Wikipedia nds_nlwiki https://nds-nl.wikipedia.org/wiki/V%C3%B6%C3%A4rblad MediaWiki 1.47.0-wmf.24 first-letter Media Spesiaal Overleg Gebruker Overleg gebruker Wikipedia Overleg Wikipedia Bestaand Overleg bestaand MediaWiki Overleg MediaWiki Mal Overleg mal Hulpe Overleg hulpe Kategorie Overleg kategorie TimedText TimedText talk Module Overleg module Event Event talk 0 14308 333509 310517 2026-10-20T21:25:32Z Montferland 10729 333509 wikitext text/x-wiki '''Alexander Hubertus Gilbert (Lex) Schaars''' ([[Borklo]], 1941) is 'n Nederlandse dialectoloog en neerlandicus, den zich veural hef bezig-ehollen veur de dialecten van Oost-Gelderland, in 't bezunder veur de [[Achterhook]] en [[Liemers]]. Hee was verbonnen an 't [[Staring Instituut]] in Dörkum en was initatiefnemmer en redacteur van 't [[Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten|WALD]] ==Loopbane== Schaars studeren M.O. Nederlands-A en B an de [[Rijksuniversiteit Groningen]], waornao hee zien studie Neerlandistiek an de Katholieke Universiteit Nijmegen vervolgen met as hoofdvak dialectologie prof. dr. Toon Weijnen en de bievakken Agrarische Geschiedenis bie prof. dr. Bernard Slichter van Bath, Wageningen en volkskunde bie dr. H.L.Cox. Hee promoveren in 1977 bie Weijnen op 't proefschrift ''Agrarische terminologie in Oost-Gelderland en heur dialectgeografische aspecten''. Daornao volgen hee de opleiding töt Hogere Archiefambtenaar in Utrecht met standplaatse Arnhem en brach 't töt redacteur van 't Woordenbook der Nederlandse taal an 't Instituut veur Nederlandse Lexicologie in Leiden. Schaars warken van 1971-1974 as docent Nederlands an de Koninklijke Scholengemeenschap veur Beroepsonderwies in Arnhem. Van 1980 töt 2016 was hee verbonnen an 't Staringinstituut/ [[Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers]] in de functie van redacteur van 't Woordenbook van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten [WALD]. Doorveur ontworp hee vraogenliesten en bouwen hee 'n netwark van metwarkers [respondenten] op. Hee publiceren aover dialectgeografie en dialectwoordebeuke in diverse vakblade en verzorgen völvuldig laezingen aover zien project. Door baovenop maken hee 'n spelling veur 't WALD dee as standaard geldt in de regio. Hee adviseren bee diverse cursussen en steektaaldictee-initiatieven dee vanaf 1982 in de regio hef plaatse-evonnen. Baovendien warken hee met an de publicatie van de Telge van 't WALD, de lokale woordebeuke in de regio’s Achterhook en Liemers dee deur plaatselijke heemkundekringen of oldheidskundige verenigingen as eerste wonnen opepakt. Sinds zien pensionering in 2016 is hee as vriewilliger in de weer veur 't Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers [ECAL]. Hee vervullen 'n groot antal bestuursfuncties: onder ander bie de Vereniging veur landbouwgeschiedenise, de Stichting Nederlandse Dialecten, de Vereniging Vrienden van de streektaal Lochem en umgeving, 't Oost-Gelders Streektaaldictee, de Samenwarkende Organisaties in 't Nedersaksisch Taalgebied [Stichting SONT], de Werkgroep Europese Erkenning Nedersaksisch. En ok noe is hee nog bestuurslid van de stichting Gelders Kleverlands. ==Onderscheidingen== Veur zien wark wonnen hee in 2000 onderscheiden met de Rheinlandtaler van 't Landschaftsverband Rheinland [LVR], in 2005 gebeuren dat met de Staringsspelde van 't Staring instituut. In 2020 volgen de Koninklijke onderscheiding as Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Wieter wonnen hee ok e-ëerd met 't planten van 'n boom op 't Schrieverspad op landgood Kotmans in Miste bie Wenterswiek. ==(Eind)redacties== * mederedacteur in boekuitgaven als: J.C. Boogman, J. Harenberg, G.J.H. Krosenbrink en A.H.G. Schaars (red.) A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist (Zutphen 1990); P.C.M. Hoppenbrouwers en A.H.G. Schaars (redactie) Europa en de landbouw. Visies op verleden en toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (Wageningen 1990); Georg Cornelissen, Alexander Schaars, Timothy Sodmann Dialekt a la carte. dialektatlas Westmünsterland-Achterhoek-Liemers-Niederrhein (Doetinchem, Köln, Vreden 1993); H.H.A. van de Wijngaard, A.H.P.J. Dams, A.H.G. Schaars (redactie) Het dialectenboek 2 Van de A tot de Aa (Waalre 1993). * eindredacteur van Jan Bouwhuis en Lex Schaars, Nedersaksische spelling 2000, samengesteld door de SONT-werkgroep spelling * eindredacteur Den Schaorpaol, periodiek van de Stichting Staring Instituut, centrum voor streekeigen van Achterhoek en Liemers. 1982-2011 * redactielid Oer, Cultuurhistorisch tijdschrift voor Achterhoek en Liemers. 2011-2019 , * eindredacteur Achterhoekse Almanak 1985-2012 (vanaf 2001 met Stef Grit en vanaf 2002 ook met Jannie ter Vrugt) * eindredacteur Veluwse Almanak 1987-1990 * eindredactie Drentse Almanak 1988-1990 * lid van de Redactiecommissie Werkgroep Kadastrale Atlas Gelderland 1832 1984-2014 (die de Inleidingen op zo’n 60 gepubliceerde atlassen van voornamelijk Veluwse en Achterhoekse kadastrale gemeenten behandeld heeft) * lid Redactiecommissie van het Woordenboek van de Overijsselse Dialecten (WOD) 2001-2009 ==Publicaties== ''Series'' * A.H.G. Schaars ''Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten''. (Doetinchem 1984-2025), 13 delen * A.H.G. Schaars ''Telgen van ’t WALD'' (Doetinchem 1980-2023), 15 delen * Loes H. Maas en A.H.G. Schaars [red] ''Boerderij- en veldnamen van [Achterhoekse gemeenten]'' (Doetinchem 1988-2024), 16 delen ''Series in kranten en tiedschriften '' * [A.H.G. Schaars]/[Lex Schaars] '' ‘Beumkes van ’t WALD''in ''Den Schaorpaol'' 3, 1 (1982)-10, 3 (1989); 22-delige serie n.a.v. het WALD * A.H.G. Schaars ''Het dialectenboek '', uitg. Stichting Nederlandse Dialecten (1991-2007), 9 bijdragen; de laatste twee i.s.m. Charlotte Giesbers * Van 1992 tot 2001 columns in ''de Gelderlander '' onder verschillende titels: ''Over streektaal geschreven''1992 (13 x; april-juni), 1995 (8 x; jan-juni), 1997 (8 x; jan-juni), 1998 (8 x; jan-juni), 1999 (8 x jan-juni), 2000 (8 x; jan-juni), 2001 (6 x; jan-juni); ''Wat ’n woord'' 1993 (13 x; jan-juni); ''Bladeren in ’t WALD'' 1994 (9 x; jan-juni); ''Proeven van streektaal'' 1996 (9 x; jan-juni) * Lex Schaars ''Bladeren in ’t WALD'' in ''Den Schaorpaol'' (jan. 1994-juni 1994); 9-delige serie over ’t WALD * Lex Schaars ''Wat ’n woord'' in ''Den Schaorpaol'' 16, 3 (1995)-17, 3 (1996); 5-delige serie over Achterhoekse dialectwoorden ''Aoverege publicaties'' * A.H.G. Schaars ''De fabricage van cichorei te Borculo'', in ''Archief, Orgaan van Oudheidkundige Vereniging ‘De Graafschap’'' 1973, 57vv * A.H.G. Schaars ''De bosbouw van het ‘Entel’ in de tweede helft van de achttiende eeuw'' (Zutphen 1974) * A.H.G. Schaars ''Boerentermen in Achterhoek en Liemers'' (Zutphen 1977); handelseditie van proefschrift ''Agrarische terminologie in Oost-Gelderland en haar dialect-geografische aspecten'' (Katholieke Universiteit Nijmegen 1977) * A.H.G. Schaars ''De indeling van de Oostgelderse dialecten'', in ''Taal en Tongval'' XXXIV (1982), 24-32 * A.H.G. Schaars ''De WALD-spelling'' (Doesburg 1985) * A.H.G. Schaars ''Staring als taalkundige'', in ''A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist'' (Zutphen 1990), 117-134 * A.H.G. Schaars ''Das Staring Instituut und seine Langzeitprojekte'', in ''Volkskultur an Rhein und Maas'', jr. 10, 1 (1991), 101-109 * A.H.G. Schaars ''Die Reihe ‘Telgen van ’t WALD’, Dialektwörterbücher und Wörterbucharbeit in Ostgelderland'', in ''Volkskultur an Rhein und Maas'', jr. 10, 1 (1991), 124-127 * Lex Schaars ''Rezenter Mundartwandel in drei Gebieten der Provinz Gelderland: Achterhoek, Liemers und Veluwe'' in ''Niederdeutsches Wort'' Bd. 36 (1996), 7-18 * Lex Schaars ''Onze veldnamen'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1996, 141-149 * Lex Schaars '' Onze veldnamen II'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1997, 185-192 * Lex Schaars ''Borklose uutdrukkingen'', in ''Borklose maote'' 4 (1997), 26 -28 * Lex Schaars ''De geschiedenis herhaalt zich, of veeteelt in den goeden ouden tijd'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1998, 191-199 * Lex Schaars ''Geen dode maar levende taal, streektaal al meer dan 200 jaar in beweging'', in ''Den Schaorpaol'' 20, 1 (1999), p. 2-6 * Lex Schaars ''De fabricage van cichorei te Borculo, met Nawoord'' in ''Borklose maote'' 16 (2003), 5-28; het betreft een uitgebreidere versie van een artikel, eerder verschenen in ''Archief van de Oudheidkundige vereniging ‘De Graafschap’'' 1973 * Lex Schaars ''Veldnamen könt historisch onderzeuk stimuleren'' in ''Old-Ni-js, Kroniek van Eibergen, Beltrum, Rekken en Zwolle'', 52 (2004), p. 33-35 * Lex Schaars ''Van Prukkedorus, Spinnekop en Toovedan, Dialect-ABC voor de Liemers, Achterhoek en Twente'' (Aalten 2004); met Cora Schaars-Kolk en Arie Ribbers * Lex Schaars ''G.A. van der Lugt, schriever van ‘stukskes woorbie ze mot grienen en lachen’?'', in ''Borklose Maote'', 25 (2006), 24-33 * Lex Schaars '' De Achterhoek'', in ''Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde'', eindredactie Jurjen van der Kooi e.a. (Assen 2008) 256-269 * A.H.G. Schaars '' Hoofdstuk 3 De Kadastrale gemeente Borculo'', ''Hoofdstuk 4 De kadastrale gemeente Geesteren'', '' Hoofdstuk 5 Verleden en heden van de kadastrale gemeenten Borculo en Geesteren'', in: '' Kadastrale Atlas Gelderland 1832 Borculo en Geesteren'' (Arnhem 2008) 21-59 * Lex Schaars en André Wolters van der Weij ''De Zutphense goudkust en het Versailles van de Achterhoek'', in ''Achterhoekse Almanak'' 2010, 192-208 * Lex Schaars ''Havezate de Hoeve bij Borculo in de achttiende eeuw'', in ''Jaarboek Achterhoek en Liemers'', deel 36 (2012), 153-161 * Lex Schaars en Peter Meerdink ''Schoolmeester Van der Lugt adviseert dialectschrijver Hendrik Odink over spelling van het Achterhoeks'', in ''Oer'' 15 (2015), 30-31 * Lex Schaars, ''Heuvel en schrijven in het Achterhoeks dialect'', in ''In het voetspoor van Heuvel'' (Doetinchem 2017), 76-89 * A.H.G. Schaars en H.J. Lieftink ''Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten WALD; Veerteg joor WALD'' (Doetinchem 2020) * Lex Schaars '' De Oude IJssel een grensrivier? Hou daar nu eens over op!'', Achterhoekse Almanak 2021, 197-202 * Lex Schaars ''Dialect- en archiefonderzoek of: Keulen in Liemers en Achterhoek'', in '' Alltag im Rheinland, Sonderheft'' 2021 33-41 * ''Het Kleverlands in Gelderland, een dialect tussen de wal en het schip'', samenstelling Charlotte Giesbers, Antoon Berentsen, Frans van Gorkum en Lex Schaars (z.p, 2023) * Jan Berns en Lex Schaars ''Het Gelderse Nedersaksisch rond 1500: regio en status'', in ''Jaorboek Nedersaksisch 4'' (2024) 82-83 * Lex Schaars en Frans van Gorkum ''Het verhaal van de Gelderse streektalen'', in ''Jaarboek Gelre 2025'', 183-218 * Lex Schaars en Frans van Gorkum ''De stadstalen van Nijmegen, Zutphen en Arnhem'', in ''Neerlandistiek'' 4 januari 2026 {{Appendix|2= * Schrievers: Lex Schaars. https://www.dialectkring.nl/schrievers/p-z/lex-schaars (geraadpleegd 01.09.2026) *'Een taal voor allemaal'. in: Ego, maandblad van de dienst humanistisch geestelijke verzorging bij de krijgsmacht. jg. 34 (zomer 1995), p. 10-11. * Kleines Europa-Treffen. Rheinlandtaler-Verleihung im Kaisersaal der Abtei Brauweiler. in: Neues Rheinland Jg. 44 (Januar 2001), Nr.1 * Dé dialectdeskundige. in: Dé Zondagkrant Doetinchem en omgeving 14.01.2007 * Dick van Niekerk, Monnikenwerk van een dialectvorser. in: Locomotie, periodiek van Onafhankelijke Politiek Nederland. nr. 35, (2008) * Hans Siemes, 'Riekdom, uutspraak en spelling', in: de Naoberbode, nr. 1, december 2017 * Erik Hagelstein, Streektaalgoeroe Lex Schaars krijgt koninklijke onderscheiding. in: de Gelderlander 12.11.2020 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/streektaalgoeroe-lex-schaars-krijgt-koninklijke-onderscheiding~ab52ffd0/ * Josée Gruwel, 'U bent voor onze regio een pronkjuweel'. Dialectoloog Lex Schaars geridderd. in: Achterhoek Nieuws 13.11.2020 https://www.contactzuid.nl/nieuws/algemeen/333041/-u-bent-voor-onze-regio-een-pronkjuweel- * Erik Hagelstein, Dialectridder Lex Schaars: ‘Plat praten dommig? Echt onzin’. in: de Gelderlander 20.11.2020 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/dialectridder-lex-schaars-plat-praten-dommig-echt-onzin~aac661c3/ * Rob Berends, 'Met leesbril en engelengeduld jagen Lex en Henk op de schatten van het dialect’. In: de Gelderlander, 15.05.2025 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/met-leesbril-en-engelengeduld-jagen-lex-en-henk-op-de-schatten-van-het-dialect~a4dd663c/ ---- {{References}} }} {{Bibliografische informatie}} {{Bron | 1= <references/> ---- * [http://www.dialectkring.nl/?pageId=192&Lex_Schaars Webstae dialectkring Achterhook en Liemers]}} {{DEFAULTSORT:Schaars, Lex}} [[Kategorie:Achterhooks artikel]] [[Kategorie:Achterhook]] [[Kategorie:Nedersaksiese leu]] [[Kategorie:Taolkundige]] 3d5bxvvnyzl4eo8qegxvdva3ypu42u7 333511 333509 2026-10-20T21:36:46Z Montferland 10729 Foto toegevoegd 333511 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Lex Schaars.png|duum|Lex Schaars, oalievarf-portret deur Cora Schaars-Kolk (2006)]] '''Alexander Hubertus Gilbert (Lex) Schaars''' ([[Borklo]], 1941) is 'n Nederlandse dialectoloog en neerlandicus, den zich veural hef bezig-ehollen veur de dialecten van Oost-Gelderland, in 't bezunder veur de [[Achterhook]] en [[Liemers]]. Hee was verbonnen an 't [[Staring Instituut]] in Dörkum en was initatiefnemmer en redacteur van 't [[Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten|WALD]] ==Loopbane== Schaars studeren M.O. Nederlands-A en B an de [[Rijksuniversiteit Groningen]], waornao hee zien studie Neerlandistiek an de Katholieke Universiteit Nijmegen vervolgen met as hoofdvak dialectologie prof. dr. Toon Weijnen en de bievakken Agrarische Geschiedenis bie prof. dr. Bernard Slichter van Bath, Wageningen en volkskunde bie dr. H.L.Cox. Hee promoveren in 1977 bie Weijnen op 't proefschrift ''Agrarische terminologie in Oost-Gelderland en heur dialectgeografische aspecten''. Daornao volgen hee de opleiding töt Hogere Archiefambtenaar in Utrecht met standplaatse Arnhem en brach 't töt redacteur van 't Woordenbook der Nederlandse taal an 't Instituut veur Nederlandse Lexicologie in Leiden. Schaars warken van 1971-1974 as docent Nederlands an de Koninklijke Scholengemeenschap veur Beroepsonderwies in Arnhem. Van 1980 töt 2016 was hee verbonnen an 't Staringinstituut/ [[Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers]] in de functie van redacteur van 't Woordenbook van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten [WALD]. Doorveur ontworp hee vraogenliesten en bouwen hee 'n netwark van metwarkers [respondenten] op. Hee publiceren aover dialectgeografie en dialectwoordebeuke in diverse vakblade en verzorgen völvuldig laezingen aover zien project. Door baovenop maken hee 'n spelling veur 't WALD dee as standaard geldt in de regio. Hee adviseren bee diverse cursussen en steektaaldictee-initiatieven dee vanaf 1982 in de regio hef plaatse-evonnen. Baovendien warken hee met an de publicatie van de Telge van 't WALD, de lokale woordebeuke in de regio’s Achterhook en Liemers dee deur plaatselijke heemkundekringen of oldheidskundige verenigingen as eerste wonnen opepakt. Sinds zien pensionering in 2016 is hee as vriewilliger in de weer veur 't Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers [ECAL]. Hee vervullen 'n groot antal bestuursfuncties: onder ander bie de Vereniging veur landbouwgeschiedenise, de Stichting Nederlandse Dialecten, de Vereniging Vrienden van de streektaal Lochem en umgeving, 't Oost-Gelders Streektaaldictee, de Samenwarkende Organisaties in 't Nedersaksisch Taalgebied [Stichting SONT], de Werkgroep Europese Erkenning Nedersaksisch. En ok noe is hee nog bestuurslid van de stichting Gelders Kleverlands. ==Onderscheidingen== Veur zien wark wonnen hee in 2000 onderscheiden met de Rheinlandtaler van 't Landschaftsverband Rheinland [LVR], in 2005 gebeuren dat met de Staringsspelde van 't Staring instituut. In 2020 volgen de Koninklijke onderscheiding as Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Wieter wonnen hee ok e-ëerd met 't planten van 'n boom op 't Schrieverspad op landgood Kotmans in Miste bie Wenterswiek. ==(Eind)redacties== * mederedacteur in boekuitgaven als: J.C. Boogman, J. Harenberg, G.J.H. Krosenbrink en A.H.G. Schaars (red.) A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist (Zutphen 1990); P.C.M. Hoppenbrouwers en A.H.G. Schaars (redactie) Europa en de landbouw. Visies op verleden en toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (Wageningen 1990); Georg Cornelissen, Alexander Schaars, Timothy Sodmann Dialekt a la carte. dialektatlas Westmünsterland-Achterhoek-Liemers-Niederrhein (Doetinchem, Köln, Vreden 1993); H.H.A. van de Wijngaard, A.H.P.J. Dams, A.H.G. Schaars (redactie) Het dialectenboek 2 Van de A tot de Aa (Waalre 1993). * eindredacteur van Jan Bouwhuis en Lex Schaars, Nedersaksische spelling 2000, samengesteld door de SONT-werkgroep spelling * eindredacteur Den Schaorpaol, periodiek van de Stichting Staring Instituut, centrum voor streekeigen van Achterhoek en Liemers. 1982-2011 * redactielid Oer, Cultuurhistorisch tijdschrift voor Achterhoek en Liemers. 2011-2019 , * eindredacteur Achterhoekse Almanak 1985-2012 (vanaf 2001 met Stef Grit en vanaf 2002 ook met Jannie ter Vrugt) * eindredacteur Veluwse Almanak 1987-1990 * eindredactie Drentse Almanak 1988-1990 * lid van de Redactiecommissie Werkgroep Kadastrale Atlas Gelderland 1832 1984-2014 (die de Inleidingen op zo’n 60 gepubliceerde atlassen van voornamelijk Veluwse en Achterhoekse kadastrale gemeenten behandeld heeft) * lid Redactiecommissie van het Woordenboek van de Overijsselse Dialecten (WOD) 2001-2009 ==Publicaties== ''Series'' * A.H.G. Schaars ''Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten''. (Doetinchem 1984-2025), 13 delen * A.H.G. Schaars ''Telgen van ’t WALD'' (Doetinchem 1980-2023), 15 delen * Loes H. Maas en A.H.G. Schaars [red] ''Boerderij- en veldnamen van [Achterhoekse gemeenten]'' (Doetinchem 1988-2024), 16 delen ''Series in kranten en tiedschriften '' * [A.H.G. Schaars]/[Lex Schaars] '' ‘Beumkes van ’t WALD''in ''Den Schaorpaol'' 3, 1 (1982)-10, 3 (1989); 22-delige serie n.a.v. het WALD * A.H.G. Schaars ''Het dialectenboek '', uitg. Stichting Nederlandse Dialecten (1991-2007), 9 bijdragen; de laatste twee i.s.m. Charlotte Giesbers * Van 1992 tot 2001 columns in ''de Gelderlander '' onder verschillende titels: ''Over streektaal geschreven''1992 (13 x; april-juni), 1995 (8 x; jan-juni), 1997 (8 x; jan-juni), 1998 (8 x; jan-juni), 1999 (8 x jan-juni), 2000 (8 x; jan-juni), 2001 (6 x; jan-juni); ''Wat ’n woord'' 1993 (13 x; jan-juni); ''Bladeren in ’t WALD'' 1994 (9 x; jan-juni); ''Proeven van streektaal'' 1996 (9 x; jan-juni) * Lex Schaars ''Bladeren in ’t WALD'' in ''Den Schaorpaol'' (jan. 1994-juni 1994); 9-delige serie over ’t WALD * Lex Schaars ''Wat ’n woord'' in ''Den Schaorpaol'' 16, 3 (1995)-17, 3 (1996); 5-delige serie over Achterhoekse dialectwoorden ''Aoverege publicaties'' * A.H.G. Schaars ''De fabricage van cichorei te Borculo'', in ''Archief, Orgaan van Oudheidkundige Vereniging ‘De Graafschap’'' 1973, 57vv * A.H.G. Schaars ''De bosbouw van het ‘Entel’ in de tweede helft van de achttiende