Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.16 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 1671 333155 333133 2026-08-25T09:07:05Z Woolters 62 Wysigingen döär [[Special:Contributions/~2026-45421-95|~2026-45421-95]] ([[User talk:~2026-45421-95|oaverleg]]) weaderümmedraid tot de lätste versy van [[User:Woolters|Woolters]] 323272 wikitext text/x-wiki {| {{prettytable}} border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="300" style="float:right; margin-left:1em; margin-bottom:1em;" !colspan="2" bgcolor="lightgrey"|<big>{{PAGENAME}}</big> |- |Nedersaksische näme |Sallaan(d)s, Sallands |- |Nederlaandse näme |Sallands |- |Laand |[[Nederlaand]] |- |Täälgebied |Gelderlaand, Oaveriessel en een diel van Dreanthe |- |Antal sprekkers |292.000 (thuus). 338.000 (totaal)<ref>H. Bloemhof Taaltelling Nedersaksisch (2005)</ref><ref>Excl. Sallaands gebied in Dreanthe, Tweante en Gelderlaand. Incl Zuud-Dreants gebied in Oaveriessel, Stellingwärfs gebied ten zuden van Stienwiekerlaand en dielen van het Tweants</ref> |- |Dialecten |Stadsdialecten: [[Zwols]], [[Kampers]] en [[Deamters]] |- |Täälclassificatie | *[[Indo-Europees]] **[[Germaanse sproaken|Germaans]] ***[[West-Germaans]] ****[[Nederduuts]] ****[[Nedersaksisch]] *****[[Westfaals]] ******[[Gelders-Oaveriessels]] *******Sallaands |- |Schrift |'t [[Latainse alfabet|Latiense alfabet]] |- |Täälstaotus |'t Sallaands wördt ezeen as dialect van 't [[Nedersaksisch]] |- |Täälcode ISO 639-1 |''gien'' |- |Täälcode ISO 639-2 |''gien'' |- |Täälcode ISO 639-3/DIS |''sdz'' |} [[Bestaand:Sallaans.png|thumb|300px|t Sallaandse täälgebied]] t '''Sallaands''' is n [[Nedersaksies]]e [[dialekt]]groep in de regio [[Sallaand]] in t westen van de [[Nederlaand]]se provinsie [[Oaveriessel|Overiessel]]. In de dörpen [[Heldern|Ellendoorn]], [[Nijverdal]] en [[Hooltn|Olten]] die vandäge de dag n nauwe baand mit [[Tweante|Twente]] ebben, praoten ze n Sallaands-Twents overgaanksvariaant. Värder praot ze in [[Kampen (Overiessel)|Kampen]] en in de umgeving van Kampen ok Sallaands. De streektaal in de [[Kop van Overiessel]] wördt onder t [[Stellingwarfs]] erekkend. Mangs wördt et [[Veno|Venos]] as Sallaands ezeen. t Sallaands ef veural veule overienkomsten mit t [[Oost-Veluws]] en t [[Drèents|Drents]] en in mindere maoten mit t [[Stellingwarfs]], [[Urkers]] en [[West-Veluws]]. t Sallaands is beheurlik beïnvloed deur t [[Nederlaands|Ollaands]], n invloed die naor t oosten toe dudelik minder wört. Daor leg t grote verskil mit t veul be-ollenere [[Tweants|Twents]]. [[Raolte]] legt midden in t Sallaandse täälgebied. t Dialekt mit t grootste antal sprekers is t [[Zwols]]. t Sallaands ef de [[ISO 639]]-3-kode '''sdz'''. ==Täälgebied== t Sallaands beslet, zo as ezegd, ongeveer t westen van de provinsie Overiessel, mär t kömp niet presies overiene mit t gebied dät [[Sallaand]] enuump wört. De greins mit t Twents löp tussen [[Hooltn|Olten]] (Sallaands) en [[Riesn|Riessen]] ([[Tweants|Twents]]), tussen [[Nijverdal]] en [[Wierdn|Wierden]] en tussen [[n Ham|d' Am]] en [[Vreeznveen|Vriezenvene]] (t [[Vjens|Vriezenveens]] is eigenliks n dialekt ampart). In sommige definisies löp t Sallaands deur over [[Duuts]] grondgebied (in t [[Grafschaft Bentheim]]) tot in [[Drenthe]], bi'j [[Skoonebeek]]. De greins mit t Oost-Veluws wört evörmp deur de [[Iessel]], dit is nogal n willekeurige greins. t [[Stellingwarfs]]e täälgebied in Overiessel kömp overiene mit de gemiente [[Stienwiekerlaand]] (ok wel de [[Kop van Overiessel]] enuumd); allienig t dialekt van [[Veno]] wört as enklave ok wel bi'j t Sallaands erekend. Tenslotte bin de Noord-Overiesselse dörpen [[Stappest]]-[[Roevène|Roevene]], [[Ni'jlusen]], [[De Vaort (plaatse)|De Vaort]], [[Lutten]], [[Slagharen|Slagaren]] en n antal kleinere pläätsen daor in de umgeving Drentstälig. De dialekten van [[Kampen (Overiessel)|Kampen]] en umstreken en [[Gällemuden]] wörren soms niet bi'j t Sallaands erekend, umdat ze westeliker van karakter bin (zie ieronder). De täälkundige [[Harrie Scholtmeijer]] <ref name="Scholt2006">Scholtmeijer, Harrie (2006), ''Mörn! Taalgids Overijssel'', Assen: In Boekvorm Uitgevers bv.</ref> dielt ok de dialekten van rond [[Zwolle]] en de dialekten tegen de greins mit Twente niet bi'j t Sallaands in mär rekent ze tot twie ni'je groepen: * [[Noord-Overiessels]] boven n liende die zo'n betien onder [[Zwolle]], [[Ni'jlusen]] en [[Slagharen|Slagaren]] löp; * [[Vechtdals]] in de drie-oek [[Ommen (stad)|Ommen]]-[[Grambargen]]-[[Vroomshoop|Vroomsoop]] (dit löp n entien deur in [[Tweante|Twente]]); * '''Sallaands''' in t overige (grootste) part. n Aandere indieling <ref>http://taal.phileon.nl/kaart/nedersaksies.php</ref> is: * '''Sallaands''' veur zwat t iele gebied; * [[Zuud-Drèents|Zuud-Drents]] veur de pläätsen drekt onder de greins mit [[Drenthe]] ([[Stappest]], [[Roevène|Roevene]], [[Ni'jlusen]], [[De Balk]], [[De Vaort (plaatse)|De Vaort]], [[Drogteropslagen]], [[Lutten]], [[Schunesloot|Skunesloot]], [[Slagharen|Slagaren]], [[De Krim (Hardenbarg)|De Krim]]). ==Kenmärken== Kenmärkend veur de Sallaandse dialekten bin de korte klinkers (''kettel'', ''götte'') of erekte klinkers (''kètel'', ''göte'') daor as t Nederlaands lange klinkers (''ketel'', ''goot'') ef. De [[Iessel]] bi'jlanges overeerst (krek as in t [[Oost-Veluws]]) de erekte klinkers. Värder naor t oosten e'j de körte klinkers. In Kampen en umstreken bint er ook lange klinkers (''ketel, geute''). Karakteristiek veur t westelike Sallaands net as veur t [[Veluws]] is de uutspräke van de körte a, zo as in t Engelse ''cat'': ''värve''. In t oosten van Sallaand wört in pläätsen as [[n Ham|d' Am]], [[Heldern|Ellendoorn]] en [[Nijverdal]] n overgaanksdialekt mit [[Tweants|Twentse]] invloeden espreuken. Kenmärken iervan bin n ''oo'' daor as t Nederlaands n ''oe'' ef (''stool/stoel''), gien ''n'' in t meervold van sommige woorden (''huze''), en drie woordgeslachten. <ref name="Scholt2006">Scholtmeijer, Harrie (2006), ''Mörn! Taalgids Overijssel'', Assen: In Boekvorm Uitgevers bv.