Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 14729 333094 333083 2026-08-08T00:36:58Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 333094 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Eilif Peterssen-Edvard Grieg 1891.jpg|duum|Edvard Grieg (1891), Skilderieje van Eilif Peterssen.]] '''Edvard Hagerup Grieg''' ([[15 juni]] [[1843]] - [[4 september]] [[1907]]) was nen [[Noorweagn|Noorsken]] [[muziekskriewer]] en [[piano]]spöller den't vuural skreef in de [[Romantiese tied]]. Hee is t bekeandst met zin ''Pianokonsert in A mineur'', zinne [[Peer Gynt suite (Grieg)|Peer Gynt suite]] (woeroonder de bekeandste stukke zeent ''Moarnstemming'' en ''In n hal van de boargkeuning'') en zinne körte pianostuks ''Lyriese stuks''. == Leawn == Grieg wör geboorn in [[Bargen (Noorwegen)|Bergen]], [[Noorweagn]] op [[15 juni]] [[1843]]. n Offisjeeln familienaamn was Greig, vanoet [[Skotlaand]]. Zin oawergrotvaa köm in [[1746]] noar Noorweagn en startn n bedriefken in Bergen. Grieg gröaidn op in ne muzikale familie. Zin moo, Gesine B. Hagerup, was zinne eerste pianolearer, den't um oonderwees vanof zin 6de. Hee gung noar verskeaidene skooln, en nöm vake zinne muziekstuks met noar skole. In t zommer van [[1858]] tröfn he n vuurkomnden Noorsen [[viool]]spöller [[Ole Bull]] den't goo kunnigheaid met de femilie har. Den zin breur was trouwd met Griegs tante. Bull zag det n 15-joarigen Grieg machtig völle taleant har en haaldn zinne oolde leu oawer um Grieg noar t [[Konservatorium van Leipzig]] hen te steurn. Zo köm he in [[Leipzig]] terechte, woer't he zik richen op t pianospel. Hee har weainig wille an t echte harte studeern, mer hee dee wal zin beste en haaln goo siefers, behalve vuur [[örgel]]spöln, wat n verplicht vak was. In t vuurjoar van [[1860]] oawerleawn he ne slimme longzeekte en t joar doarop begun he as konsertpianist, in [[Karlshamn]] in [[Zweedn]]. In [[1862]] was he kloar met studeern in Leipzig en gavn he zin eerste konsert in Bergen. Op t programma steund oonder mear [[Ludwig van Beethoven]] zin stuk [[Pathétique (Beethoven)|Pathétique]]. Op ne opname van n konsert oet zin latere leawn van zin eegne [[Piano Sonata (Grieg)|Piano Sonata]] blik det hee machtig piano spöln kon. In [[1863]] gung Grieg noar [[Kopenhaawn]] in [[Deanemoarkn]] en doar bleef he vuur zowat dree joar. Doar tröfn he de muziekskriewers [[Johan Peter Emilius Hartman]] en [[Niels Gade]] en nen aandern Noorsen muziekskriewer [[Rikard Nordraak]]. Den har t [[Ja, vi elsker dette landet|Noorske volksleed]] komponeerd. Ze wördn gode kunnigheaid. Grieg haaln völle inspirasie Rikard Nordraak. Nordraak köm in [[1866]] oet de tied. As eare vuur um skreef Grieg de "Groowemars vuur Rikard Noordraak". Grieg har ook gode kontaktn met t [[Bergens Filharmonies Orkest]] en wör doar van [[1880]] töt [[1882]] ook [[dirigeant]] van. Op [[11 juni]] [[1867]] trouwn Grieg met zinne nichte [[Nina Grieg|Nina Hagerup]], ne dochter van [[Edvard Hagerup]]. t Joar doarop wör öar eerste dochter Alexandra geboorn. Dee köm in [[1869]] oet de tied duur [[meningitis]]. In t zommer van [[1868]] skreef he zin Pianokonsert in A mineur op ne vakaansie in Deanemoarkn. Edmund Neupert voordn t