Huiquipedia nahwiki https://nah.wikipedia.org/wiki/Cal%C4%ABxatl MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Mēdiatl Nōncuahquīzqui Tēixnāmiquiliztli Tlatequitiltilīlli Tlatequitiltilīlli tēixnāmiquiliztli Huiquipedia Huiquipedia tēixnāmiquiliztli Īxiptli Īxiptli tēixnāmiquiliztli Huiquimedia Huiquimedia tēixnāmiquiliztli Nemachiyōtīlli Nemachiyōtīlli tēixnāmiquiliztli Tēpalēhuiliztli Tēpalēhuiliztli tēixnāmiquiliztli Neneuhcāyōtl Neneuhcāyōtl tēixnāmiquiliztli TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Anexo:Vocabulario 0 16736 528389 528376 2026-08-02T01:17:41Z Akapochtli 159 Arreglo 528389 wikitext text/x-wiki == Vocabulario de Akapochtli (A) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | abanderar. || kuāchpanitkītiā.nitē. || abierto. || tlatlapōlli. |- | abandono. || tēkāwaliztli. || abreviación. || ahtlawēyakiliztli. |- | absorbente.|| miltekōni. || acanalado.|| ākaltik. |- | aceite.|| chiyawakāyōtl. || aceptado.|| tlayēkkaktli. |- | acodo.|| kuawakīlli. || acostumbrado.|| kimonāmiktiāni, momatki // (así estoy __) ye iwi ninemi. |- | actual.|| āxkān mochīwa. || acueducto.|| ākokopilwāztli. |- | acuerdo.|| nenāwatiliztli. || acusación.|| netēilwiliztli. |- | además.|| ok nō, inozkēn. || administrador.|| tlatlaīxtlātīlli. |- | adulto.|| kuakuawtik. || adversario.|| motēīxnāmiktiāni. |- | advertido.|| tlanemachitīlli. || aéreo.|| ehēkayōtl. |- | afecto.|| tēyōllōtlapānaliztli. || afinidad.|| tlahtōlzentiliztli. |- | afirmación.|| netēntlahpaltiliztli. || afortunado.|| tlaknōpilwiāni. |- | ágil.|| mokxiihmatini. || agradable.|| tlazempaktiāni. |- | agradecimiento.|| neknelilmatiliztli. || agrupado.|| tlaīxololōlli. |- | agrupar.|| netechtlāliā.nitla. || aguardiente.|| tlahtlakōlātl. |- | aguijón.|| tēmīnaya.no. || aguja.|| tlahtzomalōni. |- | ahuecado.|| ākaltik. || alabastro.|| tetzkaltetl. |- | álamo.|| pepeyokuawitl. || alberca.|| tlakilākaxitl. |- | alcatraz.|| kanāwxōchitl. || alejamiento.|| tētlāllōtiliztli. |- | alga.|| āpachtli. || aliento.|| neihīyōtiliztli. |- | alguna vez.|| quēmmaniyān. || alivio.|| tēzēwiliztli. |- | almacén.|| tlanamakizkalli, tlanechikōlōyān. || alterno.|| papanwetzki. |- | alto linaje.|| tlahtohkāmekayōtl. || alrededor de.|| achi ye iwki. |- | ambos lados.|| īōntlapalīxtin. || amontonado.|| tlatepēwtitlālīlli. |- | amplio.|| tlankakayaktli. || anales.|| zēxiwtlahkuilōlli. |- | anaranjado.|| tlapālpoyaktik. || anillo.|| ēlkuawyōtl. |- | animado.|| nemilzeh. || anteojos.|| tewiloīxtli. |- | antes, anteriormente.|| yeepa // antes que. in ihkuāk ayamo. || antigüedad.|| wehkāw nemiliztli, wehkāyōtl. |- | antiguo.|| wehkāwitiāni. || añadido.|| tlatepēwtitlālīlli. |- | apaciguado.|| tlākaziwki.|| aparte.|| nōnkuah. |- | apellido.|| tēuktōkāitl.|| aplanado.|| tlaātēzkamantli. |- | apoyo.|| tlamāmāllōtl.|| aprecio.|| netlaliztli. |- | apretado.|| tlakakatzalli.|| aprobado.|| tlayēkkaktli. |- | aptitud.|| neīxkāwilli.|| árbitro.|| tētlamachiliāni. |- | arbusto.|| kuawtōntli.|| arco.|| tlawītōlli. |- | argumento.|| tlahtōlnelwayōtl.|| armadillo.|| tlālpītzōtl. |- | armario.|| tlatlālīlōyān.|| armas.|| tlāwiztli, tētlāwitzmaktli. |- | arrepentimiento.|| tlahtlakōlchōkiztli.|| articulación.|| nepikyān.no. |- | asador.|| tlatlewātzalōni.|| asco.|| tlaihiyaliztli. |- | aserrado.|| xōxotlalli.|| asesinato.|| tēichtakamiktiliztli. |- | asesor.|| tēnānāmikini.|| así.|| iw kim mā, iwi. |- | asmático.|| motzakuāni.|| aspecto.|| īxkonēxiliztli. |- | asqueroso.|| tētlaēltih.|| asunto.|| tlahtōlpēwallōtl. |- | atado.|| tlatētewilpīlli.|| (que tiene lugar al) atardecer.|| tlateōtlākuīlli. |- | atentamente.|| nēzkālika.|| atento.|| yōllōmatki. |- | audaz.|| motlahpaloāni.|| aumento.|| tlamiyakiliztli. |- | aunque.|| (con cuantificador o nombre, en subjuntivo) mā nel // (...sea cierto) mā zo tēl // (en indicativo) māzo, māziwi // (aunque no) mā kin ahmo.|| autor.|| tlatlālihki. |- | autoridad.|| tēīxmawtiliztli.|| autorización.|| tēmākāwaliztli. |- | auxiliar.|| tēnānāmikini.|| aviso.|| tēnemachtiliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (B) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | bajada.|| tlatemōwiliztli.|| balde.|| tlapohpōwalōni. |- | barrio.|| tenānkiyāwatl, tlayakapan.|| (con) base en.|| nelwayōtika. |- | basado en algo.|| tlatzīnichotīlli.|| batalla.|| nehkaliztli. |- | bate.|| tlatewilōni.|| bellota.|| āwatomatl. |- | berro.|| ātezkilitl.|| bienestar.|| nekuikuililiztli. |- | (seas) bienvenido.|| mā yōlikatzin.|| biografía.|| tēnemilizpōwalli. |- | borrador.|| neyōlnōnōtzaya.|| bóveda.|| tekolōlli. |- | brillo.|| tlanēxtiliztli.|| brote (de planta).|| kuawtotomoliwkāyōtl. |- | bruja.|| tlāwipōchin.|| ¡buenos días!¡siéntese!|| ¡mā ximēwitihtiye! |} == Vocabulario de Akapochtli (C) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | cable.|| tlawilāmmekatl.|| caja.|| tlakallōtl. |- | calambre, espasmo.|| wapāwiztli. || calendario.|| ilwitlapōwalāmoxtli. |- | calmado.|| moyōlzēwih.|| cambiado de lugar.|| tlanāwaktlatēktli. |- | cambio.|| nehkuaniliztli.|| campo.|| tlawelmayān. |- | canal.|| ākokopilwāztli.|| cangrejo.|| tekuizihtli. |- | capital.|| tēkuākān.|| cardo.|| witzkilitl. |- | carrera.|| netlaloliztli.|| casi así.|| achi iwki. |- | catarro.|| tlatlaziztli.|| categoría.|| nenewkāyōtl. |- | cavidad.|| tlakomōlli.|| cefalotórax.|| tzontekomēlpantli. |- | censo.|| tlatlatzkitīlli.|| censura.|| tlaīxnāwatiliztli. |- | centrar.|| tlahkowiā.nitla.|| cepillo de dientes.|| netlammatilōlōni. |- | ceremonia.|| tlateōmawiztililiztli.|| cesped.|| tlachkuitl. |- | cerrado con llave.|| tlatepoztzauktli.|| cielo.|| nekuiltonōlōyān. |- | cima.|| tlakpayōtl.|| cinturón.|| kuitlalpikāyōtl. |- | círculo.|| yawaliwki.|| clausura.|| tlatzakuitikāyōtl. |- | clavo. || tlatepozmīnalōni.|| cobertor.|| tlachkawipilzōtl. |- | cocido.|| tlatzoyōnīlli.|| cocina.|| mōlchihchīwalōyān. |- | cofia.|| kuāololiwkāyōtl, tlapachiwkāyōtl.|| col.|| zentekochtli. |- | colocado.|| tlatēktli.|| color carne.|| tlatztalēwalli. |- | color violáceo.|| āyopālli.|| color verde gris.|| kilpālli. |- | color turquesa.|| xippālli.|| columna.|| temimilli. |- | combate.|| netēīxnāmiktiliztli.|| comediante.|| tēīxiptlatini.| |- | comedor.|| nekochkāyōtīlōyān.|| comentario.|| tlahtōlkakiliztīlōni. |- | comidas.|| tlemōlli.|| comienzo.|| tlapēwkāyōtl. |- | como una...|| zan ye nō iwi.|| compacto.|| tetewilakachtik, pīkki. |- | compañero.|| tēwānpoh.|| compasión.|| tēiknōmatiliztli, tlaokōlli. |- | completo.|| zēmāntok.|| composición.|| neyōlnōnōtzaya. |- | compromiso.|| netlatēnēwiliztli.|| compuesto.|| chiktlapanki. |- | concordancia.|| tlahtōlzetiliztli.|| conciencia.|| neyōlīxihmachiliztli. |- | conducta.|| tēnemiliztokiliztli.|| conectado.|| tlapilōwilīlli. |- | confiado.|| tētenitztīlli.|| confianza.|| neyōllōtiliztli. |- | confusión.|| tēīxneloliztli.|| confuso.|| īxpoliwki. |- | conjunto.|| nechikoliztli.|| conquista.|| tēpēwaliztli. |- | conquistador.|| tēyāōchīwki.|| constructor.|| motlazālōltihki. |- | continente.|| zēmāntok tlālli.|| contorno.|| tlatexxīnepanōlōni. |- | contra.|| wīkkopa, kopawīk.|| contrario.|| tēīxnāmikki // (al___) in ne. |- | copa del árbol.|| īmalakayōkān in kuawitl.|| copia.|| neīxkuītilāmatl, tlatlamachkuitl. |- | corregido.|| tlakxitoktli.|| cortesía.|| nehmatkāyōtl. |- | corrupción.|| tēichtakatlaxtlāwiliztli.|| corteza.|| kuawēwatl. |- | costra.|| nēxwākāyōtl.|| costumbre.|| tlamanitiliztli. |- | creación.|| tlatlākatililiztli.|| creado.|| tlachīwki. |- | creciente.|| molwih.|| crédito.|| tētlatlakuiltiliztli. |- | creencia.|| yōlpachiwiliztli.|| crema.|| tlaīxōtl. |- | crimen.|| tēichtakamiktiliztli.|| criminal.|| tēyōlpachoāni. |- | cristal.|| tewilotl.|| crónica.|| nemiliztlahkuilōlli. |- | cruel.|| nēntlākatl.|| cuadrado.|| tlanakazantli, tlapatlaxīntli. |- | cubierta.|| īxxōtl.|| cuento.|| tlaketzalli. |- | cualidad.|| neīxkāwilli.|| cualquiera.|| zāzākewātl. |- | cuidado.|| tlamachiyaliztli.|| (con) cuidado.|| netlakuitlawiliztika. |- | culpable.|| tlahtlakōleh.|| cultura.|| nenayōtl. |- | cumpleaños.|| tlākatilizilwitzintli.|| chiquillo.|| tēlpōkakōnetōntli. |- | choque.|| techikanāwaliztli.|| chupón.|| tlapipīnalōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (D) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | débil.|| ahchikāwak.|| decisión.|| nezentlālilli, nenōtztli. |- | defecto.|| tlapilchīwaliztli.|| defectuoso.|| tlapilchīwtli. |- | defensa.|| nemāpatlaliztli.|| delgado.|| pitzaktik. |- | demanda.|| tlaihtlaniliztli.|| demora.|| tlawehkātlāzaliztli. |- | denuncia.|| tētēilwiliztli.|| desafío.|| tēnenewkāwiliztli. |- | desanimado.|| mokuekuetlaxoāni.|| desarrollo.|| tlamiyakiliztli. |- | descanso.|| nezēwiliztli, tēzezemēltiliztli.|| descendencia.|| tlākamekayōtl. |- | descubierto.|| tlapantlāzalli.|| descubrimiento.|| tlanēxtīlli. |- | descuido.|| nexīkkāwaliztli.|| desdén.|| tēikxotlaliztli. |- | deseable.|| tētlanektih.|| (el que) desengaña.|| tētlaīxtlatiliāni. |- | desesperación.|| netlawēlpololiztli.|| (acción de) desencadenar.|| tlatepozmekayōtomaliztli. |- | desgracia.|| tētlekotekiliztli.|| desgraciadamente.|| nēnwetziliztika. |- | desgraciado.|| nēntlākatl.|| deshecho.|| tlaahtletilīlli. |- | desidia.|| tlatziwiliztika.|| desorden.|| tēchalāniliztli. |- | (con) desorden.|| tēīxneloliztli.|| despensa.|| tlakualkalli. |- | desprecio.|| tēikxotlaliztli.|| después.|| zātēpan. |- | destruido.|| tlaahtletilīlli.|| desviación.|| tētlakāwaltiliztli. |- | determinación.|| iw tlatēnēwaliztli.|| devoción.|| tlateōmachiliztli. |- | día de fiesta.|| netlamachtilizilwitl.|| diámetro.|| patlāwaliztli. |- | dichoso.|| tlaknōpilwiāni.|| diestro.|| tlatlamachiāni. |- | diferente.|| tētlanēwih.|| dificultad.|| neohwikānakiliztli. |- | dinero.|| tlakōkōwalōni.|| director.|| tēkuexānoāni. |- | discreto.|| tlamawkāittani, īxtlamatini.|| discutible.|| īxnāmikiztli. |- | disculpa.|| netlakuepililiztli.|| disminuido.|| tlatepitilīlli. |- | distante.|| tētlālkāwih.|| distinto.|| tētlanēwih. |- | distribuido.|| tētlamachīlli.|| diversión.|| neāwiltīlōni. |- | diverso (a).|| nepapan, zentlamankīzki.|| división.|| nexeloliztli. |- | divulgación.|| tlapanitlāzaliztli.|| doctrina.|| tēizkaltiliztli. |- | dolor.|| tēchōktiliztli.|| domesticado.|| tlatlākaziwki, moyōlzēwih. |- | don.|| netlawtiliztli.|| donación.|| tēyokatiliztli. |- | dondequiera.|| nohwiyān.|| dormido.|| tlakochitīlli. |- | duda.|| netzotzonaliztli.|| dudosamente.|| neyōlpololiztika. |- | dudoso.|| tētzotzon.|| durante este tiempo.|| nemayān. |} == Vocabulario de Akapochtli (E) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | educación.|| tlākawapāwaliztli.|| elección.|| tēīxketzaliztli. |- | elegante.|| moyēkchihchīwki.|| elegido.|| tlatzonāntli. |- | elemento.|| tlapēwkāyōtl.|| emplumado.|| tlapotonīlli. |- | encantamiento.|| teōtlāxililiztli.|| encendido.|| tekuīnki. |- | encino.|| āwatl, ōwatl.|| encuesta.|| tētlan tlahtlaniliztli. |- | enlace.|| nekuānāmiktiliztli.|| enorme.|| kuitlatolompōl. |- | ensalada.|| tlanechikōlkilitl.|| enseguida.|| zātēpan. |- | enseñanza.|| tēīxtlamachtiliztli.|| entero.|| zenkīzki, zezemēltik. |- | entonces.|| niman.|| entrañas.|| yōllohkalli. |- | entrega.|| tēkāwaliztli.|| entretenido.|| tēēllēlkīxtih. |- | entrometido.|| motēntihki.|| envío.|| netītlaniztli. |- | envoltura.|| tlakimiliwkāyōtl.|| (en la) época de.|| īnokīpan. |- | equitativo.|| tlatlamelāwkāchīwtli.|| equivocación.|| netlanēwiliztli. |- | error.|| neīxkuepaliztli.|| escalera, escalón.|| tlamamatlatl. |- | escoba.|| tlapohpōwalōni.|| escogido.|| tlatzonāntli. |- | escritor.|| tlatlālihki.|| escuadra.|| tlanakazanōni. |- | escultura.|| tlakuawihkuilōliztli.|| esófago.|| yōllohīxtli. |- | espacio.|| tlakāwtli, tlakoyoyān.|| espantoso.|| momamawtiāni. |- | especial.|| nōnkuahkīzki.|| espera.|| tēchiyaliztli. |- | esperanza.|| nechixkāyeliztli.|| espinoso.|| witzyoh, tētzapīnih. |- | esplendor.|| tlanēxtiliztli.|| esponjoso.|| zonektik. |- | esquina.|| tlanakaztli.|| estimable, estimado.|| tlazohkāmachōni. |- | estable.|| chikāwatika.|| estado de las cosas.|| iwkātiliztli. |- | estanque.|| tlakilākāxitl.|| estufa.|| newākkātemalōyān. |- | exactamente.|| yēkyōlōtika.|| examen.|| tlakxitokiliztli, tlahtōlahxiliztli. |- | examinado.|| tlakxitoktli.|| excelente.|| tlazemikāwah, ¡ok zenkah wālka! |- | excusa.|| nekīxtiliztli.|| éxito.|| īpan nepōwaliztli, tēpanawiliztli. |- | exótico.|| wehkāwītz.|| experiencia.|| nemilizzōtl. |- | experto.|| tētlamachiliāni.|| explicación.|| tlakakiztilōni. |- | exterior.|| nēxiliztli.|| extremidad.|| tlatzakuitikāyōtl. |} == Vocabulario de Akapochtli (F) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | fábula.|| tlaketzalli.|| fácil.|| ahohwih. |- | fácilmente.|| ahyowi.|| falso.|| zan nēn tlatōktilōni. |- | falta.|| neīxkuepaliztli.|| fatigado.|| mokotzānki. |- | favor.|| tēiknēliliztli.|| fe.|| yōlpachiwiliztli. |- | fecundación.|| ōtzyōtl.|| fiado.|| tlatlanēwtli. |- | ficción.|| tlaīxpaniliztli.|| fiebre.|| netlewiliztli. |- | fiel.|| netlākanekōni.|| fielmente.|| yēkyōlotika. |- | filamento.|| tetepontepilōlli.|| filo.|| tēnatkāyōtl. |- | fin.|| tlamiliztli.|| final.|| tlatzakkān. |- | finalmente.|| ikken.|| firme.|| pipinki, tlatōktilōni. |- | fisonomía.|| īxkonēxiliztli.|| forma.|| iwkāyōtl,iwkiyōtl, tlamantiliztli. |- | fluido.|| chiyawiztli.|| follaje.|| kuawxiwitl. |- | formación.|| tlatlākatililiztli.|| formado.|| tlachīwtli. |- | fracaso.|| nehnenēnkoliztli.|| fracción.|| nōnkuahkīzaliztli. |- | frágil.|| ahohwihtlapāni.|| fragmento.|| tlakotōnkāyōtl, xeliwkāyōtl. |- | fraude.|| tēīxpopoyochīwaliztli.|| frecuentemente.|| ahtza, achi miyakpa. |- | freno.|| tēmmekatl.|| frente.|| tlaīxpanyōtl. |- | frito.|| tlatzoyōnīlli.|| frustrado.|| tlanēnkōlli. |- | frutal.|| tlaakillō.|| (a la) fuerza.|| iwiwih. |- | fugitivo.|| moyēltiāni.|| fundador.|| tlanelwayōtiāni. |- | furioso.|| tlawēleh.|| (el) futuro.|| in āxkān mochipa. |} == Vocabulario de Akapochtli (G) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | ganas.|| neikoltiliztli.|| gancho.|| ākatepozōtl. |- | genealogía.|| tlahtohkāmekayōtl.|| generación.|| tlatlākatiliztli. |- | general.|| nōwiyānyoh.|| generoso.|| tlazenkāwaltik. |- | gestos.|| īxyoyomoktiliztli.|| glándula.|| pexōntīlli. |- | globo.|| tlaihīyōtēntli.|| gobernador.|| tēitkini. |- | golfo.|| āyōllohko, āihtik.|| golpe.|| tēchikkanāwaliztli. |- | gorrión.|| teōkaltototl.|| gramática.|| netlahtōlmachtilōni, tlahtōlmelāwaliztli. |- | gratis.|| zān nēn.|| grave.|| tēēllēlahxitih. |- | gris.|| nextik.|| grosero.|| tēmmāmāzēwal, yōllōkikimil. |- | grueso.|| weltilaktik.|| grupo.|| tlaololōlli, tlaīxololōlli. |- | grasa.|| chiyawizōtl.|| grosor.|| pozāwakāyōtl. |- | gusto (nuestro___)|| tlawelmatiya.to.|| guerrero.|| tēyāōtlani. |} == Vocabulario de Akapochtli (H) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | hacia.|| tlokpa, kopawīk, wīkkopa // (__el interior) tlahtikpa // (__arriba) ahkowīk.|| hábil.|| tlatlamachiāni. |- | habitación.|| nemowaliztli.|| habitante.|| nemini, chāneh. |- | hablador.|| tlatehtoāni.|| hacha.|| tepozkuawxexelōlōni, tlaxīmaltepoztli. |- | hambre.|| teohziwiliztli.|| hasta allí.|| in ok ixkichkāwitl. |- | hecho.|| nechīwaliztli // (__de tres maneras...etc.) ēxkān ihkak ik tlachīwtli...|| hemorroides.|| nekuilchilpilōliztli. |- | herida.|| tēchopīniliztli. || herido. || tlamiktīlli. |- | hermano menor.|| tēikawtli.|| héroe.|| tlamawichīwani. |- | hipocresía.|| nekualtokiliztli.|| historia.|| nemilizāmatl, nemiliztlahtōllōtl. |- | hocico.|| tēntomaktli.|| horrible.|| momamawtiāni. |- | hospitalidad.|| tēzeleliztli.|| huella.|| nekāwkāyōtl, (-s) tlakxipetlalli. |- | humilde.|| moknōmatini.|| humillado.|| tlatlanitlaniztli. |- | humor.|| chiyawiztli.|| humor acuoso.|| chiyawizātl. |} == Vocabulario de Akapochtli (I) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | idea.|| nematiliztli, tēīxīptlatiliztli.|| idéntico.|| ahkān tētlanēwi |- | identidad.|| nenewiliztli.|| (es) igual.|| tēnenewixka. |- | iluminación.|| tlatlatlamachiliztli.|| imagen.|| tlaīxīptlayōtl. |- | imaginado.|| tlapīpīktli.|| imbécil.|| īxkokowitz. |- | impar.|| wālwehwetzi.|| importante.|| ahkokīzaliztli. |- | imposible.|| aok weli.|| inagotable.|| ahmo tlamini. |- | incierto.|| tētzotzon.|| incluso.|| zān ye iwi. |- | independencia.