Huiquipedia nahwiki https://nah.wikipedia.org/wiki/Cal%C4%ABxatl MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Mēdiatl Nōncuahquīzqui Tēixnāmiquiliztli Tlatequitiltilīlli Tlatequitiltilīlli tēixnāmiquiliztli Huiquipedia Huiquipedia tēixnāmiquiliztli Īxiptli Īxiptli tēixnāmiquiliztli Huiquimedia Huiquimedia tēixnāmiquiliztli Nemachiyōtīlli Nemachiyōtīlli tēixnāmiquiliztli Tēpalēhuiliztli Tēpalēhuiliztli tēixnāmiquiliztli Neneuhcāyōtl Neneuhcāyōtl tēixnāmiquiliztli TimedText TimedText talk Módulo Módulo discusión Evento Evento discusión 0 2865 533284 528734 2026-10-19T18:26:19Z Akapochtli 159 Arreglo 533284 wikitext text/x-wiki {{Quiyahuatentli600k/cuaitl}} <templatestyles src="Portada600k/styles.css" /> {{Quiyahuatentli600k/calpollahtolli}} {{Calīxatl:Time&Date}} <div style="background-color: #F8F9FA; border-left: 5px solid #0F7A1B; padding: 15px; margin: 1em 0; border-radius: 0 4px 4px 0; box-shadow: 0 1px 3px rgba(0,0,0,0.05); font-family: sans-serif;"> <p style="margin: 0 0 8px 0; font-size: 1.1em; color: #0F7A1B; font-weight: bold;"> ℹ️ Ma xicmati / Aviso sobre las variantes del náhuatl </p> <p style="margin: 0; font-size: 0.95em; color: #202122; line-height: 1.5;"> Huiquipedia axcan quitzintia ce yancuic tlamachiyotiliztli, yehica monequi tlen monechicoliz ihuan iciuhca mochihuaz in amapohualiztli, nican motlahcuiloliz yohqui tlahtohua ipan tlahuelmayan México (Estado de México, Puebla, Tlaxcala). Con el fin de unificar y facilitar la lectura de la enciclopedia, la comunidad ha adoptado la <strong>Variante Central (NHN)</strong> como lengua vehicular estándar para la interfaz y los artículos principales. Esta decision busca rescatar la vitalidad del náhuatl del centro del país como un puente vivo entre el náhuatl clásico y las variantes modernas. </p> <p style="margin: 8px 0 0 0; font-size: 0.9em; color: #54595D; font-style: italic;"> Si deseas leer este artículo en otra variante regional (como el Náhuatl de la Huasteca, el del Sur de Veracruz o el de Guerrero), puedes utilizar el sistema de pestañas ubicado en la parte superior. Miac tlazohcamati por ayudarnos a construir este espacio. </p> </div> <div class="caixa-flex"> <div class="reqport nomobile" style="padding:0px;box-shadow:0 0 0 0;margin-right:10px;min-width:500px"> {{Quiyahuatentli600k/cahuayomalacatl}} </div> </div> <div class="caixa-flex"> <div class="reqport nomobile" style="min-width:500px"> {{Quiyahuatentli600k/Mah moyolicatzin}} </div> <div class="caixa-flex"> <div class="reqport" style="min-width:500px"> {{Calīxatl:Cualli tlahcuilōlli}} </div> <div class="reqport" style="min-width:500px"> {{Quiyahuatentli600k/Tlahuipantli}} </div> </div> </div> <br/> {{Quiyahuatentli600k/Icniuhuan}} {{Quiyahuatentli600k/tlahtolli}} tkih6ob423advgcehuu510i688z757e 0 6541 533277 527809 2026-10-19T12:32:34Z Akapochtli 159 Plantilla 533277 wikitext text/x-wiki {{Copyedit}}[[Īxiptli:Hidalgo de José Clemente Orozco.JPG|250px|thumb|[[Miguel Hidalgo y Costilla]], nō motēnēhua iuh in Tlācatiyān Tahtli]] In '''Mēxihco Tlācaxoxouhcāyōtl''' ({{es2}} ''Independencia de México'') ōcatca cē āltepēyōtl īhuān tlācah hualomochīhualiztli tlapachihuītilo yāōtilizca, in tlein ōtlan in caxtillāntēpacholiztli īpan in [[Yancuīc Caxtillān]] tlālli. In yāōyōtl īpampa in [[Mēxihco]] tlācaxoxouhcāyōtl ōman īxquichca in [[Dolores Hidalgo|Dolores Tzahtziliztli]], in [[16 tlachiucnāuhti]] [[1810]] ({{xiuhpōhualli|año=1810}}), zan in ōcalac [[Ejército Trigarante]] īpan in [[Āltepētl Mēxihco]] in [[27 tlachiucnāuhti]] [[1821]] ({{xiuhpōhualli|año=1821}}). ==Huehcapatlahtoliztli== In [[yohualtzinco]] in [[Tlachiucnāuhti 16]]<ref>[[Porfirio Díaz]] ōpatlac inīn tōnalli iniuhqui ītlācatōnal, [[Tlachiucnāuhti 15]] īpan [[1894]]. Cualli tōnalli ōcatcah [[tlachiucnāuhti 16]] auh [[Tlachiucnāuhti 17|17]]</ref> in [[1810]] {{6conejo}} xihuitl, ōmpēuh Mēxihco huēyi tēmāquīxtilizyāōyōtl, ihcuāc in teōpixqui [[Miguel Hidalgo]] ōquinnōtz in tlācah in oncān teōcalpan motōcāyōtia [[Dolores Hidalgo|Dolores]] īpan in huehcāuh Intendencia de [[Guanajuato]]. In caxtiltēcah zan nō ihcuāc ōquitlāliahqueh in tecuhtli in ītōcā [[Francisco Xavier Venegas]] iuhquin yancuīc tlahtōcateixiptlah īpan in [[Yancuīc Caxtillān]]. In teōpixqui [[José María Morelos y Pavón]] inic Michhuahcān; ōtetōcac in yāōtl ihcuāc catca ōnicmatic Miguel Hidalgo īhuān yehhuātl mictlalo [[Chihuahuac]] īpan [[30 tlachicōnti]], [[1811]] {{7caña}}; āuh īpan [[1815]] {{11caña}} xihuitl teōpixqui José María Morelos mictlalo [[Ehēcatepēc]]. Īpan [[1816]] {{12ped}} xihuitl, quitlalique iuh tlahtōcāteixiptlatzintli nicān [[Yancuīc Caxtillān]] teuctli in ītōcā [[Juan Ruiz de Apodaca]], nōhuān īximacho iuhquin Mazatontli teuctlahtoāni. Īpan [[1818]] {{1conejo}} xihuitl, [[Vicente Guerrero]] ōtetōcac īpan [[Yancuīc Caxtillān]] tlayaotiuh īca caxtiltēcah, yehhuātl catca ōnicmatic īpan atenco [[Cuauhtolco]], [[Huāxyacac]]. In [[27 tlachicnāuhti]], [[1821]] xiuhpan, ōcalacque Āltepētl Mēxihco [[Agustín de Iturbide]] īhuān īyāōquizcahuan. Iuh omochiuh ītemaquixtiliz in [[Yancuīc Caxtillān]] in īhuīcpa Huēhue [[Caxtillān]], [[Europan]]co. Īca ītōcā Agustín Inic Cē, inīn xiuhpan motlahtohcātlaliā Iturbide huēyi tlahtoāni in īpan ixquich Mēxihco ahnozo huēhuetlahtohcāyōtl in [[Ānāhuac]]. == No xiquitta == * {{NSPf}} [[Juan Aldama]] * {{NSPf}} [[Ignacio Allende]] * {{ESPf1506}} [[Félix María Calleja del Rey]] * {{NSPf}} [[Miguel Domínguez]] * {{NSPf}} [[Miguel Hidalgo]] * {{NSPf}} [[Agustín de Iturbide]] * {{ESPf1506}} [[Francisco Xavier Mina]] * {{NSPf}} [[Antonio López de Santa Anna]] * {{NSPf}} [[José María Morelos]] * {{NSPf}} [[Servando Teresa de Mier|Teopixqui Servando Teresa de Mier]] * {{NSPf}} [[Josefa Ortiz de Domínguez]] [[Neneuhcāyōtl:Huehcauhticayotl]] [[Neneuhcāyōtl:Mexihco]] bpxbpstcrz7l3gkdcztwr7bk118l6as 10 11304 533283 459583 2026-10-19T18:25:47Z Akapochtli 159 Arreglo 533283 wikitext text/x-wiki {| align="center" cellpadding="2" style="font-size:100%; text-align:left" width="100%" |- valign="top" | <div class="center">[[Image:Crystal Clear app kalarm.svg|25px]] {{#time:H:i|-6 hours}}([[Cemanahuacahuitl|UTC-6]]), [[{{CURRENTDAYNAME}}|{{CURRENTDAYNAME}}]], {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}} [[{{CURRENTYEAR}}]]<sup>{{Xiuhpohualli|mes={{LOCALMONTH}}|día={{LOCALDAY}} }}</div> |} oxodcbu4kkljcql25lv905syj6f68j9 0 16885 533274 533106 2026-10-19T12:12:59Z Akapochtli 159 Arreglo 533274 wikitext text/x-wiki {{Copyedit}}[[Īxiptli:Codex Osuna Triple Alliance.JPG|300px|thumb|In Excan Tlahtoloyan: Tlacopan, Tenochtitlan ihuan Tetzcoco ipan in ''Codex Osuna'' 1565]]In '''Excan Tlahtoloyan''' ocatca in tlacuitlapiloa tlahtoloyan itech in [[Tlahuelmayan Mexihco]] tlahtohcayotl, ipan in cahupan ''postclásico'', chictlapanqui ic [[Mexihco Tenochtitlan]] inahuatlacaiximachoca, [[Tetzcoco]] iacolhuahtlacaiximachoca ihuan [[Tlacopan]] iotontlacaiximachoca. Zatepan in tlalpololiztli [[Azcapotzalco]] ic inin eyi tlahtohcayotl ipan in xihuitl [[1430]]. == {{Links }} ==<!