Huiquipedia
nahwiki
https://nah.wikipedia.org/wiki/Cal%C4%ABxatl
MediaWiki 1.47.0-wmf.19
first-letter
Mēdiatl
Nōncuahquīzqui
Tēixnāmiquiliztli
Tlatequitiltilīlli
Tlatequitiltilīlli tēixnāmiquiliztli
Huiquipedia
Huiquipedia tēixnāmiquiliztli
Īxiptli
Īxiptli tēixnāmiquiliztli
Huiquimedia
Huiquimedia tēixnāmiquiliztli
Nemachiyōtīlli
Nemachiyōtīlli tēixnāmiquiliztli
Tēpalēhuiliztli
Tēpalēhuiliztli tēixnāmiquiliztli
Neneuhcāyōtl
Neneuhcāyōtl tēixnāmiquiliztli
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo discusión
Evento
Evento discusión
Nemachiyōtīlli:Col-begin
10
5328
529294
444103
2026-09-11T10:13:54Z
~2026-49359-55
24940
Actualizacion
529294
wikitext
text/x-wiki
{| cellspacing="0" cellpadding="0" class="{{{class|}}}" style="background:{{{bgColor|transparent}}}; width:100%; max-width:100%; display:block; overflow-x:auto;"<noinclude>{{doc22}}</noinclude>
lesiblj68wq63tthwu7hydh50thz3ev
Nemachiyōtīlli:Col-4
10
5337
529297
26327
2026-09-11T10:22:14Z
~2026-49359-55
24940
Actualizacion
529297
wikitext
text/x-wiki
| width="25%" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" |<noinclude>{{/doc20}}</noinclude>
lvr8qu13icslzzsc6tbx6h704hqzbt8
Nemachiyōtīlli:Col-3
10
5338
529296
26328
2026-09-11T10:21:13Z
~2026-49359-55
24940
Actualizacion
529296
wikitext
text/x-wiki
| width="33.33%" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" |<noinclude>{{/doc20}}</noinclude>
9s9y3hwnii5s9jc8crkwhxbx7t5gtrk
Nemachiyōtīlli:Col-end
10
5355
529293
380646
2026-09-11T10:12:00Z
~2026-49359-55
24940
Actualizacion
529293
wikitext
text/x-wiki
|}<noinclude>{{/doc20}}</noinclude>
60dbvlbn4sjik4g1ntb1xazr72et7ct
Nemachiyōtīlli:Col-5
10
5359
529298
26405
2026-09-11T10:22:56Z
~2026-49359-55
24940
Actualizacion
529298
wikitext
text/x-wiki
| width="20%" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" |<noinclude>{{/doc20}}</noinclude>
g8b7aqj9ej5n29djdlpbu5kh5u3ncck
Nemachiyōtīlli:Col-6
10
5365
529299
26412
2026-09-11T10:23:43Z
~2026-49359-55
24940
Actualizacion
529299
wikitext
text/x-wiki
| width="16.66%" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" |<noinclude>{{/doc20}}</noinclude>
2ky9hpu8za0c8fbyoamggxrq5nvnonl
Nemachiyōtīlli:Col-break
10
5372
529295
380670
2026-09-11T10:17:56Z
~2026-49359-55
24940
Actualizacion
529295
wikitext
text/x-wiki
| width="{{{width|}}}" align="{{{align|left}}}" valign="{{{valign|top}}}" style="padding-left:{{{gap|1em}}};"|<noinclude>{{/doc20}}</noinclude>
f3u1o0kl1id1r7lqs2869bftvawvi0i
Miguel de Cervantes
0
8170
529268
527410
2026-09-10T20:18:14Z
Akapochtli
159
Infobox
529268
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Miguel de Cervantes
| ixiptli = Cervantes Jáuregui.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Miguel de Cervantes Saavedra
| tlacatiliztli = [[29 de septiembre]] de []<br />[[Alcalá de Henares]]
| miquiztli = [[23 de abril]] de []<br />[[Madrid]] <small>(68)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[El Ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Miguel de Cervantes Saavedra'''<ref>Nozo ''Miguel inic Cervantes Saavedra''.</ref> (Alcalá de Henares<ref>Nozo ''Alcala itech Henares''.</ref>, inic 29 inic chiucnauhtetl metztli inic 1547-Madrid, inic 22 inic nauhtetl metztli inic 1616) yehhuatl catca ce yaoquizqui, tlahtolpoani, tlahtollaliani ihuan chicoquizalizpoani [[Caxtiltēcah|caxtiltēcatl]].
Mahuiztlalo in iuh in quicempanahuia inic in motenyohtiani itlahcuilohcauh in tlaquetzaliztli españayotl ihuan nohuiampa ixihmacho ipampa oquihcuiloh ''Don Quijote de la Mancha'', ca miequintin teixmancatocaqueh quinexiltih in iuh inic centetl tlahtolpoaliztli mizcaliani ihuan ce in quipanahuia inic cualli itlachiuh in tlaquetzaliztli nohuianyoh, oc yelohuaz in iamox in quicempanahuia inic tlachihualli ihuan tlahtolcueptli in huehuehtlahtolli, icel tlapanahuilli ipampa in Biblia. Macoc itzonquizcatoca in «Itlahtohcapiltzin in ahciliztli».
== Tenemilizpoalli ==
=== Pilotl ihuan telpochyotl ===
Ye inic macuilpoalxihuitl XVIII itech cah tlacelilli ca in itlacahcahualiz in itlacatiliz in Miguel de Cervantes yehhuatl catca ipan [[Alcalá de Henares]], yehica cuatequiloc ompa, ipampa in iteyolmahxiltiliz tecuatequilizotl, ihuan ca ompa quitenextilih yelohuaz tlalquixtiani ipan in tlanoztli [[Información de Argel]] (inic 1580). In itonal tlamanalhuiani in itlacatiliz yehhuatl oc ye ahmo paninezqui, mahcihui in ixtlamaatiloni yehhuatl ca tlacatiyani inic 29 inic chiucnauhtetl metztli, imman ipan ca molhuiquixtia in hueyi iilhuiuh in hueyi ilhuicatlaihualli San Miguel, tlatlamactli in tlaixmatiliz inic quiceliz in itoca in itonalamauh in ilhuiuh in tlacatiliztli. Miguel de Cervantes cuatequiloc inic 9 inic maltlactetl metztli inic 1547 ipan in icalpol in [[Santa María la Mayor]]. In iteyolmahxiltiliz tecuatequilizotl quitenehua:
<small>Tonatiuhpan, inic chiucnauhtetl ilhuitl inic mahtlactetl metztli, in ixiuhtzin in toteucyo inic centetl mil ommacuiltetl cien ompohualtetl chicome, cuatequiloc Miguel, ipiltzin in [[Rodrigo Cervantes]] ihuan icihuauh Leonortzin. Oquicuatequih in mahuiztililoni teuctli Bartolomé Serrano, iteopixcauh in Tocihuateuctzin. Tlaneltilihqueh, Baltasar Vázquez, Tlananquilih, ihuan nehhuatl, ca niccuatequih ihuan quitzimmachiotih ica notoca. Bachiller Serrano. </small>
Icoltzihtzinhuan ipampa itahtzin yehhuantin catcah in nahuatileh ipan melahualiztli in tlacatzintli [[Juan de Cervantes]] ihuan cihuatlacatzintli [[Leonor de Torreblanca]], icihuaconeuh in [[Juan Luis de Torreblanca]], ce tepahtiani cordobatlacatl; Itahzin motocayotiaya [[Rodrigo de Cervantes]] (inic 1509 - inic 1585) ihuan tlacat ipan [[Alcalá de Henares]] ipampa ca itahtzin quimocuiliaya quinihcuac tequitilizti ompa; yehhuatl catca tetequini, tlachihchiuhcayotl quipanahuia inic itenamiccauh in mizcaliani ''mocohcoxcacuitlahuiani''<ref>Inin tlahtolli quinezcayotia ''practicante'', ''enfermero'' nozo ''auxiliar''.</ref> ca totlaman in tepahtiani, ihuan quipihpitza ye conetl ce ixachipol nacaztapalihuiliztli, ipampa in tlein inpiltzihtzinhuan quiahxiltihtito huel miecpa ipal quichihuah iuhqui teixehuanimeh; [[Krzysztof Sliwa]] quitemanilia ce tetlapohuililiztli impampa in yehhuatl momati ca Miguel de Cervantes quichiuh macel ceppa iuhqui iteixehua in itahtzin; Rodrigotzin ahmo huel quitoca nemachtiliztli cemanqui ipampa iontlaehualiz in inacaztapalihuiliz ihuan in inetlanohmahhuililiz teixpololizeh, tzincuauhquechiloh ihuan huehyani in icencal, ca olinico itzalan Córdoba, Sevilla, Toledo, Cuenca, Alcalá de Henares, Guadalajara ihuan Valladolid, ca tlamatiloni; Yeceh quimomachtih tetequiliztli itechpa icoltzin nanyotl cordobatlacatl ihuan in chahuatahtli, no tepahtiani, ca quitoquilih, in ahtle motlacuiliz ica ce teyolmahxilitiliztli nahuatillotl. Ipan [[Américo Castro]], [[Daniel Eisenberg]] y occequintin cervantesixmatinimeh, Cervantes quimocuilia techiuhcayotl monemilizcuepani ipan inehuan tlatenhuimololoni cenyelizotl. Yeh, Jean Canavaggio quimomachitoca ca ahmo itech cah tlaneltililli, ihuan quinepanoa ica in tetlapohuililiztli ca quitlaquechillotia inin techiuhcayotl in ahtle neyoltzohtzonaliztli ipal Mateo Alemán; Zan huel ixquich, in icencal Cervantes itech catca cenca huel tlaixmalhuilli ipan Córdoba ihuan quinextia ompa ihuan ipan tlanahuac neixcahuiliztli ittitiloni. Rodrigo monamictih itloc [[Leonor de Cortinas]], in yehuatl achi momati ahtle, itlapanahuiliztica ca yehhuatl yeya <ref>Yeya (era), catca (fue), ocatca (ha sido) ihuan oyeya (había sido).</ref> iyuhquizcauh in [[Arganda del Rey]]. Iiccahuan yehhuantin catcah Andrés (inic 1543), Andrea (inic 1544), Luisa (inic 1546), ca moyetztahcic iteotica teyacancauh in ce teopixcacan carmelita; Rodrigo (inic 1550), noihuan yaociuhqui, ca quiahxiltih ipan mallotl argeliayotln; Magdalena (inic 1554) ihuan Juan, icel tlaixihmachtli ipampa itahtzin quitenehua ipan in nemiquiznahuatiliztli.
Inahuac inic 1551, Rodrigo de Cervantes molin itloc icencal ompa [[Valladolid]]. Ipampa netlacuilli, itech catca tlaahxitl ixachi metztli ihuan itlatqui huehcahualoc. Inic 1556 mihcuanih ompa [[Córdoba]] ipal quicenquixtih in itetlacahcahuililiz in [[Juan de Cervantes]], icoltzin in tlahcuiloh, ihuan quitlacahuiz intech in tetlaihtlanilianimeh.
Ahmo manih tenehualiztli tlamanalhuiani itechpa in tlayacantihcac inemachtiliz in Miguel de Cervantes, ca, in ahtle neyoltzihtzonaliztli, ahmo onahcic yelohuaz hueyitlamachtilcalotl. Quil ca huel omomachtiz ipan Valladolid, Córdoba nozo Sevilla. Noihuan yehhuatl chihualoni ca momachtianiya ipan in [[Compañía de Jesús]], yehica ipan in tlahtolpohualiztli ''El coloquio de los perros'' quichihua ce itlacaquiztililiz in ce iltamachtilcal in [[jesusteopixqui]] ca neci ce iteihtoliz in iyoliliz tlamachtillotl.
Inic 1566 mochantlalia ipan Madrid. Yauh ompa in [[Estudio de la Villa]], quihuicac itechpa in itetlamachtilizmachtihcauh in tlahtollacotoncayotl [[Juan López de Hoyos]], in aquin inic 1569 quipanotlac ce amoxtli itech in icohcolizcuiliztli ihuan imiquiliz in cihuatlahtoani cihuatlacatzintli [[Isabel de Valois]], inic etetl inamic in [[Felipe II]]. López de Hoyos quitoca ipan inin amoxtli ontetl itlahtollaliz in Cervantes, taxca tlazohtli ihuan tlatlazohtlalli tlamachtilli. Inon yehhuatl in tlayacantihcac inehnextiliz amoxcuilolizotl. Ipan inon xihuitl Cervantes oconmolpih ipan neixcuitilli inic quitta in iteixehualiz in [[Lope de Rueda]] ihuan, ipan quimomachitoca ipan inic ontetl ixeliuhcayo in [[El Quijote]], mach itechpa icamac in teyacatic teixehuani, «quizaya in iixtelolo icampa in teixehualiztli».
=== Iohtoquiliz in Italia ihuan in iteyaochihualiz in Lepanto ===
[[Image:Battle of Lepanto 1571.jpg|thumb|In [[teyaochihualiztli itech Lepanto]].]]
Mohuehcahuitia ce itlatlaliliz in [[Felipe II]] ca mochiuh inic 1569, in canin quinahuatia quimomaltiaz in Miguel de Cervantes, tlateilhuilli inic quicohcoa ipan teneneuhcahuiliztli in ce Antonio Sigura, itemachtihcauh in tlachiuhtli. Intla yeloaniya neltiliztica in Cervantes, inin huel yezquia in teyollohtiliztli ca quichiuh panoz ompa Italia. Ahcito ompa Roma inic mahtlactetl omontetl meztli in inenehuixcauh xihuitl. Ixpouh ompa in itlahtollaliz huelnezqui in [[Ludovico Ariosto]] ihuan in ''Itetlanohnochililiz in tetlazohtlaliztli'' in siontlacatl<ref>Nozo ''judeatlacatl''.</ref> sefaradyotl [[León Hebreo]] (Yehuda Abrabanel), in tepitzaliztli<ref>''Tepitzani'' quihtoznequi ''inspirador'', ''sugerente''.</ref> yancuic platonyotl, ca ipan huetzi in imachiliz in tetlazohtlaliztli. Cervantes tentimani itech in nenemitiliztli ihuan itech in cualmayehcayotl<ref>''Cualmayehcayotl'' quinezcayotia ''arte''.</ref> italiayotl, ihuan quipiaz iccemmanyan ce cenquizca tehuellamachtih itlailnamiquiliz in inon tlahtocayotl, ca neci, ic neixcuitilli, ipan [[''El licenciado Vidriera'']], centetl in itlahtolpohualiz teixcuitiani, ihuan mocahua momatiz ipan nepapan iteihtoliz in occequi itlachiuh.
