Waorumme is der wat in plaatse van niks

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nds-NL">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>nds_nlwiki</dbname>
    <base>https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.3</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesiaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestaand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestaand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Mal</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg mal</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulpe</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg hulpe</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg kategorie</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Waorumme is der wat in plaatse van niks</title>
    <ns>0</ns>
    <id>32923</id>
    <revision>
      <id>332817</id>
      <parentid>322737</parentid>
      <timestamp>2026-05-26T00:07:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SMK.WMC.12345</username>
        <id>35922</id>
      </contributor>
      <comment>Deleted as redundant</comment>
      <origin>332817</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11156" sha1="bwcwbem0ki0kytmbq0h1em3nb19kt8p" xml:space="preserve">{{delete | Article is related to question(s) already treated in Meta-dialectic theory. This makes the article redundant.}}

[[Ofbeelding:Sanzio 01 Parmenides.jpg|thumb|right|Dizze vraoge schrieft filosofen al aover sinds temiensen [[Parmenides]] (c. 515 v.Chr.).&lt;ref&gt;[http://philoctetes.free.fr/parmenidesunicode.htm philoctetes.free.fr: Poem of Parmenides : on nature]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.worldhistory.org/Parmenides/ World History Encyclopedia: Parmenides]&lt;/ref&gt;]]

De vraoge &quot;'''waorumme is der wat in plaatse van niks'''&quot; is aover eprakkezeerd deur filosofen as [[Gottfried Wilhelm Leibniz]],&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/philosophicalwor00leibuoft &quot;Principles of Nature and Grace&quot;], 1714, [https://archive.org/stream/philosophicalwor00leibuoft#page/212/mode/2up/search/209 Artikel 7].&lt;/ref&gt; [[Ludwig Wittgenstein]]&lt;ref&gt;&quot; 't Mystieke is niet hoe of de wereld is, mar det de wereld is.&quot; [https://www.gutenberg.org/files/5740/5740-pdf.pdf ''Tractatus Logico-Philosophicus''] 6.44&lt;/ref&gt; en [[Martin Heidegger]] – die 't &quot;de fundamentele vraoge van de [[metafysica]]&quot; enuumd hef.&lt;ref&gt;Martin Heidegger, ''Introduction to Metaphysics'', Yale University Press, New Haven en Londen (1959), blz. 7–8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hedweb.com/witherall/existence.htm www.hedweb.com: The Fundamental Question]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=JUiFDQAAQBAJ&amp;pg=PP166 Manfred Geier (2017), ''Wittgenstein und Heidegger: Die letzten Philosophen'', Rowohlt Verlag, blz. 166]&lt;/ref&gt;

De vraoge wördt alumvattend esteld, in plaatse van te gaon aover 't bestaon van wat specifieks zoas 't [[hielal]] of [[multiversum]], de [[Oerknal]], [[God]], [[wiskunde|wiskundige wetten]], [[netuurwet]]ten, [[tied]] of [[bewustzijn]]. Ie kunt 't beschouwen as een open metafysische vraoge.&lt;ref&gt;[https://www.newscientist.com/article/mg23130890-400-metaphysics-special-why-is-there-something-rather-than-nothing/ New Scientist: ''Metaphysics special: Why is there something rather than nothing?'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://plato.stanford.edu/entries/nothingness/ Stanford Encyclopedia of Philosophy: ''Nothingness'', deur Roy Sorensen]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=Da_oP3sJs1oC&amp;pg=PA452 Marcelo Dascal (2008), ''Leibniz: What Kind of Rationalist?'', Springer, blz. 452]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=3XDMAgAAQBAJ Tyron Goldschmidt (2014), ''The Puzzle of Existence: Why Is There Something Rather Than Nothing?'', Routledge]&lt;/ref&gt;
[[Ofbeelding:Monad.svg|thumb|Mit de stippe mit de cirkel derumhenne gaven de [[Pythagoras|pythagorischen]] en latere Grieken 't eerste metafysische wezen weer, de [[monade]] of [['t Absolute]].]]