stukke as eerste oet op [[3 april]] [[1869]] in t Casino Theater in Kopenhaawn. Grieg kon dr zelf nit bie wean umdet he zelf in [[Oslo]] mos dirigeern. In [[1868]] skreef [[Franz Liszt]], den't Grieg nog nooit etröfn har, ne anbeveling noar t Noorske Ministerie van Oonderwies, woerduur't Grieg ne reaisvergoding kreeg. Ze tröfn mekoar in [[Rome]] in [[1870]]. Tiedns öar eerste gesprek leupn ze Griegs Vioolkonsert Nr. 1 duur, den't Liszt onmeundig ansteund. Bie t tweede treffen har Grieg zinne partiejn van zin Pianokonsert met enömn, den't Liszt zo vortspöln. De tooheurders warn oonder de indruk van t stukke, mer Grieg verteeln um vreandelik det he t te rap har espöld. Aanderzieds gavn Liszt advies an Grieg oawer t skriewn van stukke, zo as bievuurbeeld ne mellodie van n tweede thema in n stukke al in t eerste thema te loatn heurn duur bv. nen [[trompet]]. [[Bestaand:Edvard Grieg Tomb.jpg|duum|250px|Griegs graf]] In [[1876]] skreef Grieg achtergroondmuziek vuur [[Henrik Ibsen]]s [[toneelstukke]] ''[[Peer Gynt]]'', op verzeuk van Ibsen. Völle van disse stukke zeent nog aait onmeundig geleefd bie muzikaantn en orkestn en zeent oawer tied vuur verskeaidene muzikale saamnstellings herskreewn. In [[1888]] tröfn Grieg [[Pyotr Ilyich Tchaikovsky]] in [[Leipzig]]. Grieg was later bedroowd van de nearslachtigheaid van Tchaikovsky. Later in zin leawn kreeg Grieg de eare dee't um tooköm en de Noorske regearige gavn um n pensioen. In t vuurjoar van [[1903]] maakn Grieg neegn 78-tpm [[grammofoon]]opnames van zinne pianomuziek in [[Paries]]. Al disse historiese plaatn zeent heroetegeewn op lp's en cd's en loatt ondaanks de meendere geluudskwaliteit heurn det hee nen onmeundigen begaawden pianist was. Hee maakn ook zelf in espölde [[pianola]]stukke vuur t [[Welte-Mignon]] kopieersysteem, dee't vandaag n dag nog aait te belustern zeent. In [[1906]] tröf he muziekskriewer en pianist [[Percy Grainger]] in [[Londen]]. Grainger was groot leefhebber van Griegs muziek en de beaide kearls konn al vlot good met mekoar. In n vroaggesprek in [[1907]] zea Grieg: "Ik hebbe Noorske Boernedaansn eskreewn dee't gin meanske in mien laand spöln kan, en dan keump dr zonnen Australiër den't ze zo spölt zo'k ze bedoold har! Hee is nen briljanten kearl woer't Skandinaviërs niks aans met köant as gek met wean."<ref> John Bird, ''Percy Grainger '', Oxford University Press, 1999, P. 133-134. </ref> Edvard Grieg köm met 64 joar oet de tied in t noajoar van [[1907]], noa lange zeek te hebn ewest. Zinne leste wöarde warn: "non, as t dan toch zo mut wean". Op zinne groowe gungn tusken de 30.000 en 40.000 leu de stroate op um um de leste eare te bewiezn. Noar zinne weunske wör zin eegne "Groowemars vuur Rikard Nordraak" espöld, in ne oetvoerige van zin vreand [[Johan Halvorsen]], den't trouwd was met Griegs nichte. Doarnöast wör der ook t gedeelte ''Groowemars'' oet [[Frédéric Chopin]]s Piano Sonata Nr. 2 espöld. De aske van Grieg en zinne vrouwe zeent biejezat in nen boarggrot bie zin hoes in [[Troldhaugen]]. == Muziek == Grieg steet bekeand as ''miniaturist''. Hee skreef vake stukke dee't "kleain" warn, en seempel van verloop. Zin eerste stukke vaalt oonder de [[Duutslaand|Duutse]] romantiese