Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 17304 333482 333153 2026-10-05T11:40:53Z Toone50 36874 Verwiezing maakt. 333482 wikitext text/x-wiki '''Ton Kolkman''' ([[Holten]], [[31 december]] [[1950]]) is nen [[Nedersaksisch|Nedersaksische]], preenspaols [[Tweants|Twèentstalige]] en [[Dreins|Dreinstaolige]] schriever. Kolkman woonden in [[Sallaand]], [[Grunnen (stad)|Grunnen]] (daoras e Nederlaands studeerden), [[Twente]], [[Achterhook]], [[Westmeunsterlaand (in d'n Pruus, regio Vreden)]] en rechtevoort wier [[Achterhook]]. Zo umtrent 1974 begunden e mit de Twèentse schrieveri'je. In det jaor richtten e mit twei aandere studenten an de [[Rieksuniversiteit Grunnen|RUG]] - [[Jannie Bakker-Rietman]] uut [[Gellemuun]] en [[Henk Bloemhoff]] uut [[Stellingwarf]] - 't Nedersaksische tiedschrift ''[[De Pennevogel]]'' op. ''De Pennevogel'', det töt 1979 bestund, zöcht ansluting bi'j 't ideaal van 't eerdere tiedschrift ''[['t Swieniegeltje]]'': 't anjagen en uutbouwen van 't Nedersaksisch as literaire schrieftaal zowal as dagense ummegaankstaal. In 1979 begunden Kolkman mit zien medestudent [[Martin Koster]] 't tiedschrift ''[[Roet (tiedschrift)|Roet]]'' veur ni'jmoodse schrieveri'je in 't [[Drèents]]. Dit tiedschrift, eerst uutegèven deur Koster, wördt tègenwoordig uutegèven deur 't [[Huus van de Taol]] in [[Beilen]]. Kolkman wördden redactielid veur Twente van nog een darde Nedersaksisch tiedschrift, ''[[De Moespot]]''. In 1985 trök Ton Kolkman zik teruw oet allens wat met dialect te maken har en bepaearkten zik töt bloos 't praotn d'r van. In de joarn negntig skref e in de kraanten van de [[:nl:Drents-Groningse_Pers|Drents-Groningse Pers]] en in 't [[Maandblad Drente]] recensies van Grönnings- en Dreanstalige beuk en CD's. Bronnen *Hans Keuper, Hermen Bomhof, Ton Kolkman en Herman Oltvoort (red.) (1984),'' 't Witte peerd: Verhalen en gedichten in dialect uut Oostnederland'', Doezebarg: Rabeling {{DEFAULTSORT:Kolkman, Ton}} [[Kategorie:Drèents artikel]] [[Kategorie:Nedersaksiese schrieveri'je]] [[Kategorie:Schriever in t Tweants]] [[Kategorie:Schriever in 't Drèents]] bhsjrd6syd7obtfj19ma4pgkw24c34w 0 26364 333480 327018 2026-10-04T16:22:57Z ~2026-53201-40 37335 BlankMap-World-v8 small states.svg European microstates.svg 333480 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:BlankMap-World-v8 small states.svg|rechts|duum|400x400px|Dwargstoaten]] '''Dwargstoat '''is un onofficiële benaming vor un stoat mit un arreg kleane oppervlakte. Dwargstoaten worren ok wel ministoaten eneumd. == Ontstoan van dwergstoaten == Dwargstoaten kuunen op verskillende manieren ontstoan. Eilandstoaten eauwen un geografie die zich goed lient vor zelfbestuur. Mit dwargstoaten in braggebieden got ut vaak over muulijk te berikken gebieden, die vaneut omringende laanden niet of nauweliks an te vallen wazzen, terwijl ut dwargstoatjen zichzelf goed kon verdeedigen. Ok onstoan vuul dwargstoaten duurdat laanden ut niet iens kuunen worren oover de loop van de grìns in ur wordt un verdrag esluuten om ut betwiste gebied onger zelfbestuur of dubbelbestuur te zetten. Ok istoriese anomalieën kuunen anleeing gieven tot de vurming van dwargstoaten, woarduur ze beuten groote stoaten kuunen bleeven. == Afhankelijkheid == Dwargstoaten eauwen net as eilandstoaten (vuul dwargstoaten binnen boovendien ok eilandstoaten) te maken mit un tekort an ekonomiese ullepbronnen die middelen van bestoan kuunen garanderen. Dit zurregde er vor dat vooral in de 19e ieuw een euttocht van jongen mínsen die eurluiers gelòk arreges angers zochten, woarduur de stoatjes te kaampen kriegen mit een braindrain in dreigden ontvollekt te raken. In de 20e ieuw wisten vuul van elui echter om naaie inkoemensbronnen te veenen, ehulpen duur de toeniemende mobiliteit. Sommige ministoaten leeven vooral van toerisme, angeren moeten ut eauwen van een bankgeheim, vuurdielige belastingfaciliteiten of van un goedkoop vlaggelaand wezen. Angeren zo-as Singapore in Hong Kong profitierden van eurluis goeie legging in ontwikkelden eurlui tot un angelshub. An ut bankgeheim, fiscale faciliteiten in het