ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱۷ اکتبر

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="mzn">
  <siteinfo>
    <sitename>ویکی‌پدیا</sitename>
    <dbname>mznwiki</dbname>
    <base>https://mzn.wikipedia.org/wiki/%DA%AF%D8%AA_%D8%B5%D9%81%D8%AD%D9%87</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.24</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">مدیا</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">شا</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">گپ</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">کارور</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">کارور گپ</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">ویکی‌پدیا</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">ویکی‌پدیا گپ</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">پرونده</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">پرونده گپ</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">مدیاویکی</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">مدیاویکی گپ</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">شابلون</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">شابلون گپ</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">رانما</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">رانما گپ</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">رج</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">رج گپ</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">پورتال</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">پورتال گپ</namespace>
      <namespace key="102" case="first-letter">پروژه</namespace>
      <namespace key="103" case="first-letter">پروژه گپ</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">ماژول</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">ماژول گپ</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱۷ اکتبر</title>
    <ns>4</ns>
    <id>7416</id>
    <revision>
      <id>416654</id>
      <parentid>136485</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T15:38:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>محک</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <origin>416654</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1152" sha1="92o90j9wdxb299igok9pj3uw4vyky9m" xml:space="preserve">[[پرونده:Eminem_2021_Color_Corrected.jpg|چپ|88 px]]
'''امروز:'''
* ۱۶۱۰ - '''[[لویی سیزدهم]]'''، فرانسه‌یِ شاه، [[رنس]] دله شه سر تاج بی‌یشته.
* ۱۹۱۲ - [[پاپ]] '''[[ژان پل اول]]''' دنیا بموئه.
* ۱۹۱۵ - '''[[آرتور میلر]]'''، [[آمریکا]]یی نویسنده و نمایش‌نومه‌نویس، دنیا بمو.
* ۱۹۷۲ - '''[[امینم]]'''، آمریکایی رپر، دنیا بمو. ''(عکس ونه شٮنه)''
* ۱۹۷۳ - '''[[اوپک]]''' ِاعضایِ نفتِ وزیرون توافق هاکردنه که [[نفت]] جه بعنوان سلاحی استفاده بَوو که غرب مِزراب دینگنن چون غربی کشورون [[اسرائیل]] جه [[یوم کیپور جنگ]] دله پـِشتی کردنه.

روز بعد: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱۸ اکتبر|۱۸ اکتبر]] – روز قبل: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱۶ اکتبر|۱۶ اکتبر]] 

{{SelAnnivFooter|ماه=اکتبر}}

&lt;noinclude&gt;{{وپ:تقویم‌مونا|ماه=اکتبر}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>92o90j9wdxb299igok9pj3uw4vyky9m</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱۸ اکتبر</title>
    <ns>4</ns>
    <id>7430</id>
    <revision>
      <id>416655</id>
      <parentid>136486</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T15:43:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>محک</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <origin>416655</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1096" sha1="jb9un68vvemkhy5v44vvjbz67nvqail" xml:space="preserve">[[پرونده:Thomas Alva Edison.jpg|چپ|75 px]]
'''امروز''':
* ۱۸۵۱ - '''''[[موبی دیک]]''''' کٮتاب، که [[هرمان ملویل]] بنویشته، بازار تنک بیّه.
* ۱۸۵۹ - '''[[هانری برگسون]]'''، [[فرانسه|فرانسوی]] فیلسوف، دنیا بمو.
* ۱۹۳۱ - '''[[ادیسون]]''' ''(عکس ونه شٮنه)''، [[موتحده ایالات|آمریکایی ]] مخترع و تاجر، بمرده. وه ۲۵۰۰تا اختراعِ امتیاز ره متحده ایالات، [[بریتانیا]]، [[فرانسه]] و [[آلمان]] دله ثبت هاکرده که معروفترین‌شون [[لامپ|الکتریکی لامپ]] بی‌یه.
* ۲۰۱۵ - ایران '''[[برجام]]''' ره قبول هاکرده.

روز بعد: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱۹ اکتبر|۱۹ اکتبر]] – روز قبل: [[ویکی‌پدیا:امروز واری روز/۱۷ اکتبر|۱۷ اکتبر]] 
{{SelAnnivFooter|ماه=اکتبر}}
&lt;noinclude&gt;{{وپ:تقویم‌مونا|ماه=اکتبر}}&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>jb9un68vvemkhy5v44vvjbz67nvqail</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>سعید کرمانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32275</id>
    <revision>
      <id>416664</id>
      <parentid>307521</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T23:26:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55716-84</username>
        <id>47350</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>416664</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1573" sha1="3v2kkp2ql4in20h0vj5ka4ezfildjzw" xml:space="preserve">{{جعبه اطلاعات هنرمند موسیقی
| نام             = سعید کرمانی
| تصویر           = saeedkermani.jpg
| توضیح_تصویر     = 
| اندازه_تصویر    = 300px
| دورنما          = 
| پس‌زمینه         =  
| نام_اصلی      = 
| تولد            = ۱۳۶۵/۰۳/۲۷ 
| مرگ             = 
| ملیت            =  {{میلیاردی
|Iran}} [[ایران]]ی
| ساز             = 
| نوع_صوت         = 
| سبک             = &lt;small&gt;پاپ&lt;/small&gt;{{سخ}}&lt;small&gt;رپ&lt;/small&gt;
| فعالیت          = &lt;small&gt;[[خونشکر]]&lt;/small&gt;{{سخ}}&lt;small&gt;شاعر&lt;/small&gt;{{سخ}}&lt;small&gt;نوازنده&lt;/small&gt;
| مدت             = 
| ناشر            = 
| نقش‌های_مرتبط    = 
| وب‌گاه           = 
| اعضای_کنونی     = 
| اعضای_پیشین     = 
| سازهای_برجسته   = 
}}

'''سعید کرمانی''' (بزائهٔ [[۲۷ خرداد]]&lt;ref&gt;سعید کرمانی گفتگو، فراسانگ سایت جه، ۸۹ اسفند دله. &lt;/ref&gt; ۱۳۶۵ - [[تهرون]]) ئه‌تا [[ایران|ایرونی]] [[خونشکر]] هسته گه هم پاپ و هم رپ خوندنه.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب
|عنوان=بیوگرافی سعید کرمانی
|نشانی= https://wikiseda.org/Saeid+Kermani
|ناشر=ویکی‌صدا
}}&lt;/ref&gt;

== بن‌مایه ==  
{{ترتیب:کرمانی، سعید}}
{{پانویس}}
{{فارسی زوون رپ خون‌ئون}}
[[رج:زننه آدمون]]
[[رج:ایران مردی خونش‌کرون]]
[[رج:رپرون]]</text>
      <sha1>3v2kkp2ql4in20h0vj5ka4ezfildjzw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>416665</id>
      <parentid>416664</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T04:17:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HenryThe</username>
        <id>27142</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>اونچی که [[Special:Contributions/~2026-55716-84|~2026-55716-84]] ([[User talk:~2026-55716-84|گپ]]) دچی بی‌یه، دگارسته بیه همونتایی که [[User:محک|محک]] این ولگه دله، اواخر بنویشت بی‌یه.</comment>
      <origin>307386</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1566" sha1="41aukmiwl07ngh3nhejwm8ymbrf6bo5" xml:space="preserve">{{جعبه اطلاعات هنرمند موسیقی
| نام             = سعید کرمانی
| تصویر           = saeedkermani.jpg
| توضیح_تصویر     = 
| اندازه_تصویر    = 300px
| دورنما          = 
| پس‌زمینه         =  
| نام_اصلی      = 
| تولد            = ۱۳۶۵/۰۳/۲۷ 
| مرگ             = 
| ملیت            =  {{flagicon|Iran}} [[ایران]]ی
| ساز             = 
| نوع_صوت         = 
| سبک             = &lt;small&gt;پاپ&lt;/small&gt;{{سخ}}&lt;small&gt;رپ&lt;/small&gt;
| فعالیت          = &lt;small&gt;[[خونشکر]]&lt;/small&gt;{{سخ}}&lt;small&gt;شاعر&lt;/small&gt;{{سخ}}&lt;small&gt;نوازنده&lt;/small&gt;
| مدت             = 
| ناشر            = 
| نقش‌های_مرتبط    = 
| وب‌گاه           = 
| اعضای_کنونی     = 
| اعضای_پیشین     = 
| سازهای_برجسته   = 
}}

'''سعید کرمانی''' (بزائهٔ [[۲۷ خرداد]]&lt;ref&gt;سعید کرمانی گفتگو، فراسانگ سایت جه، ۸۹ اسفند دله. &lt;/ref&gt; ۱۳۶۵ - [[تهرون]]) ئه‌تا [[ایران|ایرونی]] [[خونشکر]] هسته گه هم پاپ و هم رپ خوندنه.&lt;ref&gt;{{یادکرد وب
|عنوان=بیوگرافی سعید کرمانی
|نشانی= https://wikiseda.org/Saeid+Kermani
|ناشر=ویکی‌صدا
}}&lt;/ref&gt;


== بن‌مایه ==  
{{ترتیب:کرمانی، سعید}}
{{پانویس}}
{{فارسی زوون رپ خون‌ئون}}
[[رج:زننه آدمون]]
[[رج:ایران مردی خونش‌کرون]]
[[رج:رپرون]]</text>
      <sha1>41aukmiwl07ngh3nhejwm8ymbrf6bo5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برجام</title>
    <ns>0</ns>
    <id>33138</id>
    <revision>
      <id>416666</id>
      <parentid>145005</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T08:24:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>محک</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>416666</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="587" sha1="h0sfaxfbpntugkg78ak7kb3rini7apb" xml:space="preserve">{{صندخ/اتفاق}}
'''برجام''' ''(فارسی نوم: برنامه جامع اقدام مشترک)'' اتا توافق‌نومه بی‌یه که [[ایران]] و [[5+1]] میون امضا بیّه. این قرارداد ایرانِ تحریمات ره حذف کارده تا این کشور شه اتمی اقدامات ره محدودته هاکنه و تضمین بَوو که صلح‌آمیز برنومه دارنه. آمریکا این توافق‌نومه جه بریم بکشی‌یه.

== منابع ==
{{پانویس}}
{{پچیک}}

[[رج:پیمون|برجام]]</text>
      <sha1>h0sfaxfbpntugkg78ak7kb3rini7apb</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>E</title>
    <ns>0</ns>
    <id>40989</id>
    <revision>
      <id>416668</id>
      <parentid>321475</parentid>
      <timestamp>2026-10-18T11:40:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55667-58</username>
        <id>47360</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>416668</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1766" sha1="aqraasa6z9605bvvrzvawbyg8izqf7b" xml:space="preserve">{{لاتین حروف}}
'''E''' یا '''e''' پنجمین حرفی هسته که [[لاتین خط]] دله وجود دارنه. وه اتا [[چمردار حرف]] هسته (همه این ها کصشره)که ویشته «اِ ــِـ» بخوندست وونه.

== تاریخچه ==
[[سامی زوونون]] دله این حرف &quot;هه&quot; بی‌یه که اتا مردی ره سِراق دائه که دقیقاً میّن نی‌یه [[نه‌ماج|نماز]] کرده یا ونگ کشی‌یه (حیلول یعنن &quot;جشن&quot;). ونه مصری حرف هم همینتی شکل داشته. [[ابجد]] دله پنجمین حرف [[ه|ه‍]] هسته ولی غربی زوون‌ها دله وه ره اِ هکردنه. [[یونانی]] دله هم ونه معادل [[اپسیلون]] هسته که e ره موندنه و باقیِ غربی خطوط ونه سر جا بسات بینه.

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-  bgcolor=&quot;#EEEEEE&quot;
! Egyptian hieroglyph&lt;br&gt;''qʼ''
!Proto-Sinaitic
!Proto-Canaanite
''hillul''
! Phoenician &lt;br/&gt; ''[[he (letter)|He]]''
! Etruscan&lt;br/&gt;E
! Greek&lt;br/&gt;''[[Epsilon]]''
! [[Latin alphabet|Latin]]/&lt;br&gt;Cyrillic&lt;br/&gt;E
|--- align=center
| &lt;hiero&gt;A28&lt;/hiero&gt;
|[[Image:Proto-semiticE-01.svg|40x40px]]
|[[File:Protohe.svg|40x40px]]
|[[File:PhoenicianE-01.svg|40x40px]]
|[[File:Alfabeto camuno-e.svg|40px]]
|[[File:Epsilon uc lc.svg|55px]]
|[[File:Capitalis monumentalis E.svg|x20px|Latin E]]
|}

== نگارخنه ==
&lt;gallery&gt;
Internet Explorer 10+11 logo.svg|[[اینترنت اکسپلورر]]
E! Logo 2012.svg|[[ئی!]]
&lt;/gallery&gt;

== منابع ==
{{پانویس}}
* انگلیسی ویکی‌پدیا.

== دپیته چرخه‌تو ==
{{تلمبار-رج|E}}
* [[لاتین خط]]

{{لاتین الفبا}}

[[رج:لاتین الفبا]]</text>
      <sha1>aqraasa6z9605bvvrzvawbyg8izqf7b</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>کامیلو سستو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>59373</id>
    <revision>
      <id>416652</id>
      <parentid>327587</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T15:24:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55655-66</username>
        <id>47341</id>
      </contributor>
      <comment>آلبوم‌ها</comment>
      <origin>416652</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2439" sha1="l28b997ab5bo2ewv3x0n34jh56gw4um" xml:space="preserve">{{صندخ/شخص}}
'''کامیلو بلانس کورتس''' (Camilo Blanes Cortés) که وه ره شه هنری نوم جه '''کامیلو سستو''' (Camilo Sesto) اشناسینه (بزائه ۱۶ سپتامبر ۱۹۴۶، آلوکای – بمرده ۸ سپتامبر ۲۰۱۹)، اتا اسپانیایی خونش‌کر، آهنگساز و موزیکِ تهیه‌کننده بی‌یه.