tied. Zin latere stukke warn vuural seempele (op t eerste oge) stukke dee't [[chromaties]] en harmonies vernemstig in mekoar zitt. Doarvuur leut he zik driewn duur Noorske volksmuziek, vuural Noorske volsleedjes en daansen. Dr wör um mangs an ereknd det he dee "letterlik" zol hebn oawer enömn, mer zin goo kameroad en muziekskriewer [[Julius Röntgen]] benoadrukn det t aait Griegs eegne woark en bedeanksels hebt ewest. Hee hef nit völle grote stukke skreewn. Nen hoop van zinne muziek, vuural de korte stukke vuur piano, zeent duur öare toogaankelikheaid geleefd ewördn bie onmeundig völle leu. Zinne Ballade opus 24 -feaiteliks ne bewoarking van n Noorsk volksvärsken- is ene van Griegs meest eprezene woarkn vuur piano, oonder mear duur [[Johannes Brahms]]. Zowat elken goodn pianist keant t, of hef t wal es espöld. == Stukke == Nen greep oet zinne bekeandste stukke: * [[Piano Sonata (Grieg)|Piano Sonata in E minor]], Op. 7 * [[Sonatas for Violin and Piano (Grieg)|Violin Sonata No. 1 in F major]], Op. 8 * Concert [[Overture]] ''[[In Autumn (Grieg)|In Autumn]]'', Op. 11 * [[Sonatas for Violin and Piano (Grieg)|Violin Sonata No. 2 in G major]], Op. 13 * [[Piano Concerto (Grieg)|Piano Concerto in A minor]], Op. 16 * [[Incidental music]] to [[Bjørnstjerne Bjørnson]]'s play ''[[Sigurd Jorsalfar (Grieg)|Sigurd Jorsalfar]]'', Op. 22 * [[Incidental music]] to [[Henrik Ibsen]]'s play ''[[Peer Gynt]]'', Op. 23 * ''[[Ballade in the Form of Variations]] on a Norwegian Folk Song'' in G minor, Op. 24 * [[String quartet|String Quartet]] in G minor, Op. 27 * ''Album for Male Chorus'', Op. 30 * ''Two Elegiac Melodies for Strings'', Op. 34 * Four ''Norwegian Dances'' for piano four hands, Op. 35 (later orchestrated) * [[Cello Sonata (Grieg)|Cello Sonata in A minor]], Op. 36 * ''[[Holberg Suite]]'' for piano, later arr. for string orchestra, Op. 40 * [[Sonatas for Violin and Piano (Grieg)|Violin Sonata No. 3 in C minor]], Op. 45 * [[Peer Gynt (Grieg)|''Peer Gynt'' Suite]] No. 1, Op. 46 * ''Lyric Suite for Orchestra'', Op. 54 (orchestration of four [[Lyric Pieces]]) * [[Peer Gynt (Grieg)|''Peer Gynt'' Suite]] No. 2, Op. 55 * Suite from ''Sigurd Jorsalfar'', Op. 56 * Four ''[[Symphonic Dances (Grieg)|Symphonic Dances]]'' for piano, later arr. for orchestra, Op. 64 * ''Haugtussa'' Song Cycle after [[Arne Garborg]], Op. 67 * ''Slåtter'' (Peasant Dances) for piano, Op. 72 * Sixty-six ''[[Lyric Pieces]]'' for piano in ten books, Opp. 12, 38, 43, 47, 54, 57, 62, 65, 68 and 71, including: ''Arietta'', ''To the Spring'', ''Little Bird'', ''Butterfly'', ''Notturno'', ''Wedding Day at Troldhaugen'', ''At Your Feet'', ''Longing For Home'', ''March of the Dwarfs'', ''Poème érotique'' and ''Gone''. == Reffereansies == <references/> == Oetgoande verbeendiges == * [https://web.archive.org/web/20080212030409/http://www.grieg07.no/ 100joarige herdeanking van Edvard Grieg's dood - offisjele webstea] * [https://web.archive.org/web/20090413060030/http://www.edvardgrieg.no/ Griegarchievn in Bergen's Publieke Bookhalle] * [http://www.troldhaugen.no Troldhaugen Museum, Griegs hoes] * [https://web.archive.org/web/20051214011056/http://www.mnc.net/norway/GRIEG.HTM