دره 390459 wikitext text/x-wiki کوئری اول SELECT ?player ?playerLabelEN ?playerLabelFA ?article (IF(BOUND(?manager),"بله","خیر") AS ?coach) ?caps (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?positionLabel; separator=", ") AS ?positions) ?birthDate ?birthPlaceLabel ?deathDate ?deathPlaceLabel WHERE { ?player wdt:P31 wd:Q5; wdt:P21 wd:Q6581097; wdt:P106 wd:Q937857; wdt:P569 ?birthDate. FILTER(?birthDate <= NOW() - "P40Y"^^xsd:duration) { # England senior national team ?player p:P54 ?nt. ?nt ps:P54 wd:Q47762. OPTIONAL { ?nt pq:P1350 ?caps. } } UNION { ?player wdt:P27 wd:Q21. FILTER NOT EXISTS { ?player p:P54 ?x. ?x ps:P54 wd:Q47762. } } OPTIONAL { ?player wdt:P106 ?manager. FILTER(?manager=wd:Q628099) } OPTIONAL { ?player wdt:P413 ?position. } OPTIONAL { ?player wdt:P19 ?birthPlace. } OPTIONAL { ?player wdt:P570 ?deathDate. } OPTIONAL { ?player wdt:P20 ?deathPlace. } ?article schema:about ?player; schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/>; schema:name ?article. SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language "en,fa". ?player rdfs:label ?playerLabelEN. FILTER(LANG(?playerLabelEN)="en") OPTIONAL{ ?player rdfs:label ?playerLabelFA. FILTER(LANG(?playerLabelFA)="fa") } OPTIONAL{ ?position rdfs:label ?positionLabel. FILTER(LANG(?positionLabel)="fa" || LANG(?positionLabel)="en") } OPTIONAL{ ?birthPlace rdfs:label ?birthPlaceLabel. FILTER(LANG(?birthPlaceLabel)="en") } OPTIONAL{ ?deathPlace rdfs:label ?deathPlaceLabel. FILTER(LANG(?deathPlaceLabel)="en") } } } GROUP BY ?player ?playerLabelEN ?playerLabelFA ?article ?manager ?caps ?birthDate ?birthPlaceLabel ?deathDate ?deathPlaceLabel ORDER BY ?playerLabelEN --- کوئری دوم (باشگاه‌ها) SELECT ?player (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?clubLabel; separator=", ") AS ?clubs) WHERE { VALUES ?player { # اینجا QIDهای خروجی کوئری اول قرار می‌گیرند # wd:Q10512 } ?player p:P54 ?st. ?st ps:P54 ?club. FILTER NOT EXISTS { ?club wdt:P31 wd:Q6979593 } SERVICE wikibase:label{ bd:serviceParam wikibase:language "en". ?club rdfs:label ?clubLabel. FILTER(LANG(?clubLabel)="en") } } GROUP BY ?player --- چند جا که احتمالاً باید بعد از اولین اجرا اصلاح شوند من تقریباً مطمئنم یکی دو مورد از این‌ها نیاز به اصلاح خواهند داشت: Q47762 ← شناسهٔ تیم ملی فوتبال انگلستان Q6979593 ← کلاس «تیم ملی فوتبال» برای حذف تیم‌های ملی از باشگاه‌ها Q628099 ← مربی فوتبال اگر یکی از این QIDها اشتباه باشد، فقط همان را عوض می‌کنیم و بقیهٔ کوئری بدون تغییر کار خواهد کرد. 2kp6ejx18lnnga2c5ad81c6w6711jef 390460 390459 2026-07-19T10:27:32Z محک 1023 390460 wikitext text/x-wiki ################################################################################ # بازیکنان فوتبال مرد انگلیسی (بالای ۴۰ سال) # # ستون‌ها: # - نام انگلیسی # - نام فارسی # - عنوان مقاله در ویکی‌پدیای انگلیسی # - مربی بوده؟ # - تعداد بازی ملی (در صورت وجود) # - پست(های) بازی # - تاریخ و شهر تولد # - تاریخ و شهر مرگ # # منطق انتخاب: # # ۱) اگر بازیکن عضو تیم ملی بزرگسالان انگلستان بوده ⇒ قبول # # ۲) اگر عضو تیم ملی بزرگسالان انگلستان نبوده، # ولی اصلاً عضو هیچ تیم ملی بزرگسال دیگری هم نبوده، # آنگاه تابعیت انگلیسی ملاک است. # ################################################################################ SELECT ?player ?playerLabelEN ?playerLabelFA ?articleTitle (IF(BOUND(?manager),"بله","خیر") AS ?coach) ?caps (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?positionLabel;separator=", ") AS ?positions) ?birthDate ?birthPlaceLabel ?deathDate ?deathPlaceLabel WHERE { ############################################################################### # شرایط عمومی ############################################################################### ?player wdt:P31 wd:Q5 ; # انسان wdt:P21 wd:Q6581097 ; # مرد wdt:P106 wd:Q937857 ; # بازیکن فوتبال wdt:P569 ?birthDate . FILTER(?birthDate <= NOW()-"P40Y"^^xsd:duration) ############################################################################### # شرط ملیت ############################################################################### { ########################################################################### # حالت اول: # بازیکن تیم ملی بزرگسالان انگلستان ########################################################################### ?player p:P54 ?engStmt . ?engStmt ps:P54 wd:Q47762 . ### TODO ### Q47762 را چک کن. ### باید England national football team (بزرگسالان) باشد. ### اگر