Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 11857 333124 321774 2026-08-20T00:12:15Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 333124 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Map NL - Nijkerk - Hoevelaken.svg|thumb|250px|De kaort van Hoevelaken]] '''Hoevelaken''' is een darp in de [[Nederlaand|Nederlanse]] [[pervincie|previnsie]] [[Gelderland]], dat deil uutmaakt van de [[Gelderse Vallei]]. Hoevelaken valt oender de gemeente [[Niekark]] en leit oengeveer vuuf kilemeter in oostelijke richting van [[Amesfoort]]. Hoevelaken is wat de veurzieningen angaot ok arg ericht op [[Amesfoort]]. Hoevelaken was tot an 't jaor [[2000]] een zelfstandige gemeente, daornao is 't samen-egaon mit de gemeente Niekark. Hoevelaken het oengeveer 10.000 inwoeners. Vanof [[2009]] kriegt Hoevelaken zien eigen stesjon ''[[Stesjon Hoevelaken]]'', hier stoppen dan ok bussen van [[Connexxion]] en de treinen zullen dan tussen [[Barreveld (daarp)|Barreveld]]-[[Ee (stad)|Ede]] gaon riejen. ==Bekend volk== * [[Harmen Siezen]] (1940), sjoernelist, niejslezer en tv-prissentator (hie woent der noe nog) * [[Henk Vreekamp]] (1943), theoloog en predekant (geboren) ==Uutgaonde verwiezing== *[https://web.archive.org/web/20161002235631/http://ditishoevelaken.nl/ Niejs over Hoevelaken] *[https://web.archive.org/web/20120317175204/http://www.atlas1868.nl/ge/hoevelaken.html Een kaort van de veurmaolige gemeente Hoevelaken in 1868] {{Niekark}} [[Kategorie:West-Veluws artikel]] [[Kategorie:Plaotse in Gelderlaand]] 0p1fwft8oe75v9wfhjbb5rqg3lwya4v 0 16831 333123 321722 2026-08-20T00:06:07Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 333123 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Op de Zwartendijksterschans.JPG|thumb|200px|Zwattendiekster schaans]] De '''Friese waeterlinie''', ok wel ''Tsjonger-Lendelinie'', is een riege van 16e en 17e ieuwse verdedigingswarken van schaansen en waeters in de [[Stellingwarf|Stellingwarven]], noordelik van De Kuunder in et vroegere [[Schoterlaand]], en op de linie Makkinge-Bakevene. Et gebied langes de schaansen, stuwen en dammen wodde tiedens de [[Tachtigjaorige Oorlog]] tegen de Spanjaorden en in et [[Rampjaor]] tegen [[Bernhard von Galen]] en Fraanse hulptroepen onder waeter zet. == Schaansen == [[Ofbeelding:Schansfrieschepalen.jpg|thumb|200px|Schaans Frieschepaolen]] [[Ofbeelding:Zwattendiekster schaans.jpg|thumb|200px|Zwattendiekster schaans]] ;Waeterschaansen *Kuunder schaans *Sliekenborg schaans ;Laekdaelschaansen *Bekhofschaans *Blessebrogge schaans *Schooterschaans *Tolbrogge schaans ;Hoogvene schaansen *Makkinge schaans *Breebarg schaans *Zwattendiekster schaans *Schaans Frieschepaolen ;Reduitstelling *Baansterschaans Bi'j Bakeven was vrogger een oefenschaans, de zogenuumde Sterrenschaans. Disse oefenschaans komt niet uut de Spaonse tied, mar uut de 18e/19e ieuw. === Verloop === De Friese waeterlinie begon an de [[Zuderzee]] en volgde de [[Lende]] tot [[De Blesse]]brogge, daorweg gong de linie naor et reviertien [[Kuunder (revier)|De Kuunder]] en de Schoterbrogge, dan over Et Vene en Terbaand naor Gediek en zo via Donkerbroek en Bakkevene naor Frieschepaolen. In et oosten gong de linie over in de Grunninger waeterlinie naor Delfziel. == Geschiedenis == [[Ofbeelding:Kaart van de schans van Kuinre (Kuynder-schans).jpg|thumb|200px|Kuunder schaans]] === Spaanse anval === In