Mixcahuih in itlayecoltiloca in [[Giulio Acquaviva]], ca yehhuatl yez hueyiteohuatzin inic 1570, ihuan in aquin, in ahzo, quixmah ipan [[Madrid]]. Quitoca itzalan Palermo, Milán, Florencia, Venecia, Parma ihuan Ferrara. Cuel quicahuaz inic mixcahuiz in inecahcahualiz in yaochiuhqui ipan in itehuicaliz in itiachcauh [[Diego de Urbina]], in centeuc<ref>''Centeuctli'', ''cenyaoquizqui'', ''cenyaochiuhtli'' quinezcayotia ''batallón'', ''tercio'', ''regimiento'', ''escuadrón'', nozo ''pelotón''.</ref> in [[Miguel de Moncada]]. Moacalaquih ipan in cipacacalli<ref>Nozo ''galera''</ref> [[Marquesa]]. Inic 7 inic mahtlactetl metztli inic 1571 mocepanicnelih ipan in neyaochihualiztli itech [[Lepanto]], «in quicempanahuia inic tlacempanahuiani nenehuianhuiliztli ca quittac in mahcuilpohuaxihuitl quiyacatih, in manqui, ahmo no quitemachia quittaz in tlatoquilih», inic itlan noncalaqui<ref>''Itlan oncalaqui, ni-'' quihtoznequi ''integrarse''.</ref> in centlamantli acalli cristoyotl, tlaachcauhtilli itechpa in tlacatzintli [[Juan de Austria]], «ipiltizn in itlapetlanillo in yaoyotl [[Carlos V]], in mahcehualtic iilnamiconi», ihuan ichahuateiconeuh in tlahtoani, ihuan in canin mocepanicneliaya ce in quipanahuia inic tenyo acamocuitlahuiani in inin cahuitl, in imarqués in Santa Cruz, ca monemitia ipan [[La Mancha]], ipan [[Viso del Marqués]]. Ipan ce tlahtolnextiliztli nahuatillotl tlachihualli chicontetl xihuitl oc ye zatepan mihtoa:
<small>In ihcuac monematcaitta in icentlaman acalli in Turquiatlacatl, ipan in tlatenehualli neyaochihualiztli acallotl, in tlanohnotzalli Miguel de Cervantes yehhuatl yeya cohcoxqui ihuan ica tlepohpocaliztli, ihuan in tlatenehualli tiachcauhtli... ihuan ocequintin miyaquintin icniuhtin iaxca quinohnochilih cae, tel yehhuatl yeya cohcoxqui ihuan ica tlehpohpocaliztli, ca yehhuatl yeniya motzicohquui tlatzintlan ipan inemoaliz in cipacacalli; ihuan in tlatenehualli Miguel de Cervantes quinanquilih ca tlein quinohnotzazquiah itechpa yehhuatl, ihuan ca ahmo quichihuaya in netlacuilli, ihuan ca occencah quinequia miquiz inic tecualancanamiqui ipal Teotzin ihuan ipan tlahtohcauh, in ahmo iuh calaquia itzintlan tlapacholoni, ihuan ca ica ichicahuacayo... Ihuan tecualancanamic in iuh yollohhuapahuac yaochiuhqui inhuic in tlatenehualtin turquiatlacah ipan in tlanohnotzalli neyaochihualiztli ipan in inecahcahualoyan in acalli, in iuh iteachcauh quinahuatih ihuan quipachoh, itloc occequintin yaoquizqueh. Ihuan tzoptli in neyaochihualiztli, in iuh in in teuctli Juantzin quimah ihuan quiyollohittac quexquich huel oquichihuaya ihuan oquicualancanamic in tlatenehualli Miguel de Cervantes, quitlehcahuih ihuan quimacac nauhtetl [[ducado]] occencah ica itlaxtlahuiliz... Itech in tlateneualli neyaochihualiztli acallotl quiz eztenqui ipampa ontetl tlaquihquizhuiliztli ipan ielpan ihuan ipan imah, inic monactia ihtlacauhqui in tlatenehualli ima.</small>
=== Mallotl ipan [[Argel]] ===
[[Image:Cervantes (J. Vancell) Madrid 01.jpg|thumb|Iteixiptlaximaliz in Miguel de Cervantes ipan in [[Iamoxpialoyan Tenapalohcayotl in España]], ipan [[Madrid]].]]
Inoc inehualcuepaliz inic [[Napoles]] inic ompa [[España]], ipan in cipacacalli Tonatiuh, ce centlamantli acalli turquiayotl tlaachcauhtilli itechpa [[Mami Arnaute]] quinchiuh tlaahximeh Miguel ihuan iiccauh Rodrigo, inic 26 inic chiucnauhtetl metztli inic 1575. Yehhuantin catcah tlaahxiltin inic itlapehpeyahualiz in [[Cadaques de Rosas]] nozo [[Palamos]], ipan in axcancayotl tlatocayotilli [[Costa Brava]], ihuan tlahuicaltin ompa Argel. Cervantes ixcoyantilo iuhqui tlacanecuilolli in tlacomoniani greciatlacatl [[Dali Mami]]. In tlachiuhtli inic onextililoc ipan ihuelitiliz in iamatlahcuilol in tetlatenitztiliztli ca quihuicaya in tlacatzintli [[Juan de Austria]] ihuan in [[Teahuayoh inic Sessa]]<ref>''Teahuayoh'' quinezcayotia ''duque''.</ref>, quimilnamictih in motemaltianimeh ca Cervantes yeya ce tlacatl cencah ittitiloni, ihuan ipampa aquin huelitizquiah quimahcehua ce cualli tequixtiliztli. Quitetlatlauhtih macuiltetl cien [[escudo]] ica teocuitlatetl ipampa itemaquixtiliz.
Ipan in macuiltetl ixihuiuh in netemaltiliztli, Cervantes, ce tlacatl ica ce chicahuac teoyoliatl ihuan neyolehualiztli, tzomocquiztitlan nappa. Inic quitlalcahuiz tlacuepcayotiliztli ipan itenahuaccatcacahuan in mallotl, quimotenehuilih ixquich inixpan iyaohuan. Quipanahuia inic quelehuih in tetlaihiohuiltiliztli in ahmo iuh in tetlahtlacolnextiliztli. Ipampa in tlahtolnextiliztli nahuatilotl ihuan in iamox in teotlacatl [[Diego de Haedo]] ''Tepepancayotl ihuan tlahtolihcuiloliztli ipanocayo in Argel'' (1612), ticpiyah inetlacuiliz in tlahtolmoyahualiztli ittitiloni itechpa in mallotl. Un tlatenehualli tlapohpotiliztli mocencui ica itlacanexiliz ''In inenahuatiliz in Argel''; ''In itetemaloyan in Argel'' ihuan in itlanohnotzaliz in itlahtolihcuiloliz in Malli, ca motuca<ref>In tlahtolli ''toca, nitla-'' nozo ''tuca, nitla-'' quihtoznequi ''insertar'', ''meter'', , ''introducir'', ''plantar'' ''incluir'' nozo ''englobar''.</ref> ipan inic centetl ixeliuhcayo in ''[[el Quijote]]'', itzalan in amoxxehxeloliztli 39 ihuan 41. Yeceh, ye huehcauh momati ca in tlachiuhtli tlapantlazalli itechpa Haedo ahmo yehhuatl yeya iaxca, itlah ca inohmah ye quimoixcomaca. Ipan [[Emilio Sola]], itlachiuhcauhyehhuatl catca [[Antonio de Sosa]], benedictoteotocani ipilcatihcauh in imallo in Cervantes ihuan tetlanohnochililiztli quihcuiloani<ref>''Tetlanohnochililiztli quihcuiloani'' quinezcayotia ''dialoguista'' nozo ''escritor de diálogos''.</ref> ipan inohmah tlachiuhtli. Daniel Eisenberg oquiteixpantilih ca in tlachiuhtli ahmo yehhuatl iaxca in Sosa, in aquin ahmo yehhuatl yeya tlahcuiloh, zan yeh iaxca in hueyi tlahcuiloh malli ipan Argel, ica inohmah tlahcuilolli itlachiuh in Haedo quinextia cencah tlacoyahua tenehnehuiliztli. Ic yelohuaz nelli, in itlachih in Haedo quicahua inic yelohua iteyolmahxiltiliz tlaixnextiani in nenemitiliztli cervantesyotl ipan Argel, zan yeh oc ce in itlahcuilol in inohmah Cervantes ca quichamahua inetlahpaloliz.
Inic centetl ineyehyecoliz in neyeltiliztli nentic, ipampa in islamtlacatl ca itech monequi ca quihuicaz in Cervantes ihuan ipilcatihcahuan ompa [[Oran]] quincauh ipan inic centetl tonalli. In tlaahximeh intech monec mohualcuepaz in Argel, in canin callotiloqueh ihuan ixpiyaloqueh oc cencah in ahmo yeppa. Inoc, inantzin inantzib in Cervantes oquicentlalihtahcica cequih itlacempoaliz in ducado, ica in netemachiliztli inic quimaquixtihtahci in iomextin ipilhuan. Inic 1577 monahnamictih in nenohnotzalli, zan in tlacempoaliztli ahmo yehhuatl yeya yehuatini inic quimaquixtiz in omextin. Miguel tlapanahuia inic quelehuih ca maquixtiloyani iteiccaiuh Rodrigo, in aquin mohualcuep ompa España. Rodrigo quitquia ce netlalhuiliztli<ref>''Ilhuia, ninotla-'' quinezcayotia ''planear'', ''proyectar'' nozo ''imaginar''.</ref> tlachiuhtli itechpa iteiccauh inic quimmaquixtiz in yehhuatl ihuan in oc mahtlactetl onnauhtetl nozo mahtlactetl ommacuiltetl itenahuac catcahuan. Cervantes mocentlalih itloc in occequintin tlaahximeh ipan ce oztotl tlainayalli, inic itlanehuilanhuiliz ce cipaacalli españayotl ca huallazquia inic tehualmaniliz<ref>Nozo ''tehualceliz''</ref>. In cipaacalli, huel, oahcito ihuan itech pachiuhtitlan oppa in xallan; zan, yequehen, motzoltzitzquiloc. In cristotlacah<ref>''Cristotlacatl'' nozo ''cristotzintocani'' quinezcayotia ''cristiano''.</ref> tlainayaltin ipan in oztotl no nextiloqueh, ipampa iteixtlapoaliz ce tlaicnelih techalaniani, tatocayotilli ''In Teocuitlayotiani''. Cervantes motlamachitocac in iuh icel iteyollapancauh inic quichihchihuaz in teixpampaehualiztli ihuan inic quicialtiz in ipilcatihcahuan. In bey (tecuexanoani turquiatlacatl) inic Argel, Azán Bajá, quicalaquih ipan «itealtiloyan» nozo ''malcalli'', tlapexonilli ica tepozchicolli, in canin monactih inoc macuiltetl metztli. Inic etetl neyehyecoliztli quimoilhuih Cervantes ica in cealiztli inic ahcitiuh itzallan tlalli ixquichca [[Oran]]. Quititlan ompa ce mahomatlacatl netlacaneconi ica amatlahcuilolli ipal [[Martín de Córdoba]], iatempanecauh in inon neyaotiloyan, inic quittitia in netlalhuiliztli ihuan inic quitlahtlauhtia teyacantianimeh. Auh, in titlanoni motzololoc ihuan in amatlahcuillolli tlattalli. Ipan yehhuatl neltiya ca yehhuatl yeya in inohmah Miguel de Cervantes in aquin oquitepiquihca izquin. Oilactzontequililoc inic macoz ontetl mil cuauhtolli, teixnahuatiliztli ca ahmo neltiz ipampa ca miequintin yehhuantin catcah in aquihqueh tlahtoah ipan. In tlatzacuahuia neyehyecoliztli inic chitontiquizaz monehuianhuih ipampa ce ittitiloni itlacempoaliz tlaxtlahuiloni ca quimacac ce motlapatiliani valenciatlacatl ca yeya ipan [[Argel]]. Cervantes quixnextih ce atotoacalli yel inic quimmamaz epohualtetl maltin cristotlacah. In ihcuac izquin yeya itech ahcic inic mocuepaz, cemeh maquixtilozquiah, in ahdomingoteotlacatl tetlamatilizmachtiani [[Juan Blanco de Paz]], quinextilih izqui in netlalhuiliztli in [[Azán Bajá]]. Inic teicnelilmachtiliztli in techalaniani quimonemactih ce [[escudo]]<ref>Ce tlacohualoni.</ref> ihuan ce apilloli ica pitzochiahuacayotl. [[Azán Bajá]] quihcuanih in [[Cervantes]] ompa ce malcalli oc cencah tepitztic, ipan inohmah tecpanchantli. Zatepan, quicentlalih quihuicaz in ompa [[Constantinopla]], in canin in neyeltiliztli ixnecizquia ce tequitl achi ahchihualoni inic neltiz. Oc ceppa, Cervantes quimotequiuhtih izqui in temamaliztli.
