Huiquipedia
nahwiki
https://nah.wikipedia.org/wiki/Cal%C4%ABxatl
MediaWiki 1.47.0-wmf.24
first-letter
Mēdiatl
Nōncuahquīzqui
Tēixnāmiquiliztli
Tlatequitiltilīlli
Tlatequitiltilīlli tēixnāmiquiliztli
Huiquipedia
Huiquipedia tēixnāmiquiliztli
Īxiptli
Īxiptli tēixnāmiquiliztli
Huiquimedia
Huiquimedia tēixnāmiquiliztli
Nemachiyōtīlli
Nemachiyōtīlli tēixnāmiquiliztli
Tēpalēhuiliztli
Tēpalēhuiliztli tēixnāmiquiliztli
Neneuhcāyōtl
Neneuhcāyōtl tēixnāmiquiliztli
TimedText
TimedText talk
Módulo
Módulo discusión
Evento
Evento discusión
Keane
0
3073
533287
532827
2026-10-21T05:12:57Z
Kue7spalin
25066
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */
533287
wikitext
text/x-wiki
{{Copyedit}}
{{Infobox tlacuīcaliztli
| nombre_grupo = Keane
| īxiptli = KeaneAtAlexandraPalace.jpg
| subtitulo = Keane, ōpōchpahuīc: [[Tom Chaplin]], [[Tim Rice-Oxley]] īhuān [[Richard Hughes]], [[2006]] xihuitl.
| origen = [[Battle, Sussex Tlāpcopa|Battle]], [[Sussex Tlāpcopa]]
| país = {{ENG}}
| años activos = [[1997]] - [[āxcān]]
| género = [[Pianotli rock]]<br>[[Tlātlamantic cuīcayōtl|Tlātlamantic]]<br>[[Power ballad]]
| discográfica = '''[[Island Records|Island]]'''<br>[[Universal Records|Universal]]<br>[[Interscope Records|Interscope]]<br>[[Fierce Panda Records|Fierce Panda]] (2003)
| Associated_acts = [[Coldplay]]
| miembros = {{ENGf}} [[Tim Rice-Oxley]]<br>{{ENGf}} [[Tom Chaplin]]<br>{{ENGf}} [[Richard Hughes]]
| miembros anteriores = {{IREf}} [[Dominic Scott]]
| website = [http://www.keanemusic.com Keanemusic.com]
}}
'''Keane''' {{IPA|kin}} itoca ce [[Inglaterra (nhn)|inglatecatl]] [[piano rock]] huan [[power ballad]] [[tlacuīcaliztli]] tlein ōmopēuh īpan [[1995]] {{9caña}} [[xihuitl]] īpan [[Battle, Sussex Tlāpcopa|Battle]], [[Sussex Tlāpcopa]], auh īāchcāuhtōca īpan [[1997]] {{11casa}}.
Tlacuīcaliztli quichīhuah [[cuīcapixqui]], [[tlāhuīlnāuhmecatl|nāuhmecatini]] auh [[pianotli|pianotini]] [[Tim Rice-Oxley]], [[cuīcani]] [[Tom Chaplin]] īhuān [[huēhuētl|huēhuētini]] [[Richard Hughes]]. Inic cē tlachīhualiztli ōquipix chīhualōni auh [[mecahuēhuētl|mecahuēhuētini]] [[Dominic Scott]], tlein ōquincāuh [[2001]] {{2casa}} xiuhpan.<br>
Keane momachia quitequitiltia īpampa [[pianotli]] quēmeh achto [[tlatzotzonalli]], ahmō [[mecahuēhuētl]], ahneuhqui miaquīntīn [[rock tlacuīcaliztli]]. Yeh ōquipēuh tēquitiltīlia [[tlāhuīlcuīcacaxitl]] īhuān [[cuepatozquiliztli (cuīcayōtl)|cuepatozquitl]] pianotli īhuīcpa [[2006]] {{7conejo}} īcuīcayōpan, āxcān cetilīa in piano rock īhuīcpa ''[[Hopes And Fears]]'', inic cē yahualtzintli īhuān in tlātlāmantic tozquitl īhuīcpa [[2005]] {{6casa}}.<ref>{{citeweb|url=http://www.nme.com/news/keane/22621|title="Keane ihtoa yancuīc ītozquitechcopa"|accessdate=Tlamahtlācti 27|accessyear=2007}}</ref><ref name="shore">{{citeweb|url=http://www.keane.at/articles/041.htm|title="The Shore Thing" - Q Magazine|tlahtōlli={{en2}}|accessdate=Tlamahtlācti 27|accessyear=2007}}</ref>
Ahhuēhuētl īhuān power ballad nō cah huēytlāhuīlli īcuīcapan auh ōquichīuh huēyi tlazohtli cuīcatl quēmeh "[[On a Day Like Today]]" nozo "[[We Might As Well Be Strangers]]".
Inic cē, inic ōme [[yahualtzintli]], ''[[Hopes And Fears]]'' īhuān ''[[Under The Iron Sea]]'' ōhuēynamacac [[Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl|Tlacetilīlli Tlahtohcāyōpan]] īhuīcpa namacapēhualiztli [[cemānāhuac]]: achto ōcatca in achi cualli britanitēcatl yahualtzintli [[2004]] {{5ped}} xiuhpan auh in ōnto ōquinamacac 222,297 inic cē [[chicōntōnalli|chicōntōnalpan]] īpan [[Tlachicuazti 2006]].<ref>{{citeweb|url=http://www.theofficialcharts.com/all_albums_album.php?id=1034|title="Mochīntīn #1 LP, Keane - ''Under The Iron Sea''|tlahtōlli={{en2}}|accessdate=Tlamahtlācti 27|accessyear=2007}}</ref>
==Tlahtōllōtl==
===Achto xihuitl auh tlachīhualiztli (1979 - 1998)===
Rice-Oxley -nō ītōca Tom - ōtlācat Chaplin ītlācatōnalpan, zanyenō [[cocoxcalli|cocoxcalco]] [[8 ic ēyi mētztli]], [[1979]] {{6caña}} xiuhpan. Īnnān ōcnīuhtlah, nō Chaplin īhuān Rice-Oxley.<br>
Tom ītah David<ref>{{citeweb|url=http://www.vinehall.info/website/about/history.html|title=Vinehall School tlahtōllōtl|accessdate=Tlamahtlācti 28|accessyear=2007}}</ref> ōcatcah tlahtoāni Vinehall School [[calmecac]] īpan [[Robertsbridge]] (Chaplin cēnyeliztli īcalmeca) 25 xihuitl, calmecac Rice-Oxley īhuān Chaplin ōmachti.<br>
Zātēpan ōyah [[Tonbridge School]], īyān ōquīxīmahqueh īhuān [[Dominic Scott]] īhuān [[Richard Hughes]]. Nāhui yehhuāntin ōmachi ōahāhuix cuīcayōca (Rice-Oxley nō [[tlapitzalli|ōtlapitzalihua]]) tēl ahmō quimati quēmeh cē cualli tequiliztli.<ref name="book">Craic, Seamus ([[31 ic cē mētztli]], [[2006]]). ''Keane: The Band''. Artnik. ISBN 1-903906-64-4 (UK)</ref>
Inoc machtihua [[University College London]] [[huēytlamachticalli|huēytlamachticalco]] īpampa [[Huēhuētl Tlācatōltēcayōtl]], Rice-Oxley ōquichīuh cē rock tlacuīcaliztli īca Scott auh ōquiyōlēuhqueh Hughes quēmeh [[huēhuētl|huēhuētini]]. The Lotus Eaters ōpēuh quēmeh cē covers tlacuīcaliztli, cuīcatihua īntlahzo tlacuīcaliztli iuh [[U2 (tlacuīcaliztli)|U2]] nozo [[The Beatles]], ōyehyeco īncalco.
