Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 5246 333478 322386 2026-10-01T02:47:30Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 333478 wikitext text/x-wiki [[File:Badweg 69 Sint-Egbertuskerk Schiermonnikoog.jpg|thumb|300px|Sint-Egbertuskapelle, Badweg 69]] Et dörp '''Schiermonnikoog''' ([[Eilaanders]]: ''Aisterbun'') is et ienigste dörp op et gelieknaemige [[Frieslaand|Friese]] [[waddenaailaanden|Waddeneilaand]] [[Schiermonnikoog]]. Mit de ligging van 53°48' NB is et de noordelikste plak van [[Nederlaand]]. ==Geschiedenis== Et dörp Schiermonnikoog is as ''Oosterburen'' in opdracht van de femilie Stachouwer bouwd in [[1719]], omdat et oorspronkelike dörp ''Westerburen'', langzeman deur de zee mitneumen wodde. Nao de [[Twiede Wereldoorlog]] verrees an de zuudkaante van et dörp een ni'je wiek, die deur de bewoners ''Ni'j-Dokkum'' nuumd wodt. In disse wiek staot een MAVO-schoele en een sporthal. Ter herinnering an de monniken van [[Klaorkaamp]] is in [[1961]] in et dörp een staandbeeld van een monnik onthuld. Nao [[1995]] is een ni'je wiek bouwd an de oostkaante van et dörp. ==Ofbeelding== [[Ofbeelding:Dorpschiermonnikoog.jpg|thumb|none|300px|Uutzicht op de Langestreek]] ==Uutgaonde verwiezings== * [http://www.schiermonnikoog.nl/ Officiële webstee van Schiermonnikoog] * [https://web.archive.org/web/20221011212034/https://www.vvvschiermonnikoog.nl/ VVV Schiermonnikoog] [[Kategorie:Stellingwarfs_artikel]] [[Kategorie:Plak in Frieslaand]] iq1d634furbvndjapdihkr1f8300uos 0 9333 333475 333470 2026-10-01T00:00:25Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 333475 wikitext text/x-wiki {{Gemeante | naam = Beverwiek | bestaandsnaam vlagge =Flag_of_Beverwijk.gif | bestaandsnaam woapn = Beverwijk wapen.png | lokatie = LocatieBeverwijk | proveensie = [[Ofbeelding:Flag of North Holland.svg|20px|Noord-Holland]] [[Noord-Holland]] | heufdplaats = '''Beverwiek''' | öppervlakte = 19,60 | öppervlakte laand = 17,82 | öppervlakte water = 1,78 | inwonners = 36.605 | doatum inwonners = [[1 juli]] [[2006]] | dichtheid = 2054 | breedtegroad = 52/29/0/N | lengtegroad = 4/39/0/E | verkeersoader = [[A9]], [[A22]] | netnummer = 0251 | postkode = 1940-1949 | webstie = [http://www.beverwijk.nl www.beverwijk.nl] }} [[Ofbeelding:Beverwiek_winkelstroate.jpg|thumb|275px|Winkelstroate in Beverwiek]] '''Beverwiek''' is ne stad en gemeente in de Nederlandse previnsie [[Noord-Hollaand]] en hef een oppervlak van 19,60 km² (woarvan 1,78 km² water). De gemeente mek deel uut van de samenwarkingsregio [[IJmond]].De plaatse steet noe veural bekend om zienen Beverwieksen Bazar, den grootsten oaverdekten markt van Europa. Ok besteet in Beverwiek een brandwondencentrum, in et Rode Kruus Zeeknhoes. Beverwiek had den eersten meubelboulevard van Nederland. De belangriekste industrie in de umgaeving besteet uut de hoogovvens van Corus, ten zuden van Beverwiek in Velsen-Noord. == Geskiednis == De name Beverwiek hef niks met de knaagdiern van doon, moar is een verbasterink van "Bedevoartswiek". Het plaetsken Sint Aagtenkarke (waor Beverwiek uut ontstoan is) was in de middeleeuwen nen trekpliester veur de pelgrims, umdat de heilige Agatha zich hier hef loaten zeen aan een maagde uut [[Velsen]], dee op de vlög was veur Rorik: nen Noorman en hertog van [[Kennemerland]]). Beverwiek kreg in 1276 marktrechten, verleend deur Graaf Floris V, en stadsrechten in 1298, verleend deur Graaf Jan I van Hollaand. Op de plaatse woar de heilige Agatha karke noe steet, stonden veur lange tied ne holten karke of kapelle. Bi-j et verkriegen van stadsrechten wödden dizze vervongen deur een bouwwark van stene. In 1575 wödden ok dizze karke vervongen deur een ni-j bouwwark, noe met karktoorn. Den karktoorn steet teggenwoordig bekend as ''Wiekertoorn'', de karke as Grote Karke. In dee tied wodden de stad umgeaven deur et darp [[Heemskarke]] (noordelek), et darp [[Wiek an Zee en Duun]] (westelek), de kern [[Breesaap]] (zudelek) en et [[Wiekermeer]] (oostelek). Het laandskap besteet veurnaamlek uut duungebeed. Koopleu uut [[Amsterdam]] bouwden in de [[17e eeuw]] in de mooie duunumgeavink eure buutenstadse huze. Veurbeelden bunt Huze Westerholt, Huze Akerendamme en Huze Scheijbeeck. De twee lest eneumden wödden an de raand van et Wiekermeer ebouwd. De Linie van Beverwiek was ne militaire verdeadiginksliene dee in 1800 wierd an-elegd, noa den oorlog bi-j Castricum in 1799. Et volteujden ne bestaonde liene van Monnickendam, langs Purmerend noar Beverwiek. De Liene van Beverwiek bestond uut een koppel [[lunet]]ten, mangs met ne grachte derum-hen. Enkele van dizze lunetten bunt bewoard eblevven, de meistn bunt noe vort. In 1936 wierden Beverwiek en Wiek an Zee en Duun samen evoogd tot éne gemeente. Wiek an Zee en Duun wödden bi-j dit soamengoan esplitst. 