|| tlākaxoxowkāyōtl.|| indicación.|| tētlaīxpantililiztli. |- | indiferente.|| tlaāwilkāwani.|| índigo (color).|| xiwkilipitzāwak. |- | inesperado.|| ahtēihmachitih.|| infinito.|| ahmo tlamini. |- | información.|| tēmachiztiliztli, tētlatēmoliliztli.|| insignia(s).|| tlāwiztli. |- | (en un) instante.|| tēīxkueōnka, achitōnka.|| instinto natural.|| yōllohīxihmachiliztli. |- | intacto.|| motkitika.|| inteligencia.|| tlaahzikāyōtl, yēktlamachiliztli. |- | intento.|| nelwiliztli. || intercambio. || tlapāpahtiliztli. |- | interior.|| yōllōkalli // (en el __) tlahtik // (del__) tlahtikpa.|| interrogación.|| tlahtlaniliztli. |- | intervalo.|| tlakoyokān. || inútil. || ahmo nekōni. |- | inútilmente.|| īxwexopan.|| inventado.|| tlapīpīktli. |- | inventario.|| tlazentlālilāmatl.|| investigación.|| tētlatepotztoiliztli. |- | invitación.|| tēkoachīwaliztli.|| invitado.|| tlakoachīwtli. |- | irrefutable.|| ahmo īxnāmikiztli.|| irregular.|| ahmo nāwatilpiyalli. |- | isla.|| tlālwāktli. |} == Vocabulario de Akapochtli (J) (K) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | jefe.|| tēchīwki.|| jaiba de mar.|| ātēkuizihtli. |- | joto.|| tēkuilōntiāni.|| jovencito.|| tēlpōkakōnetl. |- | juego.|| neāwiltilōni.|| juez.|| tētlamachiliāni. |- | juntos.|| zepan.|| jugo.|| nekuīxkiwiwilli. |- | justo.|| tlatlamelāwkāchīwtli.|| kilo.|| tlatamachīwalōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (L) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | lado (por un __)|| zentlapal.|| lamentable.|| tēchōktli. |- | lámina.|| āmatlakotōnyōtl.|| lámpara.|| netlawililōni. |- | largo.|| wēyak, ānki, pitzaktik.|| leche.|| tlapātzkītl. |- | lechuga.|| zentakatl.|| lentamente.|| nekxitekpānaliztika. |- | lentes.|| īxtēzkatl.|| lento.|| ayaxkānyoh. |- | leñoso.|| kuawwātzalloh.|| letra.|| machiyōtlahtōliztli. |- | levantado.|| tlaahkoktli.|| libertad.|| tlākaxoxowkāyōtl. |- | libre.|| tlākamelāwak, tlatekililli.|| libre albedrío.|| nenehwiyānwiliztli. |- | liga.|| tlazālōlōni.|| ligado.|| tlatetewilpīlli. |- | ligero.|| ahkokki, ahkowetzki.|| límite.|| tepāmmachiyōtl. |- | linaje.|| tlākamekayōtl.|| línea.|| tlatexīnepanōlōni. |- | linterna.|| tlāwilkalli.|| liquen.|| chachawa. |- | lirio.|| tzaukxōchitl.|| lisiado.|| tlamiktīlli. |- | liso.|| tetzkaltik.|| loco.|| mozitl. |- | longitud.|| wehtlatzikāyōtl.|| luchador.|| momāiztlakoāni. |- | llanura.|| tlawelmāyān, zemmaniliztli.|| llave.|| tlatlapōlōni. |- | lleno.|| tēnki, tlatzonēwalli. |} == Vocabulario de Akapochtli (M) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | macizo.|| pīkki.|| madera.|| kuawwātzalli. |- | magnifico.|| moyēyēkketzki.|| mal hecho.|| tlapilchīwtli. |- | maldad.|| tetēnanāwatiliztli.|| maldición.|| tlatlaēlittaliztli. |- | maleza.|| tlāltetzmalli.|| manera.|| tlamantiliztli. cf. misma (de) manera figurada. machiyōtika. |- | maniático.|| īxkokowitz.|| mantel.|| netēmpohpōwalōni. |- | (en la) mañana.|| nōnchipa.|| maravilla.|| tlamawizōlli. |- | marca.|| nenekuilwāztli.|| martillo.|| tlatewilōni. |- | más.|| ok ye zenkah|| más pequeño.|| achitepitōn. |- | más o menos.|| iwkimmā, achi ye iwki, zazān kēnin.|| (la) mayoría.|| achi mochintin. |- | media luna.|| zentlakol mētztli.|| medida.|| tlaoktakaānōni // tamachīwka.no. |- | mediocridad.|| tlahkonemilizōtl.|| membrana delgada.|| ēwazizikuiliwiliztli. |- | memorial.|| tētlalnamiktīlōni.|| menguante (de la luna).|| īnekuepaliz in mētztli. |- | menor.|| achi tepitōn.|| menos.|| ok ye ahmo // (por lo __) mā zel // (en al __) achi ye iwki. |- | mensaje.|| netītlaniliztli.|| mente.|| tlaahzikāyōtl, tlaahzikāmatikāyōtl. |- | meta.|| ahziyān.|| método.|| tēizkaltiliztli. |- | metro.|| zentamachīwalli, oktakatl.|| mezclado.|| tlazennepanōlli. |- | miembro.|| kotōnkāyōtl.|| mientras.|| in ok. |- | milagro.|| tlamawizōlli.|| misericordia.|| tlatlākayōtl. |- | (de la) misma manera.|| zān ye iwi.|| mismo.|| nehwiyān // (ese mismo, allá mismo) zān ye nō ≈ zān ye nō yehwātl in ōnikihtoh, es eso mismo lo que dije. ≈ zān ye nō nikān, aquí mismo // (el mismo) in zān zē ≈ ka yehwātl in zān zē tlākatl, es el mismo hombre. |- | modelo.|| nemachiyōtīlli.|| modesto.|| moknōmatini. |- | modificado (de lugar).|| tlanāwak tlatēktli.|| (al) momento.|| wel ihkuāk. |- | (en el) momento en que.|| in kin iw, in iw.|| moneda.|| tlakōwalōni. |- | moreno.|| tlītlīlektik.|| movimiento.|| neolīniliztli. |- | muchedumbre.|| tētetzāwak.|| mudanza.|| nehkuaniliztli. |- | muebles de casa.|| chānyeloāni.|| mugre.|| tzokatl. |- | multiplicación.|| tlatōnakatiliztli.|| muleta.|| netlakechiya. |- | multicolor.|| tlātlātlapālpōwtli.|| multitud.|| tētetzāwak. |- | murmullo.|| popolokaliztli.|| musgo.|| āmomoxtli. |} == Vocabulario de Akapochtli (N) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | narración.|| tlamelāwkāpōwaliztli.|| nata.|| tlaīxōtl. |- | natural.|| iwkiz.|| naturaleza.|| iwkātiliztli. |- | naturaleza humana.|| tlākayeliztli.|| naturalmente.|| iwyōtika. |- | necesario.|| monekini.|| necesidad.|| monekiliztli. |- | negado.|| tētlakāwaltīlli.|| nenúfar.|| ātlakuezonān. |- | nervioso.|| tlātlalwatik. ni. ahmo nō.|| niño.|| tēlpōkakōnetl. |- | nivel.|| tlaīxtēmitiliztli.|| nota.|| tlakakiztililiztli. |- | nuera.|| tlakpaichpōchtli. |} == Vocabulario de Akapochtli (O) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | obediente.|| tēkakini.|| obligación.|| tekiyōtl. |- | obra.|| tlachīwalli.|| observatorio.|| neīxtīlōyān. |- | obstáculo.|| tētlakāwaltiliztli.|| (no) obstante.|| mā tēl. |- | ocupado.|| tlaīxkāwki.|| odio.|| tēkokoliztli. |- | odioso.|| momamawtiāni.|| oficio.|| tlachihchīwkāyōtl. |- | (el) olfato.|| tlahnekuiya.no.|| opinión.|| nematiliztli. |- | opuesto.|| tēīxnāmikki.|| opositor.|| motēīxnāmiktiāni. |- | orden.|| netekpānkātlāliliztli.|| orgullo.|| nepantlāzaliztli. |- | original.|| tlatzīntīlōni.|| osado.|| motlahpaloāni. |- | oscuro (confuso).|| īxpoliwki.|| otra vez.|| nō kuelle. |} == Vocabulario de Akapochtli (P) (Q) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | paciencia.|| tlayōllōtepitzwiliztli.|| pacto.|| nezennōnōtzalli. |- | pala.|| tlaakānōni.|| paquete.|| zentlayawalōlli. |- | parada.|| nemaktiliztli.|| parece que.|| mach // el que se __mucho a otro. wel tēkīxtih. |- | parecido.|| tēnenewiliztli.|| parte.|| nōnkuahkīzaliztli. |- | parte opuesta, trasera de algo.|| tlatepotzōtl.|| (por todas) partes.|| zenkol. |- | participación.|| nezepaniknēliliztli.|| particular.|| nōnkuahkīzki. |- | pasión.|| neyōlkokoltiztli.|| paso a paso.|| nekxitekpaliztika. |- | patadas.|| tlatētelikzaliztli.|| patria.|| tlākatiyān. |- | pausa.|| netzikoliztli.|| paz.|| yēktlamatkāyetōliztli. |- | pecas.|| neīxihtlakoliztli.|| pedazo.|| tlakotōnyōtl. |- | pedo.|| neiyexiliztli.|| pegajoso.|| tetezāliwini. |- | peligro.|| tla-, neohwikānakiliztli.|| pensador.|| mokexkitzawani. |- | pensamiento.|| tlanemiliztli.|| pérdida.|| tēiknōtililiztli. |- | peregrinación.|| tlamahzēwkānemiliztli.|| perezoso.|| tlātlahkomatini. |- | perfume.|| popochtli.|| permiso.|| tēmākāwaliztli. |- | perpetuo.|| aik tlamini.|| petición.|| tētlaihtlaniliztli. |- | pilar.|| tlaketzalmimilli.|| pino.|| āyawkuawitl. |- | pinzas (de cejas).|| neīxkuāmōltzompiwani. cf. tenazas.|| placer.|| zemēlli. |- | plano.|| zemonok.|| planta.|| tlanelwayōtl, takatl. |- | plantilla.|| nemachiyōtīlli.|| pluma para escribir.|| tlahkuilōlōni. |- | poco a poco.|| tlamach-. cf.|| paso a paso poder.|| weliyōtl. |- | poderoso.|| tēīxmāmawtih.|| portero.|| tlatlapoh. |- | porvenir.|| in āxkān mochipa.|| positivo.|| tēyōlmahxiltīlōni. |- | precaución.|| tēēllēlahxitih.|| prendido.|| tekuīnki. |- | presente.|| āxkān mochīwa.|| presidente.|| tlahtohkātēīxīptla. |- | presión.|| tēihziwitiliztli.|| prestado.|| tlatlanēwtli. |- | prevenido.|| tlanemachitīlli.|| prieto.|| tlītlīlektik. |- | (es la) primera vez que.|| kin iwti.|| primero.|| ākachto. |- | primitivamente.|| iwti.|| prisa.|| netlalotikīzaliztli. |- | privilegio.|| tēiknēlilōni.|| probable.|| neltilīlōni. |- | procesión.|| zempankīzaliztli.|| proceso.|| tlahkuilōllōtl. |- | profundidad.|| wehkātlānyōtl.|| progreso.|| neiknēliliztli. |- | prohibido.|| tētlakāwiltīlli.|| prolongación.| wēyakiliztli. |- | promesa.|| tlatēnēwaliztli.|| prometido.|| tlatēnēwalli. |- | propiedad.|| iwkātiliztli.|| propio.|| īxkoyān.no. |- | a propósito.|| īwetziyān.|| protección.|| tēmanawiliztli. |- | protector.|| tlahpalēwiki.|| provecho.|| netlaīxnēxtililiztli. |- | proyecto.|| nelwiliztli, zentēnēwalōka.no.|| (con) prudencia.|| nezkaliliztika. |- | prueba.|| tēyehyekoliztli.|| publicación.|| tlapanitlāzaliztli. |- | publicado.|| tepanōtlalli.|| puente.|| tenolli. |- | puesto.|| tlatēktli.|| pulmón.|| chichitl, ihīyōpexōtīlli. |- | punta.|| tlakpayōtl.|| puntiagudo.|| tētzapīnih. |- | puñalada.|| tēihxiliztli.|| puro.|| ahtlanelōlloh. |- | queso.|| tlatetzāwalli chīchīwalāyōtl. |} == Vocabulario de Akapochtli (R) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | racimo.|| zemochōlli.|| raíz.|| tlanelwatl. |- | rama.|| kuammāitl // (como derivación de) kuawtzonyōtl.|| rango.|| netekpāntlāliliztli. |- | raramente.|| zān ika, zān kēmmanyān.|| raro.|| poyaktik, xaxaltik. |- | rastrillo.|| nemomotzōlōni.|| raza.|| tlākamekāyōtl. |- | razón.|| īxtlamachiliztli.|| razonamiento.|| nematkātlahtoliztli. |- | rebajado.|| tlatepitōnōlli.|| rebelde.|| tētlakuepiliāni. |- | recogido.|| tlaahkoktli.|| recomendado.|| tētenitztīlli. |- | recompensa.|| tlatlawtīlli.|| reconocimiento.|| netlazohkāmatiliztli. |- | recopilación.|| tlazentlālilāmatl.|| recreo.|| neāwiltīlōni. |- | redondeado.|| tlatewilakachōlli.|| redondez.|| tewilakachīwkāyōtl. |- | reflexión.|| netlatēmoliliztli.|| refugio.|| neyānayān. |- | refutación.|| tētlahtōlpololiztli.|| regalo.|| tēnemaktli. |- | regla (disposición).|| tlatekpāntzīntli.|| regla (para medir).|| tlawawanalōni. |- | reloj.|| tlapōwaltepoztli, tepoztlapōwalli.|| relación.|| neteikniwtiliztli. |- | relámpago.|| tlatepetlāniliztli.|| remordimiento.|| tlahtlakōlchōkiztli. |- | reparación.|| tētlapahtililiztli.|| repartidor.|| tētlamachiāni. |- | repleto.|| tēnki.|| representación.|| tēīxīptlatiliztli. |- | reproche.|| tlaīxnāwatiliztli.|| reproducción.|| tlakopīnaliztli. |- | resfriado.|| tlatlaziztli.|| respeto.|| tēīxtililiztli. |- | respetuoso.|| tēīxtiliāni.|| respiración.|| neihīyōtiliztli. |- | respondón.|| tlatehtoāni.|| respuesta a una carta.|| tēāmatlahkuilōlnānkiliztli. |- | restauración.|| tetlapahtililiztli.|| restos.|| tlakāwilli. |- | resultado.|| mochīwaliztli.|| resurrección.|| nezkaliliztli. |- | retoño.|| kilyōllohtli.|| retraso.|| tētlāliliztli. |- | reunido.|| tlaīxololōlli.|| reunión.|| tlākanechikōlli. |- | revés, envés.|| īxkuepa.no.|| revisado.|| tlakxitoktli. |- | revuelto.|| tlazennepanōlli.|| ricamente.|| tētlamachtiliztika. |- | riesgo.|| tlaohwikānakiliztli.|| rival.|| tēnāmikini. |- | rizoides.|| tzikotlanelwatōntli.|| roedor.|| tlatetexoāni. |- | rosa.|| tlaztalēwalli.|| rosado.|| tlapālpoyaktik. |- | rozadura.|| netoxōmaliztli.|| rubio.|| īxkoztik. |- | rudo.|| yōllohkikimil.|| ruido.|| tlakawakaliztli, tlatetekuīniliztli. |- | rumor.|| tlahtōlchitōniliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (S) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | sábana.|| tlazaliztāk.|| saber de memoria.|| notēnko nikmati. |- | saco.|| xikipilli, tlamāmālli.|| salario.|| tēpatiyōtīlōni. |- | salud.|| pākkāyeliztli, pahtiliztli.|| saludable.|| tēchikāw, tēnēwelmachitih. |- | salvado (de trigo).|| tlapayāntextli.|| sano.|| tlākamelāwak. |- | sartén.|| tepozahpāztlatzoyōnilōni.|| satisfacción.|| tēyōlmahxiltiliztli. |- | satisfecho.|| mowelittak.|| secretario.|| tlahtōlihkuiloāni. |- | secreto.|| teōtlanēzkāyōtīlōni.|| seguidor.|| tēnematilizkuīni. |- | sello.|| nenekuilwāztli.|| (es) semejante.|| tēnenewixka. |- | sencillo. cf. simple sensación.|| nematiwani.|| sensual.|| tlaēlpākini. |- | sensualmente.|| tlaēlpākiliztika.|| sentido del tacto.|| tlamātokaya.no. cf. olfato, vista, gusto sentimiento. nemachiliztli. |- | señal.|| nēzkāyōtl.|| separación.|| tētlāllōtiliztli. |- | separado.|| tlatēktli.|| servicio.|| tlayekōltīlōkāyōtl. |- | servilleta.|| netēmpohpōwalōni.|| siembra.|| tlatepēwaliztli. |- | silbido.|| kikinakiliztli.|| sillón.|| netlāliāyān. |- | similitud.|| tēnenewiliztli.|| simple.|| zēmani. |- | simultáneamente.|| netlok.|| sin fin.|| aik tlamini. |- | sin embargo.|| mā tēl.|| singular.|| nōnkuahkīzki. |- | sinónimos.|| tlapohtiliztlahtōlli.|| soberanía.|| tlahtohkātiliztli. |- | solicitante.|| tētlaihtlaniliāni.|| solicitud.|| tlaihtlaniliztli. |- | sombrero.|| nekuāzēwalwīlōni.|| sometido.|| motēzemmakani. |- | sonido.|| kakalakaztli, tlatlatzkaliztli.|| sopa.|| tetzāwalmōlli. |- | soportable.|| tlemachōni.|| soporte.|| tlamāmāllōtl. |- | sorprendente.|| tēihzāwih.|| sorprendido.|| mokuītiwetzini. |- | sorpresa.|| neihzāwiliztli. tēihzāwiliztli.|| sostén.|| tlamāmālōni. |- | subterráneo.|| tlanitālli.|| sucesivo.|| tētokilih. |- | suceso.|| nechīwaliztli.|| suegro.|| tlakpatahtli. |- | suma.|| tlazempōwaliztli.|| superior.|| tlamiyawayōtia. zentiāchkāw. |- | suponiendo que.|| mā zo tēl.|| superficie.|| tlaīxpayōtl, zemmaniliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (T) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) |- | tal.|| iwki // tal cual. niman iw. // tal vez. ahzo. // (por) tal razón, causa. ye īpampa.|| tallo.|| tzīnkuawyōtl, kiyotl. |- | tamaño.|| tamachīwka.no.|| tampoco.|| ahnōmo, ahmo nō. |- | tapadera.|| tlaīxtlapachōlōni, tlatlapachōlōni.|| tardío.|| tlateōtlakuīlli. |- | techo.|| tapalkatlapantli, wapalkalkuātl.|| tejado.|| tapalkatlapantli. |- | tejido.|| tlahkittli.|| tenazas.|| tlatepozkakalokotōnalōni. |- | tentación.|| tēneyēyekōltiliztli.|| tenue.|| xaxaltik. |- | territorio.|| nekallōtīlōyān.|| terror.|| netlakmawtiliztli. |- | tesoro.|| tlaāxkātīlli.|| tiempo (a su debido___).|| monekiyān. (en) tiempos de. īnokīpan. |- | tienda.|| tlanamakilizkalli.|| tímido.|| momāmatini. |- | tirano.|| tlanehnekini.|| toalla.|| nemāpohpōwalōni. |- | (por) todas partes.|| nonoka, zenkol.|| todopoderoso.|| zemwelitini. |- | tonto.|| tepochtli.|| tormenta.|| neehēkanāmiktiliztli. |- | torpe.|| tlakuepkāchīwani.|| tos.|| tlatlaziztli. |- | tosco.|| chachakuachtik.|| total.|| tlazezempōwalōni. |- | trabajador.|| tlaāxki.|| traición.|| tētenanāwatiliztli. |- | trampa.|| tzowāztli.|| tranquilamente.|| tēpāpākiltiliztika. |- | (en el) transcurso de.|| nemayān.|| transparente.|| tewilotik. |- | transporte.|| tlazāzākaliztli.|| trapito.|| tlapohpōwalōnitōn. |- | trato.|| nenāwatiliztli.|| trébol.|| okoxōchitl. |- | tregua.|| neyāōzēwiliztli.|| tribunal.|| tlakakowayān. |- | triste.|| tētolīnih.|| tristeza.|| tlaokōlli. |- | triunfo.|| tēpanawiliztli.|| trueque.|| tlapahpatiliztli. |- | tubería.|| āpipilwāztli.|| tubo.|| ākatlatēktli, āpipilōlli. |} == Vocabulario de Akapochtli (U) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) |- | último.|| tlakuitlapankāyōtl, tlatzakkuiā.|| unidad.|| nezezētililiztli. |- | unido.|| tlazālōlli.|| unión.|| nezezētililiztli. |- | universal.|| nōwiyānyoh.|| urbanidad.|| tlātlākayōtl. |- | uso.|| iw tlamaniliztli.|| útil.|| nekōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (V) (Y) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) |- | vacío.|| iwkātlahyōtl.|| vaina.|| tlamalwilōni. |- | valor.|| yōllōtlahpaltiliztli.|| valle.|| tepēihtik(tli), tlawelmayān. |- | vanidoso.|| moyewaihtoāni.|| vapor.|| pōkyōtl. |- | vara.|| tlakōtl.|| variable.|| yōlkuēkuepki. |- | velar.|| ahkochiztli niknochīwaltiā.|| venganza.|| netzonkuililiztli. |- | vengativo.|| tētlakuepkāyōtiliāni.|| ventaja.|| neiknēliliztli. |- | ventajoso.|| tēwelnemitih.|| ventana.|| tlattōyān. |- | vergüenza.|| netonēwaliztli.|| veteado.|| tlatlātlapālpōwtli. |- | (de) vez en vez.|| zān ika.|| vicio.|| tlapilchīwaliztli. |- | vicioso.|| tlahtlakōleh.|| vidrio.|| tewilotl. |- | violencia.|| tekuitlawiliztli, tlākamazāyōtl.|| violento.|| tlawēleh. |- | violeta.|| kuappachtli.|| virrey.|| tlahtohkātēīxīptlatl. |- | viscoso.|| zazalik.|| visión.|| tlachiyaya.no. |- | voz.|| tzātzahtziliztli.|| yema.|| kuawtotomoliwkāyōtl. |- | yerno.|| tlakpapilli.|| yeso.