et jaor 1580 het Frieslaand him ansleuten bi'j de Opstand tegen Spanje. In disse tied bin de schaansen bouwd. In 1982 verschenen de Spanjaarden in de Stellingwarven, die vanuut de Sliekenborgschaans et gebied plonderden. In 1985 won et leger van de Republiek uuteindelik de stried van de Spanjaarden die heur in de Sliekenborgschaans verschuulden. === Bommen Berend === In et [[Rampjoar]] 1672 bin de schaansen saemenvoegd en wat uutbreid wodden om et leger van [[Bernhard van Galen|Bommen Berend]], de bisschop van Münster mit zien leger, tegen te holden. In disse stried speulde de Bekhofschaans een belangrieke rol. In juni 1672 wodde de Kuunder Schaans deur et leger van Bommen Berend veroverd, mar naodat ze zonder sukses de rest van de linie perbeerden te veroveren was Bommen Berend an et einde van 1672 weer vot. In 1673 wodden verschillende schaansen versterkt en in de Lende wodde een daam anlegd. Op 24 augustus 1673 zette de bisschop van Münster een anval in waorbi'j hi'j mit zien leger achter de linie komen kon. Bi'j de Blessebrogge schaans wodde daorbi'j slim vochten. Toen op 29 augustus een zwaore noord-wester storm opzette, trokken de troepen van de bisschop heur weeromme naor Steenwiek. In de Lende was et hoog waeter waordeur vule soldaten van de bisschop storven. In oktober 1673 verlieten ze Steenwiek, en d'r kwam een vredesoverienkomst tussen de striedende partijen. == Toekomst == [[Ofbeelding:Lindevallei nabij De Blesse.JPG|thumb|200px|Lendevallei bi'j De Blesse]] In de fieftiger jaoren van de 20e ieuw is de Zwattendiekster schaans restaureerd. De kontoeren van de Bekhof schaans bin in 2007 weer zichtber maekt. Verschillende partijen willen de Friese waeterlinie weer zichtber maeken in et laandschop. Daorveur bin ok al ideeën prissenteerd (kiek bi'j de verwiezings). == Boekies == *Meindert Schroor, ''De Friese Waterlinie - Toneel des oorlogs rond Lende en Kuunder'', 2008, ISBN 978-90-646-6142-6 == Verwiezings == *[https://web.archive.org/web/20110816030046/http://www.provincie.drenthe.nl/publish/pages/52454/waarnemingsstudie_feno_versie_feb_2011.pdf?handheld=true Waarnemingsstudie - Herontdekking van de Friese waeterlinie] *[https://web.archive.org/web/20080502142054/http://www.landschapsbeheerfriesland.nl/ Website landschapsbeheerfriesland.nl] *[http://www.provincie.drenthe.nl/landelijkgebied/diverse-onderdelen/losse-pagina%27s/item_55550/?handheld=true Zwartendijksterschans, Een onderdeel van een Friese waterlinie] *[http://www.oplemenvoeten.nl/content/wandelen/nederland/wandelen-nederland-stellingwarf.html Verhaeltien over de waeterlinie] *[http://www.noorderbreedte.nl/pdf/96507.pdf Zwattendiekster schaans (PDF)] [[Kategorie:Stellingwarfs artikel]] [[Kategorie:Stellingwarven]] [[Kategorie:Fort]] [[Kategorie:Geschiedenis van Frieslaand]] ghmosm91djbcmldv2qday1ygzfy2xg3 0 21595 333125 323925 2026-08-20T00:23:32Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 333125 wikitext text/x-wiki {{Laandtabel-twd | naam = | naaminlaandssproak = सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र नेपाल<br>Sanghiya Loktāntrik Ganatantra Nepāl | naam-nds = | vlagge = Flag of Nepal.svg | woapn = | lokasie = Nepal (orthographic projection).svg | sproaken = [[Nepalees]] | heufdstad = [[Katmandoe]] | regeringsvörm = [[Federale Reppubliek]] | religie = [[Hindoeïsme]] | km2 = 147.181 | pctwater = 2,8 | inwonners = 26.494.504 (2011) | dichtheid = 180 | breedtegroad= 26/32//N | lengtegroad= 86/44//E | regio=Himalaja | volksleed = ''[[Sayaun Thunga Phool Ka|Sayaun Thunga Phulka]]''<br/><small>"Oet Hoonderden Blomen"</small> | munteenheid = [[Nepalesen Roepi|Roepi]] | valutakode = NPR | tiedzone = [[NPT]] ([[UTC]]+5:45) | feestdag = | tld = np | laandkode = NP | tel = 977 | ofbeelding2 = | umskrieving2 = }} '''Nepal''' (in et [[Nepalees]]: नेपाल), offisjeel de ''Federale Demokratiese Reppubliek Nepal''<ref>[https://web.archive.org/web/20101229013308/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/np.html – Cia.gov - The World Factbook: "Nepal".] Bekekken: 5 december 2012.</ref> is een laand in [[Zuud-Azië]]. Et hef ne oppervlakte van 147.181&nbsp;km² en der wont ongevear 27 miljoen leu. Et ligt in de [[Himalaja]]boargen, in et noorden tegen [[Volksreppubliek China|Sjina]] en vuur de rest in eklemd tusken [[India]]. De heuwdstad en grötste stad is [[Katmandoe]]. Et boargachtige noorden van Nepal hef achte van de tiene [[Lieste van hoogste boargen van de wearld|hoogste boargen van de wearld]]. Den hoogsten boarg, de [[Mount Everest]] (in et Nepalees ''Sagarmāthā,'' eskrewen as सगरमाथा) is der doar enen van is. Der zeent mear as 240 töppe heuger as 6000 meter. Et zudelike deel, [[Terai]], is vruchtboar en vochtig. Ongevear 81,3% van de leu is [[Hindoeïsme|Hindoestaans]], et heugste antal van alle laanden. Vanoet et verleden is der 9% [[Boeddhisme|Boeddhisties]]. Wiedters is 4% [[Islam|Mohameddaans]], 3,1% [[Kirant Moendhoem|Kiranties]] en 1,4% [[Kristendom|Kristelik]]. Ongevear 0,4% van de leu doot der an [[animisme]].<ref>[https://web.archive.org/web/20130418041642/http://cbs.gov.np/wp-content/uploads/2012/11/National%20Report.pdf 2011 Nepal Census Report]</ref> Een groot deel van de leu, vuural dee in de boargen wont, rekkent zikzelf mangs Hindoestaans en mangs Bhoeddisties, umdet beaide geleuwe ruumte vuur mekoar loat.<ref>[https://web.archive.org/web/20170810210744/http://www.nepjol.info/index.php/VOH/article/view/85/78 Shrestha, Khadga Man. Religious Syncretism and Context of Buddhism in Medieval Nepal. Voice of History, 2005. Volume 20, oetgawe 1. bladzieden 51 – 60.]</ref> Van [[1768]] töt [[2008]] was Nepal ne [[monarchie]] oonder de [[Shah-familie]]. Doarvuur warren et verskeaidene lösse stöatjes, töt at [[Prithvi Narayan Shah]] ze bie mekoar kreeg. Noa den tien joar doerenden [[Nepalesen Börgeroorlog]] en wekkenlange protesten van alle politieke metbeslissers, köm der ne 12-peuntenofspraak.<ref>[http://www.un.org.np/unmin-archive/downloads/keydocs/12-point%20understanding-22%20Nov%202005.pdf UN.org. Nepal, UN. 12-point understanding reached between the Seven Political Parties and Nepal Communist Party (Maoists)]. Bekekken: 3 juli 2014.</ref> Bie de verkiezingen van den [[28 mei|28sten mei]] [[2008]] wör massaal stemd tegen de monarchie en vuur ne [[federale reppubliek]] met meardere politieke partiejen. Et blif nog aait lastig um der an te wennen, mer de 12-peuntenofspraak heuld töt non too staand. Nepal is een [[ontwikkelingslaand]] woer as de leu weainig verdeent. In [[2014]] steund et op de [[Volkontwikkelingsindex]] op plaatse 145 van de 187 laanden. Völle inwonners hebt slim honger en leawt in oarmood. Toch hef et laand redelik wat trädte vuuroet emaakt, umdet de regearing zik der op hef vaste betten um et laand vuur [[2022]] et steampel [[minst oontwikkelde laand]] oet te wisken.