Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 1810 333149 323134 2026-08-23T18:20:04Z ~2026-46259-48 36867 /* */ 333149 wikitext text/x-wiki {{Gemeente | naam = Niekark | bestaansnaam vlagge = Flag of Nijkerk.png | bestaansnaam wapen = Coat of arms of Nijkerk.svg | lokasie = LocatieNijkerk | previnsie = [[Gelderlaand|Gelderland]] | heufplaose = '''Niekark''' | kernen = [[Achterhoek (Niekark)|Achterhoek]], [[Appel (Niekark)|Appel]], [[De Veenhuus]], [[Driedarp]], [[Hoevelaken]], [[Holkerveen]], [[Kruushaor]], [[Niekarkerveen]], [[Prinsekamp]], [[Slichtehorst]], [['t Woud|t Woud]], [[Palestina (Niekark)|Palestina]] | oppervlak = 72,10 | oppervlak laand = 69,48 | oppervlak waoter = 2,62 | inwoeners = 40.618 | daotum inwoeners = [[1 mei]] [[2014]] | dichtheid = 585 | breedtegraod = 52/13/0/N | lengtegraod = 5/29/0/E | verkeersaoder= A1, A28, N301 | netnummer = 033 | postcode = 3860 - 3864, 3871 | webstee = [http://www.nijkerk.eu/ www.nijkerk.eu ] | }} [[Bestaand:Niekark.jpg|thumb|200px|Kark in Niekark]] [[Bestaand:Plaotsnaambord_Niekark.jpg|right|200px]] '''Niekark''' ([nikɑrək], [[Nederlaands|Nederlands]]: ''Nijkerk'') is n stad en [[gemiente (bestuur)|gemeente]] in de [[Nederlaand|Nederlandse]] [[pervincie|provinsie]] [[Gelderlaand|Gelderland]]. Niekark staot bie sommige minsen nog de altied bekend as n darp maor t het al sinds [[1413]] [[stadsrechten]]. De gemeente had op [[1 mei]] [[2014]] roend de 40.618 inwoeners (bron: CBS) en t het n oppervlakte van 72,10&nbsp;km², waorvan 2,62&nbsp;km² [[woater|waoter]]. De gemeente bestaot uut de kernen Niekark, [[Niekarkerveen]] en [[Hoevelaken]], de buurtschappen bin [[Holkerveen]] en [[Driedarp]]. De stad Niekark zelf het oengeveer 27.600 inwoeners. Niekark leit in t westen van de [[Veluwe]] tegen [[Eemland]] an, t is goed te bereiken via de [[A28]] en t spoorlien [[Amersfoort]]-[[Zwolle]]. In Niekark wort oek n [[West-Veluws]] dialekt epraot (t [[Niekarks]]). t Niekarks liekt stark op t [[Putters]], maor t is wat [[Nederfrankies]]er deur de invleud van [[Utrecht (provinsie)|Utrecht]]. Zo bin der aordig wat overeenkomsten tussen t [[Bunsjoots|Bunschoots]], t Niekarks (en t Putters), n veurbeeld hier is t gebruuk van de ''sj''-klank, die in t Niekarks aordig lang beweerd ebleven is (tot zeker [[1950]]), en noen nog vaak veurkomt, bie veural de wat ouwere minsen, in Holkerveen en Niekarkerveen. ==Geschiedenis== De naam Niekark stamt of van de ''Nieje Kark'', die ebouwd wier naodat de ouwe [[Kapelle (gebouw)|kapel]] in [[1221]] deur n [[veenbrand]] vertestewierd was; dit was de veurloper van de ''Grote Kark''. De Nederlandse naam ''Nijkerk'' is ontstaon deurdat der in t begin van de [[19e eeuw]] nog gien standardspelling was, t wier op verschillende manieren eschreven bieveurbeeld ''Nyerkerck, Nykerck, Nieuwkirck, Nieukerken'' (allemaol mit n ''ie''-klank). An t einde van de [[18e eeuw]] schreven de meeste minsen ''Nykerk'' (uutespreuken as: ''Niekerk''). Mit de invoering van n standardspelling veur t Nederlans is de ''y'' um-ezet naor ''ij'' (''Nijkerk''), hierdeur is de uutspraak ''"Nei-kèrk"'' ontstaon. Niekark het in de geschiedenis al n paor keer te kampen ehad mit rampen. In [[1421]] brande de kark of. Ok ha'j vaak vleuiwaoter vanuut de [[Zujerzee]]; oender meer op [[13 jannewaori|13]] en [[14 jannewaori]] [[1916]]. Umdat Niekark sentraol lag tussen t aartsbisdom Utrecht en t [[hertog]]dom [[Gelre]], was de stad regelmaotig striedtoneel, en in [[1412]] wier t darp helemaol verrinneweerd. Op [[27 meert]] [[1413]] kreeg