وئه کار هنری ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰ دهه‌ها دله بین‌المللی بیّه. کامیلو سستو اسپانیولی زبونِ موزیکِ اتا اصلی ترین لنگر و تکیه‌گاه بی‌یه. وه دنیا دله ۱۰۰ میلیون جه بیشتر آلبوم بروتنه و بتونسته ۵۲ تا ترانه ره مختلف کشورون دله شماره ۱ هاکنه. وه اسپانیولی، انگلیسی، ایتالیایی، پرتغالی، آلمانی، والنسایی و ژاپنی زبون‌ها جه ترانه بخونسته.

== دپیته چرخه‌تو ==
* [[{{ISO 639 name|es}} زوون]]

== آلبوم‌ها ==

=== گروهان ===
* 1964: Los Dayson
* 1966: Los Botines

=== استودیویی آلبوم‌ها ===
* 1970: Llegará el verano / Sin dirección
* 1971: Algo de mí
* 1972: Sólo un hombre
* 1973: Algo más
* 1974: Camilo
* 1975: Amor libre
* 1975: Jesucristo Superstar
* 1976: Memorias
* 1976: Look in the eye
* 1977: Rasgos
* 1977: Entre amigos
* 1978: Sentimientos
* 1979: Horas de amor
* 1980: Amaneciendo
* 1981: Más y más
* 1982: Camilo (انگلیسی جه)
* 1982: Con ganas
* 1984: Amanecer / 84
* 1985: Tuyo
* 1986: Agenda de baile
* 1991: A voluntad del cielo
* 1992: Huracán de amor
* 1994: Amor sin vértigo
* 2002: Alma (ایزابل پاتون جا)
* 2003: Alma (دومین نسخه، آندریا برونستون جا)
* 2010: Todo de mí (دتا سی‌دی و دی‌وی‌دی، مادرید دله)
* 2018: Camilo Sinfónico

=== کلکسیون‌ها ===
* 1982: Muy Personal
* 1997: Camilo Superstar
* 2004: Camilo Sesto Nº 1
* 2016: Camilo 70
* 2022: Camilo Forever
* 2025: Camilo Love Sound Typhoon (اوساکا ۸۵ کنسرت)

== منابع ==
{{پانویس}}
*{{ویکی منبع|عنوان = Camilo Sesto |لینک= https://es.wikipedia.org/wiki/Camilo_Sesto |زوون = {{ISO 639 name|es}} | بازیابی = ۱ ژوئن ۲۰۲۴}}
{{مستند هاکردن}}

[[رج:ایسپانیا مردی خونش‌کرون]]</text>
      <sha1>l28b997ab5bo2ewv3x0n34jh56gw4um</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گپ:تاج‌الدوله زیار</title>
    <ns>1</ns>
    <id>126552</id>
    <revision>
      <id>416651</id>
      <parentid>342172</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T15:20:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-55667-72</username>
        <id>47342</id>
      </contributor>
      <comment>/* ریشه واجداد تاج الدوله زیار */ نو تیکه</comment>
      <origin>416651</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="359" sha1="lv4kd3kau0swnhiylzvm8xt0elp4n9p" xml:space="preserve">{{شاپ‌زن}}
{{گپ صفحه}}

== ریشه واجداد تاج الدوله زیار ==
سئوال من این است آیا نسب تاج الدوله به آل زیار (مرداویج) میرسد [[شا:مشارکت‌ها/~2026-55667-72|~2026-55667-72]] ([[کارور گپ:~2026-55667-72|بحث]]) ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۰ (UTC)</text>
      <sha1>lv4kd3kau0swnhiylzvm8xt0elp4n9p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>416653</id>
      <parentid>416651</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T15:28:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>محک</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>/* ریشه واجداد تاج الدوله زیار */ جواب</comment>
      <origin>416653</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="679" sha1="1ybfpqp4d0yytytk9az9ivlomb14yys" xml:space="preserve">{{شاپ‌زن}}
{{گپ صفحه}}

== ریشه واجداد تاج الدوله زیار ==
سئوال من این است آیا نسب تاج الدوله به آل زیار (مرداویج) میرسد [[شا:مشارکت‌ها/~2026-55667-72|~2026-55667-72]] ([[کارور گپ:~2026-55667-72|بحث]]) ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۰ (UTC)

:@[[کارور:~2026-55667-72|~2026-55667-72]] سلام. خیر. وی از دودمان [[پادوسبونون]] است. تشابه اسمی است. [[کارور:محک|&lt;span style=&quot;font-family:IranNastaliq;&quot;&gt;محک&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[کارور گپ:محک|گپ]]&lt;/sup&gt; ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، ساعت ۱۵:۲۸ (UTC)</text>
      <sha1>1ybfpqp4d0yytytk9az9ivlomb14yys</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>درگ کوئین</title>
    <ns>0</ns>
    <id>176708</id>
    <revision>
      <id>416661</id>
      <parentid>396843</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T20:21:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25385</id>
      </contributor>
      <comment>Add 1 book for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20261017)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>416661</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3191" sha1="c69cma43u0i4pwpp558snhwux5cyqpt" xml:space="preserve">{{Databox}}
'''درگ کوئین''' یا '''زن‌پوش''' (انگلیسی جه: Drag queen) اتا شخص هسته که معمولاً مرد هسته و زنونه لباس و آرایش جه، زنونه رفتارون ره اغراق‌آمیز و نمایشی اجرا کانده. اینتا هنر، ویشته سرگرمی و تفریح وسه انجام وانه و ونه ریشه [[ همجنس‌خاهون]] فرهنگ جه إنه.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Drag queen |url=https://www.britannica.com/art/drag-queen |website=Encyclopaedia Britannica |accessdate=2026-08-24}}&lt;/ref&gt;

== وجه تسمیه ==
«درگ» کلمه‌ای هسته که اولین بار، احتمالاً [[الیزابت اول]] گدر، استفاده بیه. درگ کوئینون، معمولاً خله آرایش و گریمِ کنه، کلاه‌گیس، بل‌بل‌تو لباسون، و کاب‌بلند کلوش پوشنّه. وشون اجرائون دله، معمولاً [[لب‌خونی]] (lip-sync)، خونشکری یا سما انجام دنه.

درگ کوئین ره نونه [[ترنس‌جندر]] جه إشتىفا بَیتن. ترنس‌جندرون، کسونی هستنه که شه جنسیتی هویت ره تغییر دنه، ولی درگ کوئینون، صرفاً اتا هنری و سرگرمی اجرا کانّه و لزوماً شه جنسیت ره عوض نَکانه.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Drag queen vs Transgender |url=https://www.glaad.org/reference/drag-queens |website=GLAAD |accessdate=2026-08-24}}&lt;/ref&gt;

درگ کوئین متضاد، '''[[درگ کینگ]]''' یا '''مردپوش''' هسته که زنان، مردونه لباس و رفتار ره اغراق‌آمیز اجرا کانّه.

== تاریخچه ==
درگ کوئین، ریشه تئاترِ قدیم دله درنه. حتا نمایشنامه‌ئونی که [[ویلیام شکسپیر|شکسپیر]] بنویشته، مردون نقشِ زنونه ره بازی کاردنه. اولین درگ کوئینِ بشناسی‌یه‌بئی، ''ویلیام دورسی سوان'' بی‌یه که قرن نوزدهم میلادی، آمریکا دله زندگی کارده.&lt;ref&gt;{{cite book |last=Goffman |first=Erving |title=Stigma: Notes on the Management of Spoiled Identity |url=https://archive.org/details/stigmanotesonman00ervi |publisher=Simon &amp; Schuster |year=1963 |isbn=978-0671622442}}&lt;/ref&gt;

قرن بیستم، درگ کوئینون، شه ره همجنس‌خاهون فرهنگ دله جا بدانه و وشون اجرا معمولاً کاواره‌ئون، بارون و رژه‌ئونِ [[پراید]] دله رُش هکته. دهه‌ی ۱۹۹۰ میلادی، با معروف بیّنِ '''روپال''' (RuPaul) و «سوپرمدل» ترانه و فیلمونی «[[پرنده‌قفس (فیلم ۱۹۹۶)|پرنده‌قفس]]» (The Birdcage) واری، درگ کوئین، عمومی فرهنگ دله جا پیدا هاکرده.&lt;ref&gt;{{cite web |title=RuPaul |url=https://www.biography.com/musician/rupaul |website=Biography.com |accessdate=2026-08-24}}&lt;/ref&gt;

== منابع ==
{{پانویس|۲}}

[[رده:درگ کوئین]]
[[رده:همجنس‌خاهی]]</text>
      <sha1>c69cma43u0i4pwpp558snhwux5cyqpt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>مولانا جلال‌الدین محمد رومی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184378</id>
    <revision>
      <id>416663</id>
      <parentid>416415</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T20:24:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25385</id>
      </contributor>
      <comment>Add 4 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20261017)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>416663</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34428" sha1="63jlhacdpgrrzrqz9xgiefccdwrkau2" xml:space="preserve">{{صندخ/شخص
| era                = [[مغولون حمله]] گدر
| honorific_prefix   = {{فهرست ناگلوله‌ای|مولانا}}
| name               = 
| native_name        = {{nobold|رومی}}
| native_name_lang   = fa
| image              = مولانا اثر حسین بهزاد (cropped).jpg
| image_size         = 250px
| caption            = ونه نقاشی که [[حسین بهزاد]] بکشی‌یه (1957)
| title              = ''جلال‌الدین''،&lt;ref name=&quot;EI&quot;&gt;Ritter, H.; Bausani, A. &quot;ḎJ̲alāl al-Dīn Rūmī b. Bahāʾ al-Dīn Sulṭān al-ʿulamāʾ Walad b. Ḥusayn b. Aḥmad Ḵh̲aṭībī.&quot; Encyclopaedia of Islam. Edited by: P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel and W.P. Heinrichs. Brill, 2007. Brill Online. Excerpt: &quot;known by the sobriquet Mewlānā, persian poet and founder of the Mewlewiyya order of dervishes&quot;&lt;/ref&gt; ''مولانا''، ''مولوی''
| birth_date         = ۳۰ سپتامبر ۱۲۰۷
| birth_place        = [[وخش]]، [[ایران]]&lt;ref name=Harmless07&gt;{{cite book |last1=Harmless |first1=William |title=Mystics |date=2007 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-804110-8 |page=167 |url=https://books.google.com/books?id=8pBmFhnrVfUC&amp;pg=PA167}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Balkh&quot; /&gt;&lt;ref name=Lewis00/&gt;&lt;br /&gt;(إسایِ [[تاجیکستان]])
| death_date         = ۱۷ دسامبر ۱۲۷۳ (سن ۶۶)
| death_place        = [[قونیه]], [[روم سلطنت]]&lt;br /&gt;(إسایِ [[تورکیه]])
| resting_place      = 
| mother             = مؤمنه خاتون
| father             = بهاالدین ولد
| spouse             = {{فهرست ناگلوله‌ای|گوهر خاتون|کارا خاتون}}
| children           = {{فهرست ناگلوله‌ای|[[سلطان ولد]]|امیر علیم چلبی|ملک خاتون}}
| religion           = [[اسلام]]
| denomination       = [[تسنن]]&lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=1y-hxhLSWsEC&amp;pg=PA48|title=The Complete Idiot's Guide to Rumi Meditations|year=2008|page=48|publisher=Penguin |isbn=9781592577361}}&lt;/ref&gt;
| jurisprudence      = [[حنفیه]]
| creed              = [[ماتریدیه]]&lt;ref&gt;{{cite book|last=Lewis|first=Franklin D.|title=Rumi: Past and Present, East and West: The life, Teaching and poetry of Jalal Al-Din Rumi|date=2014|publisher=Simon and Schuster|pages=15–16, 52, 60, 89}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Zarrinkoob|first=Abdolhossein|title=Serr-e Ney|date=2005|publisher=Instisharat-i Ilmi|volume=1|pages=447}}&lt;/ref&gt;
| tariqa             = [[مولوی]]
| notable_ideas      =
| order              = [[صوفی]]
| philosophy         = [[صوفیه]], [[عرفان]]
| known_for          =
| main_interests     = [[صوفی ادبیات]]
| notable_works      =
| module             = {{Infobox Arabic name
| embed=yes
| laqab = جلال الدین 
| ism = محمد
| nasab = بن محمد بن الحسين بن أحمد 
| nisba =  الرومي{{سخ}}الخطيبي{{سخ}}البلخي{{سخ}} البكري 
}}
}}
'''جلال‌الدین محمد رومی''' (بزائه‌یِ ۳۰ سپتامبر ۱۲۰۷ – بمرده‌یِ ۱۷ دسامبر ۱۲۷۳)، که وه ره معمولاً '''رومی'''، '''مولانا''' یا '''مولوی''' گنّه، اتا [[صوفی]] [[عرفان|عارف]]، [[فارسی شعر|شاعر]] و اتا [[اسلام]]ی [[طریقت]] مؤسس بی‌یه که وه ره [[مولوی طریقت]] گنّه. ونه خانواده [[بلخ]] جه بینه. مولانا [[تصوف]] دله اتا تأثیرگذار آدم هسته و ونه فکر و آثار، هم [[فارسی ادبیات]] دله و هم عموماً عرفانی [[شعر]] دله خله گت هستنه. إسائه ونه ترجمه‌بئی آثار، دنیایِ خله جائون تنک‌ترو بئی‌یه.