eeuw'' (Zutphen 1974) * A.H.G. Schaars ''Boerentermen in Achterhoek en Liemers'' (Zutphen 1977); handelseditie van proefschrift ''Agrarische terminologie in Oost-Gelderland en haar dialect-geografische aspecten'' (Katholieke Universiteit Nijmegen 1977) * A.H.G. Schaars ''De indeling van de Oostgelderse dialecten'', in ''Taal en Tongval'' XXXIV (1982), 24-32 * A.H.G. Schaars ''De WALD-spelling'' (Doesburg 1985) * A.H.G. Schaars ''Staring als taalkundige'', in ''A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist'' (Zutphen 1990), 117-134 * A.H.G. Schaars ''Das Staring Instituut und seine Langzeitprojekte'', in ''Volkskultur an Rhein und Maas'', jr. 10, 1 (1991), 101-109 * A.H.G. Schaars ''Die Reihe ‘Telgen van ’t WALD’, Dialektwörterbücher und Wörterbucharbeit in Ostgelderland'', in ''Volkskultur an Rhein und Maas'', jr. 10, 1 (1991), 124-127 * Lex Schaars ''Rezenter Mundartwandel in drei Gebieten der Provinz Gelderland: Achterhoek, Liemers und Veluwe'' in ''Niederdeutsches Wort'' Bd. 36 (1996), 7-18 * Lex Schaars ''Onze veldnamen'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1996, 141-149 * Lex Schaars '' Onze veldnamen II'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1997, 185-192 * Lex Schaars ''Borklose uutdrukkingen'', in ''Borklose maote'' 4 (1997), 26 -28 * Lex Schaars ''De geschiedenis herhaalt zich, of veeteelt in den goeden ouden tijd'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1998, 191-199 * Lex Schaars ''Geen dode maar levende taal, streektaal al meer dan 200 jaar in beweging'', in ''Den Schaorpaol'' 20, 1 (1999), p. 2-6 * Lex Schaars ''De fabricage van cichorei te Borculo, met Nawoord'' in ''Borklose maote'' 16 (2003), 5-28; het betreft een uitgebreidere versie van een artikel, eerder verschenen in ''Archief van de Oudheidkundige vereniging ‘De Graafschap’'' 1973 * Lex Schaars ''Veldnamen könt historisch onderzeuk stimuleren'' in ''Old-Ni-js, Kroniek van Eibergen, Beltrum, Rekken en Zwolle'', 52 (2004), p. 33-35 * Lex Schaars ''Van Prukkedorus, Spinnekop en Toovedan, Dialect-ABC voor de Liemers, Achterhoek en Twente'' (Aalten 2004); met Cora Schaars-Kolk en Arie Ribbers * Lex Schaars ''G.A. van der Lugt, schriever van ‘stukskes woorbie ze mot grienen en lachen’?'', in ''Borklose Maote'', 25 (2006), 24-33 * Lex Schaars '' De Achterhoek'', in ''Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde'', eindredactie Jurjen van der Kooi e.a. (Assen 2008) 256-269 * A.H.G. Schaars '' Hoofdstuk 3 De Kadastrale gemeente Borculo'', ''Hoofdstuk 4 De kadastrale gemeente Geesteren'', '' Hoofdstuk 5 Verleden en heden van de kadastrale gemeenten Borculo en Geesteren'', in: '' Kadastrale Atlas Gelderland 1832 Borculo en Geesteren'' (Arnhem 2008) 21-59 * Lex Schaars en André Wolters van der Weij ''De Zutphense goudkust en het Versailles van de Achterhoek'', in ''Achterhoekse Almanak'' 2010, 192-208 * Lex Schaars ''Havezate de Hoeve bij Borculo in de achttiende eeuw'', in ''Jaarboek Achterhoek en Liemers'', deel 36 (2012), 153-161 * Lex Schaars en Peter Meerdink ''Schoolmeester Van der Lugt adviseert dialectschrijver Hendrik Odink over spelling van het Achterhoeks'', in ''Oer'' 15 (2015), 30-31 * Lex Schaars, ''Heuvel en schrijven in het Achterhoeks dialect'', in ''In het voetspoor van Heuvel'' (Doetinchem 2017), 76-89 * A.H.G. Schaars en H.J. Lieftink ''Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten WALD; Veerteg joor WALD'' (Doetinchem 2020) * Lex Schaars '' De Oude IJssel een grensrivier? Hou daar nu eens over op!'', Achterhoekse Almanak 2021, 197-202 * Lex Schaars ''Dialect- en archiefonderzoek of: Keulen in Liemers en Achterhoek'', in '' Alltag im Rheinland, Sonderheft'' 2021 33-41 * ''Het Kleverlands in Gelderland, een dialect tussen de wal en het schip'', samenstelling Charlotte Giesbers, Antoon Berentsen, Frans van Gorkum en Lex Schaars (z.p, 2023) * Jan Berns en Lex Schaars ''Het Gelderse Nedersaksisch rond 1500: regio en status'', in ''Jaorboek Nedersaksisch 4'' (2024) 82-83 * Lex Schaars en Frans van Gorkum ''Het verhaal van de Gelderse streektalen'', in ''Jaarboek Gelre 2025'', 183-218 * Lex Schaars en Frans van Gorkum ''De stadstalen van Nijmegen, Zutphen en Arnhem'', in ''Neerlandistiek'' 4 januari 2026 {{Appendix|2= * Schrievers: Lex Schaars. https://www.dialectkring.nl/schrievers/p-z/lex-schaars (geraadpleegd 01.09.2026) *'Een taal voor allemaal'. in: Ego, maandblad van de dienst humanistisch geestelijke verzorging bij de krijgsmacht. jg. 34 (zomer 1995), p. 10-11. * Kleines Europa-Treffen. Rheinlandtaler-Verleihung im Kaisersaal der Abtei Brauweiler. in: Neues Rheinland Jg. 44 (Januar 2001), Nr.1 * Dé dialectdeskundige. in: Dé Zondagkrant Doetinchem en omgeving 14.01.2007 * Dick van Niekerk, Monnikenwerk van een dialectvorser. in: Locomotie, periodiek van Onafhankelijke Politiek Nederland. nr. 35, (2008) * Hans Siemes, 'Riekdom, uutspraak en spelling', in: de Naoberbode, nr. 1, december 2017 * Erik Hagelstein, Streektaalgoeroe Lex Schaars krijgt koninklijke onderscheiding. in: de Gelderlander 12.11.2020 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/streektaalgoeroe-lex-schaars-krijgt-koninklijke-onderscheiding~ab52ffd0/ * Josée Gruwel, 'U bent voor onze regio een pronkjuweel'. Dialectoloog Lex Schaars geridderd. in: Achterhoek Nieuws 13.11.2020 https://www.contactzuid.nl/nieuws/algemeen/333041/-u-bent-voor-onze-regio-een-pronkjuweel- * Erik Hagelstein, Dialectridder Lex Schaars: ‘Plat praten dommig? Echt onzin’. in: de Gelderlander 20.11.2020 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/dialectridder-lex-schaars-plat-praten-dommig-echt-onzin~aac661c3/ * Rob Berends, 'Met leesbril en engelengeduld jagen Lex en Henk op de schatten van het dialect’. In: de Gelderlander, 15.05.2025 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/met-leesbril-en-engelengeduld-jagen-lex-en-henk-op-de-schatten-van-het-dialect~a4dd663c/ ---- {{References}} }} {{Bibliografische informatie}} {{Bron | 1= <references/> ---- * [http://www.dialectkring.nl/?pageId=192&Lex_Schaars Webstae dialectkring Achterhook en Liemers]}} {{DEFAULTSORT:Schaars, Lex}} [[Kategorie:Achterhooks artikel]] [[Kategorie:Achterhook]] [[Kategorie:Nedersaksiese leu]] [[Kategorie:Taolkundige]] bh8wqs4o5ipzfy5nsbow9205lj8fpk5 333512 333511 2026-10-20T21:41:02Z Montferland 10729 333512 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Lex Schaars.png|duum|Lex Schaars, oalievarf-portret deur Cora Schaars-Kolk (2006)]] '''Alexander Hubertus Gilbert (Lex) Schaars''' ([[Borklo]], 1941) is 'n Nederlandse dialectoloog en neerlandicus, den zich veural hef bezig-ehollen veur de dialecten van Oost-Gelderland, in 't bezunder veur de [[Achterhook]] en [[Liemers]]. Hee was verbonnen an 't [[Staring Instituut]] in Dörkum en was initatiefnemmer en redacteur van 't [[Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten|WALD]]-woordenbook. ==Loopbane== Schaars studeren M.O. Nederlands-A en B an de [[Rijksuniversiteit Groningen]], waornao hee zien studie Neerlandistiek an de Katholieke Universiteit Nijmegen vervolgen met as hoofdvak dialectologie prof. dr. Toon Weijnen en de bievakken Agrarische Geschiedenis bie prof. dr. Bernard Slichter van Bath, Wageningen en volkskunde bie dr. H.L.Cox. Hee promoveren in 1977 bie Weijnen op 't proefschrift ''Agrarische terminologie in Oost-Gelderland en heur dialectgeografische aspecten''. Daornao volgen hee de opleiding töt Hogere Archiefambtenaar in Utrecht met standplaatse Arnhem en brach 't töt redacteur van 't Woordenbook der Nederlandse taal an 't Instituut veur Nederlandse Lexicologie in Leiden. Schaars warken van 1971-1974 as docent Nederlands an de Koninklijke Scholengemeenschap veur Beroepsonderwies in Arnhem. Van 1980 töt 2016 was hee verbonnen an 't Staringinstituut/ [[Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers]] in de functie van redacteur van 't Woordenbook van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten [WALD]. Doorveur ontworp hee vraogenliesten en bouwen hee 'n netwark van metwarkers [respondenten] op. Hee publiceren aover dialectgeografie en dialectwoordebeuke in diverse vakblade en verzorgen völvuldig laezingen aover zien project. Door baovenop maken hee 'n spelling veur 't WALD dee as standaard geldt in de regio. Hee adviseren bee diverse cursussen en steektaaldictee-initiatieven dee vanaf 1982 in de regio hef plaatse-evonnen. Baovendien warken hee met an de publicatie van de Telge van 't WALD, de lokale woordebeuke in de regio’s Achterhook en Liemers dee deur plaatselijke heemkundekringen of oldheidskundige verenigingen as eerste wonnen opepakt. Sinds zien pensionering in 2016 is hee as vriewilliger in de weer veur 't Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers [ECAL]. Hee vervullen 'n groot antal bestuursfuncties: onder ander bie de Vereniging veur landbouwgeschiedenise, de Stichting Nederlandse Dialecten, de Vereniging Vrienden van de streektaal Lochem en umgeving, 't Oost-Gelders Streektaaldictee, de Samenwarkende Organisaties in 't Nedersaksisch Taalgebied [Stichting SONT], de Werkgroep Europese Erkenning Nedersaksisch. En ok noe is hee nog bestuurslid van de stichting Gelders Kleverlands. ==Onderscheidingen== Veur zien wark wonnen hee in 2000 onderscheiden met de Rheinlandtaler van 't Landschaftsverband Rheinland [LVR], in 2005 gebeuren dat met de Staringsspelde van 't Staring instituut. In 2020 volgen de Koninklijke onderscheiding as Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Wieter wonnen hee ok e-ëerd met 't planten van 'n boom op 't Schrieverspad op landgood Kotmans in Miste bie Wenterswiek. ==(Eind)redacties== * mederedacteur in bookuutgaven as: J.C. Boogman, J. Harenberg, G.J.H. Krosenbrink en A.H.G. Schaars (red.) A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist (Zutphen 1990); P.C.M. Hoppenbrouwers en A.H.G. Schaars (redactie) Europa en de landbouw. Visies op verleden en toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (Wageningen 1990); Georg Cornelissen, Alexander Schaars, Timothy Sodmann Dialekt a la carte. dialektatlas Westmünsterland-Achterhoek-Liemers-Niederrhein (Doetinchem, Köln, Vreden 1993); H.H.A. van de Wijngaard, A.H.P.J. Dams, A.H.G. Schaars (redactie) Het dialectenboek 2 Van de A tot de Aa (Waalre 1993). * eindredacteur van Jan Bouwhuis en Lex Schaars, Nedersaksische spelling 2000, samengesteld door de SONT-werkgroep spelling * eindredacteur Den Schaorpaol, periodiek van de Stichting Staring Instituut, centrum voor streekeigen van Achterhoek en Liemers. 