'Wiek aan Duun' wierd onderdeal van de stad Beverwiek, [[Wiek aan Zee]] blef beholden as aparten kern. En dat is noe nog altied neet aanders. In 1944, tiedens den Tweeden Wealdoorlog voerden de toonmalige [[Nazi|bezetters]] nen [[razzia]] uut in Beverwiek en [[Velsen-Noord]]. Zi-j naamn bi-jnoa 500 leu vaste, dee in [[Kamp Amersfoort]] as gegiezelden gevängen wödden holden totdat de doaders van de moord op dree NSB-ers zich emeld hadden. Een paar gegiezelden wierden vri-j eloaten, moar völle wödden noar Duutslaand ebracht um doar as dwangarbeider te warken. 63 gegiezelden hebt dat neet overleaft. Volgens het [https://web.archive.org/web/20080630002917/http://www.razziabeverwijk.nl/ digitaal monument] veur den razzia in Beverwiek was et den eersten huus-an-huus razzia in Nederlaand. Veurhen waren de leu veilig as zi-j in huus waren bi-j nen razzia, umdat dee allenig op stroate eholden wödden. == De Heiligen Agatha in Beverwiek == De Heilige Agatha kump regelmoatig terug in Beverwiek. Verwiezink bunt onder aandere de Heilige Agathakarke, et Sint Aagtendarp (wonwiek), den Sint Aagtendiek en De Aagtenhalle (sporthal). Doarnoast is et brendwondencentrum in Beverwiek good op ziene plaatse want St. Agatha is de patroonheilige van brandwonden. == Uutgoande verwiezingen == * [http://www.beverwijk.nl Webstea van de gemeente] * [https://web.archive.org/web/20080604213343/http://www.historischbeverwijk.nl/ Historisch Beverwiek] * [http://www.beverwijkprentenkabinet.nl/ Ofbeeldingen Beverwiek] * [https://web.archive.org/web/20080630002917/http://www.razziabeverwijk.nl/ Razzia Beverwiek] een "digitaal monument" veur den [[nazi]]razzia in 1944 * [https://web.archive.org/web/20070926230742/http://www.viamichelin.co.uk/viamichelin/gbr/dyn/controller/mapPerformPage?expressMap=false&act=&pim=true&strAddress=&strCP=&strLocation=beverwijk&strCountry=285&productId=&x=9&y=11 Kaarte Beverwiek] * [https://web.archive.org/web/20170929071149/http://www.vvvwijkaanzee.nl/ VVV Wiek an Zee] {{Noord-Hollaand}} [[Kategorie:Achterhooks_artikel]] [[Kategorie:Gemeente in Noord Hollaand]] [[Kategorie:Plaotse in Noord Hollaand]] e2rmr7bwmukm4pbbq1ox2zu7smfmmm7 0 21960 333476 329697 2026-10-01T00:11:48Z ~2026-46266-63 37295 /* */ 333476 wikitext text/x-wiki {{Laandtabel-twd | naaminlaandssproak = Réunion | vlagge = Proposed flag of Réunion (VAR).svg | vlagartikel = Vlagge van Fraankriek | woapn =Armoiries Réunion.svg | woapnartikel = | lokasie = Département 974 in France (zoom).svg | sproaken = [[Fraans]]k (offisjeel), [[kreoolsproaken|Réunionkreool]] | heufdstad = [[Saint-Denis (Réunion)|Sunt-Denis]] | geleuf = [[Christendom]], [[Islam]] | regeringsvörm = [[Republiek]] | inwonners = 844994 | dichtheid = 340 | km2 = 2512 | breedtegroad = 6/52//N | lengtegroad = 31/57//W | region = RE | munteenheid = [[euro]] | valutakode = (EUR) | tiedzone = [[UTC]] +4 | volksleed = [[La Marseillaise]] | feestdag = [[20 december]] | tld = re | laandkode = RE | tel = 262 }} '''Réunion''' ([[Fraans]]k: ''La Réunion'', [[Internasjonaal Klaankenskrift|IPA]]: {{IPA|/la ʁeyn'jɔ̃/}}, vroger ''Île Bourbon'', wat Boerboneilaand beduudt) is een [[eilaand]] in den [[Indiesen Oseaan]]. Et eilaand heurt bie [[Fraankriek]]. Et ligt op et oosten van [[Madagaskar]] en ongevear 175&nbsp;km op et zuudwesten van [[Maurisius]], wat et kortstbie liggende eilaand is. In [[2014]] wonden der 844.994 leu. Der wont al leu seend et [[17e eeuw|17de joarhoonderd]], toen as leu oet [[Europa (werelddeel)|Europa]] (vuural Fraansken), Madagaskar en [[Afrika]] der hen treuken. Op den [[20 december|20sten desember]] [[1848]] wör de [[slawenhoolderieje]] of eskaft. Dit viert Réunion nog alle joaren. Doarnoa wörden der woarkers oet oonder mear et zuden van [[India]] haald. Et eilaand wör een Fraansk [[oawerzeegebeed]] in [[1946]]. De lokale [[kreoolsproake]] dee de meeste leu kuiert het [[Réunionkreool]]. De offisjele sproake is Fraansk. In de beuke is Réunion ene van de oawerzeese gebeden van Fraankriek. Liek as de aandere veer oawerzeese gebeden is het ook ene van de 27 [[Strekken van Fraankriek]], met de an epaste stoatus van Oawerzees gebeed. Doarmet zeent ze vast oonderdeel van de Fraanske Republiek, met dezelfde stoatus as de strekken op et Fraanske vastelaand. Réunion is et [[Spesjale lidmoaten van de Europese Unie|meest of eleagene]] gebeed van de [[Europese Unie]]. Umdet et bie an Fraankriek heurt, is het ook deel van de [[Eurozone]]. Réunion steet oonderan op de achterkaante van alle [[Euro-biljetten]], rechts nöast et [[Grieks]]e ΕΥΡΩ (EURO) == Verleden == [[Bestaand:10-cent-1816-Isle-Bourbon.jpg|thumb|meunte van 10 seant oet 1816, van et Boerboneilaand]] Vuur at de [[Portugal|Portugezen]] der in et [[16e eeuw|16de joarhoonderd]] kömmen, is der weanig bekeand van et eilaand.