Gibraltar

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="nds-NL">
  <siteinfo>
    <sitename>Wikipedia</sitename>
    <dbname>nds_nlwiki</dbname>
    <base>https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.17</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">Media</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">Spesiaal</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">Overleg</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">Gebruker</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">Overleg gebruker</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">Wikipedia</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">Overleg Wikipedia</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">Bestaand</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">Overleg bestaand</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">MediaWiki</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">Overleg MediaWiki</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">Mal</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">Overleg mal</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">Hulpe</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">Overleg hulpe</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">Kategorie</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">Overleg kategorie</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">Module</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">Overleg module</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>Gibraltar</title>
    <ns>0</ns>
    <id>17860</id>
    <revision>
      <id>333358</id>
      <parentid>332177</parentid>
      <timestamp>2026-08-29T07:31:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>~2026-46858-68</username>
        <id>36921</id>
      </contributor>
      <comment>/* Naamsverledn */</comment>
      <origin>333358</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24157" sha1="jyeu4xesrot8eu5saqap9is8oj9nt5o" xml:space="preserve">{{Laandtabel-twd
| naaminlaandssproak = Gibraltar
| vlagge = Flag of Gibraltar.svg{{!}}border
| woapn = Coat of arms of Gibraltar1.svg
| breedtegroad = 36/8/15/N  | lengtegroad = 5/20/43/W
| lokasie = Location_Gibraltar_EU.png
| sproaken = [[Engels]], [[Spaans]], [[Llanito]]
| heufdstad = Gibraltar
| religie = [[Rooms-Katholieke Karke|Rooms-Katholiek]] 78%, [[Islam]] 4%
| regeringsvorm = [[Brits Oawerzees Bezit]]
| km2 = 6,8
| inwonners = 29.431  | dichtheid = 4,328
| munteenheid = [[Britsen Poond|Poond]] | valutakode =  GBP
| tiedzone = +1 (zommertied +2)
| volksleed = [[God save the Queen]] (''god spoare de Keuniginne''). [[Gibraltees Volksleed]].
| tld = gi | laandkode = GI | tel = 350
}}

'''Gibraltar''' (oetsproak: ''gi-BRAL-tar'') is n [[skiereilaand]] onner t [[Iberiese Skiereilaand]] wat onner [[Brits Oawerzees Bezit]] vält. t Lig bie n ingang van de [[Middellaandse Zee]]. t Skiereilaand hef ne oppervlakte van 6.843&amp;nbsp;km². In t noordn greanst t an [[Andalusië]] in [[Spanje]]. De [[Rots van Gibraltar]] is t bekeandste herkenningspunt van de strek. An n voot van de rots lig n drokbevolkt stadsgebeed, woar zowat 30.000 Gibralteezn wont, en annere nasjonaliteaitn.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20141222033409/https://www.gibraltar.gov.gi/images/stories/PDF/statistics/2009/Abstract%20of%20Statistics%20Report%202009%20Website.pdf Statistics Office. ''Abstract of Statistics 2009, Statistics Office of the Government of Gibraltar.pdf''. 2009.]&lt;br /&gt;
''The civilian population includes Gibraltarian residents, other British residents (including the wives and families of UK-based servicemen, but not the servicemen themselves) and non-British residents. Visitors and transients are not included.''  In 2009 was dit op te deeln in 23.907 inheemsen, 3.129 VK Britn en 2.395 annern veur ne totale bevolking van 29.431. Op n oawnd van teln warn dr 31.623 leu op Gibraltar.&lt;/ref&gt;

Nen [[Groot-Brittanje|Brits]]-[[Nederlaand]]sen striedmacht veroawern Gibraltar van Spanje in [[1704]] in n [[Spaansen Opvolgingsoorlog|Spaansen Opvolgingskrieg]]. t Gebeed wör &quot;töt in eeuwigheaid&quot; an Brittanje toodeeld bie de [[Vreade van Utrecht]] in [[1713]]. t Was ne belangrieke kazerne veur de [[Britse Keuninklike Marine]]. Vandage n dag dreait de Gibraltese [[ekonomie]] veural op [[toerisme]], [[finansjele dienstverlening]] en [[skeepvoart]].&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120927034456/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/gibraltar?profile=economy Country Profiles: Gibraltar], [[Foreign and Commonwealth Office]], 6 mei 2010; bekekn 15 mei 2010&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[http://www.maec.es/subwebs/embajadas/londres/es/menuppal/gibraltar/Paginas/LacuestiondeGibraltar.aspx Informe sobre la cuestión de Gibraltar], Spanish Foreign Ministry&lt;/ref&gt;

t Bezit van Gibraltar is n lastig punt veur de Spaans-Britse relasies, want Spanje meant dat Gibraltar öar nog aait tooheurt.&lt;ref&gt; Gibralteezn wiest veurstelle veur Spaanse hearskoppieje steark of in t [[Gibraltees sovereiniteatsreferendum, 1967|referendum oet 1967]], en nog es weer in [[Gibraltees sovereiniteatsreferendum, 2002|2002]].&lt;/ref&gt; Onner de Gibraltese groondwet reagelt Gibraltar zinne eagne zaakn, mer dinge as verdeadiging en boetnlaandse zaakn komt op rekning van de Britse regearing.