Adam Tudhope, āquin Rice-Oxley ōcnīuhtlah huēytlamachticalco, ōcatcah tlacuīcaliztli īnahuatilōni. Tudhope nō tequitilia [[īxiptlayōlcāyōtl|īxiptlayōlcāyōpan]] īolōlca, White House Pictures (''Iztaccalli īxiptlayōlli'') auh ōtēpalēhui cequīntīn inglatēcah [[īxiptlayōlli]] quēmeh ''[[Love Actually]]''. Keane ōquichīuh cē [[cuīcatl]] īpampa, tēl in ahmō ōcatca tēquitiltilia.
Cē nōtzalizpan īca ''The Irish Times'' īpan [[Tlachicuazti 2]], [[2006]], Rice-Oxley ōmotlahto yehhuātechcopa ōquihto ītōcā tlacuīcaliztli Coldplay ōcatca, zātēpan tēl ōquicuepa yeh ahmō ōquihto inōn tlācahuīc.<ref name="edge">{{citeweb|url=http://www.ireland.com/theticket/articles/2006/0602/3490107056TK0206KEANETEXT.html|title=''The Irish Times'' - "Keane Edge"|tlahtōlli={{en2}}|accessdate=Tlamahtlācti 28|accessyear=2007}}</ref>
Quin ōquicac Rice-Oxley pianoa īcopa, īpan [[Virginia Water, Surrey|Virginia Water]], [[Surrey]] īpan 1997, [[Chris Martin]] ōquiyōlēuh cetilia ītlacuīcaliz [[Coldplay]]. Tēl, Rice-Oxley ōquitlahuēlcuipili tlein īca Keane ōcatca; ōquihto ''"Cualli ōquinec, tēl Keane ya tequitilia auh Coldplay ītlamatiliz pianotini ōmic."''<ref name="edge"/>
Īpampa, mātēl Hughes nōhuān Scott ahmō quiēlēhui, Chaplin ōmocetili tlacuīcalizco 1997 xiuhpan, ōquipatlac Rice-Oxley quēmeh cuīcani auh mocetilihua quēmeh ahhuēhuētl mecahuēhuētini.
Īpēhualiz nō ōquimachiyō cē yancuīc tōcāitl ic tlacuīcaliztli, īhuīcpa The Lotus Eaters īhuīc Cherry Keane, ītōcātzin cē Chaplin īnān īcnīuh Chaplin īhuān Rice-Oxley ōīximih ihcuāc cōconeh.<ref name="edge"/>
Ihcuāc ōmic, yeh ōcatca quinmaca tequiyōtl Chaplin īcēnyeliz. Chaplin ōquihto ''"Niquitēquitiltilia cequi tequiyōtl ahcualli cāuhpan tocuīcayōtl ic itta"''. Achihtōnca, ītōcā mocuepa quēmeh Keane.<ref>{{citeweb|url=http://www.greatreporter.com/mambo/content/view/327/2/|author=Chapman, Teagan|title="Keane tlācatl tlatlānilizco, cuīcatl īhuān Steve Lamacq|tlahtōlli={{en2}}|accessdate=Tlamahtlācti 29|accessyear=2007}}</ref>
Chaplin ōyah [[Africa Huitlāmpa]] [[xōpan]] 1997 ic tequitilia quēmeh tlanequitlācatl. Chaplin īxtlamatiliz ōīxiptiah tlacuīcaliztli ītlamatiliz īpan [[Make Poverty History]]. Chaplin ōcaltzac [[Tlachicōnti 3]], [[1998]] {{12conejo}} xiuhpan. Hughes inic cē ītlahtōl ōcatcah ''"tipiyah cuīcacān mahtlācti tōnalli"''.<ref name="book"/> Yancuīc īcuīcaca, Keane ōyōlcuīcatia inic cēpa "Hope & Anchor" [[ocnāncalli|ocnāncalco]] [[Tlachicōnti 13]], 1998 xiuhpan.
Iuh Rice-Oxley ōquihto, mātēl incuīcayō ōquipixh mecahuēhuētl, ītozqui ōcatca "yāōyōcopa, iuh cochiliztli". Āuh, tlacuīcaliztli ahneuhqui occequīntīn ōcatca. Zātēpan, 1998, [[1999]] xiuhpan, tlacuīcaliztli ōcuīcati miaccān [[Londres]] īocnāncalco. Īpan 1998, Chaplin ōyah Edinburgh University ic quimachtia [[Tōltēcāyōtl Tlahtōllōtl]].<ref name="book"/> Tēl, ōquicāuh auh ōcalpatlac Londres ic quipiya cē cualli cuīcayōtechcopa tequitl īcnīuhca.<ref name="shore"/><ref name="book"/>
===Achto cuīcatl auh Scott ītlacāhualiz (1999 - 2001)===
Zātēpan 1999, ahmō āchcāuhtequitl, Keane ōquichīuh inic cē [[cēmani (cuīcayōtl)|īcēmanicuīca]], "[[Call Me What You Like]]". Ōmonamacapēuh quēmeh [[Cēmani CD|CD]] īpan Keane īcaquizcopīnalōniliz quin cuīcacān īpan [[Tlaōnti 2000]]. Zan cēntzonmācuīlpōhualli CD ōmochīuh. In cuīcatl, tēl, mohuelīti monēz.<ref>{{citeweb|url=http://www.keaneshaped.co.uk/disco/zoo_call.htm|title=Keaneshaped - Caquizcopīnalōniliztli - "Call Me What You Like"|tlahtōlli={{en2}}|accessdate=Tlamahtlācti 30|accessyear=2007}}</ref>
Zātēpan, īpan [[Tlachicuazti]], [[2001]] {{2casa}} xihuitl, cēmani "[[Wolf At The Door]]" ōchīhuapēuh, tēl, ōmpōhualmahtlāctli CD zā mochīuh. In achto mētzli, Scott ōquincāuh.