Inic macuiltetl metztli inic 1580, ahcitoh ompa Argel in tetahtzihtzinhuan yeitilizteopixqueh (inon tlamaceuhcayotl mixcahuiaya inic quimmaquixtihtitlaniz maltin, no impan mopatlayah) in teotlacatl [[Antonio de la Bella]] ihuan in teotlacatl [[Juan Gil]]. In teotlacatl Antonio euh itloc ce iohtocaliz<ref>''Ohtlatocaliztli'' quinezcayotia ''romería'', ''expedición'', ''viaje'', ''safari'', nozo ''caravana''.</ref> in tlaquixtiltin. In teotlacatl Juan Gil, ca icel quimocuiliaya etetl cien escudo, quiquixtihtitlan in Cervantes, ipampa in yehhuatl mopanitlaliaya macuiltetl cien. In teotlacatl mixcahuih inic quinechicoz itzalan in motlapatilianimeh cristotlacah in tlacempoaliztli ca yecahuia. Quicentlalih in ihcuac Cervantes itech yeya ye ipan ce cipacacalli in oncan Azán Bajá ehuazquia itechpa Constantinopla, tlalpilli ica «ome tlacallotiliztli ihuan ce teicxiilpiloni». Ipampa 500 escudo ic cihciahuiztica tlanechicolli, Cervantes maquixtilo inic 19 inic chiucnauhtetl metztli inic 1580. Inic 24 inic mahtlactetl metztli mohualcuep, zatlatzonco, ompa España intloc occequih maltin noihuan tlaquixtiltin. Ahcito ompa [[Denia]], in oncan mihcuanih ompa [[Valencia]]. Inic mahtlactetl oncentetl nozo inic mahtlactetl omontetl metztli mohualcuepa itloc icencal ompa [[Madrid]].
=== Inehualcuepaliz<ref>Nozo ''ihuallaliz''.</ref> ompa España ===
[[Image:Cervantes Valladolid lou.jpg|thumb|right|[[Estatua de Cervantes (Valladolid)|Iteixiptlaximaliz in Cervantes]] ipan in Ineahanaloyan in [[Universidad de Valladolid|Ihueyitlamachtilcal]] in [[Valladolid]].]]
Inic macuiltetl metztli inic [[1581]] Cervantes mihcuanih ompa [[Portugal]], in canin itech yeya quinihcuac in iteahxiltiliz in [[Felipe II inic España|Felipe II]], ica in iciyaliz inic tlateonamiquiz ica in yehhuatl quicualtiliz inemiliz ihuan inic quipatiotiaz in netlacuilli in oquichihuaca icencal inic quihualtiliniz inic [[Argel]]. Quitequiuhtihqueh ce neixcahuiliztli ichtacayotl ipan [[Oran]], yehica quimocuiliaya miyac iteizcal in itlamatiliz ihuan itlaixmatiliz in icetlan in [[Africa]]. Ipampa inon tlatequipanoliztli quicelih 50 escudo. Mohualcuep ompa [[Lisboa]] ihuan itzonquizaliz in xihuitl iloh ompa [[Madrid]]. Inic ontetl meztli inic 1582, quiteihtlanilia ce inecahcahualoyan in tlatequipanolizlti cactihcac ipan In India, in ahtle macoz. Ipan inon xihxihuitl, in tlahcuiloh itech ahci Ana Villafranca (nozo Franca) inic Rojas, in icihuauh in Alonso Rodriguez, ce teamacac. Itech in nenepanoliztli tlacat ce tecihuaconeuh ca motocayotih [[Isabel de Saavedra]], ca yehhuatl quimoixcomacac.
Inic 12 inic mahtlactetl omontetl metztli inic 1584, quichihua nemanamictiliztli itloc [[Catalina inic Salazar ihuan Palacios]] ipan in icallah toledoyotl in Esquivias. Catalina yehhuatl yeya ce icpochtli ca ahmo itech ahcia in cempohualli xihuitl ihuan ca quitemanilih ce tepiton nemactli. Chicotlamatihua ca in nemanamictiliztli ahmo zan yehhuatl catca tetzicatl, zan yeh ce nenencahualiztli. In ihcuac in ome xihuitl inic monamictihqueh, Cervantes pehua in tlacoyahuah iohtoquiliz ipan Andalucía.
== Cenca cualli tlahcuiloliztli ==
'''''El Ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha''''' ([[Nāhuatlahtōlli]]: ''In tlācaquini calpanpilli Don Quixote ihuicpa La Mancha'') ītōcā cē [[āmoxtli]] ōtlahcuiloc īpal [[Miguel de Cervantes]] īpan [[1605]] {{9casa}} xihuitl.
== Amoxtli ==
* ''[[La Galatea]]'', [[1585]].
* ''[[El Ingenioso Hidalgo Don Quixote de la Mancha]]'', [[1605]].
* ''[[Novelas Ejemplares]]'', [[1613]].
* ''[[Viaje del Parnaso]]'', [[1614]].
* ''[[Segunda Parte del Ingenioso Caballero Don Quixote de la Mancha]]'', [[1615]].
== Oc no xiquitta ==<!--Véase también-->
* [[Caxtillantlahtolli]]
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
==Tlahtolcaquiliztiloni==
{{Notetag/end}}
{{Commons}}
[[Neneuhcāyōtl:Hueyac tlahcuilolli]]
[[Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1547]]
[[Neneuhcāyōtl:Caxtiltecah amoxtlahcuilohqueh]]
add3ssifpvjfj0t3qhrxo97ub68jlka
Gabriel García Márquez
0
8220
529264
526525
2026-09-10T19:12:17Z
Akapochtli
159
Infobox
529264
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Gabriel García Márquez
| ixiptli = Gabriel Garcia Marquez 1984.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Gabriel García Márquez
| tlacatiliztli = [[6 de marzo]] de [[1927]]<br />[[Aracataca]], [[Magdalena]], [[Colombia]]
| miquiztli = [[17 de abril]] de [[2014]]<br />[[Altepetl Mexico]]
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[Cien Años de Soledad]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Gabriel García Márquez''', (otlacat ipan Aracataca xihuitl [[1927]] - omic ipan [[Altepetl Mexico]] xihuitl [[2014]]) ce hueyi [[amoxtlahcuiloh]] ompa [[Colombia]], yehuatl otlahcuilo ''Cien Años de Soledad''.
==Neitlaniliztli==
* Premio Novel ipan [[Estocolmo]].
* Primer Premio en el concurso de la Asociación de Escritores y Artistas, por su cuento ''Un día después del sábado'' (1955).
* Premio de la Novela ESSO por ''[[La mala hora]]'' (1961).
* Doctor honoris causa de la [[Universidad de Columbia]] ipan [[Yancuic York]] (1971).
* [[Premio Internacional Neustadt de Literatura]] (1972).
* [[Premio Rómulo Gallegos]] por ''[[Cien años de soledad]]'' (1972).
* [[Premio Dimitrov|Premio Jorge Dimitrov por la Paz]] (1979).
* Medalla de la [[Legión de Honor]] ipan [[Paris]], Francia (1981).
* Condecoración [[Orden del Águila Azteca|Águila Azteca]] ipan [[Mexico]] (1982).
* Premio cuarenta años del Círculo de Periodistas ipan Bogotá (1985).
* Miembro honorario del [[Instituto Caro y Cuervo]] ipan Bogotá (1993).
== Tlamahuizoltequitl ==
* ''[[Cien Años De Soledad]]''
* ''[[Crónica De Una Muerte Anunciada]]''
== No xiquitta ==
* [[Macondo]]
== Toquiliztequitl ==
<references/>
== Ohcequin necuazaloliztli ==
{{Commons|Category:Gabriel García Márquez}}
{{DEFAULTSORT:García Márquez, Gabriel}}
[[Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1927]]
[[Neneuhcāyōtl:Omicqueh xiuhpan 2014]]
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
kl19pym7tyopzcaahai632azoufcvo2
Edgar Allan Poe
0
8246
529269
526516
2026-09-10T20:20:05Z
Akapochtli
159
Infobox
529269
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Edgar Allan Poe
| ixiptli = Edgar Allan Poe 2.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Edgar Poe
| tlacatiliztli = [[19 de enero]] de []<br />[[Boston]], [[Massachusetts]]
| miquiztli = [[7 de octubre]] de []<br />[[Baltimore]], [[Maryland]] <small>(40)</small>
| iamoch_itech_pohui = [[Xochicuicayotl]]
| hueyi_amoxtlahcuilolli = Miaquintin
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Edgar Allan Poe''' ([[1809]] - [[1849]]) ītōca [[Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān|tlahtohcāyōtēcatl]] huēyi [[tlahcuilōni]].
6cdt2hm9lsj6f5ie1npf8231ey1n336
Francisco de Quevedo
0
10429
529270
527413
2026-09-10T20:22:10Z
Akapochtli
159
Infobox
529270
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Francisco de Quevedo
| ixiptli = Don francisco de quevedo-villegas.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Francisco Gómez de Quevedo y Santibáñez Villegas
| tlacatiliztli = [[14 de septiembre]] de []<br />[[Madrid]]
| miquiztli = [[8 de septiembre]] de []<br />[[Villanueva de los Infantes]], [[Caxtillan]] <small>(64)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli =
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Francisco Gómez de Quevedo y Santibáñez Villegas''' ([[1580]] - [[1645]]) itoca [[Caxtillan|caxtiltecah]] hueyi [[tlahcuiloni]].
== Oc no xiquitta ==
* ''Historia de la vida del Buscón llamado ejemplo de vagabundos y espejo de tacaños'', 1626.
* ''Sueños'', 1627.
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
inwk1fqiyvvld65pb9sg1p2i1tnddfg
529272
529270
2026-09-10T21:29:36Z
Akapochtli
159
Arreglo
529272
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Francisco de Quevedo
| ixiptli = Don francisco de quevedo-villegas.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Francisco Gómez de Quevedo y Santibáñez Villegas
| tlacatiliztli = [[14 de septiembre]] de 1580<br />[[Madrid]]
| miquiztli = [[8 de septiembre]] de 1645<br />[[Villanueva de los Infantes]], [[Caxtillan]] <small>(64)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli =
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Francisco Gómez de Quevedo y Santibáñez Villegas''' ([[1580]] - [[1645]]) itoca [[Caxtillan|caxtiltecah]] hueyi [[tlahcuiloni]].
== Oc no xiquitta ==
* ''Historia de la vida del Buscón llamado ejemplo de vagabundos y espejo de tacaños'', 1626.
* ''Sueños'', 1627.
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
p8pysn9sk0ixtler1a03wk80lg89el9
Ilitl
0
10908
529300
528107
2026-09-11T11:20:59Z
Minorax
16964
529300
wikitext
text/x-wiki
{{Taxobox
| name = Ilitl
| image = Tagalder8139.jpg
| image_caption = ''Alnus serrulata'' (Tag Alder)<br />Amentos masculinos(derecha),<br />amentos femeninos maduros (izquierda)
| regnum = [[Tlanelhuayotl]]
| divisio = [[Teconxinachtli]]
| classis = [[Ontzintiliztica]]
| ordo = [[Fagales]]
| familia = [[Betulaceae]]
| genus = '''Alnus'''
| subdivision_ranks = species
| subdivision = <div class="center">Ver texto</div>
}}
'''Ilitl''' ahnozo '''Ilin''' (''alnus'').
* ''[[Alnus acuminata]]'' Humb., Bonpl. & Kunth
* ''[[Alnus adscendens]]'' (Goeppert) Zastawniak et Walther
* ''[[Alnus alnobetula]]'' C. Koch
* ''[[Alnus arguta]]'' (Schltdl.) Spach
* ''[[Alnus borealis]]'' Koidz.; "Hiroha-hannoki"
* ''[[Alnus cecropiaefolia]]'' (Ett.) Berger
* ''[[Alnus cremastogyne]]'' Burk.
* ''[[Alnus cordata]]'' Desf.
* ''[[Alnus cordifolia]]'' Ten.
* ''[[Alnus crispa]]'' (W. Aiton) Pursh
* ''[[Alnus densiflora]]'' C. H. Muell.
* ''[[Alnus fauriei]]'' Lév.et Vant.; "Miyama-kawara-hannoki"
* ''[[Alnus ferdinandi]]'' Makio
* ''[[Alnus firma]]'' Sieb&Zucc; "Yashabushi"
* ''[[Alnus firmifolia]]'' Fernald
* ''[[Alnus formosana]]'' Mak.
* ''[[Alnus fructicosa]]'' Rupr.
* ''[[Alnus gaudinii]]'' (Heer) Knobloch et Kva?ek
* ''[[Alnus glabrata]]'' Fernald
* ''[[Alnus glutinosa]]'' (L.) Gaertner; "aliso"
* ''[[Alnus henryi]]'' C. K. Schneid.
* ''[[Alnus hirsuta]]'' Turcz.; "Keyama-hannoki"
* ''[[Alnus incana]]'' (L.) Moench
[[Neneuhcāyōtl:Fagales]]
[[Neneuhcāyōtl:Betulaceae]]
dsi49wsouz42vvkhh9en66z7kf8zvmd
Agatha Christie
0
11287
529271
527643
2026-09-10T21:26:53Z
Akapochtli
159
Infobox
529271
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Agatha Christie
| ixiptli =
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Agatha Mary Clarissa Miller
| tlacatiliztli = [[15 de septiembre]] de 1890<br />Torquay, Devon
| miquiztli = [[12 de enero]] de [[1976]]<br />Wallingford, Oxfordshire <small>(85)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = tequitl tlein ica mo teixmatilti
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Dame Agatha Mary Clarissa Miller, Lady Mallowan''', ([[1890]] - [[1976]]) ītōcā [[Inglatēcah]] huēyi [[tlahcuilōni]].
== Nō xiquitta ==
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqui]]
dq4vzx0inasjjren7d0qjtnbeh0h2qw
529292
529271
2026-09-11T09:01:02Z
~2026-49359-55
24940
arreglo
529292
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Agatha Christie
| ixiptli =
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Agatha Mary Clarissa Miller
| tlacatiliztli = [[15 de septiembre]] de 1890<br />Torquay, Devon
| miquiztli = [[12 de enero]] de [[1976]]<br />Wallingford, Oxfordshire <small>(85)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = tequitl tlein ica mo teixmatilti
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Dame Agatha Mary Clarissa Miller, Lady Mallowan''', ([[1890]] - [[1976]]) ītōcā [[Inglatēcah]] huēyi [[tlahcuilōni]].