== Naamsverledn ==
n Naam ''gibraltar'' is ne Spaanse ofgeleaide van t [[Arabies]]e ''Jabal Tāriq'' (جبل طارق), wat &quot;barg van Tarek&quot; beteknt.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20080103220336/http://www.gibraltar.gov.gi/gov_depts/port/port_index.htm Government of Gibraltar]. ''History of Gibraltar''. bekekn in 2007.&lt;/ref&gt; t Wis noar nen geologiesen vörm, de [[Rots van Gibraltar]], wat op zinne beurt neumd was noar de [[Berbers (volk)|Berber]] [[Oemajad]] genneraal [[Tariq ibn-Ziyad]], den n earsten golf anvoorden van de Oemajadveroawering van Spanje, veurdat t [[Moren (volk)|Moorse]] heufdleager köm onner leidige van Oemajad-[[kalief]] [[Al-Walid I]]. Doarveur was t bekeand as [[Mons Calpe]], ene van de [[Poers van Herkules]]. Vandage n dag wörd Gibraltar informeel wal '''Gib''' of '''n Rots''' neumd.

== Volk ==
[[Bestaand:Shrine of Our Lady of Europe in Gibraltar (3).jpg|thumb|right|220px|De Rooms-Katholieke [[Kapelle van Oonze Vrouwe van Europa]] op [[Europa Peunte]] was ooit ne [[moskee]] en nen [[vuurtoorn]]]]
[[Bestaand:Cathedral of the Holy Trinity.jpg|thumb|right|220px|De Anglikaanse [[Kathedroal van de Healige Dree-eenheid, Gibraltar|Kathedroal van de Healige Dree-eenheid]] is de grötste van de twee kathedroaln van Gibraltar]]
[[Bestaand:Abdulaziz Mosque Gibraltar.jpg|thumb|De [[Ibrahim-al-Ibrahimmoskee]] was n geskeank van [[Fahd van Saoedi-Arabië|Keuning Fahd]] van [[Saoedi-Arabië]].]]

Gibraltar is ean van de dichtstbevölkte gebeedn van de wearld, met n volksantal skatt op 29.286 in [[2008]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071013194341/http://gibraltar.gov.uk/hol/people.asp Bureau veur Stoatistiek, Regearing van Gibraltar: Oettreksel van Stoatistiekn]&lt;/ref&gt; wat daal kump op ongevear 4290 leu op nen veerkaanten kilometer. De gröaiende vroag noar ruumte wörd steeds vaker oplöst met [[landwinning]]; zowat eentiende deel van t hele Gibraltar is terugge-wunn laand. 

=== Volker ===
n Kenmeark van de Gibraltese bevolking is det ze [[etniese groep|oorsproonkelik oaweral wegkomt]]. De volkssaamnstelling van Gibraltar löt ne mengeling van [[Europa (continent)|Europese]] völker en ekonomiese migraantn zeen, dee in dreehonnerd joar noar Gibraltar kömn, noadet zowat alle Spaanse inwonner vortgungn in [[1704]].

De heufdvolker, volgns n naams in t verkiezignsstelsel, bint [[Groot-Brittanje|Britn]] (27%), Spaans (26%, veural Andalusiërs, moar ok ongevear 2% [[Minorka]]ann), [[Genoa]]ann en annere [[Italië|Italjaann]] (19%), [[Portugal|Portugeezn]] (11%), [[Malta (laand)|Malteezn]] (8%) en [[Joden|Jödn]] (3%). Dr is ne grote verskeidnheid van annere groepn, zo as [[Marokko|Marokkaann]], [[India|Indiërs]], [[Fraankriek|Fraansken]], [[Oostenriek]]ers, [[Volksrippebliek China|Sjineezn]], [[Japan]]neezn, [[Pooln]] en [[Denemaarken|Deann]].&lt;ref&gt;Archer, Edward G.: [http://books.google.com/books?id=2ip0C6odET4C&amp;lpg=PP1&amp;dq=archer%20identity%20empire%20gibraltar&amp;hl=es&amp;pg=PA35#v=snippet&amp;f=false ''Gibraltar, identity and empire'']. Routledge Advances in European Politics&lt;/ref&gt;

De Gibraltese telling van 2001&lt;ref name=CEN&gt;[http://www.gibraltar.gov.gi/images/stories/PDF/statistics/Census_of_Gibraltar_2001.pdf Census of Gibraltar 2001.]&lt;/ref&gt; deeln de nasjonaliteitn as völg in: 83.22% Gibraltees, 9.56% &quot;Oar Brits&quot;, 3.50% Marokkaans, 1.19% Spaans and 1.00% &quot;Oar EU&quot;.

