Huiquipedia
nahwiki
https://nah.wikipedia.org/wiki/Cal%C4%ABxatl
MediaWiki 1.47.0-wmf.5
first-letter
Mēdiatl
Nōncuahquīzqui
Tēixnāmiquiliztli
Tlatequitiltilīlli
Tlatequitiltilīlli tēixnāmiquiliztli
Huiquipedia
Huiquipedia tēixnāmiquiliztli
Īxiptli
Īxiptli tēixnāmiquiliztli
Huiquimedia
Huiquimedia tēixnāmiquiliztli
Nemachiyōtīlli
Nemachiyōtīlli tēixnāmiquiliztli
Tēpalēhuiliztli
Tēpalēhuiliztli tēixnāmiquiliztli
Neneuhcāyōtl
Neneuhcāyōtl tēixnāmiquiliztli
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo discusión
Evento
Evento discusión
Coatl
0
1116
526925
526447
2026-06-08T03:37:40Z
~2026-33600-90
24724
526925
wikitext
text/x-wiki
{{Ahcopa}}
{{P1|[[{{PAGENAME}}|NCI]]}}
{{P2|[[Kowatl|NHE]]}}
{{Tlani}}
{{Taxobox
|name = Coatl
|fossil_range = [[Cretácico]]: Axcan
|image =Snakes Diversity.jpg
|image_width = 220px
|image_caption =
|range_map = World.distribution.serpentes.1.png
|regnum = [[Yolcatl]]
|phylum = [[Chordata]]
|subphylum = [[Vertebrata]]
|classis = [[Sauropsida]]
|subclassis = [[Diapsida]]
|superordo = [[Lepidosauria]]
|ordo = [[Squamata]]
|subordo = '''Serpentes'''
|subordo_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]]
|subdivision_ranks = [[orden (biología)|Infraórdenes]] y [[Familia (biología)|familias]]
|subdivision =
* [[Alethinophidia]]
* [[Scolecophidia]]
}}
Cateh miaquin yolcameh moihtoa '''coameh''', huehueyin huan tepitzintin; itlahqueh (cequimeh) patlahuaqueh huan ohcequin pitzahuaqueh. Itlahqueh techtlahyohuia, tlah mitztetexoz mitzcocoz huan pampa mitzmictiz. Pampa inan [[yolcatl]] cualli, techpalehuia, huan tlapalehuia canin yetoque. Tlah ahmo tiquinmauhtiz amitlah mitzchihuilizqueh. Ompa hueyaltepetl Mexico, coameh tiquimihtoah [[Teotl|teomeh]], ic cualtzintzintin. Aquihqueh otechyacanqueh, oquinpiyayah in teteoh itoca [[Quetzalcoatl]], huan inantzin itoca [[Coatlicue]]. Tlah ticnequi ocachi ticmatiz, huan tiquittaznequi itetlacuauhihcuiloliz, itetlaxin in tlen oquichiuhqueh in mexicah, xiya Centlacayotl huan Nemilizcayotl Tlalpantlaquicalli (Museo Nacional de Antropología e Historia).
== Nacayotl ==
[[Īxiptli:Crotalus horridus.jpg|thumb|left|[[Tepocolcoatl]].]]
Matiloh ahmo icxihuah. In cuitlatetepontli (cuitlatetepomomimecatl)<ref>Motlalia cuitlatetepontli iuh '''vertebra'''. Motlalia cuitlatetepomomimecatl iuh '''espina dorsal''' tlapohtiliztlahtolli in cuitlapantepotzchichiquilli.</ref> ahmo onoc tlatlanehui tlamantiliztli, zan ye no hueyac tecpantli cuitlatetepontli, cecen omicicuileh yeceh ahmo ipan quechcuitlatetepontli ihuan in icuitlapil. Ahmo elpapalohuah.
