Huiquipedia nahwiki https://nah.wikipedia.org/wiki/Cal%C4%ABxatl MediaWiki 1.47.0-wmf.20 first-letter Mēdiatl Nōncuahquīzqui Tēixnāmiquiliztli Tlatequitiltilīlli Tlatequitiltilīlli tēixnāmiquiliztli Huiquipedia Huiquipedia tēixnāmiquiliztli Īxiptli Īxiptli tēixnāmiquiliztli Huiquimedia Huiquimedia tēixnāmiquiliztli Nemachiyōtīlli Nemachiyōtīlli tēixnāmiquiliztli Tēpalēhuiliztli Tēpalēhuiliztli tēixnāmiquiliztli Neneuhcāyōtl Neneuhcāyōtl tēixnāmiquiliztli TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión Cueyatl 0 3002 532307 530231 2026-09-21T16:51:02Z Akapochtli 159 Arreglo 532307 wikitext text/x-wiki {{Usuario:Akapochtli/TaxoboxSim | tlamatilizneneuhcayotl = Cueyatl | īxiptli = RanaRidibundaFemale.jpg | ixiptli_temachiztiliztli = Ce cueyatl europea. | yoliztlahtohcayotl = [[Yolcatl]] | tetepontli = [[Chordata]] | tlamaniztli = [[Amphibia]] | netecpancatlaliliztli = [[Anura]] | cenyeliztli = [[Ranidae]] | neneuhqui = [[Rana (genus)|Rana]] | yollamantli = R. ridibunda | ometica tocaitl = Rana ridibunda }} '''Cueyatl''' itoca, ce [[ayolcatl]]. ==Nacayotl== Momatqui nemi ahtic in ihcuac otlacatca. Tlalpan in yeh hueyiyac nemiz, ihiyoanaz. Ca yamactic petlauhtoc iehuayo. Ca yolcuecuepqui itotonca in ic quipatlah in inahuac, tepiton ima nahui mahpileh, ahmo iztehuah; huel hueyi iicxi, oc cencah hueyac in ahmo itlac auh iicxi macuilli mahpileh tlazalolli ic ehuacicicuilihuiliztli<ref>yancuictlahtolli '''membrana'''</ref>, in cuecueyah huelitih ahpopotih ihuan pancholoah. Ahtic quitlalitoc icueyateton<ref>yancuictlahtolli, cueyatetl='''huevos de rana'''</ref>, motta iuh zazalic yahualolli. In cueyatontli no motenehua atepocatl (renacuajo, bilolo), Tapayolteuh itlac, quipia ce cuitlapilli ic apopotiz yeceh ahmo icxihuah, compehualtia in yeh ihiyoana ic tlahtic ''branquias'' zatepan in ihiyoquiza quiyahuac ''branquias''. Mixhuiltia in ic tepiyolcatl ihuan xiuhcuitlatl. In ahcica ce tepitzin tlamiyaquiliztli onhueyiyaco in iicxi zan tepan onhueyiyaco in imah; ic chichitl ic ihiyopexontīilli onmahxiltia in ''branquia''; in cuitlaxcolli mochihua tepiton; mopatla iyollo in opeuh ome tlacomolli ihuan yecahuiz eyi tlacomolli<ref>en este caso es aplicable para designar las cavidades del corazón. No itoca yancuictlahtoltica '''yollocomolli'''</ref>; polihui in cuitlapilli. Tlalpan choloa in yancuic cueyatl. == Oc no xiquitta == * [[Tamazolin]] * [[Ayolcatl]] == Tlatenehualiztli == <references/> [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] 5sxaf7v32pd8ufz0p267oscl6m53l9e Nemachiyōtīlli:Portal 10 5326 532311 528417 2026-09-21T18:03:52Z Akapochtli 159 Categoría 532311 wikitext text/x-wiki <div class="tright" style="border:solid #aaa 1px; background:#f9f9f9; margin:0.5em 0 0.5em 0.5em; font-size:85%;"> {| style="background:transparent;" width={{{boxsize|{{{4|0}}}}}} | <div style="position:relative; width:{{{size|{{{3|32}}}}}}px; height:28px; overflow:hidden"><div style="position:absolute; top:0px; left:0px; z-index:2;"> [[Image:{{{image|{{{2|Portal.svg}}}}}}|{{{size|{{{3|32}}}}}}x28px|Calixatl:{{{name|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}]]</div></div> | '''''[[Calixcuatl:{{{name|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}|{{{name|{{{1|{{PAGENAME}}}}}}}}{{#ifeq:{{{break|}}}|yes|<br />|&#32;}}Calixcuatl]]''''' |}</div> <noinclude>[[Neneuhcāyōtl:Nemachiyotilli]]</noinclude> 4767dpklztsodcrxz2ycpzgl5r3zfns Nemachiyōtīlli:Tlapohualli 0-100 10 8041 532329 528747 2026-09-21T18:29:10Z Akapochtli 159 Akapochtli trasladó la página [[Nemachiyōtīlli:Tlapōhualli 0-100]] a [[Nemachiyōtīlli:Tlapohualli 0-100]]: Título mal escrito 528747 wikitext text/x-wiki {| class="infobox tlapohualli-box" style="margin: 1em auto; border: 1px solid #a2a9b1; border-radius: 4px; padding: 8px; background-color: #f8f9fa; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05); text-align: center; white-space: nowrap; max-width: 100%;" | <div style="text-align: center; font-size: 88%;"> <div style="background-color: #eaecf0; padding: 4px; margin-bottom: 8px; border-radius: 3px; font-weight: bold; color: #202122;"> Tlapohualli<br> <span style="font-weight: normal; font-size: 95%;">[[Tlapohualmatiliztli]] | '''[[Xiuhpohualli]]''' | [[Tonalpohualli]]</span> </div> <div style="font-size: 110%; line-height: 1.6; letter-spacing: 0.5px;"> 0 &nbsp; 1 &nbsp; 2 &nbsp; 3 &nbsp; 4 &nbsp; 5 &nbsp; 6 &nbsp; 7 &nbsp; 8 &nbsp; 9<br> 10 &nbsp; 11 &nbsp; 12 &nbsp; 13 &nbsp; 14 &nbsp; 15 &nbsp; 16 &nbsp; 17 &nbsp; 18 &nbsp; 19<br> 20 &nbsp; 21 &nbsp; 22 &nbsp; 23 &nbsp; 24 &nbsp; 25 &nbsp; 26 &nbsp; 27 &nbsp; 28 &nbsp; 29<br> 30 &nbsp; 31 &nbsp; 32 &nbsp; 33 &nbsp; 34 &nbsp; 35 &nbsp; 36 &nbsp; 37 &nbsp; 38 &nbsp; 39<br> 40 &nbsp; 41 &nbsp; 42 &nbsp; 43 &nbsp; 44 &nbsp; 45 &nbsp; 46 &nbsp; 47 &nbsp; 48 &nbsp; 49<br> 50 &nbsp; 51 &nbsp; 52 &nbsp; 53 &nbsp; 54 &nbsp; 55 &nbsp; 56 &nbsp; 57 &nbsp; 58 &nbsp; 59<br> 60 &nbsp; 61 &nbsp; 62 &nbsp; 63 &nbsp; 64 &nbsp; 65 &nbsp; 66 &nbsp; 67 &nbsp; 68 &nbsp; 69<br> 70 &nbsp; 71 &nbsp; 72 &nbsp; 73 &nbsp; 74 &nbsp; 75 &nbsp; 76 &nbsp; 77 &nbsp; 78 &nbsp; 79<br> 80 &nbsp; 81 &nbsp; 82 &nbsp; 83 &nbsp; 84 &nbsp; 85 &nbsp; 86 &nbsp; 87 &nbsp; 88 &nbsp; 89<br> 90 &nbsp; 91 &nbsp; 92 &nbsp; 93 &nbsp; 94 &nbsp; 95 &nbsp; 96 &nbsp; 97 &nbsp; 98 &nbsp; 99<br> 100 &nbsp; 101 &nbsp; 102 &nbsp; 103 &nbsp; 104 &nbsp; 105 &nbsp; 106 &nbsp; 107 &nbsp; 108 &nbsp; 109<br> 110 &nbsp; 111 &nbsp; 112 &nbsp; 113 &nbsp; 114 &nbsp; 115 &nbsp; 116 &nbsp; 117 &nbsp; 118 &nbsp; 119<br> 120 </div> </div> |} <noinclude>[[Neneuhcāyōtl:Huiquipedia:Nemachiyotilli]]</noinclude> o1ehuens61xhbxh6jbqb68ckfc9c5l9 Nemachiyōtīlli:Nehnencaixiptlayotl 10 8335 532310 532287 2026-09-21T18:02:25Z Akapochtli 159 Categoría 532310 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="margin-left: 1em; float:right; width: 25em;" ! style="background:#777DC0; text-align: center;" colspan="3" | <big>{{{Tocaitl}}}</big> |- | colspan="3" style="text-align: center;" | {{#if: {{{Ixiptli|}}} | {{#ifeq: {{{Ixiptli}}} | none | | [[Ixiptli:{{{Ixiptli}}}|{{min|200|{{{Ixiptli size|}}}}}px|Ixiptlayolli ixiptli]] }} | [[Ixiptli:Noimage.png|200px|No image available]] }} |- ! style="background:#777DC0; text-align: center;" colspan="3" | Ixiptlayoltech |- {{#if:{{{traducción|}}} | {{!}}'''Tlahtolcuepaliztli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{traducción}}} {{!-}} }} {{#if:{{{director|}}} | {{!}}'''Tecuexanoani''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{director}}} {{!-}} }} {{#if:{{{escritor|}}} | {{!}}'''Tlatlalihqui''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{escritor}}} {{!-}} }} {{#if:{{{productor|}}} | {{!}}'''Tlachihuani''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{productor}}} {{!-}} }} {{#if:{{{fotografia|}}} | {{!}}'''Ixiptlahtlahcuiloliztli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{fotografia}}} {{!-}} }} {{#if:{{{musica|}}} | {{!}}'''Tlatzotzonalizzotl''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{musica}}} {{!