=== Sproak ===
De offisjele sproak van Gibraltar is [[Engels]]. Dizze sproak wörd broekt deur de regearing en de skooln. De meeste inwonners bint [[meartalig]]; zee sprekt ok [[Spaans]], umdat Spanje zo kortbie lig. Deurdat dr ok völ annere volker op Gibraltar wont, wordt dr ok annere sproakn kuierd. [[Berbersproakn|Berber]] en [[Arabies]] wordt kuierd deur de Marokkaanse gemeanskop, [[Hindi]] en [[Sindhi]] deur de Indiese gemeanskop. De Jödn kuiert [[Hebreeuws]] en wat Maltese families könt nog [[Maltees (sproake)|Maltees]].

Gibralteezn kuiert vaak in [[Llanito]] ({{IPA|ʎaˈnito}}).&lt;ref&gt;[http://www.everyculture.com/Ge-It/Gibraltar.html#orientation EveryCulture. ''Culture of Gibraltar''.] Bekekn op 5 October 2007&lt;/ref&gt; t Is ne soort [[Andalusies Spaans]]e umgangssproak dee eankeld op Gibraltar kuierd wörd. Dr zit wat Spaans en Engels deurhen, moar ok Portugees, Genuaans Italjaans en [[Haketia]]. t Grötste deel van de wöarskat kómp oet t Andalusies Spaans, moar t hef ok völ metkregn van t Brits Engels. t Lent ok völle wöar van annere sproakn, met meer as 500 wöar oet t Genuaans en Hebreeuws.&lt;ref&gt; [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=eng#Gibraltar Ethnologue.com Gibraltar Ethnologue profiel] bekekn op 21 September 2007&lt;/ref&gt; Dr wörd ok völ [[code-switching|kode-switcht]] noar t Engels.

Gibralteezn neumt zikzölf vake ''Llanitos''.

=== Geleuf ===
De meeste Gibralteezn bint [[Kristendom|Kristelik]]. De grote meerderheaid (78%) van de Gibralteezn heurt too de [[Rooms-Katholieke Karke|Rooms-Katholieke Keark]]. De [[16e eeuw]]se [[Kathedroal van de Healige Kroonde Maria]] is de keark veur t Rooms-Katholieke [[Diocese]] van Gibraltar, en doarnöast ok de oaldste keark van t gebeed.

Veural umdat dr Britn bint, tref iej dr ok annere soortn Kristndom, zo as de [[Koarke van Engelaand|Keark van Engelaand]] (7%). Dee hebt de [[Kathedroal van de Healige Dree-Eenheid, Gibraltar|Kathedroal van de Healige Dree-Eenheid]]. Hier höald de Anglikaanse Bisskop van Gibraltar misdeenst. Wieder zit dr nog de [[Methodistnkeark van Gibraltar]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20200818133038/http://methodist.org.gi/ The Methodist Church: Gibraltar Methodist Church]. bekekn op 30 October 2007&lt;/ref&gt; [[Keark van Skotlaand]], verskilnde [[Peenkstergemeente]]s en onofhaankelike kearkn dee doot as de [[Hoeskeark]] en de [[Charismatiese Beweaging]]s, en nog twee groepn [[Plymouthbroders]]. Dr is nog ne ofdeling van de [[Karke van Jezus Kristus van de Eardaagse Healigen]], en [[Jehovagetuugn]].