Miac motlapoa ican ipampa camachalli iten ahmo omizalolli, oc zan tlazalolli ic olpica itzontecompan iuhqui huel motlapoa ican in ic quintoloz huehueyin ihuan motquitica yolqueh. Ca acatepozotl itlan, tlatepozcopa ic teohquiza itlacual; camachalpan mopia coatlantli noihuan quemmanian mochi omitl camihtic. In micoanih cocoah quipiyah ome tlantli in tlein miyac hueyeyica, yeh acaltic ihuan monechicoa ic pexontilli<ref>quihtoznequi '''grándula'''</ref> ic quichihua in micoani. Inin coatlantli mopatla oc ce yancuic.
Ce Chichitl (ihiyopexontilli)<ref>yancuic tlahtolli ic '''pulmón'''</ref> ahmo ihiyoquiza, in oc ce ye cencah hueyac. Ahmo tzatzahtziliztli aceh quichihua ce quiquinaquiliztli zan imman in iquin yehhuatl mozoma.
Ahmo ixquimiliuhcahuah in tlein itlachiyaya tlatoctiloni ihuan tetonalihtlacoh. Ca nelli in cequintin totomeh, cequintin cuecueyah ihuan oc tlamantin yolqueh catihcaqueh in ixpan coatl ipampa quimmauhcamictia.
Zan ica ehuapatlaz, mochi quimoquixtilia in iehuayo. Cequintin quitlaliah in coatetl, achi mochintin ahmo quimmocuitlahuiah in icoatehuan in icoatotontin. Oncah ome tlamantli in coatl: pahmictiani ihuan ahmo pahmictiani. Ahmo techcocoa imiquiya intla ticcuani, matel intla calaqui in tez yez temamauhtic yez tecocoh, quicua in micoani in eztli.
Itech mexihcah in coatl ocatca ixiptla in atoyatl, in quiyahuitl, in tlatepetlaniliztli.
==Tlacualiztli==
Coameh tlacuah yolcatzintzin, quimichtin, ayolcameh, totochtin.
==Tequichihualiztli==
[[Image:Mexico coat of arms.png|thumb|right]]
In coatl itlalmachiyo ipan [[Mexihco]], yolcatl ipan ichimal itech tlacatiyan, ipampa ihuehuehcamanaliz; quitoa ce [[cuauhtli]] tlacua ce [[tepocolcoatl]] ahcopa ce [[nohpalli]] ipan tlalhuac ompa atezcatl tlen ca hueyi Altepetl Mexico quitoznequi Mexico Tenochtitlan; mitohtiztli ipampa mexicatlachihualiz.
===Tonalpohualli===
[[Imagen:Coatl.jpg|80px|thumb|left|Coatl]]
In mihtoaya cualli tonalli. In aquin ipan tlacatiyan quihtoaya ilhuileh, mahcehualeh yez, mocuiltonoz, onyez in quicuaz in quiz.
Auh in yohuac, in yaopan oquichtiz momahuizzotiz; auh intlah cihuatl huel motlacamatiz, huel motlayecoltia, quipiyaya in iteicneliz. Pochtecatl itonal. In [[Mixcoatl]] no [[Camaxtli]] iteohuan, tlatta tlapcopa.