1982-2011 * redactielid Oer, Cultuurhistorisch tijdschrift voor Achterhoek en Liemers. 2011-2019 , * eindredacteur Achterhoekse Almanak 1985-2012 (vanaf 2001 met Stef Grit en vanaf 2002 ook met Jannie ter Vrugt) * eindredacteur Veluwse Almanak 1987-1990 * eindredactie Drentse Almanak 1988-1990 * lid van de Redactiecommissie Werkgroep Kadastrale Atlas Gelderland 1832 1984-2014 (die de Inleidingen op zo’n 60 gepubliceerde atlassen van voornamelijk Veluwse en Achterhoekse kadastrale gemeenten behandeld heeft) * lid Redactiecommissie van het Woordenboek van de Overijsselse Dialecten (WOD) 2001-2009 ==Publicaties== ''Series'' * A.H.G. Schaars ''Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten''. (Doetinchem 1984-2025), 13 delen * A.H.G. Schaars ''Telgen van ’t WALD'' (Doetinchem 1980-2023), 15 delen * Loes H. Maas en A.H.G. Schaars [red] ''Boerderij- en veldnamen van [Achterhoekse gemeenten]'' (Doetinchem 1988-2024), 16 delen ''Series in kranten en tiedschriften '' * [A.H.G. Schaars]/[Lex Schaars] '' ‘Beumkes van ’t WALD''in ''Den Schaorpaol'' 3, 1 (1982)-10, 3 (1989); 22-delige serie n.a.v. 't WALD * A.H.G. Schaars ''Het dialectenboek '', uitg. Stichting Nederlandse Dialecten (1991-2007), 9 bijdragen; de laatste twee i.s.m. Charlotte Giesbers * Van 1992 tot 2001 columns in ''de Gelderlander '' onder verschillende titels: ''Over streektaal geschreven''1992 (13 x; april-juni), 1995 (8 x; jan-juni), 1997 (8 x; jan-juni), 1998 (8 x; jan-juni), 1999 (8 x jan-juni), 2000 (8 x; jan-juni), 2001 (6 x; jan-juni); ''Wat ’n woord'' 1993 (13 x; jan-juni); ''Bladeren in ’t WALD'' 1994 (9 x; jan-juni); ''Proeven van streektaal'' 1996 (9 x; jan-juni) * Lex Schaars ''Bladeren in ’t WALD'' in ''Den Schaorpaol'' (jan. 1994-juni 1994); 9-delige serie aover ’t WALD * Lex Schaars ''Wat ’n woord'' in ''Den Schaorpaol'' 16, 3 (1995)-17, 3 (1996); 5-delige serie aover Achterhookse dialectwoorden ''Aoverege publicaties'' * A.H.G. Schaars ''De fabricage van cichorei te Borculo'', in ''Archief, Orgaan van Oudheidkundige Vereniging ‘De Graafschap’'' 1973, 57vv * A.H.G. Schaars ''De bosbouw van het ‘Entel’ in de tweede helft van de achttiende eeuw'' (Zutphen 1974) * A.H.G. Schaars ''Boerentermen in Achterhoek en Liemers'' (Zutphen 1977); handelseditie van proefschrift ''Agrarische terminologie in Oost-Gelderland en haar dialect-geografische aspecten'' (Katholieke Universiteit Nijmegen 1977) * A.H.G. Schaars ''De indeling van de Oostgelderse dialecten'', in ''Taal en Tongval'' XXXIV (1982), 24-32 * A.H.G. Schaars ''De WALD-spelling'' (Doesburg 1985) * A.H.G. Schaars ''Staring als taalkundige'', in ''A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist'' (Zutphen 1990), 117-134 * A.H.G. Schaars ''Das Staring Instituut und seine Langzeitprojekte'', in ''Volkskultur an Rhein und Maas'', jr. 10, 1 (1991), 101-109 * A.H.G. Schaars ''Die Reihe ‘Telgen van ’t WALD’, Dialektwörterbücher und Wörterbucharbeit in Ostgelderland'', in ''Volkskultur an Rhein und Maas'', jr. 10, 1 (1991), 124-127 * Lex Schaars ''Rezenter Mundartwandel in drei Gebieten der Provinz Gelderland: Achterhoek, Liemers und Veluwe'' in ''Niederdeutsches Wort'' Bd. 36 (1996), 7-18 * Lex Schaars ''Onze veldnamen'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1996, 141-149 * Lex Schaars '' Onze veldnamen II'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1997, 185-192 * Lex Schaars ''Borklose uutdrukkingen'', in ''Borklose maote'' 4 (1997), 26 -28 * Lex Schaars ''De geschiedenis herhaalt zich, of veeteelt in den goeden ouden tijd'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1998, 191-199 * Lex Schaars ''Geen dode maar levende taal, streektaal al meer dan 200 jaar in beweging'', in ''Den Schaorpaol'' 20, 1 (1999), p. 2-6 * Lex Schaars ''De fabricage van cichorei te Borculo, met Nawoord'' in ''Borklose maote'' 16 (2003), 5-28; het betreft een uitgebreidere versie van een artikel, eerder verschenen in ''Archief van de Oudheidkundige vereniging ‘De Graafschap’'' 1973 * Lex Schaars ''Veldnamen könt historisch onderzeuk stimuleren'' in ''Old-Ni-js, Kroniek van Eibergen, Beltrum, Rekken en Zwolle'', 52 (2004), p. 33-35 * Lex Schaars ''Van Prukkedorus, Spinnekop en Toovedan, Dialect-ABC voor de Liemers, Achterhoek en Twente'' (Aalten 2004); met Cora Schaars-Kolk en Arie Ribbers * Lex Schaars ''G.A. van der Lugt, schriever van ‘stukskes woorbie ze mot grienen en lachen’?'', in ''Borklose Maote'', 25 (2006), 24-33 * Lex Schaars '' De Achterhoek'', in ''Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde'', eindredactie Jurjen van der Kooi e.a. (Assen 2008) 256-269 * A.H.G. Schaars '' Hoofdstuk 3 De Kadastrale gemeente Borculo'', ''Hoofdstuk 4 De kadastrale gemeente Geesteren'', '' Hoofdstuk 5 Verleden en heden van de kadastrale gemeenten Borculo en Geesteren'', in: '' Kadastrale Atlas Gelderland 1832 Borculo en Geesteren'' (Arnhem 2008) 21-59 * Lex Schaars en André Wolters van der Weij ''De Zutphense goudkust en het Versailles van de Achterhoek'', in ''Achterhoekse Almanak'' 2010, 192-208 * Lex Schaars ''Havezate de Hoeve bij Borculo in de achttiende eeuw'', in ''Jaarboek Achterhoek en Liemers'', deel 36 (2012), 153-161 * Lex Schaars en Peter Meerdink ''Schoolmeester Van der Lugt adviseert dialectschrijver Hendrik Odink over spelling van het Achterhoeks'', in ''Oer'' 15 (2015), 30-31 * Lex Schaars, ''Heuvel en schrijven in het Achterhoeks dialect'', in ''In het voetspoor van Heuvel'' (Doetinchem 2017), 76-89 * A.H.G. Schaars en H.J. Lieftink ''Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten WALD; Veerteg joor WALD'' (Doetinchem 2020) * Lex Schaars '' De Oude IJssel een grensrivier? Hou daar nu eens over op!'', Achterhoekse Almanak 2021, 197-202 * Lex Schaars ''Dialect- en archiefonderzoek of: Keulen in Liemers en Achterhoek'', in '' Alltag im Rheinland, Sonderheft'' 2021 33-41 * ''Het Kleverlands in Gelderland, een dialect tussen de wal en het schip'', samenstelling Charlotte Giesbers, Antoon Berentsen, Frans van Gorkum en Lex Schaars (z.p, 2023) * Jan Berns en Lex Schaars ''Het Gelderse Nedersaksisch rond 1500: regio en status'', in ''Jaorboek Nedersaksisch 4'' (2024) 82-83 * Lex Schaars en Frans van Gorkum ''Het verhaal van de Gelderse streektalen'', in ''Jaarboek Gelre 2025'', 183-218 * Lex Schaars en Frans van Gorkum ''De stadstalen van Nijmegen, Zutphen en Arnhem'', in ''Neerlandistiek'' 4 januari 2026 {{Appendix|2= * Schrievers: Lex Schaars. https://www.dialectkring.nl/schrievers/p-z/lex-schaars (geraodpleegd 01.09.2026) *'Een taal voor allemaal'. in: Ego, maandblad van de dienst humanistisch geestelijke verzorging bij de krijgsmacht. jg. 34 (zomer 1995), p. 10-11. * Kleines Europa-Treffen. Rheinlandtaler-Verleihung im Kaisersaal der Abtei Brauweiler. in: Neues Rheinland Jg. 44 (Januar 2001), Nr.1 * Dé dialectdeskundige. in: Dé Zondagkrant Doetinchem en omgeving 14.01.2007 * Dick van Niekerk, Monnikenwerk van een dialectvorser. in: Locomotie, periodiek van Onafhankelijke Politiek Nederland. nr. 35, (2008) * Hans Siemes, 'Riekdom, uutspraak en spelling', in: de Naoberbode, nr. 1, december 2017 * Erik Hagelstein, Streektaalgoeroe Lex Schaars krijgt koninklijke onderscheiding. in: de Gelderlander 12.11.2020 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/streektaalgoeroe-lex-schaars-krijgt-koninklijke-onderscheiding~ab52ffd0/ * Josée Gruwel, 'U bent voor onze regio een pronkjuweel'. Dialectoloog Lex Schaars geridderd. in: Achterhoek Nieuws 13.11.2020 https://www.contactzuid.nl/nieuws/algemeen/333041/-u-bent-voor-onze-regio-een-pronkjuweel- * Erik Hagelstein, Dialectridder Lex Schaars: ‘Plat praten dommig? Echt onzin’. in: de Gelderlander 20.11.2020 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/dialectridder-lex-schaars-plat-praten-dommig-echt-onzin~aac661c3/ * Rob Berends, 'Met leesbril en engelengeduld jagen Lex en Henk op de schatten van het dialect’. In: de Gelderlander, 15.05.2025 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/met-leesbril-en-engelengeduld-jagen-lex-en-henk-op-de-schatten-van-het-dialect~a4dd663c/ ---- {{References}} }} {{Bibliografische informatie}} {{Bron | 1= <references/> ---- * [http://www.dialectkring.nl/?pageId=192&Lex_Schaars Webstae dialectkring Achterhook en Liemers]}} {{DEFAULTSORT:Schaars, Lex}} [[Kategorie:Achterhooks artikel]] [[Kategorie:Achterhook]] [[Kategorie:Nedersaksiese leu]] [[Kategorie:Taolkundige]] su7zsquypa08kj8rozmaue4ys68mb9g 333513 333512 2026-10-20T21:43:30Z Montferland 10729 333513 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Lex Schaars.png|duum|Lex Schaars, oalievarf-portret deur Cora Schaars-Kolk (2006)]] '''Alexander Hubertus Gilbert (Lex) Schaars''' ([[Borklo]], 1941) is 'n Nederlandse dialectoloog en neerlandicus, den zich veural hef bezig-ehollen met de dialecten van Oost-Gelderland, in 't bezunder met die