De tweede godsdienst wat grötte angeet is [[Islam]] (4%).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071013194341/http://gibraltar.gov.uk/hol/people.asp ''Oettreksel Stoatistiekn 2008'', Stoatistieknkantoor, Regearing van Gibraltar]&lt;/ref&gt; Dr is ok ne grote groep [[Hindoe]]s, dee anhanger bint van t [[Bahá'í-geleuf]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20111129010704/http://www.gibnet.com/bahai/ Gibnet.com -'&amp;#39;Offisjele Gilbraltese Baha'i Website'&amp;#39;]. Bekekn n 13den mei 2011&lt;/ref&gt; en ne [[jeudendom|Jödse gemeenskop]].&lt;ref&gt;https://web.archive.org/web/20071013194341/http://gibraltar.gov.uk/hol/people.asp Official Government of Gibraltar London website. ''People''. 2005]. Bekekn 6 November 2007&lt;/ref&gt;

== Laandsbeskriewing ==
[[Bestaand:Rock of Gibraltar northwest.jpg|thumb|left|Zich op de [[Rots van Gibraltar]] vanof [[Algecirasbaai]] met de westkaant en t stadsgedeelte, 2006.]]

t Gebeed umslöt 6.843&amp;nbsp;km² en hef ne laandgreans van 1,2&amp;nbsp;km laank met Spanje. An de Spaanse kaant lig de stad [[La Línea de la Concepción]], ne gemeante van de proveensie [[Cádiz]]. t Spaanse achterlaand is de [[comarca]] (ne soort [[maarke]] in völ Spaansspreknde laandn) van [[Campo de Gibraltar]] (t &quot;Gibraltese plattelaand&quot;). De kustlien is 12&amp;nbsp;km laank. Gibraltar hef twee kustn; ne oostkaant met de neerzettings [[Sandy Bay]] en [[Catalan Bay]], en ne westkaant, woar de meeste leu wont. Gibraltar is nich indeeld in administratieve loagn, moar wa in zövn [[Heufdwongebeedn van Gibraltar|Heufdwongebeedn]].

Gibraltar hef nich völ natuurlike weln. Dr bint moar n paar zeutwaterweln in t noordn, en t meeste zeutwater wör töt veur kort opvöngn in reagnwaterbäk. Zeut water oet de boarhooln wörd anvuld met twee [[ontzoalting]]sinstallasies; ne [[umkeerde osmose]]installasie den in nen tunnel in n rots steet, en ne [[Multi-stage flash distillation|n MSFinstallasie]] bie [[North Mole]]&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071110021022/http://www.aquagib.gi/gibraltar_water_supply.html AquaGib. ''Gibraltar Water Supply''.] bekekn op 20 december 2007&lt;/ref&gt;

Gibraltar's groond besteet oet de 426 meter hoge [[Rots van Gibraltar]], dee besteet oet [[kalksteen]] oet de [[Jura (tiedperk)|Jura]], en n smal streppelke leaglaand dr umhen&lt;ref&gt;[http://www.gibraltar.gov.uk/hol/WhatToSee/upper_rock.asp Gibraltar.gov.uk]&lt;/ref&gt; t Bevat völ tunnelweagn, dee zowat allemoal broekt wordt deur t leager en nich lös bint veur t gewone volk.

=== Klimaat ===
Gibraltar hef n [[Subtropies]]-[[Middellaandse Zee]]klimaat.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20151016010540/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mt.html#Geo CIA Factbook] – Geografiese lokasie&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20090531132411/http://www.doi.gov.mt/en/islands/location.asp De Maltese Eilaand], Ofdeling vuur Informasie – Malta.&lt;/ref&gt; met milde weenters en woarme zommers. Reagn valt heufdzakelik in t weenter en de zommers bint deur mekaar nömn dreug. De gemiddelde joartemperatuur is 18&amp;nbsp;°C; ongevear 21&amp;nbsp;°C bie dag en 15&amp;nbsp;°C bie nacht. In de köaldste moand, [[jannuwoari]], lig de temperatuur tusken de 11 en 18 groad bie dag en 9 tot 14 groad bie nacht. De zeetemperatuur is dan ongevear 15 groad. [[Augustus]] is de wöarmste moand, met temperatuurn tusken 25 en 31 groad bie dag, en meestal boawn de 20 groad bie nacht. De zeetemperatuur is deur mekaar 22 groad.&lt;ref&gt;[http://www.weather2travel.com/climate-guides/gibraltar/gibraltar.php Gibraltar Klimaatgids], 5 juni 2009&lt;/ref&gt;

=== Plaantn en deers ===
[[Bestaand:Iberis gibraltarica.JPG|thumb|[[Iberis gibraltarica|Gibraltesen kruusbloom]] in n Gibraltesen Botaniesen hof]]

Mear as 500 verskilnde soortn [[bloom]]n gröait op de Rots. Ene doarvan, de ''Gibraltese kruusbloom''(''[[Iberis gibraltarica]]''), is [[endemisme|inheems]] in Gibraltar en is nog neargns anners in Europa in t weeld veundn. Van de weelde beum dee roond de Rots gröait, bint [[Olief]] en [[noaldboom|noaldbeum]] de meest-veurkömnde.