<ref>[https://web.archive.org/web/20140630125739/http://npc.gov.np/new/uploadedFiles/allFiles/LDC_Final_draft.pdf Planning Commission, Nepal. An Approach to the Graduation from the Least Developed Country by 2022. http://www.npc.gov.np/.] Bekekken: 3 juli 2014</ref> == Naam == Den laandsnaam hef denzelfden oorsproonk as den naam van et [[Newar (volk)|Newar]]-volk. De wöare "Nepāl", "Newār", "Newāl" en "Nepār" zeent allemoal vörme van etzelfde woard, mer dan met iets nen aanderen klaank. Nepal zol oet et [[Sanskriet]] stammen en de deftige vörm wean. Newar is de wat volksere variaant oet et [[Prakriet]]. In [[Tistung]], een dal op et westen van Katmandoe, veunden gelearden een opskrift oet 512, woerin as et zinneke "groten an de Nepals" steet. Doarmet zol verwezen wörden an beaide et volk en et laand. Et woard "Newar" as verwiezing noar "Inwonner van Nepal" wör vuur et eerste broekt in een geskrift oet [[1654]] in Katmandoe. Den [[Italiën|Italiaansen]] Jezuïet [[Ippolito Desideri]] ([[1684]]-[[1733]]), den as in [[1721]] noar Nepal treuk, skreef at de inwonners van Nepal Newars heten. Der wörd wal es beweard at "Nepal" ne versanskriesering van "Newar" is, of det "Newar" nen niejeren vörm van "Nepal" is. Ne aandere verkloaring zeg at de wäorde "Newar" en "Newari" volkse oetsproaken zeent, dee as komt van de verbasting van P noar V/W en L noar R. In oetsproake wörd de leste konsonaant vortloaten en den kleenker verlengd: "Newā" vuur Newār ofNewāl en "Nepā" vuur Nepāl. Volgens volksverhalen köm der nen Hindoestaansen healigen "Ne" in et Katmandoedal wonnen. Ne besköarmden et dal ("pala" in de [[Pali]]-sproake). == Verleden == Veundste oet de [[steentied]] teunt an at der al 11.000 joar leu in de Nepal-strekke woont. Et laand wörd al neumd in verskeaidene heuwdstukke van de Hindoestaanse geskriften, de [[Veda|Veda's]]. Volgens Gopal Vansawali warren de eerste intrekkers in et gebeed de [[Gopal Bansa|Gopalen]], woernoa as achtereen de Mahispala en de [[Kirati]] kömmen. Disse Tibet-Burmese leu leawden noar verluudt der 2500 joar eleden. Der is liekewel gin arkeologies bewies vuur en et ennigste de'w der van weet, is in later tieden dale skrewen. Zo'n 500 vuur [[Jezus Christus|Kristus]] warren der verskeadene kleane könninkriekskes en stämme in et zuden. Oet ene van disse hearsende families köm den preens [[Siddhartha Gautam]] (meestal skatt tusken [[563]]–[[483]] vK), den as later zinnen titel der achterhen deed um een sober leawen te volgen. Hee wör bekeand as de ''Buddha'' ("Den Ontwaakten" or "Den Verlichten"). Et wörd annömmen at den zeuwenden Kirata-könning, [[Jitedasti]], um dee tied regearen deed. [[File:Basantapurpalace.JPG|thumb|247x247px|Basantapoer, et vuurmoalige könninklike oonderkommen]] Tegen 250 vK kömmen de zudelike strekken oonder besteur van et [[Mauryanenriek|Maurianenriek]] in et hudige Noord-[[India]]. Et wör nen belangrieken stoat oonder et [[Goeptariek]] in et [[4e eeuw |veerde joarhoonderd]]. Der is oardig wat dale skrewen oawer et könninkriek Nepal duur den bekeanden Sjinesen Boeddhistiesen pelgrimsmonnik [[Xuanzang]], roond et joar [[645]] CE. Der is völle oawer et verleden van Nepal in de steender van et Katmandoedal graveerd. Verskeaidene hoonderden joaren gungen der oawerhen en Nepal wesselden van et ene riek in