[[مغولون حمله]] په ونه خانواده کوچ هاکردنه که ونه زندگیِ اول فرار جه شروع بیه. وه [[ایران]]، [[بغداد]] و [[دمشق]] مختلف شهرون دله چرخه‌تو گیته تا ونه ۱۹ سالگی گدر، ونه خانواده [[قونیه]] دله ساکن بینه. قونیه [[بیزانس امپراتوری|شرقی روم امپراتوری]] دله اتا اوستان بی‌یه، همینتا وسّه ونه نوم، ''رومی'' هم هسته و غربی‌ها این نوم جه وه ره إشناسنّه. وه شه کچیکی جه صوفی فکر جه آشنا بئی‌یه، ولی إنتظار داشتنه که وه شه پی‌یرِ مسیر ره دمبال هاکنه و ملّا بوو.

وه هم شه پی‌یر پشت‌په شی‌یه تا این که اتا [[درویش]]، [[شمس تبریزی]] نومی، سر-کلّه پیدا بیّه و ونه بموئن په، مولانایِ زندگیِ مسیر همیشه وسّه عوض بیّه. مولانا و شمس، هدیِ عاشق بینه و اینتا باعث بیه که مولانا شه وظایف ره یاد هاکنه. وقتی شمس گوم بیّه، مولانا افسره بیّه و ونه وسّه ''[[شمس دیوان]]'' ره شعر دَوِسته. این شعرون، مولانایِ مهم‌ترین آثار هستنه که حلا باقی دره.

ونه ''[[مثنوی]]''، که وه ره اغلب «فارسیِ قرآن» گنّه،&lt;ref&gt;{{cite book|author=Jawid Mojaddedi|chapter=Introduction|title=Rumi, Jalal al-Din. The Masnavi, Book One|publisher=Oxford University Press (Kindle Edition)|year=2004|page=xix}}&lt;/ref&gt; [[فارسی زوون]]ِ گت‌ترین شعرون جه دونّه.&lt;ref&gt;{{cite book |first=Louis |last=Gardet |chapter=Religion and Culture |title=The Cambridge History of Islam, Part VIII: Islamic Society and Civilization |editor-first=P.M. |editor-last=Holt |editor2-first=Ann K.S. |editor2-last=Lambton |editor3-first=Bernard |editor3-last=Lewis |publisher=Cambridge University Press |year=1977 |page=586 |quote=It is sufficient to mention [['Aziz Nasafi|'Aziz al-Din Nasafi]], Farid al-Din 'Attar and Sa'adi, and above all Jalal al-Din Rumi, whose Mathnawi remains one of the purest literary glories of Persia}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;C.E. Bosworth p. 391&quot;&gt;C.E. Bosworth, &quot;Turkmen Expansion towards the west&quot; in UNESCO History of Humanity, Volume IV, titled &quot;From the Seventh to the Sixteenth Century&quot;, UNESCO Publishing / Routledge, p. 391: &quot;While the Arabic language retained its primacy in such spheres as law, theology and science, the culture of the Seljuk court and secular literature within the sultanate became largely Persianized; this is seen in the early adoption of Persian epic names by the Seljuk rulers (Qubād, Kay Khusraw and so on) and in the use of Persian as a literary language (Turkmen must have been essentially a vehicle for everyday speech at this time). The process of Persianization accelerated in the 13th century with the presence in Konya of two of the most distinguished refugees fleeing before the Mongols, Bahā' al-Dīn Walad and his son Mawlānā Jalāl al-Dīn Rūmī, whose Mathnawī, composed in Konya, constitutes one of the crowning glories of classical Persian literature.&quot;&lt;/ref&gt; خله مسلمونون، مخصوصاً [[ترکی-فارسی سنت|ترکی-فارسی فرهنگی حوزه]] دله، ''مثنوی'' ره اسلامی ادبیاتِ مهم‌ترین آثار جه دونّه که فقط ''[[قرآن]]'' جه إندا-ور-إندا وونه.

مولانایِ آثار هنتا ایرانِ قدیمِ سامون و ترکیه دله بخوندست وونه.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.rferl.org/a/Interview_Many_Americans_Love_RumiBut_They_Prefer_He_Not_Be_Muslim/2122973.html|title=Interview: 'Many Americans Love Rumi...But They Prefer He Not Be Muslim'|date=9 August 2010|newspaper=RadioFreeEurope/RadioLiberty|language=en|access-date=22 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/LH14Ak01.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20100816123932/http://www.atimes.com/atimes/Middle_East/LH14Ak01.html|url-status=unfit|archive-date=16 August 2010|title=Interview: A mystical journey with Rumi|website=Asia Times|access-date=22 August 2016}}&lt;/ref&gt; ونه شعرون، دنیایِ خله زوونون جه دگارست بَینه و مولوی ره «دنیایِ محبوب‌ترین شاعرون» جه توصیف هاکردنه.&lt;ref name=&quot;BBC-Haviland&quot;&gt;{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7016090.stm|title=The roar of Rumi—800 years on|first=Charles |last=Haviland|work=BBC News|date=30 September 2007|access-date=30 September 2007}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.omifacsimiles.com/brochures/divan.html|title=Dîvân-i Kebîr Jalāl al-Dīn Rūmī|website=OMI – Old Manuscripts &amp; Incunabula|access-date=22 August 2016}}&lt;/ref&gt;
آمریکا دله، وه پرفروش‌ترین شاعرون جه هسته.&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bbc.com/culture/story/20140414-americas-best-selling-poet|title=Why is Rumi the best-selling poet in the US?|last=Ciabattari| work=BBC News | first=Jane|date=21 October 2014|access-date=22 August 2016}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite news|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,356133,00.html|title=Rumi Rules!|last=Tompkins|first=Ptolemy|date=29 October 2002|newspaper=Time|issn=0040-781X|access-date=22 August 2016}}&lt;/ref&gt;

==نوم==
وه ره انگلیسی دله ویشته ''رومی'' گنّه. ونه کامل نوم ره ونه هم‌عصر [[فریدون بن احمد سپهسالار]] اینتی گنه: ''محمد بن محمد بن الحسین الخطیبی البلخی البکری''.&lt;ref&gt;{{Cite book| last = Sipahsalar| first = Faridun bin Ahmad | title = Risala-yi Ahwal-i Mawlana | date = 1946| page=5| editor = Sa'id Nafisi| location = Tehran | url = https://archive.org/details/RisalaEFaridunBinAhmadSipahsalarDarAhwalEMaulanaJalaluddinMaulaviFarsi/page/n17/mode/2up?view=theater}}&lt;/ref&gt; وه ره ویشته ''مولانا جلال‌الدین محمد رومی'' نوم جه اِشناسنّه. ''جلال‌الدین'' اتا [[عربی]] نوم هسته که «دینِ قشنگی» معنی دنه. ''بلخی'' و ''رومی''، ونه ''[[نسب]]'' هستنه، که بترتیب «[[بلخ]] جه» و «[[روم]] جه» معنی دنّه، چون وه [[افغانستان]]ِ بلخ دنیا بمو و [[آناتولی]] که گت بیّه هم [[روم سلطنت]] جه بی‌یه.&lt;ref&gt;{{cite book|author=Rumi|title=Selected Poems |url=https://books.google.com/books?id=rKbpCAAAQBAJ&amp;pg=PT350 |year=2015 |publisher=Penguin Books|isbn=978-0-14-196911-4|page=350}}&lt;/ref&gt;

معتبر زندگی‌نومه‌نویس، [[فرانکلین لوئیس]]، [[شیکاگو دانشگاه]] جه، گنه: «آناتولیِ جزیره‌مونا که بیزانس، یا شرقی روم امپراتوری جه بی‌یه، تازگی دکت بی‌یه مسلمونون دست‌په و حتا وقتی که ترکِ مسلمون حاکمون وه ره کنترل کردنه، هنتا عربون، فارسون و ترکون وه ره رومِ جوغرافیایی منطقه دونستنه. همینتا وسّه، چنتا تاریخی شخصیت که آناتولی دله دنیا بمونه یا ونجه مرتبط هستنه، رومی نوم جه اِشناسنّه. این کلمه اون گدر فارسی دله  [[بیزانس امپراتوری]]ِ رعیتون یا ساده‌تر، [[آناتولی]] دله بومی مردمون یا اونجه‌یِ مرتبط چیزون ره إشاره کِرده.»&lt;ref&gt;{{cite book|first=Franklin |last=Lewis|title=Rumi: Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi|publisher= One World Publication Limited|year= 2008|page= 9}}&lt;/ref&gt; وه ره «رومِ ملّا» هم گتنه ({{lang|fa|مُلای رومی}}).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20220605180002/https://www.vajehyab.com/dehkhoda/%D9%85%D9%84%D8%A7%DB%8C+%D8%B1%D9%88%D9%85 &quot;ملای روم&quot;] in ''[[Dehkhoda Dictionary]]''&lt;/ref&gt;

ونه ''مولانا'' لقب هم خار-خار بشناسی وونه&lt;ref name=&quot;EI&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;encyclopaedia1991&quot;&gt;H. Ritter, 1991, ''DJALĀL al-DĪN RŪMĪ'', ''[[The Encyclopaedia of Islam]]'' (Volume II: C–G), 393.&lt;/ref&gt; ({{langx|fa|مولانا}} {{IPA|fa|moulɒːnɒ}}) [[ایران]] دله و ترکیه دله عامیانه ''مولانا'' نوم جه اِشناسنّه. ''مولانا''  اتا [[عربی]] ریشه‌دار اصطلاح هسته که «أمه إستا» معنی دنه. ''مولوی'' (فارسی) و {{lang|tr|Mevlevi}} (ترکی) اصطلاح هم، که عربی ریشه دارنه و ونه معنی هم «أمه إستا» وونه، جلال‌الدین وسّه مکرراً إستفاده وانه.&lt;ref&gt;Jalāl al-Dīn Rūmī (Maulana), Ibrahim Gamard, ''Rumi and Islam: Selections from His Stories, Poems, and Discourses, Annotated &amp; Explained'', SkyLight Paths Publishing, 2004.&lt;/ref&gt;