Leawnsbeskriewing van Grieg] duur prof. Harald Herresthal * [http://www.nycgovparks.org/sub_your_park/historical_signs/hs_historical_sign.php?id=11839 Edvard Grieg standbeeld] duur [[Sigvald Asbjornsen]] in [[Prospect Park (Brooklyn)]] * Films oawer Grieg: [http://www.imdb.com/title/tt0303955/ ''What Price Immortality?'' (1999)], [http://www.imdb.com/title/tt0066393/ ''Song of Norway'' (1970)] === Opnames van Edvard Grieg === * [http://www.pianolist.org/music/papillon.mp3 Papillon - Lyric Piece, Op. 43, no. 1] op enömn duur Grieg op pianorolle, 17 april 1906, Leipzig ([http://www.pianola.org/reproducing/reproducing.cfm Info]) * ''Legendariese Piano Opnames: Alns van Grieg, Saint-Saëns, Pugno, en Diémer'' ([http://www.marstonrecords.com/legendary-piano/legendary_piano_tracks.htm Marston Records]) * ''Edvard Grieg: The Piano Music In Historic Interpretations'' ([https://archive.is/20130223083237/http://www.simax.musiconline.no/shop/displayAlbumExtended.asp?id=16520 SIMAX Classics - PSC1809]) * ''Grieg and his Circle'' ([https://web.archive.org/web/20111225094817/http://www.pavilionrecords.co.uk/ Pearl, GEMM 9933 CD]) * ''[https://web.archive.org/web/20130127014000/http://www.kunstmuseene.no/Default.asp?enhet=troldhaugen&art=212&kat=178&sp=1 Grieg spiller Grieg]'' (Edvard Grieg Museum Troldhaugen) * [https://web.archive.org/web/20050306063111/http://www.rprf.org/Rollography.html Piano Rolls] ([http://www.rprf.org/ The Reproducing Piano Roll Foundation]) {{DEFAULTSORT:Grieg, Edvard}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Klassieke meziek]] [[Kategorie:Komponist]] 2sinw8rk6lka3hvd0h9hy373e8yqsf8 0 21025 333093 332048 2026-08-08T00:24:01Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 333093 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Bellagio 2.jpg|thumb|300px|Panorama van et Comomeer met de [[Grignaboargen|Grignaboargen]] in [[Bellagio (Italië)|Bellagio]].]] Et '''Comomeer ''' ([[Italiaans]]: ''Lago di Como'', en mangs ook ''Lario'' neumd noar de [[Latien]]se name ''Larius Lacus''; ''Lach de Comm'' in [[Lombardies]]) is een meer van [[gletsjer|smeulten gletsjeries]] in et [[Italië|Italiaanse]] [[Lombardië]]. Et is 146 kilometer in et veerkaant, woermet as et noa et [[Gardamear|Gardameer]] en et [[Lago Maggiore]] et grötste is. Met zowat 400 meter is et ene van de [[Lieste van deepste mearen|deepste meeren]] van [[Europa (werelddeel)|Europa]]. Den meerboadem lig meer as 200 meter oonder de zeespegel. Varenna en Lierna wördt vake töt de mooiste dörpkes van et Comomeer rekkend. Seend [[Romeinse Riek|Romeinse tieden]] is et Comomeer al ne geleefde stea bie [[oadel]] en rieke leu. Der komt völle toeristen op of vanweage artistieke en kulturele zeensweardigheden. Et hef grote villas en paleizen zo as [[Villa Olmo]], [[Villa Serbelloni]] en [[Villa Carlotta]]. Völle bekeande leu hebt een hoes an et meer, zo as [[Matthew Bellamy]] van den [[Groot-Brittanië|Britsen]] band [[Muse (band)|Muse]], [[Madonna (zangeres)|Madonna]], [[George Clooney]],<ref>[https://web.archive.org/web/20091106054721/http://www.lifeinitaly.com/italian-movies/clooney.asp Lifeinitaly.com]</ref> [[Gianni Versace]], [[Ronaldinho Gaucho|Ronaldinho]], [[Sylvester Stallone]], [[Julian Lennon]], [[Richard Branson]], [[Ben Spies]], en [[Pierina Legnani]]. Et Comomeer wörd duur völle leu as ene van de meuiste meeren van Europa beskouwd.