et aandere. Oeteandelik in et [[11e eeuw|elfde joarhoonderd]] köm Nepal oonder et [[Tjaloekiariek]], oet zudelik India. Dee drungen et Hindoeïsme der duur, woerduur as et Boeddhistiese laand slim veraanderden. === Middeleeuwen === Vuur in et [[12e eeuw|12de joarhoonderd]], kömmen der leaiders op oet et zuden, woervan as den achternaam op et Sanskriete achterplaksel ''malla'' eandigden ("worstelder"). Disse könningen regearden de volgende 200 joar, woernoa as et könninkriek in mear as 20 stöatjes oet mekoar völ. Achterin et [[14e eeuw|14de joarhoonderd]] köm der ne nieje Malla-familie op in et Katmandoedal, woermet as een groot deel van et hudige midden van Nepal wier bie mekaar köm. In [[1482]] wör et laand op edeeld in dree könninkrieken: [[Katmandoe (Könninkriek)|Katmandoe]], [[Patan (Könninkriek)|Patan]] en [[Bhaktapoer (Könninkriek)|Bhaktapoer]]. == Laandbeskriewing == [[File:Nepal topo.jpg|thumb|329x329px|Kaarte van Nepal]] Nepal is 800 kilometer laank en 200 kilometer breed. Et wörd meestal indeeld in dree eardriekskeundige strekken: Boargen, Heuwels en [[Terai]]. Disse ekologiese streppels loop van et oosten noar et westen en wordt vertikaal duursneden duur de grote rivieren van Nepal, dee as van et noorden noar et zuden streumt. De Terai in et zuden zeent de leeglaandvlaktes, op de greanze met India. Ze heurt bie et noordelike reandke van de [[Indus-Gangesvlakte]]. Ze zeent oetsletten en voodt duur dree grote Himalayarivieren: de [[Kosi]], de [[Narayani]] en de [[Karnali]]. Wiedters gef et ook nog kleandere riveren die oet de eeuwige sneeliene komt. Disse strekke hef een [[subtropies]] töt [[tropies klimaat]]. De Heuwelstrekke (''Pahad'') lig oonder de hoge boargen. De töppe van disse strekke ligt tusken de 800 en 4000 meter hoogte. Ze goat geleadelik oawer van subtropies klimaat oonder de 1200 meter noar [[alpklimaat]] boawen de 3600 meter. De boargketten de [[Mahabharat]] vörmet de zuudgreanze van disse strekke, met ofwesselend subtropiese rivierdalen en "heuwels" töt an de noordgreanze. In de dalen hiervan wont de meeste leu. [[File:Himalaya sud avion.JPG|thumb|329x329px|Et Annapoerna-gedeelte van de Himalajas.]] De Boargen (''Himal''), dee deel zeent van de grote [[Himalaja]], vörmet et noorden van Nepal. Hier lignt de heugste boargen van de weareld, woeroonder de 8848 meter hoge [[Mount Everest]] op de greanze met [[Volksreppubliek China|Sjina]]. Der zeent nog zeuwen aandere boargen heuger as 8000 meter in Nepal: [[Lhotse]], [[Makalu]], [[Cho Oyu]], [[Kanchenjunga]], [[Dhaulagiri]], [[Annapurna]] and [[Manaslu]]. Nepal hef vief klimaatstrekken, dee met de heugte met veraandert. Oonder de 1200 meter is et (sub)tropies, tusken 1200 en 2400 meter is der een gemoatigd klimaat, tusken 2400 en 2600 meter een koold klimaat, tusken 3600 en 4400 meter een subarkties klimaat en boawen de 4400 meter een arkties klimaat. Nepal hef vief seizoenen: [[zommer]], [[monsoen]], [[hoarfst]], [[weenter]] en [[leante|vuurjoar]]. De Himalaya heuld de koolde weenterweend van Midden-Azië tegen en vörmet de greanze vuur de monsoenweend. Et laand was vroger dichtbegröaid, mer oontbossing in alle strekken hef der vuur zörget at ofbrokkeling, verskoewing en ofkalving van de leafumgewingen een groot probleem is wörden. Boargbeklimmers komt gearne noar Nepal um de hoge en oetdagende töppe, zo as de Mount Everest. Den is lechter