-}} }} {{#if:{{{montaje|}}} | {{!}}'''Tlatecpanaliztli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{montaje}}} {{!-}} }} {{#if:{{{actors|}}} | {{!}}'''Teixiptlatiani''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{actors}}} {{!-}} }} {{#if:{{{voices|}}} | {{!}}'''Tozquitl''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{voices}}} {{!-}} }} |- ! style="background:#777DC0; text-align: center;" colspan="3" | Tlanonotzaliztli |- {{#if:{{{country|}}} | {{!}}'''Tlacatiyan''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{country}}} {{!-}} }} {{#if:{{{año|}}} | {{!}}'''Xihuitl''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{año}}} {{!-}} }} {{#if:{{{lenguaje|}}} | {{!}}'''Tlahtolli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{lenguaje}}} {{!-}} }} {{#if:{{{genre|}}} | {{!}}'''Nenehuixqui''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{genre}}} {{!-}} }} {{#if:{{{duración|}}} | {{!}}'''Quezqui cahuitl''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{duración}}} {{!-}} }} {{#if:{{{color|}}} | {{!}}'''Tlapalli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{color}}} {{!-}} }} {{#if:{{{sonido|}}} | {{!}}'''Cacalacaztli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{sonido}}} {{!-}} }} |- ! style="background:#777DC0; text-align: center;" colspan="3" | Ehecatilia |- {{#if:{{{estreno|}}} | {{!}}'''Tlayancuilli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{estreno}}} {{!-}} }} {{#if:{{{distrib|}}} | {{!}}'''Ixiptlayoloni calli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{distrib}}} {{!-}} }} {{#if:{{{produc|}}} | {{!}}'''Chihualoni calli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{produc}}} {{!-}} }} {{#if:{{{links|}}} | {{!}}'''Tzonhuiliztli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{links}}} {{!-}} }} |} <noinclude> ==Iuh Tlamaniliztli== <pre><nowiki> {{Ixiptlayolli |Tocaitl = |Ixiptli = |traducción = |director = |escritor = |productor = |fotografia = |musica = |montaje = |actors = |voices = |country = |año = |lenguaje = |genre = |duración = |color = |sonido = |estreno = |distrib = |produc = }} </nowiki></pre> [[Neneuhcāyōtl:Nemachiyotilli]] </noinclude> mgqoq0ue4662x1371mogt1oi8lcnjbm Love Actually 0 8338 532314 497440 2026-09-21T18:11:34Z Akapochtli 159 Categoría 532314 wikitext text/x-wiki {{Tlapehualiztli}} {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = Love Actually |Īxiptli = |traducción = ''Nelli tlahzotiliztli'' |director = [[Richard Curtis]] |escritor = [[Richard Curtis]] |productor = |fotografia = |musica = [[Craig Armstrong]] |montaje = Michael Coulter |actors = [[Hugh Grant]]<br />[[Liam Neeson]]<br />[[Colin Firth]]<br />[[Laura Linney]]<br />[[Emma Thompson]]<br />[[Alan Rickman]]<br />[[Keira Knightley]]<br />[[Martine McCutcheon]]<br />[[Bill Nighy]]<br />[[Rowan Atkinson]] |voices = |country = {{UK}} |año = [[2003]] |lenguaje = [[Inglatlahtōlli]]<br />[[Portugallahtōlli]]<br />[[Franciatlahtōlli]]<br />[[Italiatlahtōlli]] |genre = [[Comedia]]<br />[[Tlācatilhuitl]]<br />[[Tlahzotiliztli]] |duración = {{min|135}} |color = |sonido = |estreno = |distrib = [[Universal Pictures|Universal]]<br />[[Studiocanal]] |produc = [[Working Title]] }} '''''Love Actually''''' ītōcā cē {{UKgent}}tl [[īxiptlayōlli]] ōquichīuh [[Richard Curtis]], īpan [[2003]] {{4caña}}. == Tlācatiani == * [[Hugh Grant]] (PM David) * [[Liam Neeson]] * [[Colin Firth]] (Jamie) * [[Laura Linney]] (Sarah) * [[Emma Thompson]] * [[Alan Rickman]] * [[Keira Knightley]] (Juliet) * [[Martine McCutcheon]] (Natalie) * [[Bill Nighy]] (Billy Mack) * [[Rowan Atkinson]] [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] 2y26ioskek7h2yusr56uboabbt7bswv The Time Machine (2002 īxiptlayōlli) 0 8342 532316 375822 2026-09-21T18:13:09Z Akapochtli 159 Categoría 532316 wikitext text/x-wiki {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = The Time Machine |Īxiptli = |traducción = ''In cāhuitl tepozcaxitl'' |director = [[Simon Wells]] |escritor = [[John Logan]] |productor = [[Walter F. Parkes]]<br />[[David Valdés]] |fotografia = |musica = |montaje = |actors = [[Guy Pearce]]<br />[[Samantha Mumba]]<br />[[Jeremy Irons]] |voices = |country = {{USA}} |año = [[2002]] |lenguaje = [[Inglatlahtōlli]] |genre = [[Cāhuitl]]<br />Aventura |duración = 96 {{min}} |color = |sonido = |estreno = |distrib = [[Warner Bros. Pictures|Warner Bros.]]<br />[[Dreamworks]] |produc = }} '''''The Time Machine''''' ītōcā cē {{USAgent}}tl [[īxiptlayōlli]] ōquichīuh [[Simon Wells]], īpan [[2002]] {{3conejo}} xihuitl ītechcopa [[H. G. Wells]] [[āmoxtli]] ''[[The Time Machine]]''. == Tlācatiani == [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] 55pogxht1n5m9w6pofm20uwf5vh5ch1 The Day After Tomorrow 0 8345 532317 382067 2026-09-21T18:13:38Z Akapochtli 159 Categoría 532317 wikitext text/x-wiki {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = The Day After Tomorrow |Īxiptli = |traducción = ''Huīptla'' |director = [[Roland Emmerich]] |escritor = [[Roland Emmerich]]<br />[[Jeffrey Nachimanoff]] |productor = Roland Emmerich<br>Mark Gordon |fotografia = |musica = |montaje = |actors = [[Dennis Quaid]]<br />[[Jake Gyllenhaal]]<br />[[Ian Holm]]<br />[[Emmy Rossum]]<br />[[Sela Ward]] |voices = |country = {{USA}} |año = [[2004]] |lenguaje = |genre = Desastres naturales |duración = 123 {{min}} |color = |sonido = |estreno = [[Tlamācuīlti 28]], [[2004]] |distrib = [[Twentieth Century Fox|FOX]] |produc = [[Centropolis Entertainment]]<br />[[Lions Gate]]<br />[[Mark Gordon Company]] }} '''''The Day After Tomorrow''''' ītōca cē {{USAgent}}tl [[īxiptlayōlli]] ōquichīuh [[Roland Emmerich]], īpan [[2004]] {{5ped}}. == Tlācatiani == * [[Dennis Quaid]] * [[Jake Gyllenhaal]] * [[Ian Holm]] * [[Emmy Rossum]] * [[Sela Ward]] [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] 0cfpo1t4r218lk0yclb7986fndtbgmk Notting Hill (īxiptlayōlli) 0 8886 532318 376105 2026-09-21T18:14:22Z Akapochtli 159 Categoría 532318 wikitext text/x-wiki {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = Notting Hill |Īxiptli = |traducción = ''Cnotta tepētōn'' |director = [[Roger Mitchell]] |escritor = [[Richard Curtis]] |productor = [[Duncan Kenworthy]] |fotografia = |musica = |montaje = |actors = [[Hugh Grant]]<br>[[Julia Roberts]]<br>[[Richard McCabe]]<br>[[Rhys Ifans]] |voices = |country = {{UK}} |año = [[1999]] |lenguaje = [[Inglatlahtōlli]] |genre = [[Comedia]]<br>[[Tlahzotiliztli]] |duración = 125 {{min}} |color = |sonido = |estreno = |distrib = [[Universal Pictures|Universal]]<br>[[Fact Studios|Fact]] |produc = }} '''''Notting Hill''''' ītōcā cē {{UKgent}}tl [[īxiptlayōlli]] ōquichīuh [[Richard Curtis]], īpan [[1999]] {{13caña}}. ==Tlācatiani== *[[Hugh Grant]] (William Thacker) *[[Julia Roberts]] (Anna Scott) *[[Richard McCabe]] (Tony) *[[Rhys Ifans]] (Spike) [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] 5lzqpdqdr0cv92htpsb6qnc6pu1wja7 Nemachiyōtīlli:Tepetl 10 9731 532312 528405 2026-09-21T18:05:19Z Akapochtli 159 Categoría 532312 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="font-size:90%;" width="300" width=250px |- ! bgcolor=#B76C1F colspan=2 align="center" | <span style="color:white; font-size:medium;">'''{{#if:{{{Tocaitl|}}}|{{{Tocaitl}}}|{{PAGENAME}}}}'''</span> |- {{#if:{{{Imagen|}}}|{{!