van de [[Achterhook]] en [[Liemers]]. Hee was verbonnen an 't [[Staring Instituut]] in Dörkum en was initatiefnemmer en redacteur van 't [[Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten|WALD]]-woordenbook. ==Loopbane== Schaars studeren M.O. Nederlands-A en B an de [[Rijksuniversiteit Groningen]], waornao hee zien studie Neerlandistiek an de Katholieke Universiteit Nijmegen vervolgen met as hoofdvak dialectologie prof. dr. Toon Weijnen en de bievakken Agrarische Geschiedenis bie prof. dr. Bernard Slichter van Bath, Wageningen en volkskunde bie dr. H.L.Cox. Hee promoveren in 1977 bie Weijnen op 't proefschrift ''Agrarische terminologie in Oost-Gelderland en heur dialectgeografische aspecten''. Daornao volgen hee de opleiding töt Hogere Archiefambtenaar in Utrecht met standplaatse Arnhem en brach 't töt redacteur van 't Woordenbook der Nederlandse taal an 't Instituut veur Nederlandse Lexicologie in Leiden. Schaars warken van 1971-1974 as docent Nederlands an de Koninklijke Scholengemeenschap veur Beroepsonderwies in Arnhem. Van 1980 töt 2016 was hee verbonnen an 't Staringinstituut/ [[Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers]] in de functie van redacteur van 't Woordenbook van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten [WALD]. Doorveur ontworp hee vraogenliesten en bouwen hee 'n netwark van metwarkers [respondenten] op. Hee publiceren aover dialectgeografie en dialectwoordebeuke in diverse vakblade en verzorgen völvuldig laezingen aover zien project. Door baovenop maken hee 'n spelling veur 't WALD dee as standaard geldt in de regio. Hee adviseren bee diverse cursussen en steektaaldictee-initiatieven dee vanaf 1982 in de regio hef plaatse-evonnen. Baovendien warken hee met an de publicatie van de Telge van 't WALD, de lokale woordebeuke in de regio’s Achterhook en Liemers dee deur plaatselijke heemkundekringen of oldheidskundige verenigingen as eerste wonnen opepakt. Sinds zien pensionering in 2016 is hee as vriewilliger in de weer veur 't Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers [ECAL]. Hee vervullen 'n groot antal bestuursfuncties: onder ander bie de Vereniging veur landbouwgeschiedenise, de Stichting Nederlandse Dialecten, de Vereniging Vrienden van de streektaal Lochem en umgeving, 't Oost-Gelders Streektaaldictee, de Samenwarkende Organisaties in 't Nedersaksisch Taalgebied [Stichting SONT], de Werkgroep Europese Erkenning Nedersaksisch. En ok noe is hee nog bestuurslid van de stichting Gelders Kleverlands. ==Onderscheidingen== Veur zien wark wonnen hee in 2000 onderscheiden met de Rheinlandtaler van 't Landschaftsverband Rheinland [LVR], in 2005 gebeuren dat met de Staringsspelde van 't Staring instituut. In 2020 volgen de Koninklijke onderscheiding as Ridder in de Orde van Oranje Nassau. Wieter wonnen hee ok e-ëerd met 't planten van 'n boom op 't Schrieverspad op landgood Kotmans in Miste bie Wenterswiek. ==(Eind)redacties== * mederedacteur in bookuutgaven as: J.C. Boogman, J. Harenberg, G.J.H. Krosenbrink en A.H.G. Schaars (red.) A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist (Zutphen 1990); P.C.M. Hoppenbrouwers en A.H.G. Schaars (redactie) Europa en de landbouw. Visies op verleden en toekomst van het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (Wageningen 1990); Georg Cornelissen, Alexander Schaars, Timothy Sodmann Dialekt a la carte. dialektatlas Westmünsterland-Achterhoek-Liemers-Niederrhein (Doetinchem, Köln, Vreden 1993); H.H.A. van de Wijngaard, A.H.P.J. Dams, A.H.G. Schaars (redactie) Het dialectenboek 2 Van de A tot de Aa (Waalre 1993). * eindredacteur van Jan Bouwhuis en Lex Schaars, Nedersaksische spelling 2000, samengesteld door de SONT-werkgroep spelling * eindredacteur Den Schaorpaol, periodiek van de Stichting Staring Instituut, centrum voor streekeigen van Achterhoek en Liemers. 1982-2011 * redactielid Oer, Cultuurhistorisch tijdschrift voor Achterhoek en Liemers. 2011-2019 , * eindredacteur Achterhoekse Almanak 1985-2012 (vanaf 2001 met Stef Grit en vanaf 2002 ook met Jannie ter Vrugt) * eindredacteur Veluwse Almanak 1987-1990 * eindredactie Drentse Almanak 1988-1990 * lid van de Redactiecommissie Werkgroep Kadastrale Atlas Gelderland 1832 1984-2014 (die de Inleidingen op zo’n 60 gepubliceerde atlassen van voornamelijk Veluwse en Achterhoekse kadastrale gemeenten behandeld heeft) * lid Redactiecommissie van het Woordenboek van de Overijsselse Dialecten (WOD) 2001-2009 ==Publicaties== ''Series'' * A.H.G. Schaars ''Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten''. (Doetinchem 1984-2025), 13 delen * A.H.G. Schaars ''Telgen van ’t WALD'' (Doetinchem 1980-2023), 15 delen * Loes H. Maas en A.H.G. Schaars [red] ''Boerderij- en veldnamen van [Achterhoekse gemeenten]'' (Doetinchem 1988-2024), 16 delen ''Series in kranten en tiedschriften '' * [A.H.G. Schaars]/[Lex Schaars] '' ‘Beumkes van ’t WALD''in ''Den Schaorpaol'' 3, 1 (1982)-10, 3 (1989); 22-delige serie n.a.v. 't WALD * A.H.G. Schaars ''Het dialectenboek '', uitg. Stichting Nederlandse Dialecten (1991-2007), 9 bijdragen; de laatste twee i.s.m. Charlotte Giesbers * Van 1992 tot 2001 columns in ''de Gelderlander '' onder verschillende titels: ''Over streektaal geschreven''1992 (13 x; april-juni), 1995 (8 x; jan-juni), 1997 (8 x; jan-juni), 1998 (8 x; jan-juni), 1999 (8 x jan-juni), 2000 (8 x; jan-juni), 2001 (6 x; jan-juni); ''Wat ’n woord'' 1993 (13 x; jan-juni); ''Bladeren in ’t WALD'' 1994 (9 x; jan-juni); ''Proeven van streektaal'' 1996 (9 x; jan-juni) * Lex Schaars ''Bladeren in ’t WALD'' in ''Den Schaorpaol'' (jan. 1994-juni 1994); 9-delige serie aover ’t WALD * Lex Schaars ''Wat ’n woord'' in ''Den Schaorpaol'' 16, 3 (1995)-17, 3 (1996); 5-delige serie aover Achterhookse dialectwoorden ''Aoverege publicaties'' * A.H.G. Schaars ''De fabricage van cichorei te Borculo'', in ''Archief, Orgaan van Oudheidkundige Vereniging ‘De Graafschap’'' 1973, 57vv * A.H.G. Schaars ''De bosbouw van het ‘Entel’ in de tweede helft van de achttiende eeuw'' (Zutphen 1974) * A.H.G. Schaars ''Boerentermen in Achterhoek en Liemers'' (Zutphen 1977); handelseditie van proefschrift ''Agrarische terminologie in Oost-Gelderland en haar dialect-geografische aspecten'' (Katholieke Universiteit Nijmegen 1977) * A.H.G. Schaars ''De indeling van de Oostgelderse dialecten'', in ''Taal en Tongval'' XXXIV (1982), 24-32 * A.H.G. Schaars ''De WALD-spelling'' (Doesburg 1985) * A.H.G. Schaars ''Staring als taalkundige'', in ''A.C.W. Staring, dichter en landman, regionalist en nationalist'' (Zutphen 1990), 117-134 * A.H.G. Schaars ''Das Staring Instituut und seine Langzeitprojekte'', in ''Volkskultur an Rhein und Maas'', jr. 10, 1 (1991), 101-109 * A.H.G. Schaars ''Die Reihe ‘Telgen van ’t WALD’, Dialektwörterbücher und Wörterbucharbeit in Ostgelderland'', in ''Volkskultur an Rhein und Maas'', jr. 10, 1 (1991), 124-127 * Lex Schaars ''Rezenter Mundartwandel in drei Gebieten der Provinz Gelderland: Achterhoek, Liemers und Veluwe'' in ''Niederdeutsches Wort'' Bd. 36 (1996), 7-18 * Lex Schaars ''Onze veldnamen'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1996, 141-149 * Lex Schaars '' Onze veldnamen II'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1997, 185-192 * Lex Schaars ''Borklose uutdrukkingen'', in ''Borklose maote'' 4 (1997), 26 -28 * Lex Schaars ''De geschiedenis herhaalt zich, of veeteelt in den goeden ouden tijd'', in ''Achterhoekse Almanak'' 1998, 191-199 * Lex Schaars ''Geen dode maar levende taal, streektaal al meer dan 200 jaar in beweging'', in ''Den Schaorpaol'' 20, 1 (1999), p. 2-6 * Lex Schaars ''De fabricage van cichorei te Borculo, met Nawoord'' in ''Borklose maote'' 16 (2003), 5-28; het betreft een uitgebreidere versie van een artikel, eerder verschenen in ''Archief van de Oudheidkundige vereniging ‘De Graafschap’'' 1973 * Lex Schaars ''Veldnamen könt historisch onderzeuk stimuleren'' in ''Old-Ni-js, Kroniek van Eibergen, Beltrum, Rekken en Zwolle'', 52 (2004), p. 33-35 * Lex Schaars ''Van Prukkedorus, Spinnekop en Toovedan, Dialect-ABC voor de Liemers, Achterhoek en Twente'' (Aalten 2004); met Cora Schaars-Kolk en Arie Ribbers * Lex Schaars ''G.A. van der Lugt, schriever van ‘stukskes woorbie ze mot grienen en lachen’?'', in ''Borklose Maote'', 25 (2006), 24-33 * Lex Schaars '' De Achterhoek'', in ''Handboek Nedersaksische Taal- en Letterkunde'', eindredactie Jurjen van der Kooi e.a. (Assen 2008) 256-269 * A.H.G. Schaars '' Hoofdstuk 3 De Kadastrale gemeente Borculo'', ''Hoofdstuk 4 De kadastrale gemeente Geesteren'', '' Hoofdstuk 5 Verleden en heden van de kadastrale gemeenten Borculo en Geesteren'', in: '' Kadastrale Atlas Gelderland 1832 Borculo en Geesteren'' (Arnhem 2008) 21-59 * Lex Schaars en André Wolters van der Weij ''De Zutphense goudkust en het Versailles van de Achterhoek'', in ''Achterhoekse Almanak'' 2010, 192-208 * Lex Schaars ''Havezate de Hoeve bij Borculo in de achttiende eeuw'', in ''Jaarboek Achterhoek en Liemers'', deel 36 (2012), 153-161 * Lex Schaars en Peter Meerdink ''Schoolmeester Van der Lugt adviseert dialectschrijver Hendrik Odink over spelling van het Achterhoeks'', in ''Oer'' 15 (2015), 30-31 * Lex Schaars, ''Heuvel en schrijven in het Achterhoeks dialect'', in ''In het voetspoor van Heuvel'' (Doetinchem 2017), 76-89 * A.H.G. Schaars en H.J. Lieftink ''Woordenboek van de Achterhoekse en Liemerse Dialecten WALD; Veerteg joor WALD'' (Doetinchem 2020) * Lex Schaars '' De Oude IJssel een grensrivier? Hou daar nu eens over op!'', Achterhoekse Almanak 2021, 197-202 * Lex Schaars ''Dialect- en archiefonderzoek of: Keulen in Liemers en Achterhoek'', in '' Alltag im Rheinland, Sonderheft'' 2021 33-41 * ''Het