Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 30718 333489 307286 2026-10-10T00:23:54Z InternetArchiveBot 23048 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.6 333489 wikitext text/x-wiki [[Ofbeelding:Code_talkers_at_work%2C_Australia%2C_July_1943_(7973459540).jpg|thumb|[[Navajo (volk)|Navajo]]-codepraoters in Australië, juli 1943]] Een '''codepraoter''' is iene die een al dan niet [[kuunsttaal|kuunstmaotige]] [[taal]] prat die gebruukt wördt um berichten te [[cryptografie|coderen]], te versturen en te ontvangen aover de [[radio]] of [[tillefonie|tillefoon]]. Zokke lu wördt vake inezet deur 't [[kriegsmacht|leger]] in oorlogstied. ==Eerste en Tweede Wereldoorlog== De term wördt vandage de dag veural associeerd mit verscheiden [[Indianen|Indiaanse]] volken die in de [[Eerste Wereldoorlog|Eerste]] en [[Tweede Wereldoorlog]] deur 't Amerikaanse leger inezet wördden um berichten te versturen in heur [[moedertaal]]. 't Bekendst bint de [[Navajo (volk)|Navajo]]. [[Navajo (toal)|Heur taal]] wördden onder meer gebruukt um berichten te versturen tussen Amerikaanse troepen in de [[Grote Oceaon]], zodet de Japanse troepen die niet kunden oflustern. Codepraoters wördden ok al gebruukt in de Eerste Wereldoorlog, toen 't Amerikaanse leger [[Choctaw (volk)|Choctaw]]-indianen inzette veur communicatie tussen de troepen. Aandere veurbielden van Indiaanse volken waoronder codepraoters eworven wördden bint de [[Cherokee (volk)|Cherokee]], [[Lakota (volk)|Lakota]], [[Meskwakihaki]] en [[Comanche (volk)|Comanche]]. De Indiaanse talen die epraot wördden deur codepraoters hadden vake gien eschreven vörmen en waren veur butenstaonders slim lastig te leren. Daordeur waren ze geschikt um geheime berichten te versturen die de vijand niet much onderscheppen en ontsleuteln. De Duutse aoverheden, die wussen van de in de Eerste Wereldoorlog inezette codepraoters, stuurden véur uutbraak van de Tweede Wereldoorlog een team van dartig [[antropologie|antropologen]] naor Amerika um Indiaanse talen te leren. Det kwaamp niet terechte, umdet de talen te veule variaties kenden um ze allemaole vluuiend te leren in de betune tied die der was. Codepraoters was 't leger drokker op as op aandere vörmen van cryptografie, zoas geheimschrift. Indianen wie heur moedertaal as codetaal fungeerde kunden vake veule rapper en nauwkeuriger as de doedertied beschikbere codeermesienes berichten coderen en weer ontciefern. Gedurende de oorlog wördden der geriegels neie termen an de codes toeëvoegd en wördden der speciaole codes ontwikkeld veur specifieke missies, umme de kaans op ontciefering minimaal te maken. Veur begrippen waor de Indiaanse talen gien woorden veur hadden, wördden beschrievende termen uuteprakkezeerd. Zo was een tank in 't [[Comanche (taal)|Comanche]] een 'schildpad', veur bommenwarper gebruukten ze 'zwangere veugel', een mitrailleur nuumden ze een 'typemesiene' en [[Adolf Hitler|Hitler]] nuumden ze 'gestoorde blaanke man'. De mieste Indiaanse volken kregen nao de oorlog veureerst gien erkenning veur heur wark. Pas in 1968 wördden ze officieel erkend veur heur diensten. In 1982 kregen de codepraoters 't Certificate of Recognition van president [[Ronald Reagan]], die wieder 14 augustus 1982 uutreup töt Navajo Code Talkers Day. ==Kiekt ok bij== * [[Windtalkers]] ==Uutgaonde verwiezings== * [http://www.okhistory.org/publications/enc/entry.php?entry=CO013 Encyclopedia of Oklahoma History and Culture - Code Talkers] <!-- Archieflink: http://web.archive.org/web/20100731201113/http://digital.library.okstate.edu/encyclopedia/entries/C/CO013.html --> * [https://web.archive.org/web/20220406221031/https://navajocodetalkers.org/ Officiële webstee van de Navajo-codepraoters] {{Dia|Dit stok is eschreven in 't [[Zuudwest-Drèents]].}} {{Commonscat|Code talkers}} [[Kategorie:Drèents_artikel]] [[Kategorie:Taol]] [[Kategorie:Oorlog]] [[Kategorie:Tweeden weerldoorlog]] b7w6kq33utr42nfd0gvn7s7rwacygt1