wezen van een goedkoop vlaglaand klieven echter wel risicos. Ut kan arregernis veroorzaken bai grootere (OESO-)laanden, die zich bezurregd maken over ut weglekken van belastinggelden of misbruk duur e-organisierde misdoad. Dit kan zurgen tot ekonomiese sancties woar de ministoat vrai weinig tuugen kan beginnen. Vuul ministoaten eauwen dan ok een 'brood-eer' (vaak de vuurmalige kolonisator of ut buurlaand) die ut in internationaal verbaand ienigszins voor eurlui opnimt, onger de vuurwaarde dat ut ekonomies beleid de 'brood-eer' niet skaadt. Zo is Frankrijk de 'brood-eer' van [[Andorra]] in Monaco, Zwisterlaand van Liechtenstein, ut Verienigd Koninkrijk van Jersey, Guernsey, Man in van z'n vuurmalige koloniën in China sinds èènd joaren niegentig van Hong Kong in Macau. Ok wordt vaak de defensie duur de brood-eer edoan. Un poar dwargstoaten binnen hierduur ekonomisch arreg succesvol eworren. == Europiese dwargstoaten == [[Bestaand:European microstates.svg|rechts|duum|Europiese dwargstoaten]] Europiese dwargstoaten binnen (erangskikt op ofniemende grootte): {| style="margin-bottom: 10px;" | [[Andorra]] mit un oppervlakte van: | 468&nbsp;km² |- | [[Malta (laand)|Malta]] | 316&nbsp;km² |- | [[Liechtenstein]] | 160&nbsp;km² |- | [[San Marino]] | 61&nbsp;km² |- | [[Monaco]] | 2&nbsp;km² |- | [[Vatikaanstad|Vaticaanstad]] | 0,44&nbsp;km² |} [[Luxemburg (laand)|Luxemburg]] word mit 2586&nbsp;km² an laandoppervlak over ut algemien niet as un dwargstoat ezien, omdat ut qua bevolleking, oppervlakte in omvang van de ekonomie beduuiend grooter is dan de angere in dissere liést. Wel stoatkundige ien-eeden, maar niet onafankelik binnen: {| style="margin-bottom: 10px;" | Azoren | 2.333&nbsp;km² | [[Portugal]] |- | [[Åland]] | 1.580&nbsp;km² | [[Finlaand]] |- | [[Faeröer]] | 1.393&nbsp;km² | Deenemarken |- | Madeira | 801&nbsp;km² | [[Portugal]] |- | Athos | 350&nbsp;km² | [[Griekenlaand]] |- | [[Jersey]] | 116&nbsp;km² | Brits Kroanbezit |- | [[Guernsey]] | 78&nbsp;km² | Brits Kroanbezit |- | [[Gibraltar]] | 6,5&nbsp;km² | [[Verienigd Keuninkriek|Verienigd Kooninkrijk]] |- |[[Man (eilaand)|Man]] | 572&nbsp;km² | Brits Kroanbezit |} === Istorisch === {| style="margin-bottom: 10px;" | Vraie Stad Danzig | 1966&nbsp;km² |- | Neutraal Moresnet | 3,44&nbsp;km² | (Condominium tussen [[Nederlaand|Nederland]]/[[België]] en [[Praissen|Pruisen]]) |- | Abdijvorstendom Thorn | 1,5&nbsp;km² |} == Noord-Amerikoanse dwargstoaten == {| style="margin-bottom: 10px;" | Dominica | 754&nbsp;km² |- | Saint Lucia | 620&nbsp;km² |- | Antigua in Barbuda | 442&nbsp;km² |- | Barbados | 420&nbsp;km² |- | Saint Vincent in de Grenadines | 389&nbsp;km² |- | Grenada | 344&nbsp;km² |- | Saint Kitts in Nevis | 261&nbsp;km² |} Wel stoatkundige ien-eeden, maar niet onafankelik binnen: {| style="margin-bottom: 10px;" | Amerikoanse Maagdeneilanden | style="text-align:right" | 347&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_States.svg|20x20px|border]] Verienigde Staoten |- | Anguilla | style="text-align:right" | 91&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|20x20px|border]] Verienigd Keuninkriek |- | Aruba | style="text-align:right" | 180&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_Netherlands.svg|20x20px|border]] Nederlaand |- | Bermuda | style="text-align:right" | 53&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|20x20px|border]] Verienigd Keuninkriek |- | Britse Maagdeneilanden | style="text-align:right" | 151&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|20x20px|border]] Verienigd Keuninkriek |- | Clipperton | style="text-align:right" | 7&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_France.svg|20x20px|border]] Frankriek |- | [[Kurasou]] | style="text-align:right" | 444&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_Netherlands.svg|20x20px|border]] Nederlaand |- | Kaaimaneilanden | style="text-align:right" | 264&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|20x20px|border]] Verienigd Keuninkriek |- | Montserrat | style="text-align:right" | 102&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|20x20px|border]] Verienigd