Huiquipedia nahwiki https://nah.wikipedia.org/wiki/Cal%C4%ABxatl MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter Mēdiatl Nōncuahquīzqui Tēixnāmiquiliztli Tlatequitiltilīlli Tlatequitiltilīlli tēixnāmiquiliztli Huiquipedia Huiquipedia tēixnāmiquiliztli Īxiptli Īxiptli tēixnāmiquiliztli Huiquimedia Huiquimedia tēixnāmiquiliztli Nemachiyōtīlli Nemachiyōtīlli tēixnāmiquiliztli Tēpalēhuiliztli Tēpalēhuiliztli tēixnāmiquiliztli Neneuhcāyōtl Neneuhcāyōtl tēixnāmiquiliztli TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Coatl 0 1116 526925 526447 2026-06-08T03:37:40Z ~2026-33600-90 24724 526925 wikitext text/x-wiki {{Ahcopa}} {{P1|[[{{PAGENAME}}|NCI]]}} {{P2|[[Kowatl|NHE]]}} {{Tlani}} {{Taxobox |name = Coatl |fossil_range = [[Cretácico]]: Axcan |image =Snakes Diversity.jpg |image_width = 220px |image_caption = |range_map = World.distribution.serpentes.1.png |regnum = [[Yolcatl]] |phylum = [[Chordata]] |subphylum = [[Vertebrata]] |classis = [[Sauropsida]] |subclassis = [[Diapsida]] |superordo = [[Lepidosauria]] |ordo = [[Squamata]] |subordo = '''Serpentes''' |subordo_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], [[1758]] |subdivision_ranks = [[orden (biología)|Infraórdenes]] y [[Familia (biología)|familias]] |subdivision = * [[Alethinophidia]] * [[Scolecophidia]] }} Cateh miaquin yolcameh moihtoa '''coameh''', huehueyin huan tepitzintin; itlahqueh (cequimeh) patlahuaqueh huan ohcequin pitzahuaqueh. Itlahqueh techtlahyohuia, tlah mitztetexoz mitzcocoz huan pampa mitzmictiz. Pampa inan [[yolcatl]] cualli, techpalehuia, huan tlapalehuia canin yetoque. Tlah ahmo tiquinmauhtiz amitlah mitzchihuilizqueh. Ompa hueyaltepetl Mexico, coameh tiquimihtoah [[Teotl|teomeh]], ic cualtzintzintin. Aquihqueh otechyacanqueh, oquinpiyayah in teteoh itoca [[Quetzalcoatl]], huan inantzin itoca [[Coatlicue]]. Tlah ticnequi ocachi ticmatiz, huan tiquittaznequi itetlacuauhihcuiloliz, itetlaxin in tlen oquichiuhqueh in mexicah, xiya Centlacayotl huan Nemilizcayotl Tlalpantlaquicalli (Museo Nacional de Antropología e Historia). == Nacayotl == [[Īxiptli:Crotalus horridus.jpg|thumb|left|[[Tepocolcoatl]].]] Matiloh ahmo icxihuah. In cuitlatetepontli (cuitlatetepomomimecatl)<ref>Motlalia cuitlatetepontli iuh '''vertebra'''. Motlalia cuitlatetepomomimecatl iuh '''espina dorsal''' tlapohtiliztlahtolli in cuitlapantepotzchichiquilli.</ref> ahmo onoc tlatlanehui tlamantiliztli, zan ye no hueyac tecpantli cuitlatetepontli, cecen omicicuileh yeceh ahmo ipan quechcuitlatetepontli ihuan in icuitlapil. Ahmo elpapalohuah. Miac motlapoa ican ipampa camachalli iten ahmo omizalolli, oc zan tlazalolli ic olpica itzontecompan iuhqui huel motlapoa ican in ic quintoloz huehueyin ihuan motquitica yolqueh. Ca acatepozotl itlan, tlatepozcopa ic teohquiza itlacual; camachalpan mopia coatlantli noihuan quemmanian mochi omitl camihtic. In micoanih cocoah quipiyah ome tlantli in tlein miyac hueyeyica, yeh acaltic ihuan monechicoa ic pexontilli<ref>quihtoznequi '''grándula'''</ref> ic quichihua in micoani. Inin coatlantli mopatla oc ce yancuic. Ce Chichitl (ihiyopexontilli)<ref>yancuic tlahtolli ic '''pulmón'''</ref> ahmo ihiyoquiza, in oc ce ye cencah hueyac. Ahmo tzatzahtziliztli aceh quichihua ce quiquinaquiliztli zan imman in iquin yehhuatl mozoma. Ahmo ixquimiliuhcahuah in tlein itlachiyaya tlatoctiloni ihuan tetonalihtlacoh. Ca nelli in cequintin totomeh, cequintin cuecueyah ihuan oc tlamantin yolqueh catihcaqueh in ixpan coatl ipampa quimmauhcamictia. Zan ica ehuapatlaz, mochi quimoquixtilia in iehuayo. Cequintin quitlaliah in coatetl, achi mochintin ahmo quimmocuitlahuiah in icoatehuan in icoatotontin. Oncah ome tlamantli in coatl: pahmictiani ihuan