==Oorzakelkheid==
De klassieke Griekse filosoof [[Aristoteles]] miende, volgens zien theorie van de [[vier oorzaken]] of vier verklaorings, det alles een oorzake mut hebben, wat terogge giet töt een [[onveroorzaakte oorzake]].

[[David Hume]] stelde det, allewal wij verwacht det alles een oorzake hef umdew de [[metafysische neudzaak|neudzaak]] van oorzaken ervaart, een oorzake lichtkaans niet neudig ewest hef veur 't ontstaon van 't heelal, wat ja buten oonze ervaring lig.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=O96aCwAAQBAJ&amp;pg=PT55 Gary Gutting (2017), ''Talking God: Philosophers on Belief'', W.W. Norton &amp; Company]&lt;/ref&gt;

[[Bertrand Russell]] naamp 't staandpunt van 't &quot;domme feit&quot; (''brute fact'') in, toen as e zee: &quot;Ik zol zeggen det 't heelal der gewoon is, en klaor is kees.&quot;&lt;ref&gt;[http://strangenotions.com/5-reasons-why-the-universe-cant-be-merely-a-brute-fact/ 5 Reasons Why the Universe Can't Be Merely a Brute Fact : Strange Notions]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.scandalon.co.uk/philosophy/cosmological_radio.htm Philosophy of Religion: Transcript of the Russell/Copleston radio debate]&lt;/ref&gt;

De filosoof [[Brian Leftow]] hef esteld det de vraoge noch een [[oorzakelkheid|oorzakelke]] verklaoring kan hebben - want elke oorzake mut zölf een oorzake hebben - noch een contingente verklaoring ([[contingentie]] is 't tegenaoverestelde van neudzakelkheid) - want de factoren die töt de contingentie leidt mut in 't veuren bestaon. As der een antwoord bestiet, zeg e, mut 't wat wezen wat uut neudzaak bestiet (det wil zeggen: iets wat gewoon bestiet, in plaatse van veroorzaakt te wezen).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190521102021/https://www.closertotruth.com/series/why-there-something-rather-nothing Brian Leftow – Closer To Truth]&lt;/ref&gt;

Volgens de filosoof William Free bint de ienige twee verklaorings veur det der wat bestiet: of der hef [[staorige toestaand|altied wat bestaon]], of der is [[spontane ginneratie|spontaan wat ontstaon]]. In beide gevallen is 't bestaon een gegeven det gien oorzake hef.&lt;ref&gt;[http://philosophersunion.org/ William Free, ''The Reason'']&lt;/ref&gt;

==Neudzaak==
[[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]] schreef: &quot;Waorumme is der wat in plaatse van niks? Antwoord genogt [...] vien ie in een stof die [...] een neudzakelk wezen is, van wie de bestaonsreden in humzölf besleuten lig.&quot;&lt;ref&gt;''Monadologie'' (1714). Nicholas Rescher, aoverz., 1991. ''The Monadology: An Edition for Students''. University of Pittsburgh Press, blz. 135.&lt;/ref&gt;

De netuurkunde-filosoof [[Dean Rickles]] stelde veur det ciefers en wiskunde (of de wetten die deran ten grondslag ligt) antmit neudzakelkerwieze bestaot.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190521102021/https://www.closertotruth.com/series/why-there-something-rather-nothing Dean Rickles – Closer To Truth]&lt;/ref&gt;