}} valign="top" colspan=2 align=center {{!}} [[Īxiptli:{{{Imagen}}}|250px]]{{#if:{{{Pie de imagen|}}}|<br /><div style="font-size: 90%; line-height: 15px;">{{{Pie de imagen|}}}</div>}} {{!}}-}} | width: 90px" | '''[[Huehcapancayotl]]''' | width: 210px" | {{{Elevación|n/d}}} msnm |- {{#if:{{{Situación|}}}|{{!}} valign="top" {{!}} '''Tlatectli''' {{!}} {{{Situación}}} {{!}}-}} {{#if:{{{Tlacatiyan|}}}|{{!}} valign="top" {{!}} '''Tlacatiyan''' {{!}} {{{Tlacatiyan}}} {{!}}-}} {{#if:{{{Tepetlah|}}}|{{!}} valign="top" {{!}} '''Tepetlah''' {{!}} {{{Tepetlah}}} {{!}}-}} {{#if:{{{Prominencia|}}}|{{!}} valign="top" {{!}} '''[[Prominencia]]''' {{!}} {{{Prominencia}}} {{!}}-}} {{#if:{{{Coord|{{{Coordenadas|}}}}}}|{{!}} valign="top" {{!}} '''Cemonocayotl''' {{!}} {{{Coord|{{{Coordenadas}}}}}} {{!}}-}} {{#if:{{{Tipo|}}}|{{!}} valign="top" {{!}} '''Tipo''' {{!}} {{{Tipo}}} {{!}}-}} {{#if:{{{Fecha y pers|{{{Primer ascenso|}}}}}}|{{!}} valign="top" {{!}} '''Inic ce tepetlehcoliztl''' {{!}} {{{Fecha y pers|{{{Primera ascensión|}}}}}} {{!}}-}} {{#if:{{{Ohtli|}}}|{{!}} valign="top" {{!}} '''Ohtli ocachi iciuhca''' {{!}} {{{Ohtli}}} {{!}}-}} |} <noinclude>{{uso de plantilla}} == Machiyotl == {{Tepetl | Tocaitl = Aneto | Imagen = Aneto_01.jpg | Elevación = 3404 | Tlacatiyan = {{ESP}} | Tepetlah = [[Pirineos]] | Coord = {{coor dm|42|38|N|0|40|E}} | Prominencia = 2812 | Tipo = | Fecha y pers = 20 de julio de [[1842]] | Ohtli = Norte por el glaciar desde La Renclusa }} [[Neneuhcāyōtl:Nemachiyotilli]] [[an:Plantilla:Montañas]] [[cs:Šablona:Infobox - hora]] [[en:Template:Infobox Mountain]] [[es:Plantilla:Infobox Montaña]] [[fa:الگو:دادان کوه]] [[fi:Malline:Vuori]] [[ka:თარგი:მთა]] [[mk:Шаблон:Инфокутија Планина]] [[ta:வார்ப்புரு:தகவல் சட்டம் மலை]] </noinclude> ncabandqp8fodpg482kfbbkm87q4d6t Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events 0 13214 532319 397254 2026-09-21T18:14:48Z Akapochtli 159 Categoría 532319 wikitext text/x-wiki {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events |Īxiptli = |traducción = |director = [[Brad Silberling]] |escritor = [[Laurie MacDonald]]<br/>[[Walter F. Parkes]] |productor = |fotografia = |musica = |montaje = |actors = [[Emily Browning]]<br/>[[Liam Aiken]]<br/>[[Jim Carrey]] |voices = |country = {{USA}} |año = [[2004]] |lenguaje = [[Inglatlahtōlli]] |genre = |duración = 107 {{min}} |color = |sonido = |estreno = [[Tlamahtlācōnti 17]], [[2004]] |distrib = [[Paramount Pictures]]<br/>[[Dreamworks Pictures]] |produc = [[Nickolodeon Movies]] }} '''''Lemony Snicket's A Series of Unfortunate Events''''' ītōca cē {{USAgent}}tl [[īxiptlayōlli]] ōquichīuh [[Brad Silberling]], īpan [[2004]] {{5ped}}. == Tlācatiani == * [[Emily Browning]] * [[Liam Aiken]] * [[Jim Carrey]] [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] 2l6k0435hhnholpmpwr0knzyslhs5bs Nemachiyōtīlli:Macuilpohualxihuitl 20 10 14000 532331 529245 2026-09-21T20:32:11Z Akapochtli 159 Arreglo 532331 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = Macuilpohualxihuitl 20 | title = [[Macuilpohualxihuitl 20]] | titlestyle = | groupstyle = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; text-align:center; | liststyle = background:transparent; line-height:1.4em; | state = collapsed | list1 = '''1900 xihuitl''': [[1901]] {{·}} [[1902]] {{·}} [[1903]] {{·}} [[1904]] {{·}} [[1905]] {{·}} [[1906]] {{·}} [[1907]] {{·}} [[1908]] {{·}} [[1909]] {{·}} [[1910]] | list2 = '''1910 xihuitl''': [[1911]] {{·}} [[1912]] {{·}} [[1913]] {{·}} [[1914]] {{·}} [[1915]] {{·}} [[1916]] {{·}} [[1917]] {{·}} [[1918]] {{·}} [[1919]] {{·}} [[1920]] | list3 = '''1920 xihuitl''': [[1921]] {{·}} [[1922]] {{·}} [[1923]] {{·}} [[1924]] {{·}} [[1925]] {{·}} [[1926]] {{·}} [[1927]] {{·}} [[1928]] {{·}} [[1929]] {{·}} [[1930]] | list4 = '''1930 xihuitl''': [[1931]] {{·}} [[1932]] {{·}} [[1933]] {{·}} [[1934]] {{·}} [[1935]] {{·}} [[1936]] {{·}} [[1937]] {{·}} [[1938]] {{·}} [[1939]] {{·}} [[1940]] | list5 = '''1940 xihuitl''': [[1941]] {{·}} [[1942]] {{·}} [[1943]] {{·}} [[1944]] {{·}} [[1945]] {{·}} [[1946]] {{·}} [[1947]] {{·}} [[1948]] {{·}} [[1949]] {{·}} [[1950]] | list6 = '''1950 xihuitl''': [[1951]] {{·}} [[1952]] {{·}} [[1953]] {{·}} [[1954]] {{·}} [[1955]] {{·}} [[1956]] {{·}} [[1957]] {{·}} [[1958]] {{·}} [[1959]] {{·}} [[1960]] | list7 = '''1960 xihuitl''': [[1961]] {{·}} [[1962]] {{·}} [[1963]] {{·}} [[1964]] {{·}} [[1965]] {{·}} [[1966]] {{·}} [[1967]] {{·}} [[1968]] {{·}} [[1969]] {{·}} [[1970]] | list8 = '''1970 xihuitl''': [[1971]] {{·}} [[1972]] {{·}} [[1973]] {{·}} [[1974]] {{·}} [[1975]] {{·}} [[1976]] {{·}} [[1977]] {{·}} [[1978]] {{·}} [[1979]] {{·}} [[1980]] | list9 = '''1980 xihuitl''': [[1981]] {{·}} [[1982]] {{·}} [[1983]] {{·}} [[1984]] {{·}} [[1985]] {{·}} [[1986]] {{·}} [[1987]] {{·}} [[1988]] {{·}} [[1989]] {{·}} [[1990]] | list10 = '''1990 xihuitl''': [[1991]] {{·}} [[1992]] {{·}} [[1993]] {{·}} [[1994]] {{·}} [[1995]] {{·}} [[1996]] {{·}} [[1997]] {{·}} [[1998]] {{·}} [[1999]] {{·}} [[2000]] }} <noinclude> {{DEFAULTSORT:Macuilpohualxihuitl 20}} [[Neneuhcāyōtl:Macuilpohualxihuitl]] </noinclude> h52bwciss0f9w7c8spdhqne6ei84wz9 Él 0 20427 532320 379316 2026-09-21T18:15:12Z Akapochtli 159 Categoría 532320 wikitext text/x-wiki {{Tlahcuilōlli-Īxīptlayōliztli}} {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = Él |Īxiptli = |traducción = ''Yehhuātl'' |director = [[Luis Buñuel]] |escritor = [[Luis Alcoriza]]<br>[[Luis Buñuel]]<br />[[Mercedes Pinto]] |productor = Óscar Dancigers |fotografia = [[Gabriel Figueroa]] |musica = Luis Hernández Bretón |montaje = [[Carlos Savage]] |actors = [[Arturo de Córdova]]<br>Delia Garcés<br>Aurora Walker<br>Carlos Martínez Baena<br>Manuel Dondé |voices = |country = {{MEX}} |año = [[1953]] |lenguaje = [[Caxtillāntlahtōlli]] |genre = |duración = 92 {{min}} |color = [[Iztāc auh tlīltic]] |sonido = |estreno = |distrib = |produc = [[Ultramar Films]] }} '''Él''' ([[Caxtillāntlahtōlli|caxtillāntlahtōlcopa]] '''''Yehhuātl''''') ītōcā cē [[Mēxihco]] [[īxiptlayōlli]] otlachiuh ipampa [[Luis Buñuel]]. [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] 7u8ftp956i8xymlrqbjcgqjnudohy0i El ángel exterminador 0 20429 532321 379318 2026-09-21T18:15:40Z Akapochtli 159 Categoría 532321 wikitext text/x-wiki {{Tlahcuilōlli-Īxīptlayōliztli}} {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = El ángel exterminador |Īxiptli = |traducción = ''Tēmictih Angel'' |director = [[Luis Buñuel]] |escritor = [[Luis Buñuel]]<br>[[Luis Alcoriza]] |productor = [[Gustavo Alatriste]] |fotografia = [[Gabriel Figueroa]] |musica = Raúl Lavista<br>[[Ludwig van Beethoven]]<br>[[Frédéric Chopin]]<br>[[Domenico Scarlatti]]<br>[[Gregoricacuīcatl]] |montaje = |actors = [[Silvia