Niekark as vergoeding [[stadsrechten]] en vriestelling van [[tolgeld]] in Gelre. In [[1540]] brande de stad zwat helemaol of. Niekark bleuide in de [[18e eeuw]]. De stad leefde van [[tabaksteelt]], handel, en [[glasblaozen|glasblaozeriejen]], en was in [[1795]] de grootste stad van de [[Veluwe]]. Dit is goed te marken an de [[architectuur]]. In die tied bin der veul mooie herehuzen ebouwd in t sentrum. In Gelderland was alleen [[Arnem]] groter. n Koppel wiek- en straotnamen verwiezen naor belangrieke personen in de geschiedenis. Veurbeelden hiervan bin [[Arent van Corlaer|Corlaer]], de [[Kiliaen van Rensselaer|Van Rensselaerstraot]] en de [[Slichtehorst]]erweg die verneumd bin naor pioeniers die vanuut Niekark naor [[Niej-Nederland]] trökken (wat noen bekend staot as: [[Niej-York]]). Veerder de Ds Kuypersstraot (verneumd naor [[Gerardus Kuypers]] ([[1749]]-[[1750]]), bekend van de Niekarkse bereuringen) en de Burgemeister Stamstraot, verneumd naor [[burgemeister]] Stam die bekend is van t verzetwark tiejens de [[Tweede Wereldoorlog]] en die ok burgemeister van [[Dinsper]] is eweest. Tenslotte de Kardinaal Alfrinklaon, verneumd naor [[Kardinaol Alfrink]]. [[Arent van Corlaer]] uut Niekark stichtte in [[1662]] de Hollandse kolonie [[Schenectady]] in [[Niej-Nederland]], wat noen de staot [[Niej-York]] is in [[Verienigde Staoten van Amerika|Amerika]]. Niekark het nog altied n vriendschappelike band mit de stad Schenectady. ==Funksies== Niekark is n forenzestad veur [[Amersfoort]] en is as greuikern an-ewezen. Mit de anleg van nieje wieken moen t antal inwoeners naor 51.000 greuien en min of meer an Amersfoort vastgreuien. Daordeur is Niekark eigenliks de enige Gelderse gemeente in de [[Randstad]] (a'j t ruum zien). ==Stadsgezicht== Niekark het niet zo'n toeristies anzien as are stejen op de [[Veluwezoom]], zo as [[Harderwiek]] en [[Elburg]]. Toch vie'j ok hier n paor herehuzen. Ok de meuite weerd is de [[Grote Kark (Niekark)|Grote Kark]]. ==Overige kernen== [[Achterhoek (Niekark)|Achterhoek]], [[Appel (Niekark)|Appel]] (deels), [[Doresteeg]], [[Driedarp]], [[Hoevelaken]], [[Holk]], [[Holkerveen]], [[Kruushaor]], [[Nekkeveld]], [[Niekarkerveen]], [[Palestina (Niekark)|Palestina]] (deels), [[Prinsekamp]], [[Slichtehorst]], [[De Veenhuus]], [['t Woud|t Woud]]. == Angrenzende gemeenten == {{Tabel wiendroze | NW= [[Bunsjoten|Bunschoten]] (U) | N= [[Zeewolde]] (Fl) | NO= [[Putten]] | W= | O= | ZW= [[Amersfoort]] (U) | Z= | ZO= [[Barreveld (gemeente)|Barreveld]] }} {{Niekark}} {{Gelderlaand}} {{Dialekt|wvel|[[Niekarks|Niekark]]|Algemene Nedersaksiese Schriefwieze}} [[Kategorie:Gemeente in Gelderlaand]] [[Kategorie:Plaotse in Gelderlaand]] f3gemij63ong5rjl0phfqdn60mdx5vg 0 33307 333145 333040 2026-08-23T12:30:50Z Bdijkstra 3584 correct minteken 333145 wikitext text/x-wiki {{Laandtabel-twd | naaminlaandssproak=República de Cabo Verde <small>(portugeesk)</small><br>''Repúblika di Kabu Verdi''<small>(kaapverdisk kreool)</small> | naam-nds=Kaapverdie | vlagge=Flag of Cape Verde (10-17).svg | naam=Kenia | woapn=Coat_of_arms_of_Cape_Verde.svg | lokasie=LocationCapeVerde.svg | sproaken=[[portugeesk]], [[kaapverdisk kreool]] | heufdstad=[[Praia]] | regeringsvörm=republik | religie=Christendom (85,3%), Ateisme (10,8%), andere gelöyve (3,9%) | pctwater=<small>Neet nömenswaerd</small> | km2=4.033 | dichtheid=123,7 | inwonners=483.628 |region=CV | breedtegroad=14/55//N | lengtegroad= 23/31//W | volksleed="Cântico da Liberdade" (Leed van de Vryheid) | munteenheid=Kaapverdisken escudo | valutakode=CVE|tiedzone=UTC−1 (CVT) | feestdag= |tld=cv | laandkode=CV | tel=+238 | webstea= | ofbeelding2= | umskrieving2= }} '''Kaapverdie''' of de '''Kaapverdiske Eilanden''' (Portugeysk: ''Cabo Verde'', letterlik ümmesat: ''Gröönkaap'') is nen eilandenståt in den [[atlantisken oceaan]], vöär de westküste van [[Afrika]]. Et besteyt uut teen vulkaniske eilanden, dee as med mekander ungeveyr 4033 kilometer in et veerkant beslåt. De eilanden ligget tüsken 600 en 850 kilometer up et westen van [[Cap-Vert]], up den meyst westeliken tip van et afrikaanske vasteland. De kaapverdiske eilanden sint tehoupe med [[de Acoren]], [[Kanariske Eilanden]], [[Madeira]] en de [[Wilde Eilanden]] deyl van et natuurgebeed [[makaronesie]]. Töt den 15. eywe woanden der nüms up de kaapverdiske eilanden, töt at de [[Portugeyske Ryk|portugeysen]] en untdekkeden en [[kolonisme|koloniseerden]]. Dårmed wör et de eyrste europeeske neadersetting in de tropen. Ümdat Kaapverdie makkelik leade vöär de [[Atlantiske Slavendryverye]], güng et de eilanden mirakels good in de 16. en 17. eywen. De eilanden tröäken handelslüde, [[kaapvårt|kapers]] en [[piraterye|piraten]]. Do as in de 19. eywe de slavenhandel verböäden wör, rakeden de eilanden in verval en vöäle inwoaners tröäken vord. Toch krabbelden de eilanden weader up en wörden en vöärnaam handelscentrum en handigen tüskenstop vöär groute skeypvårt. In [[1951]] wör Kaapverdie en oaverseysk departement van Portugal. Toch bleaven de inwoaners stryden vöär unafhangelikheid, wat se kreagen in [[1975]]. Seyd de jåren '90 van den 20. eywe is Kaapverdie ne stabile [[demokraty]]. Et is eyne van de meyst untwikkelde en demokratiske landen van Afrika. Ümdat et selv nauweliks natuurlike brunnen hevt, müt de ekonomy et vöäral hebben van deensten, [[turisme]] en butenlandske investeringen. In 2021 woanden der ungeväär 483.628 lüde, vöärnamelik van emengd afrikaansk en europeesk blood. De meyste lüde sint [[Rooms-Katholieke Karke|roumsk-katolik]], en oaverblyvsel van de portugeyske oaverheyrsking. Der is ne groute [[kaapverdiske diaspora]]. Vöäle lüde woanet in de [[Vereynigde Ståten]] en [[Portugal]]. In [[Rotterdam]] in [[Neaderland]] is ouk ne groute gemeynskap. et antal uutvlegers is behöyrlik grötter as de inwoaners van de eilanden selv. De officiele språke van Kaapverdie is portugeesk. Dat is de språke van underwys en de regeyring. Ouk vöär de radio, televisy en in kranten wördt et gebruked. [[Kaapverdisk Kreool]] is ne andere officieel registreerde språke, wat de meyste lüde spreaket. [[Kategorie: Tweants artikel]] [[Kategorie:Kaapverdie| ]] lkrvrwt4cbr19a6dxr291sl9h1qhxye 0 35515 333148 331901 2026-08-23T12:38:53Z Bdijkstra 3584 −[[Kategorie:Revier]]; + 5 Kategoryen ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333148 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:De laatste Enterse zomp afgemeerd bij Rijssen in 1920.jpg|duum|'n Lesten Entersen [[Zoomp|zomp]] in 1920, zo as ze ooit oawer de Buursebekke voaren hebt.]] De '''Buursebekke''' is een [[Revier|rivierken]] wat ontsteet oet 'n Oa biej [[Ahoes|Oahoes]] in [[Duutslaand|Duutsland]] en zo ongevear de zudergrenze van [[Tweante|Twente]] angef. Biej de [[Haarmühle]] in Duutsland kort oawer 'n poal, kump he [[Nederlaand|Nederland]] in en löp dan tusken [[Buurse]] en [[Hoksebarge]] op [[Deepn]] an. Vanof doar löp he as [[Skipbekke]] verdan op 'n [[Iessel]] an biej [[Daeventer|Deaventer]]. De löppe van de Buursebekke is een paar moal verleg. De olde Bekke was benaamd vuur Hoksebarge vuurnaam. An beide zieden