==زندگی==
[[File:Jalal al-Din Rumi, Showing His Love for His Young Disciple Hussam al-Din Chelebi.jpg|thumb|راست|جلال‌الدین رومی [[صوفی]] عارفون ره جمع کانده]]
جلال‌الدین محمدِ پییر-مار [[فارسیون|فارس]] بینه.&lt;ref&gt;{{Citation |last=Yalman |first=Suzan |title=Badr al-Dīn Tabrīzī |date=7 July 2016 |url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/badr-al-din-tabrizi-COM_25104?s.num=7&amp;s.f.s2_parent=s.f.book.encyclopaedia-of-islam-3&amp;s.q=rumi+jalal+al+din |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam THREE |access-date=7 June 2023 |publisher=Brill |language=en|quote='''Badr ''al''-''Dīn'' Tabrīzī''' was the architect of the original tomb built for Mawlānā ''Jalāl'' ''al''-''Dīn'' ''Rūmī'' (d. 672/1273, in Konya), the great Persian mystic and poet.}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Annemarie Schimmel&quot;&gt;Annemarie Schimmel, The Triumphal Sun: A Study of the Works of Jalaloddin Rumi, SUNY Press, 1993, p. 193: &quot;Rumi's mother tongue was Persian, but he had learned during his stay in Konya, enough Turkish and Greek to use it, now and then, in his verse.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Franklin Lewis&quot;&gt;Lewis, Franklin: &quot;On the question of Rumi's multilingualism (pp. 315–317), we may still say that he spoke and wrote in Persian as a native language, wrote and conversed in Arabic as a learned &quot;foreign&quot; language and could at least get by at the market in Turkish and Greek (although some wildly extravagant claims have been made about his command of Attic Greek, or his native tongue being Turkish) (Lewis 2008:xxi). (Lewis, ''Rumi: Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi'', 2008). Lewis also points out that: &quot;Living among Turks, Rumi also picked up some colloquial Turkish.&quot; (Lewis, ''Rumi: Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi'', 2008, p. 315). He also mentions Rumi composed thirteen lines in Greek (Franklin Lewis, ''Rumi: Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi'', One World Publication Limited, 2008, p. 316). On Rumi's son, Sultan Walad, Lewis mentions: &quot;[[Sultan Walad]] elsewhere admits that he has little knowledge of Turkish&quot; (Sultan Walad): Lewis, ''Rumi, &quot;Past and Present, East and West: The Life, Teachings and Poetry of Jalal al-Din Rumi'', One World Publication Limited, 2008, p. 239) and &quot;Sultan Valad did not feel confident about his command of Turkish&quot; (Lewis, ''Rumi: Past and Present, East and West'', 2000, p. 240)&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Nasr2&quot;&gt;Seyyed Hossein Nasr, ''Islamic Art and Spirituality'', SUNY Press, 1987. p. 115: &quot;Jalal al-Din was born in a major center of Persian culture, Balkh, from Persian speaking parents, and is the product of that Islamic Persian culture which in the 7th/13th century dominated the 'whole of the eastern lands of Islam and to which present day Persians as well as Turks, Afghans, Central Asian Muslims and the Muslims of the Indo-Pakistani and the Muslims of the Indo-Pakistani subcontinent are heir. It is precisely in this world that the sun of his spiritual legacy has shone most brilliantly during the past seven centuries. The father of Jalal al-Din, Muhammad ibn Husayn Khatibi, known as [[Baha al-Din Walad]] and entitled Sultan al-'ulama', was an outstanding Sufi in Balkh connected to the spiritual lineage of [[Najm al-Din Kubra]].&quot;&lt;/ref&gt;وه [[وخش]] دله،&lt;ref name=Harmless07/&gt;&lt;ref name=&quot;Balkh&quot;&gt;[[Annemarie Schimmel]], &quot;I Am Wind, You Are Fire,&quot; p. 11. She refers to a 1989 article by [[Fritz Meier]]:{{Blockquote|Tajiks and Persian admirers still prefer to call Jalaluddin 'Balkhi' because his family lived in Balkh, current day in [[Afghanistan]] before migrating westward. However, their home was not in the actual city of Balkh, since the mid-eighth century a center of Muslim culture in (Greater) Khorasan (Iran and Central Asia). Rather, as Meier has shown, it was in the small town of Wakhsh north of the Oxus that Baha'uddin Walad, Jalaluddin's father, lived and worked as a jurist and preacher with mystical inclinations. Lewis, ''Rumi : Past and Present, East and West: The Life, Teachings, and Poetry of Jalâl al-Din Rumi'', 2000, pp. 47–49.}} Lewis has devoted two pages of his book to the topic of Wakhsh, which he states has been identified with the medieval town of Lêwkand (or Lâvakand) or Sangtude, which is about 65 kilometers southeast of Dushanbe, the capital of present-day Tajikistan. He says it is on the east bank of the Vakhshâb river, a major tributary that joins the Amu Daryâ river (also called Jayhun, and named the Oxus by the Greeks). He further states: &quot;Bahâ al-Din may have been born in Balkh, but at least between June 1204 and 1210 (Shavvâl 600 and 607), during which time Rumi was born, Bahâ al-Din resided in a house in Vakhsh (Bah 2:143 [= Bahâ' uddîn Walad's] book, &quot;Ma`ârif.&quot;). Vakhsh, rather than Balkh was the permanent base of Bahâ al-Din and his family until Rumi was around five years old (mei 16–35) [= from a book in German by the scholar Fritz Meier—note inserted here]. At that time, in about the year 1212 (A.H. 608–609), the Walads moved to Samarqand (Fih 333; Mei 29–30, 36) [= reference to Rumi's &quot;Discourses&quot; and to Fritz Meier's book—note inserted here], leaving behind Baâ al-Din's mother, who must have been at least seventy-five years old.&quot;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Lewis00&gt;Lewis: ''Rumi: Past and Present, East and West. The Life Teachings and Poetry of Jalâl al-Din Rumi''. One World Publications, Oxford, 2000, S. 47.&lt;/ref&gt; [[وخش رود]]ِ شرقی ساحل که اتا روستا بی‌یه و إسا [[تاجیکستان]] دله [[سنگتوده]] نوم دارنه، دنیا بمو.&lt;ref name=&quot;Balkh&quot; /&gt; این منطقه‌ی فرهنگ [[بلخ]] جه نزدیک بی‌یه و اونجه بی‌یه که مولاناِ پییر، بهاءالدین ولد، اتا واعظ و فقیه بی‌یه.&lt;ref name=&quot;Balkh&quot; /&gt; وه اونجه زندگی و کار کارده تا ۱۲۱۲ میلادی، وقتی مولوی حدوداً پنج ساله بی‌یه و خانواده کوچ بوردنه [[سمرقند]].&lt;ref name=&quot;Balkh&quot; /&gt;

گت بلخ اون گدر، فارسی فرهنگِ اصلی مرکز بی‌یه&lt;ref name=&quot;C.E. Bosworth p. 391&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Nasr2&quot; /&gt;&lt;ref&gt;Lewis, ''Rumi: Past and Present, East and West: The life, Teaching and poetry of Jalal Al-Din Rumi'', Oneworld Publication Limited, 2008 p. 9: &quot;How is that a Persian boy born almost eight hundred years ago in Khorasan, the northeastern province of greater Iran, in a region that we identify today as Central Asia, but was considered in those days as part of the greater Persian cultural sphere, wound up in central Anatolia on the receding edge of the Byzantine cultural sphere&quot;&lt;/ref&gt; و [[تصوف]] اونجه چن قرن وسّه توسعه پیدا هاکرده بی‌یه. مولوی شه مهم‌ترین تأثیرات ره فارسی شاعرون ([[عطار نیشابوری|عطار]] و [[سنایی]] دسوری) جه، اونجه بدی‌یه.&lt;ref&gt;Jafri, Maqsood, ''The gleam of wisdom'', Sigma Press, 2003. p. 238: &quot;Rumi has influenced a large number of writers while on the other hand he himself was under the great influence of Sanai and Attar.&lt;/ref&gt; مولوی وشون خَوِری گنه که: «عطار روح بی‌یه، سنایی ونه دِ تا چش، و اون گدرِ په، اما وشونِ قطار دله بی‌یمومی»&lt;ref&gt;Arberry, A. J., ''Sufism: An Account of the Mystics of Islam'', Courier Dover Publications, November 9, 2001. p. 141.&lt;/ref&gt; و اتا دیگه شعر دله اشاره کانده: «هفت شهر عشق را عطار گشت/ما هنوز اندر خم یک کوچه‌ایم».&lt;ref&gt;Nasr, Seyyed Hossein, ''The Garden of Truth: The Vision and Promise of Sufism, Islam's Mystical Tradition'', HarperCollins, 2 September 2008. p. 130: &quot;Attar has traversed the seven cities of Love, We are still at the turn of one street!&quot;&lt;/ref&gt; ونه پییر [[نجم‌الدین کبری]]، گتِ ملّا، جه هم مرتبط بی‌یه.&lt;ref name=&quot;Nasr1&quot; /&gt;

مولانا شه زندگیِ ویشته ره [[فارسی‌بئی جامعه]]&lt;ref&gt;Grousset, Rene, ''The Empire of the Steppes: A History of Central Asia'', (Rutgers University Press, 2002), 157; &quot;...the Seljuk court at Konya adopted Persian as its official language&quot;.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Aḥmad of Niǧde's &quot;al-Walad al-Shafīq&quot; and the Seljuk Past, A.C.S. Peacock, Anatolian Studies, Vol. 54, (2004), 97; With the growth of Seljuk power in Rum, a more highly developed Muslim cultural life, based on the Persianate culture of the Great Seljuk court, was able to take root in Anatolia&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Findley, Carter Vaughn, ''The Turks in World History'', Oxford University Press, 11 November 2004. p. 72: Meanwhile, amid the migratory swarm that Turkified Anatolia, the dispersion of learned men from the Persian-speaking east paradoxically made the Seljuks court at Konya a new center for Persian court culture, as exemplified by the great mystical poet Jelaleddin Rumi (1207–1273).&lt;/ref&gt; که [[سلجوقیون]] و [[روم سلطنت]] سامون دله دیّه ور زندگی کارده و اونجه شه آثار ره بساته.&lt;ref&gt;[[Coleman Barks|Barks, Coleman]], ''Rumi: The Book of Love: Poems of Ecstasy and Longing'', HarperCollins, 2005, p. xxv, {{ISBN|978-0-06-075050-3}}.&lt;/ref&gt; وه ۱۲۷۳ میلادی بمرده. وه ره [[قونیه]] دله دفن هاکردنه و ونه زیارتگاه، هنتا اتا زیارت جاجیگاه هسته.&lt;ref&gt;Note: Rumi's shrine is now known as the &quot;Mevlâna Museum&quot; in Turkey.&lt;/ref&gt; ونه بمردن په، ونه په‌روون و ونه وچه [[سلطان ولد]]، [[مولوی طریقت]] ره تأسیس هاکردنه، که وه ره چرخ‌زننده درویشونِ طریقت هم گنّه و [[سماع]] مراسم ([[صوفی رقص]]) وسّه معروف هسته. وه ره ونه پییرِ پلی دفن هاکردنه و ونه بقایا سر اتا زیارتگاه بنا بیه. ونه خَوِری اتا [[حاجیوگرافی|حاجیوگرافیک]] روایت، شمس‌الدین احمد افلاکیِ ''مناقب‌العارفین'' دله توصیف بیه (که ۱۳۱۸ و ۱۳۵۳ میون بنویشته بیه). این زندگی‌نومه ره ونه با احتیاط بخوندستن، چون مولوی خَوِری هم آسونه و هم حقیقت دارنه.&lt;ref name=howisit&gt;Lewis, ''Rumi: Past and Present, East and West'', Oneworld Publications, 2000.{{Blockquote|How is it that a Persian boy born almost eight hundred years ago in Khorasan, the northeastern province of greater Iran, in a region that we identify today as Central Asia, but was considered in those days as part of the Greater Persian cultural sphere, wound up in Central Anatolia on the receding edge of the Byzantine cultural sphere, in which is now Turkey}}&lt;/ref&gt; [[شیکاگو دانشگاه]]ِ پروفسور [[فرانکلین لوئیس]]، که رومی خَوِری کامل‌ترین زندگی‌نومه ره بنویشته، رومیِ حاجیوگرافیک زندگی‌نومه و ونه واقعی زندگی‌نومه وسّه جدا بخش دارنه.&lt;ref name=&quot;hagiographer1&quot; /&gt;

==په‌نویس==
{{په‌نویس|3|چپ‌چین=بله}}

== منابع ==
{{چپ‌چین}}
{{refbegin|30em}} 
*{{cite web |url=http://yunuspatel.co.za/books-Ma-aarif-E-Mathnavi.php
 |title=Ma-Aarif-E-Mathnavi: A commentary of the Mathnavi of Maulana Jalaluddin Rumi (R.A.)
 |last=Maulana
 |first=Hazrat
 |website=YunusPatel.co.za
 |access-date=12 July 2025
}}
* {{cite book
 |title=The Mysteries of the Universe and Rumi's Discoveries on the Majestic Path of Love
 |last=Naini
 |first=Majid M.
 |publisher=Universal Vision &amp; Research
 |year=2002
 |isbn=978-0-9714600-0-3
 |url=http://www.naini.net/order.htm
}}
* {{cite book
 |title=The Mesnevi of Mevlâna Jelālu'd-dīn er-Rūmī. Book first, together with some account of the life and acts of the Author, of his ancestors, and of his descendants, illustrated by a selection of characteristic anecdotes, as collected by their historian, Mevlâna Shemsu'd-dīn Ahmed el-Eflākī el-'Arifī
 |last=Redhouse
 |first=James W.
 |year=1881
 |publisher=London |url=https://books.google.com/books?id=HD_iA8JizyoC&amp;dq=rumi&amp;pg=PR5
}}
* {{cite book
 |title=Masnaví-i Ma'naví, the Spiritual Couplets of Mauláná Jalálu'd-din Muhammad Rúmí
 |last=Whinfield
 |first=E. H.
 |publisher=London
 |year=1887
 |edition=Abridged edition reprinted 1989 |url=http://www.sacred-texts.com/isl/masnavi/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250712000000/http://www.sacred-texts.com/isl/masnavi/
 |archive-date=12 July 2025
 |others=Wikisource edition at [[s:Masnavi I Ma'navi|Masnavi I Ma'navi]]
}} [https://archive.org/details/cu31924026910251 Alt URL]
* {{cite book
 |title=The Masnavī by Jalālu'd-din Rūmī. Book II
 |last=Wilson
 |first=C. E.
 |publisher=London
 |year=1910
 |others=Translated for the first time from the Persian into prose, with a Commentary
}}
* {{cite book
 |title=The Mathnawí of Jalálu'ddín Rúmí
 |last=Nicholson
 |first=Reynold A.
 |publisher=Messrs Luzac &amp; Co.
 |location=London
 |year=1925–1940
 |volume=1–8
 |others=Edited from the oldest manuscripts available, with critical notes, translation and commentary. Contains the text in Persian. First complete English translation of the ''Mathnawí''

}}
* {{cite book
 |title=Rending The Veil: Literal and Poetic Translations of Rumi
 |last=Shiva
 |first=Shahram
 |publisher=Hohm Press
 |year=1995
 |isbn=978-0-934252-46-1
 |others=Recipient of Benjamin Franklin Award
}}
* {{cite book
 |title=Hush, Don't Say Anything to God: Passionate Poems of Rumi
 |url=https://archive.org/details/hushdontsayanyth0000jala
 |last=Shiva
 |first=Shahram
 |publisher=Jain Publishing
 |year=1999
 |isbn=978-0-87573-084-4
}}
* {{cite book
 |title=The Essential Rumi
 |last=Barks
 |first=Coleman
 |publisher=Harper Collins; Castle Books
 |location=San Francisco; Edison (NJ) and New York
 |year=1995
 |isbn=9780140195798 |url=https://books.google.com/books?id=1Jvche5OxB8C
 |others=Translated with John Moyne, A. J. Arberry, Reynold Nicholson. Selections. Description of 2010 expanded edition. Includes poem “The Guest House,” cited in Mark Williams and Danny Penman (2011) ''Mindfulness'' pp.&amp;nbsp;165–167.
}}
*{{cite book
 |title=The Illuminated Rumi
 |last=Barks
 |first=Coleman
 |publisher=Broadway Books
 |location=New York
 |year=1997
 |isbn=978-0-7679-0002-7
 |others=Contributor: Michael Green
}}