t Grötste deel van de boawnkaant van de Rots is [[natuurreservaat]], woar ongevear 230 [[berbermakaakn]] (n soort [[aap]]n) leawt. Dit bint de ennigste weelde aapn in Europa.&lt;ref&gt;C. Michael Hogan (2008) [https://web.archive.org/web/20120419033431/http://globaltwitcher.auderis.se/artspec_information.asp?thingid=31757&amp;lang=us ''Barbary Macaque: Macaca sylvanus'', Globaltwitcher.com, ed. Nicklas Stromberg]&lt;/ref&gt; De soort [[Macaca sylvanus]] is bekend as bedreigde deersoort en neamp of in antal. Onlangs wes n genenonnerzeuk oet dat de aapn dr al warn veurdat de Britn Gibraltar oawernömn. Dr is n biegeleuf dat as de aapn vort zoln goan van Gibraltar, dat dan de Britn ook zoln vortgoan. Dit is vergeliekboar met t biegeleuf van de [[kreei]]en bie de [[Tower van Londen]].

Annere[[zoogdeers]] öp Gibraltar bint [[kniende (dier)|kaniens]], [[voske]]n en [[vlearmoes|vlearmuuz]]. In de [[Baai van Gibraltar]] wordt reagelmoatig [[dolfien]]n en [[walvisken]] zeen. Trekvöggel komt reagelmoatig veurbie. Op Gibraltar kömp as ennigste plek in Europa de [[Berberpatries]] veur.

In 1991 spreuk Graham Watson, MEP veur Gibraltar, de angst van natuurbeskearmers oet dat stadsbouw, toerisme en oetheemse plaantn Gibraltars eign plaantn en deers verdrungn.&lt;ref&gt;Bruno Waterfield ''Whitehall gaffe 'gives Gibraltar's shores to Spain''. [[The Daily Telegraph]], 7 Nov 2009&lt;/ref&gt;

== Ekonomie ==
[[Bestaand:Barbary macaque and tourists.jpg|thumb|150px|De halfweelde [[Gibraltar Barbary Macaques|Berbermakaak]]n bint n belangriek onnerdeel van t Toerisme in Gibraltar]]

t [[Ministerie van Defensie (Verenigd Keuninkriek)|Britse leager]] hef van oaldsher de [[ekonomie]] van Gibraltar behearst, woarbie de [[marine]]wearf t grötste deel van de ekonomiese bezigheedn domineern. Dit is de leste twentig joar minner wördn en wörd skatt op zo'n 7% van de hele ekonomie, in vergeliek met meer as 60% in [[1984]]. Vandaag n dag dreait de Gibraltese ekonomie op veer heufdsektoorn; [[Finansjele dienstverlening]], [[internetspöllekes]], skeperieje en [[toerisme]] (woaronner de opbrengste oet klear dee deur toeristn kocht wordt).&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120927034456/http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/country-profile/europe/gibraltar?profile=economy Foreign and Commonwealth Office. Europe. Gibraltar (British Overseas Territory)]. Lest bekekn: 6 mei 2010.&lt;/ref&gt;

Vrog 2000 verhuuzn dr völle [[gokburo]]'s en internetspöllekesbedriev noar Gibraltar um te profiteern van t gunstige [[vennootskopsbelasting]]tarief. De wet hierop wör in jannuwoari 2011 asnog anpast, woardeur bedriev van boetnlaanders 10% belasting dr bie op kregn.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120428023855/http://www.gibraltar.gov.gi/e-business/taxation Regearing van Gibraltar - Belastinginformasie.] bekekn: 9 mei 2011.&lt;/ref&gt;

Toerisme is ook ne belangrieke industrie. Gibraltar hef ne geleewde haawn veur [[kruusskip|kruusskeep]] en trekt völ dagbezeukers oet de vakaansieparkn in [[Spanje]]. Op de Rots komt völ toeristn op of, veural oet Groot-Brittanje en van de zuudkust van Spanje. t Is ook ne geleewde weenkelplek, umdat dr gin [[Belasting Toegevoegde Waarde|BTW]] op zit. Völ veuranstoande bedriev oet Groot-Brittanje hebt ne ofdeling of ne weenkel in Gibraltar. Ok völ Spaanse, en internasjonale grote klearweenkels hebt ne vestiging op Gibraltar.

n Antal Britse en internasjonale [[baanke|baankn]] hebt ne ofdeling in Gibraltar. De [[Jyske Bank]] zeg at ze de oaldste baank in t laand bint, baseerd op de oawername van [[Banco Galliano]] in [[1987]], den begun in [[1855]]. Ne veurganger van [[Barclays]], de [[Anglo-Egyptiese Baanke]], begun in [[1888]] en de Credit Foncier (vandaag n dag [[Crédit Agricole]]) begun in [[1920]].