--Otros enlaces--> [[Neneuhcāyōtl:Huehcauhticayotl]] [[Neneuhcāyōtl:Mexihco]] qr5p26tljj7gqi2y9y53d1oyss24m37 0 35554 533276 533053 2026-10-19T12:30:32Z Akapochtli 159 Etiqueta 533276 wikitext text/x-wiki {{Copyedit}}{{Huehcāuh_tlācatiyān‎ | āchcāuhtōcāitl_nativo = Mēxihcatlahtohcāyōtl | āchcāuhtōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | status = Huehcāuh Ānāhuac Tlahtohcāyōtl | centōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | pehualiztli = 1325 | tlamiliztli = 1521 | s1 = Yancuīc Caxtillān | pāmitl_s1 = Flag of New Spain.svg | pāmitl = | chīmalli = CodexMendoza01.jpg | chīmalli_tamaño = 120px | occē = [[Īxiptli:Codex Osuna Triple Alliance.JPG|120px]] | símbolos = | mapa = Aztec Empire (orthographic projection).svg | mapa_tamaño = 290px | lema_nacional = | āltepētlacuīcatl = | tēcuacān = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | huēyi_āltepētl = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | āchcāuhtlahtōlli = [[Nāhuatlahtōlli]] īhuān occē tlahtōlli | āchcāuhteōmatiliztli = [[Nepapantēteoh]] | tēpacholiztli = [[Tequiyōtl Tlahtohcāyōtl]] | tēpachohqueh = [[Huēyi Tlahtoāni Mēxihco|Huēyi Tlahtoāni]]<br />[[1366]] - [[1396]]<br />[[1396]] - [[1417]]<br />[[1417]] - [[1427]]<br />[[1428]] - [[1440]]<br />[[1440]] - [[1469]]<br /><br />[[1469]] - [[1481]]<br />[[1481]]-[[1486]]<br />[[1486]]-[[1502]]<br />[[1502]]-[[1520]]<br /><br />[[1520]]<br />[[1520]]-[[1521]] | tēpachohqueh_tōcāitl = <br />[[Ācamāpīchtli]]<br />[[Huītzilihhuitl]]<br />[[Chīmalpopōca]]<br />[[Itzcōātl]]<br />[[Motēcuzōmā Ilhuicamīna]]<br />[[Āxāyacatl]]<br />[[Tizoc]]<br />[[Āhuitzotl (huēyi tlahtoāni)|Āhuitzotl]]<br />[[Motēuczōma Xōcoyōtzin]]<br />[[Cuitlāhuac]]<br />[[Cuāuhtēmoc]] | tlahtōllōtl_cahuitl = [[Huehcāuh Ānāhuac]] | tzintiliztli = [[Mēxihco Tenōchtitlan āltepētzintiliztli]] | tlamiliztli2 = [[Caxtiltēcatl tlālpolōliztli]] | tzintiliztli_fecha = [[1325]] ({{Xiuhpōhualli|año=1325}}) | tlamiliztli_fecha = 13 de agosto [[1521]] ({{Xiuhpōhualli|año=1521}}) | tlaīxpayōtl = ~500,000 | tlaīxpayōtl_xihuitl = 1521 | chānehqueh = ~20,000,000 | chānehqueh_xihuitl = 1521 | chānehqueh_pozāhuacāyōtl = ~40 | tomīn = ahmo ōpiya | tlācatōcāitl = Mēxihcatl, mēxihcah | miembro_de = [[Ēxcān Tlahtōlōyān]] | tlahtōlcaquiliztilōni= }} In '''Mēxihcatlahtohcāyōtl''' ahnozo '''Mēxihcatl Huēyi Tlahtohcāyōtl''' ōcatcah in āltepēyōtl tlāchīhualiztli ītech in tlālmaniliztli in tēpachōliztli in āltepētl [[Mēxihco Tenōchtitlan]], in tlein ōxōchiyōuh īpan in [[mācuilpōhualxihuitl XIV]] īpan in [[huehcāuh Ānāhuac]]. Ōquiyacānqueh in huehcāuh mēxihcah, in tlācah in tlein, tlahtōllahcuilōlli iuhqui in [[Tira de la Peregrinación]] quihtoa tlein in mēxihcah ōhuāllahqueh [[Āztlān]], in tlein motlālia īpan in [[Ānāhuac]] mictlāmpa. Yēceh ahzo hueli tlein in mēxihcah ōcatcah tlācah īca cenquīzcā Ānāhuac nenayōtl tēl ahmo in chīchīmēcah īntlācamecayo, tlācah in aquihqueh ōquichīuhqueh in amiliztli īhuān in pixquitl. == Cemānāhuacāyōtl == In Mēxihcatlahtohcāyōtl ōtlatēctli īpan in Ānāhuac, ōcuaxōchtih in mictlāmpa īca in [[Chīchīmēcapan]], in cihuātlāmpa īca [[Michhuahcān (huehcāuh tlahtohcāyōtl)|Michhuahcān]], in tlahco īca [[Tlahtōlōyān Tlaxcallān|Tlaxcallān]] īhuān [[Teōtitlan]], in huitztlāmpa īca in [[Mixtēcapan]], in [[Tzapotēcapan]] īhuān in [[Tēpāpāquiltiliztli Ilhuicaātl]], in tlāpcopa īca in [[Āyōllōco Mēxihco]] īhuān in miac [[Maya tlahtohcāyōtl]]. In mēxihcah ōquitlālihqueh [[Mēxihco Tenōchtitlan]] in yōllohco in [[Tlahuelmayān Mēxihco]], ōquimanqueh īntlahtohcatiliz īpan āltepētl in tlatēctli in āxcān tlahtohcāyōtl [[Tlahtohcāyōtl Mēxihco|Mēxihco]], [[Veracruz]], [[Puebla]], [[Huāxyacac]], [[Guerrero]], [[Chiyapan]], [[Hidalgo]] īhuān cē xeliuhcāyōtl [[Cuauhtēmallān]]. In tlālpolōlli mani īpan nepapan immanyōtl iuh in polar in ahco tepētl īxquich in tōtōnqui immanyōtl. Oncatcah nepapan chāncemanquiyōtl<ref>quihtōznequi ecosistema.</ref> īxquichca in ocoteuh<ref>quihtōznequi ''conífera''.</ref> cuauhtlah, tlanelōlli<ref>quihtōznequi ''mixto''.</ref> cuauhtlah, māxelihuihtli<ref>quihtōznequi ''caducifolio''.</ref> cuauhtlah īhuān tōtōnqui chāncemanquiyōtl iuhqui in tropical pahpāquilizcuauhtlah, huāccāīxtlāhuatl, māxelihuihtli pahpāquilizcuauhtlah, mangletlah, tropical cuauhtlah īhuān occē. ==Tlahtōllōtl== In Mēxihcah tlācah īpan in [[Tira de la Peregrinación]] īnquīzcān ōcatca tlatēctli [[Āztlān]] īpan in mictlāncihuātlāmpa in [[Huehcāuhānāhuac]]. ==In Mēxihcatlahtohcāyōtl īxeliuhca== In Mēxihcatlahtohcāyōtl ōxeliuh īpan 38 huēyāltepētl. <div align=center> {|id="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=300px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%;" |colspan=2 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="LightSlateGray"|'''Mēxihcatlahtohcāyōtl īxeliuhca''' |- |colspan=2 align=center|[[Īxiptli:Provincias tributarias de la Triple Alianza (s. XVI).svg|300px|center|Mēxihcatlahtohcāyōtl huēyāltepētl]] |- style="background:#e9e9e9;" align=center ! Huēyāltepētl ! Tēcuacān |- | [[Ācolhuahcān]] || [[Tetzcohco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Ātlān]] || [[Ātlān]] |- | [[Huēyi Ātotōnilco]] || [[Huēyi Ātotōnilco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Āxocopan]] || [[Āxocopan]] |- | [[Chālco Amaquemecan]] || [[Chālco Ātēnco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cihuātlān]] || [[Cihuātlān]] |- | [[Cōāīxtlahuahcān]] || [[Cōāīxtlahuahcān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Coyolāpan]] || [[Coyolāpan]] |- | [[Cuāhuahcān]] || [[Cuāhuahcān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cuauhnāhuac]] || [[Cuauhnāhuac]] |- | [[Cuauhtitlan]] || [[Cuauhtitlan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cuauhtōchco]] || [[Cuauhtōchco]] |- | [[Cuetlaxtlān]] || [[Cuetlaxtlān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Huāxtepēc]] || [[Huāxtepēc]] |- | [[Huēyipochtlān]] || [[Huēyipochtlān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Malīnalco]] || [[Malīnalco]] |- | [[Ocuillān]] || [[Ocuillān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Oxitipan]] || [[Oxitipan]] |- | [[Petlācalco]] || [[Petlācalco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Quiyauhteōpan]] || [[Quiyauhteōpan]] |- | [[Tepēcuacuilco]] || [[Tepēcuacuilco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tepēyacac]] || [[Tepēyacac]] |- | [[Tlachco]] || [[Tlachco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlachquiyauhco]] || [[Tlachquiyauhco]] |- | [[Tlālcōzauhtitlan]] || [[Tlālcōzauhtitlan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlapācōyān]] || [[Tlapācōyān]] |- | [[Tlāppan]] || [[Tlāppan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlatelōlco Citlāltepēc]] || [[Citlāltepēc]] |- | [[Tlatlauhquitepēc]] || [[Tlatlauhquitepēc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tōchpan]] || [[Tōchpan]] |- | [[Tōchtepēc]] || [[Tōchtepēc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tōlohcān]] || [[Tōlohcān]] |- | [[Tzīcōāc]] || [[Tzīcōāc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Xīlōtepēc]] || [[Xīlōtepēc]] |- | [[Xoconochco]] || [[Xoconochco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Xocotitlan]] || [[Xocotitlan]] |- | [[Yohualtepēc]] || [[Yohualtepēc]] |} </div> == Āxcāmaquiliztli == In āxcāmaquiliztli ōcatca necuiltōnōlloh. Achtopa, ītēpacholiztli īpan in occē tlācah ōquimmacauh, ōquimpalehuih tlapōuhqueh īca miec tequimaitl<ref>''tequimāitl'' in tlein quihtōznequi "mano de obra".