<ref>[https://web.archive.org/web/20130507081522/http://www.highonadventure.com/Hoa98apr/Lakecomo/lakecomo.htm Highonadventure.com]</ref> ==Umgewing== Et meer hef ne oard Y-vörm. Den noordeliken tak begeent bie et städken [[Colico]]. De städkes [[Como]] en [[Lecco]] zit an et eande van de zuudwestelike en zuudoostelike täkke. De kleane städkes [[Bellagio]], [[Menaggio]] en [[Lierna]] lignt op et knooppeunt van de täkke. Der geet nen bootdeenst in nen dreehook tusken de städkes hen en wierumme. Bie Lierna lig een wit straand en een kasteel. Et Comomeer krig water van de [[Adda (rivier)|Addarivier]] den as bie Colico binnenkeump en verdan vlöait bie Lecco. Dit betekent det den zuudwesteliken tak doodlöp, woerduur as Como regelmoatig oawerstreumt. Et boargachtige vuuralpenlaand tusken de twee zuudelike täkke van et meer wörd ''Triangolo lariano'' (den [[Lariaansen Dreehook]]) eneumd. Hier onsteet de [[Lambro]]rivier. ==Wear== Et wear roond et Comomeer is meestal meeld. Der hearst een [[Middellaanse Zeeklimaat]], woerduur as der tropiese en subtropiese plaanten gröait. Den weenterdag heuld et meer de umgewing wöarmer. In [[jannewaori|januwoari]] wörd et der duur mekoar 2°C en in [[juli]] 30 °C. Et water wörd in juli duur mekoar 24 °C. Der vaalt mer heel mangs [[snee]] en dan vuural op de heugere boargtöppe. Den meesten reagen vaalt in [[mei]] en et minst in et weenter. ==Toerisme== De meeste toeristen komt noar et Comomeer vuur et oetzicht, de weelde deers en de spa's.<ref>[http://www.inghams.co.uk/lakes-mountains-holidays/resorts/location/item165325/lake-como-selection/ Lake Como holidays], ''inghams.com'', 20 april 2010</ref> Watersporters komt der ok gearne, um te [[zealen (sport)|zealen]] [[weendsurfen]] en te [[kitesurfen]].<ref>[http://www.italiaspeed.com/2006/cars/fiat/06/kiteboardpro/0606.html 2006 Kiteboard Pro World Tour event, Lake Como], ''Italiaspeed.com'', 6 juni 2006</ref> In 1818 skreef [[Percy Bysshe Shelley]] an [[Thomas Love Peacock]]: "Dit meer oawerstig allens wat ik ooit an mooiheid ezeen hebbe, behalve de [[Arbutus unedo|arbutus]]-eilaanden van [[Killarney]]. Et is laank en smal en lik op nen machtigen rivier den't zik um de boargen en bossen kroonkelt.<ref>[http://www.gutenberg.org/files/19061/19061-h/19061-h.htm red. Francis W Halsey. "Seeing Europe with Famous Authors"]. volume VIII. Funk & Wagnells, 1914</ref> ==Comomeer in popkultuur== *In [[1995]] wör der nen film [[A Month by the Lake]] op enömmen op verskeaidene steas um et meer. *Wat scenes oet [[Star Wars]] Episode II: Attack of the Clones (efilmed in [[2002]]) dee spöld wordt op de planeet Naboo, zeent opnömmen bie [[Villa del Balbionello]]. *In den film [[Ocean's Twelve]] woont den deef Francois Toulour in de [[Villa Erba]], woer as he zin tegenspöller Daniel Ocean een antal moal tegenkeump. *Verskeaidene beelde van et Comomeer komt vuurbie in den [[James Bond]]-film ''Casino Royale'' oet 2006. Villa del Balbianello is et zekenhoes woer as James Bond anstoarkt. In de leste scene