In [[1967]] nöm Gibraltar de [[Bedriewe (Belasting en Toozeggings) Ordinasie]] an (non n Statuut), wat zörgn veur ne spesjale belastingheffing veur internasjonale bedriev.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20120304004338/http://www.gibraltarlaws.gov.gi/articles/1983-13o.pdf Microsoft Word - 1983-13o.doc. PDF.] Bekekn op 13 mei 2011&lt;/ref&gt; Dit was een van de oorzaakn dee zorgn veur de tooname van profesjonele dienste zo as [[privaatbankiern]] en verzekeringn. gibraltar hef n antal gunstige zaakn as [[finansjeel sentrum]], zo as n [[gewoonterecht]]wetgevving en toogang töt de EU-markt. De Finansjele Dienste Kommissie (FSC),&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20110511223754/http://www.fsc.gi/fsc/home.htm Fsc.gi. &quot;Financial Services Commission&quot;.] bekekn op 13 mei 2011&lt;/ref&gt; dee wör opricht um n Statuut oet [[1989]], besteurt de finansjele wearld.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20121119041754/http://www.gibraltarlaws.gov.gi/articles/2007-03o.pdf Microsoft Word - 2007-03o.doc. PDF-bestaand]. bekekn op 13 mei 2011&lt;/ref&gt; In [[1997]] vestigen t Departemeant veur Haandel en Industrie öar Gibraltar Finance Centre (GFC) um de ontwikkeling van de finansjele sektor in gode baann te leidn.

De munteenheid van Gibraltar is [[Gibraltarpoond]], oetgevn deur de Regearing van Gibralter onner de veurwearden oet t ''Betaalbreefkesstatuut'' oet [[1934]]. Disse breefkes bint aksepteerd betaalmiddel in Gibraltar, nöast de breefkes van de Baank van Engelaand.&lt;ref&gt;[http://www.ecb.int/pub/pdf/other/pp87-98_mb200604en.pdf European Central Bank Monthly Bulletin], April 2006, ziede 96&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20081029161358/http://www.gibraltarlaws.gov.gi/articles/1934-06o.pdf Regearing van Gibraltar. Currency Notes Act, Section 6.] Skrevn: mei 1934. Bekekn: 20 December 2007&lt;/ref&gt; Meuntn bint t zelfde onnerverdeeld as de Britse poondn mer hebt n eign ontwearp. De meeste weenkels in Gibraltar nemt de [[euro]] wal an, mer wat betaaltellefoons en t [[Keuninklike Gibraltese Postkantoor]] nit.&lt;ref&gt;Noble, John; Forsyth, Susan; Hardy, Paula; Hannigan, Des (2005). ''Andalucía.'' Lonely Planet. p. 221. ISBN 978-1-74059-676-3.&lt;/ref&gt;

== Kultuur ==
[[Bestaand:Gibraltar Tercentenary flag display.jpg|thumb|300-joarige viering van Gibraltar.]]
De kultuur van Gibraltar is ne ofspegeling van de verskeidnheid van de Gibraltese ofstamming. Skoonwal dr Spaanse (oet t noabieleagn [[Andalusië]]) en Britse invloodn bunt, is de etniese oorsprong van völ Gibralteezn wat diverser. Annere ofstammings bunt van [[Genua]], [[Malta (laand)|Malta]], [[Portugal]] en [[Duutslaand]]. Dr bunt ok nog [[Sefardiese Jödn]], [[Marokko|Marokkaann]] en [[India|Indiërs]]. Dr is völ invlood van de Britn; [[Engels]] is de sproak van de regearing, [[haandel]], [[oonderwies|onnerwies]] en de [[media]]. 

Gibraltars onofhaankelikheid wörd alle joarn vierd op [[10 september]]. t Is ne laandelike vakaansie, woarin de meeste Gibralteezn zik in roodwitte klear stekt (de nasjonale kleurn) en 30.000 ballonn wordt lösloatn (dee stoat veur t Gibraltese volk). De 300ste viering van t [[Innemn van Gibraltar]] wör vierd in [[2004]] op [[4 augustus]] (''Tercentenary Day'' neumd). Op dizzen dag kreg de [[Keuninklike Marine]] van Groot-Brittanje de Vrieheid van de Stad Gibraltar as daank en erkenning veur t langstaandige verbaand met Gibraltar, en n meanskelike ketn van gibralteezn in t rood, wit en t blauw maakn nen kreenk um de Rots.