Pinal]]<br>Enrique Rambal<br>Claudio Brook<br>José Baviera<br>Augusto Benedico |voices = |country = {{MEX}} |año = [[1962]] |lenguaje = [[Caxtillāntlahtōlli]] |genre = |duración = 93{{min}} |color = [[Iztāc auh tlīltic]] |sonido = |estreno = |distrib = |produc = }} '''El ángel exterminador''' ([[Caxtillāntlahtōlli|caxtillāntlahtōlcopa]] '''''Tēmictih angel''''') ītōcā cē [[Mēxihco]] [[īxiptlayōlli]]. [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] qfnkzvrz10ixodgqbgp5hdk47ydz5dd Viridiana 0 20438 532322 379325 2026-09-21T18:16:19Z Akapochtli 159 Categoría 532322 wikitext text/x-wiki {{Tlahcuilōlli-Īxīptlayōliztli}} {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = Viridiana |Īxiptli = |traducción = |director = [[Luis Buñuel]] |escritor = [[Julio Alejandro]]<br />[[Luis Buñuel]] |productor = [[Gustavo Alatriste]] |fotografia = José Aguayo |musica = Gustavo Pittaluga<br />[[George Frideric Handel]] |montaje = Pedro del Rey |actors = [[Silvia Pinal]]<br />[[Francisco Rabal]]<br />[[Fernando Rey]]<br />Margarita Lozano |voices = |country = {{ESP}} {{MEX}} |año = [[1961]] |lenguaje = [[Caxtillāntlahtōlli]] |genre = |duración = 90 {{min}} |color = [[Iztāc auh tlīltic]] |sonido = |estreno = |distrib = Films Sans Frontières |produc = }} '''Viridiana''' ītōcā cē [[Caxtillān]] īhuān [[Mēxihco]] [[īxiptlayōlli]] otlachiuh ipampa [[Luis Buñuel]]. [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] djf8d66e4jrcki79ehwl8u0o30vupuv Simón del desierto 0 20439 532323 381295 2026-09-21T18:16:50Z Akapochtli 159 Categoría 532323 wikitext text/x-wiki {{Tlahcuilōlli-Īxīptlayōliztli}} {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = Simón del desierto |Īxiptli = |traducción = ''Simón in ōmpa huacqui ixtlahuatl'' |director = [[Luis Buñuel]] |escritor = [[Julio Alejandro]]<br>[[Luis Buñuel]] |productor = [[Gustavo Alatriste]] |fotografia = [[Gabriel Figueroa]] |musica = |montaje = [[Carlos Savage]] |actors = [[Claudio Brook]]<br>[[Silvia Pinal]]<br>Hortensia Santoveña<br>Luis Aceves Castañeda |voices = |country = {{MEX}} |año = [[1965]] |lenguaje = [[Caxtillāntlahtōlli]] |genre = |duración = 42 {{min}} |color = [[Iztāc auh tlīltic]] |sonido = |estreno = |distrib = |produc = [[Producciones Alatriste]] }} '''Simón del desierto''' ([[Caxtillāntlahtōlli|caxtillāntlahtōlcopa]] '''''Simón in ōmpa huacqui ixtlahuatl''''') ītōcā cē [[Mēxihco]] [[īxiptlayōlli]]. In tlacuitlapancāyōtl otlachiuh ipampa [[Luis Buñuel]] īpan Mēxihco. [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] g67f8hz50ur147wvaivwe3if9ujhgfv Veneno para las hadas 0 20816 532324 379357 2026-09-21T18:17:18Z Akapochtli 159 Categoría 532324 wikitext text/x-wiki {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = Veneno para las hadas |Īxiptli = |traducción = ''Tēmictih īpampa hadas'' |director = [[Carlos Enrique Taboada]] |escritor = [[Carlos Enrique Taboada]] |productor = Héctor López |fotografia = |musica = Carlos Jiménez Mabarak |montaje = [[Carlos Savage]] |actors =Ana Patricia Rojo<br>Elsa María Gutiérrez |voices = |country = {{MEX}} |año = [[1984]] |lenguaje = [[Caxtillāntlahtōlli]] |genre = Mauhcāyotl |duración = 90 {{min}} |color = |sonido = |estreno = |distrib = |produc = }} '''Veneno para las hadas''' ([[Caxtillāntlahtōlli|caxtillāntlahtōlcopa]] '''''Tēmictih īpampa hadas''''') ītōcā cē Mēxihco [[īxiptlayōlli]]. Tlamiliztli īxiptlayōlli itech [[Carlos Enrique Taboada]]. [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] 8yt3ktja4u4lt8atitw51x774ur7iss Katy la Oruga 0 21081 532325 311657 2026-09-21T18:17:46Z Akapochtli 159 Categoría 532325 wikitext text/x-wiki {{īxiptlayōlli |Tōcāitl =Katy la Oruga |Īxiptli = |traducción = ''Katy, in chiahuitl'' |director = José Luis Moro<br>Santiago Moro |escritor = Silvia Roche<br>Steve Hulett<br>Peter Young |productor = Fabián Arnaud |fotografia = |musica = Nacho Méndez |montaje =E. García<br>Javier García |actors = |voices = Cristina Camargo<br>Alfonso Obregon<br>Héctor Lee<br>Francisco Colmenero<br>Diana Santos<br>Nancy MacKenzie |country = {{MEX}} {{ESP}} |año = [[1984]] |lenguaje = [[Caxtillāntlahtōlli]] |genre = [[Tlayōlītīliztli]] |duración = 84 {{min}} |color = |sonido = |estreno = |distrib = |produc = Televicine S.A. de C.V. }} '''Katy la Oruga''' ([[Caxtillāntlahtōlli|caxtillāntlahtōlcopa]] '''''Katy, in chiahuitl''''') ītōcā cē [[Caxtillān]] auh [[Mēxihco]] [[Tlayōlītīliztli|tlayōlītīlīxiptlayōlli]]. [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] nhrf6xbjsjut07xmvhu2g7e44vi0pju One-Eyed Jacks 0 21546 532326 387852 2026-09-21T18:18:23Z Akapochtli 159 Categoría 532326 wikitext text/x-wiki {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = One-Eyed Jacks |Īxiptli = |traducción = ''Īxpitzac Jack'' |director = [[Marlon Brando]] |escritor = Guy Trosper<br>Calder Willingham<br>Charles Neider |productor = George Glass<br>Frank P. Rosenberg<br>Walter Seltzer |fotografia = Charles Lang |musica = Hugo Friedhofer |montaje = Archie Marshek |actors = [[Marlon Brando]]<br>[[Pina Pellicer]]<br>[[Karl Malden]]<br>[[Katy Jurado]] |voices = |country = {{USA}} |año = [[1961]] |lenguaje = [[Inglatlahtōlli]] |genre = |duración = 141{{min}} |color = [[Technicolor]] |sonido = |estreno = [[30 ic ēyi mētztli]] [[1961]] |distrib = [[Paramount Pictures]] |produc = }} '''''One-Eyed Jacks''''' ītōcā cē [[Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān]] [[īxiptlayōlli]] otlachiuh ipampa [[Marlon Brando]]. [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] gmsk0ltrhj8tcyultjk54cuuknwnwdt Ánimas Trujano (īxiptlayōlli) 0 21980 532327 379622 2026-09-21T18:18:55Z Akapochtli 159 Categoría 532327 wikitext text/x-wiki {{Tlahcuilōlli-Īxīptlayōliztli}} {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = Ánimas Trujano |Īxiptli = |traducción = |director = [[Ismael Rodríguez]] |escritor = [[Rogelio Barriga Rivas]]<br>[[Vincent Orona, Jr.]] |productor = |fotografia = [[Gabriel Figueroa]] |musica = [[Raul Lavista]] |montaje = Jorge Bustos<br>Pedro del Rey |actors = [[Toshirō Mifune]]<br>Columba Domínguez<br>Flor Silvestre<br>Titina Romay<br>Pepe Romay |voices = |country = {{MEX}} |año = [[1962]] |lenguaje = [[Caxtillāntlahtōlli]] |genre = |duración = 104 {{min}} |color = Iztāc auh tlīltic |sonido = |estreno = [[10 Ic cē mētztli]] [[1962]] |distrib = [[Azteca Films Inc]] |produc = [[Películas Rodríguez]] }} '''Ánimas Trujano''' ītōcā cē Mēxihco [[īxiptlayōlli]] xiuhpan 1962. [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] 6jjh1rwvv4jaxf8ooav1e66f397zuuo Yanco 0 24389 532328 497251 2026-09-21T18:19:22Z Akapochtli 159 Categoría 532328 wikitext text/x-wiki {{Tlapehualiztli}} {{Tlahcuilōlli-Īxīptlayōliztli}} {{īxiptlayōlli |Tōcāitl = Yanco |Īxiptli = |traducción = |director = [[Servando González]] |escritor = Servando González, Jesús Marín |productor = |fotografia = [[Álex Phillips Jr.]] |musica = Gustavo César Carrión |montaje = Raúl Portillo |actors = Ricardo Ancona<br>Jesús Medina<br>María Bustamante |voices = |country = {{MEX}} |año = [[1961]] |lenguaje = [[Nāhuatlahtōlli]] <br>[[Caxtillāntlahtōlli]] |genre = |duración = 85 min |color = |sonido = |estreno = [[2 ic mahtlāctetl oncē mētztli]] [[1961]] |distrib = |produc = Producciones Yanco }} '''Yanco''' ītōcā cē [[Mēxihco]] [[īxiptlayōlli]]. [[Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl]] 1j2nvv53arf1wqpdn7ib8vald04420x Nemachiyōtīlli:Tlacatl 10 35434 532313 528418 2026-09-21T18:07:26Z Akapochtli 159 Categoría 532313 wikitext text/x-wiki {| id="toc" style="margin-left: 1em; float:right; width: 25em;" ! style="background:#F0F8FF; text-align: center;" colspan="3" | <big>{{{Tocaitl}}}</big> |- | colspan="3" style="text-align: center;" | {{#if: {{{Tlaixcopinalli|}}} | {{#ifeq: {{{Tlaixcopinalli}}} | none | | [[Image:{{{Tlaixcopinalli}}}|{{min|230|{{{Image size|}}}}}px| {{{Tocaitl}}}]] }} }} |- ! style="background:#F0F8FF; text-align: center;" colspan="3" | Tlacatl |- {{#if:{{{Tlacatiliztocaitl|}}} | {{!