*{{cite book
 |title=The Masnavi: Book One
 |url=https://archive.org/details/masnavibookone0000jall
 |last=Mojaddedi
 |first=Jawid
 |publisher=Oxford University Press
 |series=Oxford World's Classics
 |year=2004
 |isbn=978-0-19-280438-9
 |others=Translated from the Persian edition by Mohammad Estelami. Includes introduction and explanatory notes. Winner of the 2004 Lois Roth Prize for translation
}}

*{{cite book
 |title=Divani Shamsi Tabriz
 |last=Ergin
 |first=Nevit Oguz
 |publisher=Echo Publications
 |year=2003
 |isbn=978-1-887991-28-5
 |others=Translated as Divan-i-kebir
}}

*{{cite book
 |title=The rubais of Rumi: insane with love
 |url=https://archive.org/details/rubaisofrumiinsa0000jala
 |last=Ergin
 |first=Nevit Oguz
 |publisher=Inner Traditions
 |location=Rochester, Vermont
 |year=2007
 |isbn=978-1-59477-183-5
 |others=Translations and commentary by Nevit Oguz Ergin and Will Johnson
}}

*{{cite book
 |title=The Masnavi: Book Two
 |last=Mojaddedi
 |first=Jawid
 |publisher=Oxford University Press
 |series=Oxford World's Classics
 |year=2007
 |isbn=978-0-19-921259-0
 |others=Verse translation of the unabridged text with introduction and explanatory notes
}}

*{{cite book
 |title=The Rubai'yat of Jalal Al-Din Rumi: Select Translations Into English Verse
 |last=Arberry
 |first=A. J.
 |publisher=Emery Walker
 |location=London
 |year=1949
}}

*{{cite book
 |title=Mystical Poems of Rumi
 |last=Arberry
 |first=A. J.
 |publisher=University of Chicago Press
 |year=2009
}}

*{{cite book
 |title=The quatrains of Rumi: Complete translation with Persian text, Islamic mystical commentary, manual of terms, and concordance
 |last=Gamard
 |first=Ibrahim W.
 |publisher=with A. G. Rawan Farhadi
 |year=2008
}}

*{{cite book
 |title=The Soul of Rumi: A New Collection of Ecstatic Poems
 |last=Barks
 |first=Coleman
 |publisher=Harper One
 |year=2002
}}

*{{cite book
 |title=The Hundred Tales of Wisdom
 |last=Shah
 |first=Idries
 |publisher=Octagon Press
 |year=1978
 |others=Translation of the ''Manāqib ul-Ārefīn'' of Aflākī; episodes from the life of Rumi and teaching stories
}}
*{{cite book
 |title=Rumi: 53 Secrets from the Tavern of Love: Poems from the Rubaiyat of Mowlana Rumi
 |url=https://archive.org/details/rumi53secretsfro0000jala
 |last=Banani
 |first=Amin
 |publisher=White Cloud Press
 |year=2014
 |isbn=978-1-940468-00-6
 |others=Co-translator: Anthony A. Lee
}}
* ''RUMI, JALĀL-AL-DIN''. [[Encyclopædia Iranica]], online edition, 2014.
* Dr [[Khalifa Abdul Hakim]], &quot;The metaphysics of Rumi: A critical and historical sketch&quot;, Lahore: The Institute of Islamic Culture, 1959. {{ISBN|978-81-7435-475-4}}.
* Afzal Iqbal, ''The Life and thought of Mohammad Jalal-ud-Din Rumi'', Lahore: Bazm-i-Iqbal, 1959 (latest edition, ''The life and work of Jalal-ud-Din Rumi'', Kuala Lumpur: The Other Press, 2014). Endorsed by the famous Rumi scholar [[A. J. Arberry]], who penned the foreword.
* Abdol Reza Arasteh, ''Rumi the Persian: Rebirth in Creativity and Love'', Lahore: Sh. Muhammad Ashraf, 1963 (latest edition, ''Rumi the Persian, the Sufi'', New York: [[Routledge]], 2013). The author was a US-trained Iranian psychiatrist influenced by [[Erich Fromm]] and [[C.G. Jung]].
* [[Annemarie Schimmel]], ''The Triumphal Sun: A Study of the Works of Jalaloddin Rumi'', Albany: SUNY Press, 1993.
* [[Fatemeh Keshavarz]], ''Reading Mystical Lyric: The Case of Jalal al-Din Rumi'', University of South Carolina Press, 1998. {{ISBN|978-1-57003-180-9}}.
* ''Mawlana Rumi Review'' mawlanarumireview.com. An annual review devoted to Rumi. Archetype, 2010. {{ISBN|978-1-901383-38-6}}.
* [[Seyyed Hossein Nasr]], ''Islamic Art and Spirituality'', Albany: SUNY Press, 1987, chapters 7 and 8.
* Majid M. Naini, ''The Mysteries of the Universe and Rumi's Discoveries on the Majestic Path of Love'', Universal Vision &amp; Research, 2002, {{ISBN|978-0-9714600-0-3}}
* [[Franklin Lewis]], ''Rumi: Past and Present, East and West'', Oneworld Publications, 2000. {{ISBN|978-1-85168-214-0}}
* {{cite book | last=Lewis | first=Franklin | title=Rumi: Past and Present, East and West | publisher=One World (UK) | date=2000 | isbn=978-1-85168-214-0 |url=https://archive.org/details/rumipastpresente0000lewi_f6r2 |url-access=registration}}
* Leslie Wines, ''Rumi: A Spiritual Biography'', New York: Crossroads, 2001 {{ISBN|978-0-8245-2352-7}}.
* ''Rumi's Thoughts'', edited by Seyed G. Safavi, London: London Academy of Iranian Studies, 2003.
* [[William Chittick]], ''The Sufi Doctrine of Rumi: Illustrated Edition'', Bloomington: World Wisdom, 2005.
* Şefik Can, ''Fundamentals of Rumi's Thought: A Mevlevi Sufi Perspective'', Sommerset (NJ): The Light Inc., 2004, {{ISBN|978-1-932099-79-9}}.
* &quot;Rumi's Tasawwuf and Vedanta&quot; by R. M. Chopra in ''Indo Iranica'', Vol. 60
* Athanasios Sideris, &quot;Mevlana Celaleddin Rumi&quot;, an entry on Rumi's connections to the Greek element in Asia Minor, in the ''Encyclopedia of the Hellenic World – Asia Minor'', 2003.
* Waley, Muhammad Isa (2017). ''The Stanzaic Poems (Tarjī'āt) of Rumi''. ''Critical Edition, Translation, and Commentary, with Additional Chapters on Aspects of His Divan'' (School of Oriental and African Studies, London).
* [[E. G. Browne]], ''History of Persia'', four volumes, first published 1902–1924.
* Jan Rypka, ''History of Iranian Literature'', Reidel Publishing Company; 1968 {{OCLC|460598}}. {{ISBN|978-90-277-0143-5}}
* &quot;RUMI: His Teachings and Philosophy&quot; by R. M. Chopra, Iran Society, Kolkata (2007).
* {{cite journal |last1=Mozaffari |first1=Ali |last2=Akbar |first2=Ali |title=Heritage diplomacy and soft power competition between Iran and Turkey: competing claims over Rumi and Nowruz |journal=International Journal of Cultural Policy |date=2023 |volume=30 |issue=5 |pages=597–614 |doi=10.1080/10286632.2023.2241872|s2cid=261025849 |doi-access=free }}
* {{cite book |last1=Taner |first1=Melis |chapter=Illustrated Manuscripts Attributed to Baghdad |title=Caught in a whirlwind: a cultural history of Ottoman Baghdad as reflected in its illustrated manuscripts |date=2020 |publisher=Brill |location=Leiden; Boston |isbn=978-9004412699 |url=https://dash.harvard.edu/bitstreams/6ae736f2-83c7-46e5-b6f0-d0559e16e14c/download}}
{{refend}}
{{پایان}}

==بریم بگردستن ==
{{چپ‌چین}}
* [http://www.dar-al-masnavi.org/ Dar al Masnavi], several English versions of selections by different translators.
* [https://www.poets.org/poetsorg/poet/jalal-al-din-rumi Poems by Rumi in English] at the Academy of American Poets
* [http://ganjoor.net/moulavi/masnavi/daftar1/sh1/ ''Masnavi-e Ma'navi''], recited in Persian by Mohammad Ghanbar
{{پایان}}

[[رج:فارسی شاعرون]]
[[رج:ایران ملائون]]</text>
      <sha1>63jlhacdpgrrzrqz9xgiefccdwrkau2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زردکیجا (جنس)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184401</id>
    <revision>
      <id>416662</id>
      <parentid>416647</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T20:23:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>25385</id>
      </contributor>
      <comment>Add 3 books for [[en:Wikipedia:Verifiability|verifiability]] (20261017)) #IABot (v2.0.9.6) ([[User:GreenC bot|GreenC bot]]</comment>
      <origin>416662</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="20699" sha1="gj1na0i268fun3x7p41uldtg7szlxv9" xml:space="preserve">{{Automatic taxobox
|image=2007-07-14 Cantharellus cibarius.jpg
|image_caption=''[[زرد کیجا]]'' که مازرون دره.
|taxon=Cantharellus
|authority=[[میشل آدانسون|Adans.]] ex [[الیاس مگنوس فرایز|Fr.]]
|type_species=''[[زردکیجا]]''
|type_species_authority=Fr.
}}
{{mycomorphbox
|name= زردکیجا
|whichGills=decurrent
|capShape=infundibuliform
|hymeniumType=ridges
|stipeCharacter=bare
|ecologicalType=mycorrhizal
|sporePrintColor=زرد
|howEdible=choice
|howEdible2=edible}}
'''''زرد کیجائون''''' {{علمی نوم|Cantharellus}} اتا [[سرده]] (جنس) [[گوشک]] هستنه که وه ره خارجیشون '''شانترل''' ({{IPAc-en|ˌ|ʃ|æ|n|t|ə|ˈ|r|ɛ|l}}) گنّه، [[زردکیجا]] نوم ره ات‌جور بخردنی و خاصِ گونه سر هم إلنه ولی اتا خانواده و جنس هم هسته. وشون [[مایکوریزا]]یی قارچ هستنه، یعنی گیاهون همراهی [[همزیستی]] رابطه سازنّه. زردکیجائون ممکن هسته چنتا دیگه گونه ره مونِن، که بعضی‌شون [[سمی گوشک|سمی]] هستنه. دنیا دله زرد کیجائون ره إشناسنّه و وه اتا بخردنی‌ترین گوشک‌ها (قارچ‌ها) جه هسته.

== شکل ==
این سرده‌یِ گوشکون، معمولاً دهیل یا کاسه شکل هستنه. وشون رنگ ویشته زرد هسته و وشون [[لاملا|تیغه‌ئون]] بعضی گدر صورتی‌رنگ وانه.&lt;ref&gt;{{cite web | vauthors = Kuo M |date=2015 |title=Chanterelles and Trumpets: Cantharellus and Craterellus |url= https://www.mushroomexpert.com/cantharellaceae.html |website=MushroomExpert.com |access-date=2023-10-30}}&lt;/ref&gt; 

=== ونه واری گونه‌ئون ===
[[File:2007-07-14 Cantharellus cibarius Detail.jpg|thumb|right|اتی گوشک دره که سمّی هسته و زردکیجا ره مونّه و همینسه وشون تشخیص ونه دقیق بوئه. (عکس دله جعلی زردی‌کیجا هسته)]]

جعلی زردکیجا (''[[Hygrophoropsis aurantiaca]]'') نازک‌تر هسته و ویشته نارنجی تیغه و تیره‌تر کلاهک دارنه. وه خله توم سمّی هسته ولی ونه سم تونده کم-زیاد بوو.&lt;ref&gt;{{cite book |title=North American Mushrooms: A Field Guide to Edible and Inedible Fungi |url=https://archive.org/details/northamericanmus0000mill |vauthors=Miller HR, ((Miller OK Jr)) |author-link2=Orson K. Miller Jr. |publisher=[[FalconGuides]] |year=2006 |isbn=978-0-7627-3109-1 |location=Guilford, Connecticut |page=[https://archive.org/details/northamericanmus0000mill/page/332 332]}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=Jordan M. |title=The Encyclopedia of Fungi of Britain and Europe |url=https://archive.org/details/encyclopediaoffu0000jord |publisher=Frances Lincoln |year=2004 |isbn=978-0-7112-2378-3 |location=London, United Kingdom |page=[https://archive.org/details/encyclopediaoffu0000jord/page/334 334]}}&lt;/ref&gt;

زردکیجایِ واری گوشک چنتا دیگه هم درنه؛ جک-او-لانترن گوشک (''[[Omphalotus olearius]]'') و ونه خاخر گونه (''[[Omphalotus olivascens]]'') خله سمی هستنه، ولی آدم ره نکوشنّه. وشون واقعی تیغه دارنه که نازک‌تر هستنه، مشخص تاج دارنه و معمولاً ونه لو جه نرسنه. علایده بر این، جک-او-لانترن [[زیست‌تابی|زیست‌تاب]] هسته و چو سر نوج زنده درحالی‌که ''زردکیجا'' گونه‌ئون بنه سر عمل إنّه.