De [[Gibraltar Broadcasting Corporation]] (t Gibraltese Zeandverbaand) hef n tellevisie- en radiostasjon op [[UHF]], [[VHF]] en middengolf. t Radiostasjon hef ook ne internet-livestreum. Spesjale gebeurtenisse en t dageliks niejs wordt in video streumd. t Annere lokale radiostasjon wörd dreaid deur t [[British Forces Broadcasting Service]] wat ook n bepearkt kabeltellevisienetweark anböd an de Britse Troepn. De grötste en vaakst oetgevven kraant is de ''[[Gibraltar Chronicle]]'' (de Gibraltarkroniek), wat Gibraltar's euldste dagblad is, en de tweede-euldste Engelstalige kraant in de wearld den verdan is oetgevven.&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20230306051805/http://www.birminghamuk.com/cities/gibinfo.htm Gibraltar: Fact File. Birmingham UK International Directory – Gibraltar.] bekekn op 31 August 2007&lt;/ref&gt; Met dagedisies zes daagn in de wek.  ''[[Panorama (Gibraltar)|Panorama]]'' wörd deur de wek oetgevn, en ''7 Days'', ''The New People'', en ''Gibsport'' wekliks.

Dr besteet n klein deel literear weark van Gibralteezn. t Eerste fiktieve weark was woarskienlik van [[Héctor Lcudi]]; zin book ''Babarita'' oet [[1929]], skrevn in t Spaans.&lt;ref&gt;[http://dialnet.unirioja.es/servlet/oaiart?codigo=1973665 José Juan, Yborra Aznar. ''La ciudad perdida: Gibraltar en la obra de Héctor Licudi''. Eúphoros. Issn: 1575-0205. Oetgave 7. 2004. 317–26.] Spaanstalig.&lt;/ref&gt; t Is vuur n groot deel n verhaal van nen jongn Gibraltees, oawer zikzelf.  Tusken de veertiger en zestiger joarn kwamn dr veskeidene anthologieën oet van [[Leopoldo Sanguinetti]], [[Albert Joseph Patron]] en [[Alberto Pizzarello]]. De zestiger joarn wördn domineerd deur de theatrale wearke van [[Elio Cruz]] en zin beide hoog-anskrevn toneelstukn ''La Lola se va pá Londre'' en ''Connie con cama camera en el comedor''. In de negntiger joarn gavn [[Mario Arroyo]] zin ''Profiles'' oet, ne rieg oaverdeankings oaver leefde, allennigheid en dood. De leste joarn bunt dr wearke van essayskriever [[Mary Chiappe]], zo as ear beundel ''Cabbages and Kings'' (2006), en van gelearde [[M. G. Sanchez]], skriever van t book ''Rock Black 0-10: A Gibraltar Fiction'' (2006).

n Antal lokale bands spölt eegn weark en covers. Lokale zaaln nemt vandaag n dag ok Gibraltese en Spaanse bands op in t programma, woardeur n varieerd programma met optreadns in t wekneande en mangs ok deurdewek onsteet. Muzikaantn oet Gibraltar bunt [[Charles Ramirez]], n eerstn muzikaant den oetneudigd wör um met t [[Royal College of Music]] Orchestra met te spöln,&lt;ref&gt;''The [[Gibraltar Chronicle]]''. Alice Mascarenhas. [https://web.archive.org/web/20070928050953/http://www.chronicle.gi/Features/Charles+Ramirez/charles+ramirez.htm ''Always a Pleasure to Perform in Gibraltar''.] Bekekn: 20 December 2007.&lt;/ref&gt; en suksesvolle rockbands zo as [[Breed 77]], [[Melon Diesel]] en [[Taxi (Band oet Gibraltar)|Taxi]]. [[Albert Hammond]],&lt;ref&gt;[https://web.archive.org/web/20071201121115/http://www.foghs.org.uk/nl/70.pdf Foghs.org.uk. Newsletter. Friends of Gibraltar Heritage Society.] Bekekn: 20 December 2007&lt;/ref&gt; har top-10 hits in de [[Verenigd Keuninkriek|VK]] en de [[Verenigde Stoaten|VS]], en hef völ nummers skrevn veur internasjonale artiestn zo as onner mear [[Whitney Houston]], [[Tina Turner]] en [[Julio Iglesias]].

De Gibraltese kökn hef ook van alle etniese groepn wat metkreggen. Van de Berbers oet Noord-Afrika töt de Andalusiërs en de Britn, van Malta töt Italië en Portugal. [[Calentita]] wörd beskouwd as Gibraltars nasjonale sköttel. t Is ne gebakn, brood-achtige skaal met [[earftenbloem]], water, olieföllie, zoalt en pepper.