In tlacuīcaliztli ōēlēhui ahmō tēquitiltīlia mecahuēhuētl ahnōzo tlatēmoā cē yancuīc mecahuēhuētini. Īpampa, pianotli patla quēmeh [[tlatzotzonalli|huēytlatzotzonal]] auh ēyi cuīcatiani ōcatcah.
Zātēpan in ēyi chīhualiztli mētztli [[Francia]], Keane ōcuīcac occeppa Inglatlālpan. Simon Williams īpan [[Fierce Panda]] Records ōquicac cē Keane cuīcacān īpan [[Tlamahtlācōnti]], [[2002]] {{3conejo}} xihuitl; Williams ōahāhuix īncuīcayoca auh ōquichīuh Keane achto īpochtiliz cēmani cuīcatl, "[[Everybody’s Changing]]" (''"Mochīntīn mocuepa"'') ōmonamacapēuh īpan [[Tlamācuīlti 12]], [[2003]] {{4caña}} xihuitl.
"[[This Is The Last Time]]" nō ōcatca inic ōme cēmani īpan [[Tlamahtlācti 13]], 2003.
===''Hopes and Fears'' (2004 - 2005)===
Keane ōquipix cē tlahcuilōlli īca [[Island Records]], āuh cē yancuīc cēmani, "[[Somewhere Only We Know]]" (''"Canah zan timatih"'') ōmochīuh.<br>
Occeppa īpan [[4 ic mācuīlli mētztli]], "Everybody’s Changing" ōmochīuh tēl yancuīc īxiptli īhuān [[A-side īhuān B-side|B-side]] ōmonēz.<br>
Chicuacē tōnalli zātēpan, [[yahualtzintli|īyahualtzin]] ahnozo LP, ''[[Hopes and Fears]]'' ōmonamacapēuh, īpan [[Tlamācuīlti 10]], [[2004]] {{5ped}} xihuitl. Huēyi namacaliztli inīn LP ōcatca īca ocachi 5,000,000 āxcān ōnamacac cemānāhuac, nō ōquiahcico #1 miaccān.<br>
Yahualtzintli ītōca mohcuiloa cuīcapan "[[Somewhere Only We Know|Snowed Under]]": "''you’ve been looking everywhere someone who understands your hopes and fears...''" (nōhuiyān titlatēmoāz acah quimachtia mocochiliz, momahuizzo).<br>
Keane ōquipēuh īachto cemānāhuacuīcacān īpan [[Tlamācuīlti 11]]. Yehhuāntin ōcuīcah miaccān, quēmeh [[Alemantlān]], in [[Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl Ixachitlān|Tlacetilīlli Tlahtohcāyōtl]], [[Xapon]] īhuān [[Mēxihco]].
In tlacuīcaliztli ōquitlatlānih ōme ''Brit Awards'' īpan [[Tlaōnti 2005]] {{6casa}} xihuitl yeh īca "in xihuitl tlacuīcaliztli" īhuān "in xihuitl yahualtzintli".
Keane ōcuīcah [[Live 8]] huēycuīcacān īpan [[Tlachicōnti 2]], [[2005]] xihuitl; ōquicuīcah "[[Somewhere Only We Know]]" īhuān "[[Bedshaped]]".<br>
Nō yehhuāntin Rice-Oxley huān Chaplin ōcuīcah īpan "[[Do They Know It's Christmas?]]" [[tlācatilizilhuitl]] cēmani īpan [[Tlamahtlāccēti]], [[2005]] xihuitl.
===''Under The Iron Sea'' (2006 - āxcān)===
Īhuīcpa [[Tlamahtlācti 2005]] oc [[Tlaōnti 2006]], Keane ōquitlami cuīcacān ic ōquinchīuh yancuīc yahualtzintli [[Āltepētl Yancuīc York|Āltepēpan Yancuīc York]] īhuān [[Inglatlālpan]].<br>
Inic cē cēmani inīn yahualtzinhuīcpa, "[[Atlantic]]" ōcatca, īpan [[24 ic nāuhtetl mētztli]], [[2006]] {{7conejo}}. Zātēpan inic ōme, "[[Is It Any Wonder?]]" ōcatca.
Inic ōme yahualtzintli ''[[Under the Iron Sea]]'' ōmonamacapēuh īpan [[Tlachicuazti 12]], [[2006]] xihuitl. In cateh namaca āxcān 2,600,000 CD.
Īpan [[Tlachicuēiti 22]], 2006 xihuitl, Chaplin ōquipēuh [[iztapiciuhxitl|ahiztapiciuhxitl]] cochītic patli. Āxcān, yehhuāntin cateh cuīcacāniā occeppa.<br>
Keane ōcuīcac īpan [[Live Earth]] huēycuīcacān īpan [[Tlachicōnti 7]], [[2007]] {{8caña}} xihuitl; tēl, Rice-Oxley ahcualli ōhto ītechcopa, īpampa miaquīntīn cuīcatiani ahmō quimati tlein oncān ic tlachīhua.<br>
Ic [[War Child]], "[[The Night Sky]]", īyancuīc cēmani, ōmonamacapēuh īpan [[Tlamahtlācti 29]].
==Tlatzotzonaliztli==
Ihcuāc Scott ōquincāuh, Rice-Oxley ōpēuh quitēquitiltīlia cē [[Yamaha|Yamaha CP-70]] pianotli, cualli [[tlatzotzonalli]] ōmochīuh ic cuīcacān. Rice-Oxley ōquitlapōuh ītechcopa cē [[The Beatles|Beatles]] [[āmoxtli|āmoxpan]] ōhcuilo īpal īnchīhualōni, [[George Martin]]. Āxcān, cē [[Nord Lead 3]] quitēquitiltiliah ic cuīcatia cuīcacān pianopan.