Kleverlands in Gelderland, een dialect tussen de wal en het schip'', samenstelling Charlotte Giesbers, Antoon Berentsen, Frans van Gorkum en Lex Schaars (z.p, 2023) * Jan Berns en Lex Schaars ''Het Gelderse Nedersaksisch rond 1500: regio en status'', in ''Jaorboek Nedersaksisch 4'' (2024) 82-83 * Lex Schaars en Frans van Gorkum ''Het verhaal van de Gelderse streektalen'', in ''Jaarboek Gelre 2025'', 183-218 * Lex Schaars en Frans van Gorkum ''De stadstalen van Nijmegen, Zutphen en Arnhem'', in ''Neerlandistiek'' 4 januari 2026 {{Appendix|2= * Schrievers: Lex Schaars. https://www.dialectkring.nl/schrievers/p-z/lex-schaars (geraodpleegd 01.09.2026) *'Een taal voor allemaal'. in: Ego, maandblad van de dienst humanistisch geestelijke verzorging bij de krijgsmacht. jg. 34 (zomer 1995), p. 10-11. * Kleines Europa-Treffen. Rheinlandtaler-Verleihung im Kaisersaal der Abtei Brauweiler. in: Neues Rheinland Jg. 44 (Januar 2001), Nr.1 * Dé dialectdeskundige. in: Dé Zondagkrant Doetinchem en omgeving 14.01.2007 * Dick van Niekerk, Monnikenwerk van een dialectvorser. in: Locomotie, periodiek van Onafhankelijke Politiek Nederland. nr. 35, (2008) * Hans Siemes, 'Riekdom, uutspraak en spelling', in: de Naoberbode, nr. 1, december 2017 * Erik Hagelstein, Streektaalgoeroe Lex Schaars krijgt koninklijke onderscheiding. in: de Gelderlander 12.11.2020 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/streektaalgoeroe-lex-schaars-krijgt-koninklijke-onderscheiding~ab52ffd0/ * Josée Gruwel, 'U bent voor onze regio een pronkjuweel'. Dialectoloog Lex Schaars geridderd. in: Achterhoek Nieuws 13.11.2020 https://www.contactzuid.nl/nieuws/algemeen/333041/-u-bent-voor-onze-regio-een-pronkjuweel- * Erik Hagelstein, Dialectridder Lex Schaars: ‘Plat praten dommig? Echt onzin’. in: de Gelderlander 20.11.2020 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/dialectridder-lex-schaars-plat-praten-dommig-echt-onzin~aac661c3/ * Rob Berends, 'Met leesbril en engelengeduld jagen Lex en Henk op de schatten van het dialect’. In: de Gelderlander, 15.05.2025 https://www.gelderlander.nl/doetinchem/met-leesbril-en-engelengeduld-jagen-lex-en-henk-op-de-schatten-van-het-dialect~a4dd663c/ ---- {{References}} }} {{Bibliografische informatie}} {{Bron | 1= <references/> ---- * [http://www.dialectkring.nl/?pageId=192&Lex_Schaars Webstae dialectkring Achterhook en Liemers]}} {{DEFAULTSORT:Schaars, Lex}} [[Kategorie:Achterhooks artikel]] [[Kategorie:Achterhook]] [[Kategorie:Nedersaksiese leu]] [[Kategorie:Taolkundige]] t8g30k7xdluvp96443nknz6ai3obbqk 0 30163 333507 333026 2026-10-20T16:53:24Z ~2026-56232-58 37550 /* Albums */ 333507 wikitext text/x-wiki [[File:Marlene bakker-1681157604.jpeg|thumb|300px|Marlene Bakker in 2022]] '''Marlene Bakker''' ([[Nijziel]], [[22 augustus]] [[1984]]) is ne sangeresse uut de [[Nederlaand|neaderlandske]] provincy [[Grunnen (provìnzie)|Grönningen]]. See düt vöärnamelik singen in et [[grunnegs|grönningsk]]. Do as Bakker 17 was, verhüüsden see når [[Tilborg]] üm dår an de rockakademy te studeren vöär sangeresse en musikunderneamster. Weaderümme in Grönningen begün see al rap med olde grönningske nummers vannys uutvoren, under meyr van grönninger volkssanger [[Ede Staal]] in öär teaterprogramma ''Ode an Ede''.<ref>[https://web.archive.org/web/20191105133918/https://www.dvhn.nl/groningen/Marlene-Bakker-neemt-debuut-cd-op-in-Utrecht-21543451.html dvhn.nl. "Marlene Bakker neemt debuut-cd op in Utrecht". Kelckhoven, Louis van. skreaven up 5 augustus 2016.] Bekeaken up 5 november 2019.</ref> In [[2018]] köäm öär debuutalbum RAIF uut, wårvöär as see samenwarkeden med under meyr Bernard Gepken (bekend as gitarist van under meyr [[Daniël Lohues]]). Bakker maket höyvdsakelik popachtige nummers, wårby as de nådrük ligt up de beleyving van et grönningsk. In [[2017]] wün see de [[Bosklopper Gala|Bosklopper Bokaal]] en de [[Dagblad van het Noorden Streektaalpries]] [[2018]]<ref>[https://www.dvhn.nl/groningen/Dagblad-van-het-Noorden-streektaalprijzen-voor-Marlene-Bakker-en-Anne-Doornbos-24364575.html dvhn.nl. "Streektaalprijzen voor Marlene Bakker en Anne Doornbos". Kelckhoven, Louis van. 14 april 2018. 5 november 2019]</ref>. Ouk köäm se in dat jår in et nys ümdat see akty voorden vöär meyr [[nedersaksisch|neadersassiske]] musik up de nationale radio.<ref>[https://web.archive.org/web/20191105141447/https://www.dvhn.nl/groningen/Radiobaas-NPO-ondersteunt-actie-Nedersaksischopderadio-van-Marlene-Bakker-en-hij-is-niet-de-enige-23674097.html dvhn.nl. "Radiobaas NPO ondersteunt actie Nedersaksischopderadio van Marlene Bakker". Fens, Thijs. 16 oktober 2018.] 11 november 2019.</ref> ==Platenryge== ===Albums=== * ''RAIF'' ([[2018]]) * Oaventuren (2023) ===Singles=== * ''Waarkhanden'' *''Golven'' *''Hai Hai'' *''Nijjoar'' *''Zolaank'' *Stain *Zo-as beloofd ==Literatuurverwysingen== <references/> {{DEFAULTSORT:Bakker, Marlene}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Muzikaant oet Grunnen]] szcs6hxbh8l3tmjl74tmfx48hoeqyb4 333508 333507 2026-10-20T16:54:21Z ~2026-56232-58 37550 /* Albums */ 333508 wikitext text/x-wiki [[File:Marlene bakker-1681157604.jpeg|thumb|300px|Marlene Bakker in 2022]] '''Marlene Bakker''' ([[Nijziel]], [[22 augustus]] [[1984]]) is ne sangeresse uut de [[Nederlaand|neaderlandske]] provincy [[Grunnen (provìnzie)|Grönningen]]. See düt vöärnamelik singen in et [[grunnegs|grönningsk]]. Do as Bakker 17 was, verhüüsden see når [[Tilborg]] üm dår an de rockakademy te studeren vöär sangeresse en musikunderneamster. Weaderümme in Grönningen begün see al rap med olde grönningske nummers vannys uutvoren, under meyr van grönninger volkssanger [[Ede Staal]] in öär teaterprogramma ''Ode an Ede''.<ref>[https://web.archive.org/web/20191105133918/https://www.dvhn.nl/groningen/Marlene-Bakker-neemt-debuut-cd-op-in-Utrecht-21543451.html dvhn.nl. "Marlene Bakker neemt debuut-cd op in Utrecht". Kelckhoven, Louis van. skreaven up 5 augustus 2016.] Bekeaken up 5 november 2019.</ref> In [[2018]] köäm öär debuutalbum RAIF uut, wårvöär as see samenwarkeden med under meyr Bernard Gepken (bekend as gitarist van under meyr [[Daniël Lohues]]). Bakker maket höyvdsakelik popachtige nummers, wårby as de nådrük ligt up de beleyving van et grönningsk. In [[2017]] wün see de [[Bosklopper Gala|Bosklopper Bokaal]] en de [[Dagblad van het Noorden Streektaalpries]] [[2018]]<ref>[https://www.dvhn.nl/groningen/Dagblad-van-het-Noorden-streektaalprijzen-voor-Marlene-Bakker-en-Anne-Doornbos-24364575.html dvhn.nl. "Streektaalprijzen voor Marlene Bakker en Anne Doornbos". Kelckhoven, Louis van. 14 april 2018. 5 november 2019]</ref>. Ouk köäm se in dat jår in et nys ümdat see akty voorden vöär meyr [[nedersaksisch|neadersassiske]] musik up de nationale radio.<ref>[https://web.archive.org/web/20191105141447/https://www.dvhn.nl/groningen/Radiobaas-NPO-ondersteunt-actie-Nedersaksischopderadio-van-Marlene-Bakker-en-hij-is-niet-de-enige-23674097.html dvhn.nl. "Radiobaas NPO ondersteunt actie Nedersaksischopderadio van Marlene Bakker". Fens, Thijs. 16 oktober 2018.] 11 november 2019.</ref> ==Platenryge== ===Albums=== * ''RAIF'' (2018) * ''Oaventuren'' (2023) ===Singles=== * ''Waarkhanden'' *''Golven'' *''Hai Hai'' *''Nijjoar'' *''Zolaank'' *''Stain'' *''Zo-as beloofd'' ==Literatuurverwysingen== <references/> {{DEFAULTSORT:Bakker, Marlene}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Muzikaant oet Grunnen]] o7w05props4pjm6dxu07qzxgf5sxe8t 0 35273 333514 333168 2026-10-21T11:18:08Z ~2026-56186-57 37559 jshdbcguwds 333514 wikitext text/x-wiki [[Bestaand:Claude Monet 1899 Nadar crop.jpg|duum|Monet in 1899]]In dissen tyd makeden hee ''Vrouwe in hov'' un ''Le déjeuner sur l'herbe'' (''Middagmål up et grös''), syn eyrste groute un sukcesvulle dook. Volgens wat brunnen et vöärnaamste wark uut de begintyd van Monet.<ref name=":63">{{Cite book|last=Weidemann|first=Christiane|title=50 Modern Artists You Should Know|publisher=[[Prestel Publishing]]|year=2017|isbn=9783791383385|pages=20}}</ref> Do as he al med ''La Psander schusten''en tyd ouk vöäle last van de ougen. Der wördt emeynd at dat med jachterigheid to maken had. Hee kun der in yder geval neet med in de sünne warken.<ref name=":112" /><ref name=":10">{{Citation|last1=Groom|first1=Gloria|title=The Beach at Sainte-Adresse|date=2014|url=https://www.jstor.org/stable/j.ctt1vjqpmr.1|work=The Beach at Sainte-Adresse from Monet Paintings and Drawings at the Art Institute of Chicago|pages=1–6|publisher=[[Art Institute of Chicago]]|isbn=978-0-86559-269-8|access-date=2 June 2021|last2=Shaw|first2=Jill|jstor=j.ctt1vjqpmr.1|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602231313/https://www.jstor.org/stable/j.ctt1vjqpmr.1|url-status=live}}</ref><ref name=":42" /> Monet was gek med syn gesin, üm skilderden se fråi vake, wåras skilderyen as [[L'Enfant a la tasse|Kind med ne kumme'', en portret van Jean Monet'']] getügen van sint. Med name dit wark löt de eyrste beginselen seen van Monets latere impressionistenwark.<ref>{{Cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/the-backstory-to-claude-monet_n_1724503|title=What Did This $1.4M Painting Have To Do With Monet's Suicide Attempt?|date=2 August 2012|website=HuffPost|access-date=23 January 2023|archive-date=23 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230123115139/https://www.huffpost.com/entry/the-backstory-to-claude-monet_n_1724503|url-status=live}}</ref> Kunstgadderaar Louis-Joachim Gaudibert hülp em weader torügge by Camille, un med mekander verhüüsden se en jår later når [[Étretat]].<ref name=":112" /> In dissen tyd begün hee sikselv to presenteren as figuurskilder van et 'explicit gewoane". Dat bleav he doon töt in de jåren '70 van de 19. eywe.