ویکی‌پدیا mznwiki https://mzn.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87 MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter مدیا شا گپ کارور کارور گپ ویکی‌پدیا ویکی‌پدیا گپ پرونده پرونده گپ مدیاویکی مدیاویکی گپ شابلون شابلون گپ رانما رانما گپ رج رج گپ پورتال پورتال گپ پروژه پروژه گپ TimedText TimedText talk ماژول ماژول گپ Event Event talk 0 1766 396846 41220 2026-08-24T20:38:33Z محک 1023 396846 wikitext text/x-wiki '''تٮکنولوجی''' یا '''تٮکنولوژی''' (انگلیسی جه: Technology) اتا یونانی واژوئه که ونه معنی هنر علم هسه و اینتی تعریف بونه : روش بساتن و به کار بوردن [[ابزار]] , [[دستگاه]] , [[ماده]] , [[دستگاه]] و [[فرایند]]ونی هسه که ادمی راه ر گره‌بوشاگر هسنه .<ref>{{cite web |title=Technology |url=https://www.britannica.com/technology/technology |website=Encyclopaedia Britannica |accessdate=2026-08-24}}</ref> تکنولوجی، هم ابزار و ماشین‌آلات ره شامل وونه و هم دانش و روش ره شامل وانه. تکنولوجی، اتا اصلی‌ترین عواملی هسته که آدمونِ [[جامعه|جوامع]] تاریخ دله تغییر هاکرده و خله تأثیر إقتٮصاد، فرهنگ، سیاست و زندگی سر بی‌یشته.<ref>{{cite book |last=Arthur |first=Brian |title=The Nature of Technology |publisher=Free Press |year=2009 |isbn=978-1416544050}}</ref> == تعریف و ماهیت == تکنولوجی، صرفاً ابزار و ماشین نی‌یه، بلکوم سیستمون، سازمان‌دهی و دانشی هسته که تولید و ابزارونِ کار بزوئن شیوه ره ممکن کانده. اتی دیئر باوّیم، تکنولوجی، [[دانش]] جه عملی کار بکشی‌ین هسته که آدمونِ مسائل ره ووشاکَر بوئه.<ref>{{cite book |last=Heidegger |first=Martin |title=The Question Concerning Technology |publisher=Harper & Row |year=1977 |isbn=978-0061319693}}</ref> تکنولوجی ره تونّه به دِ چلّه رَسِد هاکردن: * سخت 'تکنولوجی (Hard Technology): ابزار، ماشین‌آلات، دستگاهون و فٮزیکی تجهیزات. * نرم تکنولوجی (Soft Technology): دانش، شیوه، فرایند، الگوریتم و سازمان‌دهی. تکنولوجی، خله [[علم]] و [[مهندسی]] جه ربط دارنه. علم، خانه طبیعتِ قانون ره دَر-بَوِره و مهندسی خانه این قوانین ره کار بزنه که ابزارون ره طراحی هاکنه و بساجه؛ و تکنولوجی وشونِ میونه کَته و واسطه هسته.<ref>{{cite book |last=Kline |first=Stephen |title=Conceptual Foundations for Multidisciplinary Thinking |publisher=Stanford University Press |year=1995 |isbn=978-0804726106}}</ref> == منابع == {{پانویس|۲}} [[رج:تیکنولوژی| ]] ky2k2afqik0jm2kas1ltu5dm7bn9jv1 0 56452 396852 264395 2026-08-24T21:15:13Z محک 1023 396852 wikitext text/x-wiki {{صندخ/شخص}} '''پروانه ''' اتا خونش‌کر زنا هسته که [[ایران]] شنه و [[فارسی]] قدیمی‌ترین [[سه تار]] خونش ره وه ضبط هاکرده.<ref>[https://www.bbc.com/persian/arts/2011/11/111103_l06_khatereh_parvaneh_third.shtml بی بی سی]</ref> == منابع == {{پانویس}} *{{ویکی منبع|عنوان = پروانه (خواننده) |لینک= https://fa.wikipedia.org/wiki/پروانه_(خواننده) |زوون = {{ISO 639 name|fa}} | بازیابی = ۱ ژوئن ۲۰۲۴}} [[رج:ایران زنا خونش‌کرون]] qjclvo35u52b3uxdqezw30dxvhqsr6b 0 86891 396845 391609 2026-08-24T20:36:12Z ~2026-46244-38 46569 /* */ 396845 wikitext text/x-wiki {{بدون منبع}} {{صندخ/شخص |نوم = جواد عباسی-انقد صداش بده هیچی نمیفهمی |عکس= |پیشه = خونش‌کر |سبک = پاپ |لقب = | محل تولد= نکا }} '''جواد عباسی''' اتا مازرونی خونش‌کر هسته که [[تک‌دست]] آهنگ خوندنه. وه [[نکا ]] وری آدم هسته. == منبع == {{په‌نویس}} * دشت خونشهای [https://web.archive.org/web/20250219190730/https://fazamusic.com/artist/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ جواد عباسی] [[رج:مازرون پاپ خونش‌کرون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:نکا گت آدمون]] ptj9shc0eyeqs1wmvhfe5g40taiu8w2 396847 396845 2026-08-24T20:39:38Z ~2026-46244-38 46569 396847 wikitext text/x-wiki {{بدون منبع}} {{صندخ/شخص |نوم = جواد عباسی-انقد صداش بده هیچی نمیفهمی-بشدت فالش میخونه-فقط صدای بلند آهنگ،صدای خواننده بشدت گوش خراش و نامشخص |عکس= |پیشه = خونش‌کر |سبک = پاپ |لقب = | محل تولد= نکا }} '''جواد عباسی''' اتا مازرونی خونش‌کر هسته که [[تک‌دست]] آهنگ خوندنه. وه [[نکا ]] وری آدم هسته. == منبع == {{په‌نویس}} * دشت خونشهای [https://web.archive.org/web/20250219190730/https://fazamusic.com/artist/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ جواد عباسی] [[رج:مازرون پاپ خونش‌کرون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:نکا گت آدمون]] p0y9zcpn3eqv4swdg8yflrohimxkumc 396851 396847 2026-08-24T21:10:49Z محک 1023 اونچی که [[Special:Contributions/~2026-46244-38|~2026-46244-38]] ([[User talk:~2026-46244-38|گپ]]) دچی بی‌یه، دگارسته بیه همونتایی که [[User:محک|محک]] این ولگه دله، اواخر بنویشت بی‌یه. 327564 wikitext text/x-wiki {{بدون منبع}} {{صندخ/شخص |نوم = جواد عباسی |عکس= |پیشه = خونش‌کر |سبک = پاپ |لقب = | محل تولد= نکا }} '''جواد عباسی''' اتا مازرونی خونش‌کر هسته که [[تک‌دست]] آهنگ خوندنه. وه [[نکا ]] وری آدم هسته. == منبع == {{په‌نویس}} * دشت خونشهای [https://web.archive.org/web/20250219190730/https://fazamusic.com/artist/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%AF-%D8%B9%D8%A8%D8%A7%D8%B3%DB%8C/ جواد عباسی] [[رج:مازرون پاپ خونش‌کرون]] [[رج:زننه آدمون]] [[رج:نکا گت آدمون]] ivpgave5evow7k314yohyc87u9s2g26 100 176709 396844 2026-08-24T12:32:18Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «* ساریِ دادگاه ۱۲ نفر ره [[بائی کیش|بائی دین]] تبلیغ هکردن وسه محکوم هکرده. وشون‌ها نوم راکوئل عطائیان، کیومرث اکبری، سهراب لقایی، زهرا گلابیان، بنفشه اسدیان عربی، فؤاد لقایی، آناهیتا کوشکباغی، نسیم صمیمی، حسین فنائیان، امیلیا فنائیان، مل...» دره 396844 wikitext text/x-wiki * ساریِ دادگاه ۱۲ نفر ره [[بائی کیش|بائی دین]] تبلیغ هکردن وسه محکوم هکرده. وشون‌ها نوم راکوئل عطائیان، کیومرث اکبری، سهراب لقایی، زهرا گلابیان، بنفشه اسدیان عربی، فؤاد لقایی، آناهیتا کوشکباغی، نسیم صمیمی، حسین فنائیان، امیلیا فنائیان، ملودی صمیمی و سهیل حقدوست هسته. اولین نفر ره ۴ سال حبس و ۱۰ سال إجتماعی حقوق جه محروم هاکردنه و باقی دیگر دو سال حبس و شیش سال محرومیت جه محکوم بئینه. (هرانا) hq8qki6f5jk1p06vid0bzrtr1lvs2ip 396856 396844 2026-08-24T21:50:44Z محک 1023 396856 wikitext text/x-wiki * ساریِ دادگاه ۱۲ نفر ره [[بائی کیش|بائی دین]] تبلیغ هکردن وسه محکوم هکرده. وشون‌ها نوم راکوئل عطائیان، کیومرث اکبری، سهراب لقایی، زهرا گلابیان، بنفشه اسدیان عربی، فؤاد لقایی، آناهیتا کوشکباغی، نسیم صمیمی، حسین فنائیان، امیلیا فنائیان، ملودی صمیمی و سهیل حقدوست هسته. اولین نفر ره ۴ سال حبس و ۱۰ سال إجتماعی حقوق جه محروم هاکردنه و باقی دیگر دو سال حبس و شیش سال محرومیت جه محکوم بئینه. (هرانا) * [[بابک زنجانی]] خاسته [[گرگان قدیمی شهر|گرگانِ قدیمی محله‌ئون]] بازسازی طرح دله پول بی‌یله و همباز بوو که مردمِ إعتراض په، شه خد ره کنار بکشی‌یه. وه بائوت بی‌یه ۵۰ هکتار، گرگانِ مرکز