|| tezokitl. |} [[Neneuhcāyōtl:Tlahcuilolli]] 8s52fwvrdna61jb2yibangv6u04uggg 528390 528389 2026-08-02T01:28:17Z Akapochtli 159 Arreglo estético 528390 wikitext text/x-wiki == Vocabulario de Akapochtli (A) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | abanderar. || kuāchpanitkītiā.nitē. || abierto. || tlatlapōlli. |- | abandono. || tēkāwaliztli. || abreviación. || ahtlawēyakiliztli. |- | absorbente.|| miltekōni. || acanalado.|| ākaltik. |- | aceite.|| chiyawakāyōtl. || aceptado.|| tlayēkkaktli. |- | acodo.|| kuawakīlli. || acostumbrado.|| kimonāmiktiāni, momatki // (así estoy __) ye iwi ninemi. |- | actual.|| āxkān mochīwa. || acueducto.|| ākokopilwāztli. |- | acuerdo.|| nenāwatiliztli. || acusación.|| netēilwiliztli. |- | además.|| ok nō, inozkēn. || administrador.|| tlatlaīxtlātīlli. |- | adulto.|| kuakuawtik. || adversario.|| motēīxnāmiktiāni. |- | advertido.|| tlanemachitīlli. || aéreo.|| ehēkayōtl. |- | afecto.|| tēyōllōtlapānaliztli. || afinidad.|| tlahtōlzentiliztli. |- | afirmación.|| netēntlahpaltiliztli. || afortunado.|| tlaknōpilwiāni. |- | ágil.|| mokxiihmatini. || agradable.|| tlazempaktiāni. |- | agradecimiento.|| neknelilmatiliztli. || agrupado.|| tlaīxololōlli. |- | agrupar.|| netechtlāliā.nitla. || aguardiente.|| tlahtlakōlātl. |- | aguijón.|| tēmīnaya.no. || aguja.|| tlahtzomalōni. |- | ahuecado.|| ākaltik. || alabastro.|| tetzkaltetl. |- | álamo.|| pepeyokuawitl. || alberca.|| tlakilākaxitl. |- | alcatraz.|| kanāwxōchitl. || alejamiento.|| tētlāllōtiliztli. |- | alga.|| āpachtli. || aliento.|| neihīyōtiliztli. |- | alguna vez.|| quēmmaniyān. || alivio.|| tēzēwiliztli. |- | almacén.|| tlanamakizkalli, tlanechikōlōyān. || alterno.|| papanwetzki. |- | alto linaje.|| tlahtohkāmekayōtl. || alrededor de.|| achi ye iwki. |- | ambos lados.|| īōntlapalīxtin. || amontonado.|| tlatepēwtitlālīlli. |- | amplio.|| tlankakayaktli. || anales.|| zēxiwtlahkuilōlli. |- | anaranjado.|| tlapālpoyaktik. || anillo.|| ēlkuawyōtl. |- | animado.|| nemilzeh. || anteojos.|| tewiloīxtli. |- | antes, anteriormente.|| yeepa // antes que. in ihkuāk ayamo. || antigüedad.|| wehkāw nemiliztli, wehkāyōtl. |- | antiguo.|| wehkāwitiāni. || añadido.|| tlatepēwtitlālīlli. |- | apaciguado.|| tlākaziwki.|| aparte.|| nōnkuah. |- | apellido.|| tēuktōkāitl.|| aplanado.|| tlaātēzkamantli. |- | apoyo.|| tlamāmāllōtl.|| aprecio.|| netlaliztli. |- | apretado.|| tlakakatzalli.|| aprobado.|| tlayēkkaktli. |- | aptitud.|| neīxkāwilli.|| árbitro.|| tētlamachiliāni. |- | arbusto.|| kuawtōntli.|| arco.|| tlawītōlli. |- | argumento.|| tlahtōlnelwayōtl.|| armadillo.|| tlālpītzōtl. |- | armario.|| tlatlālīlōyān.|| armas.|| tlāwiztli, tētlāwitzmaktli. |- | arrepentimiento.|| tlahtlakōlchōkiztli.|| articulación.|| nepikyān.no. |- | asador.|| tlatlewātzalōni.|| asco.|| tlaihiyaliztli. |- | aserrado.|| xōxotlalli.|| asesinato.|| tēichtakamiktiliztli. |- | asesor.|| tēnānāmikini.|| así.|| iw kim mā, iwi. |- | asmático.|| motzakuāni.|| aspecto.|| īxkonēxiliztli. |- | asqueroso.|| tētlaēltih.|| asunto.|| tlahtōlpēwallōtl. |- | atado.|| tlatētewilpīlli.|| (que tiene lugar al) atardecer.|| tlateōtlākuīlli. |- | atentamente.|| nēzkālika.|| atento.|| yōllōmatki. |- | audaz.|| motlahpaloāni.|| aumento.|| tlamiyakiliztli. |- | aunque.|| (con cuantificador o nombre, en subjuntivo) mā nel // (...sea cierto) mā zo tēl // (en indicativo) māzo, māziwi // (aunque no) mā kin ahmo.|| autor.|| tlatlālihki. |- | autoridad.|| tēīxmawtiliztli.|| autorización.|| tēmākāwaliztli. |- | auxiliar.|| tēnānāmikini.|| aviso.|| tēnemachtiliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (B) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | bajada.|| tlatemōwiliztli.|| balde.|| tlapohpōwalōni. |- | barrio.|| tenānkiyāwatl, tlayakapan.|| (con) base en.|| nelwayōtika. |- | basado en algo.|| tlatzīnichotīlli.|| batalla.|| nehkaliztli. |- | bate.|| tlatewilōni.|| bellota.|| āwatomatl. |- | berro.|| ātezkilitl.|| bienestar.|| nekuikuililiztli. |- | (seas) bienvenido.|| mā yōlikatzin.|| biografía.|| tēnemilizpōwalli. |- | borrador.|| neyōlnōnōtzaya.|| bóveda.|| tekolōlli. |- | brillo.|| tlanēxtiliztli.|| brote (de planta).|| kuawtotomoliwkāyōtl. |- | bruja.|| tlāwipōchin.|| ¡buenos días!¡siéntese!|| ¡mā ximēwitihtiye! |} == Vocabulario de Akapochtli (C) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | cable.|| tlawilāmmekatl.|| caja.|| tlakallōtl. |- | calambre, espasmo.|| wapāwiztli. || calendario.|| ilwitlapōwalāmoxtli. |- | calmado.|| moyōlzēwih.|| cambiado de lugar.|| tlanāwaktlatēktli. |- | cambio.|| nehkuaniliztli.|| campo.|| tlawelmayān. |- | canal.|| ākokopilwāztli.|| cangrejo.|| tekuizihtli. |- | capital.|| tēkuākān.|| cardo.|| witzkilitl. |- | carrera.|| netlaloliztli.|| casi así.|| achi iwki. |- | catarro.|| tlatlaziztli.|| categoría.|| nenewkāyōtl. |- | cavidad.|| tlakomōlli.|| cefalotórax.|| tzontekomēlpantli. |- | censo.|| tlatlatzkitīlli.|| censura.|| tlaīxnāwatiliztli. |- | centrar.|| tlahkowiā.nitla.|| cepillo de dientes.|| netlammatilōlōni. |- | ceremonia.|| tlateōmawiztililiztli.|| cesped.|| tlachkuitl. |- | cerrado con llave.|| tlatepoztzauktli.|| cielo.|| nekuiltonōlōyān. |- | cima.|| tlakpayōtl.|| cinturón.|| kuitlalpikāyōtl. |- | círculo.|| yawaliwki.|| clausura.|| tlatzakuitikāyōtl. |- | clavo. || tlatepozmīnalōni.|| cobertor.|| tlachkawipilzōtl. |- | cocido.|| tlatzoyōnīlli.|| cocina.|| mōlchihchīwalōyān. |- | cofia.|| kuāololiwkāyōtl, tlapachiwkāyōtl.|| col.|| zentekochtli. |- | colocado.|| tlatēktli.|| color carne.|| tlatztalēwalli. |- | color violáceo.|| āyopālli.|| color verde gris.|| kilpālli. |- | color turquesa.|| xippālli.|| columna.|| temimilli. |- | combate.|| netēīxnāmiktiliztli.|| comediante.|| tēīxiptlatini.| |- | comedor.|| nekochkāyōtīlōyān.|| comentario.|| tlahtōlkakiliztīlōni. |- | comidas.|| tlemōlli.|| comienzo.|| tlapēwkāyōtl. |- | como una...|| zan ye nō iwi.|| compacto.|| tetewilakachtik, pīkki. |- | compañero.|| tēwānpoh.|| compasión.|| tēiknōmatiliztli, tlaokōlli. |- | completo.|| zēmāntok.|| composición.|| neyōlnōnōtzaya. |- | compromiso.|| netlatēnēwiliztli.|| compuesto.|| chiktlapanki. |- | concordancia.|| tlahtōlzetiliztli.|| conciencia.|| neyōlīxihmachiliztli. |- | conducta.|| tēnemiliztokiliztli.|| conectado.|| tlapilōwilīlli. |- | confiado.|| tētenitztīlli.|| confianza.|| neyōllōtiliztli. |- | confusión.|| tēīxneloliztli.|| confuso.|| īxpoliwki. |- | conjunto.|| nechikoliztli.|| conquista.|| tēpēwaliztli. |- | conquistador.|| tēyāōchīwki.|| constructor.|| motlazālōltihki. |- | continente.|| zēmāntok tlālli.|| contorno.|| tlatexxīnepanōlōni. |- | contra.|| wīkkopa, kopawīk.|| contrario.|| tēīxnāmikki // (al___) in ne. |- | copa del árbol.|| īmalakayōkān in kuawitl.|| copia.|| neīxkuītilāmatl, tlatlamachkuitl. |- | corregido.|| tlakxitoktli.|| cortesía.|| nehmatkāyōtl. |- | corrupción.|| tēichtakatlaxtlāwiliztli.|| corteza.|| kuawēwatl. |- | costra.|| nēxwākāyōtl.|| costumbre.|| tlamanitiliztli. |- | creación.|| tlatlākatililiztli.|| creado.|| tlachīwki. |- | creciente.|| molwih.|| crédito.|| tētlatlakuiltiliztli. |- | creencia.|| yōlpachiwiliztli.|| crema.|| tlaīxōtl. |- | crimen.|| tēichtakamiktiliztli.|| criminal.|| tēyōlpachoāni. |- | cristal.|| tewilotl.|| crónica.|| nemiliztlahkuilōlli. |- | cruel.|| nēntlākatl.|| cuadrado.|| tlanakazantli, tlapatlaxīntli. |- | cubierta.|| īxxōtl.|| cuento.|| tlaketzalli. |- | cualidad.|| neīxkāwilli.|| cualquiera.|| zāzākewātl. |- | cuidado.|| tlamachiyaliztli.|| (con) cuidado.|| netlakuitlawiliztika. |- | culpable.|| tlahtlakōleh.|| cultura.|| nenayōtl. |- | cumpleaños.|| tlākatilizilwitzintli.|| chiquillo.|| tēlpōkakōnetōntli. |- | choque.|| techikanāwaliztli.|| chupón.|| tlapipīnalōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (D) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | débil.|| ahchikāwak.|| decisión.|| nezentlālilli, nenōtztli. |- | defecto.|| tlapilchīwaliztli.|| defectuoso.|| tlapilchīwtli. |- | defensa.|| nemāpatlaliztli.|| delgado.|| pitzaktik. |- | demanda.|| tlaihtlaniliztli.|| demora.|| tlawehkātlāzaliztli. |- | denuncia.|| tētēilwiliztli.|| desafío.|| tēnenewkāwiliztli. |- | desanimado.|| mokuekuetlaxoāni.|| desarrollo.|| tlamiyakiliztli. |- | descanso.|| nezēwiliztli, tēzezemēltiliztli.|| descendencia.|| tlākamekayōtl. |- | descubierto.|| tlapantlāzalli.|| descubrimiento.|| tlanēxtīlli. |- | descuido.|| nexīkkāwaliztli.|| desdén.|| tēikxotlaliztli. |- | deseable.|| tētlanektih.|| (el que) desengaña.|| tētlaīxtlatiliāni. |- | desesperación.|| netlawēlpololiztli.|| (acción de) desencadenar.|| tlatepozmekayōtomaliztli. |- | desgracia.|| tētlekotekiliztli.|| desgraciadamente.|| nēnwetziliztika. |- | desgraciado.|| nēntlākatl.|| deshecho.|| tlaahtletilīlli. |- | desidia.|| tlatziwiliztika.|| desorden.|| tēchalāniliztli. |- | (con) desorden.|| tēīxneloliztli.|| despensa.|| tlakualkalli. |- | desprecio.|| tēikxotlaliztli.|| después.|| zātēpan. |- | destruido.|| tlaahtletilīlli.|| desviación.|| tētlakāwaltiliztli. |- | determinación.|| iw tlatēnēwaliztli.|| devoción.|| tlateōmachiliztli. |- | día de fiesta.|| netlamachtilizilwitl.|| diámetro.|| patlāwaliztli. |- | dichoso.|| tlaknōpilwiāni.|| diestro.|| tlatlamachiāni. |- | diferente.|| tētlanēwih.|| dificultad.|| neohwikānakiliztli. |- | dinero.|| tlakōkōwalōni.|| director.|| tēkuexānoāni. |- | discreto.|| tlamawkāittani, īxtlamatini.|| discutible.|| īxnāmikiztli. |- | disculpa.|| netlakuepililiztli.|| disminuido.|| tlatepitilīlli. |- | distante.|| tētlālkāwih.|| distinto.|| tētlanēwih. |- | distribuido.|| tētlamachīlli.|| diversión.|| neāwiltīlōni. |- | diverso (a).|| nepapan, zentlamankīzki.|| división.|| nexeloliztli. |- | divulgación.|| tlapanitlāzaliztli.|| doctrina.|| tēizkaltiliztli. |- | dolor.|| tēchōktiliztli.|| domesticado.|| tlatlākaziwki, moyōlzēwih. |- | don.|| netlawtiliztli.|| donación.|| tēyokatiliztli. |- | dondequiera.|| nohwiyān.|| dormido.|| tlakochitīlli. |- | duda.|| netzotzonaliztli.|| dudosamente.|| neyōlpololiztika. |- | dudoso.|| tētzotzon.|| durante este tiempo.|| nemayān. |} == Vocabulario de Akapochtli (E) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | educación.|| tlākawapāwaliztli.|| elección.|| tēīxketzaliztli. |- | elegante.|| moyēkchihchīwki.|| elegido.|| tlatzonāntli. |- | elemento.|| tlapēwkāyōtl.|| emplumado.|| tlapotonīlli. |- | encantamiento.|| teōtlāxililiztli.|| encendido.|| tekuīnki. |- | encino.|| āwatl, ōwatl.|| encuesta.|| tētlan tlahtlaniliztli. |- | enlace.|| nekuānāmiktiliztli.|| enorme.|| kuitlatolompōl. |- | ensalada.|| tlanechikōlkilitl.|| enseguida.|| zātēpan. |- | enseñanza.|| tēīxtlamachtiliztli.|| entero.|| zenkīzki, zezemēltik. |- | entonces.|| niman.|| entrañas.|| yōllohkalli. |- | entrega.|| tēkāwaliztli.|| entretenido.|| tēēllēlkīxtih. |- | entrometido.|| motēntihki.|| envío.|| netītlaniztli. |- | envoltura.|| tlakimiliwkāyōtl.|| (en la) época de.|| īnokīpan. |- | equitativo.|| tlatlamelāwkāchīwtli.|| equivocación.|| netlanēwiliztli. |- | error.|| neīxkuepaliztli.|| escalera, escalón.|| tlamamatlatl. |- | escoba.|| tlapohpōwalōni.|| escogido.|| tlatzonāntli. |- | escritor.|| tlatlālihki.|| escuadra.|| tlanakazanōni. |- | escultura.|| tlakuawihkuilōliztli.|| esófago.|| yōllohīxtli. |- | espacio.|| tlakāwtli, tlakoyoyān.|| espantoso.|| momamawtiāni. |- | especial.|| nōnkuahkīzki.|| espera.|| tēchiyaliztli. |- | esperanza.|| nechixkāyeliztli.|| espinoso.|| witzyoh, tētzapīnih. |- | esplendor.|| tlanēxtiliztli.|| esponjoso.|| zonektik. |- | esquina.|| tlanakaztli.|| estimable, estimado.|| tlazohkāmachōni. |- | estable.|| chikāwatika.|| estado de las cosas.|| iwkātiliztli. |- | estanque.|| tlakilākāxitl.|| estufa.|| newākkātemalōyān. |- | exactamente.|| yēkyōlōtika.|| examen.|| tlakxitokiliztli, tlahtōlahxiliztli. |- | examinado.|| tlakxitoktli.|| excelente.|| tlazemikāwah, ¡ok zenkah wālka! |- | excusa.|| nekīxtiliztli.|| éxito.|| īpan nepōwaliztli, tēpanawiliztli. |- | exótico.|| wehkāwītz.|| experiencia.|| nemilizzōtl. |- | experto.|| tētlamachiliāni.|| explicación.|| tlakakiztilōni. |- | exterior.|| nēxiliztli.|| extremidad.|| tlatzakuitikāyōtl. |} == Vocabulario de Akapochtli (F) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | fábula.|| tlaketzalli.|| fácil.|| ahohwih. |- | fácilmente.|| ahyowi.|| falso.|| zan nēn tlatōktilōni. |- | falta.|| neīxkuepaliztli.|| fatigado.|| mokotzānki. |- | favor.|| tēiknēliliztli.|| fe.|| yōlpachiwiliztli. |- | fecundación.|| ōtzyōtl.|| fiado.|| tlatlanēwtli. |- | ficción.|| tlaīxpaniliztli.|| fiebre.|| netlewiliztli. |- | fiel.|| netlākanekōni.|| fielmente.|| yēkyōlotika. |- | filamento.|| tetepontepilōlli.|| filo.|| tēnatkāyōtl. |- | fin.|| tlamiliztli.|| final.|| tlatzakkān. |- | finalmente.|| ikken.|| firme.|| pipinki, tlatōktilōni. |- | fisonomía.|| īxkonēxiliztli.|| forma.|| iwkāyōtl,iwkiyōtl, tlamantiliztli. |- | fluido.|| chiyawiztli.|| follaje.|| kuawxiwitl. |- | formación.|| tlatlākatililiztli.|| formado.|| tlachīwtli. |- | fracaso.|| nehnenēnkoliztli.|| fracción.|| nōnkuahkīzaliztli. |- | frágil.|| ahohwihtlapāni.|| fragmento.|| tlakotōnkāyōtl, xeliwkāyōtl. |- | fraude.|| tēīxpopoyochīwaliztli.|| frecuentemente.|| ahtza, achi miyakpa. |- | freno.|| tēmmekatl.|| frente.|| tlaīxpanyōtl. |- | frito.|| tlatzoyōnīlli.|| frustrado.|| tlanēnkōlli. |- | frutal.|| tlaakillō.|| (a la) fuerza.|| iwiwih. |- | fugitivo.|| moyēltiāni.|| fundador.|| tlanelwayōtiāni. |- | furioso.|| tlawēleh.|| (el) futuro.|| in āxkān mochipa. |} == Vocabulario de Akapochtli (G) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | ganas.|| neikoltiliztli.|| gancho.|| ākatepozōtl. |- | genealogía.|| tlahtohkāmekayōtl.|| generación.|| tlatlākatiliztli. |- | general.|| nōwiyānyoh.|| generoso.|| tlazenkāwaltik. |- | gestos.|| īxyoyomoktiliztli.|| glándula.|| pexōntīlli. |- | globo.|| tlaihīyōtēntli.|| gobernador.|| tēitkini. |- | golfo.|| āyōllohko, āihtik.|| golpe.|| tēchikkanāwaliztli. |- | gorrión.|| teōkaltototl.|| gramática.|| netlahtōlmachtilōni, tlahtōlmelāwaliztli. |- | gratis.|| zān nēn.|| grave.|| tēēllēlahxitih. |- | gris.|| nextik.|| grosero.|| tēmmāmāzēwal, yōllōkikimil. |- | grueso.|| weltilaktik.|| grupo.|| tlaololōlli, tlaīxololōlli. |- | grasa.|| chiyawizōtl.|| grosor.|| pozāwakāyōtl. |- | gusto (nuestro___)|| tlawelmatiya.to.|| guerrero.|| tēyāōtlani. |} == Vocabulario de Akapochtli (H) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | hacia.|| tlokpa, kopawīk, wīkkopa // (__el interior) tlahtikpa // (__arriba) ahkowīk.|| hábil.|| tlatlamachiāni. |- | habitación.|| nemowaliztli.|| habitante.|| nemini, chāneh. |- | hablador.|| tlatehtoāni.|| hacha.|| tepozkuawxexelōlōni, tlaxīmaltepoztli. |- | hambre.|| teohziwiliztli.|| hasta allí.|| in ok ixkichkāwitl. |- | hecho.|| nechīwaliztli // (__de tres maneras...etc.) ēxkān ihkak ik tlachīwtli...|| hemorroides.|| nekuilchilpilōliztli. |- | herida.|| tēchopīniliztli. || herido. || tlamiktīlli. |- | hermano menor.|| tēikawtli.|| héroe.|| tlamawichīwani. |- | hipocresía.|| nekualtokiliztli.|| historia.|| nemilizāmatl, nemiliztlahtōllōtl. |- | hocico.|| tēntomaktli.|| horrible.|| momamawtiāni. |- | hospitalidad.|| tēzeleliztli.|| huella.|| nekāwkāyōtl, (-s) tlakxipetlalli. |- | humilde.|| moknōmatini.|| humillado.|| tlatlanitlaniztli. |- | humor.|| chiyawiztli.|| humor acuoso.|| chiyawizātl. |} == Vocabulario de Akapochtli (I) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | idea.|| nematiliztli, tēīxīptlatiliztli.|| idéntico.|| ahkān tētlanēwi |- | identidad.|| nenewiliztli.|| (es) igual.|| tēnenewixka. |- | iluminación.|| tlatlatlamachiliztli.|| imagen.|| tlaīxīptlayōtl. |- | imaginado.|| tlapīpīktli.|| imbécil.|| īxkokowitz. |- | impar.|| wālwehwetzi.|| importante.|| ahkokīzaliztli. |- | imposible.|| aok weli.|| inagotable.|| ahmo tlamini. |- | incierto.|| tētzotzon.|| incluso.|| zān ye iwi. |- | independencia.|| tlākaxoxowkāyōtl.|| indicación.|| tētlaīxpantililiztli. |- | indiferente.|| tlaāwilkāwani.|| índigo (color).|| xiwkilipitzāwak. |- | inesperado.|| ahtēihmachitih.|| infinito.|| ahmo tlamini. |- | información.|| tēmachiztiliztli, tētlatēmoliliztli.|| insignia(s).|| tlāwiztli. |- | (en un) instante.|| tēīxkueōnka, achitōnka.|| instinto natural.|| yōllohīxihmachiliztli. |- | intacto.|| motkitika.|| inteligencia.|| tlaahzikāyōtl, yēktlamachiliztli. |- | intento.|| nelwiliztli. || intercambio. || tlapāpahtiliztli. |- | interior.