doarvan ligt de öldste aarve van de [[Marken|maarken]] Buurse, Hoksebarge en [[Honesch|Hoënesch]]. Vanolds leup de Buursebekke dwers deur et dorp, langs de Kloashoesweg en dan op et zuden an langs de Oostenstroate (wat noe de Jhr. von Heijdenstroate is). Oet opgreawingen in [[2010]] bint doar spoors van vunden in 'n olden hof van de pastorie biej de [[Nederlaanse Hervormde Karke|Hervörmde Kaarke]]. Der wör bouwd veur een appartementenblok. Oet de bouwputte köm ok nog nen boomstam noar boawen wat as peilstok vuur et water denen. Op et punt biej de Maarkt met de Möllenstroate was in 1967 ook al in nen bouwput de bedding van de Olde Bekke te zeen. Van doaroet gung et streumke wieder duur et Meuken, benoorden langs de Eibargsestroate, de Ten Vaarwaarkstroate en dan vuurbiej de boerderiejen van et Varck.<ref>[https://www.canonvannederland.nl/nl/overijssel/twente/haaksbergen/buurserbeek canonvannederland.nl] 'Buurserbeek'. Bekekken op 13 oktober 2025.</ref> Rond 1400 leut Deawenter ne skeepsverbinding greawen tusken de Maarkelsebekke en de Buursebekke. Um de skippers töt an [[De Broam (Buurse)|De Broam]] in Buurse te loaten kommen leuten ze in Hoksebarge do van de Morsbrugge töt de Koekoeksbrugge ne nieje bekke greawen, zo as der den nog lig. Vanof de Kloashoesbrugge greuven ze nieje bedding noar de Vedder kort biej de Möllenveldsbrugge. Zo köm de Buursebekke an de hüdige löppe. Voaren deden de skippers met [[Zoomp|zompen]] of zoneumde [[Pot (bootsoorte)|pötte]], skeepkes van 8,5 meter lank biej 1,5 meter breed en nen meter hoge. As ze niks vervoren sneden ze mer 12 centimeter duur et water. Op Hoksenbaargsen grond bint verskeidene oawerslagsteas vunden. Doar kömmen handelsleu vanoet umliggende steas met peard en wage op an en deden dan de waar oawerladen op de boten. In et Assinksbos is nog aait de Poteardenhook bekend, zo neumd noa de potearde veur pöttebakkerieje wat doar wunnen wör. Biej de Lankheterbrugge is völ holtskool wiervunden. Dat wör hier opsloan en duurvoord noar iezersmelteriejen van Deaventer. Biej De Broam in Buurse zammeln ze boomstämme vanoet Duutsland. Dee wörden dan op vlotten oawer de bekke vervoord. 'n Skriewer Sylvanus oet de 17e eeuwe wus te melden at de Skipbekke slim geschikt was "voor de holtkoperen om groote balcken uit Twente en de grenzen van Munsterland met kleine moeyte ende kosten af te brengen". Noa Napoleon wörden landweagen verhard en verbetterd. Doarduur wör binnenlands skeepverkear minder vuurnaam. Noa 1900 was et kats doan met et spul. Noa 1950 wör de Buursebekke ne geleefde stea um te zwemmen. <references /> [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Revier ien Duutslaand]] [[Kategorie:Woater in Noordrien-Westfoale]] [[Kategorie:Geografie van Tweante]] [[Kategorie:Woater in Oaveriessel]] [[Kategorie:Revier in Nederlaand]] f4wqc4vc2e5x7wksidznipaaseo1cmt 0 35534 333147 332007 2026-08-23T12:35:28Z Bdijkstra 3584 −[[Kategorie:Geschiedenis]]; −[[Kategorie:Geschiedenis van Nederlaand]]; +[[Kategorie:Geschiedenis van Gelderlaand]] ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333147 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Karel-van-Gelre.jpg|duum|374x374px|Portret van Karel van Egmond, hartog van Gelre in Museum Arnhem up en skilderye van Hendrick Coster uut 1638.]] '''Karel van Gelre''' of '''Karel van Egmond''' ([[Grave (gemeynde)|Grave]], [[9 november|9. november]] [[1467]] – [[Arnem|Arnhem]], [[30 juni|30. juny]] [[1538]]), van [[Huus Egmond]], was van [[1492]] töt synen doud in [[1538]] hartog van [[Gelre]] en