== رده‌بندی ==

''زردکیجائون'' سرده خله گت هسته و وشون [[تاکسونی]] خله دپیت-دپیته هسته و خله تاریخچه دارنه. ''Index Fungorum'' این سرده وسّه ۵۰۰ تا جه ویشته علمی نوم لیست کانده، هرچند اسا معتبر نومونِ شماره ۱۰۰ تا جه هم کمته هسته.&lt;ref name=&quot;pilz03&quot; /&gt; بعضی‌شون تکراری بینه و خله گونه‌ئون دیگه هم سرده‌ئون دیگه دله منتقل بَینه، ''[[Afrocantharellus]]''،&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot; /&gt; ''[[Arrhenia]]''، ''Craterellus''، ''Gomphus''، ''[[Hygrophoropsis]]'' و ''[[Pseudocraterellus]]'' واری. [[مولکولی فیلوژنتیک]] تحلیلون، زردکیجائونِ جمعیتونِ میونِ روابط خَوِری تازه اطلاعات دنه.
این سرده، هشت جیر-چله میون رَسِد بیّه: ''[[Cantharellus subg. Afrocantharellus|Afrocantharellus]]'' Eyssart. &amp; Buyck، [[Cantharellus subg. Cantharellus|''Cantharellus'']] Adans. ex Fr.، [[Cantharellus subg. Cinnabarinus|''Cinnabarinus'']] Buyck &amp; V. Hofst.، [[Cantharellus subg. Magni|''Magni'']] T. Cao &amp; H.S. Yuan، [[Cantharellus subg. Parvocantharellus|''Parvocantharellus'']] Eyssart. &amp; Buyck، [[Cantharellus subg. Pseudocantharellus|''Pseudocantharellus'']] Eyssart. &amp; Buyck و [[Cantharellus subg. Rubrini|''Rubrini'']] Eyssart. &amp; Buyck.&lt;ref&gt;{{cite journal | vauthors = Zhang YZ, Qin HZ, Chen ZH, Lin WF, Liang ZQ, Jiang S, Zeng NK | title = Updated taxonomy of Chinese ''Cantharellus'' subgenera ''Afrocantharellus'' and ''Magni'' (Hydnaceae, Cantharellales): Three new taxa and amended descriptions of one previous species | journal = Frontiers in Microbiology | volume = 14 | article-number = 1109831 | date = 2023-03-17 | pmid = 37007503 | pmc = 10064096 | doi = 10.3389/fmicb.2023.1109831 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;

{{clade
|1={{clade|1={{clade
|1={{clade
|1={{clade
|1={{clade
|1=''[[Cantharellus subg. Rubrini|Rubrini]]'' Eyssart. &amp; Buyck.
|2=''[[Cantharellus subg. Cantharellus|Cantharellus]]'' Adans. ex Fr.
}}
|2=''[[Cantharellus subg. Pseudocantharellus|Pseudocantharellus]]'' Eyssart. &amp; Buyck
}}
|label2=
|2= {{clade
|1=''[[Cantharellus subg. Parvocantharellus|Parvocantharellus]]'' Eyssart. &amp; Buyck
|2=''[[Cantharellus subg. Cinnabarinus|Cinnabarinus]]'' Buyck &amp; V. Hofst.
}}
}}}}
|2={{clade
|1=''[[Cantharellus subg. Afrocantharellus|Afrocantharellus]]'' Eyssart. &amp; Buyck
|2=''[[Cantharellus subg. Magni|Magni]]'' T. Cao &amp; H.S. Yuan
}}
}}|style1=font-size:90%|label1=Cantharellus }}

=== انتخاب‌بئی گونه‌ئون ===
[[File:Cantharellus cinnabarinus 93293.jpg|thumb|''C. cinnabarinus'']]
{{Columns-list|colwidth=35em|

''[[Cantharellus afrocibarius|C. afrocibarius]]'' – آفریقا&lt;ref name=&quot;Buyck 2013&quot;/&gt;

''[[Cantharellus altipes|C. altipes]]'' – جنوب‌شرقی آمریکا&lt;ref name=buyckFD/&gt;

''[[Cantharellus amazonensis|C. amazonensis]]'' – جنوبی آمریکا

''[[Cantharellus amethysteus|C. amethysteus]]'' – اروپا

''[[Cantharellus appalachiensis|C. appalachiensis]]'' – شرقی شمالی آمریکا، چین&lt;ref name=shao11/&gt;

''[[Cantharellus applanatus|C. applanatus]]'' – هند، چین، جاپون، کره

''[[Cantharellus aurantioconspicuus|C. aurantioconspicuus]]'' – برزیل&lt;ref name=&quot;Wartchow 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus californicus|C. californicus]]'' – بلوطِ شانترل

''[[Cantharellus cascadensis|C. cascadensis]]'' – شمالی آمریکاِ پاسیفیک شمال‌غرب

''[[Cantharellus cibarioides|C. cibarioides]]'' – آفریقا&lt;ref name=&quot;Buyck 2014&quot;/&gt;

''[[Cantharellus cibarius|C. cibarius]]'' – طلایی زردکیجا، اروپا، شمال‌شرقی چین، جاپون

''[[Cantharellus chicagoensis|C. chicagoensis]]'' - [[شیکاگو، آمریکا]]

''[[Cantharellus cinereus|C. cinereus]]'' – خاکستری زردکیجا

''[[Cantharellus cinnabarinus|C. cinnabarinus]]''- سرخ زردکیجا

''[[Cantharellus coccolobae|C. coccolobae]]'' – کارائیب، باهاما و فلوریدا

''[[Cantharellus concinnus|C. concinnus]]'' – استرالیایی زردکیجا

''[[Cantharellus congolensis|C. congolensis]]'' - آفریقا&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus eccentricus|C. eccentricus]]'' – نو کالدونیا&lt;ref name=&quot;Buyck 2014&quot;/&gt;

''[[Cantharellus densifolius|C. densifolius]]''&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus elegans|C. elegans]]''

''[[Cantharellus flavus|C. flavus]]'' - مرکزی‌غربی و جنوبی آمریکا&lt;ref name=foltz2012/&gt;

''[[Cantharellus floridulus|C. floridulus]]''&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus formosus|C. formosus]]'' – [[کالیفرنیا]] و [[شمالی آمریکا]]ِ [[پاسیفیک شمال‌غرب]]

''[[Cantharellus friesii|C. friesii]]'' – نارنجی زردکیجا

''[[Cantharellus garnierii|C. garnierii]]''&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus gracilis|C. gracilis]]'' – آفریقا

''[[Cantharellus guyanensis|C. guyanensis]]'' – جنوبی آمریکا

''[[Cantharellus humidicolus|C. humidicolus]]'' – آفریقا

''[[Cantharellus incrassatus|C. incrassatus]]'' – مالزی&lt;ref name=&quot;Buyck 2014&quot;/&gt;

''[[Cantharellus isabellinus|C. isabellinus]]''&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus lateritius|C. lateritius]]'' – صافِ زردکیجا

''[[Cantharellus lewisii|C. lewisii]]'' – جنوب‌شرقی آمریکا&lt;ref name=buyckFD/&gt;

''[[Cantharellus lilacinus|C. lilacinus]]'' – استرالیا

''[[Cantharellus luteopunctatus|C. luteopunctatus]]'' – آفریقا

''[[Cantharellus minor|C. minor]]''

''[[Cantharellus miomboensis|C. miomboensis]]'' – آفریقا

''[[Cantharellus neocaledonicus|C. neocaledonicus]]'' – [[نو کالدونیا]]&lt;ref name=&quot;Buyck 2014&quot;/&gt;

''[[Cantharellus pallens|C. pallens]]'' - یخ‌بئی زردکیجا

''[[Cantharellus persicinus|C. persicinus]]'' – هلو زردکیجا

''[[Cantharellus phasmatis|C. phasmatis]]'' - روحِ زردکیجا، مرکزی‌غربی آمریکا&lt;ref name=foltz2012/&gt;

''[[Cantharellus pleurotoides|C. pleurotoides]]'' – گویان&lt;ref name=Henkel2006/&gt;

''[[Cantharellus pseudocibarius|C. pseudocibarius]]''&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus pseudoformosus|C. pseudoformosus]]'' – [[هند]] دله [[Cedrus deodara|دیودار سِدر]] همراهی پیدا وانه&lt;ref name=kumari11/&gt;

''[[Cantharellus protectus|C. protectus]]'' – جنوبی آمریکا

''[[Cantharellus quercophilus|C. quercophilus]]'' – جنوب‌شرقی آمریکا&lt;ref name=buyck10/&gt;

''[[Cantharellus rhodophyllus|C. rhodophyllus]]''&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus roseocanus|C. roseocanus]]''

''[[Cantharellus ruber|C. ruber]]''&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus spectaculus|C. spectaculus]]'' - تماشایی زردکیجا، مرکزی‌غربی آمریکا&lt;ref name=foltz2012/&gt;

''[[Cantharellus subalbidus|C. subalbidus]]'' – غربی شمالی آمریکا

''[[Cantharellus sublaevis|C. sublaevis]]'' – آفریقا&lt;ref name=&quot;Buyck 2014&quot;/&gt;

''[[Cantharellus subpruinosus|C. subpruinosus]]'' – اروپا

''[[Cantharellus tabernensis|C. tabernensis]]'' – جنوب‌شرقی آمریکا&lt;ref name=feibelman/&gt; و مکزیک&lt;ref name=&quot;MontoyaEtAl2021&quot;/&gt;

''[[Cantharellus tanzanicus|C. tanzanicus]]'' – آفریقا

''[[Cantharellus tenuithrix|C. tenuithrix]]'' – جنوب‌شرقی آمریکا&lt;ref name=buyckFD/&gt;

''[[Cantharellus texensis|C. texensis]]'' – جنوب‌شرقی آمریکا&lt;ref name=buyck11/&gt;

''[[Cantharellus tomentosus|C. tomentosus]]''&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;/&gt;

''[[Cantharellus vaginatus|C. vaginatus]]'' – چین&lt;ref name=shao11/&gt;

''[[Cantharellus zangii|C. zangii]]'' – چین&lt;ref name=Tian2012/&gt;
}}

== تَنِکی ==
''زردکیجائون'' دنیایِ سرتاسر پیدا وانّه؛ [[آفریقا]]، [[اروپا]]، [[آسیا]]، [[شمالی آمریکا]]، [[جنوبی آمریکا]] و [[استرالیا]] واری.

== کاربردون ==
زردکیجائون اکثراً [[آنتی‌اکسیدان]] [[کاروتنوئید]] دارنه و وشون [[ویتامین D]] خله هسته.&lt;ref name=&quot;pilz03&quot; /&gt;

وشونِ مایکوریزایی طبیعت، این گونه‌یِ دکاشتن و زراعت ره خله سخت کانده.

=== آشپجی ===

زردکیجائون ره دنیایِ مختلف جائون، مختلف روش پجنّه؛ ویشته وه ره [[مرغنه]]، [[کاری]]، [[کرگ]]، [[خی|خی گوشت]]، [[ماهی]]، [[گو گوشت]] و [[گوگزا گوشت]] پَلی خار دریارنه. 
[[اروپایی آشپزی]] دله، زردکیجا ره اکثراً [[اشکاری]] (گوزن) گوشت همراهی پجنّه. تونّه [[پیتزا]] سر هم وه ره استفاده هاکنن. [[خارش‌بئی]]، [[ترشی‌بئی]]، [[بوریشته]] بوو یا دولمه واری وه ره ات‌چی دله دشنی‌ین.

چون این گوشِک خله [[ئو]] ره حفظ کنده، وشون ره «خشک بَوریشتن» روش جه آماده کانّه: وه ره پاک هاکردن په، بُرش زنّه و اتا سرپوش‌دار لاقلی (تهو) دله، حرارت جه بی‌روغن یا کره یلنه کب‌بوئه تا شه ئوِ ره از دست هاده. این گوشکِ آماده هاکردنِ سنتی روش، بَوریشتن و [[مرغنه|هئی‌بزه مرغنه]] ور درست هاکردن هسته.