شهر ره خرینده و آباد کنده. (ایندپندنت) f9jik70gpqfv48mi30bdlaac2bs09f5 0 176710 396848 2026-08-24T21:03:00Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «'''زندگی''' (انگلیسی جه: Life) اتا ویژگی هسته که جاندار ِموجودات ره بی‌جان و بمرده‌ئون جه سٮوا کانده. علمی که زندگی سر مطالعه کانده، [[زیست‌شناسی]] نوم دارنه. زنده موجوداتِ توننه [[سلول رشد |رشد]] هاکنن، [[محرک (فیزیولوژی)|محرکون]] ره واکنش هادن، سو...» دره 396848 wikitext text/x-wiki '''زندگی''' (انگلیسی جه: Life) اتا ویژگی هسته که جاندار ِموجودات ره بی‌جان و بمرده‌ئون جه سٮوا کانده. علمی که زندگی سر مطالعه کانده، [[زیست‌شناسی]] نوم دارنه. زنده موجوداتِ توننه [[سلول رشد |رشد]] هاکنن، [[محرک (فیزیولوژی)|محرکون]] ره واکنش هادن، [[سوخت‌وساز]] دارنه، [[انرژی]] ره گیرنه و ونجه [[تولیدمثل]] کنّه.<ref>{{cite web |title=Life |url=https://www.britannica.com/science/life |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> == تعریف == دانشموندون، زندگی وسّه چنتا تعریف یارنه. اتا معروف‌ترین تعریفون ره «[[ناسا]]» هدائه که ونه دله «زندگی اتا شیمیایی سیستم هسته که شه ره پایدار دارنه و تونده [[تکامل|داروینی تکامل]] پیدا هاکنه».<ref>{{cite web |title=NASA definition of life |url=https://astrobiology.nasa.gov/research/life-detection/about/ |website=NASA Astrobiology |access-date=2026-08-25}}</ref> این تعریف، دِ تا کلیدی ویژگی سر تأکیر دارنه: شه ره پایدار داشتن ([[متابولیسم]]) و [[تکامل]] (تولیدمثلی که تنوع بساجه). بعضی دیگه تعریفون، زندگی ره اتا فرایند دونّه که خله آلی ساختارون دله انجام وانه، که از پیش‌برنامه‌ریزی بیه، تعاملی، سازگار و تکاملی هسته. [[استوارت کافمن]]، اتا آمریکایی زیست‌شناس، موجودِ زنده ره «خودمختار عامل» یا «چندعاملی سیستم» دونده که تولیدمثل تونده هاکنه و تونده حداقل اتا ترمودینامیکی چرخه ره کامل هاکنه.<ref>{{cite web |title=Kauffman's definition of life |url=https://www.santafe.edu/research/research-projects/kauffman-origins-of-life |website=Santa Fe Institute |access-date=2026-08-25}}</ref> === ویروسِ چالش === دانشمندون وسه این که [[ویروس]] ره زنده دونن یا نا، همیشه إختلاف ساجنه. این موجودات بعضی ویژگیون که زنده موجودات ونه دارن ره دارنه ([[دی‌ان‌ای|دی‌ان‌إی]] واری) و بعضی دیگه ویژگی ره ندارنه (متابولیسم نداشتن واری). وشون شه نتونّه تولیدمثل هاکنن ولی شه ژن ره باقیِ موجودات دله إلنه که تنک‌ترو بووشه و [[سلول]] دله تولید وونّه. همین‌سه بعضی دانشمندون گنّه وشون زندگیِ سامون‌لو درنه؛ نا تومبی باوّیم زنده هستنه، نا تومبی باوّیم دکّل جاندار نینه.<ref>{{cite web |title=Are viruses alive? |url=https://www.scientificamerican.com/article/are-viruses-alive-2004/ |website=Scientific American |access-date=2026-08-25}}</ref> == منشأ و تکاملِ حیات == [[بنه]] سَرِ زندگی، حداقل ۳٫۵ میلیارد سال پیش بوجود بمو. «[[ابیوژنز]]» (هست‌زایی) اتا فرضیه هسته که گنه زندگی، بی‌جان ماده جه منشأ بیته. اولین زندگیِ اشکال، ساده بینه و کم‌کم تکامل دله دپیت-دپیت بَینه.<ref>{{cite web |title=Origin of life on Earth |url=https://www.nature.com/articles/nature.2016.19814 |website=Nature |access-date=2026-08-25}}</ref> «[[اپارین-هالدن]]» فرضیه (۱۹۲۰ سالون) گته که بنه سَرِ زندگی، بی‌جان ماده‌یِ شیمیایی تکامل جه بساته بیّه و [[جو]] نقش ره مهم دونده. «میلر-یوری» آزمایش (۱۹۵۳) سٮراق هدائه که [[آلی ترکیبات]] ([[آمینو اسید]] واری) تونّه بنه‌یِ اولیه جوِ شرایط دله تشکیل بوون.