}}'''Tlacatiliztocaitl''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Tlacatiliztocaitl}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Tlacatiliztli|}}} | {{!}}'''Tlacatiliztli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Tlacatiliztli}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Miquiztli|}}} | {{!}}'''Miquiztli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Miquiztli}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Machiztli|}}} | {{!}}'''Machiztli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Machiztli}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Neihtlaniliztli|}}} | {{!}}'''Neihtlaniliztli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Neitlaniliztli}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Achtocahuitl|}}} | {{!}}'''Achtocahuitl''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Achtocahuitl}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Tlamahuizoltequitl|}}} | {{!}}'''Tlamahuizoltequitl''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Tlamahuizoltequitl}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Tlatzotzonalli|}}} | {{!}}'''Tlatzotzonalli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Tlatzotzonalli}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Tepoztlamahuizoloni|}}} | {{!}}'''Tepoztlamahuizoloni''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Tepoztlamahuizoloni}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Ixiptlayolli|}}} | {{!}}'''Ixiptlayolli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Ixiptlayolli}}} {{!-}} }} {{#if:{{{label|}}} | {{!}}'''Yahualtoncalli''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{label}}} {{!-}} }} {{#if:{{{Tlapohualcuicatl|}}} | {{!}}'''Tlapohualcuicatl''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{Tlapohualcuicatl}}} {{!-}} }} {{#if:{{{memberof|}}} | {{!}}'''Cuicatiani ipan''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{memberof}}} {{!-}} }} {{#if:{{{génerosmús|}}} | {{!}}'''Cuicaneneuhcayotl''' {{!}} colspan="2" {{!}} {{{génerosmús}}} {{!-}} }} |} <noinclude>[[Neneuhcāyōtl:Nemachiyotilli]] pf6ee01khgy6i5mnlk58zw8h79k5sx8 Axolotl 0 37539 532306 530428 2026-09-21T16:50:27Z Akapochtli 159 Arreglo 532306 wikitext text/x-wiki {{Usuario:Akapochtli/TaxoboxSim | tlamatilizneneuhcayotl = Ālōlōtl | īxiptli = Ambystoma mexicanum (6337857516).jpg | ixiptli_temachiztiliztli = Ce Axolotl ipan atl. | yoliztlahtohcayotl = [[Yolcatl]] | tetepontli = [[Chordata]] | tlamaniztli = [[Amphibia]] | netecpancatlaliliztli = [[Caudata]] | cenyeliztli = [[Ambystomatidae]] | neneuhqui = [[Ambystoma]] | yollamantli = A. mexicanum | ometica tocaitl = Ambystoma mexicanum }} {{Usuario:Akapochtli/Nemilizyeliztli | iyeliztli = CR | tlahcuilolli = UICN Tlamachiyotl ipan 2026. }} [[Īxiptli:Axolotl Ambystoma mexicanum Aquarium Liège 30012016 3.jpg|250px|thumb|Axolotl]] In axolotl, ce ayolcatl chanti ihcopa atoyatl, atezcatl ahnozo apantli, quipia ome mahtli, ce cuitlapilli ihuan hueyic icua. == Oc no xiquitta == * [[Tepocatl]] * [[Ayolcatl]] == Tlatenehualiztli == <references/> [[Neneuhcāyōtl:Yolcatl]] o41ym5csvhittwl1uv9l1oai3earheu Milpan 0 37540 532309 528081 2026-09-21T16:52:14Z Akapochtli 159 Arreglo 532309 wikitext text/x-wiki {{Ahcopa}} {{P1|[[{{PAGENAME}}|NHE]]}} {{P2|[[Milpan (nhe)|NHN]]}} {{Tlani}} [[Image:Association_culturale_maïs-Haricot-Courge_dans_la_région_du_Mixtepec_au_Mexique.JPG|derecha|miniaturadeimagen|333x333px| Centli, Etl, Ayohtli]] In '''milpan''' ce agroecosistema mesoamericano tlen quipia miac tlamantli tlen ica tlatokah cintli, ayohtli, etl (quemantica quitoznequi "ipan eyi cicihuah"), tlen quipalehuia ica chilli ipan occequin región. Ni tlahtolli motequihuia, ipan región tlen ahmo ipan Mesoamérica, ipan millah tlen tlatokaj ika trigo. Nopa tocaitl '''milpan''' huala tlen nopa [[Nahuatlahtolli|náhuatl]] ''milli'', tlen quinequi quiijtos tlali tlen quitoctoque, huan ''pan'', huejcapa, ipan. Literalmente, “tlen tlatoka ipan tlali.” Ipan maya yucatec ki notzaj '''''kool''' uan'' kiixmatij kej '''Ecuaro''' ''ipan Purhepecha'' . Milpan elij, uajka, nopa tlali, nopa tlali, nopa "parcela", uan nopa tlamantli xiuitl, nopa tlamantli tlen moskaltijtok ipan ya. Noijki, nopa milpa nojkia eli se tlanextili tlen nopa tlaixmatilistli, tecnología uan tekitl tlen moneki kichiuasej pampa kinekij kitlanisej tlen tlali uan tlen maseualmej tekitij nopa tlamantli tlen moneki pampa kinmakasej tlen moneki ipan nopa familia tlen tlatokaj. "Kichijchiua milpa" kiijtosneki kichiuas nochi nopa tekitl tlen kichijchiua, tlen kipejpena tlali hasta kema kipixka. Ipan ni tlajtoli, nopa milpa kiijtosneki se tlamachilistli tlen tlamachilistli tlen tlaltipaktli uan tlatokili, tlen sanse ika se tlapaleuilistli tlen tlauel ipati tlen itoka subsistencia biológica uan social. Nopa tlatlamantli tlen tlatoktli tlen moskaltijtok, sansejko ika nopa tlatlamantli tlen moskaltijtiuetsij tlen monextia ipan tlali, kichiua nopa milpa ma eli se tlen nopa ecosistemas tlen más tlapijpiaj uan tlen más ouij ipan tlatoktli tlen tlaltejpoctli . == Tlachialistli tlen europeos ipan {{Siglo|XVI||s}} == Kema ipan {{Siglo|XVI||s}} nopa españoles ualajki kitlanisej tlen nama itoka México, kiitakej tlen kichiuayayaj maseualmej uan nopa ''milpa'' kinamikiyaya kiixtomasej. Uelis se tlen nopa achtoui europeos tlen momachtik nopa agro-sistema eliyaya Gonzalo Fernández de Oviedo, se español tlajkuilojketl, katli ipan iteki tlen itoka ''Historia general y natural de las Indias, islas y tierra firme del mar océano (Historia General y Natural de las Indies, Islas y Continente del Mar del Oceano'' ) tlen 1535. == Tlen ika tlatokaj ipan nopa milpan == [[Īxiptli:Corncobs_in_Eloxochitlán_de_Flores_Magón_(México).jpg|derecha|miniaturadeimagen|267x267px| Nopa tlajko trigo tlen kichijchiuaj ika milpa tlen tlatokaj ipan Sierra Mazateca .]] Nopa milpan trilogía tlen uejkapantik motemaka ika Centli, Etl, Ayotli, maske, amo onka ome tlamantli, onka sekinok tlamantli tlen tlauel ipati, sanse ika sejse