|| yōllōkalli // (en el __) tlahtik // (del__) tlahtikpa.|| interrogación.|| tlahtlaniliztli. |- | intervalo.|| tlakoyokān. || inútil. || ahmo nekōni. |- | inútilmente.|| īxwexopan.|| inventado.|| tlapīpīktli. |- | inventario.|| tlazentlālilāmatl.|| investigación.|| tētlatepotztoiliztli. |- | invitación.|| tēkoachīwaliztli.|| invitado.|| tlakoachīwtli. |- | irrefutable.|| ahmo īxnāmikiztli.|| irregular.|| ahmo nāwatilpiyalli. |- | isla.|| tlālwāktli. |} == Vocabulario de Akapochtli (J) (K) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | jefe.|| tēchīwki.|| jaiba de mar.|| ātēkuizihtli. |- | joto.|| tēkuilōntiāni.|| jovencito.|| tēlpōkakōnetl. |- | juego.|| neāwiltilōni.|| juez.|| tētlamachiliāni. |- | juntos.|| zepan.|| jugo.|| nekuīxkiwiwilli. |- | justo.|| tlatlamelāwkāchīwtli.|| kilo.|| tlatamachīwalōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (L) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | lado (por un __)|| zentlapal.|| lamentable.|| tēchōktli. |- | lámina.|| āmatlakotōnyōtl.|| lámpara.|| netlawililōni. |- | largo.|| wēyak, ānki, pitzaktik.|| leche.|| tlapātzkītl. |- | lechuga.|| zentakatl.|| lentamente.|| nekxitekpānaliztika. |- | lentes.|| īxtēzkatl.|| lento.|| ayaxkānyoh. |- | leñoso.|| kuawwātzalloh.|| letra.|| machiyōtlahtōliztli. |- | levantado.|| tlaahkoktli.|| libertad.|| tlākaxoxowkāyōtl. |- | libre.|| tlākamelāwak, tlatekililli.|| libre albedrío.|| nenehwiyānwiliztli. |- | liga.|| tlazālōlōni.|| ligado.|| tlatetewilpīlli. |- | ligero.|| ahkokki, ahkowetzki.|| límite.|| tepāmmachiyōtl. |- | linaje.|| tlākamekayōtl.|| línea.|| tlatexīnepanōlōni. |- | linterna.|| tlāwilkalli.|| liquen.|| chachawa. |- | lirio.|| tzaukxōchitl.|| lisiado.|| tlamiktīlli. |- | liso.|| tetzkaltik.|| loco.|| mozitl. |- | longitud.|| wehtlatzikāyōtl.|| luchador.|| momāiztlakoāni. |- | llanura.|| tlawelmāyān, zemmaniliztli.|| llave.|| tlatlapōlōni. |- | lleno.|| tēnki, tlatzonēwalli. |} == Vocabulario de Akapochtli (M) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | macizo.|| pīkki.|| madera.|| kuawwātzalli. |- | magnifico.|| moyēyēkketzki.|| mal hecho.|| tlapilchīwtli. |- | maldad.|| tetēnanāwatiliztli.|| maldición.|| tlatlaēlittaliztli. |- | maleza.|| tlāltetzmalli.|| manera.|| tlamantiliztli. cf. misma (de) manera figurada. machiyōtika. |- | maniático.|| īxkokowitz.|| mantel.|| netēmpohpōwalōni. |- | (en la) mañana.|| nōnchipa.|| maravilla.|| tlamawizōlli. |- | marca.|| nenekuilwāztli.|| martillo.|| tlatewilōni. |- | más.|| ok ye zenkah|| más pequeño.|| achitepitōn. |- | más o menos.|| iwkimmā, achi ye iwki, zazān kēnin.|| (la) mayoría.|| achi mochintin. |- | media luna.|| zentlakol mētztli.|| medida.|| tlaoktakaānōni // tamachīwka.no. |- | mediocridad.|| tlahkonemilizōtl.|| membrana delgada.|| ēwazizikuiliwiliztli. |- | memorial.|| tētlalnamiktīlōni.|| menguante (de la luna).|| īnekuepaliz in mētztli. |- | menor.|| achi tepitōn.|| menos.|| ok ye ahmo // (por lo __) mā zel // (en al __) achi ye iwki. |- | mensaje.|| netītlaniliztli.|| mente.|| tlaahzikāyōtl, tlaahzikāmatikāyōtl. |- | meta.|| ahziyān.|| método.|| tēizkaltiliztli. |- | metro.|| zentamachīwalli, oktakatl.|| mezclado.|| tlazennepanōlli. |- | miembro.|| kotōnkāyōtl.|| mientras.|| in ok. |- | milagro.|| tlamawizōlli.|| misericordia.|| tlatlākayōtl. |- | (de la) misma manera.|| zān ye iwi.|| mismo.|| nehwiyān // (ese mismo, allá mismo) zān ye nō ≈ zān ye nō yehwātl in ōnikihtoh, es eso mismo lo que dije. ≈ zān ye nō nikān, aquí mismo // (el mismo) in zān zē ≈ ka yehwātl in zān zē tlākatl, es el mismo hombre. |- | modelo.|| nemachiyōtīlli.|| modesto.|| moknōmatini. |- | modificado (de lugar).|| tlanāwak tlatēktli.|| (al) momento.|| wel ihkuāk. |- | (en el) momento en que.|| in kin iw, in iw.|| moneda.|| tlakōwalōni. |- | moreno.|| tlītlīlektik.|| movimiento.|| neolīniliztli. |- | muchedumbre.|| tētetzāwak.|| mudanza.|| nehkuaniliztli. |- | muebles de casa.|| chānyeloāni.|| mugre.|| tzokatl. |- | multiplicación.|| tlatōnakatiliztli.|| muleta.|| netlakechiya. |- | multicolor.|| tlātlātlapālpōwtli.|| multitud.|| tētetzāwak. |- | murmullo.|| popolokaliztli.|| musgo.|| āmomoxtli. |} == Vocabulario de Akapochtli (N) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | narración.|| tlamelāwkāpōwaliztli.|| nata.|| tlaīxōtl. |- | natural.|| iwkiz.|| naturaleza.|| iwkātiliztli. |- | naturaleza humana.|| tlākayeliztli.|| naturalmente.|| iwyōtika. |- | necesario.|| monekini.|| necesidad.|| monekiliztli. |- | negado.|| tētlakāwaltīlli.|| nenúfar.|| ātlakuezonān. |- | nervioso.|| tlātlalwatik. ni. ahmo nō.|| niño.|| tēlpōkakōnetl. |- | nivel.|| tlaīxtēmitiliztli.|| nota.|| tlakakiztililiztli. |- | nuera.|| tlakpaichpōchtli. |} == Vocabulario de Akapochtli (O) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | obediente.|| tēkakini.|| obligación.|| tekiyōtl. |- | obra.|| tlachīwalli.|| observatorio.|| neīxtīlōyān. |- | obstáculo.|| tētlakāwaltiliztli.|| (no) obstante.|| mā tēl. |- | ocupado.|| tlaīxkāwki.|| odio.|| tēkokoliztli. |- | odioso.|| momamawtiāni.|| oficio.|| tlachihchīwkāyōtl. |- | (el) olfato.|| tlahnekuiya.no.|| opinión.|| nematiliztli. |- | opuesto.|| tēīxnāmikki.|| opositor.|| motēīxnāmiktiāni. |- | orden.|| netekpānkātlāliliztli.|| orgullo.|| nepantlāzaliztli. |- | original.|| tlatzīntīlōni.|| osado.|| motlahpaloāni. |- | oscuro (confuso).|| īxpoliwki.|| otra vez.|| nō kuelle. |} == Vocabulario de Akapochtli (P) (Q) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | paciencia.|| tlayōllōtepitzwiliztli.|| pacto.|| nezennōnōtzalli. |- | pala.|| tlaakānōni.|| paquete.|| zentlayawalōlli. |- | parada.|| nemaktiliztli.|| parece que.|| mach // el que se __mucho a otro. wel tēkīxtih. |- | parecido.|| tēnenewiliztli.|| parte.|| nōnkuahkīzaliztli. |- | parte opuesta, trasera de algo.|| tlatepotzōtl.|| (por todas) partes.|| zenkol. |- | participación.|| nezepaniknēliliztli.|| particular.|| nōnkuahkīzki. |- | pasión.|| neyōlkokoltiztli.|| paso a paso.|| nekxitekpaliztika. |- | patadas.|| tlatētelikzaliztli.|| patria.|| tlākatiyān. |- | pausa.|| netzikoliztli.|| paz.|| yēktlamatkāyetōliztli. |- | pecas.|| neīxihtlakoliztli.|| pedazo.|| tlakotōnyōtl. |- | pedo.|| neiyexiliztli.|| pegajoso.|| tetezāliwini. |- | peligro.|| tla-, neohwikānakiliztli.|| pensador.|| mokexkitzawani. |- | pensamiento.|| tlanemiliztli.|| pérdida.|| tēiknōtililiztli. |- | peregrinación.|| tlamahzēwkānemiliztli.|| perezoso.|| tlātlahkomatini. |- | perfume.|| popochtli.|| permiso.|| tēmākāwaliztli. |- | perpetuo.|| aik tlamini.|| petición.|| tētlaihtlaniliztli. |- | pilar.|| tlaketzalmimilli.|| pino.|| āyawkuawitl. |- | pinzas (de cejas).|| neīxkuāmōltzompiwani. cf. tenazas.|| placer.|| zemēlli. |- | plano.|| zemonok.|| planta.|| tlanelwayōtl, takatl. |- | plantilla.|| nemachiyōtīlli.|| pluma para escribir.|| tlahkuilōlōni. |- | poco a poco.|| tlamach-. cf.|| paso a paso poder.|| weliyōtl. |- | poderoso.|| tēīxmāmawtih.|| portero.|| tlatlapoh. |- | porvenir.|| in āxkān mochipa.|| positivo.|| tēyōlmahxiltīlōni. |- | precaución.|| tēēllēlahxitih.|| prendido.|| tekuīnki. |- | presente.|| āxkān mochīwa.|| presidente.|| tlahtohkātēīxīptla. |- | presión.|| tēihziwitiliztli.|| prestado.|| tlatlanēwtli. |- | prevenido.|| tlanemachitīlli.|| prieto.|| tlītlīlektik. |- | (es la) primera vez que.|| kin iwti.|| primero.|| ākachto. |- | primitivamente.|| iwti.|| prisa.|| netlalotikīzaliztli. |- | privilegio.|| tēiknēlilōni.|| probable.|| neltilīlōni. |- | procesión.|| zempankīzaliztli.|| proceso.|| tlahkuilōllōtl. |- | profundidad.|| wehkātlānyōtl.|| progreso.|| neiknēliliztli. |- | prohibido.|| tētlakāwiltīlli.|| prolongación.| wēyakiliztli. |- | promesa.|| tlatēnēwaliztli.|| prometido.|| tlatēnēwalli. |- | propiedad.|| iwkātiliztli.|| propio.|| īxkoyān.no. |- | a propósito.|| īwetziyān.|| protección.|| tēmanawiliztli. |- | protector.|| tlahpalēwiki.|| provecho.|| netlaīxnēxtililiztli. |- | proyecto.|| nelwiliztli, zentēnēwalōka.no.|| (con) prudencia.|| nezkaliliztika. |- | prueba.|| tēyehyekoliztli.|| publicación.|| tlapanitlāzaliztli. |- | publicado.|| tepanōtlalli.|| puente.|| tenolli. |- | puesto.|| tlatēktli.|| pulmón.|| chichitl, ihīyōpexōtīlli. |- | punta.|| tlakpayōtl.|| puntiagudo.|| tētzapīnih. |- | puñalada.|| tēihxiliztli.|| puro.|| ahtlanelōlloh. |- | queso.|| tlatetzāwalli chīchīwalāyōtl. |} == Vocabulario de Akapochtli (R) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | racimo.|| zemochōlli.|| raíz.|| tlanelwatl. |- | rama.|| kuammāitl // (como derivación de) kuawtzonyōtl.|| rango.|| netekpāntlāliliztli. |- | raramente.|| zān ika, zān kēmmanyān.|| raro.|| poyaktik, xaxaltik. |- | rastrillo.|| nemomotzōlōni.|| raza.|| tlākamekāyōtl. |- | razón.|| īxtlamachiliztli.|| razonamiento.|| nematkātlahtoliztli. |- | rebajado.|| tlatepitōnōlli.|| rebelde.|| tētlakuepiliāni. |- | recogido.|| tlaahkoktli.|| recomendado.|| tētenitztīlli. |- | recompensa.|| tlatlawtīlli.|| reconocimiento.|| netlazohkāmatiliztli. |- | recopilación.|| tlazentlālilāmatl.|| recreo.|| neāwiltīlōni. |- | redondeado.|| tlatewilakachōlli.|| redondez.|| tewilakachīwkāyōtl. |- | reflexión.|| netlatēmoliliztli.|| refugio.|| neyānayān. |- | refutación.|| tētlahtōlpololiztli.|| regalo.|| tēnemaktli. |- | regla (disposición).|| tlatekpāntzīntli.|| regla (para medir).|| tlawawanalōni. |- | reloj.|| tlapōwaltepoztli, tepoztlapōwalli.|| relación.|| neteikniwtiliztli. |- | relámpago.|| tlatepetlāniliztli.|| remordimiento.|| tlahtlakōlchōkiztli. |- | reparación.|| tētlapahtililiztli.|| repartidor.|| tētlamachiāni. |- | repleto.|| tēnki.|| representación.|| tēīxīptlatiliztli. |- | reproche.|| tlaīxnāwatiliztli.|| reproducción.|| tlakopīnaliztli. |- | resfriado.|| tlatlaziztli.|| respeto.|| tēīxtililiztli. |- | respetuoso.|| tēīxtiliāni.|| respiración.|| neihīyōtiliztli. |- | respondón.|| tlatehtoāni.|| respuesta a una carta.|| tēāmatlahkuilōlnānkiliztli. |- | restauración.|| tetlapahtililiztli.|| restos.|| tlakāwilli. |- | resultado.|| mochīwaliztli.|| resurrección.|| nezkaliliztli. |- | retoño.|| kilyōllohtli.|| retraso.|| tētlāliliztli. |- | reunido.|| tlaīxololōlli.|| reunión.|| tlākanechikōlli. |- | revés, envés.|| īxkuepa.no.|| revisado.|| tlakxitoktli. |- | revuelto.|| tlazennepanōlli.|| ricamente.|| tētlamachtiliztika. |- | riesgo.|| tlaohwikānakiliztli.|| rival.|| tēnāmikini. |- | rizoides.|| tzikotlanelwatōntli.|| roedor.|| tlatetexoāni. |- | rosa.|| tlaztalēwalli.|| rosado.|| tlapālpoyaktik. |- | rozadura.|| netoxōmaliztli.|| rubio.|| īxkoztik. |- | rudo.|| yōllohkikimil.|| ruido.|| tlakawakaliztli, tlatetekuīniliztli. |- | rumor.|| tlahtōlchitōniliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (S) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | sábana.|| tlazaliztāk.|| saber de memoria.|| notēnko nikmati. |- | saco.|| xikipilli, tlamāmālli.|| salario.|| tēpatiyōtīlōni. |- | salud.|| pākkāyeliztli, pahtiliztli.|| saludable.|| tēchikāw, tēnēwelmachitih. |- | salvado (de trigo).|| tlapayāntextli.|| sano.|| tlākamelāwak. |- | sartén.|| tepozahpāztlatzoyōnilōni.|| satisfacción.|| tēyōlmahxiltiliztli. |- | satisfecho.|| mowelittak.|| secretario.|| tlahtōlihkuiloāni. |- | secreto.|| teōtlanēzkāyōtīlōni.|| seguidor.|| tēnematilizkuīni. |- | sello.|| nenekuilwāztli.|| (es) semejante.|| tēnenewixka. |- | sencillo. cf. simple sensación.|| nematiwani.|| sensual.|| tlaēlpākini. |- | sensualmente.|| tlaēlpākiliztika.|| sentido del tacto.|| tlamātokaya.no. cf. olfato, vista, gusto sentimiento. nemachiliztli. |- | señal.|| nēzkāyōtl.|| separación.|| tētlāllōtiliztli. |- | separado.|| tlatēktli.|| servicio.|| tlayekōltīlōkāyōtl. |- | servilleta.|| netēmpohpōwalōni.|| siembra.|| tlatepēwaliztli. |- | silbido.|| kikinakiliztli.|| sillón.|| netlāliāyān. |- | similitud.|| tēnenewiliztli.|| simple.|| zēmani. |- | simultáneamente.|| netlok.|| sin fin.|| aik tlamini. |- | sin embargo.|| mā tēl.|| singular.|| nōnkuahkīzki. |- | sinónimos.|| tlapohtiliztlahtōlli.|| soberanía.|| tlahtohkātiliztli. |- | solicitante.|| tētlaihtlaniliāni.|| solicitud.|| tlaihtlaniliztli. |- | sombrero.|| nekuāzēwalwīlōni.|| sometido.|| motēzemmakani. |- | sonido.|| kakalakaztli, tlatlatzkaliztli.|| sopa.|| tetzāwalmōlli. |- | soportable.|| tlemachōni.|| soporte.|| tlamāmāllōtl. |- | sorprendente.|| tēihzāwih.|| sorprendido.|| mokuītiwetzini. |- | sorpresa.|| neihzāwiliztli. tēihzāwiliztli.|| sostén.|| tlamāmālōni. |- | subterráneo.|| tlanitālli.|| sucesivo.|| tētokilih. |- | suceso.|| nechīwaliztli.|| suegro.|| tlakpatahtli. |- | suma.|| tlazempōwaliztli.|| superior.|| tlamiyawayōtia. zentiāchkāw. |- | suponiendo que.|| mā zo tēl.|| superficie.|| tlaīxpayōtl, zemmaniliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (T) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) |- | tal.|| iwki // tal cual. niman iw. // tal vez. ahzo. // (por) tal razón, causa. ye īpampa.|| tallo.|| tzīnkuawyōtl, kiyotl. |- | tamaño.|| tamachīwka.no.|| tampoco.|| ahnōmo, ahmo nō. |- | tapadera.|| tlaīxtlapachōlōni, tlatlapachōlōni.|| tardío.|| tlateōtlakuīlli. |- | techo.|| tapalkatlapantli, wapalkalkuātl.|| tejado.|| tapalkatlapantli. |- | tejido.|| tlahkittli.|| tenazas.|| tlatepozkakalokotōnalōni. |- | tentación.|| tēneyēyekōltiliztli.|| tenue.|| xaxaltik. |- | territorio.|| nekallōtīlōyān.|| terror.|| netlakmawtiliztli. |- | tesoro.|| tlaāxkātīlli.|| tiempo (a su debido___).|| monekiyān. (en) tiempos de. īnokīpan. |- | tienda.|| tlanamakilizkalli.|| tímido.|| momāmatini. |- | tirano.|| tlanehnekini.|| toalla.|| nemāpohpōwalōni. |- | (por) todas partes.|| nonoka, zenkol.|| todopoderoso.|| zemwelitini. |- | tonto.|| tepochtli.|| tormenta.|| neehēkanāmiktiliztli. |- | torpe.|| tlakuepkāchīwani.|| tos.|| tlatlaziztli. |- | tosco.|| chachakuachtik.|| total.|| tlazezempōwalōni. |- | trabajador.|| tlaāxki.|| traición.|| tētenanāwatiliztli. |- | trampa.|| tzowāztli.|| tranquilamente.|| tēpāpākiltiliztika. |- | (en el) transcurso de.|| nemayān.|| transparente.|| tewilotik. |- | transporte.|| tlazāzākaliztli.|| trapito.|| tlapohpōwalōnitōn. |- | trato.|| nenāwatiliztli.|| trébol.|| okoxōchitl. |- | tregua.|| neyāōzēwiliztli.|| tribunal.|| tlakakowayān. |- | triste.|| tētolīnih.|| tristeza.|| tlaokōlli. |- | triunfo.|| tēpanawiliztli.|| trueque.|| tlapahpatiliztli. |- | tubería.|| āpipilwāztli.|| tubo.|| ākatlatēktli, āpipilōlli. |} == Vocabulario de Akapochtli (U) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) |- | último.|| tlakuitlapankāyōtl, tlatzakkuiā.|| unidad.|| nezezētililiztli. |- | unido.|| tlazālōlli.|| unión.|| nezezētililiztli. |- | universal.|| nōwiyānyoh.|| urbanidad.|| tlātlākayōtl. |- | uso.|| iw tlamaniliztli.|| útil.|| nekōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (V) (Y) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Caxtillāntlahtōlli (Español) ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli (Náhuatl) |- | vacío.|| iwkātlahyōtl.|| vaina.|| tlamalwilōni. |- | valor.|| yōllōtlahpaltiliztli.|| valle.|| tepēihtik(tli), tlawelmayān. |- | vanidoso.|| moyewaihtoāni.|| vapor.|| pōkyōtl. |- | vara.|| tlakōtl.|| variable.|| yōlkuēkuepki. |- | velar.|| ahkochiztli niknochīwaltiā.|| venganza.|| netzonkuililiztli. |- | vengativo.|| tētlakuepkāyōtiliāni.|| ventaja.|| neiknēliliztli. |- | ventajoso.|| tēwelnemitih.|| ventana.|| tlattōyān. |- | vergüenza.|| netonēwaliztli.|| veteado.|| tlatlātlapālpōwtli. |- | (de) vez en vez.|| zān ika.|| vicio.|| tlapilchīwaliztli. |- | vicioso.|| tlahtlakōleh.|| vidrio.|| tewilotl. |- | violencia.|| tekuitlawiliztli, tlākamazāyōtl.|| violento.|| tlawēleh. |- | violeta.|| kuappachtli.|| virrey.|| tlahtohkātēīxīptlatl. |- | viscoso.|| zazalik.|| visión.|| tlachiyaya.no. |- | voz.|| tzātzahtziliztli.|| yema.|| kuawtotomoliwkāyōtl. |- | yerno.|| tlakpapilli.|| yeso.|| tezokitl. |} [[Neneuhcāyōtl:Tlahcuilolli]] d9safkwcxv8ywst6nskyk6u72m110wy 528391 528390 2026-08-02T01:43:45Z Akapochtli 159 Arreglo estético 528391 wikitext text/x-wiki == Vocabulario de Akapochtli (A) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | abanderar. || kuāchpanitkītiā.nitē. || abierto. || tlatlapōlli. |- | abandono. || tēkāwaliztli. || abreviación. || ahtlawēyakiliztli. |- | absorbente.|| miltekōni. || acanalado.|| ākaltik. |- | aceite.|| chiyawakāyōtl. || aceptado.|| tlayēkkaktli. |- | acodo.|| kuawakīlli. || acostumbrado.