<ref>[https://books.google.com/books?id=WVmqM7F-J4QC&pg=PA9 Slaves, freedmen and indentured laborers in colonial Mauritius By Richard Blair Allen. pg. 9]</ref> Arabiese haandelsleu keanden et as ''Dina Morgabin''.<ref>[https://books.google.com/books?id=BmgwAAAAYAAJ Tabuteau, Jacques. Histoire de la justice dans les Mascareignes. Océan éditions, Paris (1987). ISBN=2-907064-00-2. p13.] Bekekken op 11 juni 2006.</ref> Et eilaand steet meugelik op ne kaarte oet 1153 [[Jezus Kristus|noa Kristus]], van [[Muhammad al-Idrisi|Al Sharif el-Edrisi]]. Et eilaand kan ook good bezocht wean duur [[Swahili]]-sprekkende leu en [[Maleisië|Maleise]] zeeleu. De eerste Europese oontdekking van et gebeed was in [[1507]], duur den Portugesen ontdekkingsreaiziger [[Diego Fernandez Pereira]]. Mer et hoo en wat blif onwis. Et onbewoonde eilaand wör wellicht vuur et eerste zeen bie nen tocht van [[Pedro Mascarenhas]], den as zinnen naam gavven an et köppelke eilaanden roond Réunion, de [[Maskarenen]].<ref>[https://books.google.com/books?id=-NmhAAAAMAAJ&pg=PA269 Moriarty, Cpt. H.A. Islands in the southern Indian Ocean westward of Longitude 80 degrees east, including Madagascar. Londen, United Kingdom Hydrographic Office, 1891. p 269.]</ref> Réunion wör Santa Apolónia deupt, noar [[Sunte Apollonia]], woer as oet of te leaden vaalt at de Portugezen et op [[9 febrewaori|9 februwoari]] oontdekten. Van [[Diogo Lopes de Sequeira]] wörd emeand at den in [[1509]] op Réunion en [[Rodrigues]] anköm. Mear as hoonderd joar later was der op Santa Apolónia hoaste niks veraanderd, want de Portugezen deden der niks met. Doarnoa nömmen de Fraansken et in en besteurden et vanof [[Port Louis]] op [[Mauritius]]. De Fraansken verkloarden et al in [[1638]] as Fraansk groondbezit, toen as GFrançois Cauche en Salomon Goubert der in juni van det joar kömmen,<ref>[https://web.archive.org/web/20150923222240/http://www.clicanoo.re/index.php?page=imprimer&id_article=97540 Clicanoo.re - Journal de l'île de la Réunion. Bekekken op 12 meart 2013.]</ref> mer et eilaand wör offisjeel opeist duur Jacques Pronis van Fraankriek in [[1642]], toen as hee der nen koppel [[muiterieje|muiters]] hen ofvoorden vanof Madagaskar. De gevangenen wörden een poar joar later terugge haald noar Fraankriek en et eilaand wör umme deupt noar ''Île Bourbon'' (Boerboneilaand), noar et Fraanske [[keuninkshoes Bourbon]]. In [[1665]] vungen ze an met koloniseren, toen as de [[Fraanske Oost-Indiese Kompanjie]] de eerste intrekkers steurden. [[Bestaand:MaheDeLaBourdonnais 2.JPG|thumb|Staandbeeld van [[Mahé de La Bourdonnais]] in [[Saint-Denis (Réunion)|Saint-Denis]]]] In [[1793]] ordeneerden et Fraanske [[Convention Nationale]] at et eilaand "Île de la Réunion" zol heten, toen as et Hoes van Boerbon völ. Den naam verwis noar et treffen (de reunie) van de [[Fraanske Nasjonale Garde]] en de opstaandigen oet [[Marseille]], op [[10 augustus]] [[1792]]. In [[1801]] leut [[Napoleon Bonaparte]] et noar zikzelf neumen, as ''Île Bonaparte''. Tiedens Napoleon zinne regearing wör et eilaand in [[1810]] in enömmen duur de [[Groot-Brittanje|Britse]] [[Britse Marine|Marinevloot]] oonder [[Kommandaant (rang)|kommandaant]] [[Josias Rowley]], den as den oolden naam Bourbon wier gebreuk, töt de in eare hersteelde Bourbons tiedens de [[Fraanske Revolusie van 1848]] wier völlen. Doarnoa gebreuken ze de oolde naam "Île de la Réunion" wier. Tusken et 17de en et [[19e eeuw|19de joarhoonderd]] kömmen der tiedens de Fraanske kolonisering Afrikaanse slawen, [[Sjina|Sjinese]] en [[India]]se woarkers noar et eilaand hen, woerduur as der ne grote verskeadenhead in volker ontsteund. Vanof [[1690]] warren de meeste leu dee as neet Europees warren, slawen. Op [[20 desember]] [[1948]] wör de slawenhoolderieje der achterhen edoan. De meeste oawerzeese woarkers kregen een kontrakt. Duurdet in [[1869]] et [[Suezkanaal]] lös gung, wör et eilaand meender belangriek as tuskenstop vuur vuurroaden op de voarweagen noar Oost-Indie. [[Bestaand:Fete des travailleurs indiens.jpg|thumb|[[Hindoe]]-festival in et negenteende