Wikipedia ndswiki https://nds.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:H%C3%B6%C3%B6ftsiet MediaWiki 1.47.0-wmf.22 first-letter Media Spezial Diskuschoon Bruker Bruker Diskuschoon Wikipedia Wikipedia Diskuschoon Bild Bild Diskuschoon MediaWiki MediaWiki Diskuschoon Vörlaag Vörlaag Diskuschoon Hülp Hülp Diskuschoon Kategorie Kategorie Diskuschoon Portal Portal Diskuschoon TimedText TimedText talk Modul Modul Diskussion Veranstaltung Veranstaltung Diskussion 0 162 1077961 1056335 2026-10-07T06:38:07Z ~2026-53853-96 64244 /* Lüüd, de in Lübeck born weern */ Nobelpries för Willy Brandt insettem 1077961 wikitext text/x-wiki {{Anner Bedüden}} {{GemeenboxWD |Breitengrad = 53/51/58/N |Längengrad = 10/41/02/E }} '''Lübeck''', ook '''Lübeek''' schreven (Uutspraak: [[Internatschonal Phoneetsch Alphabet|[ˈlyːbeːk]]]),<ref>Institut för nedderdüütsche Spraak: {{Webarchiv|url=http://www.ins-bremen.de/recherche/plattdueuetsche-landkoort/karte.html?tx_qcomcities_cities%5Baction%5D=list&tx_qcomcities_cities%5Bcontroller%5D=City&cHash=55c34c49f4413331b6965c6a240a5546 |wayback=20171110005146 |text=Utspraak vun ''Lübeck'' |archiv-bot=2026-03-14 05:21:05 InternetArchiveBot }}. Bremen.</ref> is en ole [[Hanse]]stadt in [[Sleswig-Holsteen]]. Lübeck liggt an de [[Traav]] un hett 215.000 Inwahners. == Geografie == De ole Stadt liggt op en Insel in de Traav. To Lübeck höört ok [[Travemünn]], wat en [[Seebad]] is. De [[Haven]] vun Lübeck maakt Hannel besünners na de Länner langs de [[Oostsee]]. Vun Travemünn gaht [[Fährschipp|Fährscheep]] na [[Trelleborg]]. == Geschichte == De Naam kümmt vun dat ole slaavsche ''Liubicen'', en Steed, vun de al [[Adam vun Bremen]] [[1076]] vertellt hett. [[Hinnerk de Leuw]], Hertog vun [[Hartogdom Sassen|Sassen]], hett denn de Stadt Lübeck dor grünnt, wo se hüüt liggt. Dat weer [[1159]]. Denn hett Lübeck gau Opswung nahmen un driev besünners Hannel langs de hele Ostseekant. Lübsche Kooplüüd sluten sik to [[Hanse]]n tosamen. Un later maak de Stadt Lübeck den Anfang för de Hanse as Bund vun Städer. [[Hamborg]] weer de [[Noordsee]]-Haven för Lübeck un Lübeck de Oostsee-Haven för Hamborg. Dorüm harrn de Städer ok in dat [[14. Johrhunnert]] en Kanal twüschen [[Alster]] un Traav maakt ([[Alster-Beste-Kanal]]). De hett dat aver nich lang maakt un dat lütte Stück twüschen Alster un Traav weer denn mit Ossenkarrn maakt. Aver na de [[Ilv]] harrn se denn den Stecknitz-Kanal boot, de na [[Lümborg]] güng. == Wichtige Lüüd == === Lüüd, de in Lübeck born weern === * [[1815]]: [[Emanuel Geibel]], düütschen Dichter * [[1831]]: [[Arnold Overbeck]], düütsch Maler * [[1871]]: [[Heinrich Mann]], Schriever, Broder vun Thomas Mann * [[1875]]: [[Thomas Mann]], Schriever, Dreger vun den [[Nobelpries för Literatur]] * [[1880]]: [[Hermann Lüdemann (Politiker)|Hermann Lüdemann]], düütsch Politiker un Ministerpräsident * [[1905]]: [[Günther Lüders]], düütsch Schauspeeler * [[1913]]: [[Willy Brandt]], düütsch Politiker un Bundskanzler, Dreger vun den Nobelpries för [[Fredensnobelpries|Fredensbemöhen]] * [[1929]]: [[Horst Frank (Schauspeler)|Horst Frank]], düütsch Schauspeler * [[1939]]: [[Björn Engholm]], düütsch Politiker un Bundsminister * [[1965]]: [[Bastian Sick]], düütsch Journalist, Lektor, Översetter un Saakbookautor * [[1995]]: [[Léon Mons]], düütsch Schachspeler == Weblenks == {{Commons|Lübeck|Lübeck}} {{DEFAULTSORT:Lubeck}} ==Enkelt Nahwiesen== <references/> [[Kategorie:Oort]] [[Kategorie:Lübeck]] [[Kategorie:Oort mit Seehaven]] 9w3d2vq4ez2eyo32ygbny2rkmdqx43l 0 6058 1077946 1050843 2026-10-06T14:51:05Z Eastfrisian2 58044 /* Boren */ 1077946 wikitext text/x-wiki De '''2. Januar''' is in’n [[Gregoriaansch Klenner|Gregoriaanschen Klenner]] de 2. Dag in’t Johr. {{Navigatschoonsliest Klenner Daag|Januar}} == Wat passeert is == === Politik un Sellschop === * [[366]]: De [[Alemannen]] kommt över den [[Rhien]] un dringt in’t [[Röömsch Riek]] vör. * [[1526]]: De [[Bremen|Bremer]] Prediger [[Johann Bornemacher]] warrt up'n Brandstapel in [[Veern]] as en Ketter verbrennt. * [[1776]]: In [[Österriek]] warrt dör de Kaiserin [[Maria Theresia (1717–1780)|Maria Theresia]] de [[Folter]] afschafft. * [[1788]]: Georgia ratifizeert as 4. Bunnststaat de [[Verfaten]] von de [[USA]]. * [[1905]]: In’n [[Russ’sch-Japansch Krieg|Russ’sch-Japanschen Krieg]] kapituleert de russ’sch Fasten [[Port Arthur]] na 157 Daag Belagern. * [[1907]]: In [[Frankriek]] gült af nu dat al 1905 beslotene ''Gesett över de Trennen von Kark un Staat''. * [[1922]]: De Halfinsel [[Krim]] verklort ehr Unafhangigkeit. * [[1922]]: De Kommunistsche Partei von [[Chile]] warrt grünnt. * [[1933]]: De USA beennt jümmer Besetten von [[Nicaragua]] un teht jümmer Militär af. * [[1942]]: De 39. sowjetsch Armee brickt dör de Oostfront von de 9. düütschen Armee. * [[1942]]: De britsche Kronkolonie [[Singapur]] warrt von de Japaners bombadeert. * [[1945]]: [[Nürnbarg]] warrt dör en Bombenangreep von de Alliierten düchtig, de Oltstadt meist ganz twei maakt. * [[1955]]: De [[Bunnswehr]] warrt grünnt. * [[1958]]: In Berlin fangt dat [[Bundskartellamt]] sien Arbeid an. * [[1958]]: In [[Flensborg]] warrt dat ''[[Verkehrszentralregister]]'' (Vekehrssünnerkartei) in Betrieb nahmen. * [[1959]]: [[Fidel Castro]] rückt mit sien Truppen in [[Havanna]], de Hööftstadt von [[Kuba]] in. * [[1965]]: De eerste Slacht twüschen [[Vietnam]] un den [[Vietcong]]. * [[1971]]: De USA ünnersecht Warf för Zigaretten nu ok in’n Rundfunk. * [[1974]]: [[Carlos Arias Navarro]] warrt as nieg Ministerpräsident von Spanien vereidigt. * [[1984]]: [[RTL plus]] fangt von [[Luxemborg]] ut an to sennen (Privatfeernsehn). * [[1989]]: [[Ranasinghe Premadasa]] warrt nieg Staatspräsident von [[Sri Lanka]]. * [[1988]]: In [[Hong Kong]] brickt de [[Vagelgripp]] ut. * [[2002]]: [[Levy Mwanawasa]] warrt nieg Staatspräsident von [[Sambia]]. * [[2002]]: [[Eduardo Duhalde]] warrt nieg Staatspräsident von [[Argentinien]]. === Weertschop === * [[1882]]: [[John D. Rockefeller]] grünnt