Ītlatzotzonaliz cah:
*[[Yamaha|Yamaha CP-70]] tlāhuīlpianotli
*[[Fender]] Rhodes tlāhuīlpianotli
*[[Hammond|Hammond teōpianotli]]
*Clavia [[Nord Lead 3]] synthesizer
*[[Yamaha|Yamaha S90 ES]]
*Miaquīntīn [[tlāhuīlcuīcacaxitl]]
*Fender tlāhuīlnāuhmecatl
*[[Yamaha Drums]] huēhuētl
Rice-Oxley ī [[Apple Computer|Apple]] [[Powerbook G4]] motēquitiltilia ic [[nāuhmecatl]] playback cuīcacān. In [[chīuhpōhualhuaztli]] software quipiya cē click-track ahmecatl ēyi cuīcatiani īhuīc.
Īpan [[Tlamahtlācti 2006]] īpampa "[[Under the Iron Sea#Hamburg Song|Hamburg Song]]" īhuān "[[Nothing In My Way|Nothing In Your Way]]", Chaplin ōquipēuhtēquitiltilia cē Hammond teōpianotli, inic cē ītlatzotzonal īhuīcpa [[2001]]. Īpan 2006, quipēuh tēquitiltilia nō cē cuepatozquitl [[Yamaha|Yamaha CP60]] ic cequīntīn cuīcatl quēmeh "[[The Frog Prince]]" īhuān "[[Crystal Ball]]".
Āuh Chaplin nō mecahuēhuētia cuīcacān, cuīcapan quēmeh "[[Hopes and Fears#Your Eyes Open|Your Eyes Open]]" īhuān "[[Broken Toy]]".
==Cuīcatiani==
*[[Tim Rice-Oxley]] - pianotini, nāuhmecatini, cuīcapixqui auh cuīcacaxini
*[[Tom Chaplin]] - cuīcani
*[[Richard Hughes]] - huēhuētini
==Tlatlānemactli==
{| class="wikitable"
|-
! Xihuitl !! Tlatlānemactli !! Neneuhcāyōtl !! Tlācatiyān !! Īhuīc
|-
| 2004 || [[Q (magazine)|Q Awards]] || Cualtzin yahualtzintli || {{UK}} || ''Hopes and Fears''
|-
| 2004 || Premios Onda || Cualtzin chōntallacuīcaliztli || {{ESP}} || ''Hopes and Fears''
|-
| 2004 || [[Ivor Novello]] || In xihuitl cuīcapixqui || {{UK}} || Tim Rice-Oxley
|-
| 2005 || [[BRIT Awards]] || Cualtzin yahualtzintli || {{UK}} || ''Hopes and Fears''
|-
| 2005 || BRIT Awards || Cualtzin yancuīc cuīcatiani || {{UK}} || ''Hopes and Fears''
|-
| 2006 || GQ Awards || In xihuitl tlacuīcaliztli || {{UK}} || ''Under the Iron Sea''
|-
|}
==Yahualtiliztli==
{{main|Keane yahualtiliztli}}
===Yahualtzintli===
<gallery>
Īxiptli:Keane-HAF.jpg|<center>'''1. ''[[Hopes and Fears]]'''''<br>([[Tlamācuīlti 10]], [[2004]])<br>[[Island Records|Island]]<br> '''#1''' UK (8x Platinum)</center>
Īxiptli:Keane-UTIS.jpg|<center>'''2. ''[[Under the Iron Sea]]'''''<br>([[Tlachicuazti 12]], [[2006]])<br>[[Island Records|Island]]<br> '''#1''' UK (2x Platinum)</center>
Īxiptli:Keane-PS.jpg|<center>'''3. ''[[Perfect Symmetry]]'''''<br>([[Tlamahtlācti 13]], [[2008]])<br>[[Island Records|Island]]<br> '''#1''' UK</center>
</gallery>
===Yahualpōlli===
*''EP [[Live Recordings 2004]]'' (2005)
===Cēmani cuīcatl===
*"[[Call Me What You Like]]" (2000)
*"[[Wolf at the Door]]" (2001)
*"[[Everybody’s Changing]]" (2003)
*"[[This Is the Last Time]]" (2003)
*"[[Somewhere Only We Know]]" (2004)
*"[[Everybody’s Changing]]" (2004)
*"[[Bedshaped]]" (2004)
*"[[This Is the Last Time]]" (2004)
*"[[Bend and Break]]" (2005)
*"[[Atlantic]]" (2006)
*"[[Is It Any Wonder?]]" (2006)
*"[[Crystal Ball]]" (2006)
*"[[Nothing In My Way]]" (2006)
*"[[Try Again]]" (2007)
*"[[A Bad Dream]]" (2007)
*"[[The Night Sky]]" (2007)
*"[[Under Pressure]]" (2008)
*"[[Spiralling]]" (2008)
*"[[The Lovers Are Losing]]" (2008)
*"[[Perfect Symmetry (cuīcatl)|Perfect Symmetry]]" (2008)
*"[[Better Than This]]" (2009)
=={{SeeAlso}}==
*[[Keane cuīcatl]]
== Tlatenehualiztli ==
<references/>
===Amoxtiliztli===
*Craic, Seamus ([[Tlacēnti]], [[2006]]). Keane: The Band. Artnik. ISBN 1-903906-64-4 (UK)
===Tlaneltoqui===
*[https://web.archive.org/web/20120505205530/http://www.keaneshaped.co.uk/ Keaneshaped]. "Discography" īhuān "FAQ" zāzaniltzin. Ōnēz Tlachicuazti 2006.
*[https://web.archive.org/web/20040502165737/http://www.keane.at/ Keane.at]. "News" īhuān "Ancient Keanology" zāzaniltzin. Ōnēz Tlachicuazti 2006.
*[http://www.keane.it Keane.it]. "Tourpages" īhuān "Keane live pictures archive" zāzaniltzin. Ōnēz Tlayēti 2007
===Huēyi media===
*[http://www.nme.com/news/keane/22621 NME News]. Keane ōquihto yancuīc ītozqui. Ōnēz [[Tlachicōnti]] [[2006]].
*[https://web.archive.org/web/20050903224802/http://www.greatreporter.com/modules.php?name=News Great Reporter]. Keane tlācatl tlatlānilizpan. Ōnēz [[Tlachicuēiti]] [[2006]].
*[http://www.nme.com/news/109144.htm NME News]. The Darkness vs Keane - ¡Ca yāōyōtl!. Ōnēz [[Tlachicuēiti 11]], [[2006]].