== Nō xiquitta ==
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
ffx1shzdgf1rvl90af4mc433dz1s3zo
Ernest Hemingway
0
11289
529273
526519
2026-09-10T21:32:17Z
Akapochtli
159
Infobox
529273
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Ernest Hemingway
| ixiptli = Ernest Hemingway 1923 passport photo.TIF.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Ernest Miller Hemingway
| tlacatiliztli = [[21 de julio]] de 1899<br />[[Oak Park]], [[Illinois]]
| miquiztli = [[2 de julio]] de [[1961]]<br />[[Ketchum]], [[Idaho]] <small>(61)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[The Old Man And The Sea]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
[[Īxiptli:Ernest Hemingway Signature.svg|border|180px|right]]
'''Ernest Miller Hemingway''' ([[1899]] - [[1961]]) ītōcā {{USAgent}}tl huēyi [[tlahcuilōni]].
== Nō xiquitta ==
* ''[[The Old Man And The Sea]]''
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
bqnxbdsy64hl4nowgmoniksroo72k38
J.R.R. Tolkien
0
11951
529265
526600
2026-09-10T19:16:52Z
Akapochtli
159
Infobox
529265
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = J.R.R. Tolkien
| ixiptli = J. R. R. Tolkien, ca. 1925.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = John Ronald Reuel Tolkien
| tlacatiliztli = [[3 de marzo]] de [[1892]]<br />[[Bloemfontein]]
| miquiztli = [[2 de septiembre]] de [[1973]]<br />[[Bournemouth]], [[Dorset]] <small>(81)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[The Lord of the Rings]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''John Ronald Reuel Tolkien, CBE''' ([[1892]] - [[1973]])
== No xiquitta ==
* ''[[The Lord of the Rings]]'' (1937 - 1949)
== Occe neihcuiloliztli ==<!--Otros enlaces-->
{{DEFAULTSORT:Tolkien, John Ronald Reuel}}
[[Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1892]]
[[Neneuhcāyōtl:Omicqueh xiuhpan 1973]]
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
idzn3nbbpi6fhpopljcwv45ww1n2caw
Victor Hugo
0
11987
529274
526559
2026-09-10T21:40:57Z
Akapochtli
159
Infobox
529274
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Victor Hugo
| ixiptli = Victor Hugo.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Victor-Marie Hugo
| tlacatiliztli = [[26 de febrero]] de 1802<br />[[Besançon]], [[Doubs]]
| miquiztli = [[22 de mayo]] de 1885<br />[[Paris]] <small>(83)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[Les Misérables]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Victor-Marie Hugo''' ([[1802]] - [[1885]]) ītōca [[Francitlān|francitēcatl]] huēyi [[tlahcuilōni]].
== Nō xiquitta ==
* ''[[Les Misérables]]''.
* ''[[Notre-Dame de Paris]]''.
{{DEFAULTSORT:Hugo, Victor-Marie}}
{{Commons}}
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
tk3cx84kndua5zthyz2dk8arqdcnuns
George Orwell
0
12077
529275
526526
2026-09-10T21:43:55Z
Akapochtli
159
Infobox
529275
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = George Orwell
| ixiptli = GeoreOrwell.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Eric Arthur Blair
| tlacatiliztli = [[25 de junio]] de [[1903]]<br />[[Motihari]], [[Bihar]], [[India]]
| miquiztli = [[21 de enero]] de [[1950]]<br />[[Londin]] <small>(46)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[1984]]''<br />''[[Animal Farm]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Eric Arthur Blair''', no motacahua '''George Orwell''' ([[1903]] - [[1950]]) itoca [[India|inditlacah]] hueyi [[tlahcuiloni]].
== No xiquitta ==
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
tnimnp8xtfwlgyhpnt1dj6v8eacvu7g
Amoxtlahcuilohqui
0
12079
529261
492144
2026-09-10T18:45:49Z
Akapochtli
159
Akapochtli trasladó la página [[Amoxtlahcuiloh]] a [[Amoxtlahcuilohqui]]: Título mal escrito
492144
wikitext
text/x-wiki
[[Īxiptli:Cervantes Jáuregui.jpg|250px|thumb|right|[[Miguel de Cervantes]] ([[1547]] - [[1616]]), huehhuēyi tlahcuilōni īhuīc {{es2}} [[Tlahcuilōcāyōtl]].]]
Ce [[tlacatl]] tlahcuiloa zazaniltlamantli [[amoxtli|amoxcopa]], ca itoca '''tlahcuiloh'''. Miaquintin tlahcuilohqueh cateh [[tlalticpac]].
== Hueyi amoxtlahcuilohqueh ==
* {{ESPf1506}} [[Miguel de Cervantes]].
* {{ENGf}} [[William Shakespeare]].
* {{FRAf}} [[Victor Hugo]].
== No xiquitta ==
* [[Amoxtli]]
== Toquiliztequitl ==
<references/>
== Ohcequin necuazaloliztli ==
{{commonscat|Writers}}
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuiloliztli]]
c81hdo9sjf7sym2u84lwlde8amwkji9
Alexandre Dumas, père
0
15096
529282
497337
2026-09-10T22:05:30Z
Akapochtli
159
Infobox
529282
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Alexandre Dumas
| ixiptli = Alexandre Dumas.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Alexandre Dumas Davy de la Pailleterie
| tlacatiliztli = [[24 de julio]] de 1802<br />[[Villers-Cotterêts]], [[Aisne]]
| miquiztli = [[5 de diciembre]] de 1870<br />[[Puys]], [[Seine-Maritime]] <small>(68)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[Le Comte de Monte-Cristo]]''<br />''[[Les Trois Mousquetairs]]''
| tequitiliztli_ixiuh = 1829 - 1870
}}
'''Alexandre Dumas Davy de la Pailleterie''' ([[1802]] - [[1879]]) ītōca [[Francitlān|francitēcah]] huēyi [[tlahcuilōni]].
== Nō xiquitta ==
* ''[[Le Comte de Monte-Cristo]]''
* ''[[Les Trois Mousquetairs]]''
{{DEFAULTSORT:Dumas Davy de la Pailleterie, Alexandre}}
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
iegycfcq6hpw3381zkkdql33w834uwn
Carlos Fuentes
0
15098
529276
527400
2026-09-10T21:46:39Z
Akapochtli
159
Infobox
529276
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Carlos Fuentes
| ixiptli = Carlos Fuentes.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Carlos Fuentes Macías
| tlacatiliztli = [[11 de noviembre]] de [[1928]]<br />[[Altepetl Panama]]
| miquiztli = [[15 de mayo]] de [[2012]]<br />[[Altepetl Mexico]] <small>(83)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli =
| tequitiliztli_ixiuh = [[1954]] - [[2012]]
}}
'''Carlos Fuentes Macías''' ([[Altepetl Panama]], [[1928]] - [[Altepetl Mexico]], [[2012]]) oyec ce hueyi [[tlahcuiloh]], [[Mexico|mexicatl]].
== Toquiliztequitl ==
<references/>
== Occe neihcuiloliztli ==<!--Otros enlaces-->
{{DEFAULTSORT:Fuentes Macías, Carlos}}
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
r5ac4i1udrr7pfwjdxq6k3tje5j5fom
Fernando del Paso
0
15099
529277
526521
2026-09-10T21:49:02Z
Akapochtli
159
Infobox
529277
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Fernando del Paso
| ixiptli = Fernando del Paso.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Fernando del Paso Morante
| tlacatiliztli = [[1 de abril]] de [[1935]]<br />[[Altepetl Mexico]]
| miquiztli =
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli =
| tequitiliztli_ixiuh = [[1976]] - axcan
}}
'''Fernando del Paso''' ([[1935]] - ) ītōca [[Mēxihco|mēxihcah]] huēyi [[tlahcuilōni]].
==Nō xiquitta==
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
enwfktae2hlbajs23zkery7r5r6k5ck
Mario Benedetti
0
15127
529278
527788
2026-09-10T21:51:34Z
Akapochtli
159
Infobox
529278
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Mario Benedetti
| ixiptli = Mario Benedetti.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl =
| tlacatiliztli = [[14 de septiembre]] de [[1920]]<br />[[Paso de los Toros]], [[Salibna]]
| miquiztli = [[17 de mayo]] de [[2009]]<br />[[Videotepec]]
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli =
| tequitiliztli_ixiuh = [] - []
}}
'''Mario Benedetti''' ([[1920]] - [[2009]]) ītōca [[Uruguay]] huēyi [[tlahcuilōni]].
== Nō xiquitta ==
{{DEFAULTSORT:Benedetti, Mario}}
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
6n5xogvxme7nn3e0nv0cv35kw7rkue3
Carlos Monsiváis
0
17069
529281
527402
2026-09-10T21:57:35Z
Akapochtli
159
Infobox
529281
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Carlos Monsiváis
| ixiptli = Carlos monsivais.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Carlos Monsiváis Aceves
| tlacatiliztli = [[4 de mayo]] de [[1938]]<br />[[Altepetl Mexihco]]
| miquiztli = [[19 de junio]] de [2010]]<br />[[Altepetl Mexihco]] <small>(72)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli =
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Carlos Monsiváis Aceves''' ([[Altepetl Mexihco]], [[4 ic mācuīlli mētztli]], [[1938]] - [[Altepetl Mexihco]], [[Tlachicuazti 19]] de [[2010]]) ōcatca huēl tāchcāuh āmatlahcuilo īpan in āxcān [[Mexihco]].
== Toquiliztequitl ==
<references/>
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
8hhzv4bs5sggu1upd5h9cqsl6k770co
Mario Vargas Llosa
0
17141
529280
527789
2026-09-10T21:54:47Z
Akapochtli
159
Infobox
529280
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Mario Vargas Llosa
| ixiptli = Mario_Vargas_Llosa.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Jorge Mario PedroVargas Llosa
| tlacatiliztli = [[28 de marzo]] de []<br />[[Arequipa]]
| miquiztli = [[13 de abril]] de []<br />[[Lima]]
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[La ciudad y los perros]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Mario Vargas Llosa''' ([[1936]] - [[2025]]) ītōcā [[Caxtillān|caxtiltēcatl]] huēyi [[tlahcuilōni]]. Otlacat in ompa [[Arequipa]], Peru.
== No xiquitta ==
* ''[[El desafío]], relato'' (1957)
* ''[[Los Jefes]]'' (1959)
* ''[[La ciudad y los perros]]'' (1963)
* ''[[La casa verde]]'' (1966), [[Premio Rómulo Gallegos]]
* ''[[Los Cachorros|Los cachorros]]'' (1967)
* ''[[Conversación en La Catedral]]'' (1969)
* ''[[Pantaleón y las visitadoras]]'' (1973)
* ''[[La tía Julia y el escribidor]]'' (1977)
* ''[[La guerra del fin del mundo]]'' (1981)
* ''[[Historia de Mayta]]'' (1984)
* ''[[¿Quién mató a Palomino Molero?]]'' (1986)
* ''[[El hablador]]'' (1987)
* ''[[Elogio de la madrastra]]'' (1988)
* ''[[Lituma en los Andes]]'' (1993), [[Premio Planeta]]
* ''[[Los cuadernos de don Rigoberto]]'' (1997)
* ''[[La Fiesta del Chivo]]'' (2000)
* ''[[El Paraíso en la otra esquina]]'' (2003)
* ''[[Travesuras de la niña mala]]'' (2006)
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
70sj4wd4gjdrm3vyygpwj2lsekc2eg8
Juan Rulfo
0
22468
529266
526572
2026-09-10T20:14:40Z
Akapochtli
159
Infobox
529266
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Juan Rulfo
| ixiptli = Rulfo por Lyon.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Juan Nepomuceno Carlos Pérez Rulfo Vizcaíno
| tlacatiliztli = [[16 de mayo]] de [[1917]]<br />[[Zayollan]], [[Xalixco]], [[Mexihco]]
| miquiztli = [[7 de enero]] de [[1986]]<br />[[Altepetl Mexico]] <small>(68)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[Pedro Páramo]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
Ineltocah'''Juan Nepomuceno Carlos Pérez Rulfo Vizcaíno''', ihuan motocaxmati zan quen '''Juan Rulfo''' oyec ce tlahcuiloh otlacat [[Mexihco]]. Oquihcuiloh in amaxtli "Pedro Paramo", cenca tenyoh.
Inin tlahcuiloani tlacatqui ipan ce altepetl Zayollan, Xalixco. Itech Tzapotlan el Grande, tlen naman motocayotia Ciudad Guzmán.
Zan ome amoxtli tlen tlahuel cualli mopohua "Pedro Páramo" ihuan "El Llano en Llamas".
Ce achi tlahtolli tlen "Pedro Páramo" nican:
Niahcico Comala ipampa mechilhuihqueh nican itztoya notatah, ce quetl Pedro Páramo, Nonan nechilhuihqui. Ihuan na niyolmelauhqui a nihuallaz zan quemman ya miquiz. "Vine a Comala porque me dijeron que acá vivía mi padre, un tal Pedro Páramo. Mi madre me lo dijo. Y yo le prometí que vendría a verlo en cuanto ella muriera."
[[Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1917|Rulfo, Juan]]
[[Neneuhcāyōtl:Omicqueh xiuhpan 1986|Rulfo, Juan]]
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuiloqueh|Rulfo, Juan]]
1h14iisx1kjxvb6wdk0wuhwizo90d6p
529267
529266
2026-09-10T20:15:40Z
Akapochtli
159
Arreglo
529267
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Juan Rulfo
| ixiptli = Rulfo por Lyon.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Juan Nepomuceno Carlos Pérez Rulfo Vizcaíno
| tlacatiliztli = [[16 de mayo]] de [[1917]]<br />[[Zayollan]], [[Xalixco]], [[Mexihco]]
| miquiztli = [[7 de enero]] de [[1986]]<br />[[Altepetl Mexico]] <small>(68)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[Pedro Páramo]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
Ineltocah'''Juan Nepomuceno Carlos Pérez Rulfo Vizcaíno''', ihuan motocaxmati zan quen '''Juan Rulfo''' oyec ce tlahcuiloh otlacat [[Mexihco]]. Oquihcuiloh in amaxtli "Pedro Paramo", cenca tenyoh.