<ref>{{cite web |title=Miller-Urey experiment |url=https://www.britannica.com/science/Miller-Urey-experiment |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> «[[آران‌ای جهون]]» فرضیه، اتا رایج‌ترین نظریه‌ئون جه هسته که گنه زندگی زمانی پیش بمو که مولکول‌ئون شه [[آران‌ای]] ره کؤپی هاکردنه.<ref>{{cite web |title=RNA world hypothesis |url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC329176/ |website=NCBI |access-date=2026-08-25}}</ref> تقریباً إسا دانشمندون یک‌پشت هستنه که دنیایِ زنده موجودات، گِرد اتا ریشه جه [[تکامل]] پیدا هاکردنه و [[طبیعی انتخاب]] جه دست‌چین بینه. إسا تخمین زنه که ۳ میلیون تا ۱۰۰ میلیون گونه زنده بائن. == بمردن و إنقراض == [[بمردن]] لحظه‌ای ره گنّه که زنده موجودِ زیستی وضع هِرسته و ونه جان در بوره. [[انقراض]] هم زمونی پیش إنه که اتا گونه‌یِ تمومِ اعضا دکفن-بمیرن.<ref>{{cite web |title=Extinction |url=https://www.britannica.com/science/extinction-biology |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> == منابع == {{پانویس}} [[رج:زندگی]] [[رج:زیست]] 3fmsmmpxqvmkb9aqndhqtohtfy7cbhi 396849 396848 2026-08-24T21:08:36Z محک 1023 منابع چک بینه 396849 wikitext text/x-wiki '''زندگی''' (انگلیسی جه: Life) اتا ویژگی هسته که جاندار ِموجودات ره بی‌جان و بمرده‌ئون جه سٮوا کانده. علمی که زندگی سر مطالعه کانده، [[زیست‌شناسی]] نوم دارنه. زنده موجوداتِ توننه [[سلول رشد |رشد]] هاکنن، [[محرک (فیزیولوژی)|محرکون]] ره واکنش هادن، [[سوخت‌وساز]] دارنه، [[انرژی]] ره گیرنه و ونجه [[تولیدمثل]] کنّه.<ref>{{cite web |title=Life |url=https://www.britannica.com/science/life |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> == تعریف == دانشموندون، زندگی وسّه چنتا تعریف یارنه. اتا معروف‌ترین تعریفون ره «[[ناسا]]» هدائه که ونه دله «زندگی اتا شیمیایی سیستم هسته که شه ره پایدار دارنه و تونده [[تکامل|داروینی تکامل]] پیدا هاکنه».<ref>{{cite web |title=NASA definition of life |url=https://astrobiology.nasa.gov/research/life-detection/about/ |website=NASA Astrobiology |access-date=2026-08-25}}</ref> این تعریف، دِ تا کلیدی ویژگی سر تأکیر دارنه: شه ره پایدار داشتن ([[متابولیسم]]) و [[تکامل]] (تولیدمثلی که تنوع بساجه). بعضی دیگه تعریفون، زندگی ره اتا فرایند دونّه که خله آلی ساختارون دله انجام وانه، که از پیش‌برنامه‌ریزی بیه، تعاملی، سازگار و تکاملی هسته. [[استوارت کافمن]]، اتا آمریکایی زیست‌شناس، موجودِ زنده ره «خودمختار عامل» یا «چندعاملی سیستم» دونده که تولیدمثل تونده هاکنه و تونده حداقل اتا ترمودینامیکی چرخه ره کامل هاکنه.<ref>{{cite web |title=What Is Life? |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ijch.201500003 |website=wiley |access-date=2026-08-25}}</ref> === ویروسِ چالش === دانشمندون وسه این که [[ویروس]] ره زنده دونن یا نا، همیشه إختلاف ساجنه. این موجودات بعضی ویژگیون که زنده موجودات ونه دارن ره دارنه ([[دی‌ان‌ای|دی‌ان‌إی]] واری) و بعضی دیگه ویژگی ره ندارنه (متابولیسم نداشتن واری). وشون شه نتونّه تولیدمثل هاکنن ولی شه ژن ره باقیِ موجودات دله إلنه که تنک‌ترو بووشه و [[سلول]] دله تولید وونّه. همین‌سه بعضی دانشمندون گنّه وشون زندگیِ سامون‌لو درنه؛ نا تومبی باوّیم زنده هستنه، نا تومبی باوّیم دکّل جاندار نینه.