===De zienswieze det &quot;niks&quot; een onmeugelkheid is===
De [[presocratische filosofie|presocratische filosoof]] [[Parmenides]] was ien van de eerste [[westerse filosofie|westerse prakkezeerders]] die heur ofvreugen of det wal een &quot;niks&quot; zol kunnen bestaon. Veul dèenkers, zoas [[Bede Rundle]],&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2011/oct/31/bede-rundle The Guardian: ''Bede Rundle obituary''], deur Edward Kanterian, 31 oktober 2011&lt;/ref&gt; hebt in twiefel etrökken as &quot;niks&quot; een ontologische meugelkheid is. Ie kunt stellen det een alumvattend niks onmeugelk is, umdet der al wat bestiet en umdej zuks niet ongedaon kunt maken, zölfs al zol alles opholden te bestaon. In sommige opzichten kuj dit vergelieken mit de stelling &quot;[[Cogito ergo sum|Ik prakkezere, dus ik binne]]&quot;.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190521102021/https://www.closertotruth.com/series/why-there-something-rather-nothing Closer to Truth: Bede Rundle]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/news/achenblog/wp/2013/05/14/why-theres-something-rather-than-nothing/ Washington Post: ''Why there's something rather than nothing''], deur Joel Achenbach, 14 meie 2013&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170425031434/https://www.closertotruth.com/articles/levels-nothing-robert-lawrence-kuhn Closer to Truth: ''Levels of Nothing''], deur Robert Lawrence Kuhn&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hedweb.com/nihilism/nihilfil.htm The Hedonistic Imperative: ''Why Does Anything Exist?'']&lt;/ref&gt;

==Kritiek op de vraoge==
Volgens de filosoof [[Stephen Law]] is 't misschien niet neudig de vraoge te beantwoorden, umdej dermit binnen een warkelijkheid van ruumte en tied een vraoge perbeert te beantwoorden die buten een warkelijkheid van ruumte en tied lig. Hij vergeliekt 't mit de vraoge wat of der ten noorden van de noordpool lig.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190521102021/https://www.closertotruth.com/series/why-there-something-rather-nothing Stephen Law – Closer To Truth]&lt;/ref&gt; De filosoof [[Sidney Morgenbesser]] beantwoordde de vraoge mit een aforisme: &quot;As der niks was, zoj nog altied lopen te knarpen!&quot;&lt;ref&gt;Robert M. Martin (2011), ''There Are Two Errors in The The Title Of This Book: A Sourcebook of Philosophical Puzzles, Problems, and Paradoxes'', Broadview Press Ltd, blz. 4&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rebecca Goldstein (2011), ''36 Arguments for the Existence of God: A Work of Fiction'', Vintage Contemporaries, blz. 349: &quot;The Cosmological Argument, like The Argument from the Big Bang and The Argument from the Intelligibility of the Universe, is an expression of our cosmic befuddlement at the question, why is there something rather than nothing? The late philosopher Sidney Morgenbesser had a classic response to this question: &quot;And if there were nothing? You'd still be complaining!&quot;&lt;/ref&gt; of: &quot;Zölfs al was der niks, dan waar ie nog altied niet tevreden!&quot;&lt;ref&gt;Jim Holt (2013), ''Why Does the World Exist? An Existential Detective Story'', Liveright, blz. 17&lt;/ref&gt;

===Netuurkundige uutleg en kritiek daorop===
Netuurkundigen as [[Stephen Hawking]] en [[Lawrence Krauss]] hebt antwoorden veuresteld die uutgaot van de [[kwantummechanica]]: in een [[vacuüm kwantumtoestaand]] ontstaot [[virtueel dieltien|virtuele dielties]] en [[kwantumschoem]] spontaan, zoas wiskundig anetoond is.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20141106-why-does-anything-exist-at-all BBC Earth - Why is there something rather than nothing?]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevD.89.083510 Dongshan He, Dongfeng Gao en Qing-yu Cai (2014), 'Spontaneous creation of the universe from nothing', in: ''Physical Review'', jk. 89, nr. 8, blz. 083510]&lt;/ref&gt;

An de theoretisch netuurkundige en Nobelprieswinnaar [[Frank Wilczek]] wördt 't aforisme toeëschreven det &quot;niks onstabiel is&quot;. Dit antwoord was netuurkundige [[Sean M. Carroll|Sean Carroll]] niet deur aovertuugd; hij stelde det Wilczek zien aforisme allennig 't bestaon van materie verklaort, mar niet 't bestaon van [[kwantumtoestaand|kwantumtoestaanden]], [[ruumtetied]] of 't hielal as gehiel.&lt;ref&gt;[https://arxiv.org/abs/1802.02231v2 Sean M. Carroll (2018), ''Why Is There Something, Rather Than Nothing?'']&lt;/ref&gt;