==Cenyeliztli==
* '''[[Alethinophidia]]'''
** [[Familia (biología)|Familia]] [[Acrochordidae]]
** [[Aniliidae]]
** [[Anomochilidae]]
** [[Atractaspididae]]
** [[Boidae]]
** [[Bolyeriidae]]
** [[Colubridae]]
** [[Cylindrophiidae]]
** [[Elapidae]]
** [[Homalopsidae]]
** [[Lamprophiidae]]
** [[Loxocemidae]]
** [[Pareatidae]]
** [[Pythonidae]]
** [[Tropidophiidae]]
** [[Uropeltidae]]
** [[Viperidae]]
** [[Xenodermatidae]]
** [[Xenopeltidae]]
** [[Xenophiidae]]
* '''[[Scolecophidia]]'''
** [[Anomalepididae]]
** [[Gerrhopilidae]]
** [[Leptotyphlopidae]]
** [[Typhlopidae]]
** [[Xenotyphlopidae]]
== {{SeeAlso}} ==
* [[Yolcatl]]
* [[Cihuacoatl]]
* [[Quetzalcoatl]]
==Tlahtolcaquiliztiloni==
{{Notetag/end}}
<references/>
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
== Occe neihcuiloliztli ==
{{wiktionary|coatl}}
[[Neneuhcāyōtl:Hueyac tlahcuilolli]]
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
8vu38odhpwp4u8z9xva1e8lf2jmbqaw
Cueyatl
0
3002
526922
526425
2026-06-08T03:36:14Z
~2026-33600-90
24724
526922
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| name = ''Cueyatl''
| image = RanaRidibundaFemale.jpg
| image_width = 280px
| image_caption = [[Europan cueyatl]] (''Rana ridibunda'')
| regnum = [[Yōlcatl]]
| phylum = [[Chordata]]
| subphylum = [[Vertebrata]]
| classis = [[Amphibia]]
| ordo = [[Anura]]
| familia = [[Ranidae]]
| genus = '''''Rana'''''
| genus_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758
}}
'''Cueyatl''' itoca, ce [[ayolcatl]].
==Nacayotl==
Momatqui nemi ahtic in ihcuac otlacatca. Tlalpan in yeh hueyiyac nemiz, ihiyoanaz. Ca yamactic petlauhtoc iehuayo. Ca yolcuecuepqui itotonca in ic quipatlah in inahuac, tepiton ima nahui mahpileh, ahmo iztehuah; huel hueyi iicxi, oc cencah hueyac in ahmo itlac auh iicxi macuilli mahpileh tlazalolli ic ehuacicicuilihuiliztli<ref>yancuictlahtolli '''membrana'''</ref>, in cuecueyah huelitih ahpopotih ihuan pancholoah.
Ahtic quitlalitoc icueyateton<ref>yancuictlahtolli, cueyatetl='''huevos de rana'''</ref>, motta iuh zazalic yahualolli. In cueyatontli no motenehua atepocatl (renacuajo, bilolo), Tapayolteuh itlac, quipia ce cuitlapilli ic apopotiz yeceh ahmo icxihuah, compehualtia in yeh ihiyoana ic tlahtic ''branquias'' zatepan in ihiyoquiza quiyahuac ''branquias''. Mixhuiltia in ic tepiyolcatl ihuan xiuhcuitlatl.
In ahcica ce tepitzin tlamiyaquiliztli onhueyiyaco in iicxi zan tepan onhueyiyaco in imah; ic chichitl ic ihiyopexontīilli onmahxiltia in ''branquia''; in cuitlaxcolli mochihua tepiton; mopatla iyollo in opeuh ome tlacomolli ihuan yecahuiz eyi tlacomolli<ref>en este caso es aplicable para designar las cavidades del corazón. No itoca yancuictlahtoltica '''yollocomolli'''</ref>; polihui in cuitlapilli. Tlalpan choloa in yancuic cueyatl.
== Oc no xiquitta ==
* [[Tamazolin]]
* [[Ayolcatl]]
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
== Occe neihcuiloliztli ==<!--Otros enlaces-->
{{wiktionary|cueyatl}}
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
mzik805xezbbc5mawj051knzkqe0o63
Cuacuauhcuetzpalin
0
24608
526923
526360
2026-06-08T03:36:39Z
~2026-33600-90
24724
526923
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| name = ''Ceratosaurus''
| fossil_range = {{rango fósil|153|148}}[[Jurásico Superior]]
| image = Ceratosaurus nasicornis DB.jpg
| image_width = 280px
| image_caption =
| regnum = [[Animalia]]
| phylum = [[Chordata]]
| classis = [[Sauropsida]]
| subclassis = [[Diapsida]]
| infraclassis = [[Archosauromorpha]]
| unranked_ordo = [[Archosauria]]
| superordo = [[Dinosauria]]
| ordo = [[Saurischia]]
| subordo = [[Theropoda]]
| infraordo = [[Neotheropoda]]
| superfamilia = [[Ceratosauria]]
| familia = [[Ceratosauridae]]
| genus = '''Ceratosaurus'''
| genus_authority = [[Othniel Charles Marsh|Marsh]], [[1884]]
| subdivision_ranks = [[Especie]]s
| subdivision =
* '''''C. nasicornis''''' <small>Marsh, 1884 ([[especie tipo]])</small>
* ?'''''C. dentisulcatus''''' <small>Madsen & [[Samuel Paul Welles|Welles]], 2000</small>
* ?'''''C. magnicornis''''' <small>Madsen & Welles, 2000</small>
| synonyms =
* ''[[Megalosaurus]] nasicornis'' <small>(Marsh, 1884 [originalmente ''Ceratosaurus''])</small>
}}
'''Ceratosaurus''' ītōcā [[dinosaurioh]].