<ref name=":112" /><ref name="House">{{Cite journal|last=House|first=John|date=2003|title=Monet's "Gladioli"|url=https://www.jstor.org/stable/23183126|journal=Bulletin of the Detroit Institute of Arts|volume=77|issue=1/2|pages=8–17|doi=10.1086/DIA23183126|jstor=23183126|s2cid=189077027|issn=0011-9636|access-date=22 May 2021|archive-date=22 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210522114634/https://www.jstor.org/stable/23183126|url-status=live}}</ref> Underwyl dea he ouk uutproberen of he syne eksperimentäle skildertechniken in plein-airstyl kun invogen. Vöärbealden dårvan sint ''[[The Beach at Sainte-Adresse|Et strand van Sainte-Adresse]]'' un ''[[On the Bank of the Seine, Bennecourt|Up den over van de Seine]].'' Den eyrsten was "de eyrste in de ryge van skilderyen wår turisten up ståt".<ref name=":112" /><ref name=":10" /> Gaudibert had al verskeidene skilderyen van em ekocht un gavven nu ouk updracht vöär en skilderye van syne vrouwe un andere projekten. Twey jår lange warren Gaudiberts syne vöärnaamste geldsketers.<ref name=":42" /><ref name=":2">{{Cite journal|last=Wagner|first=Anne M.|date=1994|title=Why Monet Gave up Figure Painting|url=https://www.jstor.org/stable/3046059|journal=The Art Bulletin|volume=76|issue=4|pages=613–629|doi=10.2307/3046059|jstor=3046059|issn=0004-3079|access-date=6 June 2021|archive-date=6 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210606155138/https://www.jstor.org/stable/3046059|url-status=live}}</ref> Later kreag Monet geld van kunstskilder un gadderaar [[Gustave Caillebotte]], van Bazille un meskeen ouk [[Gustave Courbet]], al had den lätsten noch wal es skuldeyskers achter sik an.<ref name=":42" /> [[Bestaand:Claude_Monet_-_Camille.JPG|links|duum|''De vrouwe in et gröne kleyd'', [[Camille Doncieux]], 1866, [[Kunsthalle Bremen]]]] === Verbanning un Argenteuil === [[Bestaand:Carolus-Duran_-_Portrait_de_Claude_Monet_-_Musée_Marmottan_Monet.jpg|duum|''Portret van Claude Monet'', Carolus-Duran, {{Circa|1867}}]] Up den [[28. juni]] [[1870]] trouwden he med Camille. Kort dårnå bröäk den [[Fransk-Prüsisken Oorlog]] uut.<ref name="Stuckey">Charles Stuckey "Monet, a Retrospective", Hugh Lauter Levin Associates, 195</ref> In den oorlog woanden hee med syn gesin in [[Londen]] un [[Neaderland]], üm under den deenstplicht hen to kummen.<ref name=":113" /> Med syn måt [[Charles-François Daubigny]] verbanden hee sikselv. In Londen küm Monet syn olde måt Pissarro weader teagen. Ouk löyp he den amerikaan [[James Abbott McNeill Whistler]] teagen et lyv. Den stelden em vöär an den synen künsthandelaar Paul Durand-Ruel, wat en döärslaggeavend ougenblik in Monet syne loupbane was. In Durand-Ruel syne versameling saggen he wark van John Constable un [[J. M. W. Turner]]. Hee was under den indruk van wo as Turner med lecht ümmesprüng, vöäral in de döker wårup as der mist up de [[Theems]] to seen is.<ref name=":43" /><ref name=":113" /><ref name="Bellet">{{cite news|url=https://www.lemonde.fr/arts/article/2018/07/13/les-impressionnistes-peintres-francais-tapis-dans-londres_5330664_1655012.html|title=Henry Bellet, ''Les Impressionnistes, ces peintres français tapis dans Londres'', 13 July 2018|newspaper=Le Monde.fr|date=13 July 2018|access-date=2 June 2021|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602215834/https://www.lemonde.fr/arts/article/2018/07/13/les-impressionnistes-peintres-francais-tapis-dans-londres_5330664_1655012.html|url-status=live}}</ref><ref name="Lobstein">Dominique Lobstein, ''Monet'', Éditions Jean-Paul Gisserot, 2002, pp. 38, 106-107</ref> Hee güng vake de Teems hen skilderen, nöast ouk [[Hyde Park, London|Hyde Park]] un [[Green Park]].<ref name=":113" /> Vöärjår 1871 wör syn wark eweigerd by de uutstalling van de Royal Academy. Polity meynden, hee kun wal es nen revolutionäär weasen.<ref>The texts of seven police reports, written on 2 June – 9 October 1871 are included in ''Monet in Holland'', the catalog of an exhibition in the Amsterdam [[Van Gogh Museum]] (1986).</ref><ref name="Stuckey" /> In dat jår störv ouk syn vader.<ref name=":43" /> In 1871 verhüüsden et gesin nå [[Argenteuil]] in [[1871]]. Hee had vöäle tyd med neaderlandske skilders döärebracht, un hee begün de ümgeaving rund de Seine to skilderen.<ref name="House2" /> Üm ouk vanaf et water to skilderen kochteden hee sikselv nen seilboot.<ref name=":43" /> In 1874 verhüüsden he når en ny "rose huus med gröne lüke" in Argenteuil, wåras hee vyvteen skilderyen makeden van synen hov.<ref name="House2" /> Vanaf warken as ''Gladioli'' begün Monet nen hov to underholden üm to skilderen.<ref name="House2" /> Et huus en den hov warren et vöärnaamste underwarp van syne lätste jåren in Argenteuil. Underwyl löäs he sik in in de klöörteorien van den skeidkündigen [[Michel Eugène Chevreul]].<ref name=":43" /> Dree jår lange hüürden hee ouk ne grote villa in [[Saint-Denis, Seine-Saint-Denis|Saint-Denis]] vöär dusend frank et jår. Up ''Camille Monet up ne tuinbanke'' is den hov van de villa to seen. Ouk meynet wat kenners at Camille der med en drovig gesichte kikt ümdat see net ehöyrd hevt at öär vader uut de tyd is. De Monets hadden et in dissen tyd neet breyd. Summer 1870 kunden se ne hotelreakening neet betalen un woanden in ne goodköypere butenwyke van Londen. Mär in 1872 kreag he de arvenisse van syn vader un verkochten hee wat skilderyen, wårdöär hee twey bedeenden nen gårdenkearl kun betalen.<ref name=":83" /><ref>Poulet, Anne L.; Murphy, Alexandra R. (1979). ''Corot to Braque: French Paintings from the Museum of Fine Arts, Boston''. Boston: The Museum. p. 92. {{ISBN|0-87846-134-5}}.</ref><ref>Fourny-Dargère, Sophie, and Claude Monet (1992). ''Monet''. New York: Konecky and Konecky. pp. 58, 64. {{ISBN|9781568522487}}.</ref> Nå ne goodbesöchte uutstalling van wat seysichten un et winnen van de silverne medaille in Le Havre wörden Monets skilderyen in beslag enöämen döär skuldeyskers. Skeypsmagnaat Gaudibert kochteden se uutendelik vöär em weader.<ref name="Stuckey11">Charles F. Stuckey, pp. 11–16</ref> === Impressionisme === [[Bestaand:Monet_-_Impression,_Sunrise.jpg|duum|''[[Impression, Sunrise]] (Impression, soleil levant)'', 1872; the painting that gave its name to the style and artistic movement. [[Musée Marmottan Monet]], Paris]] Durand-Ruel kochteden sik voordan minder skilderyen van Monet en syne möäge. Monet, Renoir, Pissarro, Sisley, [[Paul Cézanne]], [[Edgar Degas]] un [[Berthe Morisot]] begünden selvstandig to eksposeren; dat deaden se under de name Anonym Genoutskap van Skilders, Bealdhauwers un Gravöörs. Monet was dryvenden kracht.<ref name=":44" /><ref name=":114" /> Hee haalden inspiraty uut de styl un underwarpen van syne net wat öldere stylgenouten Pissarro un Édouard Manet.<ref>{{cite book|last1=Haine|first1=Scott|title=The History of France|publisher=Greenwood Press|isbn=978-0-313-30328-9|page=[https://archive.org/details/historyoffrance00hain/page/112 112]|edition=1st|year=2000|url=https://archive.org/details/historyoffrance00hain/page/112}}</ref> De grupe wolde niks to maken hebben med et ümhoug evöllene van de Salon. De name was eköäsen üm ouk nargens med in verband to stån.<ref name=":44" /><ref name=":5">{{Cite web|last=Samu|first=Margret|date=October 2004|title=Impressionism: Art and Modernity|url=https://www.metmuseum.org/toah/hd/imml/hd_imml.htm#:~:text=In%201874,%20a%20group%20of,and%20Camille%20Pissarro,%20among%20others.|url-status=live|access-date=26 May 2021|website=[[Metropolitan Museum of Art]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20041013160212/http://www.metmuseum.org:80/toah/hd/imml/hd_imml.htm|archive-date=13 October 2004}}</ref> Monet wör bekend as de vöärnaamste landskapsskilder van de grupe. By de eyrste tentounstelling, in 1874, had Monet der under meyr , ''[[Impression, Sunrise|Impressy, sünsupkumst]]'', ''Et middageaten'' un ''[[Boulevard des Capucines (Monet)|Boulevard van de Kapucynen]]'' hangen.<ref>{{Cite book|last=Brodskaya|first=Nathalia|url=https://books.google.com/books?id=j4F8cbbG5ocC&pg=PA16|title=Claude Monet|date=1 July 2011|publisher=Parkstone International|isbn=9781780422978|via=Google Books|access-date=29 May 2021|archive-date=17 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230417234746/https://books.google.com/books?id=j4F8cbbG5ocC&pg=PA16|url-status=live}}</ref> Den künstkenner [[Louis Leroy]] was der neet van under den indruk un skreav ne bytende beoordeyling. Hee must vöäral ''Impression, sünsupkumst'' (1872) hebben. Dårup is ne dokige afbealding van de haven van Le Havre to seen. Hee introduceerden de term "[[Impressionisme|Impressionism]]", 'indruk-upwekkend'. Torügholdende kenners un ouk et groute publik lachden de grupe uut, un seaden vake at de skilderyen 'neet af' warren.<ref name=":114" /><ref name=":5" /> Meyr vöäruut denkende kenners warren jüüst to spreaken oaver de verbealding van et moderne leaven. Volgens Louis Edmond Duranty was de styl ne "revoluty in de skilderskünst".<ref name=":5" /> Leroy had later spyt van et bedenken van den name, ümdat der volgens em weinig "indrükwekkends" an was. By skatting kümmen der 3500 lüde kyken nå de tentounstelling. An syn ''Impressy, sünsupkumst'' hüng Monet en pryskaartjen van 1000 frank. Nüms wol et der vöär geaven.