Keuninkriek |- | Saint-Barthélemy | style="text-align:right" | 21&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_France.svg|20x20px|border]] Frankriek |- | Saint-Pierre in Miquelon | style="text-align:right" | 242&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_France.svg|20x20px|border]] Frankriek |- | Sint-Maarten | style="text-align:right" | 54&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_France.svg|20x20px|border]] Frankriek |- | Sint-Maarten | style="text-align:right" | 34&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_Netherlands.svg|20x20px|border]] Nederlaand |- | Turks- in Caicoseilanden | style="text-align:right" | 948&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|20x20px|border]] Verienigd Keuninkriek |} == Aziatiese dwargstoaten == {| style="margin-bottom: 10px;" | Singapore | 697,1&nbsp;km² |- | [[Bagraain|Bahrein]] | 665&nbsp;km² |- | Maldiven | 298&nbsp;km² |} Wel stoatkundige ien-eeden, maar niet onafankelik binnen: [[ Verienigde Arabiese Emiraten]] {| style="margin-bottom: 10px;" | Sharjah | 2590&nbsp;km² | Verienigde Arabiese Emiraten |- | Ras al-Khaimah | 1684&nbsp;km² | Verienigde Arabiese Emiraten |- | Fujairah | 1165&nbsp;km² | Verienigde Arabiese Emiraten |- | Hongkong | 1092&nbsp;km² | China |- | Umm al-Qaiwain | 777&nbsp;km² |- | Gazastrook | 360&nbsp;km² | Betwist tussen [[Israël]] in [[Palestina]] |- | Ajman | 259&nbsp;km² | [[Verienigde Arabiese Emiraten]] |- | Macau | 25&nbsp;km² | China |} == Oceaniese dwargstoaten == {| style="margin-bottom: 10px;" | Tonga | 748&nbsp;km² |- | Kiribati | 717&nbsp;km² |- | Micronesia | 702&nbsp;km² |- | Palau | 459&nbsp;km² |- | Tuvalu | 26&nbsp;km² |- | [[Nauro|Nauru]] | 21,1&nbsp;km² |} Wel stoatkundige ien-eeden, maar niet onafankelik binnen: {| style="margin-bottom: 10px;" | Amerikoans-Samoa | 199&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_States.svg|20x20px|border]] Verienigde Staoten |- | Cookeilanden | 236&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_New_Zealand.svg|20x20px|border]] Ni'j-Zeelaand |- | Frans-Polynesië | 4000&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_France.svg|20x20px|border]] Frankriek |- | Guam | 549&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_States.svg|20x20px|border]] Verienigde Staoten |- | Niue | 260&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_New_Zealand.svg|20x20px|border]] Ni'j-Zeelaand |- | Noordelikke Marianen | 264&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_States.svg|20x20px|border]] Verienigde Staoten |- | Norfolk | 36&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_Australia.svg|20x20px|border]] Australië |- | Pitcairneilanden | 5&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|20x20px|border]] Verienigd Keuninkriek |- | Tokelau | 12&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_New_Zealand.svg|20x20px|border]] Ni'j-Zeelaand |- | Wallis in Futuna | 200&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_France.svg|20x20px|border]] Frankriek |} == Afrikoanse dwargstoaten == {| style="margin-bottom: 10px;" | Comoren | 2.235&nbsp;km² |- | [[Maurisius|Mauritius]] | 2.040&nbsp;km² |- | Sao Tomé in Principe | 1.001&nbsp;km² |- | [[Seychellen]] | 455&nbsp;km² |} Wel stoatkundige ien-eeden, maar niet onafankelik binnen: {| style="margin-bottom: 10px;" | Sint-Helena | 122&nbsp;km² | [[Bestaand:Flag_of_the_United_Kingdom.svg|20x20px|border]] Verienigd Keuninkriek |} (Ter vergelikking: ut eiland [[Tessel|Texel]] et un oppervlak van 170&nbsp;km².) == Zien ok == * [[Stadstoat]] [[Kategorie:Urkers artikel]] [[Kategorie:Laand|*]] 835leb2v164xbngfr6tdycotxviwc8b 0 35676 333481 2026-10-05T11:36:24Z ~2026-53366-33 37341 Nye syde: 'https://nl.wikipedia.org/wiki/Drents-Groningse_Pers<ref>Oet de NL-talige Wikipedia haald. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Drents-Groningse_Pers]</ref>' 333481 wikitext text/x-wiki https://nl.wikipedia.org/wiki/Drents-Groningse_Pers<ref>Oet de NL-talige Wikipedia haald. [https://nl.wikipedia.org/wiki/Drents-Groningse_Pers]</ref> r0hwjzggqyu5t0eb05g5k6fy0qvngyu