</ref> ==Umluud== t Sallaands ef net as alle Saksiese dialekten [[umluud]] ondergaon in de woorden mit n Oldgermaanse lange ''ô''; ierbi'j ef daornaost n veraandering pläätsevunnen die ielemaol analoog is an de mutasie van ''oo'' naor ''oe''. Ierdeur klinkt t Oldgermaanse *''grônaz''{{Info|Nederlaands: groen}} now as ''gruun'' (tegenover t Twentse en Veluwse{{Info|Veural in t West-Veluws zeggen ze 'greun'}} ''greun''). Ok ef t Sallaands umluud in de [[verkleinwoord]]en, waordeur t anslöt bi'j t Veluws en Twents en t zich onderscheidt van t Stellingwarfs en Drents. n klein 'boek' wört n ''bukie(n)'' enuumd, n kleine 'bak' n ''bäkkien'', n kleine 'hond' n ''hunnegie(n)'' of ''hundjen''. De n kan wel of niet nasaliseerd wörden. Et nasaliseren van de n löp wel terugge. ==Karakteristieken== ===Klankleer=== t Sallaands kent de körte [[klinker]]s ''a'', ''ä'', ''e'', ''i'', ''ie'', ''o'', ''ó'', ''ö'', ''oe'', ''u'' en ''uu''. ''Ie'', ''oe'' en ''uu'' kunnen ok lange wezen (zie ieronder). De ''ä'' klinkt ongeveer as de a in t [[Ingels|Engelse]] woord ''cat''. Lange klinkers bin de: ''aa'', ''ae'' (ok eskreven as: ''ää''), ''ao''/''oa'', ''äö''/''öa'', ''ee'', ''eu'', ''îe'', ''oo'', ''ûu''. Diftongen bint o.a. ''au'' en ''ei''. ''Ui'' kan optreden in Nederlaandse leenwoorden. Wat de [[medeklinker]]s anget valt de syllabedragende nasaal op: van de ''uutgaank'' ''-en'' wört allienig de ''n'' uut-espreuken. Zo is t ''{{small()|h}}ietn/{{small()|h}}eetn'', ''loopm'', ''wärkng''. Dit wört in de mieste spellingssystemen niet uuteskreven. De [[h]] wört in t westen van t täälgebied (in en rond [[Zwolle]] en [[Kampen (Overiessel)|Kampen]]) niet uutespreuken (dit is ok nog zo in t [[Urkers]]). De [[r]] wört in de pläätsen Kampen, [[Zwolle]] en [[Dèventer|Deventer]] "brouwend" uutespreuken, mär daorbuten altied erold. ====Prosessen in de klankleer==== Zo as boven op-emärkt, ef t Sallaands invloed ondervunnen van t Ollaands. De ''oe'' in n woord as ''hoes'' veraanderde ier väke in ''uu'', mär dät is lange niet in alle woorden t geval. Zo kennen zwat alle Sallaandse dialekten ''huus'' en ''uut'' naost ''moes''. Dit is ok t geval in t Oost-Veluws en in sommige [[Drents]]e dialekten (en kump ok buten t Nedersaksiese täälgebied veur, bi'jveurbeeld in t [[Venray]]). Waor et [[Tweants]] een ''oo'' hef in woorden as ''goed'', ''moeder'' en ''doen'', hef et Sallaands hier een ''oe,'' met as uutzundering [[Deaventer]].<ref name=":0">[http://www.detaalvanoverijssel.nl/plaats/id:34 De Taal van Overijssel]. Over de taal van Deventer</ref> In [[Olst]] en [[Wye|Wieje]] is hier ook een ''oo'' te heuren, maar niet in de directe umgeaving buten de twie dörpen.<ref>[http://www.detaalvanoverijssel.nl/plaats/id:28 De Taal van Overijssel]. Over de taal van Wijhe</ref><ref>[http://www.detaalvanoverijssel.nl/plaats/id:32 De Taal van Overijssel]. Over de taal van Olst</ref> Disse veraandering lik zo in de 19e en 20e eeuw plaats evunnen te hebben,<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/_taa008192101_01/_taa008192101_01_0003.php# De Nieuwe Taalgids. Jaargang 15]. GG Kloeke p. 41.</ref><ref>[https://www.meertens.knaw.nl/kaartenbank/bank/kaart_details/25301 Moeder]. Haar, D. van der (1967), Gællemun en 'et Gællemunegers. Een studie over Genemuiden en het Genemuider dialect. Nijmegen. Deel: p.370. Kaartnummer 33.</ref><ref>[https://www.meertens.knaw.nl/kaartenbank/bank/kaart_details/12996 Moeder]. Grootaers, L. en G.G. Kloeke (1939-1972), Taalatlas van Noord- en Zuid-Nederland (TNZN). 9 afleveringen. Leiden. Kaartnummer 6.</ref>, maar meugelik ook eerder.<ref name=":1" /> Et Standaardnederlaands kan meugelik invloed op disse veraandering ehad hebben. Daornaost hef et Sallaands meestal een ''ie'' (/i/ of /i:/) in woorden as ''brief'', ''zien'', ''niet'' en ''biest''. Niet elke plaatse in Sallaand hef dit. Et [[Deaventers]] hef beveurbeeld in alle veer de woorden een ''ee'',<ref name=":0" /> [[Raolte]] hef nog ''breef'' en in [[Wieje]] hebt ze het oaver een ''beest'' maar kan zowal ''breef/brief'' as ''zeen''/''zien'' gebruukt wörden. Meugelik hef et Standaardnederlaands net as bi'j de veraandering nao ''oe'' invloed op de veraandering ehad.<ref name=":1">Ph Bloemhoff-de Bruijn, ''Anderhalve Eeuw Zwols Vocaalveranderingsprocessen in de periode 1838-1972''. IJsselacademie (2012). <nowiki>ISBN 978-90-6697-228-5</nowiki>.</ref> In [[Gällemuden]] kump de ''ie'' in nog meer woorden veur zo as in ''meest'', ''gemeente'' en ''alleene''.<ref>[http://www.detaalvanoverijssel.nl/plaats/id:14 De Taal van Overijssel]. Over de taal van Genemuiden.</ref> De of-ekörte ''e'', die in t Nederlaands tot ''e'' ewörren is, kan in t Sallaands op drie manieren uutespreuken wörren. Rond Kampen en in pläätsen mit lichtkaans [[Drèents|Drentse]] dialektinvloed<ref>https://web.archive.org/web/20060512021949/http://www.meertens.knaw.nl/vdw/2000.1/entjes.html</ref> zie'j daor n ''ee'' veur (''eten''), rond Zwolle en [[Dèventer|Deaventer]] n ''ae/è'' (''èten'') en in de rest van Sallaand n körte ''e'' (''etten''). De [[kluster]]s ''old'' en ''olt'' bleven in t Sallaands be-ollen: ''old'' en ''gold''. ===Grammatika=== De grammatica van t Sallaands ef veul typies Nedersaksiese kenmärken. In t grootste diel van Sallaand kennen ze t [[ieneidsmeervold]] op ''-t'' veur wärkwoorden in de tegenswoordige tied: ''wiej loopt, ieluu loopt, zee loopt''. Allienig in en rond Kampen eerst t (Old-)Ollaandse ieneidsmeervold op ''-en'': ''wiej, ieluu, zie lopen'' zo ok in [[Gällemuden]]. Verkleinwoorden wörren evörmp mit achtervoegsels as ''-ien'', ''-gien'', ''-pien'' en ''-tien'' en mit [[umluud]] in t grondwoord. Meervollen wörren miestal evörmp mit ''-en'' en ''-s'', net zo as in t Nederlaands. Allienig in t oosten komen meervolden op ''-e'' veur (''huus'' - ''huze''), zo as ok umluud in de meervoldsvörm (''bak'' - ''bäkke''). n aandere eigeneid van de dialekten van oostelik Sallaand is t be-old van de drie geslachten. De mieste Sallaandse dialekten kennen, zo as t Ollaands, allienig geslachtelike en onziedige woorden. ==Streektaalverlies en -kultivering== Exakte siefers over oevule Sallaanders nog dialekt praoten bin niet bekend. t Stet wel vaste dat t dialekt achteruut get, mär an de aandere kaante kriegen ok jongeren t nog wel mee. De