*[https://web.archive.org/web/20060912000639/http://www.sonika.com.mx/ SONIKA*]. Sonika 53: El triunfo del Indie: Keane o entre la suerte y el talento (Tlachicuēiti 2006). Ōnēz [[Tlachicuēiti]] [[2006]]
*[http://www.Q4music.com Q Magazine]. ''Keane: Hearts of Darkness''. Ōnēz [[Tlachicuēiti 11]], [[2006]].
*[https://web.archive.org/web/20070316100121/http://www.stv.tv/content/out/music/display?id=opencms%3A%2Fout%2Fhotnow%2Fmusic%2Fkeane_interview Keane video interview with stv.tv/music, Tlayēti 2007]
</div>
== Occe necuazaloliztli ==
*{{en}} - [http://www.keanemusic.com Keane āchcāuhzāzanilli]
*{{en}} - [https://web.archive.org/web/20120505205530/http://www.keaneshaped.co.uk/ Keaneshaped tlaneltoqui āchcāuhzāzanilli]
*{{en}} - [https://web.archive.org/web/20040502165737/http://www.keane.at/ Centlaixtli Keane.at āchcāuhzāzanilli]
06n2wbjh70ejs8esm0cw005ya0tp4w6
Milpan
0
37540
533285
532309
2026-10-21T05:00:01Z
Kue7spalin
25066
/* growthexperiments-addlink-summary-summary:1|2|0 */
533285
wikitext
text/x-wiki
{{Ahcopa}}
{{P1|[[{{PAGENAME}}|NHE]]}}
{{P2|[[Milpan (nhe)|NHN]]}}
{{Tlani}}
[[Image:Association_culturale_maïs-Haricot-Courge_dans_la_région_du_Mixtepec_au_Mexique.JPG|derecha|miniaturadeimagen|333x333px| Centli, Etl, Ayohtli]]
In '''milpan''' ce agroecosistema mesoamericano tlen quipia miac tlamantli tlen ica tlatokah cintli, [[ayohtli]], etl (quemantica quitoznequi "ipan eyi cicihuah"), tlen quipalehuia ica chilli ipan occequin región. Ni tlahtolli motequihuia, ipan región tlen ahmo ipan Mesoamérica, ipan millah tlen tlatokaj ika trigo. Nopa tocaitl '''milpan''' huala tlen nopa [[Nahuatlahtolli|náhuatl]] ''milli'', tlen quinequi quiijtos tlali tlen quitoctoque, huan ''pan'', huejcapa, ipan. Literalmente, “tlen tlatoka ipan tlali.” Ipan maya yucatec ki notzaj '''''kool''' uan'' kiixmatij kej '''Ecuaro''' ''ipan Purhepecha'' . Milpan elij, uajka, nopa tlali, nopa tlali, nopa "parcela", uan nopa tlamantli xiuitl, nopa tlamantli tlen moskaltijtok ipan ya. Noijki, nopa milpa nojkia eli se tlanextili tlen nopa tlaixmatilistli, tecnología uan tekitl tlen moneki kichiuasej pampa kinekij kitlanisej tlen tlali uan tlen maseualmej tekitij nopa tlamantli tlen moneki pampa kinmakasej tlen moneki ipan nopa familia tlen tlatokaj. "Kichijchiua milpa" kiijtosneki kichiuas nochi nopa tekitl tlen kichijchiua, tlen kipejpena tlali hasta kema kipixka. Ipan ni tlajtoli, nopa milpa kiijtosneki se tlamachilistli tlen tlamachilistli tlen tlaltipaktli uan tlatokili, tlen sanse ika se tlapaleuilistli tlen tlauel ipati tlen itoka subsistencia biológica uan social. Nopa tlatlamantli tlen tlatoktli tlen moskaltijtok, sansejko ika nopa tlatlamantli tlen moskaltijtiuetsij tlen monextia ipan tlali, kichiua nopa milpa ma eli se tlen nopa ecosistemas tlen más tlapijpiaj uan tlen más ouij ipan tlatoktli tlen tlaltejpoctli .
== Tlachialistli tlen europeos ipan {{Siglo|XVI||s}} ==
Kema ipan {{Siglo|XVI||s}} nopa españoles ualajki kitlanisej tlen nama itoka México, kiitakej tlen kichiuayayaj maseualmej uan nopa ''milpa'' kinamikiyaya kiixtomasej. Uelis se tlen nopa achtoui europeos tlen momachtik nopa agro-sistema eliyaya Gonzalo Fernández de Oviedo, se español tlajkuilojketl, katli ipan iteki tlen itoka ''Historia general y natural de las Indias, islas y tierra firme del mar océano (Historia General y Natural de las Indies, Islas y Continente del Mar del Oceano'' ) tlen 1535.
== Tlen ika tlatokaj ipan nopa milpan ==
[[Īxiptli:Corncobs_in_Eloxochitlán_de_Flores_Magón_(México).jpg|derecha|miniaturadeimagen|267x267px| Nopa tlajko trigo tlen kichijchiuaj ika milpa tlen tlatokaj ipan Sierra Mazateca .]]
Nopa milpan trilogía tlen uejkapantik motemaka ika Centli, Etl, Ayotli, maske, amo onka ome tlamantli, onka sekinok tlamantli tlen tlauel ipati, sanse ika sejse región uan tonali. Ipan inijuantij, [[Chilli|nopa chili]] eli tlen más nesi, ax san pampa eltok kampa ueli ipan nopa sistema milpero, nojkia pampa eli nopa tlapepecholi tlen tlakualistli uan gastronomía mesoamericana .
=== Cintli ===
{{Main|zea mayz}} '''Nopa trigo''' elij se [[Cuauhtontli|xiuitl tlen]] itoka [[Zacatl|Poaceae]] tlen eua Estados Unidos uan ualajki ipan Europa ipan {{Siglo|XVI||s}} . Amantsi, eli nopa cereal tlen más kipia miak tlachijchiuali ipan nochi Tlaltipaktli, kipano [[Caxtillan tlaolli|trigo]] uan arroz . Ipan miak tlaltinij tlen America, nopa trigo elij nopa tlamachilistli tlen uejkajkia kikuaj ipan nopa tlali uan se tlen nopa tlamantli tlen tlauel ipati tlen nopa culturas mesoamericanas ihuan andinas.