===Kritiek op een schöpper as oplossing===
In de ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'' schrif filosoof Roy Sorensen det veur veul filosofen de vraoge intrinsiek niet te beantwoorden vaalt, krek asoj [[kwadratuur van de cirkel|een cirkel vierkaant mussen kriegen]], en det zölfs God gien antwoord genogt is: &quot;Umme te verklaoren waorumme as der wat bestiet, verwieze wij gewoonlijk naor 't bestaon van wat aans... Aw beveurbield antwoordt: 'Der is wat umdet de Ontwarper van 't Hielal wol det der wat zol wezen', dan giet oonze verklaoring uut van 't bestaon van de Ontwarper van 't Hielal. Iene die de vraoge alumvattend stelt, nemp 't bestaon van de Ontwarper van 't Hielal niet as uutgaankspunte. As de verklaoring niet begunnen kan mit 't ien of 't aandere wezen, lek 't stoer det der ok mar ienig antwoord meugelk is. Sommige filosoferen besluut det de vraoge 'Waorumme is der wat in plaatse van niks?' niet te beantwoorden vaalt. Ze mient dew van de vraoge in de biester raakt umdet die een onmeugelke verklaoringseis stelt, namelk: 'Deduceert 't bestaon van iets, mar zunder ienige existentiële veuronderstelling'. Logici behoeft heur niet méér te schamen det ze zuks niet veur mekare kriegt as det meetkundigen heur mut schamen det ze de cirkel niet rondkriegt.&quot;&lt;ref&gt;[https://plato.stanford.edu/entries/nothingness/#TheExpFraForQue Stanford Encyclopedia of Philosophy: ''Nothingness'', deur Roy Sorensen]&lt;/ref&gt;

==Rifferenties==
&lt;references/&gt;

{{Dia|Dit artikel is eschreven in 't [[Zuudwest-Drèents]].}}

[[Kategorie:Drèents artikel]]
[[Kategorie:Filosofie]]</text>
      <sha1>bwcwbem0ki0kytmbq0h1em3nb19kt8p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>332818</id>
      <parentid>332817</parentid>
      <timestamp>2026-05-26T08:20:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Neriah</username>
        <id>22861</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Wysigingen döär [[Special:Contributions/SMK.WMC.12345|SMK.WMC.12345]] ([[User talk:SMK.WMC.12345|oaverleg]]) weaderümmedraid tot de lätste versy van [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]]</comment>
      <origin>322737</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11032" sha1="d9zhv9neulr3xtoufx44ai0y5tzm4sz" xml:space="preserve">[[Ofbeelding:Sanzio 01 Parmenides.jpg|thumb|right|Dizze vraoge schrieft filosofen al aover sinds temiensen [[Parmenides]] (c. 515 v.Chr.).&lt;ref&gt;[http://philoctetes.free.fr/parmenidesunicode.htm philoctetes.free.fr: Poem of Parmenides : on nature]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.worldhistory.org/Parmenides/ World History Encyclopedia: Parmenides]&lt;/ref&gt;]]

De vraoge &quot;'''waorumme is der wat in plaatse van niks'''&quot; is aover eprakkezeerd deur filosofen as [[Gottfried Wilhelm Leibniz]],&lt;ref&gt;[https://archive.org/details/philosophicalwor00leibuoft &quot;Principles of Nature and Grace&quot;], 1714, [https://archive.org/stream/philosophicalwor00leibuoft#page/212/mode/2up/search/209 Artikel 7].&lt;/ref&gt; [[Ludwig Wittgenstein]]&lt;ref&gt;&quot; 't Mystieke is niet hoe of de wereld is, mar det de wereld is.&quot; [https://www.gutenberg.org/files/5740/5740-pdf.pdf ''Tractatus Logico-Philosophicus''] 6.44&lt;/ref&gt; en [[Martin Heidegger]] – die 't &quot;de fundamentele vraoge van de [[metafysica]]&quot; enuumd hef.&lt;ref&gt;Martin Heidegger, ''Introduction to Metaphysics'', Yale University Press, New Haven en Londen (1959), blz. 7–8.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hedweb.com/witherall/existence.htm www.hedweb.com: The Fundamental Question]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=JUiFDQAAQBAJ&amp;pg=PP166 Manfred Geier (2017), ''Wittgenstein und Heidegger: Die letzten Philosophen'', Rowohlt Verlag, blz. 166]&lt;/ref&gt;