joarhoonderd]] In den [[Tweeden Wearldoorlog]] völ Réunion oonder et [[Vichy-regime]] töt [[30 november]] [[1942]], toen as vrieje Fraanske soldoaten et eilaand innömmen met öaren torpedoboot ''Leopard''. Doarop wör Réunion een oawerzees departemeant, op [[19 meert|19 meart]] [[1946]]. In ongevear twentig joar tusken [[1963]] en [[1982]] wörden ongevear 1630 keender van Réunion noar et Fraanske vastelaand ehaald en vuural in [[Creuse]] oonderbracht. Et doel hiervan was um ze bettere skole en woarkgeleagenheaid te gewen. Et programma wör an evoord duur den bekeanden politieker [[Michel Debré]], den as Minister-Presideant vuur Réunion was in dee tied. Völle van disse keender wörden misbroekt of oet ebuitt duur de families bie wee as ze plaatst warren. Et lot van disse "[[Keender van Creuse]]" köm pas an et licht in [[2002]], toen as ene van dee keender, Jean-Jacques Martial nen rechtzaak anspön tegen den Fraansken stoat vuur et [[kidnappen]] en ofvoren van nen onmoondigen.<ref>[https://books.google.com/books?id=nYEMAQAAMAAJ Jean-Jacques Martial. Une enfance volée. Les Quatre Chemins, 2003. ISBN 978-2-84784-110-7. p 113.]</ref> Vergeliekboare anklachten volgenden de joaren doarop, mer wörden allemoal duur et Fraanske rechtshof of ewezen en later duur et [[Europese Hof vuur Meanskenrechten]] in 2011.<ref>Géraldine Marcon: [http://www.francebleu.fr/societe/chronologie-les-demraches-judiciaires-des-enfants-reunionnais-de-creuse-1230798 CHRONOLOGIE : L'histoire des enfants réunionnais déplacés en métropole] on francebleu.fr.</ref> In [[2005]] en 2006 wör Réunion tröffen duur ne [[chikungunya]]-epidemie, ne zeekte dee verspreadt wörd duur [[mugge]]n. Volgens de [[BBC]] warren 255.000 leu op Réunion besmet roond [[26 april]] [[2006]].<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/4674376.stm BBC.com. Island disease hits 50,000 people. Eskrewen op 2 februwoari 2006.] Bekekken op 18 augustus 2007</ref> Ook de umliggende eilaanden Mauritius en Madagaskar harren te lieden van disse zeekte.<ref>[http://wwwnc.cdc.gov/eid/article/14/2/07-1024_article.htm wwwnc.cdc.gov]</ref><ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/africa/4777530.stm BBC.com. Madagascar hit by mosquito virus. Eskrewen op 6 meart 2006.] Bekekken op 18 augustus 2007.</ref> Ook op et Fraanske vastelaand kömmen der een antal besmette leu vuur den droad, dee as met een vleegtuug oawer ekömmen warren. De Fraanske regearing steurden 36 miljoen euro an hulpmiddelen en ongevear viefhoonderd soldoaten um de muggen van et eilaand te verdriewen. In [[juli]] [[2015]] speulden een oonderdeel van ne [[Boeing 777]] an op et straand Réunion. Et stukke puun was volgens de [[Maleisië|Maleise]] Regearing van [[Malaysia Airlines Vlocht 370]], den as in meart [[2014]] verdween.<ref>Innis, Michelle and Clark, Nicola, ''[https://www.nytimes.com/2015/08/06/world/asia/mh370-wing-reunion.html?emc=edit_na_20150805&nlid=68634180&ref=cta&_r=0 Malaysian Prime Minister Says Réunion Debris Is a Part of Flight 370]'', ''[[New York Times]]'', 5 augustus 2015</ref> == Politiek == [[bestaand:EU OCT and OMR map en.png|thumb|Wearldkaarte van de EU met oawerzeese laanden en gebeden]] In de [[Fraanske Nasjonale Vergoaring]] zitt zeuwen ofgeveardigden en in de [[Fraanske Senoat]] zitt dree senatoren. == Besteurlike verdeling == In de beuke is Réunion verdeeld in veer [[Arrondissemeanten van Fraankriek|arrondissemeanten]], 49 [[Kantons van Fraankriek|kantons]] en 24 [[Gemeentes van Fraankriek|gemeentes]].<ref>[http://www.insee.fr/fr/nom_def_met/nomenclatures/cog/CarteD.asp?numreg=04&numdep=974#res Insee.fr. Insee - Code Officiel Géographique.] bekekken op 6 mei 2009.</ref> et is een Fraansk oawerzees ''département'' en doarmet een Fraansk oawerzees gebeed. Et kleane antal gemeentes is uniek, in vergeliek met aandere Fraanske departments van vergeliekboare grötte en inwonning: de meeste gemeentes van Réunion besloat meardere wonsteas, met mangs nog nen besten ofstaand der tusken. === Boetenlaandse zaken === Fraanske oonderhaandel- en leagerzaken wordt duur de regearing in [[Paries]] of ehaandeld. Toch is Réunion lid van de Fraanssprekkende [[Indiese Oseaanroad]], [[ITUC]], [[UPU]] en de [[Wearldfederasie van Haandelsverboonden|WFH]]. === Distrikten === [[File:Re-map.png|300px|left|Kaarte van Réunion]] * [[Les Avirons]] * [[Bras-Panon]] * [[Cilaos]] * [[Entre-Deux]] * [[L'Étang-Salé]] * [[La Plaine-des-Palmistes]] * [[Petite-Île]] * [[La Possession]] * [[Le Port, Réunion|Le