achtervolget Bond zinnen tegenspöller Mr. White in Villa La Gaeta. *Den videoclip vuur [[Gwen Stefani]] zin nommer ''Cool'' is efilmed in Villa Erba en op et strand van et Comomeer. * Den videoclip vuur [[John Legend]] zin nommer "All of me" wör opnömmen bie et meer. ==Oetstallige== [[Ofbeelding:LagoComoCarlotta.jpg|1000px|thumb|centre|Et Comomeer vanof [[Villa Carlotta]] in [[Tremezzo]], kort bie et middeln.]] [[Ofbeelding:LagoComoMemorial.jpg|1000px|thumb|centre|Et meer vanof [[Como]]]] [[Ofbeelding:Lecco e il suo lago.JPG|1000px|thumb|centre|Oetzicht op [[Lecco]] en et Comomeer, vanof den boarg [[Barro]].]] [[Ofbeelding:Como Pano from Lake.jpg|1000px|thumb|centre|Waterliene vanof et Comomeer.]] ==Refereansies== <references/> [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Geografie van Italiën]] [[Kategorie:Meer]] [[Kategorie:Toerisme]] tj8t0rwm6a7spbkil3vf366q3bwmldw 0 30103 333092 328154 2026-08-07T19:34:40Z Labrang 24234 verouderd 333092 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Ossetia-map.png|duum|Ligging Süüdossetie]] [[Bestaand:Ossetia05.png|rechts|duum|250x250px|Kaarte Süüdossetie]] '''Süüdossetie''' ([[ossetisk]]: Хуссар Ирыстон, ''Chussar Iryston''; [[georgisk]]: სამხრეთ ოსეთი, ''Samchret Osseti''; [[Russisch|russisk]]: Южная Осетия, ''Juzjnaja Osetija''; officiele name: ''Republik Süüdossetie'') is een gebeed in de [[Kaukasus]], dee sik up [[21 december]] [[1991]] unafhangelik verklårde van [[Georgië|Georgie]]. Georgie en andere landen betwisten de unafhangelikheid. Et land is officieel een semipresidentiele republik, mid et karakter van een [[satellitståt]]. De unafhangelikheid van Süüdossetie wördde erkend döär [[Ruslaand|Rusland]] up [[26 augustus]] [[2008]], döär [[Nicaragua]] up [[2 september]] 2008, döär [[Venezuela]] up [[10 september]] [[2009]], döär [[Nauru]] up [[15 december]] [[2009]] en döär [[Syrie]] up [[29 mei]] [[2018]]. Süüdossetie ligt an de süüdkante van de Kaukasus, dee grenst an de russiske republik [[Noordossetie]], en strekt sik richting et süden üüt tot an de rivyr [[Mtkvari]] in Georgie. Een grout deyl van et bargachtige gebeed ligt 1.000 meter boaven seynivo. Süüdossetie hevt een uppervlakde van 3.900 km² en hevt üm de by 70.000 inwuners, dee een mengeling binnen van georgiers en osseten. De groutste stad in et gebeed is [[Tskhinvali]], dat as de höyvdstad van et gebeed deent. De regio was een autonoom [[oblast]] in Georgie under de [[Sovjet-Unie|Sovjetuny]]. == Oorlog in Süüdossetie == In de nacht van [[8 augustus]] 2008 (lokale tyd) völlen [[Georgië|georgiske]] truppen Tskhinvali an, nådat de georgiske regering bewäärde dat de süüdossetiske separatisten darpen in de buurt van Tshkinvali ebombardeerd sollen hebben, in teagenstelling tot president [[Micheil Saakasjvilis]] anbud tot wåpenstilstand. Georgie reageerde upny döär et leager in te setten, en hevt vervolgens hülpe esöcht by de [[Verienigde Staoten van Amerika|Vereynigde Ståten van Amerika]]. == Üütgånde verwysingen == {{Commonscat|South Ossetia}} {{Dialekt|wvel||Nysassiske Skryvwyse}} [[Kategorie:Laand]] [[Kategorie:Geografie van Azië]] [[Kategorie:Geografie van Europa]] [[Kategorie:Georgië]] ejlt5g00wnz2ixt057yzyehrtz5zwln