|| kimonāmiktiāni, momatki // (así estoy __) ye iwi ninemi. |- | actual.|| āxkān mochīwa. || acueducto.|| ākokopilwāztli. |- | acuerdo.|| nenāwatiliztli. || acusación.|| netēilwiliztli. |- | además.|| ok nō, inozkēn. || administrador.|| tlatlaīxtlātīlli. |- | adulto.|| kuakuawtik. || adversario.|| motēīxnāmiktiāni. |- | advertido.|| tlanemachitīlli. || aéreo.|| ehēkayōtl. |- | afecto.|| tēyōllōtlapānaliztli. || afinidad.|| tlahtōlzentiliztli. |- | afirmación.|| netēntlahpaltiliztli. || afortunado.|| tlaknōpilwiāni. |- | ágil.|| mokxiihmatini. || agradable.|| tlazempaktiāni. |- | agradecimiento.|| neknelilmatiliztli. || agrupado.|| tlaīxololōlli. |- | agrupar.|| netechtlāliā.nitla. || aguardiente.|| tlahtlakōlātl. |- | aguijón.|| tēmīnaya.no. || aguja.|| tlahtzomalōni. |- | ahuecado.|| ākaltik. || alabastro.|| tetzkaltetl. |- | álamo.|| pepeyokuawitl. || alberca.|| tlakilākaxitl. |- | alcatraz.|| kanāwxōchitl. || alejamiento.|| tētlāllōtiliztli. |- | alga.|| āpachtli. || aliento.|| neihīyōtiliztli. |- | alguna vez.|| quēmmaniyān. || alivio.|| tēzēwiliztli. |- | almacén.|| tlanamakizkalli, tlanechikōlōyān. || alterno.|| papanwetzki. |- | alto linaje.|| tlahtohkāmekayōtl. || alrededor de.|| achi ye iwki. |- | ambos lados.|| īōntlapalīxtin. || amontonado.|| tlatepēwtitlālīlli. |- | amplio.|| tlankakayaktli. || anales.|| zēxiwtlahkuilōlli. |- | anaranjado.|| tlapālpoyaktik. || anillo.|| ēlkuawyōtl. |- | animado.|| nemilzeh. || anteojos.|| tewiloīxtli. |- | antes, anteriormente.|| yeepa // antes que. in ihkuāk ayamo. || antigüedad.|| wehkāw nemiliztli, wehkāyōtl. |- | antiguo.|| wehkāwitiāni. || añadido.|| tlatepēwtitlālīlli. |- | apaciguado.|| tlākaziwki.|| aparte.|| nōnkuah. |- | apellido.|| tēuktōkāitl.|| aplanado.|| tlaātēzkamantli. |- | apoyo.|| tlamāmāllōtl.|| aprecio.|| netlaliztli. |- | apretado.|| tlakakatzalli.|| aprobado.|| tlayēkkaktli. |- | aptitud.|| neīxkāwilli.|| árbitro.|| tētlamachiliāni. |- | arbusto.|| kuawtōntli.|| arco.|| tlawītōlli. |- | argumento.|| tlahtōlnelwayōtl.|| armadillo.|| tlālpītzōtl. |- | armario.|| tlatlālīlōyān.|| armas.|| tlāwiztli, tētlāwitzmaktli. |- | arrepentimiento.|| tlahtlakōlchōkiztli.|| articulación.|| nepikyān.no. |- | asador.|| tlatlewātzalōni.|| asco.|| tlaihiyaliztli. |- | aserrado.|| xōxotlalli.|| asesinato.|| tēichtakamiktiliztli. |- | asesor.|| tēnānāmikini.|| así.|| iw kim mā, iwi. |- | asmático.|| motzakuāni.|| aspecto.|| īxkonēxiliztli. |- | asqueroso.|| tētlaēltih.|| asunto.|| tlahtōlpēwallōtl. |- | atado.|| tlatētewilpīlli.|| (que tiene lugar al) atardecer.|| tlateōtlākuīlli. |- | atentamente.|| nēzkālika.|| atento.|| yōllōmatki. |- | audaz.|| motlahpaloāni.|| aumento.|| tlamiyakiliztli. |- | aunque.|| (con cuantificador o nombre, en subjuntivo) mā nel // (...sea cierto) mā zo tēl // (en indicativo) māzo, māziwi // (aunque no) mā kin ahmo.|| autor.|| tlatlālihki. |- | autoridad.|| tēīxmawtiliztli.|| autorización.|| tēmākāwaliztli. |- | auxiliar.|| tēnānāmikini.|| aviso.|| tēnemachtiliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (B) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | bajada.|| tlatemōwiliztli.|| balde.|| tlapohpōwalōni. |- | barrio.|| tenānkiyāwatl, tlayakapan.|| (con) base en.|| nelwayōtika. |- | basado en algo.|| tlatzīnichotīlli.|| batalla.|| nehkaliztli. |- | bate.|| tlatewilōni.|| bellota.|| āwatomatl. |- | berro.|| ātezkilitl.|| bienestar.|| nekuikuililiztli. |- | (seas) bienvenido.|| mā yōlikatzin.|| biografía.|| tēnemilizpōwalli. |- | borrador.|| neyōlnōnōtzaya.|| bóveda.|| tekolōlli. |- | brillo.|| tlanēxtiliztli.|| brote (de planta).|| kuawtotomoliwkāyōtl. |- | bruja.|| tlāwipōchin.|| ¡buenos días!¡siéntese!|| ¡mā ximēwitihtiye! |} == Vocabulario de Akapochtli (C) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | cable.|| tlawilāmmekatl.|| caja.|| tlakallōtl. |- | calambre, espasmo.|| wapāwiztli. || calendario.|| ilwitlapōwalāmoxtli. |- | calmado.|| moyōlzēwih.|| cambiado de lugar.|| tlanāwaktlatēktli. |- | cambio.|| nehkuaniliztli.|| campo.|| tlawelmayān. |- | canal.|| ākokopilwāztli.|| cangrejo.|| tekuizihtli. |- | capital.|| tēkuākān.|| cardo.|| witzkilitl. |- | carrera.|| netlaloliztli.|| casi así.|| achi iwki. |- | catarro.|| tlatlaziztli.|| categoría.|| nenewkāyōtl. |- | cavidad.|| tlakomōlli.|| cefalotórax.|| tzontekomēlpantli. |- | censo.|| tlatlatzkitīlli.|| censura.|| tlaīxnāwatiliztli. |- | centrar.|| tlahkowiā.nitla.|| cepillo de dientes.|| netlammatilōlōni. |- | ceremonia.|| tlateōmawiztililiztli.|| cesped.|| tlachkuitl. |- | cerrado con llave.|| tlatepoztzauktli.|| cielo.|| nekuiltonōlōyān. |- | cima.|| tlakpayōtl.|| cinturón.|| kuitlalpikāyōtl. |- | círculo.|| yawaliwki.|| clausura.|| tlatzakuitikāyōtl. |- | clavo. || tlatepozmīnalōni.|| cobertor.|| tlachkawipilzōtl. |- | cocido.|| tlatzoyōnīlli.|| cocina.|| mōlchihchīwalōyān. |- | cofia.|| kuāololiwkāyōtl, tlapachiwkāyōtl.|| col.|| zentekochtli. |- | colocado.|| tlatēktli.|| color carne.|| tlatztalēwalli. |- | color violáceo.|| āyopālli.|| color verde gris.|| kilpālli. |- | color turquesa.|| xippālli.|| columna.|| temimilli. |- | combate.|| netēīxnāmiktiliztli.|| comediante.|| tēīxiptlatini.| |- | comedor.|| nekochkāyōtīlōyān.|| comentario.|| tlahtōlkakiliztīlōni. |- | comidas.|| tlemōlli.|| comienzo.|| tlapēwkāyōtl. |- | como una...|| zan ye nō iwi.|| compacto.|| tetewilakachtik, pīkki. |- | compañero.|| tēwānpoh.|| compasión.|| tēiknōmatiliztli, tlaokōlli. |- | completo.|| zēmāntok.|| composición.|| neyōlnōnōtzaya. |- | compromiso.|| netlatēnēwiliztli.|| compuesto.|| chiktlapanki. |- | concordancia.|| tlahtōlzetiliztli.|| conciencia.|| neyōlīxihmachiliztli. |- | conducta.|| tēnemiliztokiliztli.|| conectado.|| tlapilōwilīlli. |- | confiado.|| tētenitztīlli.|| confianza.|| neyōllōtiliztli. |- | confusión.|| tēīxneloliztli.|| confuso.|| īxpoliwki. |- | conjunto.|| nechikoliztli.|| conquista.|| tēpēwaliztli. |- | conquistador.|| tēyāōchīwki.|| constructor.|| motlazālōltihki. |- | continente.|| zēmāntok tlālli.|| contorno.|| tlatexxīnepanōlōni. |- | contra.|| wīkkopa, kopawīk.|| contrario.|| tēīxnāmikki // (al___) in ne. |- | copa del árbol.|| īmalakayōkān in kuawitl.|| copia.|| neīxkuītilāmatl, tlatlamachkuitl. |- | corregido.|| tlakxitoktli.|| cortesía.|| nehmatkāyōtl. |- | corrupción.|| tēichtakatlaxtlāwiliztli.|| corteza.|| kuawēwatl. |- | costra.|| nēxwākāyōtl.|| costumbre.|| tlamanitiliztli. |- | creación.|| tlatlākatililiztli.|| creado.|| tlachīwki. |- | creciente.|| molwih.|| crédito.|| tētlatlakuiltiliztli. |- | creencia.|| yōlpachiwiliztli.|| crema.|| tlaīxōtl. |- | crimen.|| tēichtakamiktiliztli.|| criminal.|| tēyōlpachoāni. |- | cristal.|| tewilotl.|| crónica.|| nemiliztlahkuilōlli. |- | cruel.|| nēntlākatl.|| cuadrado.|| tlanakazantli, tlapatlaxīntli. |- | cubierta.|| īxxōtl.|| cuento.|| tlaketzalli. |- | cualidad.|| neīxkāwilli.|| cualquiera.|| zāzākewātl. |- | cuidado.|| tlamachiyaliztli.|| (con) cuidado.|| netlakuitlawiliztika. |- | culpable.|| tlahtlakōleh.|| cultura.|| nenayōtl. |- | cumpleaños.|| tlākatilizilwitzintli.|| chiquillo.|| tēlpōkakōnetōntli. |- | choque.|| techikanāwaliztli.|| chupón.|| tlapipīnalōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (D) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | débil.|| ahchikāwak.|| decisión.|| nezentlālilli, nenōtztli. |- | defecto.|| tlapilchīwaliztli.|| defectuoso.|| tlapilchīwtli. |- | defensa.|| nemāpatlaliztli.|| delgado.|| pitzaktik. |- | demanda.|| tlaihtlaniliztli.|| demora.|| tlawehkātlāzaliztli. |- | denuncia.|| tētēilwiliztli.|| desafío.|| tēnenewkāwiliztli. |- | desanimado.|| mokuekuetlaxoāni.|| desarrollo.|| tlamiyakiliztli. |- | descanso.|| nezēwiliztli, tēzezemēltiliztli.|| descendencia.|| tlākamekayōtl. |- | descubierto.|| tlapantlāzalli.|| descubrimiento.|| tlanēxtīlli. |- | descuido.|| nexīkkāwaliztli.|| desdén.|| tēikxotlaliztli. |- | deseable.|| tētlanektih.|| (el que) desengaña.|| tētlaīxtlatiliāni. |- | desesperación.|| netlawēlpololiztli.|| (acción de) desencadenar.|| tlatepozmekayōtomaliztli. |- | desgracia.|| tētlekotekiliztli.|| desgraciadamente.|| nēnwetziliztika. |- | desgraciado.|| nēntlākatl.|| deshecho.|| tlaahtletilīlli. |- | desidia.|| tlatziwiliztika.|| desorden.|| tēchalāniliztli. |- | (con) desorden.|| tēīxneloliztli.|| despensa.|| tlakualkalli. |- | desprecio.|| tēikxotlaliztli.|| después.|| zātēpan. |- | destruido.|| tlaahtletilīlli.|| desviación.|| tētlakāwaltiliztli. |- | determinación.|| iw tlatēnēwaliztli.|| devoción.|| tlateōmachiliztli. |- | día de fiesta.|| netlamachtilizilwitl.|| diámetro.|| patlāwaliztli. |- | dichoso.|| tlaknōpilwiāni.|| diestro.|| tlatlamachiāni. |- | diferente.|| tētlanēwih.|| dificultad.|| neohwikānakiliztli. |- | dinero.|| tlakōkōwalōni.|| director.|| tēkuexānoāni. |- | discreto.|| tlamawkāittani, īxtlamatini.|| discutible.|| īxnāmikiztli. |- | disculpa.|| netlakuepililiztli.|| disminuido.|| tlatepitilīlli. |- | distante.|| tētlālkāwih.|| distinto.|| tētlanēwih. |- | distribuido.|| tētlamachīlli.|| diversión.|| neāwiltīlōni. |- | diverso (a).|| nepapan, zentlamankīzki.|| división.|| nexeloliztli. |- | divulgación.|| tlapanitlāzaliztli.|| doctrina.|| tēizkaltiliztli. |- | dolor.|| tēchōktiliztli.|| domesticado.|| tlatlākaziwki, moyōlzēwih. |- | don.|| netlawtiliztli.|| donación.|| tēyokatiliztli. |- | dondequiera.|| nohwiyān.|| dormido.|| tlakochitīlli. |- | duda.|| netzotzonaliztli.|| dudosamente.|| neyōlpololiztika. |- | dudoso.|| tētzotzon.|| durante este tiempo.|| nemayān. |} == Vocabulario de Akapochtli (E) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | educación.|| tlākawapāwaliztli.|| elección.|| tēīxketzaliztli. |- | elegante.|| moyēkchihchīwki.|| elegido.|| tlatzonāntli. |- | elemento.|| tlapēwkāyōtl.|| emplumado.|| tlapotonīlli. |- | encantamiento.|| teōtlāxililiztli.|| encendido.|| tekuīnki. |- | encino.|| āwatl, ōwatl.|| encuesta.|| tētlan tlahtlaniliztli. |- | enlace.|| nekuānāmiktiliztli.|| enorme.|| kuitlatolompōl. |- | ensalada.|| tlanechikōlkilitl.|| enseguida.|| zātēpan. |- | enseñanza.|| tēīxtlamachtiliztli.|| entero.|| zenkīzki, zezemēltik. |- | entonces.|| niman.|| entrañas.|| yōllohkalli. |- | entrega.|| tēkāwaliztli.|| entretenido.|| tēēllēlkīxtih. |- | entrometido.|| motēntihki.|| envío.|| netītlaniztli. |- | envoltura.|| tlakimiliwkāyōtl.|| (en la) época de.|| īnokīpan. |- | equitativo.|| tlatlamelāwkāchīwtli.|| equivocación.|| netlanēwiliztli. |- | error.|| neīxkuepaliztli.|| escalera, escalón.|| tlamamatlatl. |- | escoba.|| tlapohpōwalōni.|| escogido.|| tlatzonāntli. |- | escritor.|| tlatlālihki.|| escuadra.|| tlanakazanōni. |- | escultura.|| tlakuawihkuilōliztli.|| esófago.|| yōllohīxtli. |- | espacio.|| tlakāwtli, tlakoyoyān.|| espantoso.|| momamawtiāni. |- | especial.|| nōnkuahkīzki.|| espera.|| tēchiyaliztli. |- | esperanza.|| nechixkāyeliztli.|| espinoso.|| witzyoh, tētzapīnih. |- | esplendor.|| tlanēxtiliztli.|| esponjoso.|| zonektik. |- | esquina.|| tlanakaztli.|| estimable, estimado.|| tlazohkāmachōni. |- | estable.|| chikāwatika.|| estado de las cosas.|| iwkātiliztli. |- | estanque.|| tlakilākāxitl.|| estufa.|| newākkātemalōyān. |- | exactamente.|| yēkyōlōtika.|| examen.|| tlakxitokiliztli, tlahtōlahxiliztli. |- | examinado.|| tlakxitoktli.|| excelente.|| tlazemikāwah, ¡ok zenkah wālka! |- | excusa.|| nekīxtiliztli.|| éxito.|| īpan nepōwaliztli, tēpanawiliztli. |- | exótico.|| wehkāwītz.|| experiencia.|| nemilizzōtl. |- | experto.|| tētlamachiliāni.|| explicación.|| tlakakiztilōni. |- | exterior.|| nēxiliztli.|| extremidad.|| tlatzakuitikāyōtl. |} == Vocabulario de Akapochtli (F) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | fábula.|| tlaketzalli.|| fácil.|| ahohwih. |- | fácilmente.|| ahyowi.|| falso.|| zan nēn tlatōktilōni. |- | falta.|| neīxkuepaliztli.|| fatigado.|| mokotzānki. |- | favor.|| tēiknēliliztli.|| fe.|| yōlpachiwiliztli. |- | fecundación.|| ōtzyōtl.|| fiado.|| tlatlanēwtli. |- | ficción.|| tlaīxpaniliztli.|| fiebre.|| netlewiliztli. |- | fiel.|| netlākanekōni.|| fielmente.|| yēkyōlotika. |- | filamento.|| tetepontepilōlli.|| filo.|| tēnatkāyōtl. |- | fin.|| tlamiliztli.|| final.|| tlatzakkān. |- | finalmente.|| ikken.|| firme.|| pipinki, tlatōktilōni. |- | fisonomía.|| īxkonēxiliztli.|| forma.|| iwkāyōtl,iwkiyōtl, tlamantiliztli. |- | fluido.|| chiyawiztli.|| follaje.|| kuawxiwitl. |- | formación.|| tlatlākatililiztli.|| formado.|| tlachīwtli. |- | fracaso.|| nehnenēnkoliztli.|| fracción.|| nōnkuahkīzaliztli. |- | frágil.|| ahohwihtlapāni.|| fragmento.|| tlakotōnkāyōtl, xeliwkāyōtl. |- | fraude.|| tēīxpopoyochīwaliztli.|| frecuentemente.|| ahtza, achi miyakpa. |- | freno.|| tēmmekatl.|| frente.|| tlaīxpanyōtl. |- | frito.|| tlatzoyōnīlli.|| frustrado.|| tlanēnkōlli. |- | frutal.|| tlaakillō.|| (a la) fuerza.|| iwiwih. |- | fugitivo.|| moyēltiāni.|| fundador.|| tlanelwayōtiāni. |- | furioso.|| tlawēleh.|| (el) futuro.|| in āxkān mochipa. |} == Vocabulario de Akapochtli (G) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | ganas.|| neikoltiliztli.|| gancho.|| ākatepozōtl. |- | genealogía.|| tlahtohkāmekayōtl.|| generación.|| tlatlākatiliztli. |- | general.|| nōwiyānyoh.|| generoso.|| tlazenkāwaltik. |- | gestos.|| īxyoyomoktiliztli.|| glándula.|| pexōntīlli. |- | globo.|| tlaihīyōtēntli.|| gobernador.|| tēitkini. |- | golfo.|| āyōllohko, āihtik.|| golpe.|| tēchikkanāwaliztli. |- | gorrión.|| teōkaltototl.|| gramática.|| netlahtōlmachtilōni, tlahtōlmelāwaliztli. |- | gratis.|| zān nēn.|| grave.|| tēēllēlahxitih. |- | gris.|| nextik.|| grosero.|| tēmmāmāzēwal, yōllōkikimil. |- | grueso.|| weltilaktik.|| grupo.|| tlaololōlli, tlaīxololōlli. |- | grasa.|| chiyawizōtl.|| grosor.|| pozāwakāyōtl. |- | gusto (nuestro___)|| tlawelmatiya.to.|| guerrero.|| tēyāōtlani. |} == Vocabulario de Akapochtli (H) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | hacia.|| tlokpa, kopawīk, wīkkopa // (__el interior) tlahtikpa // (__arriba) ahkowīk.|| hábil.|| tlatlamachiāni. |- | habitación.|| nemowaliztli.|| habitante.|| nemini, chāneh. |- | hablador.|| tlatehtoāni.|| hacha.|| tepozkuawxexelōlōni, tlaxīmaltepoztli. |- | hambre.|| teohziwiliztli.|| hasta allí.|| in ok ixkichkāwitl. |- | hecho.|| nechīwaliztli // (__de tres maneras...etc.) ēxkān ihkak ik tlachīwtli...|| hemorroides.|| nekuilchilpilōliztli. |- | herida.|| tēchopīniliztli. || herido. || tlamiktīlli. |- | hermano menor.|| tēikawtli.|| héroe.|| tlamawichīwani. |- | hipocresía.|| nekualtokiliztli.|| historia.|| nemilizāmatl, nemiliztlahtōllōtl. |- | hocico.|| tēntomaktli.|| horrible.|| momamawtiāni. |- | hospitalidad.|| tēzeleliztli.|| huella.|| nekāwkāyōtl, (-s) tlakxipetlalli. |- | humilde.|| moknōmatini.|| humillado.|| tlatlanitlaniztli. |- | humor.|| chiyawiztli.|| humor acuoso.|| chiyawizātl. |} == Vocabulario de Akapochtli (I) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | idea.|| nematiliztli, tēīxīptlatiliztli.|| idéntico.|| ahkān tētlanēwi |- | identidad.|| nenewiliztli.|| (es) igual.|| tēnenewixka. |- | iluminación.|| tlatlatlamachiliztli.|| imagen.|| tlaīxīptlayōtl. |- | imaginado.|| tlapīpīktli.|| imbécil.|| īxkokowitz. |- | impar.|| wālwehwetzi.|| importante.|| ahkokīzaliztli. |- | imposible.|| aok weli.|| inagotable.|| ahmo tlamini. |- | incierto.|| tētzotzon.|| incluso.|| zān ye iwi. |- | independencia.|| tlākaxoxowkāyōtl.|| indicación.|| tētlaīxpantililiztli. |- | indiferente.|| tlaāwilkāwani.|| índigo (color).|| xiwkilipitzāwak. |- | inesperado.|| ahtēihmachitih.|| infinito.|| ahmo tlamini. |- | información.|| tēmachiztiliztli, tētlatēmoliliztli.|| insignia(s).|| tlāwiztli. |- | (en un) instante.|| tēīxkueōnka, achitōnka.|| instinto natural.|| yōllohīxihmachiliztli. |- | intacto.|| motkitika.|| inteligencia.|| tlaahzikāyōtl, yēktlamachiliztli. |- | intento.|| nelwiliztli. || intercambio. || tlapāpahtiliztli. |- | interior.|| yōllōkalli // (en el __) tlahtik // (del__) tlahtikpa.|| interrogación.|| tlahtlaniliztli. |- | intervalo.|| tlakoyokān. || inútil. || ahmo nekōni. |- | inútilmente.|| īxwexopan.|| inventado.|| tlapīpīktli. |- | inventario.|| tlazentlālilāmatl.|| investigación.|| tētlatepotztoiliztli. |- | invitación.|| tēkoachīwaliztli.|| invitado.|| tlakoachīwtli. |- | irrefutable.|| ahmo īxnāmikiztli.|| irregular.|| ahmo nāwatilpiyalli. |- | isla.