</ref>. Auh in tequitiliztli ōchiuh tlein in pīpiltin ōēhuatinenqueh. Occē chīhualo tlein quinhuelitih in tlatquicāyōtl ōcatca in huel cualli [[mīllahcayōtl]]. == Pōchtēcayōtl == In mēxihcatl [[pōchtēcayōtl]] moeticihui tāchcāuhca īpan in patiyōtl. In ocachi tlein hueliyoh ōcatca onca tiyāmicpan iuhqui in īpan in incatlahtohcāyōtl. In mēxihcah pōchtēcah ōtlapatlaqueh tlamantli [[Tenōchtitlan]], occē āltepētl īhuān tlācatiyān ītzalan. [[Īxiptli:Mexica.png|300px|thumb|Mēxihcatlahtohcāyōtl]] == Tequiyōtl == ===Tlāllānoztōtatacaliztli=== Yēhhuan ōtequīxtih itztli īpan in Nāntepētlah huitzltāmpa īhuān cihuātlāmpa, īca tlein ōquichīhuahqueh [[mitl]], [[mācuahuitl]] nō [[tecpatl]] īhuān occē tlamantli iuhqui [[cōzcatl]], [[tezcatl]] īhuān occē. ===Tlaquēnyōtl=== Occē cemāxcatequitl īpan in mēxihcatl chānehqueh ōtlaquēnyōtl, in tāchcāuh chīhualiztli ōcatca in [[ichcatl]] īhuān [[ichtli]] tlahquitīlli [[tlaquēmitl]]. == Oc no xiquitta == * [[]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe necuazaloliztli ==<!--Otros enlaces--> [[Neneuhcāyōtl:Huehcauhticayotl]] bi2iol7lbet4i4x5k22l7abo3ekdfhp 533278 533276 2026-10-19T14:13:21Z Akapochtli 159 Quitar macrones 533278 wikitext text/x-wiki {{Copyedit}}{{Huehcāuh_tlācatiyān‎ | āchcāuhtōcāitl_nativo = Mēxihcatlahtohcāyōtl | āchcāuhtōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | status = Huehcāuh Ānāhuac Tlahtohcāyōtl | centōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | pehualiztli = 1325 | tlamiliztli = 1521 | s1 = Yancuīc Caxtillān | pāmitl_s1 = Flag of New Spain.svg | pāmitl = | chīmalli = CodexMendoza01.jpg | chīmalli_tamaño = 120px | occē = [[Īxiptli:Codex Osuna Triple Alliance.JPG|120px]] | símbolos = | mapa = Aztec Empire (orthographic projection).svg | mapa_tamaño = 290px | lema_nacional = | āltepētlacuīcatl = | tēcuacān = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | huēyi_āltepētl = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | āchcāuhtlahtōlli = [[Nāhuatlahtōlli]] īhuān occē tlahtōlli | āchcāuhteōmatiliztli = [[Nepapantēteoh]] | tēpacholiztli = [[Tequiyōtl Tlahtohcāyōtl]] | tēpachohqueh = [[Huēyi Tlahtoāni Mēxihco|Huēyi Tlahtoāni]]<br />[[1366]] - [[1396]]<br />[[1396]] - [[1417]]<br />[[1417]] - [[1427]]<br />[[1428]] - [[1440]]<br />[[1440]] - [[1469]]<br /><br />[[1469]] - [[1481]]<br />[[1481]]-[[1486]]<br />[[1486]]-[[1502]]<br />[[1502]]-[[1520]]<br /><br />[[1520]]<br />[[1520]]-[[1521]] | tēpachohqueh_tōcāitl = <br />[[Ācamāpīchtli]]<br />[[Huītzilihhuitl]]<br />[[Chīmalpopōca]]<br />[[Itzcōātl]]<br />[[Motēcuzōmā Ilhuicamīna]]<br />[[Āxāyacatl]]<br />[[Tizoc]]<br />[[Āhuitzotl (huēyi tlahtoāni)|Āhuitzotl]]<br />[[Motēuczōma Xōcoyōtzin]]<br />[[Cuitlāhuac]]<br />[[Cuāuhtēmoc]] | tlahtōllōtl_cahuitl = [[Huehcāuh Ānāhuac]] | tzintiliztli = [[Mēxihco Tenōchtitlan āltepētzintiliztli]] | tlamiliztli2 = [[Caxtiltēcatl tlālpolōliztli]] | tzintiliztli_fecha = [[1325]] ({{Xiuhpōhualli|año=1325}}) | tlamiliztli_fecha = 13 de agosto [[1521]] ({{Xiuhpōhualli|año=1521}}) | tlaīxpayōtl = ~500,000 | tlaīxpayōtl_xihuitl = 1521 | chānehqueh = ~20,000,000 | chānehqueh_xihuitl = 1521 | chānehqueh_pozāhuacāyōtl = ~40 | tomīn = ahmo ōpiya | tlācatōcāitl = Mēxihcatl, mēxihcah | miembro_de = [[Ēxcān Tlahtōlōyān]] | tlahtōlcaquiliztilōni= }} In '''Mexihcatlahtohcayotl''' nozo '''Mexihcatl Hueyi Tlahtohcayotl''' ocatcah in altepeyotl tlachihualiztli itech in tlalmaniliztli in tepacholiztli in altepetl [[Mexihco Tenochtitlan]], in tlein oxochiyouh ipan in macuilpohualxihuitl XIV ipan in huehcauh Anahuac. Oquiyacanqueh in huehcauh mexihcah, in tlacah in tlein, tlahtollahcuilolli iuhqui in Tira de la Peregrinación quihtoa tlein in mexihcah ohuallahqueh [[Aztlan]], in tlein motlalia ipan in [[Anahuac]] mictlampa. Yeceh ahzo hueli tlein in mexihcah ocatcah tlacah ica cenquizca Anahuac nenayotl tel ahmo in chichimecah intlacamecayo, tlacah in aquihqueh oquichiuhqueh in amiliztli ihuan in pixquitl. == Cemānāhuacāyōtl == In Mēxihcatlahtohcāyōtl ōtlatēctli īpan in Ānāhuac, ōcuaxōchtih in mictlāmpa īca in [[Chīchīmēcapan]], in cihuātlāmpa īca [[Michhuahcān (huehcāuh tlahtohcāyōtl)|Michhuahcān]], in tlahco īca [[Tlahtōlōyān Tlaxcallān|Tlaxcallān]] īhuān [[Teōtitlan]], in huitztlāmpa īca in [[Mixtēcapan]], in [[Tzapotēcapan]] īhuān in [[Tēpāpāquiltiliztli Ilhuicaātl]], in tlāpcopa īca in [[Āyōllōco Mēxihco]] īhuān in miac [[Maya tlahtohcāyōtl]]. In mēxihcah ōquitlālihqueh [[Mēxihco Tenōchtitlan]] in yōllohco in [[Tlahuelmayān Mēxihco]], ōquimanqueh īntlahtohcatiliz īpan āltepētl in tlatēctli in āxcān tlahtohcāyōtl [[Tlahtohcāyōtl Mēxihco|Mēxihco]], [[Veracruz]], [[Puebla]], [[Huāxyacac]], [[Guerrero]], [[Chiyapan]], [[Hidalgo]] īhuān cē xeliuhcāyōtl [[Cuauhtēmallān]]. In tlālpolōlli mani īpan nepapan immanyōtl iuh in polar in ahco tepētl īxquich in tōtōnqui immanyōtl. Oncatcah nepapan chāncemanquiyōtl<ref>quihtōznequi ecosistema.</ref> īxquichca in ocoteuh<ref>quihtōznequi ''conífera''.</ref> cuauhtlah, tlanelōlli<ref>quihtōznequi ''mixto''.</ref> cuauhtlah, māxelihuihtli<ref>quihtōznequi ''caducifolio''.</ref> cuauhtlah īhuān tōtōnqui chāncemanquiyōtl iuhqui in tropical pahpāquilizcuauhtlah, huāccāīxtlāhuatl, māxelihuihtli pahpāquilizcuauhtlah, mangletlah, tropical cuauhtlah īhuān occē. ==Tlahtōllōtl== In Mēxihcah tlācah īpan in [[Tira de la Peregrinación]] īnquīzcān ōcatca tlatēctli [[Āztlān]] īpan in mictlāncihuātlāmpa in [[Huehcāuhānāhuac]]. ==In Mēxihcatlahtohcāyōtl īxeliuhca== In Mēxihcatlahtohcāyōtl ōxeliuh īpan 38 huēyāltepētl. <div align=center> {|id="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=300px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%;" |colspan=2 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="LightSlateGray"|'''Mēxihcatlahtohcāyōtl īxeliuhca''' |- |colspan=2 align=center|[[Īxiptli:Provincias tributarias de la Triple Alianza (s. XVI).svg|300px|center|Mēxihcatlahtohcāyōtl huēyāltepētl]] |- style="background:#e9e9e9;" align=center ! Huēyāltepētl ! Tēcuacān |- | [[Ācolhuahcān]] || [[Tetzcohco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Ātlān]] || [[Ātlān]] |- | [[Huēyi Ātotōnilco]] || [[Huēyi Ātotōnilco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Āxocopan]] || [[Āxocopan]] |- | [[Chālco Amaquemecan]] || [[Chālco