stadsdialekten, t Zwols veurop, verdwienen t snelste. Der bin vri'j vule pläätselike zangers en bänds, en ok dialektdichters, mär die bin niet wied buten de greinzen bekend. De wat bekendere dichteres [[Johanna van Buren]] uut [[Heldern|Ellendoorn]] praotte n overgaanksdialekt tussen Sallaands en Twents, mär de spelling van eur gedichten wördden vertwentst umdat ze in n Twentse [[kraante]] verskenen. <ref>Nijen Twilhaar, Jan (2003), ''Taal in stad en land: Sallands, Twents en Achterhoeks'', Den Haag: Sdu uitgevers</ref> n Sallaandse dialektmuziekgroep die n nasionale hit skoorde was t duo [[Höllenboer]], mär disse hit (''Busje komt zo'' - ''t Bussien kömp zo'') was Nederlaandstälig. In Zwolle, krek de pläätse waor t Sallaands t snelst verdwient, is der n vrie aktieve dialektverienige, die onder aandere kursussen Zwols an de volksuniversiteit gef. De Historiekamer [[Hardenbarg (stad)|Hardenbarg]] hef ok n iel aktieve dialektgroep. == Zie ok == *[[Sallaanse taalwiezer|Sallaandse taalwiezer]] ==Referensies== <div class="references-small"> <references/> </div> {{Bron|n Diel van dit artikel is ebaseerd op informasie van de [[Limburgs]]e en de [[Nederlaands]]e Wikipedie}} ==Uutgaonde verwiezingen== * [http://www.meertens.nl/books/winkler/zwolle.html De geliekenisse van de Verleuren Zeune in t Zwols] * [http://www.meertens.nl/books/winkler/deventer.html t Zelfde, in t Deventers] {{SNLV}} {{Dialekt|sdz}} [[Kategorie:Sallaands| ]] g1eaobk0x694t1x07wn1skp9jlaqp4m 333156 333155 2026-08-25T09:10:11Z Woolters 62 333156 wikitext text/x-wiki {| {{prettytable}} border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" align="right" width="300" style="float:right; margin-left:1em; margin-bottom:1em;" !colspan="2" bgcolor="lightgrey"|<big>{{PAGENAME}}</big> |- |Nedersaksische näme |Sallaan(d)s, Sallands |- |Nederlaandse näme |Sallands |- |Laand |[[Nederlaand]] |- |Täälgebied |Gelderlaand, Oaveriessel en een diel van Dreanthe |- |Antal sprekkers |292.000 (thuus). 338.000 (totaal)<ref>H. Bloemhof Taaltelling Nedersaksisch (2005)</ref><ref>Excl. Sallaands gebied in Dreanthe, Tweante en Gelderlaand. Incl Zuud-Dreants gebied in Oaveriessel, Stellingwärfs gebied ten zuden van Stienwiekerlaand en dielen van het Tweants</ref> |- |Dialecten |Stadsdialecten: [[Zwols]], [[Kampers]] en [[Deamters]] |- |Täälclassificatie | *[[Indo-Europees]] **[[Germaanse sproaken|Germaans]] ***[[West-Germaans]] ****[[Nederduuts]] ****[[Nedersaksisch]] *****[[Westfaals]] ******[[Gelders-Oaveriessels]] *******Sallaands |- |Schrift |'t [[Latainse alfabet|Latiense alfabet]] |- |Täälstaotus |'t Sallaands wördt ezeen as dialect van 't [[Nedersaksisch]] |- |Täälcode ISO 639-1 |''gien'' |- |Täälcode ISO 639-2 |''gien'' |- |Täälcode ISO 639-3/DIS |''sdz'' |} [[Bestaand:Sallaans.png|thumb|300px|t Sallaandse täälgebied]] t '''Sallaands''' is n [[Nedersaksies]]e [[dialekt]]groep in de regio [[Sallaand]] in t westen van de [[Nederlaand]]se provinsie [[Oaveriessel|Overiessel]]. In de dörpen [[Heldern|Ellendoorn]], [[Nijverdal]] en [[Hooltn|Olten]] die vandäge de dag n nauwe baand mit [[Tweante|Twente]] ebben en vandage de dag ''bestuurlijk'' in Twente vallen, praoten ze n Sallaands-Twents overgaanksvariaant. Värder praot ze in [[Kampen (Overiessel)|Kampen]] en in de umgeving van Kampen ok Sallaands. De streektaal in de [[Kop van Overiessel]] wördt onder t [[Stellingwarfs]] erekkend. Mangs wördt et [[Veno|Venos]] as Sallaands ezeen. t Sallaands ef veural veule overienkomsten mit t [[Oost-Veluws]] en t [[Drèents|Drents]] en in mindere maoten mit t [[Stellingwarfs]], [[Urkers]] en [[West-Veluws]]. t Sallaands is beheurlik beïnvloed deur t [[Nederlaands|Ollaands]], n invloed die naor t oosten toe dudelik minder wört. Daor leg t grote verskil mit t veul be-ollenere [[Tweants|Twents]]. [[Raolte]] legt midden in t Sallaandse täälgebied. t Dialekt mit t grootste antal sprekers is t [[Zwols]]. t Sallaands ef de [[ISO 639]]-3-kode '''sdz'''. ==Täälgebied== t Sallaands beslet ongeveer t westen van de provinsie Overiessel, mär t kömp niet presies overiene mit t gebied dät [[Sallaand]] enuump wört. De greins mit t Twents löp tussen [[Hooltn|Olten]] (Sallaands) en [[Riesn|Riessen]] ([[Tweants|Twents]]), tussen [[Nijverdal]] en [[Wierdn|Wierden]] en tussen [[n Ham|d' Am]] en [[Vreeznveen|Vriezenvene]] (t [[Vjens|Vriezenveens]] is eigenliks n dialekt ampart). In sommige definisies löp t Sallaands deur over [[Duuts]] grondgebied (in t [[Grafschaft Bentheim]]) tot in [[Drenthe]], bi'j [[Skoonebeek]]. De greins mit t Oost-Veluws wört evörmp deur de [[Iessel]], dit is nogal n willekeurige greins. t [[Stellingwarfs]]e täälgebied in Overiessel kömp overiene mit de gemiente [[Stienwiekerlaand]] (ok wel de [[Kop van Overiessel]] enuumd); allienig t dialekt van [[Veno]] wört as enklave ok wel bi'j t Sallaands erekend. Tenslotte bin de Noord-Overiesselse dörpen [[Stappest]]-[[Roevène|Roevene]], [[Ni'jlusen]], [[De Vaort (plaatse)|De Vaort]], [[Lutten]], [[Slagharen|Slagaren]] en n antal kleinere pläätsen daor in de umgeving Drentstälig. De dialekten van [[Kampen (Overiessel)|Kampen]] en umstreken en [[Gällemuden]] wörren soms niet bi'j t Sallaands erekend, umdat ze westeliker van karakter bin (zie ieronder). De täälkundige [[Harrie Scholtmeijer]] <ref name="Scholt2006">Scholtmeijer, Harrie (2006), ''Mörn! Taalgids Overijssel'', Assen: In Boekvorm Uitgevers bv.