Port]] * [[Saint-André, Réunion|Saint-André]] * [[Saint-Benoît, Réunion|Saint-Benoît]] * [[Saint-Denis, Réunion|Saint-Denis]] * [[Saint-Joseph, Réunion|Saint-Joseph]] * [[Saint-Leu, Réunion|Saint-Leu]] * [[Saint-Louis, Réunion|Saint-Louis]] * [[Sainte-Marie, Réunion|Sainte-Marie]] * [[Saint-Paul, Réunion|Saint-Paul]] * [[Saint-Philippe]] * [[Saint-Pierre, Réunion|Saint-Pierre]] * [[Sainte-Suzanne, Réunion|Sainte-Suzanne]] * [[Sainte-Rose, Réunion|Sainte-Rose]] * [[Salazie]] * [[Trois-Bassins]] * [[Le Tampon]] == Laandbeskriewing== Réunion is 63&nbsp;km laank en 45&nbsp;km breed. Et beslöt ne vlakte van 2512 kilometer in et veerkaant. Et lig boawen ne stea in de [[eardkorst]] woer as völle seismologies geburen is. De meest oostelike [[vulkaan]] op et eilaand is de [[Piton de la Fournaise]]. Hee is mear as 2631 meter hoge. Dissen vulkaan wörd vake vergelekken met de vulkanen van [[Hawaii]], umdet hee et op dezelfde wieze angeet en een soortgeliek klimaat hef. Hee is seend [[1640]] al 100 moal oet ebörsten en wörd verdan in de gaten eheulden. De leste oetbörsting was op [[31 juli]] [[2015]].<ref>[http://www.volcanodiscovery.com/piton_fournaise/news.html Piton de la Fournaise] on volcanodiscovery.com</ref> Bie ne vuurgoande oetbörsting, in april 2007, wör de lavastreum eskatt op 3.000.000 m3 op nen dag.<ref>Thomas Staudacher. [http://news.yahoo.com/s/afp/20070407/wl_afp/francereunionvolcano archiveurl=https://web.archive.org/web/20070409021223/http://news.yahoo.com/s/afp/20070407/wl_afp/francereunionvolcano archiveerdoatum: 9 April 2007 Reunion sees 'colossal' volcano eruption, but population safe.] [[Agence France Presse|AFP]]. 7 April 2007. Bekekken op 18 August 2007 (Webarchief</ref> De Piton de la Fournaise wörd emaakt duur een [[hettepeunt (vulkaan)|hettepeunt]], wat ook de [[Piton des Neiges]] en de eileande [[Mauritius]] en [[Rodrigues (eilaand|Rodrigues]] evörmd hef. De [[Piton des Neiges]]-vulkaan, met 3070 meter et heugste peunt van et eilaand, ligt op et noordwesten van de Piton de la Fournaise. Op et zuudwesten gef et in estörte kraters en [[canyon]]s. Net as de [[Kohala (boarg)|Kohala]] op et [[Grote Eilaand van Hawaii]], is de Piton des Neiges oet estörven. Ondaanks den naam (''neige''), vaalt der feaitelik nooit [[snee]]. Op de waanden van beaide vulkanen gröait dicht woold. Broekboar laand en steaden, zo as de heuwdstad [[Saint-Denis (Réunion)|Sunt-Denis]] ligt heuwdzakelik roond de lege kuststreppels. Net oet de westkuste ligt et [[Koraalrif van Réunion]]. Réunion hef ook dree [[vulkaankraters]], den [[Salaziekreenk]], de [[Cilaoskreenk]] en de [[Mafatekreenk]]. In den lesten kö'j allene lopende of met nen [[hellikopter]] kommen. <gallery> Bestaand:Ppalmistes2.jpg|[[Plaine-des-Palmistes]] Bestaand:Reunion 21.12S 55.51E.jpg|Oetzicht van nen satelliet Bestaand:La Réunion from space.jpg|Réunion oet de [[ruumte]]. (foto van NASA). De dree kringe, dee met mekoar nen klawerblad vörmet, kö'j zeen in et mid-noordwesten van de foto. Piton de la Fournaise, in et zuudoosten, zit oonder ne wolke. Bestaand:Volcanreunion.jpg|Lavastreum in [[2005]] vanoet de [[Piton de la Fournaise]] Bestaand:L'Ermitage beach, Réunion.jpg|"Plage de l'Ermitage" straand </gallery> === Klimoat === Réunion hef een [[tropies klimoat]], mer wo heuger a'j komt, des te keulder et wörd. Van mei töt november is et koel en dreuge, mer van november töt april hete en nat. Nearslagheugte verskilt van stea töt stea. Et oosten is luk natter as et westen. Der vaalt mear as 6 meter reagen per joar op sommige oostelike stukke en meender as 1 meter per joar an de westkuste.<ref>Jacques Libert. [https://web.archive.org/web/20130519092213/http://pedagogie2.ac-reunion.fr/cotamarp/calliopee/general/pluie.html la pluviométrie Pedagogie2.ac-reunion.fr]. Bekekken op 12 meart 2013</ref> Réunion hef de wearldrekords vuur meeste nearslag in tiedsspannes van 12, 72 en 96 uur.<ref>[http://wmo.asu.edu/ World Meteorological Organization: Global Weather & Climate Extremes. Arizona State University.]</ref> == Umgewing== Seend [[2010]] steet ongevear 40% van et hele eilaand oonder beskoarming van [[UNESCO]]'s [[Wearldoarfgoodlieste]]. Et beslöt ongevear etzelfde oppervlak as et [[Nasjonaalpark Réunion]].<ref>[[UNESCO]]. [http://whc.unesco.org/en/list/1317 Pitons, cirques and remparts of Reunion Island.] Bekekken op 30 juli 2015.