vanof de Nepalese kaante te beklimmen. === Eardplaten === Duurdet et Indiase wearelddeel en et Euraziatiese tegen mekoar op klappern in de [[Paleogeentied]] (en rechtevoort nog aait), ontsteund de [[Himalaja]] en et [[Tibetaanse Hooglaand]]. Nepal lig pal in dit botsingsgebeed. De Indiase plate skof met 50 mm per joar alverdan noordeliker in verhoolding met Azië. A'j de grötte van de eardblukke noagoat, is det beheurlik rap; ongevear twee moal zo rap as de snelheid woermet as de neagels van een meanske gröait. Den dikken Indiasen korst dok oonder de verhooldingswies meender stoarken Tibetaansen korst, woerduur as de Himalaja op edrok wörd. Oet een oonderzeuk in [[2014]] bleek at der duursneewies um de 750/140 en 870/350 joar ne grote [[eardbewing]] in oost Nepal keump. Een oonderzeuk oet [[2015]] teunden ne terugslag van 700 joar an tusken eardbewingen. Et oonderzeuk beweart ook at der duur tektoniesen drukoawerdracht een verbaand is tusken de [[eardbewing van 1934 in Nepal|eardbewing van 1934]] en den van [[Eardbewing van Nepal (2015)|2015]]. Ze volget een vast eardbewingspatroon. ===Leafumgewing=== Duur de grote heugteverskillen zeent der in Nepal verskillende leafwearlden, van [[Tropies gröslaand]] an de greanze met [[India]] töt [[tropies woold|tropies woold]] en [[konifeerwoold]]en in et Heuweldeel, töt gemengd woold op de flaanken van de Himalaja, töt [[grös]]- en lege buskes töt rotsen en ies op de heugste töppe. Op de leegste stukke lig et [[Gröslaand van Terai-Duar]]. Dee sloett an op et [[Suptropiese Himalajabos]], wat tusken de 500 en 1000 meter heugte vuurkeump. Tusken 1000 en 2000 meter heugte tref iej [[Subtropies noaldbos]]. A'j nog heuger komt, wör et klimaat van oost noar west verdeeld duur de [[Gandaki]]-rivier. Op et oosten is et vaker reagenachtig en der leaft mear deers en plaanten. Et westen is dreuger en meender soortriek. Vanof 1500 töt 3000 meter wörd et gemoatigd bosriek: de [[Oostelik Himalajawoold|Oostelike]] en [[Westelik Himalajawoold|Westelike Himalajawoolden]]. Duur mekoar geeldt: wo heuger a'j komt, wo dunner de begröaiing. <gallery> Bestaand:Seto Gumba Panorama view.jpg|Panorama van Seto Gumba Bestaand:Thakuri village near Khartuwa 2013.jpg|Oetzicht oawer et doarp [[Khartuwa]] vanoet et doarp Thakuri in Sitalpati, Shankhuwasabha, oost Nepal. Bestaand:NASA Landsat 7 Nepal.png|Beeld van Nepal van de NASA Landsat-7. Bestaand:Himalaya sud avion.JPG|De boargketten [[Annapurna]] in de Himalaja. Bestaand:Panorama phoksumdo lake from camp.jpg|[[Phoksundo-meer]]. Bestaand:Kaligandaki ghasa.jpg|De [[Kali Gandaki-kloof]] is ene van de deepste kleuwe van de wearld. Bestaand:Marsyangdi valley near Pisang (4518299825).jpg|[[Marshyangdi|Marshyangdi-dal]] – Et gef völle van dit soort gletsjerdalen in de Himalaja. Bestaand:Everest kalapatthar crop.jpg|[[Mount Everest]], den heugsten boarg van de wearld, lig op de greanze tusken Sjina en Nepal Bestaand:Wind erosion Kalopani Nepal.jpg|Weendoetslieting in Kalopani. Bestaand:Terai nepal.jpg|Een veeld in Terai. Bestaand:Phulchowki Hill.jpg|Phulchowki-heuwel. </gallery> ==Besteur== ===Indeling=== [[Bestaand:Nepal zones.svg|thumb|Distrikten van Nepal]] Nepal is opdeeld in 14 zones en 75 distrikten, bie mekoar zat in vief ontwikkelingsstrekken. Elk distrikt hef een vast distriktsheuwd den as toozut op noaleawing van de wet en oetvoering van de