=== Etl ===
{{Main|Frijol}}'''Nopa tlakuali''' elij nopa xinachtli tlen ueli tijkuaj tlen '''''Phaseolus vulgaris''''', se tlamantli tlen moskaltijtok sejse xiuitl tlen nopa familia Fabaceae . Elij se xiuitl tlen eua Estados Unidos tlen moskaltijtok ipan nochi Tlaltipaktli. Onka miak tlamantli uan nochi ome nopa xoxouik kuauitl (Ejotes, habas verdes o chauchas ) uan nopa tlakilotl tlen xoxouik mokuaj. Nopa habas tlen uejkapantik pejki tlatokaj kanaj 7000 xiuitl achtoui tlen Cristo. C. ipan sur tlen México . Ipan México, nopa maseualmej tlatokaj chipauak, chichiltik uan nochi sekinok tlamantli tlen kipiaj inintlachiyalis. Nojquiya nopa xinachti cati pisiltzi huan cati más hueyi.
=== Ayohtli ===
{{Main|Cucurbita pepo}}Nopa calabaza, o calabaza, elij se tlen nopa ome tlamantli '''''Cucurbita pepo''''', se [[Cuauhtontli|xiuitl]] tlen moskaltijtok tlen nopa familia Cucurbitaceae tlen eua ipan Nuevo Mundo, tlen itlajka kitekiuiaj kej tlakuali. Axkan nojkia tlauel moskaltijtok ipan nochi Europa kej se calabaza tlen tlatotonia, tlen itlajka kikuaj kema ayamo moskaltijtok. Elij se kuauitl tlen motlaloua tlen ueli ajsi 10 m iuejkaka, ika ieltlapal tlen tlajko tlajko uan se tlachipintli tlen xoxouik, sarmentose uan [[Izhuatl|ixiuitl]] tlen xoxouik, tlaltejpoktli uan kej iyolo.
=== Chilpol ===
{{Main|Capsicum}}Chili, tlen eli se género botánico tlen itoka ''Capsicum'', kipiya miak tlamantli xiuitl, tlen sanse ika nopa tomate, tlen eua ipan continente americano . Nopa tlakilotl —ipan miak tlaltinij ki notzaj '''chili pepper''', '''xilli,''' '''pepper''', '''guindilla''', '''bell pepper''', '''peperonchino—''' kikuaj ipan miak tlamantli tlachijchiuali uan nojkia kitekiuiaj kej se base para colorantes ipan tlakuali uan cosméticos. Ipan Mesoamérica uan tlauel ipan México, nopa chili nochipa eltok ipan nopa tlali tlen tlatokaj, sanse ika nopa región uan nopa tonali, uan, nelia, nojkia eltok ipan nopa tlapepecholi tlen tlakualistli uan gastronomía .
== Tlatokayotl uan tlatoktli ==
Nopa tlatoktli tlen kichiuaj nopa pixkej tlen tlatokaj elij tlen uejkajkia uan kikixtiaj tlen nopa costumbres tlen tlauel moskaltijtokej ipan altepemej tlen tlatokaj trigo. Ayokmo uejkauak moixmatij kemaj nopa tlamantli tlen ika kiyektlaliaj tlali mochijtok nopa tlajko tlen se tlajtolsenkaualistli tlen teotlajtoli tlen ecología, kampa sekinok kiijtouaj tlauel amo kuali tlen kichiuaj nopa milpa tlen uejkajkia kipixtoyaj, uan sekinok kinextiaj kej se tlamantli tlen kuali uan tlen amo kiijiyouia nopa tlali, kemaj kichiuaj ika tlayejyekoli. Se tlamantli tlen nochipa kichiuaj ipan nopa milpa ejercicio elij kiyektlaliaj nopa tlali para tlatokaj ika nopa tlamantli tlen itoka ''slash, burn and burn'', tlen eli nopa tlamantli tlen moijtoua. Moneki tijmatisej, maske, nopa milpa kej se tlayejyekoli tlen agronomía integral amo moneki mosentlalis ika se tlamantli tlen ika kiyektlaliskej nopa tlali pampa ika tlatokaj.
Ax san ika nopa tlachijchiuali tlen tlali, nopa tlatoktli uan tlatoktli tlen nopa milpa nojkia moijtoa eli rudimentario uan amo tlaeli. Nopa tlen melauak eltok pampa ni tlamantli eltok ipan itzinpehualtil nopa cultura popular ipan miak región tlen tlaltini tlen Mesoamericanos, tlen México ipan norte hasta Costa Rica ipan istmo Centroamericano . Nopa tlatoktli ika ininma ipan pil unidades nojua motekiuia ipan milpa, ika mixtli tlen xinachtli tlen kichijchijtokej ika experiencias empíricas, amo kej, para kinextisej nopa extrema comparación, tlen pano ipan nopa uejueyi pixkistli tlen trigo tlen nopa American Corn ''Belt'' ( , kampa nopa tecnicas tlen tlauel mecanizadas kin paleuiaj ika agroquímicos uan/o ika xinachtli tlen transgénicos ( GMO ), tlen tlatokaj ipan miak tlali ybean tlatoktli.