</ref> dielt ok de dialekten van rond [[Zwolle]] en de dialekten tegen de greins mit Twente niet bi'j t Sallaands in mär rekent ze tot twie ni'je groepen: * [[Noord-Overiessels]] boven n liende die zo'n betien onder [[Zwolle]], [[Ni'jlusen]] en [[Slagharen|Slagaren]] löp; * [[Vechtdals]] in de drie-oek [[Ommen (stad)|Ommen]]-[[Grambargen]]-[[Vroomshoop|Vroomsoop]] (dit löp n entien deur in [[Tweante|Twente]]); * '''Sallaands''' in t overige (grootste) part. n Aandere indieling <ref>http://taal.phileon.nl/kaart/nedersaksies.php</ref> is: * '''Sallaands''' veur zwat t iele gebied; * [[Zuud-Drèents|Zuud-Drents]] veur de pläätsen drekt onder de greins mit [[Drenthe]] ([[Stappest]], [[Roevène|Roevene]], [[Ni'jlusen]], [[De Balk]], [[De Vaort (plaatse)|De Vaort]], [[Drogteropslagen]], [[Lutten]], [[Schunesloot|Skunesloot]], [[Slagharen|Slagaren]], [[De Krim (Hardenbarg)|De Krim]]). ==Kenmärken== Kenmärkend veur de Sallaandse dialekten bin de korte klinkers (''kettel'', ''götte'') of erekte klinkers (''kètel'', ''göte'') daor as t Nederlaands lange klinkers (''ketel'', ''goot'') ef. De [[Iessel]] bi'jlanges overeerst (krek as in t [[Oost-Veluws]]) de erekte klinkers. Värder naor t oosten e'j de körte klinkers. In Kampen en umstreken bint er ook lange klinkers (''ketel, geute''). Karakteristiek veur t westelike Sallaands net as veur t [[Veluws]] is de uutspräke van de körte a, zo as in t Engelse ''cat'': ''värve''. In t oosten van Sallaand wört in pläätsen as [[n Ham|d' Am]], [[Heldern|Ellendoorn]] en [[Nijverdal]] n overgaanksdialekt mit [[Tweants|Twentse]] invloeden espreuken. Bestuurlijk heuren disse pläätsen vandaag de dag bi'j Twente, mär van oorsprong binnen et Sallaandse woonplakken. Kenmärken iervan bin n ''oo'' daor as t Nederlaands n ''oe'' ef (''stool/stoel''), gien ''n'' in t meervold van sommige woorden (''huze''), en drie woordgeslachten. <ref name="Scholt2006">Scholtmeijer, Harrie (2006), ''Mörn! Taalgids Overijssel'', Assen: In Boekvorm Uitgevers bv.</ref> ==Umluud== t Sallaands ef net as alle Saksiese dialekten [[umluud]] ondergaon in de woorden mit n Oldgermaanse lange ''ô''; ierbi'j ef daornaost n veraandering pläätsevunnen die ielemaol analoog is an de mutasie van ''oo'' naor ''oe''. Ierdeur klinkt t Oldgermaanse *''grônaz''{{Info|Nederlaands: groen}} now as ''gruun'' (tegenover t Twentse en Veluwse{{Info|Veural in t West-Veluws zeggen ze 'greun'}} ''greun''). Ok ef t Sallaands umluud in de [[verkleinwoord]]en, waordeur t anslöt bi'j t Veluws en Twents en t zich onderscheidt van t Stellingwarfs en Drents. n klein 'boek' wört n ''bukie(n)'' enuumd, n kleine 'bak' n ''bäkkien'', n kleine 'hond' n ''hunnegie(n)'' of ''hundjen''. De n kan wel of niet nasaliseerd wörden. Et nasaliseren van de n löp wel terugge. ==Karakteristieken== ===Klankleer=== t Sallaands kent de körte [[klinker]]s ''a'', ''ä'', ''e'', ''i'', ''ie'', ''o'', ''ó'', ''ö'', ''oe'', ''u'' en ''uu''. ''Ie'', ''oe'' en ''uu'' kunnen ok lange wezen (zie ieronder). De ''ä'' klinkt ongeveer as de a in t [[Ingels|Engelse]] woord ''cat''. Lange klinkers bin de: ''aa'', ''ae'' (ok eskreven as: ''ää''), ''ao''/''oa'', ''äö''/''öa'', ''ee'', ''eu'', ''îe'', ''oo'', ''ûu''. Diftongen bint o.a. ''au'' en ''ei''. ''Ui'' kan optreden in Nederlaandse leenwoorden. Wat de [[medeklinker]]s anget valt de syllabedragende nasaal op: van de ''uutgaank'' ''-en'' wört allienig de ''n'' uut-espreuken. Zo is t ''{{small()|h}}ietn/{{small()|h}}eetn'', ''loopm'', ''wärkng''. Dit wört in de mieste spellingssystemen niet uuteskreven. De [[h]] wört in t westen van t täälgebied (in en rond [[Zwolle]] en [[Kampen (Overiessel)|Kampen]]) niet uutespreuken (dit is ok nog zo in t [[Urkers]]). De [[r]] wört in de pläätsen Kampen, [[Zwolle]] en [[Dèventer|Deventer]] "brouwend" uutespreuken, mär daorbuten altied erold. ====Prosessen in de klankleer==== Zo as boven op-emärkt, ef t Sallaands invloed ondervunnen van t Ollaands. De ''oe'' in n woord as ''hoes'' veraanderde ier väke in ''uu'', mär dät is lange niet in alle woorden t geval. Zo kennen zwat alle Sallaandse dialekten ''huus'' en ''uut'' naost ''moes''. Dit is ok t geval in t Oost-Veluws en in sommige [[Drents]]e dialekten (en kump ok buten t Nedersaksiese täälgebied veur, bi'jveurbeeld in t [[Venray]]). Waor et [[Tweants]] een ''oo'' hef in woorden as ''goed'', ''moeder'' en ''doen'', hef et Sallaands hier een ''oe,'' met as uutzundering [[Deaventer]].<ref name=":0">[http://www.detaalvanoverijssel.nl/plaats/id:34 De Taal van Overijssel]. Over de taal van Deventer</ref> In [[Olst]] en [[Wye|Wieje]] is hier ook een ''oo'' te heuren, maar niet in de directe umgeaving buten de twie dörpen.<ref>[http://www.detaalvanoverijssel.nl/plaats/id:28 De Taal van Overijssel]. Over de taal van Wijhe</ref><ref>[http://www.detaalvanoverijssel.nl/plaats/id:32 De Taal van Overijssel]. Over de taal van Olst</ref> Disse veraandering lik zo in de 19e en 20e eeuw plaats evunnen te hebben,<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/_taa008192101_01/_taa008192101_01_0003.php# De Nieuwe Taalgids. Jaargang 15]. GG Kloeke p. 41.</ref><ref>[https://www.meertens.knaw.nl/kaartenbank/bank/kaart_details/25301 Moeder]. Haar, D. van der (1967), Gællemun en 'et Gællemunegers. Een studie over Genemuiden en het Genemuider dialect. Nijmegen. Deel: p.370. Kaartnummer 33.</ref><ref>[https://www.meertens.knaw.nl/kaartenbank/bank/kaart_details/12996 Moeder]. Grootaers, L. en G.G. Kloeke (1939-1972), Taalatlas van Noord- en Zuid-Nederland (TNZN). 9 afleveringen. Leiden. Kaartnummer 6.</ref>, maar meugelik ook eerder.<ref name=":1" /> Et Standaardnederlaands kan meugelik invloed op disse veraandering ehad hebben. Daornaost hef et Sallaands meestal een ''ie'' (/i/ of /i:/) in woorden as ''brief'', ''zien'', ''niet'' en ''biest''. Niet elke plaatse in Sallaand hef dit. Et [[Deaventers]] hef beveurbeeld in alle veer de woorden een ''ee'',<ref name=":0" /> [[Raolte]] hef nog ''breef'' en in [[Wieje]] hebt ze het oaver een ''beest'' maar kan zowal ''breef/brief'' as ''zeen''/''zien'' gebruukt wörden. Meugelik hef et Standaardnederlaands net as bi'j de veraandering nao ''oe'' invloed op de veraandering ehad.<ref name=":1">Ph Bloemhoff-de Bruijn, ''Anderhalve Eeuw Zwols Vocaalveranderingsprocessen in de periode 1838-1972''. IJsselacademie (2012). <nowiki>ISBN 978-90-6697-228-5</nowiki>.</ref> In [[Gällemuden]] kump de ''ie'' in nog meer woorden veur zo as in ''meest'', ''gemeente'' en ''alleene''.<ref>[http://www.detaalvanoverijssel.nl/plaats/id:14 De Taal van Overijssel]. Over de taal van Genemuiden.