regearingstaken. De vief strekken en veerteen zones zeent: *[[Oosterstrekke, Nepal|Oosterstrekke (Purwanchal)]] ** [[Koshi]] ** [[Mechi]] ** [[Sagarmatha]] *[[Middelste strekke, Nepal|Middelste strekke (Madhyamanchal)]] ** [[Bagmatii]] ** [[Janakpur]] ** [[Narayani]] *[[Westerstrekke, Nepal|Westerstrekke (Pashchimanchal)]] ** [[Dhawalagiri]] ** [[Gandaki]] ** [[Lumbini]] *[[Midwesterstrekke, Nepal|Midwesterstrekke (Madhya Pashchimanchal)]] ** [[Bheri]] ** [[Karnali]] ** [[Rapti]] *[[Oeterst westelike strekke, Nepal|Oeterst westelike strekke (Sudur Pashchimanchal)]] ** [[Mahakali]] ** [[Seti]] ===Politiek=== Nepal is de leste twentig joar besteurlik onmeundig rap veraanderd. Töt an [[1990]] was Nepal ne absolute monarchie. In det joar veulden zik [[Keunink Birendra]] slim oonder druk zat duur ne [[kommunisme|kommunistiese volksbeweaging]]. Hee stemden in met ne grootskoalige politieke hervörming, duur der ne [[parlementeare monarchie]] van te maken. Den keunink was dan stoatsheuwd en den premier regearingsheuwd. Nepal har twee [[kamer (politiek)|kamers]], met een [[Hoes van Ofveardigden]] (de ''Pratinidhi Sabha'') en den [[Nasjonalen Nepalesen Road|Nasjonalen Road]] (de ''Rastriya Sabha''). Et Hoes van Ofveardigden har 205 leden dee as rechtstreeks duur et volk ekeuzen warren. Den Nasjonalen Road har 60 leden: 10 dee anwezen warren duur den keunink, 35 dee ekeuzen warren duur et Hoes van Ofveardigden en de aandere 15 dee ekeuzen warren duur nen kiesroad van steaden en döarpe. De regeartied kon vief joar doeren, mer ook duur den keunink vuurtieds of ekapt worden. Alle Nepalezen van 18 joar en eulder meugen stemmen. Et oetvoerende hoes, et [[kabinet (politiek)|kabinet]], besteund oet den keunink en de Ministerroad. Denne wat de meeste stemmen in de verkiezingen kreeg, wör dan premier. et kabinet wör ekeuzen duur den keunink, den as zik leut roadgewen duur den premier. Regearingen heulden et nooit lange vol, duur interne instorting of duur groondwettelike opheffing duur den keunink op anroaden van den premier. Gin ene regearing seend [[1991]] heuld et länger as twee joar oet. Ne politieke beweaging in [[april]] [[2006]] brachten veraandering in et laandsbesteur. Der wör ne tiedelike groondwet oetdacht, woerbie as den keunink al zinne macht inleaweren mos. Noa vreadesoawerleg met [[Maoïsme|Maoïstiese]] rebellen wör der een tiedelik Hoes van Ofveardigden op ericht met Maoïstiese leden. Et antal zetels in et parlemeant wör opheugnd noar 330. In [[2007]] köm de Maoïstiese [[Vereanigde Kommunistiese Partieje van Nepal]] bie de tiedelike Nepalese regearing. Eand 2007 skreef de tiedelike regearing een vuurstel oet um van Nepal nen federalen republiek te maken, met nen presideant as stoatsheuwd. Op [[10 april]] [[2008]] steunden de Maoisten boawenan, mer neet met ne seempele mearderheaid.<ref>[http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=11057207&amp;fsrc=nwl The Economist - Nepal's election The Maoists triumph. 17 april 2008.] Bekekken: 29 juli 2009.