gråf van [[Zutfent|Sutfen]]. Karel voorden neet et familywåpen van Egmond, mär net as syn vader et samenestelde wåpen med gelderske en gulikske leywe. Sou löäten se weaten dat se beide landen recht hadden. Et wåpen steyt up münten, up ne lyste med en portret van Karel en up syn grav in de Eusebiuskarke in Arnhem. == Leaven == Karel syne olden warren [[Adolf van Egmond]] en [[Catharina van Bourbon]]. Hee wör jung in Grave. Vanaf [[1473]] küm he under voogdskap van [[Karel I den Wåghals]] en aertshartog [[Maksimiliaan van Oustenryk]]. Den lätsten makeden em ridder up den [[9 april|9. april]] [[1986|1486]]. In Arnem küm he uut de tyd en dår ligt he begraeven in de [[Sünt-Eusebiuskarke (Arnem)|Sünt-Eusebiuskarke]]. Do as Karel sesse was, völ Karel I 'den Wåghals' van Burgundie med syne burgundiske trupen [[Nimwaege|Nymeagen]] binnen. As gyselneamer wör jung-Karel medvoord en an et burgundiske hov groutebracht. Den Wåghals had ja et hartogdom oaverkoft van vader Adolf van Egmond. As jungen ridder vöchteden Karel med under Maksimiliaan van Oustenryk teagen upstandige [[Vlaanderen|vlåmske]] städen en teagen de [[Frankriek|fransken]]. Dee makeden em krygsgevangene nå den [[Slag üm Béthune]] in [[1487]]. Sou küm he uutendelik an et franske hov terechte. Dår wör he uutendelik nen bundgenoute teagen de burgundiers. Maksimiliaan wüst döär te trouwen de burgundiske landen van de Habsburgers in hande te krygen. Mär dår warren de inwoaners van Gelderland et neet med eyns. See runselden Karel en röpen em uut as hartog. Syne möhe Catherine was regent in syne steade. Karel had stüt van den fransken köäning, mär in [[1505]] kreag Maksimiliaan syn söäne, [[Filip den Knappen|Filips den Skyren]], Gelderland weader in hande. Karel must med Filip med nå Spanje vöär Filip syne krouning töt Köäning van [[Kastilie]]. Mär by [[Antwarpen]] wüst Karel der tüskenuut te slypstarten. Neet lange dårnå küm Filip in [[Spanje]] ümme. July [[1513]] had Karel heyl Gelre weader in hande. Dat stünd de Habsburgers niks an. In syne stryd teagen de Habsburgers stoakeden hee flink med in den freesken burenupstand. Hee stöäk rebellenleider Pier Gerlofs Donia geld to. Do as dee et neet wårmaken kunden, wesselden Karel en synen militairen höyvdman Maarten van Rossum van kante. By et Verdrag van Gorinchem (1528) stelden Keiser Karel, de söäne van Filips den Skyren, vöär üm Karel van Egmond wal as hartog van Gelre te erkennen under de vöärwaerde dat Keiser Karel dan et hartogdom weaderkreag as Karel van Egmond uut de tyd solde kummen. Van Egmond had gin kinder, düs draalden med et underteykenen van et verdrag. Nå weader nen veldslag wör et deyl eskrapped uut et verdragsvöärstel. In 1536 küm der vreade tüsken Gelderen en Burgundie med et Verdrag van Grave. In 1531 wesselden Karel II teagen synen vöärmåligen bundgenout, de gråfskop Oustfreesland. De luterske gråven hadden et in den damp med Balthasar Oomkens, heyr van Esens in Stedesdorp en Witmund. Baltasar wör verdreyven van syn land döär Enno II van Oustfreesland. Hee kloppeden an by den katoliken Karel II üm hülpe. Hee stünd syn gebeed af an Karel, as den em solde helpen teagen de Oustfresen. Sou untstünd in1531 de Gelderske Stryd, do as Meindert van Hamme, den geldersken leagerleider, Oustfreesland intröök. Gråf Enno II en Johan I kunden niks beginnen teagen souvöäle oavermacht en gavven sik oaver in 1534. Sou küm Baltasar weader in et sadel. == Gelderske oorlöge == Under Karel syne regeyring wolde den habsburgsken Karel V et gebeed hebben. Lange wüst Karel van Gelre