Ātēnco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cihuātlān]] || [[Cihuātlān]] |- | [[Cōāīxtlahuahcān]] || [[Cōāīxtlahuahcān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Coyolāpan]] || [[Coyolāpan]] |- | [[Cuāhuahcān]] || [[Cuāhuahcān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cuauhnāhuac]] || [[Cuauhnāhuac]] |- | [[Cuauhtitlan]] || [[Cuauhtitlan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cuauhtōchco]] || [[Cuauhtōchco]] |- | [[Cuetlaxtlān]] || [[Cuetlaxtlān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Huāxtepēc]] || [[Huāxtepēc]] |- | [[Huēyipochtlān]] || [[Huēyipochtlān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Malīnalco]] || [[Malīnalco]] |- | [[Ocuillān]] || [[Ocuillān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Oxitipan]] || [[Oxitipan]] |- | [[Petlācalco]] || [[Petlācalco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Quiyauhteōpan]] || [[Quiyauhteōpan]] |- | [[Tepēcuacuilco]] || [[Tepēcuacuilco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tepēyacac]] || [[Tepēyacac]] |- | [[Tlachco]] || [[Tlachco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlachquiyauhco]] || [[Tlachquiyauhco]] |- | [[Tlālcōzauhtitlan]] || [[Tlālcōzauhtitlan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlapācōyān]] || [[Tlapācōyān]] |- | [[Tlāppan]] || [[Tlāppan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlatelōlco Citlāltepēc]] || [[Citlāltepēc]] |- | [[Tlatlauhquitepēc]] || [[Tlatlauhquitepēc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tōchpan]] || [[Tōchpan]] |- | [[Tōchtepēc]] || [[Tōchtepēc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tōlohcān]] || [[Tōlohcān]] |- | [[Tzīcōāc]] || [[Tzīcōāc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Xīlōtepēc]] || [[Xīlōtepēc]] |- | [[Xoconochco]] || [[Xoconochco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Xocotitlan]] || [[Xocotitlan]] |- | [[Yohualtepēc]] || [[Yohualtepēc]] |} </div> == Āxcāmaquiliztli == In āxcāmaquiliztli ōcatca necuiltōnōlloh. Achtopa, ītēpacholiztli īpan in occē tlācah ōquimmacauh, ōquimpalehuih tlapōuhqueh īca miec tequimaitl<ref>''tequimāitl'' in tlein quihtōznequi "mano de obra".</ref>. Auh in tequitiliztli ōchiuh tlein in pīpiltin ōēhuatinenqueh. Occē chīhualo tlein quinhuelitih in tlatquicāyōtl ōcatca in huel cualli [[mīllahcayōtl]]. == Pōchtēcayōtl == In mēxihcatl [[pōchtēcayōtl]] moeticihui tāchcāuhca īpan in patiyōtl. In ocachi tlein hueliyoh ōcatca onca tiyāmicpan iuhqui in īpan in incatlahtohcāyōtl. In mēxihcah pōchtēcah ōtlapatlaqueh tlamantli [[Tenōchtitlan]], occē āltepētl īhuān tlācatiyān ītzalan. [[Īxiptli:Mexica.png|300px|thumb|Mēxihcatlahtohcāyōtl]] == Tequiyōtl == ===Tlāllānoztōtatacaliztli=== Yēhhuan ōtequīxtih itztli īpan in Nāntepētlah huitzltāmpa īhuān cihuātlāmpa, īca tlein ōquichīhuahqueh [[mitl]], [[mācuahuitl]] nō [[tecpatl]] īhuān occē tlamantli iuhqui [[cōzcatl]], [[tezcatl]] īhuān occē. ===Tlaquēnyōtl=== Occē cemāxcatequitl īpan in mēxihcatl chānehqueh ōtlaquēnyōtl, in tāchcāuh chīhualiztli ōcatca in [[ichcatl]] īhuān [[ichtli]] tlahquitīlli [[tlaquēmitl]]. == Oc no xiquitta == * [[]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe necuazaloliztli ==<!--Otros enlaces--> [[Neneuhcāyōtl:Huehcauhticayotl]] 69fukpdqi77whz3rnp2grq8djd8lshb 533279 533278 2026-10-19T14:24:51Z Akapochtli 159 Quitar macrones 533279 wikitext text/x-wiki {{Copyedit}}{{Huehcāuh_tlācatiyān‎ | āchcāuhtōcāitl_nativo = Mēxihcatlahtohcāyōtl | āchcāuhtōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | status = Huehcāuh Ānāhuac Tlahtohcāyōtl | centōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | pehualiztli = 1325 | tlamiliztli = 1521 | s1 = Yancuīc Caxtillān | pāmitl_s1 = Flag of New Spain.svg | pāmitl = | chīmalli = CodexMendoza01.jpg | chīmalli_tamaño = 120px | occē = [[Īxiptli:Codex Osuna Triple Alliance.JPG|120px]] | símbolos = | mapa = Aztec Empire (orthographic projection).svg | mapa_tamaño = 290px | lema_nacional = | āltepētlacuīcatl = | tēcuacān = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | huēyi_āltepētl = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | āchcāuhtlahtōlli = [[Nāhuatlahtōlli]] īhuān occē tlahtōlli | āchcāuhteōmatiliztli = [[Nepapantēteoh]] | tēpacholiztli = [[Tequiyōtl Tlahtohcāyōtl]] | tēpachohqueh = [[Huēyi Tlahtoāni Mēxihco|Huēyi Tlahtoāni]]<br />[[1366]] - [[1396]]<br />[[1396]] - [[1417]]<br />[[1417]] - [[1427]]<br />[[1428]] - [[1440]]<br />[[1440]] - [[1469]]<br /><br />[[1469]] - [[1481]]<br />[[1481]]-[[1486]]<br />[[1486]]-[[1502]]<br />[[1502]]-[[1520]]<br /><br />[[1520]]<br />[[1520]]-[[1521]] | tēpachohqueh_tōcāitl = <br />[[Ācamāpīchtli]]<br />[[Huītzilihhuitl]]<br />[[Chīmalpopōca]]<br />[[Itzcōātl]]<br />[[Motēcuzōmā Ilhuicamīna]]<br />[[Āxāyacatl]]<br />[[Tizoc]]<br />[[Āhuitzotl (huēyi tlahtoāni)|Āhuitzotl]]<br />[[Motēuczōma Xōcoyōtzin]]<br />[[Cuitlāhuac]]<br />[[Cuāuhtēmoc]] | tlahtōllōtl_cahuitl = [[Huehcāuh Ānāhuac]] | tzintiliztli = [[Mēxihco Tenōchtitlan āltepētzintiliztli]] | tlamiliztli2 = [[Caxtiltēcatl tlālpolōliztli]] | tzintiliztli_fecha = [[1325]] ({{Xiuhpōhualli|año=1325}}) | tlamiliztli_fecha = 13 de agosto [[1521]] ({{Xiuhpōhualli|año=1521}}) | tlaīxpayōtl = ~500,000 | tlaīxpayōtl_xihuitl = 1521 | chānehqueh = ~20,000,000 | chānehqueh_xihuitl = 1521 | chānehqueh_pozāhuacāyōtl = ~40 | tomīn = ahmo ōpiya | tlācatōcāitl = Mēxihcatl, mēxihcah | miembro_de = [[Ēxcān Tlahtōlōyān]] | tlahtōlcaquiliztilōni= }} In '''Mexihcatlahtohcayotl''' nozo '''Mexihcatl Hueyi Tlahtohcayotl''' ocatcah in altepeyotl tlachihualiztli itech in tlalmaniliztli in tepacholiztli in altepetl [[Mexihco Tenochtitlan]], in tlein oxochiyouh ipan in macuilpohualxihuitl XIV ipan in huehcauh Anahuac. Oquiyacanqueh in huehcauh mexihcah, in tlacah in tlein, tlahtollahcuilolli iuhqui in Tira de la Peregrinación quihtoa tlein in mexihcah ohuallahqueh [[Aztlan]], in tlein motlalia ipan in [[Anahuac]] mictlampa. Yeceh ahzo hueli tlein in mexihcah ocatcah tlacah ica cenquizca Anahuac nenayotl tel ahmo in chichimecah intlacamecayo, tlacah in aquihqueh oquichiuhqueh in amiliztli ihuan in pixquitl. == Cemanahuacayotl == In Mexihcatlahtohcayotl otlatectli ipan in Anahuac, ocuaxochtih in mictlampa ica in Chichimecapan, in cihuatlampa ica [[Michhuahcan (huehcauh tlahtohcayotl)|Michhuahcan]], in tlahco ica Tlaxcallan ihuan [[Teotitlan]], in huitztlampa ica in Mixtecapan, in Tzapotecapan ihuan in Ilhuicaatl Pacífico, in tlapcopa ica in [[Ayolloco Mexihco]] ihuan in miac Maya tlahtohcayotl. In mēxihcah ōquitlālihqueh [[Mēxihco Tenōchtitlan]] in yōllohco in [[Tlahuelmayān Mēxihco]], ōquimanqueh īntlahtohcatiliz īpan āltepētl in tlatēctli in āxcān tlahtohcāyōtl [[Tlahtohcāyōtl Mēxihco|Mēxihco]], [[Veracruz]], [[Puebla]], [[Huāxyacac]], [[Guerrero]], [[Chiyapan]], [[Hidalgo]] īhuān cē xeliuhcāyōtl [[Cuauhtēmallān]]. In tlālpolōlli mani īpan nepapan immanyōtl iuh in polar in ahco tepētl īxquich in tōtōnqui immanyōtl. Oncatcah nepapan chāncemanquiyōtl<ref>quihtōznequi ecosistema.</ref> īxquichca in ocoteuh<ref>quihtōznequi ''conífera''.</ref> cuauhtlah, tlanelōlli<ref>quihtōznequi ''mixto''.</ref> cuauhtlah, māxelihuihtli<ref>quihtōznequi ''caducifolio''.