<ref name="Denvir">Bernard Denvir, ''The Chronicle of Impressionism: A Timeline History of Impressionist Art'', Bulfinch Press Book, 1993</ref><ref name="Denvir b">[https://books.google.com/books?id=vehtQgAACAAJ&q=The+Chronicle+of+Impressionism Bernard Denvir, ''The chronicle of impressionism: an intimate diary of the lives and world of the great artists''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230417234804/https://books.google.com/books?id=vehtQgAACAAJ&q=The+Chronicle+of+Impressionism|date=17 April 2023}}, Thames & Hudson, Limited, 1993</ref><ref name="archives">{{cite web|title=The First Impressionist Exhibition, 1874 – Notes|url=http://www.artchive.com/galleries/1874/74notes.htm#background|website=artchive.com|access-date=10 January 2014|archive-date=10 January 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140110192506/http://www.artchive.com/galleries/1874/74notes.htm#background|url-status=live}}</ref> De tentounstelling was vry togangelik vöär 60 frank. Kunstenaars kunden sunder beoordeyling van ne jury öär wark uphangen.<ref name="Denvir" /><ref name="Denvir b" /><ref name="archives" /> In 1876 organiseerden se noch ne tentounstelling, weader as teagenhanger van de Salon. Monet hüng der 18 skilderyen up, wårunder ''Et Strand van Sainte-Adresse'' wårin as meyrere Impressionistiske trekken to seen sint.<ref name=":102" /> By de darde tentounstelling, up 5. april 1877, stüürden he söäven skilderyen in van de twaalvene wat he der de dree månd der vöär emaked had van [[Gare Saint-Lazare (Monet series)|Gare Saint-Lazare]]. Et was de eyrste mål at he meyrere skilderyen van etselvde beald had, "üm sorgvüldig öäre afbealdingen un tydelikheiden to benådrukken".<ref name=":14">{{Cite journal|last=Dombrowski|first=André|date=2 April 2020|title=Impressionism and the Standardization of Time: Claude Monet at Gare Saint-Lazare|url=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00043079.2020.1676129?journalCode=rcab20|journal=The Art Bulletin|volume=102|issue=2|pages=91–120|doi=10.1080/00043079.2020.1676129|s2cid=219796908|issn=0004-3079|access-date=5 June 2021|archive-date=5 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210605131953/https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/00043079.2020.1676129?journalCode=rcab20|url-status=live}}</ref> Beoordeylers vünden et mooie skilderyen. Vöäral wo as he de ankumst un et vertrek van treinen wüst to vangen.<ref name=":14" /> By de veerde tentounstelling was he vöäral sprekker vöär Caillebotte.<ref name=":114" /> Syn lätste tentounstelling med de Impressionisten was in 1882. Veer jår later kümmen de Impressionisten vöär et lätste to houpe.<ref name=":13">{{Cite book|last=Brigstocke|first=Hugh|title=The Oxford Companion to Western Art|publisher=[[Oxford University Press]]|year=2001|isbn=9780198662037|chapter=Monet, Claude}}</ref> Monet, Renoir, Pissarro, Morisot, Cézanne un Sisley güngen voordan med nye metoden verkennen üm de warkelikheid af to bealden. Se musten niks weaten van de dunkere skarpe teagenstellingen van romantiske skilderskunst un warren vöäral druk med bleake tounen. Monet bleav warken an maneren üm oavergangseffekten to skilderen un söchteden voordan nye underwarpen, mär ouk afneamers. Syne skilderyen uut de jåren '70 van de 19. eywe makeden blyvend indruk up syne tydsgenouten. Vöäle lüde verhüüsden selvs nå Argenteuil ümdat se in syne skilderyen eseen hadden wo mooi as et der was.<ref name=":114" /><gallery heights="150px" widths="180px" perrow="4" caption="Paintings 1858–1872"> Bestaand:Monet,_Claude_-_View_At_Rouelles,_Le_Havre_(1858).jpg|''Blik up Rouelles, Le Havre'' 1858, private versameling; en vrog wark med invloden van Corotà Sainte-Adresse un [[Courbet]] Bestaand:Claude_Monet_-_Mouth_of_the_Seine.jpg|''Munding van de Seine by Honfleur'', 1865, [[Norton Simon Foundation]], Pasadena, California; löt kenmarken seen van neaderlandske seyskilderyen.<ref>{{cite web|url=http://www.nortonsimon.org/collections/adv_search.php?req=advsearch&resultnum=1|title=Search the Collection » Norton Simon Museum|website=nortonsimon.org|access-date=18 December 2013|archive-date=20 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131220021658/http://www.nortonsimon.org/collections/adv_search.php?req=advsearch&resultnum=1|url-status=live}}</ref> Bestaand:Claude_Monet_-_La_Vague_Verte.jpg|''Den grönen gulv'', 1866, [[Metropolitan Museum of Art]] Bestaand:Claude_Monet_024.jpg|''Vrouwlüde in den hov'', 1866–1867, [[Musée d'Orsay]], Parys<ref>{{cite web|url=http://www.musee-orsay.fr/en/collections/works-in-focus/search/commentaire/commentaire_id/women-in-the-garden-3042.html?no_cache=1&cHash=3e14b8b109|title=Musée d'Orsay: Claude Monet Women in the Garden|website=musee-orsay.fr|access-date=18 December 2013|archive-date=14 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150114110848/http://www.musee-orsay.fr/en/collections/works-in-focus/search/commentaire/commentaire_id/women-in-the-garden-3042.html?no_cache=1&cHash=3e14b8b109|url-status=dead}}</ref> Bestaand:Claude_Monet_022.jpg|''Vrouwe in den hov'', 1867, [[Hermitage Museum|Hermitage]], [[Sint-Petersborg|St. Petersburg]]; undersöök nå uutwarking van sünlecht un skade up klöör. Bestaand:Claude_Monet_-_Jardin_à_Sainte-Adresse.jpg|''[[Garden at Sainte-Adresse|Hov by Sainte-Adresse]]'' ("Jardin à Sainte-Adresse"), 1867, Metropolitan Museum of Art, New York<ref>{{cite web|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437133|title=Claude Monet – Garden at Sainte-Adresse|website=Metropolitan Museum of Art|access-date=11 April 2018|archive-date=30 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220130212525/https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437133|url-status=live}}</ref> Bestaand:Claude_Monet_-_The_Luncheon_-_Google_Art_Project.jpg|''Et Middageaten'', 1868, [[Städel]], med Camille Doncieux un Jean Monet. Afeköärd döärde Salon van Parys in 1870, but included in the first Impressionists' exhibition in 1874.<ref>{{cite web|url=http://www.staedelmuseum.de/sm/index.php?StoryID=1047&ObjectID=249#sthash.20kjFV1h.dpuf|title=Das Städel Museum – Kunstmuseum in Frankfurt|website=Städel Museum|access-date=21 December 2013|archive-date=24 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224153350/http://www.staedelmuseum.de/sm/index.php?StoryID=1047&ObjectID=249#sthash.20kjFV1h.dpuf|url-status=live}}</ref> Bestaand:Claude_Monet_La_Grenouillére.jpg|''[[Bain à la Grenouillère|La Grenouillére]]'' 1869, Metropolitan Museum of Art, New York; en klein oapenluchtskilderye med breyde stroken un intense klören.<ref>{{cite web|url=https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437135|title=Claude Monet – La Grenouillère|website=Metropolitan Museum of Art|access-date=11 April 2018|archive-date=24 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124192806/https://www.metmuseum.org/art/collection/search/437135|url-status=live}}</ref> Bestaand:Claude_Monet_-_On_the_Bank_of_the_Seine,_Bennecourt_-_1922.427_-_Art_Institute_of_Chicago.jpg|''[[On the Bank of the Seine, Bennecourt|An den over van de Seine, Bennecourt]]'', 1868, [[Art Institute of Chicago]] Bestaand:Claude_Monet_-_The_Magpie_-_Google_Art_Project.jpg|Den ekster, 1868–1869. Musée d'Orsay, Parys; eyne van Monet syne eyrste probeersels üm to vangen wat sney med en landskap düt. Bestaand:Claude_Monet,_1870,_Le_port_de_Trouville_(Breakwater_at_Trouville,_Low_Tide),_oil_on_canvas,_54_x_65.7_cm,_Museum_of_Fine_Arts,_Budapest.jpg|''Den döärsteyk van Trouville'', 1870, [[Museum of Fine Arts (Budapest)|Museum of Fine Arts]], Budapest<ref>{{cite web|url=http://www.szepmuveszeti.hu/adatlap_eng/breakwater_at_trouville_low_tide_599|title=Artwork|website=[[Museum of Fine Arts (Budapest)|Museum of Fine Arts, Budapest]]|access-date=22 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20150108073226/http://www.szepmuveszeti.hu/adatlap_eng/breakwater_at_trouville_low_tide_599|archive-date=8 January 2015|url-status=dead}}</ref> Bestaand:Claude_Monet_002.jpg|''Et strand van Trouville'', 1870, [[National Gallery]], London. Links kan Camille weasen, rechts möägelik de vrouwe van [[Eugène Boudin]], wåras Monet syne strandwarken van afkeak.<ref>{{cite web|url=http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/claude-monet-the-beach-at-trouville|title=Claude Monet - The Beach at Trouville - NG3951 - National Gallery, London|first=The National Gallery|last=London|website=nationalgallery.org.uk|access-date=22 December 2013|archive-date=24 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131224111702/http://www.nationalgallery.org.uk/paintings/claude-monet-the-beach-at-trouville|url-status=live}}</ref> Bestaand:Houses_on_the_Achterzaan_MET_DT719.jpg|''[[Houses on the Achterzaan|Hüse an de Achterzaan]]'', 1871, Metropolitan Museum of Art, New York Bestaand:Claude_Monet_-_Jean_Monet_on_his_Hobby_Horse.jpg|''Jean Monet up syn hubbelpaerd'', 1872. Metropolitan Museum of Art, New York Bestaand:Claude_Monet_-_Springtime_-_Google_Art_Project.jpg|''Vöärjår'' 1872, [[Walters Art Museum]] Bestaand:Ships_Riding_on_the_Seine_at_Rouen_by_Claude_Monet,_1872.jpg|''Skeype up de Seine by Rouen'', 1872, [[National Gallery of Art]], Washington DC </gallery> == Verwiezingen == <references /> {{DEFAULTSORT:Monet, Claude}} [[Kategorie:Tweants artikel]] [[Kategorie:Skilder]] [[Kategorie:Skilderkeunst]] dq10zke3fuw51jhr1eualughzpynpkd 1 35680 333510 2026-10-20T21:29:25Z Montferland 10729 Ny underwarp: /* Lex Schaars */ 333510 wikitext text/x-wiki == Lex Schaars == Ik heb deze pagina voorzien van een door mij voor wikipedia samengesteld profiel van Lex Schaars. De tekst is veel uitgebreider dan de tot nu toe opgenomen biografie. Hij is via bronnenonderzoek en contact met Schaars tot stand gekomen. Dezelfde tekst is ook opgenomen op de wiki berghapedia.nl. De vertaling naar het Borkloos dialect is van de hand van Hermien Bannink uit Geesteren. [[Gebruker:Montferland|Montferland]] ([[Overleg gebruker:Montferland|overleg]]) 23:29, 20 okt 2026 (CEST) fmbm8np0nzm5v0mqtef3ryf24yoxgj0