ahmo pahmictiani. Ahmo techcocoa imiquiya intla ticcuani, matel intla calaqui in tez yez temamauhtic yez tecocoh, quicua in micoani in eztli. Itech mexihcah in coatl ocatca ixiptla in atoyatl, in quiyahuitl, in tlatepetlaniliztli. ==Tlacualiztli== Coameh tlacuah yolcatzintzin, quimichtin, ayolcameh, totochtin. ==Tequichihualiztli== [[Image:Mexico coat of arms.png|thumb|right]] In coatl itlalmachiyo ipan [[Mexihco]], yolcatl ipan ichimal itech tlacatiyan, ipampa ihuehuehcamanaliz; quitoa ce [[cuauhtli]] tlacua ce [[tepocolcoatl]] ahcopa ce [[nohpalli]] ipan tlalhuac ompa atezcatl tlen ca hueyi Altepetl Mexico quitoznequi Mexico Tenochtitlan; mitohtiztli ipampa mexicatlachihualiz. ===Tonalpohualli=== [[Imagen:Coatl.jpg|80px|thumb|left|Coatl]] In mihtoaya cualli tonalli. In aquin ipan tlacatiyan quihtoaya ilhuileh, mahcehualeh yez, mocuiltonoz, onyez in quicuaz in quiz. Auh in yohuac, in yaopan oquichtiz momahuizzotiz; auh intlah cihuatl huel motlacamatiz, huel motlayecoltia, quipiyaya in iteicneliz. Pochtecatl itonal. In [[Mixcoatl]] no [[Camaxtli]] iteohuan, tlatta tlapcopa. ==Cenyeliztli== * '''[[Alethinophidia]]''' ** [[Familia (biología)|Familia]] [[Acrochordidae]] ** [[Aniliidae]] ** [[Anomochilidae]] ** [[Atractaspididae]] ** [[Boidae]] ** [[Bolyeriidae]] ** [[Colubridae]] ** [[Cylindrophiidae]] ** [[Elapidae]] ** [[Homalopsidae]] ** [[Lamprophiidae]] ** [[Loxocemidae]] ** [[Pareatidae]] ** [[Pythonidae]] ** [[Tropidophiidae]] ** [[Uropeltidae]] ** [[Viperidae]] ** [[Xenodermatidae]] ** [[Xenopeltidae]] ** [[Xenophiidae]] * '''[[Scolecophidia]]''' ** [[Anomalepididae]] ** [[Gerrhopilidae]] ** [[Leptotyphlopidae]] ** [[Typhlopidae]] ** [[Xenotyphlopidae]] == {{SeeAlso}} == * [[Yolcatl]] * [[Cihuacoatl]] * [[Quetzalcoatl]] ==Tlahtolcaquiliztiloni== {{Notetag/end}} <references/> == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe neihcuiloliztli == {{wiktionary|coatl}} [[Neneuhcāyōtl:Hueyac tlahcuilolli]] [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] 8vu38odhpwp4u8z9xva1e8lf2jmbqaw Cueyatl 0 3002 526922 526425 2026-06-08T03:36:14Z ~2026-33600-90 24724 526922 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Cueyatl'' | image = RanaRidibundaFemale.jpg | image_width = 280px | image_caption = [[Europan cueyatl]] (''Rana ridibunda'') | regnum = [[Yōlcatl]] | phylum = [[Chordata]] | subphylum = [[Vertebrata]] | classis = [[Amphibia]] | ordo = [[Anura]] | familia = [[Ranidae]] | genus = '''''Rana''''' | genus_authority = [[Carolus Linnaeus|Linnaeus]], 1758 }} '''Cueyatl''' itoca, ce [[ayolcatl]]. ==Nacayotl== Momatqui nemi ahtic in ihcuac otlacatca. Tlalpan in yeh hueyiyac nemiz, ihiyoanaz. Ca yamactic petlauhtoc iehuayo. Ca yolcuecuepqui itotonca in ic quipatlah in inahuac, tepiton ima nahui mahpileh, ahmo iztehuah; huel hueyi iicxi, oc cencah hueyac in ahmo itlac auh iicxi macuilli mahpileh tlazalolli ic ehuacicicuilihuiliztli<ref>yancuictlahtolli '''membrana'''</ref>, in cuecueyah huelitih ahpopotih ihuan pancholoah. Ahtic quitlalitoc icueyateton<ref>yancuictlahtolli, cueyatetl='''huevos de rana'''</ref>, motta iuh zazalic yahualolli. In cueyatontli no motenehua atepocatl (renacuajo, bilolo), Tapayolteuh itlac, quipia ce cuitlapilli ic apopotiz yeceh ahmo icxihuah, compehualtia in yeh ihiyoana ic tlahtic ''branquias'' zatepan in ihiyoquiza quiyahuac ''branquias''. Mixhuiltia in ic tepiyolcatl ihuan xiuhcuitlatl. In ahcica ce tepitzin tlamiyaquiliztli onhueyiyaco in iicxi zan tepan onhueyiyaco in imah; ic chichitl ic ihiyopexontīilli onmahxiltia in ''branquia''; in cuitlaxcolli mochihua tepiton; mopatla iyollo in opeuh ome tlacomolli ihuan yecahuiz eyi tlacomolli<ref>en este caso es aplicable para designar las cavidades del corazón. No itoca yancuictlahtoltica '''yollocomolli'''</ref>; polihui in cuitlapilli. Tlalpan choloa in yancuic cueyatl. == Oc no xiquitta == * [[Tamazolin]] * [[Ayolcatl]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe neihcuiloliztli ==<!