== Tlaouijkayotl tlen kiixnamikij nopa milpan ==
Nopa tecnología tlen tlatokaj ipan milpa kinextia nochipa mopatla uan ya nopa kichijtok miak xiuitl. Nochipa onka se tlajtolpatlalistli ipan nopa tlamantli tlen tlauel tlatlamantli: ipan nopa calendario agrícola; ipan tlatoktli; ipan tlachijchiuali uan tlatekiuilistli tlen xinachtli; ipan nopa tlatsotsonali tlen motekiuia uan, ipan nochi, ipan nopa tlatlamantli tlamantli tlen motekiuia. Maske, maske nopa milpa ueli mopatla, nopa naturaleza uan nopa factor etnológico tlauel ki tsakuiliaj ma mopatla ika miak tlamantli. Onka miak tlajkuilolchijkej tlen moiljuiaj nopa milpa kipia ipan inemilis se tlamachilistli tlen xitlauak, se tlajtlanili tlen kitlajtlanijtokej sekinok ixtlamatkej ika se tlaiyocatlalili tlen etnocéntrico pampa inintlamachtil agroindustrial, tlen kiistlakauiaj nopa milpa uan tlen kichijtokej pampa elij tlen kiixpoloaj nopa tepetl uan yeka elij agresores ecológicos. <ref name="Yucatán en el tiempo">Variedades de Milpa</ref> Ax onka ome tlajtoli, maske, nopa milpa temaka ipatij ipan tonemilis uan ipan tonemilis. Uan ax san ya nopa, nojkia ki paleuia ma mokaua nopa tlatlamantli trigo. Nopa milpa pixkej kichijchijkej miak tlamantli trigo ipan tlauel tlatlamantli tlali uan nopa milpa kinmokuitlauia nopa biodiversidad
== Tlahtolcaquiliztiloni ==
{{Commons}}
*[https://web.archive.org/web/20121209031453/http://www.historia-mexico.info/2012/08/la-milpa.html Milpa maya]
[[Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli (nhn)]]
tovkt1r6fuspyedv3kw40uegferms9q
533286
533285
2026-10-21T05:04:43Z
Kue7spalin
25066
añadí enlaces a los artículos de cintli, ayohtli, etl y chilli. También corregí un error de espaciado
533286
wikitext
text/x-wiki
{{Ahcopa}}
{{P1|[[{{PAGENAME}}|NHE]]}}
{{P2|[[Milpan (nhe)|NHN]]}}
{{Tlani}}
[[Image:Association_culturale_maïs-Haricot-Courge_dans_la_région_du_Mixtepec_au_Mexique.JPG|derecha|miniaturadeimagen|333x333px| Centli, Etl, Ayohtli]]
In '''milpan''' ce agroecosistema mesoamericano tlen quipia miac tlamantli tlen ica tlatokah [[cintli]], [[ayohtli]], [[etl]] (quemantica quitoznequi "ipan eyi cicihuah"), tlen quipalehuia ica [[chilli]] ipan occequin región. Ni tlahtolli motequihuia, ipan región tlen ahmo ipan Mesoamérica, ipan millah tlen tlatokaj ika trigo. Nopa tocaitl '''milpan''' huala tlen nopa [[Nahuatlahtolli|náhuatl]] ''milli'', tlen quinequi quiijtos tlali tlen quitoctoque, huan ''pan'', huejcapa, ipan. Literalmente, “tlen tlatoka ipan tlali”. Ipan maya yucatec ki notzaj '''''kool''' uan'' kiixmatij kej '''Ecuaro''' ''ipan Purhepecha'' . Milpan elij, uajka, nopa tlali, nopa tlali, nopa "parcela", uan nopa tlamantli xiuitl, nopa tlamantli tlen moskaltijtok ipan ya. Noijki, nopa milpa nojkia eli se tlanextili tlen nopa tlaixmatilistli, tecnología uan tekitl tlen moneki kichiuasej pampa kinekij kitlanisej tlen tlali uan tlen maseualmej tekitij nopa tlamantli tlen moneki pampa kinmakasej tlen moneki ipan nopa familia tlen tlatokaj. "Kichijchiua milpa" kiijtosneki kichiuas nochi nopa tekitl tlen kichijchiua, tlen kipejpena tlali hasta kema kipixka. Ipan ni tlajtoli, nopa milpa kiijtosneki se tlamachilistli tlen tlamachilistli tlen tlaltipaktli uan tlatokili, tlen sanse ika se tlapaleuilistli tlen tlauel ipati tlen itoka subsistencia biológica uan social. Nopa tlatlamantli tlen tlatoktli tlen moskaltijtok, sansejko ika nopa tlatlamantli tlen moskaltijtiuetsij tlen monextia ipan tlali, kichiua nopa milpa ma eli se tlen nopa ecosistemas tlen más tlapijpiaj uan tlen más ouij ipan tlatoktli tlen tlaltejpoctli .
== Tlachialistli tlen europeos ipan {{Siglo|XVI||s}} ==
Kema ipan {{Siglo|XVI||s}} nopa españoles ualajki kitlanisej tlen nama itoka México, kiitakej tlen kichiuayayaj maseualmej uan nopa ''milpa'' kinamikiyaya kiixtomasej. Uelis se tlen nopa achtoui europeos tlen momachtik nopa agro-sistema eliyaya Gonzalo Fernández de Oviedo, se español tlajkuilojketl, katli ipan iteki tlen itoka ''Historia general y natural de las Indias, islas y tierra firme del mar océano (Historia General y Natural de las Indies, Islas y Continente del Mar del Oceano'' ) tlen 1535.
== Tlen ika tlatokaj ipan nopa milpan ==
[[Īxiptli:Corncobs_in_Eloxochitlán_de_Flores_Magón_(México).jpg|derecha|miniaturadeimagen|267x267px| Nopa tlajko trigo tlen kichijchiuaj ika milpa tlen tlatokaj ipan Sierra Mazateca .]]
Nopa milpan trilogía tlen uejkapantik motemaka ika Centli, Etl, Ayotli, maske, amo onka ome tlamantli, onka sekinok tlamantli tlen tlauel ipati, sanse ika sejse región uan tonali. Ipan inijuantij, [[Chilli|nopa chili]] eli tlen más nesi, ax san pampa eltok kampa ueli ipan nopa sistema milpero, nojkia pampa eli nopa tlapepecholi tlen tlakualistli uan gastronomía mesoamericana .
=== Cintli ===
{{Main|zea mayz}} '''Nopa trigo''' elij se [[Cuauhtontli|xiuitl tlen]] itoka [[Zacatl|Poaceae]] tlen eua Estados Unidos uan ualajki ipan Europa ipan {{Siglo|XVI||s}} . Amantsi, eli nopa cereal tlen más kipia miak tlachijchiuali ipan nochi Tlaltipaktli, kipano [[Caxtillan tlaolli|trigo]] uan arroz . Ipan miak tlaltinij tlen America, nopa trigo elij nopa tlamachilistli tlen uejkajkia kikuaj ipan nopa tlali uan se tlen nopa tlamantli tlen tlauel ipati tlen nopa culturas mesoamericanas ihuan andinas.
=== Etl ===
{{Main|Frijol}}'''Nopa tlakuali''' elij nopa xinachtli tlen ueli tijkuaj tlen '''''Phaseolus vulgaris''''', se tlamantli tlen moskaltijtok sejse xiuitl tlen nopa familia Fabaceae . Elij se xiuitl tlen eua Estados Unidos tlen moskaltijtok ipan nochi Tlaltipaktli. Onka miak tlamantli uan nochi ome nopa xoxouik kuauitl (Ejotes, habas verdes o chauchas ) uan nopa tlakilotl tlen xoxouik mokuaj. Nopa habas tlen uejkapantik pejki tlatokaj kanaj 7000 xiuitl achtoui tlen Cristo. C. ipan sur tlen México . Ipan México, nopa maseualmej tlatokaj chipauak, chichiltik uan nochi sekinok tlamantli tlen kipiaj inintlachiyalis. Nojquiya nopa xinachti cati pisiltzi huan cati más hueyi.