dat teagen te holden med hülpe van synen leagerman Maarten van Rossum. Mär uutendelik was Karel V toch starker. Sou wörden de grundbeginselen legd vöär wat nu neaderlandsk gebeed is. Karel van Gelre was ja den lätsten selvstandigen heyrser in disse kuntreien. Karel had en klook gevööl vöär politik. Wat lüde meynden selvs at he lük achter de elleboagen was. Hee wüst precys wonneyr as he must inbinden en vreade sluten en wanneyr as he verbunden weader verbreaken kunde. Ouk wüst he sik good tüsken alle europääske machtsverholdingen döär to manovreren en mangs hülpe van de fransken der by to halen. As vöärbeald had hee düütske vörsten der by ehaald üm to bemiddelen. Mär den uutendeliken uutkumst stünd em neet an, want se seaden at he genne rechtelike anspraak up de hartogstitel hadde, düs deade hee der niks med. In 1502 wolde Karel van Gelre [[Huzen|Hüsen]] der under krygen, wat grundgebeed van den hartog van [[Kleef|Kleve]] was. Hee beleagerden de stad, mär de inwoaners kunden gewoan in den Ryn visken en hadden niks gin last van em. Der volgden nen veldslag en de gelderske tropen wörden afehöwwen. Hüsen was vry. Et Untset van Hüsen wördt noch alle jåren vyerd. In 1504 kunde Karel niks anders as sik oavergeaven an de habsburgers under Filips den Skyren. Den had in 1502 Arnhem der ouk al under kreagen. Karel must in Rosendaal publikelik vöär Filips döär de knene, den 'Kneeval van Rosendaal'. Ouk must Karel vord uut Gelre en sik melden in Spanje by et spaanske hov üm by de krouning van Filips by to weasen. Hee reisden up Antwarpen an üm de boot nå Spanje te neamen, mär Filips was em al vöäruut egån. Düs draiden Karel ümme en güng weader voordan as hartog in Gelre. En jår later küm Filips ouk noch es uut de tyd, düs küm Karel der mooi underuut. De jåren dårup wün hee hee et voordan vakerder van de soldåten van Margaretha van Oustenryk, dee as de dochter van Maksimiliaan as landvoogdesse anesteld was. Sou kreag he stükken by beaten Gelre weader in hande. In 1513 kunden de habsburgers der neet underuut; hee solde hartog weasen. Et jår derup wüst Karel Arnhem weader in to neamen, döär soldåten binnen to smukkelen. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Geschiedenis van Gelderlaand]] ned6wqapsio6a1ta6d4hhqrna9j3ouj 0 35542 333146 332039 2026-08-23T12:34:01Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Flevolaand]] weg-ehaald; [[:Kategorie:Plaotse in Flevolaand]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333146 wikitext text/x-wiki {{Infobox plaatse in Neaderland|nåme=Swifterbant|gemeynde=Dronten|provinsy=Flevoland|kårte=2010-NL-P12-Flevoland-positiekaart-gemnamen.jpg|inwöäners=6.535|km2=64,24|datum inwöäners=2023|uppervlakde land=63,55|uppervlakde wåter=0,69|postkode=8255|lat_deg=52|lat_min=34|lon_deg=5|lon_min=39}} '''Swifterbant''' is en dorp in de gemeynde [[Dronten]], in de provincy [[Flevolaand|Flevoland]]. January 2023 hadde et dorp 6535 inwoaners. Swifterbant wör in [[1957]] uuteteykend in de [[polder]] van oustelik Flevoland, den as vanaf [[1950]] dröygemaked wör. In [[1962]] warren de eyrste hüse klår. De nye inwoaners kunden an et wark up [[Boerderieje|den buur]], in nyverheid en deenste in [[Dronten]] en [[Lelystad]]. == Name == De name Swifterbant verwist nå nen gouw uut de vroge middeleywen. Den müt up et noorden van de Velüwe leagen hebben. Et gebeed rakeden oaverströymd döär et Almere. De name solde sou wat bedüden as 'links eleygen' en was dan nen teagenhanger van Teisterbant, of 'rechts leagen', ne andere gouw uut de middeleywen. == Geskedenisse == Kortby et hüdige dorp Swifterbant is ne vöärhistoriske neadersetting evünden. Et is ne västiging van jager-gadderaars uut den steyntyd. In den tyd förmden de rivyren kleine sanduphöygingen. De pötte en andere vöärwarpen wat disse lüde makeden was en beatken anders as wat anderen in den tyd makeden, vandår at edachted wördet dat et ne eygene kultuur förmden, de sounöömde [[Swifterbantkultuur]]. In et ''Oapenluchtmuseum Swifterkamp'' is disse vindsteade nåbouwd. == Et dorp nu == Et oorsprungelike stråtenplan van Swifterbant is in den förm van nen visk maked. Wåras den kop sit, is et winkelcentrum (De Poort), de karke (de Hoeksteen) en de bookhalle. De stråte De Greente is den rüggengråt, med de gröäte as stråten sküüns der an vaste. Andersüm van wat in Neaderland normaal is, sittet de hüse med de höygste huusnümmers et körtst by et centrum. Do as et dorp groiden is den viskförm rechtevoord minder düdelik. == Vereynigingsleaven == Kort nå de oapening van et dorp sint verskeidene vereanigingen uperichted. Under den name Swift '64 warket under meyr ne vootbalvereaninge, handbalvereaninge en ne dans- en gemnastikvereaninge. Ouk is der ne musikvereaninge, ''Amor Musae''. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Plaotse in Flevolaand]] l9taqbky6t81yoflbhx6poui0gp4nc4 0 35566 333144 332235 2026-08-23T12:30:03Z Bdijkstra 3584 [[:Kategorie:Kariben]] derbie edaon ([[Wikipedia:HotCat|HotCat.js]]) 333144 wikitext text/x-wiki {{Landtabel |nameinlandstaal=Dominica |vlagge=Flag of Dominica.svg |wåpen=Coat of Arms of the Commonwealth of Dominica.svg |lokaty=Caribbean location map highlighting Dominica.svg |talen=Engels<br>Fransk |höyvdstad=Roseau|regeringsform=Republiek |breyddegråd=15/18//N|längdegråd=61/23//W |religy=94,4% Kristelik |pctwater=1,6|km2=750|inwoaners=72.412 (skatting van 2021)|dichtheid=105 |volksleed="Isle of Beauty, Isle of Splendour"<br>"''Eiland vol skoonheid, eiland vol pracht''" |münteynheid=Oost-Karibischen Dollar |valutakode=XCD|tydzone=UTC−4 (AST)|tld=dm|landkode=DM|tel=+1 }} '''Dominika''', officieel et '''Gemenebest Dominika''', is nen eilandstoat in de Kariben. Et heurt biej de Kleine Antillen van de Boavenwindse Eilanden. De heuwdstad [[Roseau]] lig op et westen van et eiland. De nöaste noabers van Dominika zint twee [[Frankriek|Franske]] oawerzeese eilanden: [[Guadeloupe]] en [[Martinique]]. Dominika is 750 veerkante kilometer en et heugste punt is [[Morne Diablotins]] met 1447 meter. In 2011 wörren der 71.293 inwonners eteld. In de vievde eeuwe kömmen de [[Arawakken]] vanoet [[Zuud-Amerika]] op et eiland an. Dee wörden an de kanten sköaven duur de [[Kalinago]] in de [[15e eeuw|15e eeuwe]]. Op zundag [[3 november]] [[1493]] köm noar verluudt [[Christoffel Columbus|Kolumbus]] vuurbiej voaren. Vanaf de joaren '90 van de [[17e eeuw|17e eeuwe]] töt [[1763]] warren der de Fransken fel op et te koloniseren. Dee brachten slaven oet West-Afrika, um der op koffieplantages te waarken. In 1763 nöm Groot-Brittanië et in noa 'n Zeuven-Jöarigen Oorlog. Heanig an wör Engels de officiële sproake. Et eiland köm op egene bene in 1978 en wör ne republiek. Dominika hef as biejname et 'Natuureiland van de Kariben'. Et is et jongste eiland van de Kleine Antillen en gröait nog aait verdan umdat et [[Vulkaan|vulkanisch gebeed]] is. Dat is ook vernemmen an de tweede-grötste heetwaterbronne dee der te vinden is, et zoneumde [[Kokmear]]. Et eiland ligt verstökken onder een dik [[Regenwold|reagenwold]] en der komt ne hele riege biejzundere planten en deers vuur. Der zint dreuge buske an de westkuste, mer in et binnenland valt nen beheurliken skoer reagen. 