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
hq5euhcsj7aa07j50houyf1cojsh6hs
Yehuecauhceratops
0
32291
526921
526554
2026-06-08T03:35:55Z
~2026-33600-90
24724
526921
wikitext
text/x-wiki
{{Tlapehualiztli}}
{{Taxobox
| name = ''Yehuecauhceratops''
| fossil_range = {{fossil range|72}}
| image = Yehuecauhcertops.png
| image_width = 250px
| image_caption = ''Yehuecauhceratops mudei''
| regnum = [[Yolcatl|Animal]]ia
| phylum = [[Chordate|Chordata]]
| classis = [[Reptile|Sauropsida]]
| superordo = [[Dinosaur]]ia
| ordo = [[Ornithischia]]
| familia = [[Ceratopsidae]]
| subfamilia = [[Centrosaurinae]]
| genus = '''''Yehuecauhceratops'''''
| genus_authority = Rivera-Sylva ''et al.'', 2017
| type_species = '''''Yehuecauhceratops mudei'''''
| type_species_authority = Rivera-Sylva ''et al.'', 2017
}}
[[Īxiptli:Yehuecauhceratops skeleton.jpg|250px|miniaturadeimagen|izquierda|''Yehuecauhceratops'' ipan [[Saltillo]], ompa Museo del Desierto.]]
'''Yehuecauhceratops''', itoca quinezcayotia "In yehuehcauh ixtli in tlein quipiya cuacuahuitl", inin yolqui nenca ye huehcauh 72 millones xihuitl ipan Mexihco ihuan itech pohui in [[dinosaurioh|dinosauriomeh]].
Nenca ipan [[Coahuillan Zaragoza]], [[Mexihco]]. Itoca cemantoc ''Yehuecauhceratops mudei'', ''mudei'' ihuicpa in [[caxtillāntlahtōlli|caxtillantlahtoltica]] MUDE (Museo del Desierto).<ref name="2017desc">{{cite journal | last1 = Rivera-Sylva | first1 = H.E. | last2 = Frey | first2 = E. | last3 = Stinnesbeck | first3 = W. | last4 = Guzmán-Gutiérrez | first4 = J.R. | last5 = González-González | title = Mexican ceratopsids: Considerations on their diversity and evolution | journal = Journal of South American Earth Sciences | date = 2017 | doi = 10.1016/j.jsames.2017.01.008 | url = http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0895981116302917}}</ref>
== {{SeeAlso}} ==
* [[Tēpouhtitlāzcuetzpalin]].