región uan tonali. Ipan inijuantij, [[Chilli|nopa chili]] eli tlen más nesi, ax san pampa eltok kampa ueli ipan nopa sistema milpero, nojkia pampa eli nopa tlapepecholi tlen tlakualistli uan gastronomía mesoamericana . === Cintli === {{Main|zea mayz}} '''Nopa trigo''' elij se [[Cuauhtontli|xiuitl tlen]] itoka [[Zacatl|Poaceae]] tlen eua Estados Unidos uan ualajki ipan Europa ipan {{Siglo|XVI||s}} . Amantsi, eli nopa cereal tlen más kipia miak tlachijchiuali ipan nochi Tlaltipaktli, kipano [[Caxtillan tlaolli|trigo]] uan arroz . Ipan miak tlaltinij tlen America, nopa trigo elij nopa tlamachilistli tlen uejkajkia kikuaj ipan nopa tlali uan se tlen nopa tlamantli tlen tlauel ipati tlen nopa culturas mesoamericanas ihuan andinas. === Etl === {{Main|Frijol}}'''Nopa tlakuali''' elij nopa xinachtli tlen ueli tijkuaj tlen '''''Phaseolus vulgaris''''', se tlamantli tlen moskaltijtok sejse xiuitl tlen nopa familia Fabaceae . Elij se xiuitl tlen eua Estados Unidos tlen moskaltijtok ipan nochi Tlaltipaktli. Onka miak tlamantli uan nochi ome nopa xoxouik kuauitl (Ejotes, habas verdes o chauchas ) uan nopa tlakilotl tlen xoxouik mokuaj. Nopa habas tlen uejkapantik pejki tlatokaj kanaj 7000 xiuitl achtoui tlen Cristo.&nbsp;C. ipan sur tlen México . Ipan México, nopa maseualmej tlatokaj chipauak, chichiltik uan nochi sekinok tlamantli tlen kipiaj inintlachiyalis. Nojquiya nopa xinachti cati pisiltzi huan cati más hueyi. === Ayohtli === {{Main|Cucurbita pepo}}Nopa calabaza, o calabaza, elij se tlen nopa ome tlamantli '''''Cucurbita pepo''''', se [[Cuauhtontli|xiuitl]] tlen moskaltijtok tlen nopa familia Cucurbitaceae tlen eua ipan Nuevo Mundo, tlen itlajka kitekiuiaj kej tlakuali. Axkan nojkia tlauel moskaltijtok ipan nochi Europa kej se calabaza tlen tlatotonia, tlen itlajka kikuaj kema ayamo moskaltijtok. Elij se kuauitl tlen motlaloua tlen ueli ajsi 10 m iuejkaka, ika ieltlapal tlen tlajko tlajko uan se tlachipintli tlen xoxouik, sarmentose uan [[Izhuatl|ixiuitl]] tlen xoxouik, tlaltejpoktli uan kej iyolo. === Chilpol === {{Main|Capsicum}}Chili, tlen eli se género botánico tlen itoka ''Capsicum'', kipiya miak tlamantli xiuitl, tlen sanse ika nopa tomate, tlen eua ipan continente americano . Nopa tlakilotl —ipan miak tlaltinij ki notzaj '''chili pepper''', '''xilli,''' '''pepper''', '''guindilla''', '''bell pepper''', '''peperonchino—''' kikuaj ipan miak tlamantli tlachijchiuali uan nojkia kitekiuiaj kej se base para colorantes ipan tlakuali uan cosméticos. Ipan Mesoamérica uan tlauel ipan México, nopa chili nochipa eltok ipan nopa tlali tlen tlatokaj, sanse ika nopa región uan nopa tonali, uan, nelia, nojkia eltok ipan nopa tlapepecholi tlen tlakualistli uan gastronomía . == Tlatokayotl uan tlatoktli == Nopa tlatoktli tlen kichiuaj nopa pixkej tlen tlatokaj elij tlen uejkajkia uan kikixtiaj tlen nopa costumbres tlen tlauel moskaltijtokej ipan altepemej tlen tlatokaj trigo. Ayokmo uejkauak moixmatij kemaj nopa tlamantli tlen ika kiyektlaliaj tlali mochijtok nopa tlajko tlen se tlajtolsenkaualistli tlen teotlajtoli tlen ecología, kampa sekinok kiijtouaj tlauel amo kuali tlen kichiuaj nopa milpa tlen uejkajkia kipixtoyaj, uan sekinok kinextiaj kej se tlamantli tlen kuali uan tlen amo kiijiyouia nopa tlali, kemaj kichiuaj ika tlayejyekoli. Se tlamantli tlen nochipa kichiuaj ipan nopa milpa ejercicio elij kiyektlaliaj nopa tlali para tlatokaj ika nopa tlamantli tlen itoka ''slash, burn and burn'', tlen eli nopa tlamantli tlen moijtoua. Moneki tijmatisej, maske, nopa milpa kej se tlayejyekoli tlen agronomía integral amo moneki mosentlalis ika se tlamantli tlen ika kiyektlaliskej nopa tlali pampa ika tlatokaj. Ax san ika nopa tlachijchiuali tlen tlali, nopa tlatoktli uan tlatoktli tlen nopa milpa nojkia moijtoa eli rudimentario uan amo tlaeli. Nopa tlen melauak eltok pampa ni tlamantli eltok ipan itzinpehualtil nopa cultura popular ipan miak región tlen tlaltini tlen Mesoamericanos, tlen México ipan norte hasta Costa Rica ipan istmo Centroamericano . Nopa tlatoktli ika ininma ipan pil unidades nojua motekiuia ipan milpa, ika mixtli tlen xinachtli tlen kichijchijtokej ika experiencias empíricas, amo kej, para kinextisej nopa extrema comparación, tlen pano ipan nopa uejueyi pixkistli tlen trigo tlen nopa American Corn ''Belt'' ( , kampa nopa tecnicas tlen tlauel mecanizadas kin paleuiaj ika agroquímicos uan/o ika xinachtli tlen transgénicos ( GMO ), tlen tlatokaj ipan miak tlali ybean tlatoktli. == Tlaouijkayotl tlen kiixnamikij nopa milpan == Nopa tecnología tlen tlatokaj ipan milpa kinextia nochipa mopatla uan ya nopa kichijtok miak xiuitl. Nochipa onka se tlajtolpatlalistli ipan nopa tlamantli tlen tlauel tlatlamantli: ipan nopa calendario agrícola; ipan tlatoktli; ipan tlachijchiuali uan tlatekiuilistli tlen xinachtli; ipan nopa tlatsotsonali tlen motekiuia uan, ipan nochi, ipan nopa tlatlamantli tlamantli tlen motekiuia. Maske, maske nopa milpa ueli mopatla, nopa naturaleza uan nopa factor etnológico tlauel ki tsakuiliaj ma mopatla ika miak tlamantli. Onka miak tlajkuilolchijkej tlen moiljuiaj nopa milpa kipia ipan inemilis se tlamachilistli tlen xitlauak, se tlajtlanili tlen kitlajtlanijtokej sekinok ixtlamatkej ika se tlaiyocatlalili tlen etnocéntrico pampa inintlamachtil agroindustrial, tlen kiistlakauiaj nopa milpa uan tlen kichijtokej pampa elij tlen kiixpoloaj nopa tepetl uan yeka elij agresores ecológicos. <ref name="Yucatán en el tiempo">Variedades de Milpa</ref> Ax onka ome tlajtoli, maske, nopa milpa temaka ipatij ipan tonemilis uan ipan tonemilis. Uan ax san ya nopa, nojkia ki paleuia ma mokaua nopa tlatlamantli trigo. Nopa milpa pixkej kichijchijkej miak tlamantli trigo ipan tlauel tlatlamantli tlali uan nopa milpa kinmokuitlauia nopa biodiversidad == Tlahtolcaquiliztiloni == {{Commons}} *[https://web.archive.org/web/20121209031453/http://www.historia-mexico.info/2012/08/la-milpa.html Milpa maya]&nbsp; [[Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli (nhn)]] e4kcr2g598tkdtwl25eevax78ns2jjr Mexihco 0 37983 532308 528725 2026-09-21T16:51:41Z Akapochtli 159 Arreglo 532308 wikitext text/x-wiki {{Ahcopa}} {{P1|[[{{PAGENAME}}|NHN]]}} {{P2|[[Mexko|NCH]]}} {{Tlani}} {{Tlacatiyan | nombre_oficial = Estados Unidos Mexicanos <br />Mexihcatl Tlacetililli Tlahtohcayotl | nombre_común = Mexihco | de = de | imagen_bandera = Flag of Mexico.svg | imagen_escudo = Coat of arms of Mexico.svg | imagen_escudo_tamaño = 125px | símbolos = | imagen_mapa = MEX orthographic.svg | lema_nacional = | himno_nacional = ''[[Himno Nacional Mexicano]]'' | capital = [[Altepetl Mexihco]] | capital_población = 247 259 y 835 167 ([[2006]]) | capital_coor_fmt = | capital_coor =16_29_S_68_02_O 16 29 S 68 02 O | ciudad_principal = [[Altepetl Mexihco]] | idiomas_oficiales = *[[Caxtillantlahtolli]]<br /> *[[Nahuatlahtolli]]<br /> *[[Mayatlahtolli]]<br /> *[[Mixtecatlahtolli]] | idiomas_secundarios= Inglestlahtolli, Franciatlahtolli, Venetotlahtolli | gobierno = [[Ripublika presidencialista]] | dirigentes_títulos = [[Umalliq]]<br />[[Umalliq ranti]] | dirigentes_nombres = [[Claudia Scheimbaum Pardo]] | fundación = [[Independensya]] | fundación_hitos = &nbsp;• Iniciada<br />&nbsp;• [[Declaración de Independencia Mïxiku|Declarada]] | fundación_fechas =[[Caxtillan]]<br />[[Llamp'u phaxsi 16]] [[1810]]<br />[[1824]] [[Llamp'u phaxsi 24]] | superficie = 1 098 581 | superficie_puesto = 27 | superficie_agua = 1,4% | fronteras = 6 743 [[Kilómetro|km]] | costas = No tiene | población = 9 627 269 ([[2006]]) | población_puesto = 87 | población_densidad = 8,76 | PIB_nominal_año = 2006 | PIB_nominal_puesto =123 | PIB_nominal = [[Dólar Istadus Unidus|USD]] 10.828 | PIB_nominal_per_cápita= [[Dólar Istadus Unidus|USD]] 1.125 | PIB = [[Dolar estadounidense|USD]]. 