</ref> === Weelde deers === Op Réunion tref iej ne lieste van veugel as de [[witstartkeerkreenkvogel]]. Et grötste laanddeer is de [[panterkameleon]] (''Furcifer pardalis.'') Tusken et koraalrif um de westkuste zwemt oonder mear [[Zeeëgels]], [[kongeroale]]n en [[papegaaiviske]]n. [[zeeskeeldpedde]]n en [[dolfien]]en zwemt ook mangs vuur de kuste. [[Pokkelwalviske]]n trekt vanoet den [[Atlantiesen Oseaan]] tusken juni en september (de zudelike weentertied) op et noorden an. Vanof et eilaand zeent ze dan regelmoatig te zeen. Duur de kolonisasie van Réunion zeent meenstens 19 deersoorten oet estörven. Tusken [[2011]] en [[2015]] wörden 17 leu bie Réunion duur ne [[haaie]] greppen, woervan as der zeuwen et neet noavertellen köant.<ref>https://web.archive.org/web/20170816002622/http://www.lemonde.fr/biodiversite/article/2015/04/17/comment-la-reunion-lutte-contre-les-requins-bouledogue-apres-une-nouvelle-attaque-mortelle_4618200_1652692.html</ref> Den besteurder van Réunion, Michel Lalande kondigden in juli 2013 een zwem- [[surfen (sport)|surf-]] en bodyboardverbod roond mear as de helfte van Réunion. Hee zea ook at 45 [[bollenhaaie]]n and 45 [[tiegerhaaie]]n of ezeunderd zollen worden, bie op de 20 dee as al dood doan warren vuur oonderzeuk noar de zeekte [[ciguatera]].<ref>[https://web.archive.org/web/20130902215804/http://www.news.com.au/travel/news/big-read-reunion-island-beset-by-shark-controversy/story-e6frfq80-1226707678565 News Corp Australia. Big Read: Reunion Island beset by shark controversy]. Bekekken op 30 meart 2013</ref> <gallery> Bestaand:FurciferPardalisMale.JPG|A [[paanterkameleon]] Bestaand:Pomacanthus imperator juvénile.JPG|Ne jonge [[keazersviske]] Bestaand:Idole des Maures (Zanclus cornutus).jpg|Ne [[Maskerweempelviske]] Bestaand:White-tailed tropicbird.jpg| Nen witstart-keerkreenkvogel Bestaand:Eretmochelys imbricata 01.jpg|A [[Hawksbill-zeeskeeldpedde]] </gallery> === Hofhoolderieje - Bourbonrozen === De eerste leden van de [[Bourbonrozen]]familie ontsteunden op Réunion (toen as et nog ''Île Bourbon'' heetten). Dit köm van spontane [[Hybridisasie (biologie)|hybridisasie]] van de [[Damascena-roze]] en de [[Rosa chinensis]],<ref>ADUMITRESEI,LIDIA en STĂNESCU, IRINA. Theoretical Considerations upon the origin and nomenclature of the present rose cultivars. Journal of Plant Development. 2009, vol. 16.</ref> dee doarhen ebracht warren duur de kolonisten. De eerste Bourbonrozen wörden in [[1817]] oontdekt.<ref>[https://web.archive.org/web/20150924092048/http://www.rose.org/wp-content/uploads/2012/01/History-of-Roses-Bourbon-Roses2.pdf American Rose Society. History of Roses: Bourbon Roses. (PDF)]</ref> == Volk == [[Bestaand:Manapany.jpg|thumb|[[Manapany]]]] De volker van Réunion komt oorsproonkelik oet [[Afrika]], [[India]], [[Europa (werelddeel)|Europa]], [[Madagaskar]] en [[Sjina]]. Lokaal neumt ze zik Yabs, [[Cafres]], [[Malbars]] (volker met Indiaas blood) en [[Chinois (Réunion)|Chinois]]. Al disse volker zeent der hen ekömmen. Der is gin inheems volk. Réunion was oorsproonkelik löag.<ref>Bollée, Annegret. French on the Island of Bourbon (Réunion). Journal of Language Contact. 2015. vol. 8, 1.p 91. bekekken op 29 juli 2015.</ref> Vanof et begin zeent al disse groepen oonderling trouwd. De eerste intrekkers trouwden al met vrouwleu van Madagaskar en Indo-Portugezen. De mearderheaid van de leu is dus van gemengden ofkomst. Umdet et Fraanske volksregister neet vrög noar volksofkomst, is et neet dudelik wovölle volker of der korrekt wont. Dan nog zol et lastig noagoan wean, duur de hoonderden joaren van inmengen. Volgens skattingen zeent ongevear nen kwart van de leu blaank. Indiaërs zeent ongevear 25% van et volk en ongevear 3% is van oorsproonk Sjinees. De meeste leu met Indiaas blood hebt vuuroolden in et zuden van India, met de [[Tamil (volk)|Tamil]] as grötste andreagers. Doarnoa komt de Goedjarati, Bihari en aandere volker. De Moslimgemeenskop op et eilaand keump oet noord-west India, vuurnamelik oet [[Goedjarat (India)|Goedjarat]]. Zee wordt ''Zarabes'' neumd. De meeste leu dee as geboren zeent op et eilaand, neumt zik Kreools. Niejkommers van et Fraanske vastelaand wordt ''zoreils'' eneumd, aanderen komt van [[Mayotte]] en de [[Komoren]]. ===Geleuf=== [[Bestaand:Cilaos kirche.jpg|thumb|Katholieke koarke van Oonze-Vrouwe-van-de-Sneej in [[Cilaos]]]] Et meest anwezige geleuf is et [[Kristendom]], vuural [[Rooms-Katholieke Karke|Rooms-Katholiek]], met ene diocese: de Rooms-Katholieke Diocese van Sunt-Denis-van-Réunion. Volgens skattingen is 84,9% Katholiek, 6,7% [[Hindoeïsme|Hindoeïsties]] en 2,15% [[Islam|Mohammeddaans]]. Ook [[Sjinees volksgeleuf]] en [[Boeddhisme]] komt vuur, nöast aanderen. De meeste grote steaden hebt ne [[Hindoeteampel]] en nen [[moskee]].