--Otros enlaces--> {{wiktionary|cueyatl}} [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] mzik805xezbbc5mawj051knzkqe0o63 Cuacuauhcuetzpalin 0 24608 526923 526360 2026-06-08T03:36:39Z ~2026-33600-90 24724 526923 wikitext text/x-wiki {{Taxobox | name = ''Ceratosaurus'' | fossil_range = {{rango fósil|153|148}}[[Jurásico Superior]] | image = Ceratosaurus nasicornis DB.jpg | image_width = 280px | image_caption = | regnum = [[Animalia]] | phylum = [[Chordata]] | classis = [[Sauropsida]] | subclassis = [[Diapsida]] | infraclassis = [[Archosauromorpha]] | unranked_ordo = [[Archosauria]] | superordo = [[Dinosauria]] | ordo = [[Saurischia]] | subordo = [[Theropoda]] | infraordo = [[Neotheropoda]] | superfamilia = [[Ceratosauria]] | familia = [[Ceratosauridae]] | genus = '''Ceratosaurus''' | genus_authority = [[Othniel Charles Marsh|Marsh]], [[1884]] | subdivision_ranks = [[Especie]]s | subdivision = * '''''C. nasicornis''''' <small>Marsh, 1884 ([[especie tipo]])</small> * ?'''''C. dentisulcatus''''' <small>Madsen & [[Samuel Paul Welles|Welles]], 2000</small> * ?'''''C. magnicornis''''' <small>Madsen & Welles, 2000</small> | synonyms = * ''[[Megalosaurus]] nasicornis'' <small>(Marsh, 1884 [originalmente ''Ceratosaurus''])</small> }} '''Ceratosaurus''' ītōcā [[dinosaurioh]]. [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] hq5euhcsj7aa07j50houyf1cojsh6hs Yehuecauhceratops 0 32291 526921 526554 2026-06-08T03:35:55Z ~2026-33600-90 24724 526921 wikitext text/x-wiki {{Tlapehualiztli}} {{Taxobox | name = ''Yehuecauhceratops'' | fossil_range = {{fossil range|72}} | image = Yehuecauhcertops.png | image_width = 250px | image_caption = ''Yehuecauhceratops mudei'' | regnum = [[Yolcatl|Animal]]ia | phylum = [[Chordate|Chordata]] | classis = [[Reptile|Sauropsida]] | superordo = [[Dinosaur]]ia | ordo = [[Ornithischia]] | familia = [[Ceratopsidae]] | subfamilia = [[Centrosaurinae]] | genus = '''''Yehuecauhceratops''''' | genus_authority = Rivera-Sylva ''et al.'', 2017 | type_species = '''''Yehuecauhceratops mudei''''' | type_species_authority = Rivera-Sylva ''et al.'', 2017 }} [[Īxiptli:Yehuecauhceratops skeleton.jpg|250px|miniaturadeimagen|izquierda|''Yehuecauhceratops'' ipan [[Saltillo]], ompa Museo del Desierto.]] '''Yehuecauhceratops''', itoca quinezcayotia "In yehuehcauh ixtli in tlein quipiya cuacuahuitl", inin yolqui nenca ye huehcauh 72 millones xihuitl ipan Mexihco ihuan itech pohui in [[dinosaurioh|dinosauriomeh]]. Nenca ipan [[Coahuillan Zaragoza]], [[Mexihco]]. Itoca cemantoc ''Yehuecauhceratops mudei'', ''mudei'' ihuicpa in [[caxtillāntlahtōlli|caxtillantlahtoltica]] MUDE (Museo del Desierto).<ref name="2017desc">{{cite journal | last1 = Rivera-Sylva | first1 = H.E. | last2 = Frey | first2 = E. | last3 = Stinnesbeck | first3 = W. | last4 = Guzmán-Gutiérrez | first4 = J.R. | last5 = González-González | title = Mexican ceratopsids: Considerations on their diversity and evolution | journal = Journal of South American Earth Sciences | date = 2017 | doi = 10.1016/j.jsames.2017.01.008 | url = http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0895981116302917}}</ref> == {{SeeAlso}} == * [[Tēpouhtitlāzcuetzpalin]]. == Toquiliztequitl ==<!