== منابع ==
{{Reflist|refs=
&lt;ref name=&quot;Buyck 2014&quot;&gt;{{cite journal |author=Buyck B. |title=Exploring the diversity of &quot;smooth chanterelles&quot; (''Cantharellus'', Cantharellales) |url=https://archive.org/details/cryptogamie-mycologie_2014_35_1/page/23 |journal=Cryptogamie, Mycologie |year=2014 |volume=35 |issue=1 |pages=23–40 |doi=10.7872/crym.v35.iss1.2014.23|s2cid=85649542 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=mon06&gt;{{cite journal | vauthors = Moncalvo JM, Nilsson RH, Koster B, Dunham SM, Bernauer T, Matheny PB, Porter TM, Margaritescu S, Weiss M, Garnica S, Danell E, Langer G, Langer E, Larsson E, Larsson KH, Vilgalys R | display-authors = 6 | title = The cantharelloid clade: dealing with incongruent gene trees and phylogenetic reconstruction methods | url = https://archive.org/details/mycologia_november-december-2006_98_6/page/937 | journal = Mycologia | volume = 98 | issue = 6 | pages = 937–948 | year = 2006 | pmid = 17486970 | doi = 10.1080/15572536.2006.11832623 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=pilz03&gt;{{cite book |title=Ecology, and management of commercially harvested chanterelle mushrooms. Gen. Tech. Rep. PNW-GTR-576 |vauthors=Pilz D, Norvell L, Danell E, Molina R |date=March 2003 |publisher=Department of Agriculture, Forest Service, Pacific Northwest Research Station|location=Portland, Oregon |url=http://www.fs.fed.us/pnw/pubs/pnw_gtr576.pdf|access-date=2011-03-25}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=buyck11&gt;{{cite journal | vauthors = Buyck B, Cruaud C, Couloux A, Hofstetter V | title = Cantharellus texensis sp. nov. from Texas, a southern lookalike of C. cinnabarinus revealed by tef-1 sequence data | url = https://archive.org/details/mycologia_september-october-2011_103_5/page/1037 | journal = Mycologia | volume = 103 | issue = 5 | pages = 1037–1046 | date = Sep–Oct 2011 | pmid = 21558500 | doi = 10.3852/10-261 | s2cid = 29384238 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=buyck10&gt;{{cite journal| vauthors = Buyck B, Lewis DP, Eyssartier G, Hofstetter V |title=''Cantharellus quercophilus'' sp. nov. and its comparison to other small, yellow or brown American chanterelles| url = https://archive.org/details/cryptogamie-mycologie_2010_31_1/page/17 |journal=Cryptogamie, Mycologie|date= March 2010 |volume=31|issue=1|pages=17–33}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Buyck 2013&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Buyck B, Kauff F, Cruaud C, Hofstetter V |title=Molecular evidence for novel ''Cantharellus'' (Cantharellales, Basidiomycota) from tropical African miombo woodland and a key to all tropical African chanterelles |journal=Fungal Diversity |year=2013 |volume=58 |issue=1 |pages=281–98 |doi=10.1007/s13225-012-0215-4|s2cid=14535505 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Henkel2006&gt;{{cite journal | vauthors = Henkel TW, Aime MC, Mehl H, Miller SL | title = Cantharellus pleurotoides, a new and unusual basidiomycete from Guyana | url = https://archive.org/details/sim_fungal-biology_mycological-research_2006-12_110_12/page/1409 | journal = Mycological Research | volume = 110 | issue = Pt 12 | pages = 1409–1412 | date = December 2006 | pmid = 17123813 | doi = 10.1016/j.mycres.2006.09.010 | bibcode = 2006MycR..110.1409H }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=kumari11&gt;{{cite journal|title=''Cantharellus pseudoformosus'', a new species associated with ''Cedrus deodara'' from India|url=https://archive.org/details/mycoscience_2011-03_52_2/page/147| vauthors = Kumari D, Reddy MS, Upadhyay RC |doi=10.1007/s10267-010-0080-5| date = March 2011 |journal=Mycoscience |volume=52 |issue=2 |pages=147–151 |s2cid=86722305 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=buyckFD&gt;{{cite journal|title=The contribution of ''tef-1'' sequences to species delimitation in the ''Cantharellus cibarius'' complex in the southeastern USA| vauthors = Buyck B, Hofstetter V |journal=Fungal Diversity|volume=49|issue=1|pages=35–46|doi=10.1007/s13225-011-0095-z| date = July 2011 | bibcode = 2011FuDiv..49...35B |s2cid=23603456}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=shao11&gt;{{cite journal|title=''Cantharellus'' in southwestern China: a new species and a new record| vauthors = Shao SC, Tian XF, Liu PG |journal=Mycotaxon|volume=116|date=April–June 2011|pages=437–446|doi=10.5248/116.437|doi-access=free}}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=feibelman&gt;{{cite journal|title=''Cantharellus Tabernensis'': A New Species from the Southeastern United States|url=https://archive.org/details/sim_mycologia_march-april-1996_88_2/page/295| vauthors = Feibelman TP, Bennett JW, Cibula WG |journal=Mycologia|volume=88|issue=2|date=Mar–Apr 1996|pages=295–301|jstor=3760934 |doi=10.2307/3760934 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=foltz2012&gt;{{cite journal | vauthors = Foltz MJ, Perez KE, Volk TJ | title = Molecular phylogeny and morphology reveal three new species of Cantharellus within 20 m of one another in western Wisconsin, USA | journal = Mycologia | volume = 105 | issue = 2 | pages = 447–461 | date = October 2012 | pmid = 23080022 | doi = 10.3852/12-181 | s2cid = 2218602 | url = https://zenodo.org/record/894427 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;MontoyaEtAl2021&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Montoya L, Herrera M, Bandala VM, Ramos A | title = Two new species and a new record of yellow ''Cantharellus'' from tropical ''Quercus'' forests in eastern Mexico with the proposal of a new name for the replacement of ''Craterellus confluens'' | url = https://archive.org/details/twonewspeciesne80mont | journal = MycoKeys | issue = 80 | pages = 91–114 | date = 2021-05-20 | pmid = 34084073 | pmc = 8159916 | doi = 10.3897/mycokeys.80.61443 | publisher = Pensoft Publishers | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=Tian2012&gt;{{cite journal |vauthors=Tian XF, Buyck B, Shao SC, Liu PG, Fang Y |title=''Cantharellus zangii'', a new subalpine basidiomycete from southwestern China |journal=Mycotaxon |year=2012 |volume=120 |pages=99–103 |doi=10.5248/120.99|doi-access=free }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Tibuhwa 2012&quot;&gt;{{cite journal | vauthors = Tibuhwa DD, Saviæ S, Tibell L, Kivaisi AK | title = Afrocantharellus gen. stat. nov. is part of a rich diversity of African Cantharellaceae | journal = IMA Fungus | volume = 3 | issue = 1 | pages = 25–38 | date = June 2012 | pmid = 23155498 | pmc = 3399100 | doi = 10.5598/imafungus.2012.03.01.04 }}&lt;/ref&gt;

&lt;ref name=&quot;Wartchow 2012&quot;&gt;{{cite journal |vauthors=Wartchow F, Buyck B, Maia LC |title=''Cantharellus aurantioconspicuus'' (Cantharellales), a new species from Pernambuco, Brazil |url=https://archive.org/details/nova-hedwigia_2012_94_1-2/page/129 |journal=Nova Hedwigia |year=2012 |volume=94 |issue=1–2 |pages=129–37 |doi=10.1127/0029-5035/2012/0094-0129 |bibcode=2012NovaH..94..129W }}&lt;/ref&gt;

}}

== بریم بگردستن==
{{Commons category|Cantharellus}}

{{cite web | vauthors = Freedman L | publisher = The Mycological Society of San Francisco | work = A MykoWeb | url = http://www.mykoweb.com/cookbook/chanterelle.html | title = Chanterelle Recipes | access-date = 28 July 2003 }}

{{cite web | work = The Montara Mountain Native Plant Pages | vauthors = Kozak C | date = 13 May 1998 | url = http://plants.montara.com/mushrooms/MListPages/MFamPages/cantharella.html | title = Info on family Cantharellaceae | access-date = 28 July 2003 }}

{{cite web | title = Cantharellus | url = https://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?mode=Undef&amp;id=36065&amp;lvl=3&amp;keep=1&amp;srchmode=1&amp;unlock | work = NBCI taxonomy Browser | publisher = U.S. National Library of Medicine | access-date = 28 July 2003 }}

{{Taxonbar|from=Q922335}}
{{Authority control}}

[[رج:گوشکون]]</text>
      <sha1>gj1na0i268fun3x7p41uldtg7szlxv9</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>گلو</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184462</id>
    <revision>
      <id>416659</id>
      <parentid>416649</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T17:22:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HenryThe</username>
        <id>27142</id>
      </contributor>
      <comment>+منبع</comment>
      <origin>416659</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2257" sha1="hg9s6nvyf144bdyvg5lhsd5qzs4hn58" xml:space="preserve">[[پرونده:A_manufactory_of_rose_water_in_Kashan.jpg|پیوند=https://en.wikipedia.org/wiki/File:A_manufactory_of_rose_water_in_Kashan.jpg|جایگزین=|بندانگشتی|300x300پیکسل|اتا کچک گلوگیری کارگاه [[کاشان]] دله.  اتا لیتِر گلوی گول [[اسانس|عطر]] یا اسانسِ بساتن وسه، چار تون گول خانه.]]
'''گلوی عَرِخ''' کا خلاسه‌وار گلو گننه، اتا اوواری گننه کا گلوی گول (موحمدی گول) جا کشنه بریم و بودار هسه.

«گلوی گولِ اسانس اسانسونِ دله اتا وشون گرونترین جا هسهو هر لیتر اسانس ویا گلوی خالص عَطر ۲۳ هزار دلار هوله‌هوش ارجش دارنه .»&lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=Top 10 Most Expensive Essential Oils in the World|نشانی=https://luxatic.com/top-10-most-expensive-essential-oils-in-the-world-done/|وبگاه=Luxatic|تاریخ=2018-01-18|بازبینی=2020-05-08|کد زبان=en-US}}&lt;/ref&gt;

امروزینه [[کاشان|کاشون]] شَرِسّون ۱۵ هزار تون گلوی تولید جا گت‌ترین این محصولِ ساتنا جهون دله هسه و کاشون پس جه [[میمند (فارس)|میمند]] کلا در [[استان فارس|فارس استَن]] ۱۲ هزار تون بجور گلوی ساتنا هسه. &lt;ref&gt;{{یادکرد وب|عنوان=ایران؛ بزرگ‌ترین تولیدکننده گلاب جهان/ تولید ۲۶ هزار تن گل محمدی|نشانی=https://www.mehrnews.com/news/2790178/ایران-بزرگترین-تولیدکننده-گلاب-جهان-تولید-۲۶-هزار-تن-گل-گلاب|وبگاه=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|تاریخ=2015-06-29|بازبینی=2021-03-31|کد زبان=fa}}&lt;/ref&gt; و اسپارتای کلا تورکیه‌ دله ۸۵۰۰ تون جه سومین رده دله جهون گلوی ساتنا دله دره. 

[[ایران|ایرون]] اینه وسه کا خار [[ماده اولیه]] ره کمیت و کیفیت دلخ دارنه اتا گت‌ترین ساتنای گلو جهون دله هسه.

== منبع ==</text>
      <sha1>hg9s6nvyf144bdyvg5lhsd5qzs4hn58</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>برمکیون</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184463</id>
    <revision>
      <id>416660</id>
      <parentid>416650</parentid>
      <timestamp>2026-10-17T17:23:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>HenryThe</username>
        <id>27142</id>
      </contributor>
      <comment>رج وندی هاکردن.</comment>
      <origin>416660</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7784" sha1="f8a2kb68nmb1d7fj7a9n247os4jagyi" xml:space="preserve">برمکی خانمؤن اته [[ایرون|إرانی]] خانمؤن بی‌ئه. وشؤن [[عباسیون|عباسی خلافت]] زمؤنه خله قد داشتننه. وشؤن توه لوه نؤویهار [[تش‌ خنه|تَشخِنه]] [[بلخ ولایت|بلخ]] شهر دله رسنه. اینتا خانمؤنِ روشناس ترین کسؤن '''خالد ابن برمک''' آ '''یحیی ابن خالد''' بی‌نه. وشؤن بتجندینه یونانی آ إرانی میراث ره عربی زوؤن دگاردنن. وشؤن [[هارون الرشید|هارؤن الرشید]] زمؤنه ونه میرِوؤنی ره داشتنه إما دمالتر هارؤن ره قز بئیتنه وشؤن ره دسبند هاکاردنه.

== برمکیؤن توه لوه ==
برمکیؤن سرگذشت ده تا رست بؤنه؛ اته [[ایسلام|اسلؤم]] پیشتر، اتی اسلؤم دمالتر. برمکیؤن توارپه نؤویهار معبد سرکرد بی‌نه. نؤویهار معبد خوری نقل اتخله دره؛ اپره میرزائؤن اینتا معبد ره '''بیت البرامکه''' بؤتنه. [[ابن ارزق کرمونی|ابن ارزق کرمؤنی]] اینتا معبد خوری نویسنه:( نؤویهار معبد سرکرد ره همیشگ برمک خوندسنه، وشؤن نوم، توارپه منصوب بؤنه.) [[ابن فقیه همدانی]] اینتا معبد ره مکه‌ئه همتاش دونده، وه بنویشتنه برمک واجه باب المکه واجه‌ئه محرف هسه. إسائی برمک واجه ره پشو بزوئننه؛ ونه ثمر إتی بئیه کا برمک واجهِ مونا &quot;ختنی آتبتی مندرجات دله دره، ونه [[سانسکریت]] دیم پَرمؤخا هسه آ ونه معنی صومعهِ سرکرد هسه. اینتا واجه ره [[بودایی دین|بودایی]] گتون وسته کار گیتنه، عربی زوؤن ونه (پ) بئیه (ب) آ ونه (خ) بئیه (ک) همیسه انیتا واجه پَرمؤخا جا بئیه بَرمؤکا، بَرمؤک، بَرمَک.

اینتا نظریه گنه نؤویهار واجه سانسکریت دله بونه نؤویهارَ (Nu Vihara). نؤویهارَ اته دالون بی‌ئه کا بودایی گتون ونه سر شاپ زوئننه. نرویهار معنی بونه نؤ معبد.

=== بلخ و نؤویهار ===
بلخ اته کؤنه شهر بی‌ئه. اینتار شهر هم اسلؤمی زمؤنه آ هم پیش اسلؤمی زمؤنه دله ارج داشتنه. هرچن بلخ إران سامون دله دییه إما اینتا شهر بوداییؤن وسته ارزسنه، وشؤن شهر دله رؤفت آ رؤش داشتننه. همیسه مورخا ویشته نؤویهار معبد ره اته بؤدایی معبد دؤندسنه. بؤدا دین [[آشوکا|آشؤکائه]] گدر دب بئیه، لس لس فراخ بئیه. اسلؤمی جؤغرافی دؤناکؤن قائل هسنه بلخِ شاکؤنِ لقب طرخان بی‌ئه. 