in [[New York]] in de [[USA]] den [[Standard Oil Trust]], en Bulten (Trust) vun 40 Ööl-Sellschuppen. * [[1909]]: De [[Düütsche Riekspost]] föhrt in Berlin den [[Postcheck]] to’n Betahlen ahn Bargeld in. * [[1939]]: De [[Postsparkassendeenst]] warrt in ganz Düütschland inföhrt. * [[1952]]: Bi ''Ford'' in Köln warrt de eersten Autos maakt. * [[1965]]: in [[Syrien]] warrt mehr as 100 Industrieünnernehmen verstaatlicht. === Kunst, Kultur un Bowark === * [[1843]]: De Oper ''[[Der fliegende Holländer]]'' von [[Richard Wagner]] warrt in Dresden ooropföhrt. * [[1908]]: [[John D. Rockefeller]] spendt an de von em grünnte [[University of Chicago]] um un bi 2,2 Mio. US$. * [[1908]]: De Oper ''[[Ein Wintermärchen]]'' von [[Karl Goldmark]] warrt in Wien ooropföhrt. * [[1931]]: De Speelfilm ''[[Emil und die Detektive]]'' von [[Gerhard Lamprecht]] na den Roman von [[Erich Kästner (Schriever)|Erich Kästner]] hett Premiere. * [[1950]]: [[Guatemala]] slutt sik an de [[UNESCO]] an. * [[1976]]: In [[Florenz]] warrt in de ''San-Lorenzo-Basilika'' [[Fresko|Fresken]] freeleggt, de villicht von [[Michelangelo]] sünd. * [[1990]]: [[Anselm Kiefer]] kriggt den Kunstpries von de Wolf-Stiftung för dit Johr. === Wetenschoppen un Technik === * [[1901]]: [[Sigmund Freud]] publizeert siene Arbeid „Zur Psychopathologie des Alltagslebens“. * [[1955]]: De [[Inka]]-Tempel [[Paititi]] warrt von [[Hans Ertl (Bargstieger)|Hans Ertl]] in der Ümgegend von’n [[Rio Chinijo]] opdeckt. * [[1959]]: Der sowjetsche [[Ruumsond]] [[Lunik 1]] flüggt to’n [[Maand (Eer)|Maand]]. * [[1984]]: In’n Süüdwesten von [[Kairo]] warrt de Överresten von en 32 Mio. Johr olt Deertenoort funnen, de as gemeensam Vörfohren von [[Homo|Minschen]] un [[Apen]] gült: ''[[Aegyptopithecus zeuxis]]''. * [[2004]]: De [[NASA]]-Sond [[Stardust (Sond)|Stardust]] fangt to’n eersten mal [[Komeet|Kometenstoof]] in’n [[Weltruum]] in. === Katastrophen === * [[1921]]: Dat spaansch [[Dampschipp]] ''Santa Isabell'' geiht vör [[Galizien]] ünner. 213 Minschen kommt üm’t Leven. * [[1932]]: Im russ’schen [[Kasan]] kommt bi en [[Iesenbahn]]unglück 65 Lüüd üm, 131 nehmt Schaden. * [[1971]]: Bi en Footballspeel in [[Glasgow]] twüschen de Heimmannschoppen [[Glasgow Rangers|Rangers]] un [[Celtic Glasgow|Celtic]] brickt en Tribün tosamen. 66 Tokiekers kommt dorbi to Dood. * [[2006]]: En Iesloophall in [[Bad Reichenhall]] brickt tohopen un köst 15 Minschen dat Leven. Meist to glieken Tiet kommt dor ok dree Minschen dör en [[Lawien]] üm. == Boren == * [[1777]]: [[Christian Daniel Rauch]], düütsch Bildhauer († [[1857]]). * [[1800]]: [[Carl Friedrich Plattner]], düütsch Hüttenkunnig un Chemiker († [[1858]]). * [[1814]]: [[Luise Mühlbach]], düütsch Schrieverin († [[1873]]). * [[1822]]: [[Rudolf Julius Emanuel Clausius]], düütsch Physiker († [[1888]]) * [[1859]]: [[Fritz Riemann (Schachspeler)|Fritz Riemann]], düütsch Schachmeester († [[1932]]) * [[1861]]: [[Wilhelm Bölsche (Schriever)|Wilhelm Bölsche]], düütsch Schriever un Naturforscher († [[1939]]) * [[1864]]: [[Friedrich Plettke]], düütsch Schriever un Heimatforscher († [[1942]]) * [[1868]]: [[Ernst Moyat]], düütsch Chemiker († [[1937]]) * [[1870]]: [[Ernst Barlach]], düütsch Schriever, Tekner un Bildhauer († [[1938]]) * [[1874]]: [[Eugen Naumann]], düütsch Politiker († [[1939]]) * [[1884]]: [[Josef Oberboersch]], düütsch Maler, Tekner un Druckgrafiker († [[1957]]) * [[1886]]: [[Apsley Cherry-Garrard]], britisch Polarforscher († [[1959]]) * [[1886]]: [[Carl Heinrich von Stülpnagel]], düütsch General un Wedderstandskämper († [[1944]]) * [[1889]]: [[Albert Breyer]], poolsch-düütsch Schoolmeester un Ethnograf († [[1939]]) * [[1893]]: [[Félix Sellier]], belgisch Redrennfohrer († [[1965]]) * [[1900]]: [[Leslie Copus Peltier]], US-amerikaansch Astronom († [[1980]]) * [[1909]]: [[Riccardo Cassin]], italieensch Bargstieger un Ünnernehmer († [[2009]]) * [[1920]]: [[Isaac Asimov]], US-amerikaansch Biochemiker un Science-Fiction-Schriever († [[1992]]) * [[1920]]: [[George Howard Herbig]], US-amerikaansch Astronom († [[2013]]) * [[1922]]: [[Kurt Gutowski]], plattdüütsch Schriever († [[2008]]) * [[1937]]: [[Imerio Massignan]], italieensch Radrennfohrer († [[2024]]) * [[1937]]: [[Martin Lauer]], düütsche Lichtathlet * [[1938]]: [[Hans Herbjørnsrud]], norweegsch Schriever * [[1939]]: [[Peter Luther (Springrieder)|Peter Luther]], düütsch Springrieder († [[2024]]) * [[1947]]: [[Ute Erdsiek-Rave]], düütsch Politikerin un Ministerin in Sleswig-Holsteen * [[1947]]: [[Alexander Iwanowitsch Tichonow]], russisch Biathlet un Sportfunktschonäär * [[1961]]: [[Aram Sarkissjan]], armeensch Politiker * [[1964]]: [[Onno Falkena]], westfeesch Journalist * [[1968]]: [[Cuba Gooding Jr.]], US-amerikaansch Schauspeler == Storven == * [[1861]]: [[Friedrich Wilhelm IV. (Preußen)|Friedrich Wilhelm IV.]], König von Preußen (* [[1795]]) * [[1884]]: [[Johann Gerhard Oncken]], Baptistenpaster (* [[1800]]) * [[1892]]: [[George Biddell Airy]], britsch Astronom, Mathematiker un Eerdphysiker (* [[1801]]) * [[1950]]: [[Emil Jannings]], düütsch Schauspeler (* [[1884]]) * [[1951]]: [[Paul Münch (Dichter)|Paul Münch]], Pälzer Mundoortdichter (* [[1879]]) * [[1960]]: [[Fausto Coppi]], italiensch Radrennfohrer (* [[1919]]) * [[1968]]: [[Cuno Hoffmeister]], düütsch Astronom un Eerdphysiker (* [[1892]]) * [[1977]]: [[Erroll Garner]], US-amerikaansch Jazzmusiker un -komponist (* [[1921]]) * [[1982]]: [[Victor Fontan]], franzöösch Radrennfohrer (* [[1892]]) * [[2000]]: [[Nat Adderley]], US-amerikaansch Jazzmusiker (* [[1931]]) * [[2005]]: [[Arnold Denker]], US-amerikaansch Schachspeler (* [[1914]]) * [[2012]]: [[Ian Bargh]], britisch-kanaadsch Jazzmusiker (* [[1935]]) * [[2012]]: [[Ernst Meyer (Schriever)|Ernst Meyer]], plattdüütsch Schriever (* [[1927]]) * [[2018]]: [[Paulien van Deutekom]], nedderlannsch Iesflinklöperin (* [[1981]]) * [[2022]]: [[Eric Walter Elst]], belgisch Astronom (* [[1936]]) * [[2025]]: [[Werner Leimgruber]], Swiezer Footballnatschonalspeler (* [[1934]]) * [[2026]]: [[Horst Witzler]], düütsch Footballtrainer (* [[1932]]) [[Kategorie:Dag|Januar 02]] rzgeylbu19259e2j73mcz1q8v9coeby 0 11752 1077947 990894 2026-10-06T14:51:45Z Eastfrisian2 58044 /* Boren */ 1077947 wikitext text/x-wiki {{Navigatschoonsliest Johr}} == Wat passeert is == * [[8. Mai]]: In de Aftheek vun [[John Pemberton]] in [[Georgia]], Atlanta, warrt to’n eersten mol en nee Middel gegen Mödigkeit, Koppweh un Depresschoon – dat latere [[Coca-Cola]] – verköfft. === Wetenschoppen un Technik === * [[6. Februar]]: [[Clemens Winkler]] deckt en nee [[cheemsch Element]] op, dat he [[Germanium]] nöömt. == Boren == * [[2. Januar]]: [[Apsley Cherry-Garrard]], britisch Polarforscher († [[1959]]) * [[2. Januar]]: [[Carl Heinrich von Stülpnagel]], düütsch General un Wedderstandskämper († [[1944]]) * [[3. Januar]]: [[Grigori Nikolajewitsch Neuimin]], russ’sch Astronom († [[1946]]) * [[8. Januar]]: [[Albrecht Janssen]], düütsch Schriever un Översetter († [[1972]]) * [[26. Januar]]: [[Pieter Boelmans ter Spill]], nedderlannsch Footballspeler († [[1954]]) * [[23. Februar]]: [[Ernst Voß]], plattdüütschen Oversetter vun dat [[Nee Testament]] un evangeelschen [[Paster]] († [[1936]]) * [[5. März]]: [[Walter Poppe]], düütsch Footballnatschonalspeler († [[1951]]) * [[8. März]]: [[Edward Calvin Kendall]], US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger († [[1972]]) * [[14. März]]: [[Firmin Lambot]], franzöösch Radrennfohrer († [[1964]]) * [[14. März]]: [[Karl Wilhelm Lorenz]], düütsch Mathematiker un Astronom († [[1918]]) * [[23. März]]: [[Robert N. Bradbury]], US-amerikaansch Filmspeelbaas, Dreihbookschriever un Filmproduzent († [[1949]]) * [[30. März]]: [[Archie Stout]], US-amerikaasch Kameramann († 1973) * [[9. Mai]]: [[Edu Snethlage]], nedderlannsch Footballnatschonalspeler († [[1941]]) * [[10. Mai]]: [[Karl Barth]], [[Reformeerte Kark|reformeerten]] Theologen ut de Swiez, Karkenvader vun dat [[20. Johrhunnert]] un een vun [[de Gerechten mank de Völker]] († [[1968]]) * [[28. Juni]]: [[Richard Duckwitz]], düütsch Politiker un [[Bremer Börgermeester|Börgermeester]] vun [[Bremen]] († [[1972]]) * [[20. Juli]]: [[Raymond Priestley]], britisch Geoloog un Polarforscher († [[1974]]) * [[31. August]]: [[Louis Wolfe Gilbert]], US-amerikaansch Komponist († [[1970]]) * [[4. September]]: [[Georg Krogmann]], düütsch Footballnatschonalspeler († [[1915]]) * [[14. September]]: [[Erich Hoepner]], düütsch Heeresoffizier un Wedderstandskämper († [[1944]]) * [[8. Oktober]]: [[Franz Brägelmann]], plattdüütsch Schriever († [[1968]]) * [[19. Oktober]]: [[Adolf Werner (Footballspeler)|Adolf Werner]], düütsch Footballnatschonalspeler († [[1975]]) * [[23. Oktober]]: [[Charles Crupelandt]], franzöösch Radrennfohrer († [[1955]]) * [[7. November]]: [[Aaron Nimzowitsch]], lettisch Schachspeler un -theoretiker († [[1935]]) * [[19. November]]: [[Jules Masselis]], belgisch Radrennfohrer († [[1965]]) * [[3. Dezember]]: [[Manne Siegbahn]], sweedsch Physiker un Nobelpriesdäger († [[1978]]) * [[12. Dezember]]: [[Mirko Jelusich]], öösterrieksch Schriever († [[1969]]) * [[12. Dezember]]: [[Owen Moore]], US-amerikaansch Schauspeler († [[1939]]) * [[20. Dezember]]: [[Hazel Hotchkiss Wightman]], US-amerikaansch Tennisspelerin († [[1974]]) * [[25. Dezember]]: [[Kid Ory]], US-amerikaansch Jazzmusiker († [[1973]]) == Storven == * [[31. Juli]]: [[Franz Liszt]], ungaarsch Komponist un Pianist (* [[1811]]) * [[4. August]]: [[Samuel Jones Tilden]], US-amerikaansch Politiker (* [[1814]]) * [[17. September]]: [[Asher Brown Durand]], US-amerikaansch Maler (* [[1796]]) * [[18. November]]: [[Chester Alan Arthur]], US-amerikaansch Politiker un de 21. Präsident vun de USA (* [[1829]]) ===Storven ahn bekannt Datum === * [[Hendrika Amelia Ackerlin-Gregoor]], nedderlannsch Översetterin (* [[1813]]) [[Kategorie:19. Johrhunnert]] [[Kategorie:Johr]] sqtkr8nd5fah999ev2l5lfxbb55q0a8 0 16429 1077949 1062318 2026-10-06T14:53:57Z Eastfrisian2 58044 /* Storven */ 1077949 wikitext text/x-wiki {{Navigatschoonsliest Johr}} == Wat passeert is == * [[17. Juni]]: In [[Þingvellir]] warrt de Unafhängigkeit vun [[Iesland]] utropen * [[20. Juli]]: De [[Anslag vun’n 20. Juli 1944]] up [[Adolf Hitler]] sien Leven * [[22. Juli]]: Op de [[Konferenz vun Bretton Woods]] warrt de [[Internatschonal Geldsortenfonds]] (hdt. Afkötten: IWF) grünnt. === Tweete Weltkrieg === * [[19. August]]: 273 britsche Bombers leggt den ganzen [[Bremen|Bremer]] Westen in'n Dutt * [[5. September]]: [[Tweete Weltkrieg]]: De [[Sowjetunion]] verklort [[Bulgarien]] den Krieg * [[21. Oktober]]: Na sess Weken Slacht warrt de Stadt [[Aken]] in'n [[Tweete Weltkrieg|Tweeten Weltkrieg]] as eerste düütsche Grootstadt vun de [[Allieerten]] innahmen * [[24. November]]: In den [[Tweete Weltkrieg|Tweeten Weltkrieg]] smiet de [[USA]] to'n eersten Mol Bomben över de [[Japan|japaansche]] Hööftstadt [[Tokio]] af == Boren == * [[1. Januar]]: [[Günter Peters]], düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen * [[4. Januar]]: [[Judy Winter]], düütsch Schauspelerin und Synchroonsnackerin * [[6. Januar]]: [[Rolf Zinkernagel]], Swiezer Mediziner un Nobelpriesdräger * [[8. Januar]]: [[Gebhard Müller]], düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen * [[12. Januar]]: [[Joe Frazier]], US-amerikaansch Boxer († [[2011]]) * [[12. Januar]]: [[Vlastimil Hort]], tschechisch-düütsch Schachspeler († [[2025]]) * [[12. Januar]]: [[Klaus Wedemeier]], Bremer Börgermeester vun 1985 bit 1995 * [[22. Januar]]: [[Robert Peters (Germanist)|Robert Peters]], düütschen Germanist († [[2022]]) * [[24. Januar]]: [[Kåre Hovda]], norweegsch Biathlet († [[1999]]) * [[28. Januar]]: [[Achim Reichel]], düütschen Singer * [[31. Januar]]: [[Heidi Mahler]], düütsch Schauspelerin * [[2. Februar]]: [[Norbert Hof]], öösterrieksch Footballnatschonalspeler († [[2020]]) * [[15. Februar]]: [[Alexander Alexandrowitsch Serebrow]], sowjeetsch Kosmonaut († [[2013]]) * [[15. Februar]]: [[Henry Threadgill]], US-amerikaansch