</ref> cuauhtlah īhuān tōtōnqui chāncemanquiyōtl iuhqui in tropical pahpāquilizcuauhtlah, huāccāīxtlāhuatl, māxelihuihtli pahpāquilizcuauhtlah, mangletlah, tropical cuauhtlah īhuān occē. ==Tlahtōllōtl== In Mēxihcah tlācah īpan in [[Tira de la Peregrinación]] īnquīzcān ōcatca tlatēctli [[Āztlān]] īpan in mictlāncihuātlāmpa in [[Huehcāuhānāhuac]]. ==In Mēxihcatlahtohcāyōtl īxeliuhca== In Mēxihcatlahtohcāyōtl ōxeliuh īpan 38 huēyāltepētl. <div align=center> {|id="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=300px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%;" |colspan=2 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="LightSlateGray"|'''Mēxihcatlahtohcāyōtl īxeliuhca''' |- |colspan=2 align=center|[[Īxiptli:Provincias tributarias de la Triple Alianza (s. XVI).svg|300px|center|Mēxihcatlahtohcāyōtl huēyāltepētl]] |- style="background:#e9e9e9;" align=center ! Huēyāltepētl ! Tēcuacān |- | [[Ācolhuahcān]] || [[Tetzcohco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Ātlān]] || [[Ātlān]] |- | [[Huēyi Ātotōnilco]] || [[Huēyi Ātotōnilco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Āxocopan]] || [[Āxocopan]] |- | [[Chālco Amaquemecan]] || [[Chālco Ātēnco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cihuātlān]] || [[Cihuātlān]] |- | [[Cōāīxtlahuahcān]] || [[Cōāīxtlahuahcān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Coyolāpan]] || [[Coyolāpan]] |- | [[Cuāhuahcān]] || [[Cuāhuahcān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cuauhnāhuac]] || [[Cuauhnāhuac]] |- | [[Cuauhtitlan]] || [[Cuauhtitlan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cuauhtōchco]] || [[Cuauhtōchco]] |- | [[Cuetlaxtlān]] || [[Cuetlaxtlān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Huāxtepēc]] || [[Huāxtepēc]] |- | [[Huēyipochtlān]] || [[Huēyipochtlān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Malīnalco]] || [[Malīnalco]] |- | [[Ocuillān]] || [[Ocuillān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Oxitipan]] || [[Oxitipan]] |- | [[Petlācalco]] || [[Petlācalco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Quiyauhteōpan]] || [[Quiyauhteōpan]] |- | [[Tepēcuacuilco]] || [[Tepēcuacuilco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tepēyacac]] || [[Tepēyacac]] |- | [[Tlachco]] || [[Tlachco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlachquiyauhco]] || [[Tlachquiyauhco]] |- | [[Tlālcōzauhtitlan]] || [[Tlālcōzauhtitlan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlapācōyān]] || [[Tlapācōyān]] |- | [[Tlāppan]] || [[Tlāppan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlatelōlco Citlāltepēc]] || [[Citlāltepēc]] |- | [[Tlatlauhquitepēc]] || [[Tlatlauhquitepēc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tōchpan]] || [[Tōchpan]] |- | [[Tōchtepēc]] || [[Tōchtepēc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tōlohcān]] || [[Tōlohcān]] |- | [[Tzīcōāc]] || [[Tzīcōāc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Xīlōtepēc]] || [[Xīlōtepēc]] |- | [[Xoconochco]] || [[Xoconochco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Xocotitlan]] || [[Xocotitlan]] |- | [[Yohualtepēc]] || [[Yohualtepēc]] |} </div> == Āxcāmaquiliztli == In āxcāmaquiliztli ōcatca necuiltōnōlloh. Achtopa, ītēpacholiztli īpan in occē tlācah ōquimmacauh, ōquimpalehuih tlapōuhqueh īca miec tequimaitl<ref>''tequimāitl'' in tlein quihtōznequi "mano de obra".</ref>. Auh in tequitiliztli ōchiuh tlein in pīpiltin ōēhuatinenqueh. Occē chīhualo tlein quinhuelitih in tlatquicāyōtl ōcatca in huel cualli [[mīllahcayōtl]]. == Pōchtēcayōtl == In mēxihcatl [[pōchtēcayōtl]] moeticihui tāchcāuhca īpan in patiyōtl. In ocachi tlein hueliyoh ōcatca onca tiyāmicpan iuhqui in īpan in incatlahtohcāyōtl. In mēxihcah pōchtēcah ōtlapatlaqueh tlamantli [[Tenōchtitlan]], occē āltepētl īhuān tlācatiyān ītzalan. [[Īxiptli:Mexica.png|300px|thumb|Mēxihcatlahtohcāyōtl]] == Tequiyōtl == ===Tlāllānoztōtatacaliztli=== Yēhhuan ōtequīxtih itztli īpan in Nāntepētlah huitzltāmpa īhuān cihuātlāmpa, īca tlein ōquichīhuahqueh [[mitl]], [[mācuahuitl]] nō [[tecpatl]] īhuān occē tlamantli iuhqui [[cōzcatl]], [[tezcatl]] īhuān occē. ===Tlaquēnyōtl=== Occē cemāxcatequitl īpan in mēxihcatl chānehqueh ōtlaquēnyōtl, in tāchcāuh chīhualiztli ōcatca in [[ichcatl]] īhuān [[ichtli]] tlahquitīlli [[tlaquēmitl]]. == Oc no xiquitta == * [[]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe necuazaloliztli ==<!--Otros enlaces--> [[Neneuhcāyōtl:Huehcauhticayotl]] 1jd8csiy5cqt4mf2q5g6476emllhc4j 533280 533279 2026-10-19T15:14:21Z Akapochtli 159 Quitar macrones 533280 wikitext text/x-wiki {{Copyedit}}{{Huehcāuh_tlācatiyān‎ | āchcāuhtōcāitl_nativo = Mēxihcatlahtohcāyōtl | āchcāuhtōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | status = Huehcāuh Ānāhuac Tlahtohcāyōtl | centōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | pehualiztli = 1325 | tlamiliztli = 1521 | s1 = Yancuīc Caxtillān | pāmitl_s1 = Flag of New Spain.svg | pāmitl = | chīmalli = CodexMendoza01.jpg | chīmalli_tamaño = 120px | occē = [[Īxiptli:Codex Osuna Triple Alliance.JPG|120px]] | símbolos = | mapa = Aztec Empire (orthographic projection).svg | mapa_tamaño = 290px | lema_nacional = | āltepētlacuīcatl = | tēcuacān = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | huēyi_āltepētl = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | āchcāuhtlahtōlli = [[Nāhuatlahtōlli]] īhuān occē tlahtōlli | āchcāuhteōmatiliztli = [[Nepapantēteoh]] | tēpacholiztli = [[Tequiyōtl Tlahtohcāyōtl]] | tēpachohqueh = [[Huēyi Tlahtoāni Mēxihco|Huēyi Tlahtoāni]]<br />[[1366]] - [[1396]]<br />[[1396]] - [[1417]]<br />[[1417]] - [[1427]]<br />[[1428]] - [[1440]]<br />[[1440]] - [[1469]]<br /><br />[[1469]] - [[1481]]<br />[[1481]]-[[1486]]<br />[[1486]]-[[1502]]<br />[[1502]]-[[1520]]<br /><br />[[1520]]<br />[[1520]]-[[1521]] | tēpachohqueh_tōcāitl = <br />[[Ācamāpīchtli]]<br />[[Huītzilihhuitl]]<br />[[Chīmalpopōca]]<br />[[Itzcōātl]]<br />[[Motēcuzōmā Ilhuicamīna]]<br />[[Āxāyacatl]]<br />[[Tizoc]]<br />[[Āhuitzotl (huēyi tlahtoāni)|Āhuitzotl]]<br />[[Motēuczōma Xōcoyōtzin]]<br />[[Cuitlāhuac]]<br />[[Cuāuhtēmoc]] | tlahtōllōtl_cahuitl = [[Huehcāuh Ānāhuac]] | tzintiliztli = [[Mēxihco Tenōchtitlan āltepētzintiliztli]] | tlamiliztli2 = [[Caxtiltēcatl tlālpolōliztli]] | tzintiliztli_fecha = [[1325]] ({{Xiuhpōhualli|año=1325}}) | tlamiliztli_fecha = 13 de agosto [[1521]] ({{Xiuhpōhualli|año=1521}}) | tlaīxpayōtl = ~500,000 | tlaīxpayōtl_xihuitl = 1521 | chānehqueh = ~20,000,000 | chānehqueh_xihuitl = 1521 | chānehqueh_pozāhuacāyōtl = ~40 | tomīn = ahmo ōpiya | tlācatōcāitl = Mēxihcatl, mēxihcah | miembro_de = [[Ēxcān Tlahtōlōyān]] | tlahtōlcaquiliztilōni= }} In '''Mexihcatlahtohcayotl''' nozo '''Mexihcatl Hueyi Tlahtohcayotl''' ocatcah in altepeyotl tlachihualiztli itech in tlalmaniliztli in tepacholiztli in altepetl [[Mexihco Tenochtitlan]], in tlein oxochiyouh ipan in macuilpohualxihuitl XIV ipan in huehcauh Anahuac. Oquiyacanqueh in huehcauh mexihcah, in tlacah in tlein, tlahtollahcuilolli iuhqui in Tira de la Peregrinación quihtoa tlein in mexihcah ohuallahqueh [[Aztlan]], in tlein motlalia ipan in [[Anahuac]] mictlampa. Yeceh ahzo hueli tlein in mexihcah ocatcah tlacah ica cenquizca Anahuac nenayotl tel ahmo in chichimecah intlacamecayo, tlacah in aquihqueh oquichiuhqueh in amiliztli ihuan in pixquitl. == Cemanahuacayotl == In Mexihcatlahtohcayotl otlatectli ipan in Anahuac, ocuaxochtih in mictlampa ica in Chichimecapan, in cihuatlampa ica [[Michhuahcan (huehcauh tlahtohcayotl)|Michhuahcan]], in tlahco ica Tlaxcallan ihuan [[Teotitlan]], in huitztlampa ica in Mixtecapan, in Tzapotecapan ihuan in Ilhuicaatl Pacífico, in tlapcopa ica in [[Ayolloco Mexihco]] ihuan in miac Maya tlahtohcayotl. In mexihcah oquitlalihqueh [[Mexihco Tenochtitlan]] in yollohco in [[Tlahuelmayān Mēxihco]], oquimanqueh intlahtohcatiliz ipan altepetl in tlatectli in axcan tlahtohcayotl [[Tlahtohcayotl Mēxihco|Mexihco]], [[Veracruz]], [[Puebla]], [[Huaxyacac]], [[Guerrero]], [[Chiyapan]], [[Hidalgo]] ihuan ce xeliuhcayotl [[Cuauhtemallan]]. In tlalpololli mani ipan nepapan immanyotl iuh in polar in ahco tepetl ixquich in totonqui immanyotl. Oncatcah nepapan chancemanquiyotl<ref>quihtoznequi ecosistema.