Inin tlahcuiloani tlacatqui ipan ce altepetl Zayollan, Xalixco. Itech Tzapotlan el Grande, tlen naman motocayotia Ciudad Guzmán.
Zan ome amoxtli tlen tlahuel cualli mopohua "Pedro Páramo" ihuan "El Llano en Llamas".
Ce achi tlahtolli tlen "Pedro Páramo" nican:
Niahcico Comala ipampa mechilhuihqueh nican itztoya notatah, ce quetl Pedro Páramo, Nonan nechilhuihqui. Ihuan na niyolmelauhqui a nihuallaz zan quemman ya miquiz. "Vine a Comala porque me dijeron que acá vivía mi padre, un tal Pedro Páramo. Mi madre me lo dijo. Y yo le prometí que vendría a verlo en cuanto ella muriera."
[[Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1917|Rulfo, Juan]]
[[Neneuhcāyōtl:Omicqueh xiuhpan 1986|Rulfo, Juan]]
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh|Rulfo, Juan]]
odthewki1ybox5h7uman0lhms4kp3op
José Joaquín Fernández de Lizardi
0
22929
529283
527810
2026-09-10T22:07:12Z
Akapochtli
159
Infobox
529283
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = José Joaquín Fernández de Lizardi
| ixiptli = Joaquín Fernández de Lizardi.png
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = José Joaquín Fernández de Lizardi
| tlacatiliztli = [[15 de noviembre]] de 1776<br />[[Altepetl Mexico]]
| miquiztli = [[27 de junio]] de 1827<br />[[Altepetl Mexico]]
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[El Periquillo Sarniento]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''José Manuel Martínez de Navarrete''' ītōcā [[Yancuīc Caxtillān]] [[āmatlahcuilo]].
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
0odxtosn8az2fb2dpm10cgq55xqzya6
Ignacio Manuel Altamirano
0
22964
529284
527787
2026-09-10T22:08:54Z
Akapochtli
159
Infobox
529284
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Ignacio Manuel Altamirano
| ixiptli = Ignacio Manuel Altamirano.png
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Ignacio Manuel Altamirano
| tlacatiliztli = [[13 de noviembre]] de 1834<br />[[Tixtla]], [[Guerrero]], [[Mexihco]]
| miquiztli = [[13 de febrero]] de 1893<br />[[Sanremo]], [[Italia]] <small>(58)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[El Zarco]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Ignacio Manuel Altamirano''' ītoca ce [[Mexihco]] [[amatlahcuilo]], otlacat ipan [[Textlah Guerrero|Textlah]], [[Guerrero]] tlahtohcayotl ipan Mexihcopa.
== Oc no xiquitta ==<!--Véase también-->
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
sw8rl5hwqfl0jcbu26tl0omgossyske
Dante Alighieri
0
22976
529285
527759
2026-09-10T22:11:01Z
Akapochtli
159
Infobox
529285
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Dante Alighieri
| ixiptli = Portrait de Dante.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Durante degli Alighieri
| tlacatiliztli = 1265<br />[[Firenze]]
| miquiztli = [[9 de septiembre]] de 1321<br />[[Ravenna]] <small>(56)</small>
| iamoch_itech_pohui = [[Xochicuicayotl]]
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[Divina Commedia]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Dante Alighieri''' ītōca cē [[Italia]] huēi [[xōchicuīcatiani]].
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
qvgaiktbonm678q5w36m1d7q6xibj9u
Jorge Ibargüengoitia
0
22994
529286
417451
2026-09-10T22:12:47Z
Akapochtli
159
Infobox
529286
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Jorge Ibargüengoitia
| ixiptli =
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Jorge Ibargüengoitia Antillón
| tlacatiliztli = [[22 de enero]] de [[1928]]<br />[[Pachtitlan (altepecalpolli)|Pachtitlan]], [[Guanajuato]], [[Mexihco]]
| miquiztli = [[27 de noviembre]] de [[1983]]<br />[[Mejorada del Campo]], [[Madrid]], [[Caxtillan]] <small>(55)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[Los relámpagos de agosto]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Jorge Ibargüengoitia''' ītōca [[Mēxihco]] [[tlahcuiloh]].
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
6dvin212f0j5ssnu24lublf9sgi30hb
Natalio Hernández
0
23314
529287
528719
2026-09-10T22:15:12Z
Akapochtli
159
Infobox
529287
wikitext
text/x-wiki
{{Ahcopa}}
{{P1|[[{{PAGENAME}}|NHN]]}}
{{P2|[[Natalio Hernández (nhe)|NHE]]}}
{{Tlani}}
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Natalio Hernández
| ixiptli = Natalio Hernández.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Natalio Hernández
| tlacatiliztli = [[27 de julio]] de [[1947]]<br />[[Naranjo Dulce]], [[Ixhuatlan Madero]], [[Veracruz]]
| miquiztli =
| iamoch_itech_pohui = [[Xochicuicayotl]]
| hueyi_amoxtlahcuilolli =
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Natalio Hernández''' itoca ce [[Mexihco]] [[tlahcuiloh]] auh [[nahuatlahtolli]] [[xochicuicantl]].
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
[[Neneuhcāyōtl:Nahuah]]
nmtzmn1lm2xkxp176maljrd5hx45zxd
Mariano Azuela
0
24050
529279
528191
2026-09-10T21:53:09Z
Akapochtli
159
Infobox
529279
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Mariano Azuela
| ixiptli = DrMarianoAzuelatombDoloresDF.JPG
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Mariano Azuela González
| tlacatiliztli = [[1 de enero]] de 1873<br />[[Lagos de Moreno]], [[Xalixco]], [[Mexihco]]
| miquiztli = [[1 de marzo]] de []<br />[[Altepetl Mexico]] <small>(79)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[Los de abajo]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Mariano Azuela''' ītōcā cē tlahcuiloh otlācat īpan [[Mēxihco]]. Oquihcuiloh ''Los de abajo'', inic cē [[Mēxihcatl Tēahcomanaliztli]] amoxtli.
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
2n6ma6924bzaenlkzsq8k81bprn688d
José Emilio Pacheco
0
24558
529288
527403
2026-09-10T22:17:56Z
Akapochtli
159
Infobox
529288
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = José Emilio Pacheco
| ixiptli = MEX ON JOSE EMILIO PACHECO (12166149286).jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = José Emilio Pacheco Berny
| tlacatiliztli = [[30 de junio]] de []<br />[[Altepetl Mexico]]
| miquiztli = [[26 de enero]] de [] <br />[[Altepetl Mexico]]<small>(74)</small>
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[Las batallas en el desierto]]''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''José Emilio Pacheco''' ītōca [[Mēxihco]] [[tlahcuiloh]].
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
77vwa26yalst9k9ri6sb7wd6iwwyzfs
Amado Nervo
0
24639
529289
527812
2026-09-10T22:20:44Z
Akapochtli
159
Infobox
529289
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Amado Nervo
| ixiptli = Amado_Nervo.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Juan Crisóstomo Ruiz de Nervo
| tlacatiliztli = [[27 de agosto]] de 1870<br />[[Tepic]], [[Nayarit]], [[Mexihco]]
| miquiztli = [[24 de mayo]] de [] <br />[[Montevideo]], [[Uruguay]] <small>(48)</small>
| iamoch_itech_pohui = [[Xochicuicayotl]]
| hueyi_amoxtlahcuilolli =
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Amado Nervo''' nozo '''Juan Crisóstomo Ruiz de Nervo''' ōcatcā cē [[Mēxihco]] [[xōchicuīcatiani]].
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
709unshxbuu1zb3jsmb5sbwktxyl96v
Emilio Salgari
0
25754
529263
528264
2026-09-10T19:00:29Z
Akapochtli
159
Infobox
529263
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Emilio Salgari
| ixiptli = Emilio Salgari ritratto.jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Emilio Salgari
| tlacatiliztli = [[21 de agosto]] de [[1862]]<br />[[Verona]], [[Italia]]
| miquiztli = [[25 de abril]] de [[1911]]<br />[[Turin]], [[Italia]]
| iamoch_itech_pohui =
| hueyi_amoxtlahcuilolli = ''[[In itlanamoxcahuan in Malasia]]<ref>In tlahtolli ''Namoya, nitla-'' quihtoznequi ica españollahtolli ''robar''. Ihuan in tlahtolli ''tlanamoyani'' quihtoznequi ''pirata'', ''bandido''.</ref>''
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Emilio Salgari''' (otlacat ipan [[Verona]], inic 21 metztli agosto xihuitl 1862 - omic ipan [[Turin]], inic 25 metztli abril inic 1911), yehuatl catca ce<ref>In tlahtolli ''ce'' ipan inglaterratlahtolli yehuatl ''a'' ihuan in tlalhtolli ''centetl'' yehhuatl ''one''.</ref> tlahcuiloh huan tlahtolnextiani [[italia]]tecatl. Oquihcuiloh ilhuiceh itlahtolpoaliz in ohtlatocaliztli, neixcuitilli itech in onohuayan in quicempanahuia inic chictlapanqui, in iuh [[Malasia]], in ihueyauh in [[Antillas]], in icuauhtlah in [[India]], in ixaltlah ihuan icuauhtlah in [[Africa]], in icihuatlampa in [[USA]], in icuauhtlah in [[Australia]] ihuan no in [[ihueyauh in cetlan]]. Quinyocox motenyohtianimeh in quinemitiah itemic in ce iahtlamiliz tlaixpohuanimeh. In ahzo in quicempanhuia inic itlaixihmach in imotenyohtihcauhyehhuatl yeni in teichtacamictih ihuan tlanamoyani ''Sandokan''<ref>In tlahtolli ''tlanamoyani'' tlahtolcueptli ica españatlahtolli itech nahuatlahtolli quihtoznequi ''saqueador'' nozo ''pirata''.</ref>. Ipan in onohuayan ica tlahtoliztli ixpaniancayotl itlachiuh yehhuatl catca macheh tlatlazohtlalli, macel ixquichca in mahtlacxihuitl <ref>Inin tlahtolli quihtoznequi ''decenio'' ahnozo ''década''. Intla ticnequi tiquihtoz ''10 años'', ma xiquilhui ''mahtlactetl xihuitl''. Ma xiquitta in tehtlahtoltecpanaliztli nican: [[Tehtlahtol]].</ref> inic 1970 ihuan inic 1980.
== Tenemilizpoalli ==
Emilio Salgari itech otlacat in incencal in tepitoton pochtecah ipan Verona. Inic 1878 peuh iteizcaltiliz ipan in tlahtohcayoh nemachtilcalli teyehyecoani acallotl ''Paolo Sarpi'' ipan Venezia, zan ahmo oquimaceuhtahcic in iteyomahxiltiliz in teachcauh itech nequiztic panoliztli. Itlaixmatiliz iuhqui atlacatl neci tlatepantlalilli ahmo miac iacalpanoliz in nemachtiliztli ipan ce tlamachtilacalli ihuan ce ohtoquiliztli tetoquilih, ahzo iuhqui panoni, ipan in acalli pochtecayotl ''Italia Ce'' in yetiuh etetl metztica ipan ''Adriatico'', inic acaltepozhuia ipan iacaltecoyan in Brindixico. Ahmo oncah cequi itlamahmachtiliz in oquichihuani ocequi acalpahpanoliztli, manel in inohmah tlatlalihqui iuh quinelihtoa ipan inohmatenemilizpoal, inic quiteixpantilia ca miac imotenyotihcahuan monelhuayotia itech tlacah neltin in quimixmah itech inemiliz iuhquin atlacatl. Salgari inohma quimomaca in imahuizo in teachcauh.
Inic ce itlapantlazaliz in Salgari yehuatl catca in nalquizani tlanohnotzaliztli ''I selvaggi della Papuasia'' ca onez itech tetlamacaliztli ipan nepiquiliztli millancayotl ''La Valigia'' niman inic chicontetl metztli inic 1883. Noihuan inic 1883 peuh ipan nepiquiliztli veronancayotl ''La Nuova Arena'' in itetlapanotlaliz inic ce tlahtolpoaliztli, ''Tay-See'', ca quittazquia zatepan in tlahuilli iuhqui tlacoyahualiztli tlaixnextiani ica in iamoxtoca ''La rosa del Dong-Giang''. Ipan mahtlactetl metztli inin xihuitl peuh inic pantlazaloz ''In Malasia huehuehocelotl'', inic ce iteixhualiz in itlahtolpoaliz tzintihqui in ixehxeliuhcayo in ''Sandokan'', ca amoxchihualozquia zatepan ica in itoca ''In Mompracenco huehuehoocelomeh'', ica cequih tlacuepaliztli. Inic ce itlahtolpoaliz ipan pantlazaloz tlatzintiliztli tlaixnextiani yehhuatl catca ''Itlazoh in Madhi'', inic 1887.
In ipampa imahcehualtiliz in itlachiuh, quimahceuh ce necahcahualoyan iuhqui tlamachioanoni mopiloh ipan ''La nuova Arena'', ca quipix ixquichca inic 1893. Quinihcuac omochiuhc ce tlahtoloni tlachihualiztli: tlayolihtlacolli ipampa oquinotzaloc ''ahachtli'' ipan ce tlahtolihcuilolli itechpa in tlahtolnextiani Giuseppe Biasolli, quimahmauhtih ica ce tecualancanamiquiliztli. Ic Biasolli itech monec hualceliloz ihuan Salgari panoc chicuacentetl metztli ipan temotzoloyan.
Inic 1889 monohmahmictih in itahtzin in Salgari, inic yehuatl inic ce itech ce tepouhtitlaz itlatoquililiz in nenohmahmictiliztli cenyelizotl ca quiaquitia yehhuatl in itech pohui in inohmah tlahcuiloh (inic 1911), in ipiltzin Romero (inic 1931), in occe ipiltzin Omar (inic 1963). Itech centetl metztli inic 1892 mocepanoh ipan nemanamictiliztli itloc in iteixeuhcauh in neixcuitilli Ida Peruzzi (in aquin quiteneuh mochipa nezaloliztica ''Aida'', in iuhqui in iahpehualocauh in Verdi). Inin tlamanalhuiani xihuitl tlacat inic ce icihuaconeuh in nenepanoliztli, Fatima, in yehuatl quitocaqueh eyintin oquichtin, Nadir (inic 1894), Romero (inic 1898) ihuan Omar (inic 1900). Noihuan inic 1892 in tlahtoani quihcuani inemoaliz ompa [[Turin]], in oncan tequipanoh ipal in amoxchihualoyan Speirani, neixcahuilli itech tlahtolpoaliztli telpochyotl.