De vraoge wördt alumvattend esteld, in plaatse van te gaon aover 't bestaon van wat specifieks zoas 't [[hielal]] of [[multiversum]], de [[Oerknal]], [[God]], [[wiskunde|wiskundige wetten]], [[netuurwet]]ten, [[tied]] of [[bewustzijn]]. Ie kunt 't beschouwen as een open metafysische vraoge.&lt;ref&gt;[https://www.newscientist.com/article/mg23130890-400-metaphysics-special-why-is-there-something-rather-than-nothing/ New Scientist: ''Metaphysics special: Why is there something rather than nothing?'']&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://plato.stanford.edu/entries/nothingness/ Stanford Encyclopedia of Philosophy: ''Nothingness'', deur Roy Sorensen]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=Da_oP3sJs1oC&amp;pg=PA452 Marcelo Dascal (2008), ''Leibniz: What Kind of Rationalist?'', Springer, blz. 452]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=3XDMAgAAQBAJ Tyron Goldschmidt (2014), ''The Puzzle of Existence: Why Is There Something Rather Than Nothing?'', Routledge]&lt;/ref&gt;
[[Ofbeelding:Monad.svg|thumb|Mit de stippe mit de cirkel derumhenne gaven de [[Pythagoras|pythagorischen]] en latere Grieken 't eerste metafysische wezen weer, de [[monade]] of [['t Absolute]].]]

==Oorzakelkheid==
De klassieke Griekse filosoof [[Aristoteles]] miende, volgens zien theorie van de [[vier oorzaken]] of vier verklaorings, det alles een oorzake mut hebben, wat terogge giet töt een [[onveroorzaakte oorzake]].

[[David Hume]] stelde det, allewal wij verwacht det alles een oorzake hef umdew de [[metafysische neudzaak|neudzaak]] van oorzaken ervaart, een oorzake lichtkaans niet neudig ewest hef veur 't ontstaon van 't heelal, wat ja buten oonze ervaring lig.&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=O96aCwAAQBAJ&amp;pg=PT55 Gary Gutting (2017), ''Talking God: Philosophers on Belief'', W.W. Norton &amp; Company]&lt;/ref&gt;

[[Bertrand Russell]] naamp 't staandpunt van 't &quot;domme feit&quot; (''brute fact'') in, toen as e zee: &quot;Ik zol zeggen det 't heelal der gewoon is, en klaor is kees.&quot;&lt;ref&gt;[http://strangenotions.com/5-reasons-why-the-universe-cant-be-merely-a-brute-fact/ 5 Reasons Why the Universe Can't Be Merely a Brute Fact : Strange Notions]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.scandalon.co.uk/philosophy/cosmological_radio.htm Philosophy of Religion: Transcript of the Russell/Copleston radio debate]&lt;/ref&gt;

De filosoof [[Brian Leftow]] hef esteld det de vraoge noch een [[oorzakelkheid|oorzakelke]] verklaoring kan hebben - want elke oorzake mut zölf een oorzake hebben - noch een contingente verklaoring ([[contingentie]] is 't tegenaoverestelde van neudzakelkheid) - want de factoren die töt de contingentie leidt mut in 't veuren bestaon. As der een antwoord bestiet, zeg e, mut 't wat wezen wat uut neudzaak bestiet (det wil zeggen: iets wat gewoon bestiet, in plaatse van veroorzaakt te wezen).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190521102021/https://www.closertotruth.com/series/why-there-something-rather-nothing Brian Leftow – Closer To Truth]&lt;/ref&gt;

Volgens de filosoof William Free bint de ienige twee verklaorings veur det der wat bestiet: of der hef [[staorige toestaand|altied wat bestaon]], of der is [[spontane ginneratie|spontaan wat ontstaon]]. In beide gevallen is 't bestaon een gegeven det gien oorzake hef.&lt;ref&gt;[http://philosophersunion.org/ William Free, ''The Reason'']&lt;/ref&gt;