== Toquiliztequitl ==<!--Referencias-->
<references/>
[[Neneuhcāyōtl:Niman cretacic dinosaurioh]]
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
bhss92o50r29p98j900aybblt6dbi6u
Neneuhcāyōtl:Yolcatl
14
33499
526927
470482
2026-06-08T03:38:18Z
~2026-33600-90
24724
Se eliminó la redirección hacia [[Neneuhcāyōtl:Yolcah]]
526927
wikitext
text/x-wiki
[[Neneuhcāyōtl:Yolizmatiliztli]]
br7jghb5g1k5n4v2snr4m5ydfqvfcwn
Axolotl
0
37539
526924
526643
2026-06-08T03:37:09Z
~2026-33600-90
24724
526924
wikitext
text/x-wiki
[[Īxiptli:Axolotl Ambystoma mexicanum Aquarium Liège 30012016 3.jpg|250px|thumb|Axolotl]]
In axolotl, ce ayolcatl chanti ihcopa atoyatl, atezcatl ahnozo apantli, quipia ome mahtli, ce cuitlapilli ihuan hueyic icua.
== Oc no xiquitta ==
* [[Tepocatl]]
* [[Ayolcatl]]
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
== Occe neihcuiloliztli ==
{{wiktionary|axolotl}}
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
mbzc8yh4e3bfumh8y6qrave90jpo2o3
Tochtli
0
37885
526918
2026-06-08T03:28:50Z
~2026-33600-90
24724
Yancuīc zāzanilli: In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli. [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
526918
wikitext
text/x-wiki
In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli.
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
rpwgate9z7y00y4nifysairvs67ibju
526919
526918
2026-06-08T03:29:33Z
~2026-33600-90
24724
526919
wikitext
text/x-wiki
In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli.
[[Neneuhcāyōtl:Yolcah]]
2qmpthk3lnh102sqd9sa4ta2j109bzr
526920
526919
2026-06-08T03:31:24Z
~2026-33600-90
24724
526920
wikitext
text/x-wiki
In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli.
== Oc no xiquitta ==
* [[Tonalpohualli]]
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
== Occe neihcuiloliztli ==
{{wiktionary|tochtli}}
[[Neneuhcāyōtl:Yolcah]]
9nnas5o89x8nf8a6v3jl74xph0fg8bx
526926
526920
2026-06-08T03:38:00Z
~2026-33600-90
24724
526926
wikitext
text/x-wiki
In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli.
== Oc no xiquitta ==
* [[Tonalpohualli]]
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
== Occe neihcuiloliztli ==
{{wiktionary|tochtli}}
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
64jj7zavv2g32lwuwwir388pgtt50uw
526928
526926
2026-06-08T03:41:47Z
~2026-33600-90
24724
526928
wikitext
text/x-wiki
[[Īxiptli:|250px|thumb|Tochtli]]
In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli.
== Oc no xiquitta ==
* [[Tonalpohualli]]
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
== Occe neihcuiloliztli ==
{{wiktionary|tochtli}}
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
ioilnivsm9teang7o80syqlumbx0csx
526929
526928
2026-06-08T03:44:12Z
~2026-33600-90
24724
526929
wikitext
text/x-wiki
[[Īxiptli:|250px|thumb|Tochtli]]
In '''tochtli''' (latintlahtolcopa; ''Oryctolagus cuniculus''), ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli.
== Oc no xiquitta ==
* [[Tonalpohualli]]
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
== Occe neihcuiloliztli ==
{{wiktionary|tochtli}}
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
nn192rcx4s0pgcrk9jxuyiqx81m2mcl
526930
526929
2026-06-08T03:45:07Z
~2026-33600-90
24724
526930
wikitext
text/x-wiki
[[File:Oryctolagus cuniculus.011 - A Coruña (cropped 2).jpg|250px|thumb|Tochtli]]
In '''tochtli''' (latintlahtolcopa; ''Oryctolagus cuniculus''), ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli.
== Oc no xiquitta ==
* [[Tonalpohualli]]
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
== Occe neihcuiloliztli ==
{{wiktionary|tochtli}}
[[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]]
hslnwawbl1qycjbygj5ecdu03n5lxg7
Neneuhcāyōtl:Wiktionary
14
37886
526931
2026-06-08T05:02:48Z
~2026-33600-90
24724
Yancuīc zāzanilli: [[Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli (nci)]]
526931
wikitext
text/x-wiki
[[Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli (nci)]]
l3knopj04xbmzwcqxn4hwzyp6c9qnoe