== Verwiezings ==
&lt;references/&gt;

[[Kategorie:Tweants artikel]]
[[Kategorie:Brits Ovverzees Bezit]]
[[Kategorie:Skiereilaand]]</text>
      <sha1>jyeu4xesrot8eu5saqap9is8oj9nt5o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>Ateisme</title>
    <ns>0</ns>
    <id>31142</id>
    <revision>
      <id>333357</id>
      <parentid>330609</parentid>
      <timestamp>2026-08-28T12:47:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Woolters</username>
        <id>62</id>
      </contributor>
      <origin>333357</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3193" sha1="2v7651736jgfggx3euewzjznp1056cp" xml:space="preserve">[[Bestaand:Map of atheism in Europe.svg|duum|258x258px|Procent ateisten per europääsk land, volgens Eurobarometer 2019.]]
'''Ateisme''' is et neet gelöyven in nen höygeren macht of [[god]]. Anhangers verwoordet et vake as ne oavertüging dat der ginnen god besteyt. Et steyt teagenoaver [[teisme]], wat der vanuut geyt dat der 'minstens eynen god besteyt'. Teagenstrydig genog kan ateisme ouk as 'gelöyvsoavertüging' eseen worden.

Der sint [[filosofie|filosofiske]], [[sociologie|sociologiske]] en [[geschiedenisse|geskydkünnige]] argumenten vöär ateisme. Vaste beredeneringen teagen et bestån van höygere machten sint under meyr en gebrek an nåkykbår en unumstoatelik bewys, et feit dat der 'slechte' dinge in de wearld geböäret as god allens weat en enkel good is, et probleem dat gelöyve en profeten mekander teagenspreaket, et probleem dat wat koncepten nit nå te metten valt, en et argument dat der lüde sint dee nu eynmål nit gelöyvet.

Ümdat ateisme ginne vastümlynde oavertüging is, sint der ouk ginne vaste leavregels vöär ateisten. In et [[neadersassisk]] wördt vake segd dat ateisten 'nargens an doot'. Se gåt neet når ne karke un biddet nargens vöär. Dat wil neet seggen at se gin benül hebbet van wat wal good is un wat neet.

En paar landen up de wearld hebbet nen [[ståtsgodsdeenst]]. 

Ateisme nömet se vake in eynen ådem med [[godslaster]] (kwåd spreaken oaver god of gelöyv). Godslaster is strafbår in heyl wat landen. Ümdat et untkennen van et bestån van nen god (den kern van ateisme) ouk as beleadiging eseen kan worden, is et in vöäle landen strafbår. Et kan botes, gevangenisstraf of selvs den doudstraf upleyveren. In [[Bagraain|Bahrain]], [[Jordanie]], [[Kuweit]] un [[Ghana]] gå'j achter et gaas as y oapenbår maket dat y ateist sint. In [[Afghanistan]], [[Iran]], [[Maleisie]], [[Malediven]], [[Mauritanie]], [[Nigeria]], [[Qatar]], [[Saudi-Arabie]], [[Somalie]], [[Soedan|Sudan]], de [[Vereynigde Arabiske Emiraten]] en [[Jemen]] wordet lüde der doud ümme dån.&lt;ref&gt;[https://www.channel4.com/news/atheism-atheist-asylum-most-dangerous-places Channel4.com. &quot;Of little faith: world’s most dangerous places for atheists.&quot; 14 january 2014. 31 december 2024.] &lt;/ref&gt;

== Bekende ateisten ==
Bekende vöärspreakers un skryvers van ateisme sint (of warren) den [[Verienigd Keuninkriek|britsken]] [[Akteur|aktöör]] en skryver [[Stephen Fry]], [[Journalistiek|juurnalist]] [[Christopher Hitchens]], [[Biologie|bioloog]] [[Richard Dawkins]] en komik en aktöör [[Ricky Gervais]]. Dawkins skreav der meyrere böker oaver: The God Delusion (''Et waanidee God'') en Outgrowing God (''God untgroien''). Hitchens was nen amerikaansk-britsken [[Journalistiek|juurnalist]], den as der by diskussygrupen regelmåtig med estrekked beyn ingüng. Ricky Gervais neamt regelmåtig gelöyvigen up de hakke. Ne bekende uutspråke van em oaver de krangheid van gelöyv is: 

&quot;Der sint töt nu to souwat 3000 goden eweasd, mär alleyne den van u besteyt echt. Dee anderen, stük vöär stük dummige versinsels. Mär neet den van u. Den van u is echt.&quot;

== Verwysingen ==
&lt;references /&gt;
[[Kategorie: Tweants artikel]]
[[Kategorie: Geleuf]]</text>
      <sha1>2v7651736jgfggx3euewzjznp1056cp</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>