<ref>{{cite web |title=Are viruses alive? |url=https://www.scientificamerican.com/article/are-viruses-alive-2004/ |website=Scientific American |access-date=2026-08-25}}</ref> == منشأ و تکاملِ حیات == [[بنه]] سَرِ زندگی، حداقل ۳٫۵ میلیارد سال پیش بوجود بمو. «[[ابیوژنز]]» (هست‌زایی) اتا فرضیه هسته که گنه زندگی، بی‌جان ماده جه منشأ بیته. اولین زندگیِ اشکال، ساده بینه و کم‌کم تکامل دله دپیت-دپیت بَینه.<ref>{{cite web |title=Origin of life |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p004y29f |website=BBC |access-date=2026-08-25}}</ref> «[[اپارین-هالدن]]» فرضیه (۱۹۲۰ سالون) گته که بنه سَرِ زندگی، بی‌جان ماده‌یِ شیمیایی تکامل جه بساته بیّه و [[جو]] نقش ره مهم دونده. «میلر-یوری» آزمایش (۱۹۵۳) سٮراق هدائه که [[آلی ترکیبات]] ([[آمینو اسید]] واری) تونّه بنه‌یِ اولیه جوِ شرایط دله تشکیل بوون.<ref>{{cite web |title=Miller-Urey experiment |url=https://www.britannica.com/science/Miller-Urey-experiment |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> «[[آران‌ای جهون]]» فرضیه، اتا رایج‌ترین نظریه‌ئون جه هسته که گنه زندگی زمانی پیش بمو که مولکول‌ئون شه [[آران‌ای]] ره کؤپی هاکردنه.<ref>{{cite web |title=The RNA World: molecular cooperation at the origins of life |url=https://www.nature.com/articles/nrg3841/ |website=Nature |access-date=2026-08-25}}</ref> تقریباً إسا دانشمندون یک‌پشت هستنه که دنیایِ زنده موجودات، گِرد اتا ریشه جه [[تکامل]] پیدا هاکردنه و [[طبیعی انتخاب]] جه دست‌چین بینه. إسا تخمین زنه که ۳ میلیون تا ۱۰۰ میلیون گونه زنده بائن. == بمردن و إنقراض == [[بمردن]] لحظه‌ای ره گنّه که زنده موجودِ زیستی وضع هِرسته و ونه جان در بوره. [[انقراض]] هم زمونی پیش إنه که اتا گونه‌یِ تمومِ اعضا دکفن-بمیرن.<ref>{{cite web |title=Extinction |url=https://www.britannica.com/science/extinction-biology |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> == منابع == {{پانویس}} [[رج:زندگی]] [[رج:زیست]] 4gblsq077c96d3eikvqzyieg7qvvkpn 396850 396849 2026-08-24T21:09:29Z محک 1023 /* منشأ و تکاملِ حیات */ 396850 wikitext text/x-wiki '''زندگی''' (انگلیسی جه: Life) اتا ویژگی هسته که جاندار ِموجودات ره بی‌جان و بمرده‌ئون جه سٮوا کانده. علمی که زندگی سر مطالعه کانده، [[زیست‌شناسی]] نوم دارنه. زنده موجوداتِ توننه [[سلول رشد |رشد]] هاکنن، [[محرک (فیزیولوژی)|محرکون]] ره واکنش هادن، [[سوخت‌وساز]] دارنه، [[انرژی]] ره گیرنه و ونجه [[تولیدمثل]] کنّه.<ref>{{cite web |title=Life |url=https://www.britannica.com/science/life |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> == تعریف == دانشموندون، زندگی وسّه چنتا تعریف یارنه. اتا معروف‌ترین تعریفون ره «[[ناسا]]» هدائه که ونه دله «زندگی اتا شیمیایی سیستم هسته که شه ره پایدار دارنه و تونده [[تکامل|داروینی تکامل]] پیدا هاکنه».<ref>{{cite web |title=NASA definition of life |url=https://astrobiology.nasa.gov/research/life-detection/about/ |website=NASA Astrobiology |access-date=2026-08-25}}</ref> این تعریف، دِ تا کلیدی ویژگی سر تأکیر دارنه: شه ره پایدار داشتن ([[متابولیسم]]) و [[تکامل]] (تولیدمثلی که تنوع بساجه). بعضی دیگه تعریفون، زندگی ره اتا فرایند دونّه که خله آلی ساختارون دله انجام وانه، که از پیش‌برنامه‌ریزی بیه، تعاملی، سازگار و تکاملی هسته. [[استوارت کافمن]]، اتا آمریکایی زیست‌شناس، موجودِ زنده ره «خودمختار عامل» یا «چندعاملی سیستم» دونده که تولیدمثل تونده هاکنه و تونده حداقل اتا ترمودینامیکی چرخه ره کامل هاکنه.