'n Staark bedreigden Sisserou-papegaai kump enkel op Dominika vuur en is 'n nationalen vogel. Hee steet ook op de vlagge van Dominika, woermet et ene van twee landen op de wearld is met pearsk in de vlagge. Et land is biej et Britse Gemenebest, de [[Vereynigde Natys|Verenigde Naties]], de Organisatie van Amerikaanse Stoaten, de Organisation internationale de la Francophonie, de Oostkaribische stoaten en de [[Neet-Lieerde Beweaging]]. == Land en klimaat == Dominika is ongevear 750 kilometer in et veerkant. Et is 47 kilometer lank biej 26 kilometer breed. Duur de natuurlike riekdom steet et eiland bekend as et natuureiland van de Kariben. Der leawt heel wat verskeidenheid an planten en deers. Et eiland hef twee ekostrekken: boavenwindse natte wolden en buskenland. Et eiland hef de heugste boargen van de Kleine Antillen duurdat et een vulkaaneiland is. De oetbörstingskraters Morne aux Diables (1447 meter), Morne Trois Pitons en Morne Anglais zint de heugsten. In et noordoosten gef et zandstranden. Wat deers en planten dee't oetestörven zint op andere eilanden komt nog vuur op Dominika. Et eiland hef verskeidene besköarmde gebeden, zo as et nationaalpark Cabrits en 365 rivieren. De regearing hef verskeidene joaren probeerd et eiland as ekotoeristischen trekpleister an te fietern, mer noa 'n orkaan van 2017 hebt ze de plannen ummegooid. De vuurnaamste wonsteas zint heuwdstad Roseau (14.725 inwonners in 2011) en Portsmouth (4.167). De meeste leu wont an de kuste, in de baargen hoaste nums. Dominika krig nog wal es nen orkaan um de oren, umdat et in de zoneumde orkaanstrekke lig. Dat gef iederbod wier nen hoop skade en mangs ook staarfgevallen. In 1970 kreeg et eiland Orkaan David, nen storm van de veerde categorie, te verdoeren. In 2007 was et wier raak, do was et Orkaan Dean van de eerste categorie. Doar köm ne moo en een kind biej umme, en der was flink wat skade an de bananenplantages. Augustus 2015 leup et eiland onder duur tropischen storm Erika. Mearere dörpe wörden ontruumd en mear as 30 leu kömmen der biej umme. Orkaan Maria van categorie 5 knappen der in 2017 op en zörgen vuur 900 miljoen euro skade. == Deers == 'n Nationalen vogel van Dominika is 'n [[Sisserou-papegaai]] (''Amazona imperialis''). Et deer is inheems en leawt in de boargwoolden. Een anverwante soorte, de ''jaco'' of [[roodnekpapegaai]] (''A. arausiaca'') kump der ook vuur. Beide veugel zint zeldzaam en besköarmd. Wat bossen wördt wal ekapped vuur [[holtbouw]] en ook de regelmoatige [[Orkaan|orkanen]] zint een gevoar vuur de deers. Op Dominika leawt op zien minst veer soorten [[Slange|slangen]] en elf soorten [[Evertaske|eavertaske]]. Dominika is et leste bolwaark van 'n staark bedreigden [[Klein-Antilliaansken Leguaan]] (''Iguana delicatissima''). Dominika wont 195 veugelsoorten. Rond et eiland zwemt nen hoop [[Walviske|walvisken]]. [[Potvis|Potvisken]] leawt der et hele joar duur. Andere walvisachtigen dee't der vaker zeen wordt zint verskillende [[Dolfienen|dolfienensoorten]]. Ook orka's wordt wal es ezeen, [[dwargpotvisken]], rissodolfienen, gewone dolfienen, atlantische vlakdolfienen, bultruggen en brydewalvisken. [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Laand]] [[Kategorie:Kariben]] ttrx817l8qgmiy2zsdg2gxuzhle0aji 0 35671 333143 2026-08-23T12:27:48Z Bdijkstra 3584 döärverwysing nå [[Karibisk gebeed]] 333143 wikitext text/x-wiki #DEURVERWIEZING[[Karibisk gebeed]] 51l0u94ios79y8dsizf5lzxtbmm185q