ویکی‌پدیا mznwiki https://mzn.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87 MediaWiki 1.47.0-wmf.21 first-letter مدیا شا گپ کارور کارور گپ ویکی‌پدیا ویکی‌پدیا گپ پرونده پرونده گپ مدیاویکی مدیاویکی گپ شابلون شابلون گپ رانما رانما گپ رج رج گپ پورتال پورتال گپ پروژه پروژه گپ TimedText TimedText talk ماژول ماژول گپ Event Event talk 0 2593 416395 396792 2026-09-29T16:51:50Z HenryThe 27142 416395 wikitext text/x-wiki '''تحلیلی فلسفه''' ([[اینگلیسی زوون|انگلیسی]] جه: ''Analytic philosophy'') اتا آکادمیک فلسفوئه که انگلیسی زوون کشورون دانشگاهون دله رایج هسته. تحلیلی فلسفه ره [[قاره‌ای فلسفه]] یا اروپایی فلسفه ی مقابل قرار دننه. تحلیلی فلسفه ی اصلی بنیانگزارون کمبریج دتا فیلسوف [[برتراند راسل]] و [[جرج مور]] بینه. این دتا شه آلمانی ریاضیدان و فیلسوف [[گوتلوب فرگه]] جا تأثیر بئیت بینه. اینتا فلسفه، بر روشن بی ین، معنی دار بی ین و ریاضی‌وار بی ین فلسفی جستارون سر تاکید فراوون دارنه. [[منطق]] و [[زوون فلسفه]] همون ابتدای جا، تحلیلی فلسفه ره محوری بحثون بینه. چند تفکر که تحلیلی فلسفه ره زوون و منطق بحثون سر پدید بیمونه شامل وشون بوننه: [[منطقی پوزیتویسم]]، [[منطقی تجربه گرایی]]، [[منطقی اتمیسم ]]، [[منطق‌گرایی]] و [[فلسفه:متعارف زوون]]. تحلیلی فلسفه بعد وسیع بحثهونی ره جیر حوزه‌ئون دله مطرح بساته: [[اخلاق فلسفه]] (هر و مکی)، [[سیاسی فلسفه]] (جان رالز)، [[زیبایی اشناسی]] (ریاچارد ولهایم)، [[دین فلسفه]] ([[الوین پلانتینگا]])، [[زوون فلسفه]] (ساول کریپکی، [[هیلری پاتنم]]، [[کواین]])، [[ذهن فلسفه]] ([[جیگون کیم]]، [[دیوید چالمرز]]، [[هیلری پاتنم]]). [[تحلیلی متافیزیک]] نیز اخیراً بعضی فیلسوفون کارون دله همچون دیوید لوئیس و پیتر استراوسن شکل بئیته. ==تحلیلی فلسفه ی اصطلاح== ==صوری‌گرایی و طبیعی زوونون== ==منطقی اتمیسم== ==فلسفه: متعارف زوون == ==منبعون== == وابسته جستارون== [[ذهن فلسفه]] == دییه لینکون== *[http://mehdi-mt.blogfa.com تحلیلی فلسفه ی وبلاگ] {{فلسفه}} [[رده:فلسفی مکتبون]] [[رده:منطق]] [[رده:ریاضی منطق]] [[رده:بشناختی دانشون]] dsoq5e9ec7wwk0zyy45pqsauynozebg 0 37215 416394 170361 2026-09-29T16:50:19Z HenryThe 27142 416394 wikitext text/x-wiki {{صندخ/موجود}} '''ویروس''' ([[اینگلیسی زوون|اینگلیسی]] جه: ''Virus'') موجوداتی هستنه که وشون زنده-مرده بی‌ین سر اختلاف وجود دارنه. وشون خله پچیک قایده دارنه و فقط اتا [[دی‌ان‌ای]] ِرشته ([[ژنوم]]) و غشا جه تشکیل وونه. همینسه باقیِ زنده موجودات ره نموندنّه و خراک نخرنه، نفس نکشنه، رشد نکنّه و حتا وشون تولید مثل ره هم گت‌ته جاندارون انجام دننه. ویروس شه دی‌ان‌ای ره اتی زنده موجودِ سلول دله اینگنده و اینتی سلول ره مزراب یلنه تا ونه دی‌ان‌ای ره تکثیر هکنه و اینتا روش جه خله زیاد-زیاد و سریع تولید وونه. خله ویروس‌ها مریضی و ناخشی یارنه و شه میزبان ِبدن ره ضعیف کننه. بعضی ویروس‌ها آدمون ره تاریخ دله چندین صوه کورکاشم و قتل‌عام هاکردنه. اتا مقابله راه که آدمون ویروس‌ها ره سر هکتنه، [[واکسن]] بساتن هسته که این روش دله ات‌که ضعیفِ ویروس ره شندنه آدم بدن دله تا سلول‌ها یاد بیرن ونجه چتی ونه مقابله هکنن. == منابع == {{پانویس}} * راهنمایی دوره‌یِ علوم تجربی ِدرسی کتاب. [[رج:زیست]] [[رج:ویروس]] jzlwwki7nl3k2dz494v1pvtth9torcc 0 176710 416393 396850 2026-09-29T16:49:10Z HenryThe 27142 416393 wikitext text/x-wiki '''زندگی''' ([[اینگلیسی زوون|انگلیسی]] جه: Life) اتا ویژگی هسته که جاندار ِموجودات ره بی‌جان و بمرده‌ئون جه سٮوا کانده. علمی که زندگی سر مطالعه کانده، [[زیست‌شناسی]] نوم دارنه. زنده موجوداتِ توننه [[سلول رشد |رشد]] هاکنن، [[محرک (فیزیولوژی)|محرکون]] ره واکنش هادن، [[سوخت‌وساز]] دارنه، [[انرژی]] ره گیرنه و ونجه [[تولیدمثل]] کنّه.