</ref> De of-ekörte ''e'', die in t Nederlaands tot ''e'' ewörren is, kan in t Sallaands op drie manieren uutespreuken wörren. Rond Kampen en in pläätsen mit lichtkaans [[Drèents|Drentse]] dialektinvloed<ref>https://web.archive.org/web/20060512021949/http://www.meertens.knaw.nl/vdw/2000.1/entjes.html</ref> zie'j daor n ''ee'' veur (''eten''), rond Zwolle en [[Dèventer|Deaventer]] n ''ae/è'' (''èten'') en in de rest van Sallaand n körte ''e'' (''etten''). De [[kluster]]s ''old'' en ''olt'' bleven in t Sallaands be-ollen: ''old'' en ''gold''. ===Grammatika=== De grammatica van t Sallaands ef veul typies Nedersaksiese kenmärken. In t grootste diel van Sallaand kennen ze t [[ieneidsmeervold]] op ''-t'' veur wärkwoorden in de tegenswoordige tied: ''wiej loopt, ieluu loopt, zee loopt''. Allienig in en rond Kampen eerst t (Old-)Ollaandse ieneidsmeervold op ''-en'': ''wiej, ieluu, zie lopen'' zo ok in [[Gällemuden]]. Verkleinwoorden wörren evörmp mit achtervoegsels as ''-ien'', ''-gien'', ''-pien'' en ''-tien'' en mit [[umluud]] in t grondwoord. Meervollen wörren miestal evörmp mit ''-en'' en ''-s'', net zo as in t Nederlaands. Allienig in t oosten komen meervolden op ''-e'' veur (''huus'' - ''huze''), zo as ok umluud in de meervoldsvörm (''bak'' - ''bäkke''). n aandere eigeneid van de dialekten van oostelik Sallaand is t be-old van de drie geslachten. De mieste Sallaandse dialekten kennen, zo as t Ollaands, allienig geslachtelike en onziedige woorden. ==Streektaalverlies en -kultivering== Exakte siefers over oevule Sallaanders nog dialekt praoten bin niet bekend. t Stet wel vaste dat t dialekt achteruut get, mär an de aandere kaante kriegen ok jongeren t nog wel mee. De stadsdialekten, t Zwols veurop, verdwienen t snelste. Der bin vri'j vule pläätselike zangers en bänds, en ok dialektdichters, mär die bin niet wied buten de greinzen bekend. De wat bekendere dichteres [[Johanna van Buren]] uut [[Heldern|Ellendoorn]] praotte n overgaanksdialekt tussen Sallaands en Twents, mär de spelling van eur gedichten wördden vertwentst umdat ze in n Twentse [[kraante]] verskenen. <ref>Nijen Twilhaar, Jan (2003), ''Taal in stad en land: Sallands, Twents en Achterhoeks'', Den Haag: Sdu uitgevers</ref> n Sallaandse dialektmuziekgroep die n nasionale hit skoorde was t duo [[Höllenboer]], mär disse hit (''Busje komt zo'' - ''t Bussien kömp zo'') was Nederlaandstälig. In Zwolle, krek de pläätse waor t Sallaands t snelst verdwient, is der n vrie aktieve dialektverienige, die onder aandere kursussen Zwols an de volksuniversiteit gef. De Historiekamer [[Hardenbarg (stad)|Hardenbarg]] hef ok n iel aktieve dialektgroep. == Zie ok == *[[Sallaanse taalwiezer|Sallaandse taalwiezer]] ==Referensies== <div class="references-small"> <references/> </div> {{Bron|n Diel van dit artikel is ebaseerd op informasie van de [[Limburgs]]e en de [[Nederlaands]]e Wikipedie}} ==Uutgaonde verwiezingen== * [http://www.meertens.nl/books/winkler/zwolle.html De geliekenisse van de Verleuren Zeune in t Zwols] * [http://www.meertens.nl/books/winkler/deventer.html t Zelfde, in t Deventers] {{SNLV}} {{Dialekt|sdz}} [[Kategorie:Sallaands| ]] 77mv9f6kpsa2aqdxk25lqcfwzz1ydvc 0 10452 333150 324504 2026-08-24T13:12:17Z ~2026-46262-29 36875 Anvulling (=verbettering) 333150 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Martin_Koster.jpg|thumb|270px|Martin Koster, 2012]] '''Martin Gert Koster''' ([[De Vaort (plaatse)|De Vaort]], [[1950]]) is een [[Drèents]]talige schriever en samen met [[Ton Kolkman]] oprichter van 't Drèentse literaire tiedschrift ''[[Roet (tiedschrift)|Roet]]''. Hij stiet bekend as een polemische, schaarpe schriever die de confrontatie niet uut de weg giet. In 2021 wördden e benuumd töt [[Ridder in de Örder van Oranje-Nassau]] veur zien in de weer wezen veur 't Drèents.<ref>[https://web.archive.org/web/20210511203152/https://www.huusvandetaol.nl/nieuws/martin-koster-is-nou-ridder-in-de-orde-van-oranje-nassau/ Huus van de Taol: 'Martin Koster is nou Ridder in de Orde van Oranje-Nassau']</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20210514015938/https://rtvzulthe.nl/martin-koster-dichter-en-boegbeel1d-van-het-nedersaksisch-benoemd-tot-ridder-in-de-orde-van-oranje-nassau-bij-geliefd-vasalis-monument/ RTV Zulthe: 'Martin Koster, dichter en boegbeeld van het Nedersaksisch, benoemd tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau bij geliefd Vasalis-monument' (26 april 2021)]</ref> ==Opgruuien en wark as leraar== De femilie van zien va huzeerde de leste twei ieuwen langs [[Riest (revier)|Riest]] en [[De Vaort (plaatse)|Vaort]]. De femilie van zien moe kwaamp end [[19e eeuw|19e ieuw]] as [[asielzuker|asielzukers]] uut 't [[Keuninkriek Hannover]] naor [[Roswinkel]] ([[Drenthe]]).<ref name="Koster2010" /> Koster zölf gruuide an De Vaort op. De eerste zes jaor van zien lèven preut Koster '' 'nooit aans [...] as 't nuverste Drèents dat der bestiet: 't Riest- of Zuudwestdrèents' ''.<ref>Rouke Broersma (samenstelling en inleiding) (2003), ''Scheupers van de taol: bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003'', Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 181</ref> Hij gunk in [[Zwolle]] naor de [[hogere börgerschoele|hbs]]; op zien achttiende verhuusden zien volk en hijzölf naor [['t Ogeveine]]. In 1970 gunk hij Nederlaands studeren an de [[Rieksuniversiteit Grunning]] in [[Grunnen (stad)|Stad]], waor hij de onderwiesakte m.o. Nederlaands haalde. 't Was op de universiteit det e drok wördden op streektaal en streektaalschrieverije deur zien kennismaking mit 't [[Nedersaksisch Instituut]], daor as e college kreeg van [[Hendrik Entjes]], [[Geert Kocks]] en [[Fokko Veldman]]. Tussen 1976 en 1981 hef Koster leraar ewest in [[Assen]], [[Dèventer]] en [[Knoal (dörp)|Knoal]]. An de [[Pabo]] in [[Möppelt]] was e gastdocent Drèents. Ok hef hij een toertien kroegbaos ewest in [[Nee]]. In 2000 wördden Koster leraar Nederlaans veur aanderstaligen in [[Leek (Grunnen)|Leek]].<ref>Rouke Broersma (samenstelling en inleiding) (2003), ''Scheupers van de taol: bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003'', Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 179</ref><ref name="huus" /> Aandere beroepen van hum waren slieter, classificeerder, conducteur, corrector en schaopeholder.