=== Ayohtli ===
{{Main|Cucurbita pepo}}Nopa calabaza, o calabaza, elij se tlen nopa ome tlamantli '''''Cucurbita pepo''''', se [[Cuauhtontli|xiuitl]] tlen moskaltijtok tlen nopa familia Cucurbitaceae tlen eua ipan Nuevo Mundo, tlen itlajka kitekiuiaj kej tlakuali. Axkan nojkia tlauel moskaltijtok ipan nochi Europa kej se calabaza tlen tlatotonia, tlen itlajka kikuaj kema ayamo moskaltijtok. Elij se kuauitl tlen motlaloua tlen ueli ajsi 10 m iuejkaka, ika ieltlapal tlen tlajko tlajko uan se tlachipintli tlen xoxouik, sarmentose uan [[Izhuatl|ixiuitl]] tlen xoxouik, tlaltejpoktli uan kej iyolo.
=== Chilpol ===
{{Main|Capsicum}}Chili, tlen eli se género botánico tlen itoka ''Capsicum'', kipiya miak tlamantli xiuitl, tlen sanse ika nopa tomate, tlen eua ipan continente americano . Nopa tlakilotl —ipan miak tlaltinij ki notzaj '''chili pepper''', '''xilli,''' '''pepper''', '''guindilla''', '''bell pepper''', '''peperonchino—''' kikuaj ipan miak tlamantli tlachijchiuali uan nojkia kitekiuiaj kej se base para colorantes ipan tlakuali uan cosméticos. Ipan Mesoamérica uan tlauel ipan México, nopa chili nochipa eltok ipan nopa tlali tlen tlatokaj, sanse ika nopa región uan nopa tonali, uan, nelia, nojkia eltok ipan nopa tlapepecholi tlen tlakualistli uan gastronomía .
== Tlatokayotl uan tlatoktli ==
Nopa tlatoktli tlen kichiuaj nopa pixkej tlen tlatokaj elij tlen uejkajkia uan kikixtiaj tlen nopa costumbres tlen tlauel moskaltijtokej ipan altepemej tlen tlatokaj trigo. Ayokmo uejkauak moixmatij kemaj nopa tlamantli tlen ika kiyektlaliaj tlali mochijtok nopa tlajko tlen se tlajtolsenkaualistli tlen teotlajtoli tlen ecología, kampa sekinok kiijtouaj tlauel amo kuali tlen kichiuaj nopa milpa tlen uejkajkia kipixtoyaj, uan sekinok kinextiaj kej se tlamantli tlen kuali uan tlen amo kiijiyouia nopa tlali, kemaj kichiuaj ika tlayejyekoli. Se tlamantli tlen nochipa kichiuaj ipan nopa milpa ejercicio elij kiyektlaliaj nopa tlali para tlatokaj ika nopa tlamantli tlen itoka ''slash, burn and burn'', tlen eli nopa tlamantli tlen moijtoua. Moneki tijmatisej, maske, nopa milpa kej se tlayejyekoli tlen agronomía integral amo moneki mosentlalis ika se tlamantli tlen ika kiyektlaliskej nopa tlali pampa ika tlatokaj.
Ax san ika nopa tlachijchiuali tlen tlali, nopa tlatoktli uan tlatoktli tlen nopa milpa nojkia moijtoa eli rudimentario uan amo tlaeli. Nopa tlen melauak eltok pampa ni tlamantli eltok ipan itzinpehualtil nopa cultura popular ipan miak región tlen tlaltini tlen Mesoamericanos, tlen México ipan norte hasta Costa Rica ipan istmo Centroamericano . Nopa tlatoktli ika ininma ipan pil unidades nojua motekiuia ipan milpa, ika mixtli tlen xinachtli tlen kichijchijtokej ika experiencias empíricas, amo kej, para kinextisej nopa extrema comparación, tlen pano ipan nopa uejueyi pixkistli tlen trigo tlen nopa American Corn ''Belt'' ( , kampa nopa tecnicas tlen tlauel mecanizadas kin paleuiaj ika agroquímicos uan/o ika xinachtli tlen transgénicos ( GMO ), tlen tlatokaj ipan miak tlali ybean tlatoktli.
== Tlaouijkayotl tlen kiixnamikij nopa milpan ==
Nopa tecnología tlen tlatokaj ipan milpa kinextia nochipa mopatla uan ya nopa kichijtok miak xiuitl. Nochipa onka se tlajtolpatlalistli ipan nopa tlamantli tlen tlauel tlatlamantli: ipan nopa calendario agrícola; ipan tlatoktli; ipan tlachijchiuali uan tlatekiuilistli tlen xinachtli; ipan nopa tlatsotsonali tlen motekiuia uan, ipan nochi, ipan nopa tlatlamantli tlamantli tlen motekiuia. Maske, maske nopa milpa ueli mopatla, nopa naturaleza uan nopa factor etnológico tlauel ki tsakuiliaj ma mopatla ika miak tlamantli. Onka miak tlajkuilolchijkej tlen moiljuiaj nopa milpa kipia ipan inemilis se tlamachilistli tlen xitlauak, se tlajtlanili tlen kitlajtlanijtokej sekinok ixtlamatkej ika se tlaiyocatlalili tlen etnocéntrico pampa inintlamachtil agroindustrial, tlen kiistlakauiaj nopa milpa uan tlen kichijtokej pampa elij tlen kiixpoloaj nopa tepetl uan yeka elij agresores ecológicos. <ref name="Yucatán en el tiempo">Variedades de Milpa</ref> Ax onka ome tlajtoli, maske, nopa milpa temaka ipatij ipan tonemilis uan ipan tonemilis. Uan ax san ya nopa, nojkia ki paleuia ma mokaua nopa tlatlamantli trigo. Nopa milpa pixkej kichijchijkej miak tlamantli trigo ipan tlauel tlatlamantli tlali uan nopa milpa kinmokuitlauia nopa biodiversidad
== Tlahtolcaquiliztiloni ==
{{Commons}}
*[https://web.archive.org/web/20121209031453/http://www.historia-mexico.info/2012/08/la-milpa.html Milpa maya]
[[Neneuhcāyōtl:Nahuatlahtolli (nhn)]]
rychcc5uoiv8cm0jejtqdd4odg0zud5
Altepetl mexihco
0
40685
533288
2026-10-21T06:00:36Z
Kue7spalin
25066
Añadí la descripción mínima de la Ciudad de México
533288
wikitext
text/x-wiki
Altepetl Mexihco ([[caxtillantlahtolli]]: Ciudad de México) tecuacan iuan hueyac altepetl in [[Mexihco]].
rj506fdzy26zl80x1qyf020i1aejtog