|| tlālwāktli. |} == Vocabulario de Akapochtli (J) (K) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | jefe.|| tēchīwki.|| jaiba de mar.|| ātēkuizihtli. |- | joto.|| tēkuilōntiāni.|| jovencito.|| tēlpōkakōnetl. |- | juego.|| neāwiltilōni.|| juez.|| tētlamachiliāni. |- | juntos.|| zepan.|| jugo.|| nekuīxkiwiwilli. |- | justo.|| tlatlamelāwkāchīwtli.|| kilo.|| tlatamachīwalōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (L) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | lado (por un __)|| zentlapal.|| lamentable.|| tēchōktli. |- | lámina.|| āmatlakotōnyōtl.|| lámpara.|| netlawililōni. |- | largo.|| wēyak, ānki, pitzaktik.|| leche.|| tlapātzkītl. |- | lechuga.|| zentakatl.|| lentamente.|| nekxitekpānaliztika. |- | lentes.|| īxtēzkatl.|| lento.|| ayaxkānyoh. |- | leñoso.|| kuawwātzalloh.|| letra.|| machiyōtlahtōliztli. |- | levantado.|| tlaahkoktli.|| libertad.|| tlākaxoxowkāyōtl. |- | libre.|| tlākamelāwak, tlatekililli.|| libre albedrío.|| nenehwiyānwiliztli. |- | liga.|| tlazālōlōni.|| ligado.|| tlatetewilpīlli. |- | ligero.|| ahkokki, ahkowetzki.|| límite.|| tepāmmachiyōtl. |- | linaje.|| tlākamekayōtl.|| línea.|| tlatexīnepanōlōni. |- | linterna.|| tlāwilkalli.|| liquen.|| chachawa. |- | lirio.|| tzaukxōchitl.|| lisiado.|| tlamiktīlli. |- | liso.|| tetzkaltik.|| loco.|| mozitl. |- | longitud.|| wehtlatzikāyōtl.|| luchador.|| momāiztlakoāni. |- | llanura.|| tlawelmāyān, zemmaniliztli.|| llave.|| tlatlapōlōni. |- | lleno.|| tēnki, tlatzonēwalli. |} == Vocabulario de Akapochtli (M) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | macizo.|| pīkki.|| madera.|| kuawwātzalli. |- | magnifico.|| moyēyēkketzki.|| mal hecho.|| tlapilchīwtli. |- | maldad.|| tetēnanāwatiliztli.|| maldición.|| tlatlaēlittaliztli. |- | maleza.|| tlāltetzmalli.|| manera.|| tlamantiliztli. cf. misma (de) manera figurada. machiyōtika. |- | maniático.|| īxkokowitz.|| mantel.|| netēmpohpōwalōni. |- | (en la) mañana.|| nōnchipa.|| maravilla.|| tlamawizōlli. |- | marca.|| nenekuilwāztli.|| martillo.|| tlatewilōni. |- | más.|| ok ye zenkah|| más pequeño.|| achitepitōn. |- | más o menos.|| iwkimmā, achi ye iwki, zazān kēnin.|| (la) mayoría.|| achi mochintin. |- | media luna.|| zentlakol mētztli.|| medida.|| tlaoktakaānōni // tamachīwka.no. |- | mediocridad.|| tlahkonemilizōtl.|| membrana delgada.|| ēwazizikuiliwiliztli. |- | memorial.|| tētlalnamiktīlōni.|| menguante (de la luna).|| īnekuepaliz in mētztli. |- | menor.|| achi tepitōn.|| menos.|| ok ye ahmo // (por lo __) mā zel // (en al __) achi ye iwki. |- | mensaje.|| netītlaniliztli.|| mente.|| tlaahzikāyōtl, tlaahzikāmatikāyōtl. |- | meta.|| ahziyān.|| método.|| tēizkaltiliztli. |- | metro.|| zentamachīwalli, oktakatl.|| mezclado.|| tlazennepanōlli. |- | miembro.|| kotōnkāyōtl.|| mientras.|| in ok. |- | milagro.|| tlamawizōlli.|| misericordia.|| tlatlākayōtl. |- | (de la) misma manera.|| zān ye iwi.|| mismo.|| nehwiyān // (ese mismo, allá mismo) zān ye nō ≈ zān ye nō yehwātl in ōnikihtoh, es eso mismo lo que dije. ≈ zān ye nō nikān, aquí mismo // (el mismo) in zān zē ≈ ka yehwātl in zān zē tlākatl, es el mismo hombre. |- | modelo.|| nemachiyōtīlli.|| modesto.|| moknōmatini. |- | modificado (de lugar).|| tlanāwak tlatēktli.|| (al) momento.|| wel ihkuāk. |- | (en el) momento en que.|| in kin iw, in iw.|| moneda.|| tlakōwalōni. |- | moreno.|| tlītlīlektik.|| movimiento.|| neolīniliztli. |- | muchedumbre.|| tētetzāwak.|| mudanza.|| nehkuaniliztli. |- | muebles de casa.|| chānyeloāni.|| mugre.|| tzokatl. |- | multiplicación.|| tlatōnakatiliztli.|| muleta.|| netlakechiya. |- | multicolor.|| tlātlātlapālpōwtli.|| multitud.|| tētetzāwak. |- | murmullo.|| popolokaliztli.|| musgo.|| āmomoxtli. |} == Vocabulario de Akapochtli (N) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | narración.|| tlamelāwkāpōwaliztli.|| nata.|| tlaīxōtl. |- | natural.|| iwkiz.|| naturaleza.|| iwkātiliztli. |- | naturaleza humana.|| tlākayeliztli.|| naturalmente.|| iwyōtika. |- | necesario.|| monekini.|| necesidad.|| monekiliztli. |- | negado.|| tētlakāwaltīlli.|| nenúfar.|| ātlakuezonān. |- | nervioso.|| tlātlalwatik. ni. ahmo nō.|| niño.|| tēlpōkakōnetl. |- | nivel.|| tlaīxtēmitiliztli.|| nota.|| tlakakiztililiztli. |- | nuera.|| tlakpaichpōchtli. |} == Vocabulario de Akapochtli (O) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | obediente.|| tēkakini.|| obligación.|| tekiyōtl. |- | obra.|| tlachīwalli.|| observatorio.|| neīxtīlōyān. |- | obstáculo.|| tētlakāwaltiliztli.|| (no) obstante.|| mā tēl. |- | ocupado.|| tlaīxkāwki.|| odio.|| tēkokoliztli. |- | odioso.|| momamawtiāni.|| oficio.|| tlachihchīwkāyōtl. |- | (el) olfato.|| tlahnekuiya.no.|| opinión.|| nematiliztli. |- | opuesto.|| tēīxnāmikki.|| opositor.|| motēīxnāmiktiāni. |- | orden.|| netekpānkātlāliliztli.|| orgullo.|| nepantlāzaliztli. |- | original.|| tlatzīntīlōni.|| osado.|| motlahpaloāni. |- | oscuro (confuso).|| īxpoliwki.|| otra vez.|| nō kuelle. |} == Vocabulario de Akapochtli (P) (Q) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | paciencia.|| tlayōllōtepitzwiliztli.|| pacto.|| nezennōnōtzalli. |- | pala.|| tlaakānōni.|| paquete.|| zentlayawalōlli. |- | parada.|| nemaktiliztli.|| parece que.|| mach // el que se __mucho a otro. wel tēkīxtih. |- | parecido.|| tēnenewiliztli.|| parte.|| nōnkuahkīzaliztli. |- | parte opuesta, trasera de algo.|| tlatepotzōtl.|| (por todas) partes.|| zenkol. |- | participación.|| nezepaniknēliliztli.|| particular.|| nōnkuahkīzki. |- | pasión.|| neyōlkokoltiztli.|| paso a paso.|| nekxitekpaliztika. |- | patadas.|| tlatētelikzaliztli.|| patria.|| tlākatiyān. |- | pausa.|| netzikoliztli.|| paz.|| yēktlamatkāyetōliztli. |- | pecas.|| neīxihtlakoliztli.|| pedazo.|| tlakotōnyōtl. |- | pedo.|| neiyexiliztli.|| pegajoso.|| tetezāliwini. |- | peligro.|| tla-, neohwikānakiliztli.|| pensador.|| mokexkitzawani. |- | pensamiento.|| tlanemiliztli.|| pérdida.|| tēiknōtililiztli. |- | peregrinación.|| tlamahzēwkānemiliztli.|| perezoso.|| tlātlahkomatini. |- | perfume.|| popochtli.|| permiso.|| tēmākāwaliztli. |- | perpetuo.|| aik tlamini.|| petición.|| tētlaihtlaniliztli. |- | pilar.|| tlaketzalmimilli.|| pino.|| āyawkuawitl. |- | pinzas (de cejas).|| neīxkuāmōltzompiwani. cf. tenazas.|| placer.|| zemēlli. |- | plano.|| zemonok.|| planta.|| tlanelwayōtl, takatl. |- | plantilla.|| nemachiyōtīlli.|| pluma para escribir.|| tlahkuilōlōni. |- | poco a poco.|| tlamach-. cf.|| paso a paso poder.|| weliyōtl. |- | poderoso.|| tēīxmāmawtih.|| portero.|| tlatlapoh. |- | porvenir.|| in āxkān mochipa.|| positivo.|| tēyōlmahxiltīlōni. |- | precaución.|| tēēllēlahxitih.|| prendido.|| tekuīnki. |- | presente.|| āxkān mochīwa.|| presidente.|| tlahtohkātēīxīptla. |- | presión.|| tēihziwitiliztli.|| prestado.|| tlatlanēwtli. |- | prevenido.|| tlanemachitīlli.|| prieto.|| tlītlīlektik. |- | (es la) primera vez que.|| kin iwti.|| primero.|| ākachto. |- | primitivamente.|| iwti.|| prisa.|| netlalotikīzaliztli. |- | privilegio.|| tēiknēlilōni.|| probable.|| neltilīlōni. |- | procesión.|| zempankīzaliztli.|| proceso.|| tlahkuilōllōtl. |- | profundidad.|| wehkātlānyōtl.|| progreso.|| neiknēliliztli. |- | prohibido.|| tētlakāwiltīlli.|| prolongación.| wēyakiliztli. |- | promesa.|| tlatēnēwaliztli.|| prometido.|| tlatēnēwalli. |- | propiedad.|| iwkātiliztli.|| propio.|| īxkoyān.no. |- | a propósito.|| īwetziyān.|| protección.|| tēmanawiliztli. |- | protector.|| tlahpalēwiki.|| provecho.|| netlaīxnēxtililiztli. |- | proyecto.|| nelwiliztli, zentēnēwalōka.no.|| (con) prudencia.|| nezkaliliztika. |- | prueba.|| tēyehyekoliztli.|| publicación.|| tlapanitlāzaliztli. |- | publicado.|| tepanōtlalli.|| puente.|| tenolli. |- | puesto.|| tlatēktli.|| pulmón.|| chichitl, ihīyōpexōtīlli. |- | punta.|| tlakpayōtl.|| puntiagudo.|| tētzapīnih. |- | puñalada.|| tēihxiliztli.|| puro.|| ahtlanelōlloh. |- | queso.|| tlatetzāwalli chīchīwalāyōtl. |} == Vocabulario de Akapochtli (R) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | racimo.|| zemochōlli.|| raíz.|| tlanelwatl. |- | rama.|| kuammāitl // (como derivación de) kuawtzonyōtl.|| rango.|| netekpāntlāliliztli. |- | raramente.|| zān ika, zān kēmmanyān.|| raro.|| poyaktik, xaxaltik. |- | rastrillo.|| nemomotzōlōni.|| raza.|| tlākamekāyōtl. |- | razón.|| īxtlamachiliztli.|| razonamiento.|| nematkātlahtoliztli. |- | rebajado.|| tlatepitōnōlli.|| rebelde.|| tētlakuepiliāni. |- | recogido.|| tlaahkoktli.|| recomendado.|| tētenitztīlli. |- | recompensa.|| tlatlawtīlli.|| reconocimiento.|| netlazohkāmatiliztli. |- | recopilación.|| tlazentlālilāmatl.|| recreo.|| neāwiltīlōni. |- | redondeado.|| tlatewilakachōlli.|| redondez.|| tewilakachīwkāyōtl. |- | reflexión.|| netlatēmoliliztli.|| refugio.|| neyānayān. |- | refutación.|| tētlahtōlpololiztli.|| regalo.|| tēnemaktli. |- | regla (disposición).|| tlatekpāntzīntli.|| regla (para medir).|| tlawawanalōni. |- | reloj.|| tlapōwaltepoztli, tepoztlapōwalli.|| relación.|| neteikniwtiliztli. |- | relámpago.|| tlatepetlāniliztli.|| remordimiento.|| tlahtlakōlchōkiztli. |- | reparación.|| tētlapahtililiztli.|| repartidor.|| tētlamachiāni. |- | repleto.|| tēnki.|| representación.|| tēīxīptlatiliztli. |- | reproche.|| tlaīxnāwatiliztli.|| reproducción.|| tlakopīnaliztli. |- | resfriado.|| tlatlaziztli.|| respeto.|| tēīxtililiztli. |- | respetuoso.|| tēīxtiliāni.|| respiración.|| neihīyōtiliztli. |- | respondón.|| tlatehtoāni.|| respuesta a una carta.|| tēāmatlahkuilōlnānkiliztli. |- | restauración.|| tetlapahtililiztli.|| restos.|| tlakāwilli. |- | resultado.|| mochīwaliztli.|| resurrección.|| nezkaliliztli. |- | retoño.|| kilyōllohtli.|| retraso.|| tētlāliliztli. |- | reunido.|| tlaīxololōlli.|| reunión.|| tlākanechikōlli. |- | revés, envés.|| īxkuepa.no.|| revisado.|| tlakxitoktli. |- | revuelto.|| tlazennepanōlli.|| ricamente.|| tētlamachtiliztika. |- | riesgo.|| tlaohwikānakiliztli.|| rival.|| tēnāmikini. |- | rizoides.|| tzikotlanelwatōntli.|| roedor.|| tlatetexoāni. |- | rosa.|| tlaztalēwalli.|| rosado.|| tlapālpoyaktik. |- | rozadura.|| netoxōmaliztli.|| rubio.|| īxkoztik. |- | rudo.|| yōllohkikimil.|| ruido.|| tlakawakaliztli, tlatetekuīniliztli. |- | rumor.|| tlahtōlchitōniliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (S) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | sábana.|| tlazaliztāk.|| saber de memoria.|| notēnko nikmati. |- | saco.|| xikipilli, tlamāmālli.|| salario.|| tēpatiyōtīlōni. |- | salud.|| pākkāyeliztli, pahtiliztli.|| saludable.|| tēchikāw, tēnēwelmachitih. |- | salvado (de trigo).|| tlapayāntextli.|| sano.|| tlākamelāwak. |- | sartén.|| tepozahpāztlatzoyōnilōni.|| satisfacción.|| tēyōlmahxiltiliztli. |- | satisfecho.|| mowelittak.|| secretario.|| tlahtōlihkuiloāni. |- | secreto.|| teōtlanēzkāyōtīlōni.|| seguidor.|| tēnematilizkuīni. |- | sello.|| nenekuilwāztli.|| (es) semejante.|| tēnenewixka. |- | sencillo. cf. simple sensación.|| nematiwani.|| sensual.|| tlaēlpākini. |- | sensualmente.|| tlaēlpākiliztika.|| sentido del tacto.|| tlamātokaya.no. cf. olfato, vista, gusto sentimiento. nemachiliztli. |- | señal.|| nēzkāyōtl.|| separación.|| tētlāllōtiliztli. |- | separado.|| tlatēktli.|| servicio.|| tlayekōltīlōkāyōtl. |- | servilleta.|| netēmpohpōwalōni.|| siembra.|| tlatepēwaliztli. |- | silbido.|| kikinakiliztli.|| sillón.|| netlāliāyān. |- | similitud.|| tēnenewiliztli.|| simple.|| zēmani. |- | simultáneamente.|| netlok.|| sin fin.|| aik tlamini. |- | sin embargo.|| mā tēl.|| singular.|| nōnkuahkīzki. |- | sinónimos.|| tlapohtiliztlahtōlli.|| soberanía.|| tlahtohkātiliztli. |- | solicitante.|| tētlaihtlaniliāni.|| solicitud.|| tlaihtlaniliztli. |- | sombrero.|| nekuāzēwalwīlōni.|| sometido.|| motēzemmakani. |- | sonido.|| kakalakaztli, tlatlatzkaliztli.|| sopa.|| tetzāwalmōlli. |- | soportable.|| tlemachōni.|| soporte.|| tlamāmāllōtl. |- | sorprendente.|| tēihzāwih.|| sorprendido.|| mokuītiwetzini. |- | sorpresa.|| neihzāwiliztli. tēihzāwiliztli.|| sostén.|| tlamāmālōni. |- | subterráneo.|| tlanitālli.|| sucesivo.|| tētokilih. |- | suceso.|| nechīwaliztli.|| suegro.|| tlakpatahtli. |- | suma.|| tlazempōwaliztli.|| superior.|| tlamiyawayōtia. zentiāchkāw. |- | suponiendo que.|| mā zo tēl.|| superficie.|| tlaīxpayōtl, zemmaniliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (T) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | tal.|| iwki // tal cual. niman iw. // tal vez. ahzo. // (por) tal razón, causa. ye īpampa.|| tallo.|| tzīnkuawyōtl, kiyotl. |- | tamaño.|| tamachīwka.no.|| tampoco.|| ahnōmo, ahmo nō. |- | tapadera.|| tlaīxtlapachōlōni, tlatlapachōlōni.|| tardío.|| tlateōtlakuīlli. |- | techo.|| tapalkatlapantli, wapalkalkuātl.|| tejado.|| tapalkatlapantli. |- | tejido.|| tlahkittli.|| tenazas.|| tlatepozkakalokotōnalōni. |- | tentación.|| tēneyēyekōltiliztli.|| tenue.|| xaxaltik. |- | territorio.|| nekallōtīlōyān.|| terror.|| netlakmawtiliztli. |- | tesoro.|| tlaāxkātīlli.|| tiempo (a su debido___).|| monekiyān. (en) tiempos de. īnokīpan. |- | tienda.|| tlanamakilizkalli.|| tímido.|| momāmatini. |- | tirano.|| tlanehnekini.|| toalla.|| nemāpohpōwalōni. |- | (por) todas partes.|| nonoka, zenkol.|| todopoderoso.|| zemwelitini. |- | tonto.|| tepochtli.|| tormenta.|| neehēkanāmiktiliztli. |- | torpe.|| tlakuepkāchīwani.|| tos.|| tlatlaziztli. |- | tosco.|| chachakuachtik.|| total.|| tlazezempōwalōni. |- | trabajador.|| tlaāxki.|| traición.|| tētenanāwatiliztli. |- | trampa.|| tzowāztli.|| tranquilamente.|| tēpāpākiltiliztika. |- | (en el) transcurso de.|| nemayān.|| transparente.|| tewilotik. |- | transporte.|| tlazāzākaliztli.|| trapito.|| tlapohpōwalōnitōn. |- | trato.|| nenāwatiliztli.|| trébol.|| okoxōchitl. |- | tregua.|| neyāōzēwiliztli.|| tribunal.|| tlakakowayān. |- | triste.|| tētolīnih.|| tristeza.|| tlaokōlli. |- | triunfo.|| tēpanawiliztli.|| trueque.|| tlapahpatiliztli. |- | tubería.|| āpipilwāztli.|| tubo.|| ākatlatēktli, āpipilōlli. |} == Vocabulario de Akapochtli (U) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | último.|| tlakuitlapankāyōtl, tlatzakkuiā.|| unidad.|| nezezētililiztli. |- | unido.|| tlazālōlli.|| unión.|| nezezētililiztli. |- | universal.|| nōwiyānyoh.|| urbanidad.|| tlātlākayōtl. |- | uso.|| iw tlamaniliztli.|| útil.|| nekōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (V) (Y) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | vacío.|| iwkātlahyōtl.|| vaina.|| tlamalwilōni. |- | valor.|| yōllōtlahpaltiliztli.|| valle.|| tepēihtik(tli), tlawelmayān. |- | vanidoso.|| moyewaihtoāni.|| vapor.|| pōkyōtl. |- | vara.|| tlakōtl.|| variable.|| yōlkuēkuepki. |- | velar.|| ahkochiztli niknochīwaltiā.|| venganza.|| netzonkuililiztli. |- | vengativo.|| tētlakuepkāyōtiliāni.|| ventaja.|| neiknēliliztli. |- | ventajoso.|| tēwelnemitih.|| ventana.|| tlattōyān. |- | vergüenza.|| netonēwaliztli.|| veteado.|| tlatlātlapālpōwtli. |- | (de) vez en vez.|| zān ika.|| vicio.|| tlapilchīwaliztli. |- | vicioso.|| tlahtlakōleh.|| vidrio.|| tewilotl. |- | violencia.|| tekuitlawiliztli, tlākamazāyōtl.|| violento.|| tlawēleh. |- | violeta.|| kuappachtli.|| virrey.|| tlahtohkātēīxīptlatl. |- | viscoso.|| zazalik.|| visión.|| tlachiyaya.no. |- | voz.|| tzātzahtziliztli.|| yema.|| kuawtotomoliwkāyōtl. |- | yerno.|| tlakpapilli.|| yeso.|| tezokitl. |} [[Neneuhcāyōtl:Tlahcuilolli]] s0ktt9mcerzy8ejhln0s7o0r3ep38d3 528392 528391 2026-08-02T08:31:08Z Akapochtli 159 /* Vocabulario de Akapochtli (L) */ Typo 528392 wikitext text/x-wiki == Vocabulario de Akapochtli (A) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | abanderar. || kuāchpanitkītiā.nitē. || abierto. || tlatlapōlli. |- | abandono. || tēkāwaliztli. || abreviación. || ahtlawēyakiliztli. |- | absorbente.|| miltekōni. || acanalado.|| ākaltik. |- | aceite.|| chiyawakāyōtl. || aceptado.|| tlayēkkaktli. |- | acodo.|| kuawakīlli. || acostumbrado.|| kimonāmiktiāni, momatki // (así estoy __) ye iwi ninemi. |- | actual.|| āxkān mochīwa. || acueducto.|| ākokopilwāztli. |- | acuerdo.|| nenāwatiliztli. || acusación.|| netēilwiliztli. |- | además.|| ok nō, inozkēn. || administrador.|| tlatlaīxtlātīlli. |- | adulto.|| kuakuawtik. || adversario.|| motēīxnāmiktiāni. |- | advertido.|| tlanemachitīlli. || aéreo.|| ehēkayōtl. |- | afecto.|| tēyōllōtlapānaliztli. || afinidad.|| tlahtōlzentiliztli. |- | afirmación.|| netēntlahpaltiliztli. || afortunado.|| tlaknōpilwiāni. |- | ágil.|| mokxiihmatini. || agradable.