Jazzmusiker * [[16. Februar]]: [[António Mascarenhas Monteiro]], kapverdisch Politiker un Präsident († [[2016]]) * [[22. Februar]]: [[Tom Okker]], nedderlannsch Tennisspeler * [[23. Februar]]: [[Frank Luther (Jazzmusiker)|Frank Luther]], US-amerikaansch Jazzmusiker * [[24. Februar]]: [[David Jeffrey Wineland]], US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger * [[28. Februar]]: [[Kelly Bishop]], US-amerikaansch Schauspelerin * [[28. Februar]]: [[Sepp Maier]], düütsch Footballnatschonalspeler un -trainer * [[7. März]]: [[Michael Morris Rosbash]], US-amerikaansch Bioloog un Nobelpriesdräger * [[9. März]]: [[Werner Hans Schmidt]], düütsch Grafiker un Breefmarkenkünstler * [[10. März]]: [[Martin Mann]], düütsch Slagersinger, Komponist, Texter un Produzent * [[15. März]]: [[Jens Elmegård Rasmussen]], däänschen Spraakwetenschopper († [[2013]]) * [[20. März]]: [[Erwin Neher]], düütsch Biophysiker un Nobelpriesdräger * [[31. März]]: [[Mick Ralphs]], britisch Gitarrist, Singer un Songschriever († [[2025]]) * [[1. April]]: [[Jürgen Bohmbach]], düütsch Historiker * [[4. April]]: [[Craig T. Nelson]], US-amerikaansch Schauspeler * [[6. April]]: [[Bernd Spier]], düütsch Slagersinger († [[2017]]) * [[7. April]]: [[Makoto Kobayashi]], japaansch Physiker un Nobelpriesdräger * [[11. April]]: [[Inse-Marie Ortgies]], düütsch Politikerin un Landdagsafordente vun Neddersassen († [[2022]]) * [[16. April]]: [[Wendy Griner]], kanaadsch Ieskunstlöperin * [[19. April]]: [[James Joseph Heckman]], US-amerikaansch Ökonom un Nobelpriesdräger * [[24. April]]: [[Hues Corporation|St. Clair Lee]], US-amerikaaansch Pop- un Soulmusiker († [[2011]]) * [[27. April]]: [[Heikki Westerinen]], finnisch Schachspeler * [[1. Mai]]: [[Costa Cordalis]], greeksch Singer († [[2019]]) * [[4. Mai]]: [[Monica Bleibtreu]], öösterrieksch Schauspelerin, Schauspeeldozentin un Dreihbookschrieverin († [[2009]]) * [[9. Mai]]: [[Manfred Oberdörffer]], düütsch Slagersinger * [[23. Mai]]: [[John Newcombe]], austraalsch Tennisspeler * [[27. Mai]]: [[Pleun Strik]], nedderlannsch Footballnatschonalspeler († [[2022]]) * [[28. Mai]]: [[Paul Desmond Scully-Power]], US-amerikaansch Astronaut * [[6. Juni]]: [[Phillip Allen Sharp]], US-amerikaansch Chemiker, Molekularbioloog un Genetiker as ok Nobelpriesdräger * [[13. Juni]]: [[Ban Ki-moon]], Politiker und Diplomat ut Süüdkorea * [[22. Juni]]: [[Gérard Mourou]], franzöösch Physiker un Nobelpriesdräger * [[26. Juni]]: [[Wolfgang Weber (Footballspeler)|Wolfgang Weber]], düütsch Footballnatschonalspeler * [[1. Juli]]: [[Johan Bontekoe]], nedderlannsch Swemmsportler († [[2006]]) * [[4. Juli]]: [[Monika Wörmer-Zimmermann]], düütsch Politikerin un Landdagsafordnete vun Neddersassen * [[7. Juli]]: [[Jürgen Grabowski]], düütsch Footballnatschonalspeler († [[2022]]) * [[7. Juli]]: [[Götz von Rohr]], düütsch Geograph * [[28. Juli]]: [[Frances Lee McCain]], US-amerikaansch Schauspelerin * [[31. Juli]]: [[Robert Cox Merton]], US-amerikaansch Ökonom un Nobelpriesdräger * [[10. August]]: [[Barbara Erskine]], britsch Schrieverin un Historikerin * [[12. August]]: [[Francesco Morini]], italieensch Footballnatschonalspeler († [[2021]]) * [[14. August]]: [[Arne Elsholtz]], düütsch Schauspeler, Dreih- un Dialogbookschriever, Synchroonsnacker un Synchroonspeelbaas († [[2016]]) * [[21. August]]: [[Peter Weir]], austraalsch Speelbaas un Dreihbookschriever * [[24. August]]: [[Gregory Bruce Jarvis]], US-amerikaansch Ruumfohrer († [[1986]]) * [[1. September]]: [[Akitsugu Konno]], japaansch Skispringer († [[2019]]) * [[11. September]]: [[Serge Haroche]], franzöösch Physiker un Nobelpriesdräger * [[13. September]]: [[Jacqueline Bisset]], britisch Schauspelerin * [[13. September]]: [[Mike Marshall (Schauspeler)|Mike Marshall]], franzöösch-US-amerikaansch Schauspeler († [[2005]]) * [[15. September]]: [[Elke Paulussen]], plattdüüsch Schrieverin * [[16. September]]: [[Adrianus Schenk]], nedderlannsch Iesflinklöper * [[17. September]]: [[Viktoria Brams]], düütsch Schauspelerin un Synchroonsnackerin * [[18. September]]: [[Achaz von Buchwaldt]], düütsch Springrieder * [[25. September]]: [[Michael Douglas (Schauspeler)|Michael Douglas]], US-amerikaansch Schauspeler un Filmproduzent * [[9. Oktober]]: [[The Who|John Entwistle]] britisch Musiker († [[2002]]) * [[11. Oktober]]: [[Uwe Kleina]], düütsch Footballspeler * [[14. Oktober]]: [[Udo Kier]], düütsch Schauspeler († [[2025]]) * [[15. Oktober]]: [[David Trimble]], noordirisch Politiker un Freedensnobelpriesdräger († [[2022]]) * [[21. Oktober]]: [[Jean-Pierre Sauvage]], franzöösch Chemiker un Nobelpriesdräger * [[22. Oktober]]: [[Doris Kunstmann]], düütsch Schauspelerin * [[2. November]]: [[Jeffrey Alan Hoffman]], US-amerikaansch Ruumfohrer * [[8. November]]: [[Jochem Schindler]], öösterriekschen [[Indogermanist]] († [[1944]]) * [[9. November]]: [[Herbert Wimmer]], düütsch Footballnatschonalspeler * [[17. November]]: [[Danny DeVito]], US-amerikaansch Schauspeler * [[17. November]]: [[Claes-Ingvar Lagerkvist]], sweedsch Astronom * [[19. November]]: [[Klaus Fichtel]], düütsch Footballnatschonalspeler * [[21. November]]: [[Harold Ramis]], US-amerikaansch Schauspeler, Dreihbookschriever un Speelbaas († [[2014]]) * [[26. November]]: [[Johanna Schut]], nedderlannsch Iesflinklöperin († [[2025]]) * [[5. Dezember]]: [[Jeroen Krabbé]], nedderlännsch Schauspeler un Speelbaas * [[24. Dezember]]: [[Erhard Keller]], düütsch Iesflinklöper * [[28. Dezember]]: [[Kary Banks Mullis]], US-amerikaansch Biochemiker un Nobelpriesdräger († [[2019]]) * [[29. Dezember]]: [[Jan-Henrik Horn]], düütschen Jurist un Politiker († [[2002]]) == Storven == * [[21. Januar]]: [[Karl Julius Lohnert]], düütsch Astronom un Psycholoog (* [[1885]]) * [[4. Februar]]: [[Arsen Borissowitsch Kozojew]], osseetsch Schriever (* [[1872]]) * [[22. Februar]]: [[Paul Gurran]], düütsch Offizier (* [[1893]]) * [[13. März]]: [[Josef Öman]], sweedsch Maler un Grafiker (* [[1844]]) * [[19. April]]: [[Jimmie