</ref> Et nieje parlemeant nöm den niejen wet met ne grote mearderheaid an stemmen an. Keunink [[Gyanendra]] har 15 deage um zin paleis in sentraal Katmandoe oet te goan. Op den [[26 juni|26sten juni]] van [[2008]] verkloarden premier [[Girija Prasad Koirala]], den as seend [[januwoari]] [[2007]] stoatsheuwd was, det he zol oftreaden op den dag at den eersten presideant van et laand ekeuzen zol wean. De eerste kiesronde was op [[19 juli]] [[2008]]. Hieroet köm [[Parmanand Jha]] as winner noar vuurten, mer ginene van de kandidoaten kreeg alle neudige 298 stemmen bie mekoar. Doarumme wör der et volgende joar wier estemd. [[Ram Baran Yadav]] van de [[Nepalese Kongrespartieje]] versleug Maoist [[Ram Raja Prasad Singh]] met 308 van de 590 stemmen.<ref>[https://web.archive.org/web/20080804060839/http://presidentofnepal.com/ Presidentofnepal.com.] Bekekken: 5 december 2012.</ref> Noa den zinne inzwearing as presideant op [[23 juli]] 2008, gavven Koirala zinnen baan op. [[Bestaand:Prachanda.jpg|thumb|Prachanda sprekt vuur nen vergoaring in Pokhara.]] Op den [[15 augustus|15den augustus]] van 2008 wör den Maoïstiesen leader [[Prachanda]] ([[Pushpa Kamal Dahal]]) ekeuzen as eersten presideant van Nepal. Mer op [[4 mei]] [[2009]] treud Dahal al wier of weagens anhooldende steggelderieje oawer et ontsloan van nen leagerleader. Seend dee tied steet et laand in tweestried, met as belangriekste disterpeunt of de vrogere Maoïstiese strieders, et Volksbevriedingsleager, bie in het leager van et laand opnömmen worden mut.<ref>[http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2010/07/06/AR2010070605214.html The Washington Post - Long stalemate after Maoist victory disrupts life in Nepal. Anup Kaphle. 7 juli 2010.]</ref> Noa Dahal wör Jhala Nath Khanal van et CPN (UML) as presideant ekeuzen. Mer den mos ook wier oftreaden, umdet he de vreadesbesprekkingen en et groondwetskriewen neet gangshoolden kon. In [[augustus]] [[2011]] wör den Maoïst Babu Ram Bhattarai den doarden presideant, noa nen verkiezingsroonde.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-14700892 BBC News - Baburam Bhattarai elected prime minister of Nepal. 28 augustus 2011.] Bekekken op 12 meart 2012.</ref> Op 24 mei 2012 gavven den tweeden presideant Krishna Sitaula zinnen baan op<ref>[https://web.archive.org/web/20140225093840/http://www.ekantipur.com/2012/05/24/top-story/sitaula-gurung-resign-from-govt/354449.html Ekantipur - Sitauala, Gurung resign from govt.]</ref> Op den [[27 mei|27sten mei]] [[2012]] lukten et den Vergoaring neet um met nen niejen groondwet te kommen. Presideant Baburam Bhattarai kondigden in nen nasjonaal oet ezeunden toosproak nieje stemroondes an: "Wie könt nich aans as teruwgoan noar et volk en doaroet nen neien road te zeuken um oonzen groondwet te skrieven." Ene van de grötste knelpeunten was de vroage of de Nepalese lidstoaten indeeld worden mut noar et volk wat der leaft.<ref>[http://www.cbc.ca/news/world/story/2012/05/27/nepal-elections.html CBC News. "Nepal PM calls new elections after constitution failure". 28 mei 2012].</ref> Nepal is ene van de weanige Aziatiese laanden dee as der den [[doodstraf]] achterhen edoan hebt.<ref>[https://web.archive.org/web/20110503225522/http://www.amnestyusa.org/document.php?id=ENGACT500122007&lang=e Amnestyusa.org - "Death Penalty Statistics 2006". Bekekken op 29 juli 2009.</ref> en et eerste laand wat [[homohuwelik]]en toolöt.<ref>[http://www.starobserver.com.au/soap-box/2009/06/16/progress-in-new-republic-of-nepal/13887 Starobserver.com.au. "Progress in new Republic of Nepal". 16 June 2009.] Bekekken: 29 juli 2009.</ref> ==Verwiezings== <references/> [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Nepal| ]] ggprtk1mah8ut1tsicgkjis0qfnpxil