<ref name="Koster2010" /> Vandage de dag woont e in [[Lievern]]. ==Schrieverije en streektaalwark== Koster zien gedichten en vertellegies verschenen onder een bulte schoelnamen, waoronder Meine Roswinkel. Sinds 1995 publiceert e miest onder zien eigen name. Onder andere hef e veul parodieën emeuken op 't wark van aandere Drèentstalige schrievers, beveurbield op gedichten van [[Marga Kool]], [[Roel Reijntjes]] en [[Peter van der Velde]]. Hij schrif over thema's as de dood, ienzaamheid, mèensen an de raand van de samenleving en de stoere verholding tussen mannen en vrouwlu.<ref>Stieneke Boerma en Rouke Broersma (1993), ''Drèentse schrieverij'', Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 81-89</ref> Koster was coördinator van de lesboeken [[Noordenvelds]] en [[Midden-Drèents]]. Hij was ien van de samenstellers van een cursus Drèentse spelling en een literatuurcursus veur [[RTV Noord|Radio Noord]]. Hij hef [[nöalstukken|columns]] eschreven veur de ''[[Provinciale Drentsche en Asser Krant]]'', 't ''[[Nieuwsblad van het Noorden]]'' en, van 2015 töt 2020, 't ''[[Dagblad van het Noorden]]''.<ref>Martin Koster (2020), ''Ik trap hum an. Columns en körte verhalen'', Beilen: Het Drentse Boek, p. 7</ref> Ok hef e van veul Drèentse publicaties corrector of endredacteur ewest.<ref>Stieneke Boerma en Rouke Broersma (1993), ''Drèentse schrieverij'', Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 84</ref> Mit de schriever [[Anne Doornbos]] richtte Koster in 2005 't [[Nei Drèents Geneutschap]] op, det een contactpunt wol wezen veur Drèentse schrievers en aandere streektaalactivisten.<ref>Stichting Drentse Taol: Proclamaotie van oprichten van 't Nei Drèents Geneutschap</ref> ==Oprichten van Roet== In 1979 kwaamp 't Koster in een café in Stad in 't zin um een literair tiedschrift in 't Drèents te maken. Zien kammeraod, de [[Twente|Twèentse]] schriever [[Ton Kolkman]], was daoraover vortdaolijk enthousiast. Dezölfde dag wördden 't eerste nummer van 't nog altied bestaonde tiedschrift ''[[Roet (tiedschrift)|Roet]]'' in mekare ezet. ''Roet'' zette hum, krek as zien Grunneger veurloper ''[['t Swieniegeltje]]'', of tègen verstikkend conservatieve schrieverije. Véur 't oprichten van ''Roet'' zat Koster ok in de redactie van 't kört verschienende tiedschrift ''[[De Pennevogel]]'', daor as wark in stund in verscheiden [[Nedersaksisch]]e variaanten van Nederlaand en Duutslaand, en det dezölfde uutgaankspunten had as '' 't Swieniegeltje''. ''Roet'' had in 't begun veural een satirische inslag en bood een stee an moderne, maanks controversiële thema's - veur 't eerst binnen de Drèentstalige schrieverije. 't Oldere, meer beholdende Drèentstalige blad ''[[Oeze Volk / Maandewark|Oeze Volk]]'' was Koster aldeur minder naor 't zin. ''Roet'' naamp eerst allent Drèentstalig wark op, later ok wark in aandere [[streektaal|streektalen]] en in 't Nederlaands. Koster hef twintig jaor laank redacteur ewest van 't blad. In 2004 stelde hij een bloemlezing samen uut 25 jaor ''Roet'', mit as titel ''Strèupers van de taol''.<ref name="huus" /> ==Koster en de Drentse Schrieverskring== Koster vund det de in 1953 operichte [[Drentse Schrieverskring]], daor as e bij was egaone, veural leden had die niet in schrieverije van kwaliteit interesseerd waren. Partie leden wolden hum vanwege de aord van zien schrieverije royeren, mar in 1991 wördden hij onder 't veurzitterskop van [[Klaas Kleine]] ekeuzen töt volmacht. Toe as der in 1992 drokte ontstund umdet een antal leden de schriever en politicus [[Lukas Koops]] niet as veurzitter wolden hebben, steunde hij Koops. Toe as Koster miende det de Schrieverskring hum verbeud um hum kritisch uut te laoten aover aandere leden, stapte hij deruut.<ref>Stieneke Boerma en Rouke Broersma (1993), ''Drèentse schrieverij'', Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 73-74</ref> ==Uutgaven van en aover Koster== Koster zien wark is, mit uutzundering van de intussen ebundelde gedichten, miest nog verspreid verschenen. In 1995 publiceerde hij bij uutgeverije [[Het Drentse Boek]] ''Zölfportret mit sparzegelties''. Hij maakte de eerste Drèentse stripvertaling, 't [[Suske en Wiske]]-album ''Het hondeparadies'' (Grunning, 1998) en schreef de Nederlaandstalige monografie ''Tegen de stroom in. Het kunstenaarschap van Rudi Seidel'' (Zuudwolde, 1998).<ref>[https://www.huusvandetaol.nl/schrievers/koster-martin-1950/ Huus van de Taol aover Martin Koster]</ref> De bundel ''Hotel an 't spoor'', mit zien gedichten van de leste dartig jaor, kwaamp in 2010 bij Het Drentse Boek uut.<ref>Ankondiging van ''Hotel an 't spoor'' op de webstee van Het Drentse Boek</ref> Mit dizze bundel wun Koster in 2011 de [[Dagblad van het Noorden Streektaalpries]], in de kattegorie proza en poëzie. Een veule ebloemleesd gedicht det in de bundel stiet, is '[[Requiem veur een hunebed of petrae in de vrömde|Requiem veur een hunebed ''of'' petrae in de vrömde]]'. In 2017 verscheen bij Het Drentse Boek ''Oostwaartsch! Grensverkennings van een Sudentendrent'', een reisverslag diels in 't Nederlaands, diels in 't Drèents eschreven. In 2020 kwaamp, ok bij Het Drentse Boek, ''Ik trap hum an'' uut, een keuze uut de columns die Koster onder de name Sjarlefrans schreef veur 't [[Dagblad van het Noorden]]. In detzölfde jaor verscheen van de haand van Koster ien nummer van ''Een goed stuk vleis. Drents volkstiedschrift'', mit gedichten, körte verhalen, stokkies en foto's onder pseudonieme redactie van Lodewijk van Heiden en John Harbours. 't Roetnummer van winter 1999/2000 stund in 't tieken van Koster zien ofscheid as heufdredacteur. Wark van hum is in det nummer bijien ebracht mit as titel ''Ave Reest''. In 2006 verscheen bij de Stichting Drentse Taol (vandage 't [[Huus van de Taol]]) een schrieverspetret op dvd aover Koster.<ref name="huus" /> ==Citaoten== *''Schrieven in 't Drèents, 't is en blef een aparte angelegenheid. En dat stiet mij an. Ik holle wel van apartigheid. 't Is de sjeu van 't levent.''<ref>Rouke Broersma (samenstelling en inleiding) (2003), ''Scheupers van de taol: bloemlezing van de Drèentse Schrieverij 1837-2003'', Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 182</ref> *''Ik, Meine Roswinkel, weur geboren an de Heufdvaort, een kilometer of dreie ten zuden van de Riest, en achterof zuj zeggen kunnen da'k miene hiele levent een Veendrent ebleven bin. En dan bedoel ik da'k ruumte neudig bin, da'k zeggen wil wat mij niet anstiet, da'k mij niet begraven laoten wil in 't ien of aandere zaanddörp daor aj gien privé-levent hebben kunt, daor aj mit alles mitandoen mut. Ik mut niks, niente. Ik bin zölf baos.''