|| tlazempaktiāni. |- | agradecimiento.|| neknelilmatiliztli. || agrupado.|| tlaīxololōlli. |- | agrupar.|| netechtlāliā.nitla. || aguardiente.|| tlahtlakōlātl. |- | aguijón.|| tēmīnaya.no. || aguja.|| tlahtzomalōni. |- | ahuecado.|| ākaltik. || alabastro.|| tetzkaltetl. |- | álamo.|| pepeyokuawitl. || alberca.|| tlakilākaxitl. |- | alcatraz.|| kanāwxōchitl. || alejamiento.|| tētlāllōtiliztli. |- | alga.|| āpachtli. || aliento.|| neihīyōtiliztli. |- | alguna vez.|| quēmmaniyān. || alivio.|| tēzēwiliztli. |- | almacén.|| tlanamakizkalli, tlanechikōlōyān. || alterno.|| papanwetzki. |- | alto linaje.|| tlahtohkāmekayōtl. || alrededor de.|| achi ye iwki. |- | ambos lados.|| īōntlapalīxtin. || amontonado.|| tlatepēwtitlālīlli. |- | amplio.|| tlankakayaktli. || anales.|| zēxiwtlahkuilōlli. |- | anaranjado.|| tlapālpoyaktik. || anillo.|| ēlkuawyōtl. |- | animado.|| nemilzeh. || anteojos.|| tewiloīxtli. |- | antes, anteriormente.|| yeepa // antes que. in ihkuāk ayamo. || antigüedad.|| wehkāw nemiliztli, wehkāyōtl. |- | antiguo.|| wehkāwitiāni. || añadido.|| tlatepēwtitlālīlli. |- | apaciguado.|| tlākaziwki.|| aparte.|| nōnkuah. |- | apellido.|| tēuktōkāitl.|| aplanado.|| tlaātēzkamantli. |- | apoyo.|| tlamāmāllōtl.|| aprecio.|| netlaliztli. |- | apretado.|| tlakakatzalli.|| aprobado.|| tlayēkkaktli. |- | aptitud.|| neīxkāwilli.|| árbitro.|| tētlamachiliāni. |- | arbusto.|| kuawtōntli.|| arco.|| tlawītōlli. |- | argumento.|| tlahtōlnelwayōtl.|| armadillo.|| tlālpītzōtl. |- | armario.|| tlatlālīlōyān.|| armas.|| tlāwiztli, tētlāwitzmaktli. |- | arrepentimiento.|| tlahtlakōlchōkiztli.|| articulación.|| nepikyān.no. |- | asador.|| tlatlewātzalōni.|| asco.|| tlaihiyaliztli. |- | aserrado.|| xōxotlalli.|| asesinato.|| tēichtakamiktiliztli. |- | asesor.|| tēnānāmikini.|| así.|| iw kim mā, iwi. |- | asmático.|| motzakuāni.|| aspecto.|| īxkonēxiliztli. |- | asqueroso.|| tētlaēltih.|| asunto.|| tlahtōlpēwallōtl. |- | atado.|| tlatētewilpīlli.|| (que tiene lugar al) atardecer.|| tlateōtlākuīlli. |- | atentamente.|| nēzkālika.|| atento.|| yōllōmatki. |- | audaz.|| motlahpaloāni.|| aumento.|| tlamiyakiliztli. |- | aunque.|| (con cuantificador o nombre, en subjuntivo) mā nel // (...sea cierto) mā zo tēl // (en indicativo) māzo, māziwi // (aunque no) mā kin ahmo.|| autor.|| tlatlālihki. |- | autoridad.|| tēīxmawtiliztli.|| autorización.|| tēmākāwaliztli. |- | auxiliar.|| tēnānāmikini.|| aviso.|| tēnemachtiliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (B) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | bajada.|| tlatemōwiliztli.|| balde.|| tlapohpōwalōni. |- | barrio.|| tenānkiyāwatl, tlayakapan.|| (con) base en.|| nelwayōtika. |- | basado en algo.|| tlatzīnichotīlli.|| batalla.|| nehkaliztli. |- | bate.|| tlatewilōni.|| bellota.|| āwatomatl. |- | berro.|| ātezkilitl.|| bienestar.|| nekuikuililiztli. |- | (seas) bienvenido.|| mā yōlikatzin.|| biografía.|| tēnemilizpōwalli. |- | borrador.|| neyōlnōnōtzaya.|| bóveda.|| tekolōlli. |- | brillo.|| tlanēxtiliztli.|| brote (de planta).|| kuawtotomoliwkāyōtl. |- | bruja.|| tlāwipōchin.|| ¡buenos días!¡siéntese!|| ¡mā ximēwitihtiye! |} == Vocabulario de Akapochtli (C) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | cable.|| tlawilāmmekatl.|| caja.|| tlakallōtl. |- | calambre, espasmo.|| wapāwiztli. || calendario.|| ilwitlapōwalāmoxtli. |- | calmado.|| moyōlzēwih.|| cambiado de lugar.|| tlanāwaktlatēktli. |- | cambio.|| nehkuaniliztli.|| campo.|| tlawelmayān. |- | canal.|| ākokopilwāztli.|| cangrejo.|| tekuizihtli. |- | capital.|| tēkuākān.|| cardo.|| witzkilitl. |- | carrera.|| netlaloliztli.|| casi así.|| achi iwki. |- | catarro.|| tlatlaziztli.|| categoría.|| nenewkāyōtl. |- | cavidad.|| tlakomōlli.|| cefalotórax.|| tzontekomēlpantli. |- | censo.|| tlatlatzkitīlli.|| censura.|| tlaīxnāwatiliztli. |- | centrar.|| tlahkowiā.nitla.|| cepillo de dientes.|| netlammatilōlōni. |- | ceremonia.|| tlateōmawiztililiztli.|| cesped.|| tlachkuitl. |- | cerrado con llave.|| tlatepoztzauktli.|| cielo.|| nekuiltonōlōyān. |- | cima.|| tlakpayōtl.|| cinturón.|| kuitlalpikāyōtl. |- | círculo.|| yawaliwki.|| clausura.|| tlatzakuitikāyōtl. |- | clavo. || tlatepozmīnalōni.|| cobertor.|| tlachkawipilzōtl. |- | cocido.|| tlatzoyōnīlli.|| cocina.|| mōlchihchīwalōyān. |- | cofia.|| kuāololiwkāyōtl, tlapachiwkāyōtl.|| col.|| zentekochtli. |- | colocado.|| tlatēktli.|| color carne.|| tlatztalēwalli. |- | color violáceo.|| āyopālli.|| color verde gris.|| kilpālli. |- | color turquesa.|| xippālli.|| columna.|| temimilli. |- | combate.|| netēīxnāmiktiliztli.|| comediante.|| tēīxiptlatini.| |- | comedor.|| nekochkāyōtīlōyān.|| comentario.|| tlahtōlkakiliztīlōni. |- | comidas.|| tlemōlli.|| comienzo.|| tlapēwkāyōtl. |- | como una...|| zan ye nō iwi.|| compacto.|| tetewilakachtik, pīkki. |- | compañero.|| tēwānpoh.|| compasión.|| tēiknōmatiliztli, tlaokōlli. |- | completo.|| zēmāntok.|| composición.|| neyōlnōnōtzaya. |- | compromiso.|| netlatēnēwiliztli.|| compuesto.|| chiktlapanki. |- | concordancia.|| tlahtōlzetiliztli.|| conciencia.|| neyōlīxihmachiliztli. |- | conducta.|| tēnemiliztokiliztli.|| conectado.|| tlapilōwilīlli. |- | confiado.|| tētenitztīlli.|| confianza.|| neyōllōtiliztli. |- | confusión.|| tēīxneloliztli.|| confuso.|| īxpoliwki. |- | conjunto.|| nechikoliztli.|| conquista.|| tēpēwaliztli. |- | conquistador.|| tēyāōchīwki.|| constructor.|| motlazālōltihki. |- | continente.|| zēmāntok tlālli.|| contorno.|| tlatexxīnepanōlōni. |- | contra.|| wīkkopa, kopawīk.|| contrario.|| tēīxnāmikki // (al___) in ne. |- | copa del árbol.|| īmalakayōkān in kuawitl.|| copia.|| neīxkuītilāmatl, tlatlamachkuitl. |- | corregido.|| tlakxitoktli.|| cortesía.|| nehmatkāyōtl. |- | corrupción.|| tēichtakatlaxtlāwiliztli.|| corteza.|| kuawēwatl. |- | costra.|| nēxwākāyōtl.|| costumbre.|| tlamanitiliztli. |- | creación.|| tlatlākatililiztli.|| creado.|| tlachīwki. |- | creciente.|| molwih.|| crédito.|| tētlatlakuiltiliztli. |- | creencia.|| yōlpachiwiliztli.|| crema.|| tlaīxōtl. |- | crimen.|| tēichtakamiktiliztli.|| criminal.|| tēyōlpachoāni. |- | cristal.|| tewilotl.|| crónica.|| nemiliztlahkuilōlli. |- | cruel.|| nēntlākatl.|| cuadrado.|| tlanakazantli, tlapatlaxīntli. |- | cubierta.|| īxxōtl.|| cuento.|| tlaketzalli. |- | cualidad.|| neīxkāwilli.|| cualquiera.|| zāzākewātl. |- | cuidado.|| tlamachiyaliztli.|| (con) cuidado.|| netlakuitlawiliztika. |- | culpable.|| tlahtlakōleh.|| cultura.|| nenayōtl. |- | cumpleaños.|| tlākatilizilwitzintli.|| chiquillo.|| tēlpōkakōnetōntli. |- | choque.|| techikanāwaliztli.|| chupón.|| tlapipīnalōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (D) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | débil.|| ahchikāwak.|| decisión.|| nezentlālilli, nenōtztli. |- | defecto.|| tlapilchīwaliztli.|| defectuoso.|| tlapilchīwtli. |- | defensa.|| nemāpatlaliztli.|| delgado.|| pitzaktik. |- | demanda.|| tlaihtlaniliztli.|| demora.|| tlawehkātlāzaliztli. |- | denuncia.|| tētēilwiliztli.|| desafío.|| tēnenewkāwiliztli. |- | desanimado.|| mokuekuetlaxoāni.|| desarrollo.|| tlamiyakiliztli. |- | descanso.|| nezēwiliztli, tēzezemēltiliztli.|| descendencia.|| tlākamekayōtl. |- | descubierto.|| tlapantlāzalli.|| descubrimiento.|| tlanēxtīlli. |- | descuido.|| nexīkkāwaliztli.|| desdén.|| tēikxotlaliztli. |- | deseable.|| tētlanektih.|| (el que) desengaña.|| tētlaīxtlatiliāni. |- | desesperación.|| netlawēlpololiztli.|| (acción de) desencadenar.|| tlatepozmekayōtomaliztli. |- | desgracia.|| tētlekotekiliztli.|| desgraciadamente.|| nēnwetziliztika. |- | desgraciado.|| nēntlākatl.|| deshecho.|| tlaahtletilīlli. |- | desidia.|| tlatziwiliztika.|| desorden.|| tēchalāniliztli. |- | (con) desorden.|| tēīxneloliztli.|| despensa.|| tlakualkalli. |- | desprecio.|| tēikxotlaliztli.|| después.|| zātēpan. |- | destruido.|| tlaahtletilīlli.|| desviación.|| tētlakāwaltiliztli. |- | determinación.|| iw tlatēnēwaliztli.|| devoción.|| tlateōmachiliztli. |- | día de fiesta.|| netlamachtilizilwitl.|| diámetro.|| patlāwaliztli. |- | dichoso.|| tlaknōpilwiāni.|| diestro.|| tlatlamachiāni. |- | diferente.|| tētlanēwih.|| dificultad.|| neohwikānakiliztli. |- | dinero.|| tlakōkōwalōni.|| director.|| tēkuexānoāni. |- | discreto.|| tlamawkāittani, īxtlamatini.|| discutible.|| īxnāmikiztli. |- | disculpa.|| netlakuepililiztli.|| disminuido.|| tlatepitilīlli. |- | distante.|| tētlālkāwih.|| distinto.|| tētlanēwih. |- | distribuido.|| tētlamachīlli.|| diversión.|| neāwiltīlōni. |- | diverso (a).|| nepapan, zentlamankīzki.|| división.|| nexeloliztli. |- | divulgación.|| tlapanitlāzaliztli.|| doctrina.|| tēizkaltiliztli. |- | dolor.|| tēchōktiliztli.|| domesticado.|| tlatlākaziwki, moyōlzēwih. |- | don.|| netlawtiliztli.|| donación.|| tēyokatiliztli. |- | dondequiera.|| nohwiyān.|| dormido.|| tlakochitīlli. |- | duda.|| netzotzonaliztli.|| dudosamente.|| neyōlpololiztika. |- | dudoso.|| tētzotzon.|| durante este tiempo.|| nemayān. |} == Vocabulario de Akapochtli (E) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | educación.|| tlākawapāwaliztli.|| elección.|| tēīxketzaliztli. |- | elegante.|| moyēkchihchīwki.|| elegido.|| tlatzonāntli. |- | elemento.|| tlapēwkāyōtl.|| emplumado.|| tlapotonīlli. |- | encantamiento.|| teōtlāxililiztli.|| encendido.|| tekuīnki. |- | encino.|| āwatl, ōwatl.|| encuesta.|| tētlan tlahtlaniliztli. |- | enlace.|| nekuānāmiktiliztli.|| enorme.|| kuitlatolompōl. |- | ensalada.|| tlanechikōlkilitl.|| enseguida.|| zātēpan. |- | enseñanza.|| tēīxtlamachtiliztli.|| entero.|| zenkīzki, zezemēltik. |- | entonces.|| niman.|| entrañas.|| yōllohkalli. |- | entrega.|| tēkāwaliztli.|| entretenido.|| tēēllēlkīxtih. |- | entrometido.|| motēntihki.|| envío.|| netītlaniztli. |- | envoltura.|| tlakimiliwkāyōtl.|| (en la) época de.|| īnokīpan. |- | equitativo.|| tlatlamelāwkāchīwtli.|| equivocación.|| netlanēwiliztli. |- | error.|| neīxkuepaliztli.|| escalera, escalón.|| tlamamatlatl. |- | escoba.|| tlapohpōwalōni.|| escogido.|| tlatzonāntli. |- | escritor.|| tlatlālihki.|| escuadra.|| tlanakazanōni. |- | escultura.|| tlakuawihkuilōliztli.|| esófago.|| yōllohīxtli. |- | espacio.|| tlakāwtli, tlakoyoyān.|| espantoso.|| momamawtiāni. |- | especial.|| nōnkuahkīzki.|| espera.|| tēchiyaliztli. |- | esperanza.|| nechixkāyeliztli.|| espinoso.|| witzyoh, tētzapīnih. |- | esplendor.|| tlanēxtiliztli.|| esponjoso.|| zonektik. |- | esquina.|| tlanakaztli.|| estimable, estimado.|| tlazohkāmachōni. |- | estable.|| chikāwatika.|| estado de las cosas.|| iwkātiliztli. |- | estanque.|| tlakilākāxitl.|| estufa.|| newākkātemalōyān. |- | exactamente.|| yēkyōlōtika.|| examen.|| tlakxitokiliztli, tlahtōlahxiliztli. |- | examinado.|| tlakxitoktli.|| excelente.|| tlazemikāwah, ¡ok zenkah wālka! |- | excusa.|| nekīxtiliztli.|| éxito.|| īpan nepōwaliztli, tēpanawiliztli. |- | exótico.|| wehkāwītz.|| experiencia.|| nemilizzōtl. |- | experto.|| tētlamachiliāni.|| explicación.|| tlakakiztilōni. |- | exterior.|| nēxiliztli.|| extremidad.|| tlatzakuitikāyōtl. |} == Vocabulario de Akapochtli (F) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | fábula.|| tlaketzalli.|| fácil.|| ahohwih. |- | fácilmente.|| ahyowi.|| falso.|| zan nēn tlatōktilōni. |- | falta.|| neīxkuepaliztli.|| fatigado.|| mokotzānki. |- | favor.|| tēiknēliliztli.|| fe.|| yōlpachiwiliztli. |- | fecundación.|| ōtzyōtl.|| fiado.|| tlatlanēwtli. |- | ficción.|| tlaīxpaniliztli.|| fiebre.|| netlewiliztli. |- | fiel.|| netlākanekōni.|| fielmente.|| yēkyōlotika. |- | filamento.|| tetepontepilōlli.|| filo.|| tēnatkāyōtl. |- | fin.|| tlamiliztli.|| final.|| tlatzakkān. |- | finalmente.|| ikken.|| firme.|| pipinki, tlatōktilōni. |- | fisonomía.|| īxkonēxiliztli.|| forma.|| iwkāyōtl,iwkiyōtl, tlamantiliztli. |- | fluido.|| chiyawiztli.|| follaje.|| kuawxiwitl. |- | formación.|| tlatlākatililiztli.|| formado.|| tlachīwtli. |- | fracaso.|| nehnenēnkoliztli.|| fracción.|| nōnkuahkīzaliztli. |- | frágil.|| ahohwihtlapāni.|| fragmento.|| tlakotōnkāyōtl, xeliwkāyōtl. |- | fraude.|| tēīxpopoyochīwaliztli.|| frecuentemente.|| ahtza, achi miyakpa. |- | freno.|| tēmmekatl.|| frente.|| tlaīxpanyōtl. |- | frito.|| tlatzoyōnīlli.|| frustrado.|| tlanēnkōlli. |- | frutal.|| tlaakillō.|| (a la) fuerza.|| iwiwih. |- | fugitivo.|| moyēltiāni.|| fundador.|| tlanelwayōtiāni. |- | furioso.|| tlawēleh.|| (el) futuro.|| in āxkān mochipa. |} == Vocabulario de Akapochtli (G) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | ganas.|| neikoltiliztli.|| gancho.|| ākatepozōtl. |- | genealogía.|| tlahtohkāmekayōtl.|| generación.|| tlatlākatiliztli. |- | general.|| nōwiyānyoh.|| generoso.|| tlazenkāwaltik. |- | gestos.|| īxyoyomoktiliztli.|| glándula.|| pexōntīlli. |- | globo.|| tlaihīyōtēntli.|| gobernador.|| tēitkini. |- | golfo.|| āyōllohko, āihtik.|| golpe.|| tēchikkanāwaliztli. |- | gorrión.|| teōkaltototl.|| gramática.|| netlahtōlmachtilōni, tlahtōlmelāwaliztli. |- | gratis.|| zān nēn.|| grave.|| tēēllēlahxitih. |- | gris.|| nextik.|| grosero.|| tēmmāmāzēwal, yōllōkikimil. |- | grueso.|| weltilaktik.|| grupo.|| tlaololōlli, tlaīxololōlli. |- | grasa.|| chiyawizōtl.|| grosor.|| pozāwakāyōtl. |- | gusto (nuestro___)|| tlawelmatiya.to.|| guerrero.|| tēyāōtlani. |} == Vocabulario de Akapochtli (H) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | hacia.|| tlokpa, kopawīk, wīkkopa // (__el interior) tlahtikpa // (__arriba) ahkowīk.|| hábil.|| tlatlamachiāni. |- | habitación.|| nemowaliztli.|| habitante.|| nemini, chāneh. |- | hablador.|| tlatehtoāni.|| hacha.|| tepozkuawxexelōlōni, tlaxīmaltepoztli. |- | hambre.|| teohziwiliztli.|| hasta allí.|| in ok ixkichkāwitl. |- | hecho.|| nechīwaliztli // (__de tres maneras...etc.) ēxkān ihkak ik tlachīwtli...|| hemorroides.|| nekuilchilpilōliztli. |- | herida.|| tēchopīniliztli. || herido. || tlamiktīlli. |- | hermano menor.|| tēikawtli.|| héroe.|| tlamawichīwani. |- | hipocresía.|| nekualtokiliztli.|| historia.|| nemilizāmatl, nemiliztlahtōllōtl. |- | hocico.|| tēntomaktli.|| horrible.|| momamawtiāni. |- | hospitalidad.|| tēzeleliztli.|| huella.|| nekāwkāyōtl, (-s) tlakxipetlalli. |- | humilde.|| moknōmatini.|| humillado.|| tlatlanitlaniztli. |- | humor.|| chiyawiztli.|| humor acuoso.|| chiyawizātl. |} == Vocabulario de Akapochtli (I) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | idea.|| nematiliztli, tēīxīptlatiliztli.|| idéntico.|| ahkān tētlanēwi |- | identidad.|| nenewiliztli.|| (es) igual.|| tēnenewixka. |- | iluminación.|| tlatlatlamachiliztli.|| imagen.|| tlaīxīptlayōtl. |- | imaginado.|| tlapīpīktli.|| imbécil.|| īxkokowitz. |- | impar.|| wālwehwetzi.|| importante.|| ahkokīzaliztli. |- | imposible.|| aok weli.|| inagotable.|| ahmo tlamini. |- | incierto.|| tētzotzon.|| incluso.|| zān ye iwi. |- | independencia.|| tlākaxoxowkāyōtl.|| indicación.|| tētlaīxpantililiztli. |- | indiferente.|| tlaāwilkāwani.|| índigo (color).|| xiwkilipitzāwak. |- | inesperado.|| ahtēihmachitih.|| infinito.|| ahmo tlamini. |- | información.|| tēmachiztiliztli, tētlatēmoliliztli.|| insignia(s).|| tlāwiztli. |- | (en un) instante.|| tēīxkueōnka, achitōnka.|| instinto natural.|| yōllohīxihmachiliztli. |- | intacto.|| motkitika.|| inteligencia.|| tlaahzikāyōtl, yēktlamachiliztli. |- | intento.|| nelwiliztli. || intercambio. || tlapāpahtiliztli. |- | interior.|| yōllōkalli // (en el __) tlahtik // (del__) tlahtikpa.|| interrogación.|| tlahtlaniliztli. |- | intervalo.|| tlakoyokān. || inútil. || ahmo nekōni. |- | inútilmente.|| īxwexopan.|| inventado.|| tlapīpīktli. |- | inventario.|| tlazentlālilāmatl.|| investigación.|| tētlatepotztoiliztli. |- | invitación.|| tēkoachīwaliztli.|| invitado.|| tlakoachīwtli. |- | irrefutable.|| ahmo īxnāmikiztli.|| irregular.|| ahmo nāwatilpiyalli. |- | isla.|| tlālwāktli. |} == Vocabulario de Akapochtli (J) (K) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | jefe.|| tēchīwki.|| jaiba de mar.|| ātēkuizihtli. |- | joto.|| tēkuilōntiāni.|| jovencito.|| tēlpōkakōnetl. |- | juego.|| neāwiltilōni.|| juez.|| tētlamachiliāni. |- | juntos.|| zepan.|| jugo.|| nekuīxkiwiwilli. |- | justo.|| tlatlamelāwkāchīwtli.|| kilo.|| tlatamachīwalōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (L) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | lado (por un __)|| zentlapal.|| lamentable.|| tēchōktli. |- | lámina.|| āmatlakotōnyōtl.