==Neudzaak==
[[Gottfried Wilhelm Leibniz|Leibniz]] schreef: &quot;Waorumme is der wat in plaatse van niks? Antwoord genogt [...] vien ie in een stof die [...] een neudzakelk wezen is, van wie de bestaonsreden in humzölf besleuten lig.&quot;&lt;ref&gt;''Monadologie'' (1714). Nicholas Rescher, aoverz., 1991. ''The Monadology: An Edition for Students''. University of Pittsburgh Press, blz. 135.&lt;/ref&gt;

De netuurkunde-filosoof [[Dean Rickles]] stelde veur det ciefers en wiskunde (of de wetten die deran ten grondslag ligt) antmit neudzakelkerwieze bestaot.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190521102021/https://www.closertotruth.com/series/why-there-something-rather-nothing Dean Rickles – Closer To Truth]&lt;/ref&gt;

===De zienswieze det &quot;niks&quot; een onmeugelkheid is===
De [[presocratische filosofie|presocratische filosoof]] [[Parmenides]] was ien van de eerste [[westerse filosofie|westerse prakkezeerders]] die heur ofvreugen of det wal een &quot;niks&quot; zol kunnen bestaon. Veul dèenkers, zoas [[Bede Rundle]],&lt;ref&gt;[https://www.theguardian.com/world/2011/oct/31/bede-rundle The Guardian: ''Bede Rundle obituary''], deur Edward Kanterian, 31 oktober 2011&lt;/ref&gt; hebt in twiefel etrökken as &quot;niks&quot; een ontologische meugelkheid is. Ie kunt stellen det een alumvattend niks onmeugelk is, umdet der al wat bestiet en umdej zuks niet ongedaon kunt maken, zölfs al zol alles opholden te bestaon. In sommige opzichten kuj dit vergelieken mit de stelling &quot;[[Cogito ergo sum|Ik prakkezere, dus ik binne]]&quot;.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190521102021/https://www.closertotruth.com/series/why-there-something-rather-nothing Closer to Truth: Bede Rundle]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.washingtonpost.com/news/achenblog/wp/2013/05/14/why-theres-something-rather-than-nothing/ Washington Post: ''Why there's something rather than nothing''], deur Joel Achenbach, 14 meie 2013&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20170425031434/https://www.closertotruth.com/articles/levels-nothing-robert-lawrence-kuhn Closer to Truth: ''Levels of Nothing''], deur Robert Lawrence Kuhn&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.hedweb.com/nihilism/nihilfil.htm The Hedonistic Imperative: ''Why Does Anything Exist?'']&lt;/ref&gt;

==Kritiek op de vraoge==
Volgens de filosoof [[Stephen Law]] is 't misschien niet neudig de vraoge te beantwoorden, umdej dermit binnen een warkelijkheid van ruumte en tied een vraoge perbeert te beantwoorden die buten een warkelijkheid van ruumte en tied lig. Hij vergeliekt 't mit de vraoge wat of der ten noorden van de noordpool lig.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20190521102021/https://www.closertotruth.com/series/why-there-something-rather-nothing Stephen Law – Closer To Truth]&lt;/ref&gt; De filosoof [[Sidney Morgenbesser]] beantwoordde de vraoge mit een aforisme: &quot;As der niks was, zoj nog altied lopen te knarpen!&quot;&lt;ref&gt;Robert M. Martin (2011), ''There Are Two Errors in The The Title Of This Book: A Sourcebook of Philosophical Puzzles, Problems, and Paradoxes'', Broadview Press Ltd, blz. 4&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Rebecca Goldstein (2011), ''36 Arguments for the Existence of God: A Work of Fiction'', Vintage Contemporaries, blz. 349: &quot;The Cosmological Argument, like The Argument from the Big Bang and The Argument from the Intelligibility of the Universe, is an expression of our cosmic befuddlement at the question, why is there something rather than nothing? The late philosopher Sidney Morgenbesser had a classic response to this question: &quot;And if there were nothing? You'd still be complaining!&quot;&lt;/ref&gt; of: &quot;Zölfs al was der niks, dan waar ie nog altied niet tevreden!&quot;&lt;ref&gt;Jim Holt (2013), ''Why Does the World Exist? An Existential Detective Story'', Liveright, blz. 17&lt;/ref&gt;