27 957 millones | PIB_año = 2006 | PIB_puesto = 102 | PIB_per_cápita = [[Dólar Istadus Unidus|USD]] 2 903 | IDH = 0,712 | IDH_año = 2009 | IDH_puesto = 53 | IDH_categoría = <span style="color:#ffcc00;">'''alto'''</span> | moneda = [[Peso mexicano (qullqi)|Peso mexicano]] ('''PM.''') ('''[[ISO 4217|BOB]]''') | gentilicio = Mexicano, -a | horario = [[UTC]]-4 | horario_verano = [[UTC]]-4 | cctld = [[.mx]] | código_telefónico = 591 | prefijo_radiofónico = CPA-CPZ | código_ISO = 068 / BOL / BO / BOB | miembro_de = [[ONU]], [[OEA]], [[CSN]], [[Comunidad Andina|CAN]], [[Mercosur]], [[Asociación Latinoamericana de Integración|ALADI]], [[Alternativa Bolivariana para América Latina y el Caribe|ALBA]], [[Organización Mundial del Comercio|OMC]], [[Fondo Latinoamericano de Reservas|FLAR]], [[Sistema Económico Latinoamericano y del Caribe|SELA]], [[Tratado Comercial de los Pueblos|TCP]], [[Grupo de los 20|G20]], [[Comunidad Iberoamericana de Naciones|CIN]], [[Organización de Estados Iberoamericanos para la Educación, la Ciencia y la Cultura|OEI]], [[Unión Mundial para la Conservación|IUCN]], [[Unión Latina]], [[Movimiento de Países No Alineados|MPNA]]. | notas = }} [[Īxiptli:MEX orthographic.svg|250px|thumb|Mexihco]] '''Mexihco''' ([[caxtillantlahtolli]]: '''México''') ahnozo '''Mexico''', itoca '''Zancen Mexicatl Tlatocayotl''' ([[Caxtillantlahtolli|caxtillantlahtolco]]: ''Estados Unidos Mexicanos''), ce tlacatiyan ipan America cemantoc tlalli. [[Altepetl Mexihco]] itecuacan. Cuaxochtia in mictlampa ica Estados Unidos, in huitztlampa ica [[Cuauhtemallan]] ihuan Belice. In tlacatiyan ixeliuhca ipan 31 tlahtocayotl ihuan ce altepetl tecuacan. == Tlaltocaitl ==<!--Toponimia--> [[Īxiptli:CodexMendoza01.jpg|thumb|left|150px|Mexihco Tenochtitlan ialtepemachiyo.]] "Mexihco" quitoznehqui "Mexihtli" ahnozo "Mexihtin" ihuan "-co" zanyeno campa. Quilmach ce [[Aztlan|aztecatl]] [[yaoquizqui]] in ompa Chicomoztoc. Ahnozo, occequintin quihtoa cah zanyeno [[Metztli]] [[xictli|ixic]], auh ipampa oncan motoca "Mexihco". Axcan Caxtillahtolcopa mohcuiloa "Mexihco" iuhqui ''México'' nozo ''Méjico''. ==Tlalticpacmatiliztli==<!--Geografía--> Inin tlahtohcayotl cah ancayotl cuaxochtia mictlampa ica [[Estados Unidos]], canahpa in huitztlampa ica [[Cuauhtemallan]] ihuan [[Belice]], in tonalquizayampa ica [[Ilhuicaatl Pacífico]] ihuan in tonalcalaquiyampa ica [[Hueyatl Caribe]]. === Yoliztli === Mexihco iyoliz hueyi, quipia occe yeyantli. Nican quipiya hueyac tepehuahcan, quiyauhcuauhtlatli, huacqui teotlalli moihtoa ''Sierra Madre'', quipia atl ipampa atoyatl huan atepantli. Ompa mictlampa ca ''Sierra Madre del Sur''. No xiquitta Mexihco tlalli quipia chichinimeh yolcameh in tlecuahutli, canauhtli, centzontlahtoleh, huexolotl, techalotl, cuetlachtli, ayotochtli, tepocolcoatl, miztli, tochtli, [[tlacuachin]], [[tlahcomiztli]] ihuan [[epatl]]. ==Huehcapatlahtoliztli==<!--Historia--> [[Īxiptli:Hidalgo de José Clemente Orozco.JPG|250px|thumb|[[Miguel Hidalgo y Costilla]], no motenehua iuh in Tlacatiyan Tahtli]] In '''Mexihco Tlacaxoxouhcayotl''' ({{es2}} ''Independencia de México'') ocatca ce altepenayotl ihuan tlacah hualomochihualiztli tlapachihuitilo yaotilizca, in tlein otlan in caxtillantepacholiztli ipan in [[Yancuic Caxtillan]] tlalli. In yaoyotl ipampa in [[Mexihco]] tlacaxoxouhcayotl oman ixquichca in [[Dolores Hidalgo|Dolores Tzahtziliztli]], in [[16 tlachiucnauhti]] [[1810]] ({{xiuhpōhualli|año=1810}}), zan in ocalac [[Ejército Trigarante]] ipan in [[Altepetl Mexihco]] in [[27 tlachiucnAuhti]] [[1821]] ({{xiuhpōhualli|año=1821}}). ==Teyacanaliztli== Mexihco quipia caltetlahtlaniliztli motech teyacanaliztli ipan itecuacan in Altepetl Mexihco, tlahtocac tequitini in cihuatlacatzin Claudia Scheinbaum in tetlanahuatiani. ===Mexihco ixeliuhca===<!-- División política --> <div align=center> {| class="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=500px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%" |colspan=4 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="black"|'''Mexihco ixeliuhca''' |- |colspan=4 align=center|[[Īxiptli:States of Mexico.svg|center|450px]] |- | style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Cemaxcayotl''' | style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tecuacan''' | style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Chanehqueh (2012)''' | style="background:#e9e9e9;" align=center | '''Tlaixpayotl (km²)''' |- bgcolor="#f0f0f0" |'''Mexihco''' | '''[[Altepetl Mexihco]]''' | align="right" |'''59 685 227''' | align="right" |'''301 308''' |- |1. [[Aguascalientes]] | [[Aguascalientes, Aguascalientes|Altepetl Aguascalientes]] | align="right"| 1 312 507 | align="right"| 10 795 |-bgcolor="#f0f0f0" |2. [[Tlani California]] | [[Mexicali]] | align="right" | 576 194 | align="right" | 9 992 |- |3. [[Tlani California Huitztlampa]] | [[La Paz]] | align="right" | 1 958 238 | align="right" | 15 080 |-bgcolor="#f0f0f0" |4. [[Campeche]] | [[Campeche, Campeche|Altepetl Campeche]] | align="right" | 5 769 750 | align="right" | 13 595 |- |5. [[Chiapan]] | [[Tochtlan Gutiérrez]] | align="right" | 4 377 487 | align="right" | 22 451 |-bgcolor="#f0f0f0" |6. [[Chihuahua]] | [[Chihuahua, Chihuahua|Altepetl Chihuahua]] | align="right" | 1 221 860 | align="right" | 7 844 |- |7. [[Cuahuillan]] | [[Saltillo]] | align="right" | 5 557 276 | align="right" | 17 207 |-bgcolor="#f0f0f0" |8. [[Ahcolman]] | [[Altepetl Ahcolman]] | align="right" | 1 565 127 | align="right" | 5 421 |- |9. [[Durango]] | [[Durango, Durango]] | align="right" | 9 794 525 | align="right" | 23 861 |-bgcolor="#f0f0f0" |10. [[Guanajuato]] | [[Pachtitlan]] | align="right" | 1 545 155 | align="right" | 9 366 |- |11. [[Guerrero]] | [[Chilpantzinco]] | align="right" | 313 341 | align="right" | 4 438 |-bgcolor="#f0f0f0" |12. [[Hidalgo]] | [[Pachyohcan]] | align="right" | 4 374 052 | align="right" | 25 399 |- |13. [[Xalixco]] | [[Atemaxac]] | align="right" | 4 050 803 | align="right" | 19 363 |-bgcolor="#f0f0f0" |14. [[Tlahtohcayotl Mexihco|Mexihco]] | [[Tollohcan]] | align="right" | 1 640 379 | align="right" | 24 090 |- |15. [[Michhuahcan]] | [[Morelia]] | align="right" | 4 999 932 | align="right" | 25 707 |-bgcolor="#f0f0f0" |16. [[Morelos]] | [[Cuauhnahuac]] | align="right" | 3 692 828 | align="right" | 22 993 |- |17. [[Nayarit]] | [[Tepic]] | align="right" | 1 039 934 | align="right" | 13 607 |-bgcolor="#f0f0f0" |18. [[Yancuic León]] | [[Monterrey]] | align="right" | 886 239 | align="right" | 8 456 |- |19. [[Huaxyacac]] | [[Huaxyacac, Huaxyacac|Altepetl Huaxyacac]] | align="right" | 127 844 | align="right" | 3 263 |-bgcolor="#f0f0f0" |20. [[Puebla]] | [[Cuetlaxcoapan]] | align="right" | 4 881 756 | align="right" | 18 379 |- |21. [[Querétaro]] | [[Tlachco, Querétaro]] | align="right" | 127 844 | align="right" | 3 263 |-bgcolor="#f0f0f0" |22. [[Quintana Roo]] | [[Chetumal]] | align="right" | 4 881 756 | align="right" | 18 379 |- |23. [[San Luis Potosí]] | [[Mizquitic]] | align="right"| 1 312 507 | align="right"| 10 795 |-bgcolor="#f0f0f0" |24. [[Sinaloa]] | [[Colhuahcan, Sinaloa]] | align="right" | 576 194 | align="right" | 9 992 |- |25. [[Sonora]] | [[Pitic]] | align="right"| 1 312 507 | align="right"| 10 795 |-bgcolor="#f0f0f0" |26. [[Tabasco]] | [[Cualnezcaltepec]] | align="right" | 576 194 | align="right" | 9 992 |- |27. [[Tamaulipas]] | [[Altepetl Victoria]] | align="right"| 1 312 507 | align="right"| 10 795 |-bgcolor="#f0f0f0" |28. [[Tlaxcallan]] | [[Tlaxcallan, Tlaxcallan|Altepetl Tlaxcallan]] | align="right" | 576 194 | align="right" | 9 992 |- |29. [[Veracruz]] | [[Xallapan, Veracruz|Xallapan]] | align="right"| 1 312 507 | align="right"| 10 795 |-bgcolor="#f0f0f0" |30. [[Yucatan]] | [[Mérida]] | align="right" | 576 194 | align="right" | 9 992 |- |31. [[Zacatecah]] | [[Zacatecah]] | align="right"| 1 312 507 | align="right"| 10 795 |-bgcolor="#f0f0f0" |32. [[Altepetl Mexihco]] | | align="right" | 576 194 | align="right" | 9 992 |- |}</div> == Tequitiliztli == [[File:Agave tequilana (Jay8085).jpg|miniaturadeimagen|left|200px|Mexcalpixcayotl ipan [[San Miguel de Allende]].]] Tlapixcayotl ipan Mexihco ca [[cintli]], [[zacacintli]], [[xalxocotl]], [[ahuacatl]], [[yoloxocotl]], [[lalaxtli]], [[xitomatl]], [[miltomatl]], [[tlalcamohtli]], [[xonacatl]], [[xocomecatl]], occe; xochicualli tlanamaca occequin altepemeh ipan tiyanquiztli nozo tiyanquiztiloyan. Nican yeyanyotl tonalli ica quiyahuitl. Miac tlacameh zan miltequitih ihuan occequin tlacameh no quitocah ahuacatl, chilli, tomatl, etl, colantoh, xonacatl, ihuan occe xochicualli. Mexihco tlalli nohuan pitzopixcayotl, cahuayohpixcayotl, cuacuahuehpixcayotl, pipiyolpixcayotl huan ichcapixcayotl ipan xoxohuic ixtlahuahcan afuera itechpahuic altepetl nozo altepemaitl. ===Nehnemiliztli=== [[Īxiptli:MX MM PANORÁMICAS DESFILE ZÓCALO.jpg|thumbnail|200px|left|Xolalpan Altepetl Mexico.]] Ce nehnemiliztli, ce tomincayo ipampa tequitiliztli ipan Méxihco, in altepetl quipia hueyic cualcan ipampa nehnemi canahpa [[Xolalpan Altepetl Mexihco]] ipan itecuacan Mexihcopa. == Chanehmatiliztli == Ce tlacaliztli itechcopa 3,540,684 chanehqueh (Censo INEGI xihuitl 2020), ica 1,4% ipan altepecalpolli, inic ce densidad 16,54 hab/km². Inin nochintin chanehqueh, 5.952 cihuameh ca (76,33%) huan 6.440 tlacameh cah (51,97%). Ce 23,67% (2.933 chaneh.) In tlacamilqueh, 76,33% (9.459 chaneh.) in altepetlacameh ipan mochi altepeticpac 1.576.259 chanehqueh. {| class="wikitable" |- ! Xihuitl ! Chanehqueh |- | [[2010]] | 3,388,168 |- | [[2020]] | 3 540 684 |- |} === Hueyi altepemeh === {| class="wikitable" |- !Tlapohualli !!Altepetl !!Chanehqueh (2020) |- |1. || [[Altepetl Mexihco]] || 1 579 803 |- |2. || [[Atemaxac]] || 452 090 |- |3. || [[Monterrey]] || 378 143 |- |4. || [[Cuetlaxcoapan]] || 160 682 |- |5. || [[Tollohcan]] || 83 352 |- |6. || [[Tijuana]] || 79 772 |- |7. || [[León]] || 72 663 |- |8. || [[Morelia]] || 72 452 |- |9. || [[Mérida]] || 70 068 |- |10. || [[Acapolco]] || 69 371 |} ===Neltococayotl===<!--Religión--> [[File:Zocalo cathedral.jpg|thumb|right|200px|Hueyiteopan itech Āltepētl Mēxihco.]] Cuix yectel xihuitl, in achtocaxtiltoc tlacatl neltoquiztia īpan icel [[teotl]] tlachihuani cemanahuatl motenehua [[Ometeotl]] ahnozo Moyocoyani, mayatlacah motocayotia K’uh itech occequintin itocahuan. Huēhuehmēxihcatl teōneltococāyōtl poliuhqui cenca iciuhcac catca īpampa [[catolicismo romano]], mācēhualtin ahmō ōneltoqui mochololih canahpa ohuitepētitlān īhuān occequīntīn tlaihiyōhuatilocque zannō ''Santo Oficio'' ([[Caxtillān Atlācayōtl]]). Ihcuāc caxtiltēcah ōmpēhua mā xicristiania canah mācēhualtzintin zan motlamati Catolico teōneltococāyōtl quēmeh cristianoyōtl, mātēl in teōpixqueh tlamatizqiazque tlein ōyeyah occequīntīn cristianomeh ītōcā ''lutero tlalnetoqui'' in ompa Mixcoac, ''ortodoxo tlalnetoqui'' in ompa Peñón de los Baños, īhuān inglatlālpantlalnetoqui ompa Polanco. Axcan inonqueh calpolli itech '''Mahomayōtl''', '''judioyōtl''' in ponpa Polanco, Huehuehcauh Altepetl Mexihco īhuān '''cristianoyotl''' īhuīcpa huēytlahtōlāmoxtli īpal [[Fray Alonso de Molina]], yeh ōquihcuilo ''Iudioyotl'' nozo ''Iudiocayotl'', ''Mahomayotl'' auh ''Christianoyotl''. ==Temachtiliztli== [[File:Biblioteca central de la UNAM.jpg|thumb|200px|izquierda|Universidad Nacional Autónoma de México.]] In tlahtohcayotl nican quipiya ipan temachtiliztli coconeh xochitlah, inic ce tlamachtiliyan, inic ome tlamachtiloyan, bachillerato, tepochcaltlamachtiloyan huan Hueyi tepochcalli, noihqui in ''Escuela Secundaria'', noyuhqui quipiya in conemeh; pipilton huan cihuapiltin temachtiah ica 99,08 % chanehqueh. Mexihco quipia ipan ahcopa tlamachtiloyan, canahpa hueyi tepochcalli tlen itocah ''Universidad Nacional Autónoma de México'', ''Universidad Politénica Nacional'', ''Instituto Tecnológico de Estudios Superiores de Monterrey'', ''Instituto Policténico Nacional'', ''Universidad Pedagógica Nacional'' huan ''Universidad'', ce pani tlamachtiloyan itech Altepetl Mexihcopa. == Momotlacayotl== In momotlaliztli ipan Guanajuato ca ipampa [[neicxitapayolhuiliztli]], [[chiquiuhtapayolhuiliztli]], [[omalacapainaliztli]], tenis, mapatoltiliztli ihuan momotlacayotl itech tepozcuaitl. Nican ca ce autódromo, in Fórmula 1 huan quiquiuhpatoltiliztli. Mexihco quipia tlamahuichihuanih ipan momotlacayotl quemeh: xopatiliztli, padel, mapatoltiliztli, hockey patines, amapatoltiliztli, [[acalpainaliztli]], taekwondo, tenis, atletismo, triatlón, aquizaliztli, neneloaliztli, golf, motociclismo, rally, ciclismo, ocachi axcan. == Oc no xiquitta == * [[America]] == Tlatenehualiztli == <references/> {{Mexihco}} [[Neneuhcāyōtl:Mexihco]] [[Neneuhcāyōtl:Hueyac tlahcuilolli]] 6kv85rxzgyl20j84nzu20vffyd81u5h Neneuhcāyōtl:Nehnencaixiptlayotl 14 40564 532315 2026-09-21T18:12:26Z Akapochtli 159 Creación de categoría 532315 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 Nemachiyōtīlli:Tlapōhualli 0-100 10 40565 532330 2026-09-21T18:29:10Z Akapochtli 159 Akapochtli trasladó la página [[Nemachiyōtīlli:Tlapōhualli 0-100]] a [[Nemachiyōtīlli:Tlapohualli 0-100]]: Título mal escrito 532330 wikitext text/x-wiki #REDIRECCIÓN [[Nemachiyōtīlli:Tlapohualli 0-100]] 6g64rze34s7b8a0866h23bwb2yw7c79