</ref> ixquichca in ocoteuh<ref>quihtoznequi ''conífera''.</ref> cuauhtlah, tlanelolli<ref>quihtoznequi ''mixto''.</ref> cuauhtlah, maxelihuihtli<ref>quihtoznequi ''caducifolio''.</ref> cuauhtlah ihuan totonqui chancemanquiyotl iuhqui in tropical pahpaquilizcuauhtlah, huaccaixtlahuatl, maxelihuihtli pahpaquilizcuauhtlah, mangletlah, tropical cuauhtlah ihuan occe. == Tlahtollotl == In Mexihcah tlacah ipan in Tira de la Peregrinación inquizcan ocatca tlatectli [[Aztlan]] ipan in mictlancihuatlampa in Huehcauhanahuac. ==In Mexihcatlahtohcayotl ixeliuhca== In Mexihcatlahtohcayotl oxeliuh ipan 38 hueyaltepetl. <div align=center> {|id="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=300px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%;" |colspan=2 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="LightSlateGray"|'''Mexihcatlahtohcayotl ixeliuhca''' |- |colspan=2 align=center|[[Īxiptli:Provincias tributarias de la Triple Alianza (s. XVI).svg|300px|center|Mexihcatlahtohcayotl hueyaltepetl]] |- style="background:#e9e9e9;" align=center ! Hueyaltepetl ! Tecuacan |- | Ahcolhuahcan || Tetzcohco |- style="background:#f0f0f0;" | Atlan || Atlan |- | Hueyi Atotonilco || Hueyi Atotonilco |- style="background:#f0f0f0;" | [[Āxocopan]] || [[Āxocopan]] |- | [[Chālco Amaquemecan]] || [[Chālco Ātēnco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cihuātlān]] || [[Cihuātlān]] |- | [[Cōāīxtlahuahcān]] || [[Cōāīxtlahuahcān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Coyolāpan]] || [[Coyolāpan]] |- | [[Cuāhuahcān]] || [[Cuāhuahcān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cuauhnāhuac]] || [[Cuauhnāhuac]] |- | [[Cuauhtitlan]] || [[Cuauhtitlan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Cuauhtōchco]] || [[Cuauhtōchco]] |- | [[Cuetlaxtlān]] || [[Cuetlaxtlān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Huāxtepēc]] || [[Huāxtepēc]] |- | [[Huēyipochtlān]] || [[Huēyipochtlān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Malīnalco]] || [[Malīnalco]] |- | [[Ocuillān]] || [[Ocuillān]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Oxitipan]] || [[Oxitipan]] |- | [[Petlācalco]] || [[Petlācalco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Quiyauhteōpan]] || [[Quiyauhteōpan]] |- | [[Tepēcuacuilco]] || [[Tepēcuacuilco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tepēyacac]] || [[Tepēyacac]] |- | [[Tlachco]] || [[Tlachco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlachquiyauhco]] || [[Tlachquiyauhco]] |- | [[Tlālcōzauhtitlan]] || [[Tlālcōzauhtitlan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlapācōyān]] || [[Tlapācōyān]] |- | [[Tlāppan]] || [[Tlāppan]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tlatelōlco Citlāltepēc]] || [[Citlāltepēc]] |- | [[Tlatlauhquitepēc]] || [[Tlatlauhquitepēc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tōchpan]] || [[Tōchpan]] |- | [[Tōchtepēc]] || [[Tōchtepēc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Tōlohcān]] || [[Tōlohcān]] |- | [[Tzīcōāc]] || [[Tzīcōāc]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Xīlōtepēc]] || [[Xīlōtepēc]] |- | [[Xoconochco]] || [[Xoconochco]] |- style="background:#f0f0f0;" | [[Xocotitlan]] || [[Xocotitlan]] |- | [[Yohualtepēc]] || [[Yohualtepēc]] |} </div> == Āxcāmaquiliztli == In āxcāmaquiliztli ōcatca necuiltōnōlloh. Achtopa, ītēpacholiztli īpan in occē tlācah ōquimmacauh, ōquimpalehuih tlapōuhqueh īca miec tequimaitl<ref>''tequimāitl'' in tlein quihtōznequi "mano de obra".</ref>. Auh in tequitiliztli ōchiuh tlein in pīpiltin ōēhuatinenqueh. Occē chīhualo tlein quinhuelitih in tlatquicāyōtl ōcatca in huel cualli [[mīllahcayōtl]]. == Pōchtēcayōtl == In mēxihcatl [[pōchtēcayōtl]] moeticihui tāchcāuhca īpan in patiyōtl. In ocachi tlein hueliyoh ōcatca onca tiyāmicpan iuhqui in īpan in incatlahtohcāyōtl. In mēxihcah pōchtēcah ōtlapatlaqueh tlamantli [[Tenōchtitlan]], occē āltepētl īhuān tlācatiyān ītzalan. [[Īxiptli:Mexica.png|300px|thumb|Mēxihcatlahtohcāyōtl]] == Tequiyōtl == ===Tlāllānoztōtatacaliztli=== Yēhhuan ōtequīxtih itztli īpan in Nāntepētlah huitzltāmpa īhuān cihuātlāmpa, īca tlein ōquichīhuahqueh [[mitl]], [[mācuahuitl]] nō [[tecpatl]] īhuān occē tlamantli iuhqui [[cōzcatl]], [[tezcatl]] īhuān occē. ===Tlaquēnyōtl=== Occē cemāxcatequitl īpan in mēxihcatl chānehqueh ōtlaquēnyōtl, in tāchcāuh chīhualiztli ōcatca in [[ichcatl]] īhuān [[ichtli]] tlahquitīlli [[tlaquēmitl]]. == Oc no xiquitta == * [[]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe necuazaloliztli ==<!--Otros enlaces--> [[Neneuhcāyōtl:Huehcauhticayotl]] eia6bw5w0a40edq5vrl680puh2wsouf 533281 533280 2026-10-19T15:47:55Z Akapochtli 159 Quitar macrones 533281 wikitext text/x-wiki {{Copyedit}}{{Huehcāuh_tlācatiyān‎ | āchcāuhtōcāitl_nativo = Mēxihcatlahtohcāyōtl | āchcāuhtōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | status = Huehcāuh Ānāhuac Tlahtohcāyōtl | centōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | pehualiztli = 1325 | tlamiliztli = 1521 | s1 = Yancuīc Caxtillān | pāmitl_s1 = Flag of New Spain.svg | pāmitl = | chīmalli = CodexMendoza01.jpg | chīmalli_tamaño = 120px | occē = [[Īxiptli:Codex Osuna Triple Alliance.JPG|120px]] | símbolos = | mapa = Aztec Empire (orthographic projection).svg | mapa_tamaño = 290px | lema_nacional = | āltepētlacuīcatl = | tēcuacān = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | huēyi_āltepētl = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | āchcāuhtlahtōlli = [[Nāhuatlahtōlli]] īhuān occē tlahtōlli | āchcāuhteōmatiliztli = [[Nepapantēteoh]] | tēpacholiztli = [[Tequiyōtl Tlahtohcāyōtl]] | tēpachohqueh = [[Huēyi Tlahtoāni Mēxihco|Huēyi Tlahtoāni]]<br />[[1366]] - [[1396]]<br />[[1396]] - [[1417]]<br />[[1417]] - [[1427]]<br />[[1428]] - [[1440]]<br />[[1440]] - [[1469]]<br /><br />[[1469]] - [[1481]]<br />[[1481]]-[[1486]]<br />[[1486]]-[[1502]]<br />[[1502]]-[[1520]]<br /><br />[[1520]]<br />[[1520]]-[[1521]] | tēpachohqueh_tōcāitl = <br />[[Ācamāpīchtli]]<br />[[Huītzilihhuitl]]<br />[[Chīmalpopōca]]<br />[[Itzcōātl]]<br />[[Motēcuzōmā Ilhuicamīna]]<br />[[Āxāyacatl]]<br />[[Tizoc]]<br />[[Āhuitzotl (huēyi tlahtoāni)|Āhuitzotl]]<br />[[Motēuczōma Xōcoyōtzin]]<br />[[Cuitlāhuac]]<br />[[Cuāuhtēmoc]] | tlahtōllōtl_cahuitl = [[Huehcāuh Ānāhuac]] | tzintiliztli = [[Mēxihco Tenōchtitlan āltepētzintiliztli]] | tlamiliztli2 = [[Caxtiltēcatl tlālpolōliztli]] | tzintiliztli_fecha = [[1325]] ({{Xiuhpōhualli|año=1325}}) | tlamiliztli_fecha = 13 de agosto [[1521]] ({{Xiuhpōhualli|año=1521}}) | tlaīxpayōtl = ~500,000 | tlaīxpayōtl_xihuitl = 1521 | chānehqueh = ~20,000,000 | chānehqueh_xihuitl = 1521 | chānehqueh_pozāhuacāyōtl = ~40 | tomīn = ahmo ōpiya | tlācatōcāitl = Mēxihcatl, mēxihcah | miembro_de = [[Ēxcān Tlahtōlōyān]] | tlahtōlcaquiliztilōni= }} In '''Mexihcatlahtohcayotl''' nozo '''Mexihcatl Hueyi Tlahtohcayotl''' ocatcah in altepeyotl tlachihualiztli itech in tlalmaniliztli in tepacholiztli in altepetl [[Mexihco Tenochtitlan]], in tlein oxochiyouh ipan in macuilpohualxihuitl XIV ipan in huehcauh Anahuac. Oquiyacanqueh in huehcauh mexihcah, in tlacah in tlein, tlahtollahcuilolli iuhqui in Tira de la Peregrinación quihtoa tlein in mexihcah ohuallahqueh [[Aztlan]], in tlein motlalia ipan in [[Anahuac]] mictlampa. Yeceh ahzo hueli tlein in mexihcah ocatcah tlacah ica cenquizca Anahuac nenayotl tel ahmo in chichimecah intlacamecayo, tlacah in aquihqueh oquichiuhqueh in amiliztli ihuan in pixquitl. == Cemanahuacayotl == In Mexihcatlahtohcayotl otlatectli ipan in Anahuac, ocuaxochtih in mictlampa ica in Chichimecapan, in cihuatlampa ica [[Michhuahcan (huehcauh tlahtohcayotl)|Michhuahcan]], in tlahco ica Tlaxcallan ihuan [[Teotitlan]], in huitztlampa ica in Mixtecapan, in Tzapotecapan ihuan in Ilhuicaatl Pacífico, in tlapcopa ica in [[Ayolloco Mexihco]] ihuan in miac Maya tlahtohcayotl. In mexihcah oquitlalihqueh [[Mexihco Tenochtitlan]] in yollohco in Tlahuelmayan Mexihco, oquimanqueh intlahtohcatiliz ipan altepetl in tlatectli in axcan tlahtohcayotl [[Tlahtohcayotl Mexihco|Mexihco]], [[Veracruz]], [[Puebla]], [[Huaxyacac]], [[Guerrero]], [[Chiyapan]], [[Hidalgo]] ihuan ce xeliuhcayotl [[Cuauhtemallan]]. In tlalpololli mani ipan nepapan immanyotl iuh in polar in ahco tepetl ixquich in totonqui immanyotl. Oncatcah nepapan chancemanquiyotl<ref>quihtoznequi ecosistema.</ref> ixquichca in ocoteuh<ref>quihtoznequi ''conífera''.</ref> cuauhtlah, tlanelolli<ref>quihtoznequi ''mixto''.</ref> cuauhtlah, maxelihuihtli<ref>quihtoznequi ''caducifolio''.</ref> cuauhtlah ihuan totonqui chancemanquiyotl iuhqui in tropical pahpaquilizcuauhtlah, huaccaixtlahuatl, maxelihuihtli pahpaquilizcuauhtlah, mangletlah, tropical cuauhtlah ihuan occe. == Tlahtollotl == In Mexihcah tlacah ipan in Tira de la Peregrinación inquizcan ocatca tlatectli [[Aztlan]] ipan in mictlantlampa in Huehcauhanahuac. ==In Mexihcatlahtohcayotl ixeliuhca== In Mexihcatlahtohcayotl oxeliuh ipan 38 hueyaltepetl. <div align=center> {|id="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=300px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%;" |colspan=2 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="LightSlateGray"|'''Mexihcatlahtohcayotl ixeliuhca''' |- |colspan=2 align=center|[[Īxiptli:Provincias tributarias de la Triple Alianza (s. XVI).svg|300px|center|Mexihcatlahtohcayotl hueyaltepetl]] |- style="background:#e9e9e9;" align=center ! Hueyaltepetl ! Tecuacan |- | Ahcolhuahcan || Tetzcohco |- style="background:#f0f0f0;" | Atlan || Atlan |- | Hueyi Atotonilco || Hueyi Atotonilco |- style="background:#f0f0f0;" | Axocopan || Axocopan |- | Chalco Amaquemecan || Chalco Atenco |- style="background:#f0f0f0;" | Cihuatlan || Cihuatlan |- | Coaixtlahuahcah || Coaixtlahuahcan |- style="background:#f0f0f0;" | Coyolapan || Coyolapan |- | Cuahuahcan || Cuahuahcan |- style="background:#f0f0f0;" | Cuauhnahuac || Cuauhnahuac |- | Cuauhtitlan || Cuauhtitlan |- style="background:#f0f0f0;" | Cuauhtochco || Cuauhtochco |- | Cuetlaxtlan || Cuetlaxtlan |- style="background:#f0f0f0;" | Huaxtepec || Huaxtepec |- | Hueyipochtlan || Hueyipochtlan |- style="background:#f0f0f0;" | Malinalco || Malinalco |- | Ocuillan || Ocuillan |- style="background:#f0f0f0;" | Oxitipan || Oxitipan |- | Petlacalco || Petlacalco |- style="background:#f0f0f0;" | Quiyauhteopan || Quiyauhteopan |- | Tepecuacuilco || Tepecuacuilco |- style="background:#f0f0f0;" | Tepeyacac || Tepeyacac |- | Tlachco || Tlachco |- style="background:#f0f0f0;" | Tlachquiyauhco || Tlachquiyauhco |- | Tlalcozauhtitlan || Tlalcozauhtitlan |- style="background:#f0f0f0;" | Tlapacoyan || Tlapacoyan |- | Tlappan || Tlappan |- style="background:#f0f0f0;" | Tlatelolco Citlaltepec || Citlaltepec |- | Tlatlauhquitepec || Tlatlauhquitepec |- style="background:#f0f0f0;" | Tochpan || Tochpan |- | Tochtepec || Tochtepec |- style="background:#f0f0f0;" | Tolohcan || Tolohcan |- | Tzicoac || Tzicoac |- style="background:#f0f0f0;" | Xilotepec || Xilotepec |- | Xoconochco || Xoconochco |- style="background:#f0f0f0;" | Xocotitlan || Xocotitlan |- | Yohualtepec || Yohualtepec |} </div> == Axcamaquiliztli == In axcamaquiliztli ocatca necuiltonolloh. Achtopa, itepacholiz ipan in occe tlacah oquimmacauh, oquimpalehuih tlapouhqueh ica miec tequimaitl<ref>''tequimaitl'' in tlein quihtoznequi "mano de obra".</ref>. Auh in tequitiliztli oquichiuh tlein in pipiltin oehuatinenqueh. Occe chihualo tlein quinhuelitih in tlatquicayotl ocatca in huel cualli [[millahcayotl]]. == Pochtecayotl == In mexihcatl [[pochtecayotl]] moeticihui tachcauhca ipan in patiyotl. In ocachi tlein hueliyoh ocatca onca tiyamicpan iuhqui in ipan in incatlahtohcayotl. In mexihcah pochtecah otlapatlaqueh tlamantli [[Tenochtitlan]], occe altepetl ihuan tlacatiyan itzalan. [[Īxiptli:Mexica.png|300px|thumb|Mexihcatlahtohcayotl]] == Tequiyōtl == ===Tlāllānoztōtatacaliztli=== Yēhhuan ōtequīxtih itztli īpan in Nāntepētlah huitzltāmpa īhuān cihuātlāmpa, īca tlein ōquichīhuahqueh [[mitl]], [[mācuahuitl]] nō [[tecpatl]] īhuān occē tlamantli iuhqui [[cōzcatl]], [[tezcatl]] īhuān occē. ===Tlaquēnyōtl=== Occē cemāxcatequitl īpan in mēxihcatl chānehqueh ōtlaquēnyōtl, in tāchcāuh chīhualiztli ōcatca in [[ichcatl]] īhuān [[ichtli]] tlahquitīlli [[tlaquēmitl]]. == Oc no xiquitta == * [[]] == Tlatenehualiztli == <references/> == Occe necuazaloliztli ==<!--Otros enlaces--> [[Neneuhcāyōtl:Huehcauhticayotl]] t34dv59gr73zyqon9o4louekwj8x1sf 533282 533281 2026-10-19T15:52:41Z Akapochtli 159 Quitar macrones 533282 wikitext text/x-wiki {{Copyedit}}{{Huehcāuh_tlācatiyān‎ | āchcāuhtōcāitl_nativo = Mēxihcatlahtohcāyōtl | āchcāuhtōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | status = Huehcāuh Ānāhuac Tlahtohcāyōtl | centōcāitl = Mēxihcatlahtohcāyōtl | pehualiztli = 1325 | tlamiliztli = 1521 | s1 = Yancuīc Caxtillān | pāmitl_s1 = Flag of New Spain.svg | pāmitl = | chīmalli = CodexMendoza01.jpg | chīmalli_tamaño = 120px | occē = [[Īxiptli:Codex Osuna Triple Alliance.JPG|120px]] | símbolos = | mapa = Aztec Empire (orthographic projection).svg | mapa_tamaño = 290px | lema_nacional = | āltepētlacuīcatl = | tēcuacān = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | huēyi_āltepētl = [[Mēxihco Tenōchtitlan]] | āchcāuhtlahtōlli = [[Nāhuatlahtōlli]] īhuān occē tlahtōlli | āchcāuhteōmatiliztli = [[Nepapantēteoh]] | tēpacholiztli = [[Tequiyōtl Tlahtohcāyōtl]] | tēpachohqueh = [[Huēyi Tlahtoāni Mēxihco|Huēyi Tlahtoāni]]<br />[[1366]] - [[1396]]<br />[[1396]] - [[1417]]<br />[[1417]] - [[1427]]<br />[[1428]] - [[1440]]<br />[[1440]] - [[1469]]<br /><br />[[1469]] - [[1481]]<br />[[1481]]-[[1486]]<br />[[1486]]-[[1502]]<br />[[1502]]-[[1520]]<br /><br />[[1520]]<br />[[1520]]-[[1521]] | tēpachohqueh_tōcāitl = <br />[[Ācamāpīchtli]]<br />[[Huītzilihhuitl]]<br />[[Chīmalpopōca]]<br />[[Itzcōātl]]<br />[[Motēcuzōmā Ilhuicamīna]]<br />[[Āxāyacatl]]<br />[[Tizoc]]<br />[[Āhuitzotl (huēyi tlahtoāni)|Āhuitzotl]]<br />[[Motēuczōma Xōcoyōtzin]]<br />[[Cuitlāhuac]]<br />[[Cuāuhtēmoc]] | tlahtōllōtl_cahuitl = [[Huehcāuh Ānāhuac]] | tzintiliztli = [[Mēxihco Tenōchtitlan āltepētzintiliztli]] | tlamiliztli2 = [[Caxtiltēcatl tlālpolōliztli]] | tzintiliztli_fecha = [[1325]] ({{Xiuhpōhualli|año=1325}}) | tlamiliztli_fecha = 13 de agosto [[1521]] ({{Xiuhpōhualli|año=1521}}) | tlaīxpayōtl = ~500,000 | tlaīxpayōtl_xihuitl = 1521 | chānehqueh = ~20,000,000 | chānehqueh_xihuitl = 1521 | chānehqueh_pozāhuacāyōtl = ~40 | tomīn = ahmo ōpiya | tlācatōcāitl = Mēxihcatl, mēxihcah | miembro_de = [[Ēxcān Tlahtōlōyān]] | tlahtōlcaquiliztilōni= }} In '''Mexihcatlahtohcayotl''' nozo '''Mexihcatl Hueyi Tlahtohcayotl''' ocatcah in altepeyotl tlachihualiztli itech in tlalmaniliztli in tepacholiztli in altepetl [[Mexihco Tenochtitlan]], in tlein oxochiyouh ipan in macuilpohualxihuitl XIV ipan in huehcauh Anahuac. Oquiyacanqueh in huehcauh mexihcah, in tlacah in tlein, tlahtollahcuilolli iuhqui in Tira de la Peregrinación quihtoa tlein in mexihcah ohuallahqueh [[Aztlan]], in tlein motlalia ipan in [[Anahuac]] mictlampa. Yeceh ahzo hueli tlein in mexihcah ocatcah tlacah ica cenquizca Anahuac nenayotl tel ahmo in chichimecah intlacamecayo, tlacah in aquihqueh oquichiuhqueh in amiliztli ihuan in pixquitl. == Cemanahuacayotl == In Mexihcatlahtohcayotl otlatectli ipan in Anahuac, ocuaxochtih in mictlampa ica in Chichimecapan, in cihuatlampa ica [[Michhuahcan (huehcauh tlahtohcayotl)|Michhuahcan]], in tlahco ica Tlaxcallan ihuan Teotitlan, in huitztlampa ica in Mixtecapan, in Tzapotecapan ihuan in Ilhuicaatl Pacífico, in tlapcopa ica in [[Ayolloco Mexihco]] ihuan in miac Maya tlahtohcayotl. In mexihcah oquitlalihqueh [[Mexihco Tenochtitlan]] in yollohco in Tlahuelmayan Mexihco, oquimanqueh intlahtohcatiliz ipan altepetl in tlatectli in axcan tlahtohcayotl [[Tlahtohcayotl Mexihco|Mexihco]], [[Veracruz]], [[Puebla]], [[Huaxyacac]], [[Guerrero]], [[Chiyapan]], [[Hidalgo]] ihuan ce xeliuhcayotl [[Cuauhtemallan]]. In tlalpololli mani ipan nepapan immanyotl iuh in polar in ahco tepetl ixquich in totonqui immanyotl. Oncatcah nepapan chancemanquiyotl<ref>quihtoznequi ecosistema.</ref> ixquichca in ocoteuh<ref>quihtoznequi ''conífera''.</ref> cuauhtlah, tlanelolli<ref>quihtoznequi ''mixto''.</ref> cuauhtlah, maxelihuihtli<ref>quihtoznequi ''caducifolio''.</ref> cuauhtlah ihuan totonqui chancemanquiyotl iuhqui in tropical pahpaquilizcuauhtlah, huaccaixtlahuatl, maxelihuihtli pahpaquilizcuauhtlah, mangletlah, tropical cuauhtlah ihuan occe. == Tlahtollotl == In Mexihcah tlacah ipan in Tira de la Peregrinación inquizcan ocatca tlatectli [[Aztlan]] ipan in mictlantlampa in Huehcauhanahuac. ==In Mexihcatlahtohcayotl ixeliuhca== In Mexihcatlahtohcayotl oxeliuh ipan 38 hueyaltepetl. <div align=center> {|id="toc" cellpadding=0 cellspacing=2 width=300px style="float:center; margin: 0.5em 0.5em 0.5em 1em; padding: 0.5e text-align:left;clear:all; margin-left:3px; font-size:90%;" |colspan=2 style="background:#black; color:white;" align=center bgcolor="LightSlateGray"|'''Mexihcatlahtohcayotl ixeliuhca''' |- |colspan=2 align=center|[[Īxiptli:Provincias tributarias de la Triple Alianza (s. XVI).svg|300px|center|Mexihcatlahtohcayotl hueyaltepetl]] |- style="background:#e9e9e9;" align=center ! Hueyaltepetl ! Tecuacan |- | Ahcolhuahcan || Tetzcohco |- style="background:#f0f0f0;" | Atlan || Atlan |- | Hueyi Atotonilco || Hueyi Atotonilco |- style="background:#f0f0f0;" | Axocopan || Axocopan |- | Chalco Amaquemecan || Chalco Atenco |- style="background:#f0f0f0;" | Cihuatlan || Cihuatlan |- | Coaixtlahuahcah || Coaixtlahuahcan |- style="background:#f0f0f0;" | Coyolapan || Coyolapan |- | Cuahuahcan || Cuahuahcan |- style="background:#f0f0f0;" | Cuauhnahuac || Cuauhnahuac |- | Cuauhtitlan || Cuauhtitlan |- style="background:#f0f0f0;" | Cuauhtochco || Cuauhtochco |- | Cuetlaxtlan || Cuetlaxtlan |- style="background:#f0f0f0;" | Huaxtepec || Huaxtepec |- | Hueyipochtlan || Hueyipochtlan |- style="background:#f0f0f0;" | Malinalco || Malinalco |- | Ocuillan || Ocuillan |- style="background:#f0f0f0;" | Oxitipan || Oxitipan |- | Petlacalco || Petlacalco |- style="background:#f0f0f0;" | Quiyauhteopan || Quiyauhteopan |- | Tepecuacuilco || Tepecuacuilco |- style="background:#f0f0f0;" | Tepeyacac || Tepeyacac |- | Tlachco || Tlachco |- style="background:#f0f0f0;" | Tlachquiyauhco || Tlachquiyauhco |- | Tlalcozauhtitlan || Tlalcozauhtitlan |- style="background:#f0f0f0;" | Tlapacoyan || Tlapacoyan |- | Tlappan || Tlappan |- style="background:#f0f0f0;" | Tlatelolco Citlaltepec || Citlaltepec |- | Tlatlauhquitepec || Tlatlauhquitepec |- style="background:#f0f0f0;" | Tochpan || Tochpan |- | Tochtepec || Tochtepec |- style="background:#f0f0f0;" | Tolohcan || Tolohcan |- | Tzicoac || Tzicoac |- style="background:#f0f0f0;" | Xilotepec || Xilotepec |- | Xoconochco || Xoconochco |- style="background:#f0f0f0;" | Xocotitlan || Xocotitlan |- | Yohualtepec || Yohualtepec |} </div> == Axcamaquiliztli == In axcamaquiliztli ocatca necuiltonolloh. Achtopa, itepacholiz ipan in occe tlacah oquimmacauh, oquimpalehuih tlapouhqueh ica miec tequimaitl<ref>''tequimaitl'' in tlein quihtoznequi "mano de obra".</ref>. Auh in tequitiliztli oquichiuh tlein in pipiltin oehuatinenqueh. Occe chihualo tlein quinhuelitih in tlatquicayotl ocatca in huel cualli [[millahcayotl]]. == Pochtecayotl == In mexihcatl [[pochtecayotl]] moeticihui tachcauhca ipan in patiyotl. In ocachi tlein hueliyoh ocatca onca tiyamicpan iuhqui in ipan in incatlahtohcayotl. In mexihcah pochtecah otlapatlaqueh tlamantli [[Tenochtitlan]], occe altepetl ihuan tlacatiyan itzalan. [[Īxiptli:Mexica.png|300px|thumb|Mexihcatlahtohcayotl]] == Tequiyōtl == ===Tlāllānoztōtatacaliztli=== Yēhhuan ōtequīxtih itztli īpan in Nāntepētlah huitzltāmpa īhuān cihuātlāmpa, īca tlein ōquichīhuahqueh [[mitl]], [[mācuahuitl]] nō [[tecpatl]] īhuān occē tlamantli iuhqui [[cōzcatl]], [[tezcatl]] īhuān occē. ===Tlaquēnyōtl=== Occē cemāxcatequitl īpan in mēxihcatl chānehqueh ōtlaquēnyōtl, in tāchcāuh chīhualiztli ōcatca in [[ichcatl]] īhuān [[ichtli]] tlahquitīlli [[tlaquēmitl]]. == Oc no xiquitta == * [[]] == Tlahtolcaquiztiloni == <references/> == {{Links}} ==<!--Otros enlaces--> [[Neneuhcāyōtl:Huehcauhticayotl]] 76y53xkzgg3loeadnvqevn6btq2ix4e 1 40684 533275 2026-10-19T12:29:13Z Akapochtli 159 Yankwik piltlahkwiloltsin: /* Historia del texto */ 533275 wikitext text/x-wiki == Historia del texto == Originalmente el texto fue escrito por el usuario Ricardo gs en 2010-11. Después de múltiples traslados por Marrovi (Koatochij), lo quiso borrar en 2022, no se por cuál motivo; el artículo fue rescatado por su extensión y valor, aunque requiere una revisión profunda. <small><span style="color:purple">Akapochtli</span> | [[Usuario Discusión:Akapochtli|<span style="color:#228B22;">¡Tleitzin tinechmolwilia!</span>]]</small> 12:29 19 Oct 2026 (UTC) 8aj4ky32vr5aabpjwo5xhtte9ounum1