<ref>{{cite web |title=What Is Life? |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ijch.201500003 |website=wiley |access-date=2026-08-25}}</ref> === ویروسِ چالش === دانشمندون وسه این که [[ویروس]] ره زنده دونن یا نا، همیشه إختلاف ساجنه. این موجودات بعضی ویژگیون که زنده موجودات ونه دارن ره دارنه ([[دی‌ان‌ای|دی‌ان‌إی]] واری) و بعضی دیگه ویژگی ره ندارنه (متابولیسم نداشتن واری). وشون شه نتونّه تولیدمثل هاکنن ولی شه ژن ره باقیِ موجودات دله إلنه که تنک‌ترو بووشه و [[سلول]] دله تولید وونّه. همین‌سه بعضی دانشمندون گنّه وشون زندگیِ سامون‌لو درنه؛ نا تومبی باوّیم زنده هستنه، نا تومبی باوّیم دکّل جاندار نینه.<ref>{{cite web |title=Are viruses alive? |url=https://www.scientificamerican.com/article/are-viruses-alive-2004/ |website=Scientific American |access-date=2026-08-25}}</ref> == زندگیِ منشأ و تکامل== [[بنه]] سَرِ زندگی، حداقل ۳٫۵ میلیارد سال پیش بوجود بمو. «[[ابیوژنز]]» (هست‌زایی) اتا فرضیه هسته که گنه زندگی، بی‌جان ماده جه منشأ بیته. اولین زندگیِ اشکال، ساده بینه و کم‌کم تکامل دله دپیت-دپیت بَینه.<ref>{{cite web |title=Origin of life |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p004y29f |website=BBC |access-date=2026-08-25}}</ref> «[[اپارین-هالدن]]» فرضیه (۱۹۲۰ سالون) گته که بنه سَرِ زندگی، بی‌جان ماده‌یِ شیمیایی تکامل جه بساته بیّه و [[جو]] نقش ره مهم دونده. «میلر-یوری» آزمایش (۱۹۵۳) سٮراق هدائه که [[آلی ترکیبات]] ([[آمینو اسید]] واری) تونّه بنه‌یِ اولیه جوِ شرایط دله تشکیل بوون.<ref>{{cite web |title=Miller-Urey experiment |url=https://www.britannica.com/science/Miller-Urey-experiment |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> «[[آران‌ای جهون]]» فرضیه، اتا رایج‌ترین نظریه‌ئون جه هسته که گنه زندگی زمانی پیش بمو که مولکول‌ئون شه [[آران‌ای]] ره کؤپی هاکردنه.<ref>{{cite web |title=The RNA World: molecular cooperation at the origins of life |url=https://www.nature.com/articles/nrg3841/ |website=Nature |access-date=2026-08-25}}</ref> تقریباً إسا دانشمندون یک‌پشت هستنه که دنیایِ زنده موجودات، گِرد اتا ریشه جه [[تکامل]] پیدا هاکردنه و [[طبیعی انتخاب]] جه دست‌چین بینه. إسا تخمین زنه که ۳ میلیون تا ۱۰۰ میلیون گونه زنده بائن. == بمردن و إنقراض == [[بمردن]] لحظه‌ای ره گنّه که زنده موجودِ زیستی وضع هِرسته و ونه جان در بوره. [[انقراض]] هم زمونی پیش إنه که اتا گونه‌یِ تمومِ اعضا دکفن-بمیرن.<ref>{{cite web |title=Extinction |url=https://www.britannica.com/science/extinction-biology |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> == منابع == {{پانویس}} [[رج:زندگی]] [[رج:زیست]] m0pbpu2luuar9as1a3x5ptzuspkxpnc 4 176711 396853 2026-08-24T21:23:44Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/نوار}} اینان مقالات ره وشون پایه بی‌ین وسّه چند سطح درون رَج‌وندی هاکردنه. هر سطح ده برابر وونه. [[ویکی‌پدیا:درجه‌بندی|مقالاتِ درجه‌بندی ]]: {{Div col|colwidth=20em}} * {{آیکون|FA}} [[ویکی‌پدیا:هوجی بنویشته]] * {{آیکون|FFA}} سابق...» دره 396853 wikitext text/x-wiki {{ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/نوار}} اینان مقالات ره وشون پایه بی‌ین وسّه چند سطح درون رَج‌وندی هاکردنه. هر سطح ده برابر وونه. [[ویکی‌پدیا:درجه‌بندی|مقالاتِ درجه‌بندی ]]: {{Div col|colwidth=20em}} * {{آیکون|FA}} [[ویکی‌پدیا:هوجی بنویشته]] * {{آیکون|FFA}} سابق هوجی * {{A-Class-icon}} سطح آ * {{آیکون|GA}} [[ویکی‌پدیا:خار بنویشته]] * {{آیکون|DGA}} سابق خار * {{B-icon}} سطح ب * {{آیکون|C}} سطح