===Netuurkundige uutleg en kritiek daorop===
Netuurkundigen as [[Stephen Hawking]] en [[Lawrence Krauss]] hebt antwoorden veuresteld die uutgaot van de [[kwantummechanica]]: in een [[vacuüm kwantumtoestaand]] ontstaot [[virtueel dieltien|virtuele dielties]] en [[kwantumschoem]] spontaan, zoas wiskundig anetoond is.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.com/earth/story/20141106-why-does-anything-exist-at-all BBC Earth - Why is there something rather than nothing?]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://link.aps.org/doi/10.1103/PhysRevD.89.083510 Dongshan He, Dongfeng Gao en Qing-yu Cai (2014), 'Spontaneous creation of the universe from nothing', in: ''Physical Review'', jk. 89, nr. 8, blz. 083510]&lt;/ref&gt;

An de theoretisch netuurkundige en Nobelprieswinnaar [[Frank Wilczek]] wördt 't aforisme toeëschreven det &quot;niks onstabiel is&quot;. Dit antwoord was netuurkundige [[Sean M. Carroll|Sean Carroll]] niet deur aovertuugd; hij stelde det Wilczek zien aforisme allennig 't bestaon van materie verklaort, mar niet 't bestaon van [[kwantumtoestaand|kwantumtoestaanden]], [[ruumtetied]] of 't hielal as gehiel.&lt;ref&gt;[https://arxiv.org/abs/1802.02231v2 Sean M. Carroll (2018), ''Why Is There Something, Rather Than Nothing?'']&lt;/ref&gt;

===Kritiek op een schöpper as oplossing===
In de ''Stanford Encyclopedia of Philosophy'' schrif filosoof Roy Sorensen det veur veul filosofen de vraoge intrinsiek niet te beantwoorden vaalt, krek asoj [[kwadratuur van de cirkel|een cirkel vierkaant mussen kriegen]], en det zölfs God gien antwoord genogt is: &quot;Umme te verklaoren waorumme as der wat bestiet, verwieze wij gewoonlijk naor 't bestaon van wat aans... Aw beveurbield antwoordt: 'Der is wat umdet de Ontwarper van 't Hielal wol det der wat zol wezen', dan giet oonze verklaoring uut van 't bestaon van de Ontwarper van 't Hielal. Iene die de vraoge alumvattend stelt, nemp 't bestaon van de Ontwarper van 't Hielal niet as uutgaankspunte. As de verklaoring niet begunnen kan mit 't ien of 't aandere wezen, lek 't stoer det der ok mar ienig antwoord meugelk is. Sommige filosoferen besluut det de vraoge 'Waorumme is der wat in plaatse van niks?' niet te beantwoorden vaalt. Ze mient dew van de vraoge in de biester raakt umdet die een onmeugelke verklaoringseis stelt, namelk: 'Deduceert 't bestaon van iets, mar zunder ienige existentiële veuronderstelling'. Logici behoeft heur niet méér te schamen det ze zuks niet veur mekare kriegt as det meetkundigen heur mut schamen det ze de cirkel niet rondkriegt.&quot;&lt;ref&gt;[https://plato.stanford.edu/entries/nothingness/#TheExpFraForQue Stanford Encyclopedia of Philosophy: ''Nothingness'', deur Roy Sorensen]&lt;/ref&gt;

==Rifferenties==
&lt;references/&gt;

{{Dia|Dit artikel is eschreven in 't [[Zuudwest-Drèents]].}}

[[Kategorie:Drèents artikel]]
[[Kategorie:Filosofie]]</text>
      <sha1>d9zhv9neulr3xtoufx44ai0y5tzm4sz</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>