|| lámpara.|| netlawililōni. |- | largo.|| wēyak, ānki, pitzaktik.|| leche.|| tlapātzkītl. |- | lechuga.|| zentakatl.|| lentamente.|| nekxitekpānaliztika. |- | lentes.|| īxtēzkatl.|| lento.|| ayaxkānyoh. |- | leñoso.|| kuawwātzalloh.|| letra.|| machiyōtlahtōliztli. |- | levantado.|| tlaahkoktli.|| libertad.|| tlākaxoxowkāyōtl. |- | libre.|| tlākamelāwak, tlatekililli.|| libre albedrío.|| nenehwiyānwiliztli. |- | liga.|| tlazālōlōni.|| ligado.|| tlatetewilpīlli. |- | ligero.|| ahkokki, ahkowetzki.|| límite.|| tepāmmachiyōtl. |- | linaje.|| tlākamekayōtl.|| línea.|| tlatexīnepanōlōni. |- | linterna.|| tlāwilkalli.|| liquen.|| chachawa. |- | lirio.|| tzaukxōchitl.|| lisiado.|| tlamiktīlli. |- | liso.|| tetzkaltik.|| loco.|| mozitl. |- | longitud.|| wehtlatztikāyōtl.|| luchador.|| momāiztlakoāni. |- | llanura.|| tlawelmāyān, zemmaniliztli.|| llave.|| tlatlapōlōni. |- | lleno.|| tēnki, tlatzonēwalli. |} == Vocabulario de Akapochtli (M) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | macizo.|| pīkki.|| madera.|| kuawwātzalli. |- | magnifico.|| moyēyēkketzki.|| mal hecho.|| tlapilchīwtli. |- | maldad.|| tetēnanāwatiliztli.|| maldición.|| tlatlaēlittaliztli. |- | maleza.|| tlāltetzmalli.|| manera.|| tlamantiliztli. cf. misma (de) manera figurada. machiyōtika. |- | maniático.|| īxkokowitz.|| mantel.|| netēmpohpōwalōni. |- | (en la) mañana.|| nōnchipa.|| maravilla.|| tlamawizōlli. |- | marca.|| nenekuilwāztli.|| martillo.|| tlatewilōni. |- | más.|| ok ye zenkah|| más pequeño.|| achitepitōn. |- | más o menos.|| iwkimmā, achi ye iwki, zazān kēnin.|| (la) mayoría.|| achi mochintin. |- | media luna.|| zentlakol mētztli.|| medida.|| tlaoktakaānōni // tamachīwka.no. |- | mediocridad.|| tlahkonemilizōtl.|| membrana delgada.|| ēwazizikuiliwiliztli. |- | memorial.|| tētlalnamiktīlōni.|| menguante (de la luna).|| īnekuepaliz in mētztli. |- | menor.|| achi tepitōn.|| menos.|| ok ye ahmo // (por lo __) mā zel // (en al __) achi ye iwki. |- | mensaje.|| netītlaniliztli.|| mente.|| tlaahzikāyōtl, tlaahzikāmatikāyōtl. |- | meta.|| ahziyān.|| método.|| tēizkaltiliztli. |- | metro.|| zentamachīwalli, oktakatl.|| mezclado.|| tlazennepanōlli. |- | miembro.|| kotōnkāyōtl.|| mientras.|| in ok. |- | milagro.|| tlamawizōlli.|| misericordia.|| tlatlākayōtl. |- | (de la) misma manera.|| zān ye iwi.|| mismo.|| nehwiyān // (ese mismo, allá mismo) zān ye nō ≈ zān ye nō yehwātl in ōnikihtoh, es eso mismo lo que dije. ≈ zān ye nō nikān, aquí mismo // (el mismo) in zān zē ≈ ka yehwātl in zān zē tlākatl, es el mismo hombre. |- | modelo.|| nemachiyōtīlli.|| modesto.|| moknōmatini. |- | modificado (de lugar).|| tlanāwak tlatēktli.|| (al) momento.|| wel ihkuāk. |- | (en el) momento en que.|| in kin iw, in iw.|| moneda.|| tlakōwalōni. |- | moreno.|| tlītlīlektik.|| movimiento.|| neolīniliztli. |- | muchedumbre.|| tētetzāwak.|| mudanza.|| nehkuaniliztli. |- | muebles de casa.|| chānyeloāni.|| mugre.|| tzokatl. |- | multiplicación.|| tlatōnakatiliztli.|| muleta.|| netlakechiya. |- | multicolor.|| tlātlātlapālpōwtli.|| multitud.|| tētetzāwak. |- | murmullo.|| popolokaliztli.|| musgo.|| āmomoxtli. |} == Vocabulario de Akapochtli (N) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | narración.|| tlamelāwkāpōwaliztli.|| nata.|| tlaīxōtl. |- | natural.|| iwkiz.|| naturaleza.|| iwkātiliztli. |- | naturaleza humana.|| tlākayeliztli.|| naturalmente.|| iwyōtika. |- | necesario.|| monekini.|| necesidad.|| monekiliztli. |- | negado.|| tētlakāwaltīlli.|| nenúfar.|| ātlakuezonān. |- | nervioso.|| tlātlalwatik. ni. ahmo nō.|| niño.|| tēlpōkakōnetl. |- | nivel.|| tlaīxtēmitiliztli.|| nota.|| tlakakiztililiztli. |- | nuera.|| tlakpaichpōchtli. |} == Vocabulario de Akapochtli (O) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | obediente.|| tēkakini.|| obligación.|| tekiyōtl. |- | obra.|| tlachīwalli.|| observatorio.|| neīxtīlōyān. |- | obstáculo.|| tētlakāwaltiliztli.|| (no) obstante.|| mā tēl. |- | ocupado.|| tlaīxkāwki.|| odio.|| tēkokoliztli. |- | odioso.|| momamawtiāni.|| oficio.|| tlachihchīwkāyōtl. |- | (el) olfato.|| tlahnekuiya.no.|| opinión.|| nematiliztli. |- | opuesto.|| tēīxnāmikki.|| opositor.|| motēīxnāmiktiāni. |- | orden.|| netekpānkātlāliliztli.|| orgullo.|| nepantlāzaliztli. |- | original.|| tlatzīntīlōni.|| osado.|| motlahpaloāni. |- | oscuro (confuso).|| īxpoliwki.|| otra vez.|| nō kuelle. |} == Vocabulario de Akapochtli (P) (Q) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | paciencia.|| tlayōllōtepitzwiliztli.|| pacto.|| nezennōnōtzalli. |- | pala.|| tlaakānōni.|| paquete.|| zentlayawalōlli. |- | parada.|| nemaktiliztli.|| parece que.|| mach // el que se __mucho a otro. wel tēkīxtih. |- | parecido.|| tēnenewiliztli.|| parte.|| nōnkuahkīzaliztli. |- | parte opuesta, trasera de algo.|| tlatepotzōtl.|| (por todas) partes.|| zenkol. |- | participación.|| nezepaniknēliliztli.|| particular.|| nōnkuahkīzki. |- | pasión.|| neyōlkokoltiztli.|| paso a paso.|| nekxitekpaliztika. |- | patadas.|| tlatētelikzaliztli.|| patria.|| tlākatiyān. |- | pausa.|| netzikoliztli.|| paz.|| yēktlamatkāyetōliztli. |- | pecas.|| neīxihtlakoliztli.|| pedazo.|| tlakotōnyōtl. |- | pedo.|| neiyexiliztli.|| pegajoso.|| tetezāliwini. |- | peligro.|| tla-, neohwikānakiliztli.|| pensador.|| mokexkitzawani. |- | pensamiento.|| tlanemiliztli.|| pérdida.|| tēiknōtililiztli. |- | peregrinación.|| tlamahzēwkānemiliztli.|| perezoso.|| tlātlahkomatini. |- | perfume.|| popochtli.|| permiso.|| tēmākāwaliztli. |- | perpetuo.|| aik tlamini.|| petición.|| tētlaihtlaniliztli. |- | pilar.|| tlaketzalmimilli.|| pino.|| āyawkuawitl. |- | pinzas (de cejas).|| neīxkuāmōltzompiwani. cf. tenazas.|| placer.|| zemēlli. |- | plano.|| zemonok.|| planta.|| tlanelwayōtl, takatl. |- | plantilla.|| nemachiyōtīlli.|| pluma para escribir.|| tlahkuilōlōni. |- | poco a poco.|| tlamach-. cf.|| paso a paso poder.|| weliyōtl. |- | poderoso.|| tēīxmāmawtih.|| portero.|| tlatlapoh. |- | porvenir.|| in āxkān mochipa.|| positivo.|| tēyōlmahxiltīlōni. |- | precaución.|| tēēllēlahxitih.|| prendido.|| tekuīnki. |- | presente.|| āxkān mochīwa.|| presidente.|| tlahtohkātēīxīptla. |- | presión.|| tēihziwitiliztli.|| prestado.|| tlatlanēwtli. |- | prevenido.|| tlanemachitīlli.|| prieto.|| tlītlīlektik. |- | (es la) primera vez que.|| kin iwti.|| primero.|| ākachto. |- | primitivamente.|| iwti.|| prisa.|| netlalotikīzaliztli. |- | privilegio.|| tēiknēlilōni.|| probable.|| neltilīlōni. |- | procesión.|| zempankīzaliztli.|| proceso.|| tlahkuilōllōtl. |- | profundidad.|| wehkātlānyōtl.|| progreso.|| neiknēliliztli. |- | prohibido.|| tētlakāwiltīlli.|| prolongación.| wēyakiliztli. |- | promesa.|| tlatēnēwaliztli.|| prometido.|| tlatēnēwalli. |- | propiedad.|| iwkātiliztli.|| propio.|| īxkoyān.no. |- | a propósito.|| īwetziyān.|| protección.|| tēmanawiliztli. |- | protector.|| tlahpalēwiki.|| provecho.|| netlaīxnēxtililiztli. |- | proyecto.|| nelwiliztli, zentēnēwalōka.no.|| (con) prudencia.|| nezkaliliztika. |- | prueba.|| tēyehyekoliztli.|| publicación.|| tlapanitlāzaliztli. |- | publicado.|| tepanōtlalli.|| puente.|| tenolli. |- | puesto.|| tlatēktli.|| pulmón.|| chichitl, ihīyōpexōtīlli. |- | punta.|| tlakpayōtl.|| puntiagudo.|| tētzapīnih. |- | puñalada.|| tēihxiliztli.|| puro.|| ahtlanelōlloh. |- | queso.|| tlatetzāwalli chīchīwalāyōtl. |} == Vocabulario de Akapochtli (R) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | racimo.|| zemochōlli.|| raíz.|| tlanelwatl. |- | rama.|| kuammāitl // (como derivación de) kuawtzonyōtl.|| rango.|| netekpāntlāliliztli. |- | raramente.|| zān ika, zān kēmmanyān.|| raro.|| poyaktik, xaxaltik. |- | rastrillo.|| nemomotzōlōni.|| raza.|| tlākamekāyōtl. |- | razón.|| īxtlamachiliztli.|| razonamiento.|| nematkātlahtoliztli. |- | rebajado.|| tlatepitōnōlli.|| rebelde.|| tētlakuepiliāni. |- | recogido.|| tlaahkoktli.|| recomendado.|| tētenitztīlli. |- | recompensa.|| tlatlawtīlli.|| reconocimiento.|| netlazohkāmatiliztli. |- | recopilación.|| tlazentlālilāmatl.|| recreo.|| neāwiltīlōni. |- | redondeado.|| tlatewilakachōlli.|| redondez.|| tewilakachīwkāyōtl. |- | reflexión.|| netlatēmoliliztli.|| refugio.|| neyānayān. |- | refutación.|| tētlahtōlpololiztli.|| regalo.|| tēnemaktli. |- | regla (disposición).|| tlatekpāntzīntli.|| regla (para medir).|| tlawawanalōni. |- | reloj.|| tlapōwaltepoztli, tepoztlapōwalli.|| relación.|| neteikniwtiliztli. |- | relámpago.|| tlatepetlāniliztli.|| remordimiento.|| tlahtlakōlchōkiztli. |- | reparación.|| tētlapahtililiztli.|| repartidor.|| tētlamachiāni. |- | repleto.|| tēnki.|| representación.|| tēīxīptlatiliztli. |- | reproche.|| tlaīxnāwatiliztli.|| reproducción.|| tlakopīnaliztli. |- | resfriado.|| tlatlaziztli.|| respeto.|| tēīxtililiztli. |- | respetuoso.|| tēīxtiliāni.|| respiración.|| neihīyōtiliztli. |- | respondón.|| tlatehtoāni.|| respuesta a una carta.|| tēāmatlahkuilōlnānkiliztli. |- | restauración.|| tetlapahtililiztli.|| restos.|| tlakāwilli. |- | resultado.|| mochīwaliztli.|| resurrección.|| nezkaliliztli. |- | retoño.|| kilyōllohtli.|| retraso.|| tētlāliliztli. |- | reunido.|| tlaīxololōlli.|| reunión.|| tlākanechikōlli. |- | revés, envés.|| īxkuepa.no.|| revisado.|| tlakxitoktli. |- | revuelto.|| tlazennepanōlli.|| ricamente.|| tētlamachtiliztika. |- | riesgo.|| tlaohwikānakiliztli.|| rival.|| tēnāmikini. |- | rizoides.|| tzikotlanelwatōntli.|| roedor.|| tlatetexoāni. |- | rosa.|| tlaztalēwalli.|| rosado.|| tlapālpoyaktik. |- | rozadura.|| netoxōmaliztli.|| rubio.|| īxkoztik. |- | rudo.|| yōllohkikimil.|| ruido.|| tlakawakaliztli, tlatetekuīniliztli. |- | rumor.|| tlahtōlchitōniliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (S) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | sábana.|| tlazaliztāk.|| saber de memoria.|| notēnko nikmati. |- | saco.|| xikipilli, tlamāmālli.|| salario.|| tēpatiyōtīlōni. |- | salud.|| pākkāyeliztli, pahtiliztli.|| saludable.|| tēchikāw, tēnēwelmachitih. |- | salvado (de trigo).|| tlapayāntextli.|| sano.|| tlākamelāwak. |- | sartén.|| tepozahpāztlatzoyōnilōni.|| satisfacción.|| tēyōlmahxiltiliztli. |- | satisfecho.|| mowelittak.|| secretario.|| tlahtōlihkuiloāni. |- | secreto.|| teōtlanēzkāyōtīlōni.|| seguidor.|| tēnematilizkuīni. |- | sello.|| nenekuilwāztli.|| (es) semejante.|| tēnenewixka. |- | sencillo. cf. simple sensación.|| nematiwani.|| sensual.|| tlaēlpākini. |- | sensualmente.|| tlaēlpākiliztika.|| sentido del tacto.|| tlamātokaya.no. cf. olfato, vista, gusto sentimiento. nemachiliztli. |- | señal.|| nēzkāyōtl.|| separación.|| tētlāllōtiliztli. |- | separado.|| tlatēktli.|| servicio.|| tlayekōltīlōkāyōtl. |- | servilleta.|| netēmpohpōwalōni.|| siembra.|| tlatepēwaliztli. |- | silbido.|| kikinakiliztli.|| sillón.|| netlāliāyān. |- | similitud.|| tēnenewiliztli.|| simple.|| zēmani. |- | simultáneamente.|| netlok.|| sin fin.|| aik tlamini. |- | sin embargo.|| mā tēl.|| singular.|| nōnkuahkīzki. |- | sinónimos.|| tlapohtiliztlahtōlli.|| soberanía.|| tlahtohkātiliztli. |- | solicitante.|| tētlaihtlaniliāni.|| solicitud.|| tlaihtlaniliztli. |- | sombrero.|| nekuāzēwalwīlōni.|| sometido.|| motēzemmakani. |- | sonido.|| kakalakaztli, tlatlatzkaliztli.|| sopa.|| tetzāwalmōlli. |- | soportable.|| tlemachōni.|| soporte.|| tlamāmāllōtl. |- | sorprendente.|| tēihzāwih.|| sorprendido.|| mokuītiwetzini. |- | sorpresa.|| neihzāwiliztli. tēihzāwiliztli.|| sostén.|| tlamāmālōni. |- | subterráneo.|| tlanitālli.|| sucesivo.|| tētokilih. |- | suceso.|| nechīwaliztli.|| suegro.|| tlakpatahtli. |- | suma.|| tlazempōwaliztli.|| superior.|| tlamiyawayōtia. zentiāchkāw. |- | suponiendo que.|| mā zo tēl.|| superficie.|| tlaīxpayōtl, zemmaniliztli. |} == Vocabulario de Akapochtli (T) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | tal.|| iwki // tal cual. niman iw. // tal vez. ahzo. // (por) tal razón, causa. ye īpampa.|| tallo.|| tzīnkuawyōtl, kiyotl. |- | tamaño.|| tamachīwka.no.|| tampoco.|| ahnōmo, ahmo nō. |- | tapadera.|| tlaīxtlapachōlōni, tlatlapachōlōni.|| tardío.|| tlateōtlakuīlli. |- | techo.|| tapalkatlapantli, wapalkalkuātl.|| tejado.|| tapalkatlapantli. |- | tejido.|| tlahkittli.|| tenazas.|| tlatepozkakalokotōnalōni. |- | tentación.|| tēneyēyekōltiliztli.|| tenue.|| xaxaltik. |- | territorio.|| nekallōtīlōyān.|| terror.|| netlakmawtiliztli. |- | tesoro.|| tlaāxkātīlli.|| tiempo (a su debido___).|| monekiyān. (en) tiempos de. īnokīpan. |- | tienda.|| tlanamakilizkalli.|| tímido.|| momāmatini. |- | tirano.|| tlanehnekini.|| toalla.|| nemāpohpōwalōni. |- | (por) todas partes.|| nonoka, zenkol.|| todopoderoso.|| zemwelitini. |- | tonto.|| tepochtli.|| tormenta.|| neehēkanāmiktiliztli. |- | torpe.|| tlakuepkāchīwani.|| tos.|| tlatlaziztli. |- | tosco.|| chachakuachtik.|| total.|| tlazezempōwalōni. |- | trabajador.|| tlaāxki.|| traición.|| tētenanāwatiliztli. |- | trampa.|| tzowāztli.|| tranquilamente.|| tēpāpākiltiliztika. |- | (en el) transcurso de.|| nemayān.|| transparente.|| tewilotik. |- | transporte.|| tlazāzākaliztli.|| trapito.|| tlapohpōwalōnitōn. |- | trato.|| nenāwatiliztli.|| trébol.|| okoxōchitl. |- | tregua.|| neyāōzēwiliztli.|| tribunal.|| tlakakowayān. |- | triste.|| tētolīnih.|| tristeza.|| tlaokōlli. |- | triunfo.|| tēpanawiliztli.|| trueque.|| tlapahpatiliztli. |- | tubería.|| āpipilwāztli.|| tubo.|| ākatlatēktli, āpipilōlli. |} == Vocabulario de Akapochtli (U) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | último.|| tlakuitlapankāyōtl, tlatzakkuiā.|| unidad.|| nezezētililiztli. |- | unido.|| tlazālōlli.|| unión.|| nezezētililiztli. |- | universal.|| nōwiyānyoh.|| urbanidad.|| tlātlākayōtl. |- | uso.|| iw tlamaniliztli.|| útil.|| nekōni. |} == Vocabulario de Akapochtli (V) (Y) == {| class="wikitable" style="width:100%; text-align:left;" ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:#5D3FD3;" | Caxtillāntlahtōlli ! style="width:25%; background-color:#D8BFD8; color:black;" | Nāhuatlahtōlli |- | vacío.|| iwkātlahyōtl.|| vaina.|| tlamalwilōni. |- | valor.|| yōllōtlahpaltiliztli.|| valle.|| tepēihtik(tli), tlawelmayān. |- | vanidoso.|| moyewaihtoāni.|| vapor.|| pōkyōtl. |- | vara.|| tlakōtl.|| variable.|| yōlkuēkuepki. |- | velar.|| ahkochiztli niknochīwaltiā.|| venganza.|| netzonkuililiztli. |- | vengativo.|| tētlakuepkāyōtiliāni.|| ventaja.|| neiknēliliztli. |- | ventajoso.|| tēwelnemitih.|| ventana.|| tlattōyān. |- | vergüenza.|| netonēwaliztli.|| veteado.|| tlatlātlapālpōwtli. |- | (de) vez en vez.|| zān ika.|| vicio.|| tlapilchīwaliztli. |- | vicioso.|| tlahtlakōleh.|| vidrio.|| tewilotl. |- | violencia.|| tekuitlawiliztli, tlākamazāyōtl.|| violento.|| tlawēleh. |- | violeta.|| kuappachtli.|| virrey.|| tlahtohkātēīxīptlatl. |- | viscoso.|| zazalik.|| visión.|| tlachiyaya.no. |- | voz.|| tzātzahtziliztli.|| yema.|| kuawtotomoliwkāyōtl. |- | yerno.|| tlakpapilli.|| yeso.|| tezokitl. |} [[Neneuhcāyōtl:Tlahcuilolli]] 7pdpq1hk9xnu7tedq2bzdwv1njvaqb2 Tlatequitiltilīlli:Revi C. 2 23834 528386 523527 2026-08-01T23:53:39Z Pathoschild 265 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 528386 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">{{#babel:ko|en-3|nah-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]] Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff<!--(I am a Wikidata Admin! <small>([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>)-->, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! <small>([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.</div> qju8wqn6z30f1s9qkvym68gteff579v Tlatequitiltilīlli tēixnāmiquiliztli:Revi C. 3 23835 528385 523526 2026-08-01T23:12:47Z Pathoschild 265 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 528385 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] ''' <span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span> Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn Tlatequitiltilīlli:Hym411 2 25132 528387 523530 2026-08-02T00:32:30Z Pathoschild 265 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 528387 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User:Revi C.]] 88g0cv17whfgb1wkeh281mptujwtlut Tlatequitiltilīlli tēixnāmiquiliztli:Hym411 3 25133 528388 523531 2026-08-02T01:01:46Z Pathoschild 265 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Hym411]]) 528388 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[User talk:Revi C.]] o9z79lcc9a9pfmqmrod5w3eyk4q9i0o