<ref>Martin Koster (1995), ''Zölfportret mit sparzegelties'', Zuudwolde: Het Drentse Boek, p. 11</ref> == Rifferenties == <references> <ref name="Koster2010">Martin Koster (2010), ''Hotel an 't spoor'', Beilen: Stichting Het Drentse Boek</ref> <ref name="huus">Stichting Drentse Taol aover Martin Koster</ref> </references> ==Uutgaonde verwiezingen== *[https://www.huusvandetaol.nl/schrievers/koster-martin-1950/ Huus van de Taol aover Koster] *[https://www.youtube.com/watch?v=Y4FvHk1PTRw Koster drag gedichten veur] *[https://www.youtube.com/watch?v=RjehwTZqVIk Veurelezen fragment uut Koster zien novelle ''Zölfportret mit sparzegelties''] {{Dia|Dit artikel is eschreven in 't [[Zuudwest-Drèents]].}} [[Kategorie:Drèents artikel|Koster, Martin]] [[Kategorie:Schriever in 't Drèents|Koster, Martin]] iv9hw2kp9oher4zh1mkvvht22roq6ke 0 13765 333157 333134 2026-08-25T09:17:18Z Woolters 62 333157 wikitext text/x-wiki Et '''Oergermaans''' is ne rekonstrueerde sproake dee as roondum et begin van de joartelling (roewe skatting) esprökken wör in Noord-West en Middel-[[Europa (continent)|Europa]]. Et Oergermaans hef zik in latere joarhoonderden duurontwikkeld in oonder mear et [[Ooldnoors]], et [[Ooldsassies]], et [[Ooldengels]], et [[Ooldfreesk]], et [[Ooldhoogduuts]], et [[Ooldfraanks]] en et [[Goties|Gotisch]]. Van et Oldsaksisch is et hudige [[Neersassies|Neersaksisch]] wier ne dochtersproake. Et Oergermaans is op ziene buurte wier ne duurontwikkeling van et [[Proto-Indo-Europees]], ook ne rekonstrueerde sproake dee rond 3000 v.C. sprökken wör. Et Oergermaans is ne [[anname]]. Et is ne duur gelearde leu ''herleaide'' sproake (dus nit et zelfde as ne [[keunstsproake]]). Zee nemt an dat alle Germaanse talen vroger één warren en heanig an oet mekaar egröaid zeent. Et Oergermaans is bedoold um ne fase van disse oolde "vadersproake" wier te gewen, um een beeld te kriegen van wo as de Germaanse sproake in et verleden ekleunken mut hebben. Gelearden köant oet oolde nog bekeande Germaanse sproaken (vuural Gotisch en Ooldengels, met hulpe van onder mear Ooldhoogduuts) ofleiden wo as de Oergermaanse grammatika en wöardeskat in mekaander steuken. {{Begin|twd}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Germaanse taol]] 09shctdgzf35fr7goyw168fa15psf22 0 17304 333151 285403 2026-08-24T13:15:45Z ~2026-46262-29 36875 Anvulling 333151 wikitext text/x-wiki '''Ton Kolkman''' ([[Holten]], [[31 december]] [[1950]]) is nen [[Nedersaksisch|Nedersaksische]], preenspaols [[Tweants|Twèentstalige]] en [[Dreins|Dreinstaolige]] schriever. Kolkman woonden in [[Sallaand]], [[Grunnen (stad)|Grunnen]] (daoras e Nederlaands studeerden), [[Twente]], [[Achterhook]], [[Westmeunsterlaand (in d'n Pruus, regio Vreden)]] en rechtevoort wier [[Achterhook]]. Zo umtrent 1974 begunden e mit de Twèentse schrieveri'je. In det jaor richtten e mit twei aandere studenten an de [[Rieksuniversiteit Grunnen|RUG]] - [[Jannie Bakker-Rietman]] uut [[Gellemuun]] en [[Henk Bloemhoff]] uut [[Stellingwarf]] - 't Nedersaksische tiedschrift ''[[De Pennevogel]]'' op. ''De Pennevogel'', det töt 1979 bestund, zöcht ansluting bi'j 't ideaal van 't eerdere tiedschrift ''[['t Swieniegeltje]]'': 't anjagen en uutbouwen van 't Nedersaksisch as literaire schrieftaal zowal as dagense ummegaankstaal. In 1979 begunden Kolkman mit zien medestudent [[Martin Koster]] 't tiedschrift ''[[Roet (tiedschrift)|Roet]]'' veur ni'jmoodse schrieveri'je in 't [[Drèents]]. Dit tiedschrift, eerst uutegèven deur Koster, wördt tègenwoordig uutegèven deur 't [[Huus van de Taol]] in [[Beilen]]. Kolkman wördden redactielid veur Twente van nog een darde Nedersaksisch tiedschrift, ''[[De Moespot]]''. In 1985 trök Ton Kolkman zik teruw oet allens wat met dialect te maken har en bepaearkten zik töt bloos 't praotn d'r van. In de joarn negntig skref e in de kraanten van de [[Drents-Groningse Pers]] en in 't [[Maandblad Drente]] recensies van Grönnings- en Dreanstalige beuk en CD's. ==Bronnen== *Hans Keuper, Hermen Bomhof, Ton Kolkman en Herman Oltvoort (red.) (1984),'' 't Witte peerd: Verhalen en gedichten in dialect uut Oostnederland'', Doezebarg: Rabeling {{DEFAULTSORT:Kolkman, Ton}} [[Kategorie:Drèents artikel]] [[Kategorie:Nedersaksiese schrieveri'je]] [[Kategorie:Schriever in t Tweants]] [[Kategorie:Schriever in 't Drèents]] 8ei2u1mzevhz11og7gagntv6o405v0u 333152 333151 2026-08-24T15:05:22Z ~2026-46262-29 36875 Foto's d'r biej doan. 333152 wikitext text/x-wiki '''Ton Kolkman''' ([[Holten]], [[31 december]] [[1950]]) is nen [[Nedersaksisch|Nedersaksische]], preenspaols [[Tweants|Twèentstalige]] en [[Dreins|Dreinstaolige]] schriever. Kolkman woonden in [[Sallaand]], [[Grunnen (stad)|Grunnen]] (daoras e Nederlaands studeerden), [[Twente]], [[Achterhook]], [[Westmeunsterlaand (in d'n Pruus, regio Vreden)]] en rechtevoort wier [[Achterhook]]. Zo umtrent 1974 begunden e mit de Twèentse schrieveri'je. In det jaor richtten e mit twei aandere studenten an de [[Rieksuniversiteit Grunnen|RUG]] - [[Jannie Bakker-Rietman]] uut [[Gellemuun]] en [[Henk Bloemhoff]] uut [[Stellingwarf]] - 't Nedersaksische tiedschrift ''[[De Pennevogel]]'' op. ''De Pennevogel'', det töt 1979 bestund, zöcht ansluting bi'j 't ideaal van 't eerdere tiedschrift ''[['t Swieniegeltje]]'': 't anjagen en uutbouwen van 't Nedersaksisch as literaire schrieftaal zowal as dagense ummegaankstaal. In 1979 begunden Kolkman mit zien medestudent [[Martin Koster]] 't tiedschrift ''[[Roet (tiedschrift)|Roet]]'' veur ni'jmoodse schrieveri'je in 't [[Drèents]]. Dit tiedschrift, eerst uutegèven deur Koster, wördt tègenwoordig uutegèven deur 't [[Huus van de Taol]] in [[Beilen]]. Kolkman wördden redactielid veur Twente van nog een darde Nedersaksisch tiedschrift, ''[[De Moespot]]''. In 1985 trök Ton Kolkman zik teruw oet allens wat met dialect te maken har en bepaearkten zik töt bloos 't praotn d'r van. In de joarn negntig skref e in de kraanten van de [[Drents-Groningse Pers]] en in 't [[Maandblad Drente]] recensies van Grönnings- en Dreanstalige beuk en CD's. <nowiki>[[Bestand:Ton Kolkman 2008.png|thumb|right|300px|Petret van Ton Kolkman in 2008]]</nowiki><ref>[http://www.fsjb.nl]</ref> [[Bestand:Ton Kolkman 2025.png[[Bestand:Naam-van-bestand.jpg||thumb|right|300px|]]Petret van Ton Kolkman in 2025]] ==Bronnen== *Hans Keuper, Hermen Bomhof, Ton Kolkman en Herman Oltvoort (red.) (1984),'' 't Witte peerd: Verhalen en gedichten in dialect uut Oostnederland'', Doezebarg: Rabeling {{DEFAULTSORT:Kolkman, Ton}} [[Kategorie:Drèents artikel]] [[Kategorie:Nedersaksiese schrieveri'je]] [[Kategorie:Schriever in t Tweants]] [[Kategorie:Schriever in 't Drèents]] 38j4by5j8z49t9ittrrnka7s0jzifxd 333153 333152 2026-08-24T15:07:51Z ~2026-46262-29 36875 Foto's nich te zeen. Doarum vothaald. 