Inic 1898, in amoxchihuani Donath quiyollapan in Salgari ipal ca mihcuaniayani ompa [[Genova]], in ompa quitlani necniuhtiliztli itloc in yehuatl yezquia zatepan in quicempanahuia inic mahuiztic itlatenhuimolohcauh itlachiuh, Giuseppe ''"Pipein"'' Gamba. Inic 1900 mohualcuep Turinco. In itlayahualiuhcayo in inetlamachtil in cencalli omochiuhtiyelohuac cehceppa quipanahuia inic moyolmalacachoani, tel in itequiuh motzomocani in Salgari inic quipiaz ce tequiuhtiloni nenahuatilmaliztli motlamachtiani. Inic 1907 tzonquiz inenahuatiliz ica Donath ihuan panoc titequitiz ipal in amoxchihualoyan Bemporad, ipal in yehhuatl tlahcuilozquia, ixquichca imiquiliz inic 1911,
ce tlacempoaliztli inic caxtolli onnahui tlahtolpoaliztli. Imahcehualtiliz itzalan in tlaixpohuanimeh telpochyotl motehtepetlalihtito, inic onahci cequi itlahtolpoaliz tlatlazaliztli inic 100.000 teixcuitianimeh. Yeceh itlachixeloliztli neyolixihmachilizotl ihuan iyollohpolihuiliz in inamic, ca itech monec callaliloz ipan in icuacocoxcacal in [[Collegno]], inahuac [[Turin]], quihuica itech in nenohmahmictiliztli. Zatepan ce neyehyecoliztli monencauhqui inic 1909, moquixtilih in yoliliztli inic quimotlapolia in xilantli ica ce tlateconi ipan itenemilizhuapanaliz niponyotl in [[seppuku]], oc achi tlaixihmachtli iuhqui [[harakiri]], inic 25 itech nauhtetl metztli, inic 1911. Quicauh tlahcuilolli eyi iamatlahcuilol, quinahnahuatih nenepanoliztica, in ipiltzihtzinhuan, in iamoxchiuhcahuan ihuan in iteyacancahuan inepiquiliz in Turin.
<small>In amehhhuantin, ca oanmotlanehnectih ica nehuayo, inic antechhuehcahua in nehuatl ihuan in nocencal ipan ce tlacencuini tlahcoteopouhcayotl nozo oc quicempanahuia inic ahcualli, zan namechtlatlauhtia ca ipan netecuitlapiltiliztli ipampa in tzonehualiztli in onamechnextilih, itech anmoixcahuih in itlapatiotiliz in nomicatlatlahtlauhtiliz. Namechtlahpaloa inic nicpoztequi nihuiuh. Emilio Salgari.</small>
== Tlachiuhtli ==
Inic ihueyac in itlachiuhcauh machiztli iuhqui tlahcuilohqui, Salgari quihcuiloh, ipan itenemilizpouhcauh [[Felice Pozzo]], nauhpoaltetl onnauhtetl tlahtolpoaliztli ihuan ce itlapohualiz in tlanohnotzaliztli tepiton ahchihualoni inic tlacentlaliz. In centiachcauh xeliuhcayotl yehhuatl itlahtolpoaliz in ohtlatocaliztli neixcuitilli ipan necahcahualiztli ixquihquizani, mahcihui ca quinemachilih no in netlailhuiliztlamatiliztli,<ref>''Netlailhuiliztli'' quihtoznequi ''ensoñación'', ''ficción'', ''ensueño'', ''utopía'', ''especulación'', ''suposición'', ''conjetura'', ''figuraciones'', nozo ''imaginación''.</ref> ica in cecniquizqui tlahtolpoaliztli ''In tlamahuizolli inic 2000'' (inic 1907). Ipan España micyac in tlahtolpoaliztli pantlazaloc itechpa [[Saturnino Calleja]] ihuan zatepan itechpa [[Gahe]] tlaxehxelolli ipan ontetl amoxchiuhtli<ref>Amoxchiuhtli yehhuatl ce yancuictlahtolli ca quinezcayotia ''ejemplar'', ''tomo'', ''volumen'' nozo ''libro''. In tlahtolli ''tlachiuhtli'' quihtoznequi ''obra''.</ref>, ica cuapantocaitl ahmo inamic in huehcahuitiani. Ic neixcuiltilli ''Le due tigri'' xeliuh ipan ome xeliuhcayotl, ca moteneuh ''In tequechmateloanimeh'' ihuan ''In omextin tenamiquinimeh''.
Niman ic imiquiliz in Salgari moyoni<ref> ''Moyoni, -'' quihtoznequi ''proliferar'', ''abundar'', ''extenderse'', ''hormiguear''.</ref> in tlahtolpoaliztli iztlacatiliztica itech tlatlamilli, miyac ic ihcuiloloc itechpa inohmah ipiltzihtzinhuan, Omar ihuan Nadir.
Cequi in tlahtolpoaliz in Salgari netech monepanohticah, inic quitzintia tlacoyahuah tlatoquiliztli tlaquetzalizotl tlaixehualli ipampa in nenehuixqueh teixehuanimeh.
=== Itlatoquiliz ''in tlanamoyanimeh Malasia'' ===
In teyacatih iteixeuhcauh in inin itlatoquiliz in mahtlactetl oncentetl tlahtolpoaliztli, in oc cencah tlahcoyahuac itech Salgari, yehhuatl in tlanamoyani [[Sandokan]], tlatenehualli iuhqui ''in ihuehuehocelouh in Malasia'' (Malasia yehhuatl in ihueitlal<ref>Inin tlahtolli ''hueitlalli'' tlahtolcueptli quihtoznequi ''territorio'', ''zona'', ''región'' nozo ''área''.</ref> in tlauhcopahuitztlan asiayotl itech pohuini in mizcaliani ionohuayan in [[Malasia]], [[Indonesia]] ihuan [[Filipinas]]). Sandokan yehhuatl ce itlahtocapil in [[Borneo]] tlatlacuililli in itlahtocayo itechpa in tepacholiztli britaniayotl... In britaniatlacah —ihuan macheh in tlatenehualli [[raja]] iztac itech [[Sarawak]], ipan Borneo, [[James Booke]], teixehuani ca mani neltiliztica— yehhuantin in teyacatihqueh iyaohuan in ahpehualoni, in aquin quipia ica in itepalihuiliz in occe teixehuanimeh, in iuh iicniuh teiccauhyotl, in portugaltlacatl Yañez, nozo Sambiglion.
In tlatoquiliztli quicennepanoa ome tlahuahuanaliztli tlaquetzalizotl: in tlaixehualli intechpa Sandokan ihuan Yañez (''in ihuehuehocelohuan in Mompracemm), auh occe, in pehua ipan in [[India]], tlaixehualli intechpa in indiatlacatl Tremal-Naik ihuan in mahrato Kammamuri (''In iichtacayo in cuauhtlah tliltic'') ipan itecualancanamiquiliz inhuic in tenahualpoloanimeh [[thugs]], motlateotianimeh in icihuateouh [[Kali]]. Inehuah tlahtolpoaliztli nepanihui ipan in itlahtolpoaliz ''In namoyanimeh Malasia'', inic mocuepa Tremal-Naik ihuan Kammamuri inpan huehhueyintin icniuhtin ihuan intenematilizcuicahuan cemanqueh in Sandokan ihuan Yañez.
In teyacatih iteixeuhcauh cihuayotl in tlatoquiliztli yehhuatl itlazoh in sandokan, in inglaterratlacatl [[Lady Mariana Guillonk]], tlatenehualli iuhqui ''In iepyolloh in Labuan'', in itzonquizaliz tlacohcototzani quimachotia in inemiliz tetoquilih in ahpehualoni. Quipanahuia inic tlaciuhcayotl ipan teyolnotzaliztli quimocuilia<ref>''Cuilia, ninotla-'' quinezcayotia ''<u>tener</u>'', ''detentar'', ''poseer''. Intla ticnequi quihtoz ''apropiarse (de Algo)'', ''tomar'', ''acoger'', nozo ''albergar'', yehhuatl quicempanahuia inic cualli in tlahtolli ''cui, ni-''. ''Cuilia, ninotla-'' ahmo yehhuatl nehuihuililoni itech ''Cuilia, nitetla-''.</ref> iicneuh Yañez in mocuepa ipan itlahtocapil namictli in [[Assam]] ipampa inemanamictiliz ica in mahrajani [[Surama]].
In itlatecpanaliz in itlapantlazaliz in cuapantocaitl ahmo nepanihui tlamanalhuiliztica ica in itlatecpanaliz in tlahtolnelhuayotl yehica in iteixehualiz tzonquizani ''In huehuehohoceloh in Mompracem'' (inic 1900) pantlazaloc niman inic ''In tlanamoyanimeh Malasia'' (inic 1896).
In ome tzacuahuiani itlahtolpoaliz in tlatoquiliz mopantlaza zatepan in imiquiliz in tlachihuani.
'''Cuapantocaitl'''
Mani cequih tlanehneloliztli ihuan teixpololiztli itech quexquich icuapatoca in itlachiuh in Salgari ica españatlahtolli. Cequih amoxchihualoyan quitehtenehua in tlachiuhtli. Nozo quipanotla ipan ontetl amoxchiuhtli ce tlahtolpoaliztli, inic quitehtenehua no cehcentetl amoxchiuhtli. Ipan tetoquilih tlamachiyotiliztli titotlamacah in itlatlahtolcuepaliz tlamanalhuiani in cuapantocaitl ica italiatlahtolli, ihuan cequih tetlaixtlatililiztli itechcopa cuapantocaitl cuepaloni ica españatlahtolli.
1) [[In ''ihuehuehocelohuan in Mompracem'']] ('''Le tigri de Mompracem'', inic 1900)
* Yehhuatl catca achtopa tlapantlazalli<ref> Nozo ''Achtopa pantlazoc''.</ref> ica tetlamacaliztli inic 1883-1884, ica in cuapantocaitl ''La tigre della Malesia''.
* In amoxchihualoyan españayotl Anaya, ipan itlacehcentlaliliz huehcahuitiani "Mamox", quiteneuh ''In ihuehuehocelohuan in Mompracem''. Yehhuatl in icel icuapantoca in tlatoquiliztli tlapantlazalli ipan inin tlacehcentlaliztli.
* In iamoxchihualoyan Acme, in Buenos Aires, ipan itlacehcentlaliliztli huehcahuitiani "Robin Hood", quiteneuh ''In ihuehuehocelohuan in Malasia''.
* In iamoxchihualoyan Orbis, in Barcelona, ipan itlacehcentlaliliztli "Emilio Salgari", quipanotlac ipan ontetl amoxchiuhtli: ''In ihuehuehocelohuan in Mompracem'' ihuan ''In tlatzacuahuiani neyaochihualiztli''.
* In iamoxchihualoyan Gahe, in Madrid, ipan itlacehcentlaliliztli "Salgari", quipanotlac ipan ontetl amoxchiuhtli: ''Sandokan'' ihuan ''icihuauh in tlanamoyani''.
* Terramar ediciones, itech La Plata, Argentina, quipanotlac ipan itlacehcentlaliliztli ''Ihuehcahuitihcahuan in ohtlatocaliztli'' inic 2011, tlaxelolli ipan ontetl amoxchiuhtli: ''Sandokan: in ihuehuehocelohuan in Mompracem'' ihuan ''Sandokan: in tlatzacuahuiani neyaochihualiztli''. In amoxchihualiztli motlacuilia in itlahtolcuepaliz huehcahuitiani in Luciano Boschetti, in itlatenhuimololiz in tlaixpanyotl in Antonio Bernal Romero ihuan in tlahuahuanaliz in tlacehcentlaliliztli quitenyotia in iamoxchihualiz mahcehualotl in calli amoxchihuani madridyotl "Saturnino Calleja".
2) ''In iichtacayo in cuauhtlah tliltic'' (''I misteri della jungla nera'', inic 1895)
* Yehhuatl catca achtopa quipanotlac ica tetlamacaliztli inic 1887, ica in cuapantocaitl ''Gli strangolatori del Gange''. Auh tlapantlazalli yancuican inic 1893 ihuan inic 1894 ica in cuapantocaitl ''L'amore di un selvaggio''.
* In iamoxchihualoyan Acme, in Buenos Aires, quiteneuh: ''In iichtacayo in cuauhtlah tlictic''.
* In iamoxchihualoyan Orbis, in Barcelona, ipan itlacehcentlaliliz "Emilio Salgari", quiteneuh ipan ontetl amoxchiuhtli: ''In iichtacayo in India'' ihuan ''In cuauhtlah tliltic''.
3) ''In tlanamoyanimeh Malasia'' (''I pirati della Malesia, inic 1896'')
* In iamoxchihualoyan Acme, in Buenos Aires, ipan itlacehcentlaliliz "Robin Hood", quiteneuh ''Sandokan''.
4) ''In omextin huehuehoocelomeh'' (''Le due tigri, inic 1904'')
* In iamoxchihualoyan Gahe, in Madrid, ipan itlacehcentlaliz "Salgari", quipantlaz ipan ontetl amoxchiuhtli: ''In tequechmateloanimeh'' ihuan ''In ontetl tennamiqueh''.
* In iamoxchihualoyan Acme, in Buenos Aires, quipanotlac ipan centetl icel amoxchiuhtli: ''In omextin huehuehocelomeh''.
5) ''In itlahtocauh in hueyatl'' (''Il re del mare'', inic 1906)
Tlapantlazalli achtopa ica tetlamacaliztli, itzalan inic 1904 ihuan inic 1905.