<ref>{{cite web |title=Life |url=https://www.britannica.com/science/life |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> == تعریف == دانشموندون، زندگی وسّه چنتا تعریف یارنه. اتا معروف‌ترین تعریفون ره «[[ناسا]]» هدائه که ونه دله «زندگی اتا شیمیایی سیستم هسته که شه ره پایدار دارنه و تونده [[تکامل|داروینی تکامل]] پیدا هاکنه».<ref>{{cite web |title=NASA definition of life |url=https://astrobiology.nasa.gov/research/life-detection/about/ |website=NASA Astrobiology |access-date=2026-08-25}}</ref> این تعریف، دِ تا کلیدی ویژگی سر تأکیر دارنه: شه ره پایدار داشتن ([[متابولیسم]]) و [[تکامل]] (تولیدمثلی که تنوع بساجه). بعضی دیگه تعریفون، زندگی ره اتا فرایند دونّه که خله آلی ساختارون دله انجام وانه، که از پیش‌برنامه‌ریزی بیه، تعاملی، سازگار و تکاملی هسته. [[استوارت کافمن]]، اتا آمریکایی زیست‌شناس، موجودِ زنده ره «خودمختار عامل» یا «چندعاملی سیستم» دونده که تولیدمثل تونده هاکنه و تونده حداقل اتا ترمودینامیکی چرخه ره کامل هاکنه.<ref>{{cite web |title=What Is Life? |url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/ijch.201500003 |website=wiley |access-date=2026-08-25}}</ref> === ویروسِ چالش === دانشمندون وسه این که [[ویروس]] ره زنده دونن یا نا، همیشه إختلاف ساجنه. این موجودات بعضی ویژگیون که زنده موجودات ونه دارن ره دارنه ([[دی‌ان‌ای|دی‌ان‌إی]] واری) و بعضی دیگه ویژگی ره ندارنه (متابولیسم نداشتن واری). وشون شه نتونّه تولیدمثل هاکنن ولی شه ژن ره باقیِ موجودات دله إلنه که تنک‌ترو بووشه و [[سلول]] دله تولید وونّه. همین‌سه بعضی دانشمندون گنّه وشون زندگیِ سامون‌لو درنه؛ نا تومبی باوّیم زنده هستنه، نا تومبی باوّیم دکّل جاندار نینه.<ref>{{cite web |title=Are viruses alive? |url=https://www.scientificamerican.com/article/are-viruses-alive-2004/ |website=Scientific American |access-date=2026-08-25}}</ref> == زندگیِ منشأ و تکامل== [[بنه]] سَرِ زندگی، حداقل ۳٫۵ میلیارد سال پیش بوجود بمو. «[[ابیوژنز]]» (هست‌زایی) اتا فرضیه هسته که گنه زندگی، بی‌جان ماده جه منشأ بیته. اولین زندگیِ اشکال، ساده بینه و کم‌کم تکامل دله دپیت-دپیت بَینه.<ref>{{cite web |title=Origin of life |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/p004y29f |website=BBC |access-date=2026-08-25}}</ref> «[[اپارین-هالدن]]» فرضیه (۱۹۲۰ سالون) گته که بنه سَرِ زندگی، بی‌جان ماده‌یِ شیمیایی تکامل جه بساته بیّه و [[جو]] نقش ره مهم دونده. «میلر-یوری» آزمایش (۱۹۵۳) سٮراق هدائه که [[آلی ترکیبات]] ([[آمینو اسید]] واری) تونّه بنه‌یِ اولیه جوِ شرایط دله تشکیل بوون.<ref>{{cite web |title=Miller-Urey experiment |url=https://www.britannica.com/science/Miller-Urey-experiment |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> «[[آران‌ای جهون]]» فرضیه، اتا رایج‌ترین نظریه‌ئون جه هسته که گنه زندگی زمانی پیش بمو که مولکول‌ئون شه [[آران‌ای]] ره کؤپی هاکردنه.<ref>{{cite web |title=The RNA World: molecular cooperation at the origins of life |url=https://www.nature.com/articles/nrg3841/ |website=Nature |access-date=2026-08-25}}</ref> تقریباً إسا دانشمندون یک‌پشت هستنه که دنیایِ زنده موجودات، گِرد اتا ریشه جه [[تکامل]] پیدا هاکردنه و [[طبیعی انتخاب]] جه دست‌چین بینه. إسا تخمین زنه که ۳ میلیون تا ۱۰۰ میلیون گونه زنده بائن. == بمردن و إنقراض == [[بمردن]] لحظه‌ای ره گنّه که زنده موجودِ زیستی وضع هِرسته و ونه جان در بوره. [[انقراض]] هم زمونی پیش إنه که اتا گونه‌یِ تمومِ اعضا دکفن-بمیرن.<ref>{{cite web |title=Extinction |url=https://www.britannica.com/science/extinction-biology |website=Encyclopaedia Britannica |access-date=2026-08-25}}</ref> == منابع == {{پانویس}} [[رج:زندگی]] [[رج:زیست]] 7o78r4oppqm5qkkszwjo08fj0qdpive