پ {{Div col end}} == سطح ۱ (۱۰ مقاله) == * [[بنه]] * [[آدم]] * [[آدمون تاریخ]] {{آیکون|C}} * [[زندگی]] * [[رقم]] * [[فلسفه]] * [[علم]] * [[جامعه]] {{آیکون|FA}} * [[تکنولوژی]] * [[هنرون]] [[رج:ویکی‌پدیا حیاتی مقالات]] a1fbmac6d869jr1tak7y0dwkwiauopj 4 176712 396854 2026-08-24T21:24:06Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «<div style="text-align:center">'''[[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات|حیاتی مقالات]]''' {| border="5" cellspacing="5" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" | style="background-color:lightblue; border: solid 1px #000; padding:0px 20px;" | [[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱|سطح ۱]] | | style="background-color:lightblue; border: solid 1px #000; p...» دره 396854 wikitext text/x-wiki <div style="text-align:center">'''[[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات|حیاتی مقالات]]''' {| border="5" cellspacing="5" cellpadding="0" height="50" align=center border=0 style="background: transparent" | style="background-color:lightblue; border: solid 1px #000; padding:0px 20px;" | [[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱|سطح ۱]] | | style="background-color:lightblue; border: solid 1px #000; padding:0px 20px;" | [[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۲|سطح ۲]] | | style="background-color:lightblue; border: solid 1px #000; padding:0px 20px;" | [[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات|سطح۳]] | | style="background-color:lightblue; border: solid 1px #000; padding:0px 20px;" | [[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۴|سطح ۴]] | | style="background-color:lightblue; border: solid 1px #000; padding:0px 20px;" | [[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۵|سطح ۵]] |} </div> ay3fopfdxd7dtf10tqnzvy5ajqi37y9 4 176713 396855 2026-08-24T21:26:48Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/نوار}} اینان مقالات ره وشون پایه بی‌ین وسّه چند سطح درون رَج‌وندی هاکردنه. هر سطح ده برابر وونه. [[ویکی‌پدیا:درجه‌بندی|مقالاتِ درجه‌بندی ]]: {{Div col|colwidth=20em}} * {{آیکون|FA}} [[ویکی‌پدیا:هوجی بنویشته]] * {{آیکون|FFA}} سابق...» دره 396855 wikitext text/x-wiki {{ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/نوار}} اینان مقالات ره وشون پایه بی‌ین وسّه چند سطح درون رَج‌وندی هاکردنه. هر سطح ده برابر وونه. [[ویکی‌پدیا:درجه‌بندی|مقالاتِ درجه‌بندی ]]: {{Div col|colwidth=20em}} * {{آیکون|FA}} [[ویکی‌پدیا:هوجی بنویشته]] * {{آیکون|FFA}} سابق هوجی * {{A-Class-icon}} سطح آ * {{آیکون|GA}} [[ویکی‌پدیا:خار بنویشته]] * {{آیکون|DGA}} سابق خار * {{B-icon}} سطح ب * {{آیکون|C}} سطح پ {{Div col end}} ---- کلهم ۱۰۰ مقاله درنه = تعداد کل (۱۰۰ مقاله) = == تاریخ (۱۰ مقاله) == {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} * '''[[آدمون تاریخ]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) ** [[پیشاتاریخ]] ** [[تاریخ باستان]] ** [[دوران پس از باستان]] ** [[دوران مدرن نخستین]] ** [[Late modern period]] {{Col-break}} * [[بگذشتی]] ** [[تاریخ هنر]] ** [[تاریخ دانش]] * [[تمدن]] {{Col-end}} == جوغرافی (۱۱ مقاله) == {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} * [[جوغرافی]] ** [[شهر]] ** [[لزمی]] ** [[خشکی]] ** [[دریو]] {{Col-break}} * ''قاره‌ها'' ** [[آفریقا]] ** [[آسیا]] ** [[اوروپا