نؤویهار معبد بناکر خوری چن تا آسنی درنه؛ اپره منابع قائل هسنه [[لهراسب]] وه ره بنا هاکاردنه، اپره دئر قائل هسنه برمکیؤن شه اینتار معبد ره بساتننه.

==== بلخِ فتح ====
ابن ارزق نویسنه؛ بلخ ره خلیفه [[عثمان بن عفان|عثمان]] گدر، مسلمین فتح هاکاردننه. همیگدر برمک بوهاردنه عثمان پلی مسلم بئیه. عثمان وه ره عبدالله بخوندسه. برمک دگرستنه بلخ إما ولایتی حکام برمک جا رضا نداشتننه. وشؤن آرز بئینه چیسه برمک شه دین ره ول هاکاردنه. همیسه بلخِ طرخان ره قز بئیتنه وه برمک جا بجنگسنه. برمک اینتا نورد په هلاک بئییه. برمک خانمؤن جلدی بؤریتنه کشمیر دله پرس بزؤئننه. دمالتر بلخِ مردؤم مسلم بئینه '''خالد ابن برمک''' ره تن بئیتننه. خالد دگرستنه بلخ آ خنه هاکاردنه.

=== برمکیؤن سیاسی کِندا (چهار چؤ) ===

=== خالد ابن برمک ===
خالد ابن برمک اته رؤشناس مردی آ گت رجال، عباسی دولت وسته بی‌ئه. وه دونا،ویشار آ کله‌دار بی‌ئه. وه اونگدر خاراسؤن قاشونِ سرکرد بئیه کتاری بئیه. وه [[ابومسلم خراسونی|ابومسلم خاراسؤنیِ]] بیدق بِن خار بجنگسه. وه همیتی قاشون مال آ هال ره هداشتنه. دمالتر [[ابوالعباس سفاح|خلیفه ابوالعباس سفاح]] وه ره کار بکشیه وه ره دیوانِ مال و هالِ کاره هاکاردنه. دمالتر حفص ابن سلیمان، خلیفهِ وزیر ره بکؤشتننه. ونه بمرد په خلیفه خالد ره وزارت کاره هاکاردنه. خالد وزیر بی‌ئی تا خلیفه منصور گدر په‌کش داشتنه. منصور وه ره [[ری]]، [[تبرستون|طبرسون]] آ [[دماوند]] والی هاکاردنه. همؤگدر طبرسون نافرخی تش راس هاکاردنه قیام پا بئیتنه. خالد ابن برمک بؤردنه طبرسون اوجه ره تش ئؤ بزؤئه. دمالتر منصور بنا هاکاردنه خالد ره [[موصل|موصل شهر]] والی هاکانه. خالد موصل والی بؤنه، محمد ابن سوار موصلی ونه خوری نویسنه:&lt;blockquote&gt;هچگدر اته امیر جا انده ترس نداشتمی کا خالد جا ترسیمی. أما ونه جا ترس نداشتمی چؤن خدسر آ سنگین بی‌ئه ولکوم ونه جا ترس داشتمی چؤن خله گتی آ وقار داشتنه.&lt;/blockquote&gt;خالد ابن برمک، عیسی بن موسیِ په‌کل هدائن دله نخش داشته. 147 هجری دله منصور باش نئیه عیسی را زور هاکانه شه ولیعهدی ره بنه بله. منصور خالد ره فرماش هادا عیسی ره سیب هاده. طبری ونه خوری نقل کانده:&lt;blockquote&gt;منصور خالد خوه بؤتنه هماکار هاکاردنه زورپه عیسی ره په‌کل هاده إما ثمر نئیتنه. خالد چنتا سنگین ساینه ملاکؤن ره شه‌گرا عیسیِ پلی بیاردنه. وشؤن جمیتی عیسی ره بؤتنه شه ولیعهدی ره بنه بله. عیسی دکال تن نئیتنه همیسه خالد بنا هاکاردنه فند بزنه، وه ملاکؤن خوه بؤتنه شمه هما خلیفه پلی درؤ بؤوین عیسی تن بئیتنه. منصور خور ره بئیتنه، جلدی فرماش هاکاردنه هما مهدی جا بیعت هاکانن. عیسی سرساب بئیه آرز بئیه بؤردنه خلیفه پلی تکذیب هاکاردنه إما مِلاکؤن هما خالد ره پشتی هاکاردننه. عیسی نتؤندسه اثبات هاکانه وشؤن درؤ گننه. همیتی مهدی ولیعهدی ره بئیتنه. منصورم دمالتر خالد کار ره بفمسه آ ونه ممنؤندار بئیه.&lt;/blockquote&gt;خالد سن دار بئیه إما أی قاشون کشی ره په بئیتنه. طبری گنه وه [[سالموآ دز]] ره هارون الرشید گرا بئیتنه. 

سراخر خالد ابن برمک 163 هجری دله اونگدر ونه سن 75 بی‌ئه جان بکندسه آ بمردنه.
[[رج:ایران تاریخ]]</text>
      <sha1>f8a2kb68nmb1d7fj7a9n247os4jagyi</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>زانی</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184464</id>
    <redirect title="زوندی" />
    <revision>
      <id>416656</id>
      <timestamp>2026-10-17T15:57:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>محک</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>ونه مسیر ره دکشی‌یه [[زوندی]] دله</comment>
      <origin>416656</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="22" sha1="bwu852vlg3udf26yvk2610a6z1zvus4" xml:space="preserve">#بور [[زوندی]]</text>
      <sha1>bwu852vlg3udf26yvk2610a6z1zvus4</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>موبی دیک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184465</id>
    <revision>
      <id>416657</id>
      <timestamp>2026-10-17T16:05:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>محک</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>اتا نو ولگ بساته که ونه دله «{{صندخ/کتاب}} '''''موبی دیک''''' (انگلیسی جه: ''Moby-Dick ''یا'' The Whale'') اتا رومان هسته که [[هرمان ملویل]]، ۱۸۵۱ سال دله، بنویشته. اینتا [[انگلیسی|إنگٮلیسی]] رومان، دنیای ادبیاتِ گت‌ترین آثار جه حٮساب إنه و [[رومانتیسم]] سبک دله اتا شاخص کٮتاب هسته که ''آمریکا...» دره</comment>
      <origin>416657</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4174" sha1="7izrdjtys5f3qoa4ywotgp0ffqdbow6" xml:space="preserve">{{صندخ/کتاب}}
'''''موبی دیک''''' (انگلیسی جه: ''Moby-Dick ''یا'' The Whale'') اتا رومان هسته که [[هرمان ملویل]]، ۱۸۵۱ سال دله، بنویشته. اینتا [[انگلیسی|إنگٮلیسی]] رومان، دنیای ادبیاتِ گت‌ترین آثار جه حٮساب إنه و [[رومانتیسم]] سبک دله اتا شاخص کٮتاب هسته که ''آمریکایی [[رنسانس]]'' ره په هشنی‌یه. ''موبی دیک'' ره خله‌ها «گت‌ترین کتابی که دریا خَوِری بنویشت بیه» دونّه و وه ره آمریکایِ مهمترین ادبی آثار جه اِشناسنّه. این آسنی ره خله منتقدون توضیح-تفصیل هاکردنه و وه ره اتا نمادین کٮتاب دونّه.

== آسنی ==
داستان ره اتا معروف جمله جه شروع کنده که جهونِ ادبیات دله نومی هسته: «مه ره باوّین إسماعیل». إسماعیل اتا جوونِ ملاح (ملوان) هسته که شه ره بشناسی‌ین و ماجراجویی وسه، شه شهر ره ترک کانده و اتا نهنگ‌شکارکریِ کشتی دله عضو وونه که ونه نوم ره پیکود گنه. وه اونجه اتا پولینزیاییِ نیزه‌زن جه آشنا وونه که وه ره «کوئی‌کوئگ» گنه و وشون دِ تا رفیق وانّه.

کشتیِ کاپیتان، «اهب»، اتا مول و کینه‌ای مردی هسته. وه شه خدمه ره بائوته که ونه اصلی هدف این سفر دله، اتا افسانه‌ای نهنگِ إشکار هسته که ونه نوم ره «موبی دیک» گنّه؛ همون نهنگی که سال‌ها قبل، اهبِ لینگ ره ونه [[زوندی]] سر جه قطع هاکرده و ونه سر عِب بی‌یشته. اهب که شه ذهن ره فقط کینه جا پر کنده، کشتی ره ورنه خطرناک‌ترین جائون و خدمه ره هم نابودی ور پیش وَرنه. تنها کسی که وشون میون، شه عقل ره از دست ندنه و آخرسری زنده موندنه، إسماعیل هسته که شه بگذشتی و آسنی ره تعریف کانده.

== بازار دله ==
''موبی دیک'' ره اولین‌کش ۱۸۵۱ ِاکتبر ماه، لندن دله، «وال» (The Whale) نوم جه منتشر هاکردنه و ات‌ماه پئی‌ته، نوامبر دله، نیویورک درون ''Moby-Dick'' نوم جه بازار بمو. اون گدر این کٮتاب بروته نیّه و وه ره اتا شکست دونستنه و حتی تا سال ۱۸۹۱ که ملویل بمرده، ونه نسخه‌ها فروش نشی بی‌یه و حدود ۳۲۰۰ نسخه ره بروت بینه.

قرنِ بیستمِ اوایل ات‌دقستی منتقدون و نویسندگونِ نظر دگرسته، [[دی. اچ. لارنس]] سرآدم کتاب ره تحسین هاکردنه و وه ره «دنیایِ عجیب‌ترین و شگفت‌انگیزترین کتاب‌ها جه» بخوندستنه. این گدر کٮتاب احیاء بیه و مجدداً مردم دیم به کٮتاب بیاردنه.

== منابع ==
{{چپ‌چین}}
*Levine, Robert S. “Reading Moby-Dick.” In The New Cambridge Companion to Herman Melville, edited by Samuel Otter, 68–86. Cambridge: Cambridge University Press, 2013. 
*“Moby-Dick.” WorldCat. Accessed October 2026. https://search.worldcat.org/title/904967269. 
*“Moby-Dick or, The Whale.” Everand. Accessed October 2026. https://www.everand.com/book/813675703/Moby-Dick-or-The-Whale. 
*“Moby Dick: The 19th-Century novel that challenged our fear of the ‘monstrous’ whale.” BBC Culture, August 20, 2026. https://www.bbc.com/culture/article/20260819-moby-dick-the-19th-century-novel-that-challenged-our-fear-of-the-monstrous-whale. 
*“The Critical Response to Herman Melville’s Moby-Dick.” Google Books. Accessed October 2026.
{{پایان}}

[[رج:انگلیسی کتابون]]
[[رج:۱۸۵۱ کتابون]]</text>
      <sha1>7izrdjtys5f3qoa4ywotgp0ffqdbow6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>موبی‌دیک</title>
    <ns>0</ns>
    <id>184466</id>
    <redirect title="موبی دیک" />
    <revision>
      <id>416658</id>
      <timestamp>2026-10-17T16:06:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>محک</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>ونه مسیر ره دکشی‌یه [[موبی دیک]] دله</comment>
      <origin>416658</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27" sha1="5l2nc8elwjydy2d50y1i6i6gttl1dgu" xml:space="preserve">#بور [[موبی دیک]]</text>
      <sha1>5l2nc8elwjydy2d50y1i6i6gttl1dgu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>پورتال:اسایی دکته‌ئون/دکته‌ئون ۱۸ اکتبر ۲۰۲۶</title>
    <ns>100</ns>
    <id>184467</id>
    <revision>
      <id>416667</id>
      <timestamp>2026-10-18T10:14:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>محک</username>
        <id>1023</id>
      </contributor>
      <comment>اتا نو ولگ بساته که ونه دله «* تسلا، ایلان ماسکِ خودروسازیِ شرکت، اتا نو مؤشین بساته که پرواز کنده. این مؤشین بِن چنتا موشک‌مونا کته که وه ره پرواز یارنه. &lt;br&gt;این مؤشین که ونه نوم ره «روستر» گنه و ۲۰۲۸ جه بازار إنه، اتا رونمایی مراسم دله صافِ دیفار ره بالا بورده و هوا سر چر...» دره</comment>
      <origin>416667</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="809" sha1="1ykg051s3x9wzcfkqqskpgzks6c5ryj" xml:space="preserve">* تسلا، ایلان ماسکِ خودروسازیِ شرکت، اتا نو مؤشین بساته که پرواز کنده. این مؤشین بِن چنتا موشک‌مونا کته که وه ره پرواز یارنه. &lt;br&gt;این مؤشین که ونه نوم ره «روستر» گنه و ۲۰۲۸ جه بازار إنه، اتا رونمایی مراسم دله صافِ دیفار ره بالا بورده و هوا سر چرخ هایته و أی بنه هنیشته. ([https://www.reuters.com/business/autos-transportation/tesla-set-unveil-next-generation-roadster-sports-ev-after-years-delay-2026-10-15/ رویـترز] و [https://nypost.com/2026/10/16/business/elon-musks-three-word-reaction-after-unveiling-tesla-roadster-flying-car-that-hits-60-mph-in-under-a-second/ نیویورک‌پست])</text>
      <sha1>1ykg051s3x9wzcfkqqskpgzks6c5ryj</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>