--Referencias--> <references/> [[Neneuhcāyōtl:Niman cretacic dinosaurioh]] [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] bhss92o50r29p98j900aybblt6dbi6u Neneuhcāyōtl:Yolcatl 14 33499 526927 470482 2026-06-08T03:38:18Z ~2026-33600-90 24724 Se eliminó la redirección hacia [[Neneuhcāyōtl:Yolcah]] 526927 wikitext text/x-wiki [[Neneuhcāyōtl:Yolizmatiliztli]] br7jghb5g1k5n4v2snr4m5ydfqvfcwn Axolotl 0 37539 526924 526643 2026-06-08T03:37:09Z ~2026-33600-90 24724 526924 wikitext text/x-wiki [[Īxiptli:Axolotl Ambystoma mexicanum Aquarium Liège 30012016 3.jpg|250px|thumb|Axolotl]] In axolotl, ce ayolcatl chanti ihcopa atoyatl, atezcatl ahnozo apantli, quipia ome mahtli, ce cuitlapilli ihuan hueyic icua. == Oc no xiquitta == * [[Tepocatl]] * [[Ayolcatl]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe neihcuiloliztli == {{wiktionary|axolotl}} [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] mbzc8yh4e3bfumh8y6qrave90jpo2o3 Tochtli 0 37885 526918 2026-06-08T03:28:50Z ~2026-33600-90 24724 Yancuīc zāzanilli: In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli. [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] 526918 wikitext text/x-wiki In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli. [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] rpwgate9z7y00y4nifysairvs67ibju 526919 526918 2026-06-08T03:29:33Z ~2026-33600-90 24724 526919 wikitext text/x-wiki In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli. [[Neneuhcāyōtl:Yolcah]] 2qmpthk3lnh102sqd9sa4ta2j109bzr 526920 526919 2026-06-08T03:31:24Z ~2026-33600-90 24724 526920 wikitext text/x-wiki In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli. == Oc no xiquitta == * [[Tonalpohualli]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe neihcuiloliztli == {{wiktionary|tochtli}} [[Neneuhcāyōtl:Yolcah]] 9nnas5o89x8nf8a6v3jl74xph0fg8bx 526926 526920 2026-06-08T03:38:00Z ~2026-33600-90 24724 526926 wikitext text/x-wiki In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli. == Oc no xiquitta == * [[Tonalpohualli]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe neihcuiloliztli == {{wiktionary|tochtli}} [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] 64jj7zavv2g32lwuwwir388pgtt50uw 526928 526926 2026-06-08T03:41:47Z ~2026-33600-90 24724 526928 wikitext text/x-wiki [[Īxiptli:|250px|thumb|Tochtli]] In '''tochtli''', ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli. == Oc no xiquitta == * [[Tonalpohualli]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe neihcuiloliztli == {{wiktionary|tochtli}} [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] ioilnivsm9teang7o80syqlumbx0csx 526929 526928 2026-06-08T03:44:12Z ~2026-33600-90 24724 526929 wikitext text/x-wiki [[Īxiptli:|250px|thumb|Tochtli]] In '''tochtli''' (latintlahtolcopa; ''Oryctolagus cuniculus''), ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli. == Oc no xiquitta == * [[Tonalpohualli]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe neihcuiloliztli == {{wiktionary|tochtli}} [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] nn192rcx4s0pgcrk9jxuyiqx81m2mcl 526930 526929 2026-06-08T03:45:07Z ~2026-33600-90 24724 526930 wikitext text/x-wiki [[File:Oryctolagus cuniculus.011 - A Coruña (cropped 2).jpg|250px|thumb|Tochtli]] In '''tochtli''' (latintlahtolcopa; ''Oryctolagus cuniculus''), ce yolcatl nemi ipan cuauhtlah ihuan tlacachantli. Quipia ome nacaztli. == Oc no xiquitta == * [[Tonalpohualli]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe neihcuiloliztli == {{wiktionary|tochtli}} [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] hslnwawbl1qycjbygj5ecdu03n5lxg7 Neneuhcāyōtl:Wiktionary 14 37886 526931 2026-06-08T05:02:48Z ~2026-33600-90 24724 Yancuīc zāzanilli: [[Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli (nci)]] 526931 wikitext text/x-wiki [[Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli (nci)]] l3knopj04xbmzwcqxn4hwzyp6c9qnoe