Noone]], US-amerikaansch Jazzmusiker (* [[1895]]) * [[22. April]]: [[Hippolyte Aucouturier]], franzöösch Radrennfohrer (* [[1876]]) * [[29. April]]: [[August Heinrich Grimm]], plattdüütsch Schriever (* [[1873]]) * [[18. Juli]]: [[Willem Gerardus Anderiesen]], nedderlannsch Footballnatschonalspeler (* [[1903]]) * [[21. Juli]]: [[Ludwig Beck]], düütsch General un Wedderstandskämper (* [[1880]]) * [[21. Juli]]: [[Werner von Haeften]], düütsch Jurist un Wedderstandskämper (* [[1908]]) * [[21. Juli]]: [[Friedrich Olbricht]], düütsch General un Wedderstandskämper (* [[1888]]) * [[21. Juli]]: [[Claus Schenk Graf von Stauffenberg]], düütsch Offizier un Wedderstandskämper (* [[1907]]) * [[21. Juli]]: [[Albrecht Mertz von Quirnheim]], düütsch Offizier un Wedderstandskämper (* [[1905]]) * [[21. Juli]]: [[Henning von Tresckow]], düütsch Generalmajor un Wedderstandskämper (* [[1901]]) * [[25. Juli]]: [[Hans Georg Schmidt von Altenstadt]], düütsch General (* [[1904]]) * [[28. Juli]]: [[Werner Schrader (Wedderstandskämper)|Werner Schrader]], düütsch Schoolmester, Offizier un Wedderstandskämper (* [[1895]]) * [[8. August]]: [[Erwin von Witzleben]], düütsch Generalfeldmarschall un Wedderstandskämper (* [[1881]]) * [[8. August]]: [[Erich Hoepner]], düütsch Heeresoffizier un Wedderstandskämper (* [[1886]]) * [[8. August]]: [[Hellmuth Stieff]], düütsch Generalmajor un Wedderstandskämper (* [[1901]]) * [[8. August]]: [[Robert Bernardis]], öösterrieksch Wedderstandskämper (* [[1908]]) * [[8. August]]: [[Paul von Hase]], düütsch Offizier un Wedderstandskämper (* [[1885]]) * [[30. August]]: [[Carl Heinrich von Stülpnagel]], düütsch General un Wedderstandskämper (* [[1886]]) * [[15. August]]: [[Egbert Hayessen]], düütsch Wedderstandskämper (* [[1913]]) * [[8. September]]: [[Günther Smend]], düütsch Offizier un Wedderstandskämper (* [[1912]]) * [[13. September]]: [[Wilhelm Dieckmann (Wedderstandskämper, 1893)|Wilhelm Dieckmann]], düütsch Offizier un Wedderstandskämper (* [[1893]]) * [[16. September]]: [[Oswald Kanzler]], düütschen Politiker von de SPD (* [[1833]]) * [[18. September]]: [[Franz Jacob]], düütsch Wedderstandskämper (* [[1906]]) * [[29. September]]: [[Wilhelm Graf zu Lynar]], düütsch Gootsbesitter, Buur un Wedderstandkämper (* [[1899]]) * [[8. Oktober]]: [[Walter Corde]], düütsch Maler (* [[1876]]) * [[13. Oktober]]: [[Hans-Jürgen Graf von Blumenthal]], düütsch Offizier un Wedderstandskämper (* [[1907]]) * [[9. November]]: [[Frank James Marshall]], US-amerikaansch Schachspeler (* [[1877]]) * [[21. November]]: [[Adolf Jäger]], düütsch Footballnatschonalspeler (* [[1889]]) * [[1. Dezember]]: [[George Thomas Bethune-Baker]], engelsch Entomoloog un Lepidopteroloog (* [[1857]]) * [[15. Dezember]]: [[Glenn Miller]], US-amerikaansch Jazz-Basuunist, Bandleader, Komponist un Arrangeur (* [[1904]]) * [[29. Dezember]]: [[Endre Steiner]], ungarisch Schachspeler (* [[1901]]) [[Kategorie:Johr]] [[Kategorie:20. Johrhunnert]] rh44ra8n0jh6a3kw9jy8qg7z2mjmgym 0 16591 1077948 1062793 2026-10-06T14:52:51Z Eastfrisian2 58044 /* Storven */ 1077948 wikitext text/x-wiki {{Navigatschoonsliest Klenner Daag|August}} ==Wat passeert is== * [[1125]]: [[Lothar III. (HRR)|Lothar III.]], Hartog vun [[Hartogdom Sassen|Sassen]], warrt in [[Mainz]] to’n düütschen König wählt == Boren == * [[1745]]: [[Johann Hieronymus Schröter]], düütsch Astronom († [[1816]]) * [[1794]]: [[Johann Georg Conrad Oberdieck]], düütsch Pomoloog († [[1880]]) * [[1852]]: [[Jacobus Henricus van ’t Hoff]], nedderlannsch Chemiker un Nobelpriesdräger († [[1911]]) * [[1884]]: [[Theodor Svedberg]], sweedsch Chemiker un Nobelpriesdräger († [[1971]]) * [[1871]]: [[Ernest Rutherford]], nieseeländsch-britsch Physiker un Nobelpriesdräger († [[1937]]) * [[1913]]: [[Richard Stone]], britisch Wertschapswetenschapler un Nobelpriesdräger († [[1991]]) * [[1923]]: [[Vic Seixas]], US-amerikaansch Tennisspeler († [[2024]]) * [[1924]]: [[Kenny Dorham]], US-amerikaansch Jazzmusiker († [[1972]]) * [[1927]]: [[Helmut Kater]], düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter († [[2012]]) * [[1931]]: [[Hans-Heinrich Eilers]], düütsch Politiker un Landdagsafordneter († [[2019]]) * [[1931]]: [[John Leonard Swigert]], US-amerikaansch Astronaut († [[1982]]) * [[1936]]: [[Gianfranco Petris]], italieensch Footballnatschonalspeler († [[2018]]) * [[1939]]: [[Heinz-Werner Arens]], düütsch Politiker († [[2011]]) * [[1941]]: [[Ignazio Giunti]], italieensch Formel-1-Rennfohrer († [[1971]]) * [[1984]]: [[Diane Valkenburg]], nedderlannsch Iesflinklöperin == Storven == * [[526]]: [[Theoderich de Grote]], König van de [[Ostgoten]] * [[1181]]: [[Alexander III. (Paapst)|Alexander III.]], Paapst (* 1100 oder 1195) * [[1483]]: [[Ludwig XI. (Frankriek)|Ludwig XI.]], König vun [[Frankriek]] (*[[1423]]) * [[1841]]: [[Luis Eduardo Pérez]], Politiker ut Uruguay (* [[1774]]) * [[1866]]: [[Louis Le Breton]], franzöösch Mediziner, Maler un Polarforscher (* [[1818]]) * [[1928]]: [[Wilhelm Wien]], düütsch Physiker un Nobelpriesdräger (* [[1864]]) * [[1944]]: [[Carl Heinrich von Stülpnagel]], düütsch General un Wedderstandskämper (* [[1886]]) * [[1968]]: [[Luitpold Popp]], düütsch Footballnatschonalspeler (* [[1893]]) * [[1980]]: [[Heinz Puvogel]], düütsch Ünnernehmer (* [[1891]]) * [[1985]]: [[Taylor Caldwell]], britsche Schrieverin un Journalistin (* [[1900]]) * [[1993]]: [[Richard Jordan (Schauspeler)|Richard Jordan]], US-amerikaansch Schauspeler (* [[1938]]) * [[2006]]: [[Naguib Mahfouz]], ägyptschen Schriever, Literaturnobelpriesdreger (* [[1911]]) * [[2011]]: [[Gerold Meiners]], plattdüütsch Schriever (* [[1925]]) * [[2013]]: [[Seamus Heaney]], irisch Schriever un Nobelpriesdräger (* [[1939]]) * [[2022]]: [[Michail Sergejewitsch Gorbatschow]], sowjeetsch-russisch Politiker und Freedensnobelpriesdräger (* [[1931]]) [[Kategorie:Dag|August 30]] 0f883r64dvzzeywfrk5662wmjroh2hk 0 16718 1077958 1044524 2026-10-06T19:51:39Z Eastfrisian2 58044 /* Boren */ 1077958 wikitext text/x-wiki De '''18. November''' is de 322. [[Dag]] in’n [[Gregoriaansch Klenner|Gregoriaanschen Klenner]] oder de 323. Dag, wenn en [[Schaltjohr]] is. {{Navigatschoonsliest Klenner Daag|November}} == Wat passeert is == === Politik un Sellschop === * [[1916]]: In den [[Eerste Weltkrieg|Eersten Weltkrieg]] geiht de [[Slacht an de Somme]] to Enn. Bi 1,8 Mio britsche, düütsche un franzöösche Suldaten sünd anve Siet maakt wurrn oder verwunnt. De Allieerten winnt en beten Land. == Boren == * [[1622]]: [[Karl X. Gustav]] vun [[Sweden]], König vun Sweden († [[1660]]) * [[1736]]: [[Anton Graff]], düütsch Portraitmaler († [[1813]]) * [[1885]]: [[Georges Passerieu]], franzöösch Radrennfohrer († [[1928]]) * [[1906]]: [[George Wald]], US-amerikaansch Physioloog un Nobelpriesdräger († [[1997]]) * [[1939]]: [[Werner Gräber]], düütsch Footballspeler († [[1995]]) * [[1939]]: [[John Michael O’Keefe]], britisch-US-amerikaansch Neurowetenschapler un Nobelpriesdräger * [[1952]]: [[Delroy Lindo]], britisch Schauspeler * [[1962]]: [[Kirk Hammett]], US-amerikaansch Musiker, Leadgitarrist vun [[Metallica]] * [[1970]]: [[Geert Van Bondt]], belgisch Radrennfohrer * [[1971]]: [[Karl Deisseroth]], US-amerikaansch Psychiater, Neurobioloog, Bioingenieur un Nobelpriesdräger * [[1976]]: [[Tina Landgraf]], düütsch Schauspelerin * [[1983]]: [[Lois Habert]], franzöösch Biathlet * [[1992]]: [[Emanuel Buchmann]], düütsch Radrennfohrer == Storven == * [[17]]/[[18]]: [[Ovid]], röömschen Dichter (villicht ook up den [[17. November]] storven, * [[43 v. Chr.]]) * [[1886]]: [[Chester Alan Arthur]], US-amerikaansch Politiker un de 21. Präsident vun de USA (* [[1829]]) * [[1922]]: [[Marcel Proust]], fransch Schriever un Essayist (* [[1871]]) * [[1978]]: [[Lennie Tristano]], US-amerikaansch Jazzmusiker, Pianist un Multiinstrumentalist, Arrangeur, Komponist un Musikpädagoog (* [[1919]]) * [[1986]]: [[Michele Mara]], italieensch Radrennfohrer (* [[1903]]) * [[1986]]: [[Otto Peschel]], düütsch Kommunalpolitiker (* [[1915]]) * [[1987]]: [[Jacques Anquetil]], franzöösch Radrennfohrer (* [[1934]]) * [[1994]]: [[Cab Calloway]], US-amerikaansch Jazz-Singer, Saxophonist un Bandleader (* [[1907]]) * [[2002]]: [[James Coburn]], US-amerikaansch Schauspeler (* [[1928]]) * [[2003]]: [[Michael Kamen]], US-amerikaansch Filmmusik-Komponist, Arrangeur un Ledermaker (* [[1948]]) * [[2017]]: [[Ben Riley]], US-amerikaansch Jazzmusiker un Slagtüüchspeler (* [[1933]]) * [[2017]]: [[AC/DC|Malcolm Young]], austraalsch Rockmusiker un Liddmaat vun [[AC/DC]] (* [[1953]]) [[Kategorie:Dag|November 18]] tlo5auwyyog5krpdeih903dxb33w9v6 0 17912 1077959 1046687 2026-10-06T19:52:49Z Eastfrisian2 58044 /* Boren */ 1077959 wikitext text/x-wiki {{Navigatschoonsliest Johr}} == Wat passeert is == * [[15. Januar]]: De [[Assuan-Staudamm]] warrt in Bedriev nahmen * [[26. März]]: [[Bangladesch]] warrt unafhängig * [[3. Mai]]: [[Erich Honecker]] warrt Vörsitter vun dat ZK vun de [[SED]] in de [[DDR]] * [[15. August]]: [[Bahrain]] warrt unafhängig * [[3. September]]: [[Katar]] warrt unafhängig * [[2. Dezember]]: De [[Vereenigte Araabsche Emiraten|Vereenigten Araabschen Emiraten]] weert unafhängig * [[15. Dezember]]: [[Hans Koschnick]] warrt to'n tweeten Mol [[Bremer Börgermeester]]. [[Bremer Senat]] un nee Lannsregeern vun [[Bremen]] is de [[Senat Koschnick II]] == Boren == * [[7. Januar]]: [[Jeremy Renner]], US-amerikaansch Schauspeler * [[8. Januar]]: [[Hirotaka Takeuchi]], japaansch Bargstieger * [[9. Januar]]: [[Marc Houtzager]], nedderlannsch Springrieder * [[17. Februar]]: [[Cynthia Cleese]], engelsch-US-amerikaansch Schauspelerin * [[6. März]]: [[Servais Knaven]], nedderlannsch Radrennfohrer * [[11. März]]: [[Steffen Wesemann]], düütsch-swiezer Radrennfohrer * [[16. März]]: [[Alan Tudyk]], US-amerikaansch Schauspeler * [[2. April]]: [[Nana Spier]], düütsch Schauspelerin, Synchroonsnackerin, Synchroonschrieverin un Synchroonregisseurin * [[16. April]]: [[Sven Fischer]], düütsch Biathlet * [[29. April]]: [[Anja Karliczek]], düütsch Politikerin und Bundsministerin * [[6. Mai]]: [[Till Brönner]], düütsch Trompeter, Komponist, Perfesser för Jazztrompete un Fotograf * [[10. Mai]]: [[Ådne Søndrål]], norweegsch Iesflinklöper * [[10. Mai]]: [[Katja Woywood]], düütsch Schauspelerin * [[17. Mai]]: [[Maxima vun de Nedderlannen]], Ehfro vun König [[Willem-Alexander]] vun de [[Königriek vun de Nedderlannen|Nedderlannen]] * [[14. Juni]]: [[Florencia Labat]], argentiensch Tennisspelerin * [[16. Juni]]: [[Tupac Shakur]], [[USA|US-amerikaanschen]] [[Rap]]per († [[1996]]) * [[17. Juni]]: [[Jelena Wladimirowna Melnikowa-Tschepikowa]], russisch Biathletin * [[25. Juni]]: [[Patrick Sensburg]], düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter * [[3. Juli]]: [[Julian Assange]], politisch Aktivist ut Australien * [[17. Juli]]: [[Cory Doctorow]], kanaadsch Journalist * [[1. August]]: [[İdil Üner]], düütsch-törksche Schauspelersche un Singersche * [[7. August]]: [[Sydney Penny]], US-amerikaansche Schauspelersche * [[9. August]]: [[Davide Rebellin]], italieensch Radrennfohrer († [[2022]]) * [[12. August]]: [[Pete Sampras]], US-amerikaansch Tennisspeler * [[13. August]]: [[Moritz Bleibtreu]], düütsch Schauspeler * [[21. August]]: [[Oliver Grundmann]], düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter * [[28. August]]: [[Todd Eldredge]], US-amerikaansch Ieskunstlöper * [[4. September]]: [[Peggy Schwarz]], düütsch Ieskunstlöperin * [[12. September]]: [[Oscar Camenzind]], Swiezer Radrennfohrer * [[13. September]]: [[Ann-Elen Skjelbreid]], norweegsch Biathletin * [[18. September]]: [[Lance Armstrong]], US-amerikaansch Radrennfohrer * [[21. September]]: [[Beate Wendt]], düütsch Footballnatschonalspelerin * [[21. September]]: [[Luke Wilson]], US-amerikaansch Schauspeler * [[1. Oktober]]: [[Diego Valerga]], argentiensch Schachspeler * [[17. Oktober]]: [[Jana Thiel]], düütsch Sportmoderatsche- un journalistin († [[2016]]) * [[29. Oktober]]: [[Winona Ryder]], US-amerikaansche