Inin tlahtolpoaliztli quimocuilia ontetl xeliuhcayotl: Inic ce tlaxeliuhcayotl: ''In Malasia ipan tlemiahuatl'' (''La Malesia in fiame''); Inic ome tlaxeliuhcayotl: ''Ipiltzin in Suyodhana'' (''Il figlio di Suyodhana'').
* In iamoxchihualoyan Orbis, in Barcelona, quipanotlac inehuan tlaxeliuhcayotl in iuh amoxchiuhtli tlayopehualli, tlatenehualli: ''In itlahtocauh in hueyatl'', ihuan ''Itzalan ihueyauh in Sonda''.
* In iamoxchihualoyan Acme, in Buenos Aires, quipanotlac ipan centetl icel amoxchiuhtli: ''In itlahtocauh in hueyatl''.
6) ''Inic in itetlacencuiliz in ce tlacateuccan'' (''Alla conquista di un impero'', inic 1907)
* In amoxchihualoyan Acme, in Buenos Aires, quiteneuh: ''Inic itetlacencuiliz in ce tlacateuccan''. Inin yehhuatl catca in tlatzacuini itlahtolpoaliz in inic tlatoquiliztli tlapantlazalli itechpa in amoxchihualoyan Acme, inic quicahua, tel, in tlatoquiliztli ahyehyecauhqui.
* In iamoxchihualoyan Orbis, in Barcelona, ipan itlacehcentlali "Emilio Salgari", quiteneuh ipan ontetl amoxchiuhtli: ''Itech in itetlacencuiliz in ce tlacateuccan'' ihuan '''Itech iatenco in Brahmaputra''.
7) ''In inetecuitlapiltiliz in Sandokan'' (''Sandokan alla riscossa'', inic 1907)
* In amoxchihualoyan Orbis, in Barcelona, ipan itlacehcentlaliliz "Emilio Salgari", quipanotlac ipan ontetl amoxchiuhtli: ''Sandokán'' ihuan ''In netecuitlapiltiliz in Sandokan''.
8) ''In oppa itetlacencuiliz in Mompracem'' (''La riconquista del Mompracem'', inic 1908)
In amoxchihualoyan Orbis, in Barcelona, ipan itlacehcentlaliliz "Emilio Salgari", quipanotlac ipan ontetl amoxchiuhtli: ''In oppa itetlacencuiliz in Mompracem'' ihuan ''Inic itetlahuelcuitiliz de Baraumi''.
9) ''In iztlacatqui brahmán'' (''Il bramino dell'Assam'', inic 1911)
10) ''In ihuetziliz in ce tlacayeuccan'' (''La caduta di un impero'', inic 1911)
11) ''In inetecuitlapiltiliz in Yáñez'' (La rivincita di Yanez, 1913)
=== Itlatoquiliz ''in tlanamoyanimeh Antillas'' ===
Inin tlatoquiliztli itechcah tlatzintilli itechpa macuiltetl tlahtolpoaliztli. In tlachihualiztli mochihua ipan ihueyauh in Antillas ica in mahcuilpohualxihuitl inic XVII, iimman in ipehpetlaquiliz in tlanamoyacayotl. In teyacatih teixehuani yehhuatla in tlanamoyani Tliltic, Emilio di Roccanegra, iteco in Ventimiglia, ce tecpilli italiatlacatl ca oquicuic in tlanamoyacayotl in iuh iohhuih in netecuiltapiltiliztli ihuic in Valonatlacatl Wan Guld, tecuexanoani Maracaibo, ca oquimictiaya ce in iteiccahuan. Achtopa in tlanamoyani Tliltic teyaochihua intloc oc ontetl in iteiccahuan, in tlanamoyani Quiltic ihuan in tlanamoyani Chihchiltic, ca quechmecaniloqueh in innehuah itechpa imoteixnamictiani.
In tlanamoyani Tliltic, iuhqui mochihua huel miecpa ipan in itlahtolpohualiz in Salgari, itech moyolahcouc in icihuaconeuh in iyaouh , Honorata itech Wan Guld, in itloc nen ce nalquizani neyolahcocuiliztli. Itlachihual in inemanepanoliz yehhuatl catca Yolanda, teyacatih iteixeuhcauh in inic etetl tlahtolpohualiztli, itloc in huehcauh itetechtlacahual <ref>''Tetechtlacahualli'' quinezcayotia '''lugarteniente'', ''delegado'', nozo ''comisionado''.</ref> in tlanamoyani, Morgan. Ipan in ontetl tlatzacuahuianimeh amoxchiuhtli quicui in tepatilloliztli ipan in teyacatih iteixehualiz in itlatoquiliz ''Enrico di Ventimiglia'' (''Enrique itech Ventimiglia''), in ipiltzin in tlanamoyani Chihchiltic.
* Cuapantocaitl
1) ''In Tlanamoyani Tlictic'' (''Il Corsaro Nero'', inic 1898)
2) ''In icihuatlahtohcauh in caribetlacah'' (''La regina dei Caraibi'', inic 1901)
3) ''In icihuapiltzin in Tlanamoyani Tliltic'' (''La figlia del Corsaro Nero'', inic 1905)
4) ''In ipiltzin in tlanamoyani Chihchiltic'' (''Il figlio del Corsaro Rosso'', inic 1908)
5) ''In tlatzacuihuianimen acalco teichtacamictianimeh '' (''Gli ultimi filibustieri'', inic 1908. Noihuan tlahtolcueptli in iuh ''In tlatzacuihuianimen tlanamoyanimeh'')
=== Itlatoquiliz ''in tlanamoyanimeh Bermudas'' ===
1) ''In tlanamoyanimeh Bermudas'' (''I corsari delle Bermude'', inic 1909)
2) ''Ontetl acalco teihcaliliztli'' (La crociera della Tuonante, 1910)
3) ''In tetzauhmahuiztic iohtlatocaliz in Tecua in Titl''<ref>''Tetl'', nozo ''Titl''.</ref> (''Straordinarie avventure di Testa di Pietra'', inic 1911)
=== Itlatoquiliz ''in ohtlatocaliztli ipan Far-West'' ===
1) ''Ipan in tlaltzon in Far-West'' (''Sulle frontiere del Far-West'', inic 1908)
2) ''La scotennatrice'' (inic 1909)
3) Le selve ardenti (inic 1910)
=== Tlatoquiliztli tepiton ===
'''1. In Tiachcauhtli Amahmaniliztli'''
* ''In tiachcauhtli Amahmaniliztli'' (Capitan Tempesta, inic 1905)
* ''El icuamiz in Damasco'' (''Il leone di Damasco'', inic 1910)
'''2. In Ixochiuh in Epyollohtli'''
* ''In teyolmauhtiliz in Filipinas'' (Le stragi delle Filippine, inic 1897)
* ''In Ixochiuh in Epyollohtli'' (''Il Fiore delle Perle'', inic 1901)
'''3. In Ipilhuan in Ecatl'''
* ''In ipilhuan in ecatl'' (I figli dell'aria, inic 1904)
* ''In itlahtocauh in ecatl'' (Il re dell'aria, inic 1907)
'''4. In Ontetl Acalmocuitlahuianimeh'''
* ''In itlaaxcatil in machtopatlaliani Paraguay'' (''Il tesoro del presidente del Paraguay'', inic 1894)
* '''In tlatlahtecceliani ichtacayoh'' (''Il continente misterioso'', inic 1894)
=== Tlahtolpoaliztli Tlaixnextiani ===
* ''In tlanamoyanimeh Malasia'' (los piratas de Malasia)
* ''Itlazoh in Madhi'' (''La favorita del Mahdi'', 1887)
* ''Ontetl mil<ref>''Ontetl mil'' quihtoznequi '' dos mil''.</ref> legua itzintlan América'' (''Duemila leghe sotto l'America'', inic 1888. Tlamahuizotilli noihuan yuhqui ''In itlaaxcaltil in incatlacah'')
* ''In itepozteixiliuhcauh in Buda'' (''La scimitarra di Budda'', inic 1892]
* ''In intlaacacuexhuihcahuanin teucchichinimeh'' (''I pescatori di balene'', inic 1894)
* ''In itlaquetzal acalmocuitlahuiani in Mastro Catrame'' (''Le novelle marinaresche di Mastro Catrame'', inic 1894. Tlamahuizotilli noihuan yuhqui ''[[In acalli tlatzilhuiloni]]'')
* ''Ce tetlehcotequiliztli ipan in ilhuicaatl Ihuianyoh'' (''Un dramma nell'Oceano Pacífico'', inic 1895)
* ''In itlahtohcauh in tepetl'' (''Il re della montagna'', inic 1895)
* ''In iacallapaniliz in Poplador'' (''I naufraghi in Poplador'' (inic 1895)
* ''Iohtoquiliz in Cetl Huitztlancayotl ipan omemalacatl'' (''Al Polo Australe in velocipede'', inic 1895. Noihuan tlatlahtolcuetli iuhqui ''Cecopa Huitztlampa ipan omemalacatl'')
* ''Nel paese dei ghiacci'' (1896)
* ''In itetlehcotequiliz in tlacanecuiloliztli'' (''I drammi della schiavitù'', inic 1896)
* ''In itlahtohcauh in xacaixtlahuatl'' (''Il re della Prateria'', 1896)
* ''Itzalan in Panahuiloni ipan tehuilacachtli<ref> Tehuilachtli, nozo itconi, quihtoznequi ''globo'' nozo ''dirigible''.</ref>'' (''Attraverso l'Atlantico in pallone'', inic 1896)
* ''In itlacohcolhuan in Oregón'' (''I naufragatori dell'Oregon'', inic 1896)
* ''Los itlacohcolhuan in Liguria'' (''I Robinson italiani'', inic 1896)
* ''In itlaacacuexhuihcahuan in Trepang'' (''I pescatori di Trepang'', inic 1896)
* ''In iteachcauh in Djumna'' (''Il capitano della Djumna'', inic 1897)
* ''In caxtillan itlapalpopozon in Dong-Giang'' (''La rosa del Dong-Giang'', inic 1897. Noihuan tlamahuizotilli iuhqui ''Tay-See'')
* ''In ialtepeuh in teocuitlatetl'' (''La città dell'Oro'', inic 1898)
* ''In hueyi iaten in Tlanomitl'' (''La Costa d'Avorio'', inic 1898)
* ''Cehceyaliztli ipan in Cetl Cetlan'' (''Al Polo Nord'', inic 1898)
* ''In icihuateachcauh in Yucatán'' (''La capitana del Yucatan'', inic 1899)
* ''In ioztouh in tlacuahuac tecpatl'' (''Le caverne dei diamanti'') (Inic 1899)
* ''In iohtlatocaliz in ce acalmocuitlahuiani ipan Africa'' (''Le avventure di un marinaio in Africa'') (inic 1899)
* ''In ipiltzin in iancauh<ref>''Anqui'' quihtoznequi ''cazador''.</ref> in tecuanotl (''Il figlio del cacciatore d'orsi')' (inic 1899)
* ''In iteyolmauhtiliz in Siberia'' (''Gli orrori della Siberia'', inic 1900)
* ''In itequixtihcahuan in Alaska'' (''I minatori dell'Alaska'', inic 1900)
* ''Gli scorridori del mare'' (inic 1900)
* ''Ohtlatocalizti intzalan in ehuatl chihchiltic tlacah'' (''Avventure fra le pellirosse'', inic 1900)
* ''In «Citlalin ceyotl» ipan in hueyatl cetlan'' (''La Stella Polare e il suo viaggio avventuroso'', inic 1901. Occe cuapantocatl: ''Verso l'Artide con la Stella Polare'')
* ''In itecuehcuechcahualiz in China'' (''Le stragi della China'', Innic 1901. Occe cuapantocaitl: ''Il sotterraneo della morte'')
* ''In itepeuh in teocuitlatetl'' (''La montagna d'oro'', inic 1901. Occe cuapantocaitl: ''In [[tepozcoatl]] patlanini'')
* ''In iachtotlaihual in Meloria'' (''I naviganti della Meloria'', inic 1902)
* ''In itepeuh in tlahuilli'' (''La montagna di luce'', inic 1902)
* ''In zoyamazatl iztac'' (''La giraffa bianca'', inic 1902)
* ''In iyollohmaxaltihcauh in Sahara'' (''I predoni del Sahara'', inic 1903)
* ''In iyohualohocelomeh in Argel'' (''Le pantere di Algeri'', inic 1903)
* ''Ipan in ihueyauh in epyollohtli'' (''Sul mare delle perle'', inic 1903)
* ''Ioquichhuih in tletl'' (''L'uomo di fuoco'', inic 1904)
* ''Los itetlalcahuihcahuan in ilhuicaatl'' (''I solitari dell'Oceano'', inic 1904)
* ''In ialtepeuh in tlahtoani xihxiotqui'' (''La città del re lebbroso'', inic 1904)
* ''In iepyolloh in atoyatl chihchiltic'' (''La gemma del fiume rosso'', inic 1904)
* ''In icihuaahpehualoni in Acaltecoyan Arturo'' (''L'eroina di Port Arthur'', inic 1904. Occe cuapantocaitl : ''La naufragatrice'')
* ''Le grandi pesche nei mari australi'' (inic 1904)
* ''In icihuatlahtocatcauh in imil in teocuitlatetl'' (''La sovrana del campo d'oro'', inic 1905)
* ''In epyollohtli chihchiltic'' (''La perla sanguinosa'', inic 1905)
* ''In icihuaconehuan in itlahtohcauh in Egipto'' (''Le figlie dei Faraoni'', inic 1905)
* ''In icitlal in Araucania'' (''La stella dell'Araucania'', inic 1906)
* ''In tlamahuizolli inic 2000'' (''Le meraviglie del Duemila'', inic 1907)
* ''In itlaaxcatil in tepetl texohtic'' (''Il tesoro della montagna azzurra'', inic 1907)
* ''In icoauhhuan in ixtlahuatl'' (''Le aquile della steppa'', inic 1907)
* ''Sull'Atlante'' (inic 1907)
* ''Cartago itzalan tlemiahuatl'' (''Cartagine in fiamme'', 1908. Occe cuapantocaitl: ''La destrucción de Cartago'')
* ''Una sfida al Polo'' (inic 1909)
* ''La Bohème italiana'' (inic 1909)
* ''Storie rosse'' (inic 1910)
* ''In iyollohmaxaltihcahuan in Rif'' (''I briganti del Riff'', inic 1911)
* ''I predoni del gran deserto'' (inic 1911)
== Oc no xiquitta ==<!--Véase también-->
== Toquiliztequitl ==
<references/>
==Tlahtolcaquiliztiloni==
{{Notetag/end}}
== Amoxtiliztli ==<!--Bibliografía-->
== Occe neihcuiloliztli ==<!--Otros enlaces-->
{{Commons|Emilio Salgari}}
[[Neneuhcāyōtl:Hueyac tlahcuilolli]]
[[Neneuhcāyōtl:Tlacah]]
[[Neneuhcāyōtl:Otlacatqueh xiuhpan 1862|Salgari, Emilio]]
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
g3zt9pyrrp37w79dlsmg36svkhz3uwc
Gustavo Adolfo Becquer
0
26625
529290
526530
2026-09-10T22:24:16Z
Akapochtli
159
Infobox y categorizar
529290
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Gustavo Adolfo Becquer
| ixiptli = Portrait of Gustavo Adolfo Bécquer, by his brother Valeriano (1862).jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Gustavo Adolfo Bécquer
| tlacatiliztli = [[22 de febrero]] de 1838<br />[[Sevilla]], [[España]]
| miquiztli = [[22 de diciembre]] de 1870<br />[[Madrid]], [[España]]
| iamoch_itech_pohui = [[Tlahtollaliztli ihuan tlaquetzalli]], tlahtollaliani, tlahcuiloh ihuan tlahtolpoani
| hueyi_amoxtlahcuilolli = [[Tlahtollaliztli ihuan tlaquetzalli]]
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Gustavo Adolfo Claudio Dominguez Bastida''' ([[Sevilla]], inic 17 inic ontetl metztli inic 1836-[[Madrid]], inic 22 inic mahtlactetl omontetl metztli inic 1870), oc cencah tlaixihmachtli in iuh Gustavo Adolfo Becquer, yehhuatl catca ce tlahtollaliani ihuan tlaquetzani españatlacatl, itech pouhqui in inemachtil<ref>''Nemachtilli'' quinezcayotia ''doctrina'', ''enseñanza'', ''principios'', ''escuela'', ''corriente'' nozo ''movimiento''.</ref> in [[Maxaliuhcayotl]] <ref>''Maxaliuhcayotl'' quinezcayotia ''romanticismo'' (Ma xiquitta in tlahtoltecpanaliztli [[tehtlahtol]]). ''Maxalihuini'' (noihuan ''maxaliuhqui'') quihtoznequi ''apasionado'', ''romántico'', ''embobado'', ''embelesado'' nozo ''encaprichado''.</ref>. Ipampa yehhuatl yez ce maxalihuini tlahuehcauhtli, ohuehhuechihualoc nenehuiliztica ica in nemachtilli zatepamaxalihuini<ref>Nozo ''posromántico''.</ref>. Manel ipan yoliliztli ye quixahcicaittac cequih tenyotl, zan iyoh niman imiquiliz ihuan zatepan in itetlapanotlaliz in icennenahualiz in itlahcuilol quicnopilhuih in mahuizotl ca axcan ixcomaco.