333153 wikitext text/x-wiki '''Ton Kolkman''' ([[Holten]], [[31 december]] [[1950]]) is nen [[Nedersaksisch|Nedersaksische]], preenspaols [[Tweants|Twèentstalige]] en [[Dreins|Dreinstaolige]] schriever. Kolkman woonden in [[Sallaand]], [[Grunnen (stad)|Grunnen]] (daoras e Nederlaands studeerden), [[Twente]], [[Achterhook]], [[Westmeunsterlaand (in d'n Pruus, regio Vreden)]] en rechtevoort wier [[Achterhook]]. Zo umtrent 1974 begunden e mit de Twèentse schrieveri'je. In det jaor richtten e mit twei aandere studenten an de [[Rieksuniversiteit Grunnen|RUG]] - [[Jannie Bakker-Rietman]] uut [[Gellemuun]] en [[Henk Bloemhoff]] uut [[Stellingwarf]] - 't Nedersaksische tiedschrift ''[[De Pennevogel]]'' op. ''De Pennevogel'', det töt 1979 bestund, zöcht ansluting bi'j 't ideaal van 't eerdere tiedschrift ''[['t Swieniegeltje]]'': 't anjagen en uutbouwen van 't Nedersaksisch as literaire schrieftaal zowal as dagense ummegaankstaal. In 1979 begunden Kolkman mit zien medestudent [[Martin Koster]] 't tiedschrift ''[[Roet (tiedschrift)|Roet]]'' veur ni'jmoodse schrieveri'je in 't [[Drèents]]. Dit tiedschrift, eerst uutegèven deur Koster, wördt tègenwoordig uutegèven deur 't [[Huus van de Taol]] in [[Beilen]]. Kolkman wördden redactielid veur Twente van nog een darde Nedersaksisch tiedschrift, ''[[De Moespot]]''. In 1985 trök Ton Kolkman zik teruw oet allens wat met dialect te maken har en bepaearkten zik töt bloos 't praotn d'r van. In de joarn negntig skref e in de kraanten van de [[Drents-Groningse Pers]] en in 't [[Maandblad Drente]] recensies van Grönnings- en Dreanstalige beuk en CD's. Bronnen *Hans Keuper, Hermen Bomhof, Ton Kolkman en Herman Oltvoort (red.) (1984),'' 't Witte peerd: Verhalen en gedichten in dialect uut Oostnederland'', Doezebarg: Rabeling {{DEFAULTSORT:Kolkman, Ton}} [[Kategorie:Drèents artikel]] [[Kategorie:Nedersaksiese schrieveri'je]] [[Kategorie:Schriever in t Tweants]] [[Kategorie:Schriever in 't Drèents]] rv4k8k9g2gx0y2krcl3cuyrla20g8vs 2 31067 333154 333090 2026-08-24T16:06:18Z Bitbotje 19182 update - 134 fouten 333154 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{DISPLAYTITLE:gebruker:bdijkstra/Lint-fouten/oaversicht}}</noinclude> <div class="plainlinks"> {| class="wikitable sortable" ! lint-kategory ! style="text-align:right" | <abbr title="(Höyvdnaamruumde)">0</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Wikipedia">4</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Bestaand">6</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Mal">10</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Hulpe">12</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Kategorie">14</abbr> ! style="text-align:right" | <abbr title="Module">828</abbr> ! Overig |- | colspan="10" | '''Hoge prioriteit''' |- | Te verwijderen table-element | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Verkeerd geneste tag met andere weergave in HTML5 dan in HTML4 | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Overige problemen | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Meerregelige tabel in lijst | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Meerdere niet-afgesloten opmaaktags | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Tijdelijke oplossing voor de alinea-omwikkelingsbug | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Zelfsluitend element | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Oud gedrag van font-tags die om een koppeling staan | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Witruimte-intepretatiebug | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Niet-afgesloten apostrof in kopje | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | colspan="10" | '''Normale prioriteit''' |- | Onjuist opgegeven opties mediabestand | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Misplaatste inhoud | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Elementen die elkaar niet compleet insluiten | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Koppeling die begint met meerdere dubbele punten | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | Koppelingen in koppelingen | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 4 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 0 |- | colspan="10" | '''Lage prioriteit''' |- | Afsluitende tag ontbreekt | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//nds-nl.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:LintErrors/missing-end-tag?wpNamespaceRestrictions=4 70] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 189 |- | Verouderde HTML elementen | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//nds-nl.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:LintErrors/obsolete-tag?wpNamespaceRestrictions=4 61] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 170 |- | Genegeerde elementen | style="text-align:right" | <!-- 0 --> 0 | style="text-align:right" | [//nds-nl.wikipedia.org/wiki/Spesiaal:LintErrors/stripped-tag?wpNamespaceRestrictions=4 3] | style="text-align:right" | <!-- 6 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 10 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 12 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 14 --> 0 | style="text-align:right" | <!-- 828 --> 0 | style="text-align:right" | 10 |}</div> e9f2sn7or7pkdcn5w65wwicz27nvkpf