قاره]] ** [[شمالی امریکا]] ** [[اوقیانوسیه قاره]] ** [[جنوبی امریکا]] {{Col-end}} == هنر (۷ مقاله) == {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} * '''[[فعالیت‌های هنری]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) * [[معماری]] * [[فیلم]] * [[ادبیات]] {{Col-break}} * [[موسیقی]] * [[هنرهای نمایشی]] * [[هنرهای تجسمی]] {{Col-end}} == فلسفه و دین (۵ مقاله) == {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} * '''[[فلسفه]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) ** [[فلسفه اخلاق]] ** [[دونش]] ** [[منطق]] {{Col-break}} * [[دین]] {{Col-end}} == روزمره (۸ مقاله) == {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} * [[پمتی]] * [[سرگرمی]] ** [[ورزش]] * [[قومیت]] {{Col-break}} * [[خانواده]] * [[خوراک]] * [[سره]] * [[میل جنسی در انسان]] {{Col-end}} == جامعه و علوم اجتماعی (۱۹ مقاله) == {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} * [[ارتباط]] ** '''[[زوون]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) ** [[نوشتن]] * [[دب]] ** [[فولکلور]] * [[علم اقتصاد]] ** [[کسب‌وکار]] ** [[تجارت]] ** [[صنعت]] ** [[کشاورزی]] {{Col-break}} * [[روان‌شناسی]] ** [[هیجان]] ** [[ذهن]] * [[جامعه]] ** [[آموزش و پرورش]] ** [[حکومت]] ** [[قانون]] ** [[سیاست]] ** [[الجه]] {{Col-end}} == طبیعی علوم و پزشکی (۲۷ مقاله) == {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} * '''[[علم]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) * [[فزیک]] ** [[اتم]] ** [[انرژی]] ** [[توم]] * [[اساره‌دونی]] ** [[خورشیدی منظومه]] *** [[خارشید]] ** [[کهون]] * '''[[بنه]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) ** [[اقلیم]] ** [[زمین درست کر چیزها]] * [[کیمیا]] ** [[عنصر شیمیایی]] ** [[ئو]] {{Col-break}} * [[زیست‌شناسی]] ** [[کالبدشناسی]] ** [[سلول]] ** [[مرگ]] ** [[بوم‌شناسی]] ** [[تکامل]] ** '''[[زندگی]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) *** [[حیوون]] **** '''[[آدم]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) *** [[گیاهون]] * [[پزشکی]] ** [[بیماری]] {{Col-end}} == فناوری (۸ مقاله) == {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} * '''[[تکنولوژی]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) * [[نومه]] * [[کامپیوتر]] * [[برق]] {{Col-break}} * [[موهندسی]] * [[تش]] * [[ابزار]] * [[ترابری]] {{Col-end}} == ریاضیات (۵ مقاله) == {{Col-begin}} {{Col-break|width=33%}} * '''[[رقم]]''' ([[ویکی‌پدیا:حیاتی مقالات/سطح/۱]]) * [[حساب]] * [[هندسه]] {{Col-break}} * [[آمار]] * [[اشمارک]] {{Col-end}} [[رج:ویکی‌پدیا حیاتی مقالات]] 6nntx1wjif5oogky4cr0javxkiu3er5 100 176714 396857 2026-08-25T05:00:01Z محک 1023 اتا نو ولگ بساته که ونه دله «* براتیسلاو، اسلواکی دله آزاد کشتیِ مسابقات بی‌یه که ایرانِ جوون‌های تیم چارتا مدال بیاردنه و سه‌تاشون مازرون وچه بینه. سینا خلیلی طلا بیته، ابوالفضل رحمانی نقره بیته و اهورا خاطری ره برنز نصیب بیه. ([https://t.me/mazand_wrestling مازند کشتی])» دره 396857 wikitext text/x-wiki * براتیسلاو، اسلواکی دله آزاد کشتیِ مسابقات بی‌یه که ایرانِ جوون‌های تیم چارتا مدال بیاردنه و سه‌تاشون مازرون وچه بینه. سینا خلیلی طلا بیته، ابوالفضل رحمانی نقره بیته و اهورا خاطری ره برنز نصیب بیه. ([https://t.me/mazand_wrestling مازند کشتی]) chz4ovym5tjkmjjmf14fync71okf629