Itlachiuh oc cencah tenyoh yehhuatl in Tlahtollaliztli ihuan Tlaquetzalli. In tlahtollaliztli ihuan tlahtollotl tlatocalli ipan inin tlacehcentlaliztli yehhuatl nelhuayotl ipal in inemachtiliz in amoxcuiloliztli españayotl, ipan in yehhuatl ca quiyecoh zatepan ce hueyi huetziliztli.
= Tenemilizpoalli =
[[Image:Casa Becquer 001.jpg|thumb|200px|left|Ical tlaquixtih in Gustavo Adolfo Becquer ipan in icaltzalan in Ololiuhqui inic Barajas itech Sevilla.]]
Tlacat ipan [[Sevilla]] inic 17 inic ontetl metztli inic 1836, ipiltzin in tlatlapalhuihqui [[Jose Dominguez Insausti]], in aquin quitzimmachiotiaya itlatlapalhuiliz ica in iteuctoca in itechiuhcahuan in iuh ''Jose Dominguez Becquer''. Inantzin yehhuatl catca Joaquina Bastida Vargas. Ipan in iyomotlan tahyotl itech quizaya ce tecpilli icencal in pochtecah ica itzin [[Flandes|flamenco]], in Becker nozo Becquer, necallotilli ipan in itecuacan andaluciayotl ipan in [[macuilpoalxihuitl XVI]]; itechpa iteyequihtoliz quitemaca teyolmahxiltiliztli in tlachihualiztli ca quimocuiliayanih teocalcuitlapilli ihuan miccatlatlatectli ipan in hueiteopancalli inohmah niman inic 1622. Iuh Gustavo Adolfo in iuh icetca<ref>Nozo ''iteiccauh''.</ref>, in tlatlapalhuihqui [[Valeriano Becquer]], quicuiqueh Becquer in iuh inic ce teuctocaitl ipan in itlatzimmachiotiliz in itlachiuh.
Cuatequiloc ipan in icalpol in [[Yecnemiliceh Lorenzo Teomicqui]]. Itechiuhcahuan melahuaqueh, inic pehua ipan inohmah itahtzin, [[Jose Dominguez Becquer]], yehhuantin catcah tlatlapalhuihqueh ica tlamanitiliztli andaluciayotl, ihuan iuh Gustavo Adolfo in iuh iteiccauh [[Valeriano]] yehhuantin itech catcah cenhuel tlatlaaxcatiltin ipal in [[tlatenhuimololiztli]]. Valeriano, huel, itech huetztinen in tlatlapalhuiliztli. Tel in tahtli mic inic 26 inic centetl metztli [[inic 1841]], in ihcuac quitecpancapohuaya in tlahtollaliani nahui xihuitl ihuan inon nehuehhuelililiztli tlatlapalhuilizotl quipoliuh in tachcauh inic itepalehuiliz. Inic 1846, ica mahtlactetl xihuitl, Gustavo Adolfo ahcico ipan in Inemachtilcal in Yecnemiliceh Telmo itech Sevilla (tlatzintiliztli chictlapanqui ca quincuia noihuan icnocahualoqueh ica tzitzquiloni tlapepeyahualiztli), in canin maco temachtilli itechpa ce itlamachtil in nequiztic tlahtollaliani [[Alberto Lista]], [[Francisco Rodriguez Zapata]], ihuan quixmati in hueyi iicniuh ihuan tenahuac-yeni itech netlacuitlahuiliztli amoxcuilolizotl [[Narciso Campillo]]. In xihuitl tetoquilih, inic 27 inic ontetl metztli inic 1847, in teiccahuan Becquer icnopiltihqueh noihuan ica nantli, ihuan tepiltzontiloqueh quinihcuac itechpa iahui nanyotl, [[María Bastida]], ihuan [[Juan de Vargas]], in aquin quimihiocuitih chicomentin in imachhuan...
{{Commons}}
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
ttva5uj92ejp93w6p1vzlazebeutd92
529291
529290
2026-09-10T22:27:44Z
Akapochtli
159
Arreglo
529291
wikitext
text/x-wiki
{{Amoxtlahcuilohqui
| tocaitl = Gustavo Adolfo Becquer
| ixiptli = Portrait of Gustavo Adolfo Bécquer, by his brother Valeriano (1862).jpg
| ixiptli_tamachihualiztli =
| tlacatiliztocaitl = Gustavo Adolfo Bécquer
| tlacatiliztli = [[22 de febrero]] de 1838<br />[[Sevilla]], [[España]]
| miquiztli = [[22 de diciembre]] de 1870<br />[[Madrid]], [[España]]
| iamoch_itech_pohui = [[Tlahtollaliztli ihuan tlaquetzalli]], tlahtollaliani, tlahcuiloh ihuan tlahtolpoani
| hueyi_amoxtlahcuilolli = [[Tlahtollaliztli ihuan tlaquetzalli]]
| tequitiliztli_ixiuh =
}}
'''Gustavo Adolfo Claudio Dominguez Bastida''' ([[Sevilla]], inic 17 inic febrero inic 1836-[[Madrid]], inic 22 inic diciembre inic 1870), oc cencah tlaixihmachtli in iuh Gustavo Adolfo Becquer, yehhuatl catca ce tlahtollaliani ihuan tlaquetzani españatlacatl, itech pouhqui in inemachtil<ref>''Nemachtilli'' quinezcayotia ''doctrina'', ''enseñanza'', ''principios'', ''escuela'', ''corriente'' nozo ''movimiento''.</ref> in [[Maxaliuhcayotl]] <ref>''Maxaliuhcayotl'' quinezcayotia ''romanticismo'' (Ma xiquitta in tlahtoltecpanaliztli [[tehtlahtol]]). ''Maxalihuini'' (noihuan ''maxaliuhqui'') quihtoznequi ''apasionado'', ''romántico'', ''embobado'', ''embelesado'' nozo ''encaprichado''.</ref>. Ipampa yehhuatl yez ce maxalihuini tlahuehcauhtli, ohuehhuechihualoc nenehuiliztica ica in nemachtilli zatepamaxalihuini<ref>Nozo ''posromántico''.</ref>. Manel ipan yoliliztli ye quixahcicaittac cequih tenyotl, zan iyoh niman imiquiliz ihuan zatepan in itetlapanotlaliz in icennenahualiz in itlahcuilol quicnopilhuih in mahuizotl ca axcan ixcomaco.
Itlachiuh oc cencah tenyoh yehhuatl in Tlahtollaliztli ihuan Tlaquetzalli. In tlahtollaliztli ihuan tlahtollotl tlatocalli ipan inin tlacehcentlaliztli yehhuatl nelhuayotl ipal in inemachtiliz in amoxcuiloliztli españayotl, ipan in yehhuatl ca quiyecoh zatepan ce hueyi huetziliztli.
= Tenemilizpoalli =
[[Image:Casa Becquer 001.jpg|thumb|200px|left|Ical tlaquixtih in Gustavo Adolfo Becquer ipan in icaltzalan in Ololiuhqui inic Barajas itech Sevilla.]]
Tlacat ipan [[Sevilla]] inic 17 inic ontetl metztli inic 1836, ipiltzin in tlatlapalhuihqui [[Jose Dominguez Insausti]], in aquin quitzimmachiotiaya itlatlapalhuiliz ica in iteuctoca in itechiuhcahuan in iuh ''Jose Dominguez Becquer''. Inantzin yehhuatl catca Joaquina Bastida Vargas. Ipan in iyomotlan tahyotl itech quizaya ce tecpilli icencal in pochtecah ica itzin [[Flandes|flamenco]], in Becker nozo Becquer, necallotilli ipan in itecuacan andaluciayotl ipan in [[macuilpoalxihuitl XVI]]; itechpa iteyequihtoliz quitemaca teyolmahxiltiliztli in tlachihualiztli ca quimocuiliayanih teocalcuitlapilli ihuan miccatlatlatectli ipan in hueiteopancalli inohmah niman inic 1622. Iuh Gustavo Adolfo in iuh icetca<ref>Nozo ''iteiccauh''.</ref>, in tlatlapalhuihqui [[Valeriano Becquer]], quicuiqueh Becquer in iuh inic ce teuctocaitl ipan in itlatzimmachiotiliz in itlachiuh.
Cuatequiloc ipan in icalpol in [[Yecnemiliceh Lorenzo Teomicqui]]. Itechiuhcahuan melahuaqueh, inic pehua ipan inohmah itahtzin, [[Jose Dominguez Becquer]], yehhuantin catcah tlatlapalhuihqueh ica tlamanitiliztli andaluciayotl, ihuan iuh Gustavo Adolfo in iuh iteiccauh [[Valeriano]] yehhuantin itech catcah cenhuel tlatlaaxcatiltin ipal in [[tlatenhuimololiztli]]. Valeriano, huel, itech huetztinen in tlatlapalhuiliztli. Tel in tahtli mic inic 26 inic centetl metztli [[inic 1841]], in ihcuac quitecpancapohuaya in tlahtollaliani nahui xihuitl ihuan inon nehuehhuelililiztli tlatlapalhuilizotl quipoliuh in tachcauh inic itepalehuiliz. Inic 1846, ica mahtlactetl xihuitl, Gustavo Adolfo ahcico ipan in Inemachtilcal in Yecnemiliceh Telmo itech Sevilla (tlatzintiliztli chictlapanqui ca quincuia noihuan icnocahualoqueh ica tzitzquiloni tlapepeyahualiztli), in canin maco temachtilli itechpa ce itlamachtil in nequiztic tlahtollaliani [[Alberto Lista]], [[Francisco Rodriguez Zapata]], ihuan quixmati in hueyi iicniuh ihuan tenahuac-yeni itech netlacuitlahuiliztli amoxcuilolizotl [[Narciso Campillo]]. In xihuitl tetoquilih, inic 27 inic ontetl metztli inic 1847, in teiccahuan Becquer icnopiltihqueh noihuan ica nantli, ihuan tepiltzontiloqueh quinihcuac itechpa iahui nanyotl, [[María Bastida]], ihuan [[Juan de Vargas]], in aquin quimihiocuitih chicomentin in imachhuan...
== Tlahtolcaquiliztiloni==
{{Commons}}
[[Neneuhcāyōtl:Amoxtlahcuilohqueh]]
3mabkuvxc5py9a19275nqq3yevfer7x
Amoxtlahcuiloh
0
38122
529262
2026-09-10T18:45:49Z
Akapochtli
159
Akapochtli trasladó la página [[Amoxtlahcuiloh]] a [[Amoxtlahcuilohqui]]: Título mal escrito
529262
wikitext
text/x-wiki
#REDIRECCIÓN [[Amoxtlahcuilohqui]]
rf94ax4uj1xfakwzmsktnu73zp8ro4w