<ref>[https://books.google.com/books?id=Tsqua-r16i4C&pg=PA412 Marshall Cavendish. Peoples of Africa: Réunion-Somalia. 2001. ISBN. 978-0-7614-7166-0. p 412.]</ref> ==Kultuur== De Réunionese kultuur is ne samensmeelting van Europese, Afrikaanse, Indiase en Sjinese tradisies. De meest ekuierde sproake is [[Réunionkreool]], ne ofleading van et [[Fraans]]k. === Sproake === Fraansk is de ennigste offisjele sproake van Réunion. Réunionkreool is van völle inwonners de [[modersproake]]. Et wörd nöast Fraansk ekuierd en is de "vriejetiedssproake". Fraansk wörd op skole en in de regearing ekuierd.<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=rcf Ethnologue.com -Ethnologue report (language code:rcf).] Bekekken op 16 april 2010.</ref> De euldere gennerasies Sjinezen kuiert ook [[standaard Sjinees|Mandarien]], [[Hakka]] en [[Kantonees]]. De jungere Sjinezen kuiert Kreool en Fraansk. Et gef ook nen hoop sprekkers van Indiase sproaken, vuural [[Tamil (sproake)|sproake]], [[Goedjarati (sproake)|Goedjaraties]] en [[Oerdoe]]. In de moskeeën wörd [[Arabies]] eleard en duur ne kleane groep Moslims ekuierd. English is ne verplichte tweede sproake in et Fraanske skoollearplan, mer net as in Fraankriek keant der neet völle good Engels. Doarnöast kö'j der in de skolen nog [[Duuts]] en [[Spaans]] learen. In wat skolen kö'j ook les in Tamil kriegen. === Muziek === Twee geleewde muziekstielen van Réunion zeent [[Sega]] en [[Maloya]]. Segamuziek keump oorsproonkelik van et nöastliggende eilaand [[Mauritius]] en is ook slim populear in Madagaskar, op [[Agalega]], [[Rodrigues (eilaand)|Rodrigues]] en de [[Seytsellen]]. Et is ne muziekstiel in dree-achtste [[moatsoorte]], met slimmen noadruk op de eerste twee van de dree slagen in de moate. Sega wörd vake mengd met et noapikken van slaggitaar en piano oet [[reggae]], woerduur as [[seggae]] ontsteet. De Maloyamuziek wörd meestal spöld met völle trommen en ne boage met ene snoare. Kenmoarkend is de [[kayamb]], nen platten rammelaar van sukkerreed. Et is muziek van de slawen, dee vake zungen oawer onrecht en de zwoare umstaandigheden op et eilaand woeroonder as ze woarken mossen. Maloya was doarumme lange verböaden, um opstokkerieje te vuurkommen. == Media == Op et eilaand is ene [[kraante]] te kriegen: de [[Journal de l'Île de la Réunion]]. Et eilaand is te zeen in den Amerikaansen film [[Mississippi Mermaid]] oet [[1969]]. ==Ekonomie== [[Bestaand:Trieur de vanille - La Réunion.jpg|thumb|Man dut [[Bourbonvanille]] sorteren.]] Et Nasjonale Vermeugen van Réunion wör in [[2013]] eskatt op 16,7 miljoen euro. De Réunianen verdeenden per joar duur mekoar € 19.854,- in et joar. [[Suker]] was aait et belangriekste oetvoorgood. Ne aandere grote seantenwelle is non [[toerisme]]. Woarkelooshead is een groot probleem op Réunion. Ongevear 30% van de leu zat in [[2014]] bie de dure. Volgens de Fraanske kraante ''[[Le Monde]]'' leawden 42% oonder de oarmoogreanze in 2010.<ref>[http://www.lemonde.fr/politique/article/2014/08/21/les-annonces-de-hollande-pour-la-reunion_4474489_823448.html Le Monde - Hollande va " adapter " le pacte de responsabilité à la Réunion.] (In et Fraansk). Bekekken op 22 augustus 2014.</ref> ==Gezoondhead== Op Réunion zeent ginne grote gevoaren vuur de gezoondhead. Mer tusken 2005 en 2006 was der ne grote oetbraak van [[chikungunya]], ne besmettelike zeekte dee wat lik op [[denguekoorts]]en. Disse zeekte wör oawerbracht oet Oost Afrika en verspreaden zik rap duur muggen. De zeekte is rechtevoort verdwenen. bie [[#verleden|Verleden van Réunion]] kö'j der mear oawer leazen. === Vervoor === [[Lochthawen Roland Garros]] ligt op et eilaand, van woer vlochten behaandeld wordt noar en van [[India]], [[Madagaskar]], [[Mauritius]], [[Zuud-Afrika]] en [[Fraankriek]]. De kleanere [[Lochthawen Pierrefonds]] verzörget een antal vlochten noar Mauritius en Madagaskar. ==Verwiezingen== <references/> {{DEFAULTSORT:Reunion}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Eilaand]] [[Kategorie:Geografie van Afrika]] [[Kategorie:Fraanse Overzease Gebeden]] ousooxxmywsj20emem8hzhazo5x6nbx 0 33195 333477 325212 2026-10-01T02:06:59Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 333477 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Matijn nijhuis-1692360802.jpeg|duum|Nijhuis in 2023]] '''Peter Matijn Nijhuis''' ([[Almelo]], den [[7 oktober|7. oktober]] [[1974]]) is nen nederlandsken [[juurnalistik|juurnalist]] en nysleaser vöär de [[NOS]] up [[Radio 2]]. ==Loupbane== Nijhuis begünde as vrywilliger by [[Radio Almelo]]. Hee güng hen juurnalistik