Schauspelersche * [[18. November]]: [[Karl Deisseroth]], US-amerikaansch Psychiater, Neurobioloog, Bioingenieur un Nobelpriesdräger * [[30. November]]: [[Gerard van Velde]], nedderlannsch Iesflinklöper * [[5. Dezember]]: [[Karl-Theodor zu Guttenberg]], düütsch Politiker un Bundsminister * [[18. Dezember]]: [[Arantxa Sánchez Vicario]], spaansch Tennisspelerin * [[21. Dezember]]: [[Margarita Drobiazko]], litauisch Ieskunstlöperin * [[27. Dezember]]: [[Falko Zandstra]], nedderlannsch Iesflinklöper == Storven == * [[5. Januar]]: [[Richard Gedlich]], düütsch Footballnatschonalspeler (* [[1900]]) * [[10. Januar]]: [[Ignazio Giunti]], italieensch Formel-1-Rennfohrer (* [[1941]]) * [[16. Januar]]: [[Philippe Thys]], belgisch Radrennfohrer (* [[1890]]) * [[26. Januar]]: [[Heinrich Beisenherz]], plattdüütschen Schriever ut [[Düörpm]] (* [[1881]]) * [[26. Februar]]: [[Wilhelm Erpenbeck]], düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* [[1876]]) * [[26. Februar]]: [[Theodor Svedberg]], sweedsch Chemiker un Nobelpriesdräger (* [[1884]]) * [[16. März]]: [[Thomas Edmund Dewey]], US-amerikaansch Politiker (* [[1902]]) * [[16. März]]: [[Emil Richter (Schachspeler)|Emil Richter]], tschechoslowaaksch Schachspeler (* [[1894]]) * [[6. April]]: [[Igor Strawinsky]], russ’sch-US-amerikaansch Komponist (* [[1882]]) * [[24. April]]: [[Lennie Hayton]], US-amerikaansch Jazzmusiker (* [[1908]]) * [[12. Mai]]: [[Alice Frick]], düütsch Politikerin un Landdagsafordnete vun Neddersassen (* [[1895]]) * [[15. Juni]]: [[Wendell Meredith Stanley]], US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger (* [[1904]]) * [[18. Juni]]: [[Paul Karrer]], Swiezer Chemiker un Nobelpriesdräger (* [[1889]]) * [[24. Juni]]: [[Gunnar Sköld]], sweedsch Radrennfohrer (* [[1894]]) * [[26. Juni]]: [[Guillermo Uribe Holguín]], kolumbiaansch Komponist (* [[1880]]) * [[30. Juni]]: [[Georgi Timofejewitsch Dobrowolski|Georgi Dobrowolski]], sowjeetsch Kosmonaut (* [[1928]]) * [[30. Juni]]: [[Wiktor Iwanowitsch Pazajew|Wiktor Pazajew]], sowjeetsch Kosmonaut (* [[1933]]) * [[30. Juni]]: [[Wladislaw Nikolajewitsch Wolkow|Wladislaw Wolkow]], sowjeetsch Kosmonaut (* [[1935]]) * [[3. Juli]]: [[Jim Morrison]], US-amerikaansch Rock-Singer un Texter (* [[1943]]) * [[6. Juli]]: [[Louis Armstrong]], US-amerikaanschen [[Jazz]]- Musiker (* [[1901]]) * [[8. Juli]]: [[Charlie Shavers]], US-amerikaansch Jazzmusiker (* [[1917]]) * [[21. Juli]]: [[Yrjö Väisälä]], finnisch Astronom un Physiker (* [[1891]]) * [[1. August]]: [[Charles Hesse]], düütsch Politiker un Landdagsafordneter vun Neddersassen (* [[1901]]) * [[19. August]]: [[Mary Kendall Browne]], US-amerikaansch Tennisspelerin (* [[1891]]) * [[4. September]]: [[Theodor Lohrmann]], düütsch Footballnatschonalspeler (* [[1898]]) * [[3. Oktober]]: [[Lester Halbert Germer]], US-amerikaansch Physiker un Bargstieger (* [[1896]]) * [[6. Oktober]]: [[Victor Kahn]], russisch-franzöösch Schachspeler (* [[1889]]) * [[2. November]]: [[Martha Vickers]], US-amerikaansch Schauspelerin (* [[1925]]) * [[20. November]]: [[Andreas J. Rottendorf]], plattdüütschen Schriever un Ünnernehmer (* [[1897]]) * [[2. Dezember]]: [[Punch Miller]], US-amerikaansch Jazzmusiker (* [[1894]]) * [[9. Dezember]]: [[Carl Hartmann (Footballspeler)|Carl Hartmann]], düütsch Footballnatschonalspeler (* [[1894]]) * [[26. Dezember]]: [[Joseph Helffrich]], düütsch Astronom (* [[1890]]) ;Ahn bekannt Datum * [[Max Nemitz]], plattdüütschen Schriever un Schoolmeester (* [[1888]]) [[Kategorie:Johr]] [[Kategorie:20. Johrhunnert]] qgnous5v6lc9vkgmdk9pxdpidr2sd8b 0 130511 1077944 958558 2026-10-06T14:11:40Z Demonax 26219 1077944 wikitext text/x-wiki '''Fenton''' betekent * [[Fenton (Cumbria)|Fenton]], Oort in Cumbria, Grootbritannien, * [[Fenton (Northumberland)|Fenton]], Oort in Northumberland, Grootbritannien, * [[Fenton (Nottinghamshire)|Fenton]], Oort in Nottinghamshire, Grootbritannien, * [[Fenton (South Kesteven)|Fenton]], Oort in South Kesteven, Grootbritannien, * [[Fenton (Stoke-on-Trent)|Fenton]], Oort in Stoke-on-Trent, Grootbritannien, * [[Fenton (West Lindsey)|Fenton]], Oort in West Lindsey, Grootbritannien, * [[Fenton (Saskatchewan)|Fenton]], Oort in Saskatchewan, Kanada, * [[Fenton (Illinois)|Fenton]], Oort in Illinois, USA, * [[Fenton (Iowa)|Fenton]], Oort in Iowa, USA, * [[Fenton (Kentucky)|Fenton]], Oort in Kentucky, USA, * [[Fenton (Louisiana)|Fenton]], Oort in Louisiana, USA, * [[Fenton (Michigan)|Fenton]], Oort in Michigan, USA, * [[Fenton (Mississippi)|Fenton]], Oort in Mississippi, USA, * [[Fenton (Missouri)|Fenton]], Oort in Missouri, USA, * [[Fenton (New York)|Fenton]], Oort in New York, USA, * [[Fenton-Gletscher]], Gletscher in Palmerland, Antarktika, * [[Mount Fenton]], Barg in Viktorialand, Antarktika. '''Fenton''' is de Familiennaam von * [[Clyde Fenton]] (1901–1982), austraalschen Piloot, * [[Dennis Fenton]] (1888–1954), US-amerikaanschen Sportschütten, {{:Frank Fenton}}, * [[Geoffrey Fenton]] (üm 1539–1608), engelschen Översetter, * [[George Fenton]] (1949–2026), brietschen Kumponist, * [[Geraldine Fenton]] (* 20. Johrhunnert), kanaadsche Ieskunstlöperin, * [[Graham Fenton]] (* 1974), engelschen Footballspeler, * [[Henry John Horstman Fenton]] (1854–1929), brietschen Chemiker, * [[Ivor D. Fenton]] (1889–1986), US-amerikaanschen Politiker, * [[James Fenton]] (* 1949), brietschen Dichter, * [[Jamie Fenton]] (* 20. Johrhunnert), US-amerikaansche Programmererin, * [[Leslie Fenton]] (1902–1978), US-amerikaanschen Schauspeler un Speelbaas, * [[Lorraine Fenton]] (* 1973), jamaikaansche Lichtathletin, * [[Louis Fenton]] (* 1993), neeseelandschen Footballspeler, * [[Lucien J. Fenton]] (1844–1922), US-amerikaanschen Politiker, * [[Micky Fenton]] (1913–2003), engelschen Footballspeler, {{:Nick Fenton}}, * [[P. J. Fenton]] (* 1985), US-amerikaanschen Ieshockeyspeler, {{:Paul Fenton}}, * [[Reuben Fenton]] (1819–1885), US-amerikaanschen Politiker, * [[Richard Henry Falkland Fenton]] (1837–1916), engelschen Schachspeler, * [[Roger