QID فرق داشت همین یک خط را اصلاح کن. OPTIONAL{ ?engStmt pq:P1350 ?caps . } } UNION { ########################################################################### # حالت دوم # # تابعیت انگلیسی # # ولی فقط وقتی که هیچ سابقه‌ای در هیچ تیم ملی بزرگسال دیگری نداشته باشد. ########################################################################### ?player wdt:P27 wd:Q21 . FILTER NOT EXISTS{ ?player p:P54 ?ntStmt . ?ntStmt ps:P54 ?team . ####################################################################### # TODO # # این قسمت مهم‌ترین بخش کوئری است. # # باید این شرط فقط تیم‌های ملی بزرگسال را تشخیص دهد. # # اگر کلاس فعلی شامل U21 و U19 و... هم باشد، # باید QID آن اصلاح شود. ####################################################################### ?team wdt:P31 wd:Q6979593 . } } ############################################################################### # مربی فوتبال بوده؟ ############################################################################### OPTIONAL{ ?player wdt:P106 ?manager . FILTER(?manager=wd:Q628099) ########################################################################### # TODO # Q628099 را چک کن. # باید "association football manager" باشد. ########################################################################### } ############################################################################### # پست بازی ############################################################################### OPTIONAL{ ?player wdt:P413 ?position . } ############################################################################### # تولد و مرگ ############################################################################### OPTIONAL{ ?player wdt:P19 ?birthPlace . } OPTIONAL{ ?player wdt:P570 ?deathDate . } OPTIONAL{ ?player wdt:P20 ?deathPlace . } ############################################################################### # عنوان مقالهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی ############################################################################### ?article schema:about ?player ; schema:isPartOf <https://en.wikipedia.org/> ; schema:name ?articleTitle . ############################################################################### # برچسب‌ها ############################################################################### SERVICE wikibase:label{ bd:serviceParam wikibase:language "en,fa". ?player rdfs:label ?playerLabelEN . FILTER(LANG(?playerLabelEN)="en") OPTIONAL{ ?player rdfs:label ?playerLabelFA . FILTER(LANG(?playerLabelFA)="fa") } OPTIONAL{ ?position rdfs:label ?positionLabel . FILTER(LANG(?positionLabel)="fa" || LANG(?positionLabel)="en") } OPTIONAL{ ?birthPlace rdfs:label ?birthPlaceLabel . FILTER(LANG(?birthPlaceLabel)="en") } OPTIONAL{ ?deathPlace rdfs:label ?deathPlaceLabel . FILTER(LANG(?deathPlaceLabel)="en") } } } GROUP BY ?player ?playerLabelEN ?playerLabelFA ?articleTitle ?manager ?caps ?birthDate ?birthPlaceLabel ?deathDate ?deathPlaceLabel ORDER BY ?playerLabelEN == ۲ == ################################################################################ # باشگاه‌های بازیکنان # # ورودی: # QIDهای خروجی کوئری اول ################################################################################ SELECT ?player (GROUP_CONCAT(DISTINCT ?clubLabel;separator=", ") AS ?clubs) WHERE{ VALUES ?player{ ############################################################################### # اینجا خروجی کوئری اول قرار می‌گیرد ############################################################################### # wd:Q10512 # wd:Q18656 # ... } ?player p:P54 ?st . ?st ps:P54 ?club . FILTER NOT EXISTS{ ########################################################################### # TODO # # این QID باید کلاس "تیم ملی فوتبال" باشد. # # اگر اشتباه باشد، تیم‌های ملی داخل باشگاه‌ها دیده می‌شوند. ########################################################################### ?club wdt:P31 wd:Q6979593 . } SERVICE wikibase:label{ bd:serviceParam wikibase:language "en". ?club rdfs:label ?clubLabel . FILTER(LANG(?clubLabel)="en") } } GROUP BY ?player dhf489i746hlm903doiv7r6br8jignn 14 172018 390461 2026-07-19T10:34:48Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «[[رج:بریتانیا گت آدمون|فوتوال]] [[رج:فوتوالیستون، کشور په]]» دره 390461 wikitext text/x-wiki [[رج:بریتانیا گت آدمون|فوتوال]] [[رج:فوتوالیستون، کشور په]] mlk1hk3or4ejf0x16ojaaib72ebotf5