studeren, mär makeden dat neet af. Med 22 jår küm hee as nysleaser en verslaggeaver by [[Omroep Amersfoort]] te warken. Et jår dårup küm hee by [[RTV Oost]], wåras hee verskeidene radio- en tv-programma's presenteren deade. Mei 2000 deade hee de ekstra TV Oost-uutsendingen presenteren oaver den [[vüürwarkramp van Enske]]. In datselvde jår vertröäk Nijhuis når de NOS, wåras hee betrökken rakeden by et 3FM Nieuws (den vöärlouper van ''[[NOS op 3]]''). In 2001 güng hee voordan når et NOS Radionieuws, üm nysberichten te leasen up de andere publike radiokanalen. In 2006 küm Nijhuis weaderümme by RTV Oost, wåras hee et morgenprogramma ''Klaarwakker'' vöär de radio makeden en nysleaser was vöär de televisy. Twey en en halv jår later güng hee weader når de NOS.<ref>[http://www.radiofreak.nl/nieuws/7893/Martijn-Nijhuis-weer-terug-naar-de-NOS/ Radiofreak.nl. "Martijn (sic) Nijhuis weer terug naar de NOS". Skreaven up den 19. november 2008.] Bekeaken up den 2. mei van 2014.</ref> Hee was te höyren vöär verskillende publike radiokanalen. Underwyl warkeden hee med an et NOS Radio 1 Journaal en et programma ''Met het oog op morgen'', vöärdat hee in 2016 vasten vöärleaser wör by NPO Radio 2.<ref>[http://www.nporadio2.nl/nieuws/10350/matijn-nijhuis-vaste-nieuwslezer-in-de-middag NPO Radio 2. "Matijn Nijhuis vaste nieuwslezer in de middag". Skreaven up den 23. december van 2015.] Bekeaken up den 25. määrt van 2016.</ref> ==Persöönlik== Nijhuis hevt [[cerebralen parese]] (nen harsenverlamming), wat by em sorget vöär en spastisk beyn. Dårdöär hevt Nijhuis sunder hülpe moide med loupen. In 2006 kreag hee et toch noch vöär mekander üm up entingen med [[botox]] ne alternative wandelveerdaagse te loupen, üm geld by mekander te krygen vöär et gode dool.<ref>[http://www.tubantia.nl/regio/almelo-en-omgeving/almelo/actie-matijn-succes-1.2430128 Tubantia.nl. "Actie Matijn succes". skreaven up 22. juli 2006.] Bekeaken up 25 määrt 2016. Brunne: [[De Twentsche Courant Tubantia|Tubantia]]</ref> In 2017 was hee ambassadöör vöär Steptember, ne stichting wat geld insammelt vöär undersöök når CP. Seyd 2021 dwingt em de CP in nen rulstool. Eande van 2009 vröög hee vöär de radio by [[3FM]] synen vreend te trouwen.<ref>[http://www.telegraaf.nl/prive/20528364/__Michiel_Veenstra_huwelijksmakelaar__.html Michiel Veenstra als huwelijksmakelaar], De Telegraaf, 29 december 2009.</ref> Ende 2021 güngen see weader uut mekander<ref>[https://www.nporadio2.nl/nieuws/podcast/38225f38-c591-4ef3-8339-2c29738c873b/matijn-nijhuis-quote NPO Radio 2. Matijn Nijhuis over scheiding: 'Was ik echt behoorlijk kapot van'.] Bekeaken up 19 july 2023.</ref>. Seyd 25 december 2016 düt hee alle weaken nen [[vlog]]-ryge underholden by [[YouTube]].<ref>[http://www.youtube.com/matijnnijhuis YouTube-kanaal Matijn Nijhuis.]</ref> In ne uutsending van et programma ''Het oog wil ook wat'' verklården Nijhuis in 2021 dat hee lidt an [[gesichtsblindheid]] (prosopagnosy). <ref>[https://www.nporadio2.nl/nieuws/npo-radio-2/27ee1e70-0572-4145-94d7-d85515622a9f/matijn-nijhuis-lijdt-aan-gezichtsblindheid-als-ik-mijn-moeder-in-een-vreemde-omgeving-zie-dan-herken-ik-haar-niet NPO Radio 2.nl. "Matijn Nijhuis lijdt aan gezichtsblindheid: 'Ik herken mijn moeder soms niet'". Skreaven up 28. juni 2021.] Bekeaken up 20. november 2021.</ref> ==Y muttet et mär weaten== * In 2012 deade hee vöär [[3FM Serious Request]], wat dat jår in Enske hölden wör, et nys van de NOS in et [[twentsk]] leasen, as underdeyl van ne vulleydig twentske uutsending med [[Michiel Veenstra]] en [[Ilse deLange]].<ref>[http://www.youtube.com/watch?v=twiuFd_PtIY 3FM Serious Request 2012 NOS Journaal in het Twents] ([[YouTube]])</ref> * In 2013 was Nijhuis höyvdredaktöör by evenementensender Kermis FM.<ref>[https://web.archive.org/web/20161024122927/https://www.radiofreak.nl/nos-nieuwslezer-matijn-nijhuis-hoofdredacteur-van-kermis-fm/ Radiofreak.nl. "NOS-nieuwslezer Matijn Nijhuis hoofdredacteur van Kermis FM".] Skreaven up 26 april 2013. Bekeaken up 2 mei 2014.</ref> * in 2019 wör Nijhuis uutetöpen töt 'besten nysleaser' by de RadioFreak.nl Awards.<ref>[https://web.archive.org/web/20230528141335/https://www.radiofreak.nl/matijn-nijhuis-winnaar-radiofreak-award-beste-nieuwslezer/ Radiofreak.nl. "Matijn Nijhuis winnaar RadioFreak Award Beste Nieuwslezer."] Skreaven up 24 oktober 2019.</ref> ==Brunnen== <references/> {{DEFAULTSORT:Nijhuis, Matijn}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Nederlaands presentator]] [[Kategorie:Radiomaker]] 3bkilyco1g5er8r5wzw115fkzqc9zi5