Fenton]] (1819–1869), brietschen Jurist un Fotograaf, * [[Roger Ridley Fenton]] (* 1947), US-amerikaanschen Bibliothekswetenschopper, * [[Ron Fenton]] († 2013), engelschen Footballspeler un -trainer, * [[Tony Fenton]] († 2015), eirschen DJ un Moderator, * [[William M. Fenton]] (1808–1871), US-amerikaanschen Politiker. Kiek ok bi: [[Fenton Township]]. {{Mehrdüdig Begreep}} 2o1g7zxs9hzhzsefafy8105r7xximw9 2 191996 1077952 1077931 2026-10-06T18:13:13Z Eastfrisian2 58044 1077952 wikitext text/x-wiki Bither weer ik as [[Bruker:Eastfrisian]] ünnerwegens. Mit en nee Computer weer de Siet nich mehr hertostellen. Also nu ünner de nee Naam. =Van mi anleggt Artikels= ==Anners Wat== ===Biografien=== [[Lea Ahlborn]], [[Ormond Stone]] ===Sonstiges=== [[Atlanta Falcons]], [[University of Iowa]] ==Automobilrennsport== [[Andrea Kimi Antonelli]], [[Jack Brabham]], [[Guy Edwards]], [[Jacques Laffite]] (4). ==Bargen/Bargstieger== [[Wladimir Alexandrowitsch Karatajew]], [[Peter Knubel]], [[Johannes Zumtaugwald]] ==Biathlon== ===Sportler=== [[Ragnhild Femsteinevik]], [[Lou Jeanmonnot]], [[Michal Krčmář]], [[Philipp Nawrath]], [[Johanna Skottheim]], [[Justus Strelow]], [[Julia Tannheimer]] (7). === Veranstaltungen=== [[Olympisch Winterspelen 2026/Biathlon]] ==Football== [[Willy Baumgärtner]], [[Gerhard Hanappi]], [[Alfred Heiß]], [[Norbert Hof]], [[Pieter Andreas Kemper]], [[Albin Kitzinger]], [[Karl Koller (Footballspeler)]], [[Kees Kuijs]], [[Theodor Lohrmann]], [[Peter Nogly]], [[Niccolò Pisilli]], [[Carsten Ramelow]], [[François Remetter]], [[Wim Rijsbergen]], [[Manfred Ritschel]], [[Mehmet Scholl]], [[Orlando de la Torre]], [[Walter Zastrau]] (18) ==Ieskunstloop== [[Charles Tickner]] ==Indianer== [[Yomba]] ==Kark== ===Paapst=== [[Anicetus]], [[Calixt I.]], [[Cornelius (Bischop vun Rom)]], [[Urban I.]], [[Viktor I.]] (5) ===Kardinal=== [[Carlo Leopoldo Calcagnini]] ==Literatur== [[Louise Penny]] ==Maleree, Maler== [[Richard Parkes Bonington]], [[Margaret Sarah Carpenter]], [[Lovis Corinth]], [[Walter Jungblut]], [[Franz Obrien]] (5) ==Musik== ===Klassik=== [[Camille Saint-Saëns]], [[Henri Vieuxtemps]] ===Jazz=== [[Aimé Barelli]], [[Cab Calloway]], [[Bruce Eisenbeil]], [[Gil Evans]], [[Jimmy Giuffre]], [[Percy Heath (Jazzmusiker)]], [[Bill Holman]], [[Freddie Hubbard]], [[Jimmie Lunceford]], [[Dave Peyton]], [[Horace Silver]], [[Sarah Vaughan]], [[Mike Wofford]] (13). ===Rock/Pop=== [[Aliotta Haynes Jeremiah]], [[Sheena Easton]], [[The Last Dinner Party]], [[Three Dog Night]] ==Natschonalsozialismus (Lüüd, Wedderstand, Krieg usw.)== [[Paul von Hase]], [[Carl Heinrich von Stülpnagel]] ==Nobelpries== [[Philippe Aghion]], [[Sidney Altman]], [[John Michael Bishop]], [[Mary Elisabeth Brunkow]], [[Thomas Robert Cech]], [[Camilo José Cela]], [[John Clarke (Physiker)]], [[Elias James Corey]], [[Allan McLeod Cormack]], [[Hans Georg Dehmelt]], [[Karl Deisseroth]], [[Michel Devoret]], [[Jerome Isaac Friedman]], [[Pierre-Gilles de Gennes]], [[Michail Sergejewitsch Gorbatschow]], [[Trygve Haavelmo]], [[Franzis Halzen]], [[Peter Hegemann]], [[Peter Wilkinson Howitt]], [[Henry Way Kendall]], [[Susumu Kitagawa]], [[László Krasznahorkai]], [[María Corina Machado]], [[John Matthew Martinis]], [[Joel Mokyr]], [[Georg Nagel (Biophysiker)]], [[Wolfgang Paul (Physiker)]], [[Fred Ramsdell]], [[Richard Robson (Chemiker)]], [[Shimon Sakaguchi]], [[Bert Sakmann]], [[William Forsyth Sharpe]], [[Richard Edward Taylor]], [[Harold Eliot Varmus]], [[Omar Yaghi]] (35). ==Öörd, Städer, Eilannen== [[Curaçao]], [[Kabul]], [[Manchester]], [[Niono]], [[Zandvoort]] (5) ==Politik== [[Günther Boekhoff]], [[Günther Bredehorn]], [[William Ewart Gladstone]], [[Gabriele Iwersen]], [[Tobias Heilmann (Politiker, 1975)|Tobias Heilmann]], [[Philipp Raulfs]], [[Rita Süssmuth]] (7). ==Radsport== [[Christophe Laporte]], [[Adrie van der Poel]], [[Tadej Pogačar]], [[Alec Segaert]], [[Jasper Stuyven]], [[Cian Uijtdebroeks]] (6). ==Ruumfohrt== [[Oleg Germanowitsch Artemjew]], [[Jeffrey Alan Hoffman]], [[Juri Wassiljewitsch Malyschew]] ==Schach== [[Juraj Druska]], [[Božidar Đurašević]], [[Denis Kadrić]], [[Gideon Ståhlberg]], [[Boris Tschatalbaschew]], [[Jonathan Westerberg]] (6) ==Schauspeel== [[Amy Benkenstein]], [[Irene Dunne]], [[Henry Fonda]], [[Robert Fuller]], [[Mary Kerridge]], [[Penelope Milford]], [[Robert Morley]], [[Theresa Underberg]] (8) ==Slötter (un Borgen)== [[Slott Bīriņi|Bīriņi]], [[Slott Les Roches-Baritaud|Les Roches-Baritaud]], [[Manderley Castle]], [[Slott Walzin|Walzin]] (4) ==Swemmsport== [[Aileen Riggin]], [[David Wilkie (Swemmsportler)|David Wilkie]] ==Tennis== [[Beryl Penrose]], [[Norma Stoker]], [[Pam Teeguarden]] ==Universitäten== [[Cardinal Stritch University]] 1quehgccolcctu6ni04cqiionu9w10d 1077953 1077952 2026-10-06T18:13:41Z Eastfrisian2 58044 /* Nobelpries */ 1077953 wikitext text/x-wiki Bither weer ik as [[Bruker:Eastfrisian]] ünnerwegens. Mit en nee Computer weer de Siet nich mehr hertostellen. Also nu ünner de nee Naam. =Van mi anleggt Artikels= ==Anners Wat== ===Biografien=== [[Lea Ahlborn]], [[Ormond Stone]] ===Sonstiges=== [[Atlanta Falcons]], [[University of Iowa]] ==Automobilrennsport== [[Andrea Kimi Antonelli]], [[Jack Brabham]], [[Guy Edwards]], [[Jacques Laffite]] (4). ==Bargen/Bargstieger== [[Wladimir Alexandrowitsch Karatajew]], [[Peter Knubel]], [[Johannes Zumtaugwald]] ==Biathlon== ===Sportler=== [[Ragnhild Femsteinevik]], [[Lou Jeanmonnot]], [[Michal Krčmář]], [[Philipp Nawrath]], [[Johanna Skottheim]], [[Justus Strelow]], [[Julia Tannheimer]] (7). === Veranstaltungen=== [[Olympisch Winterspelen 2026/Biathlon]] ==Football== [[Willy Baumgärtner]], [[Gerhard Hanappi]], [[Alfred Heiß]], [[Norbert Hof]], [[Pieter Andreas Kemper]], [[Albin Kitzinger]], [[Karl Koller (Footballspeler)]], [[Kees Kuijs]], [[Theodor Lohrmann]], [[Peter Nogly]], [[Niccolò Pisilli]], [[Carsten Ramelow]], [[François Remetter]], [[Wim Rijsbergen]], [[Manfred Ritschel]], [[Mehmet Scholl]], [[Orlando de la Torre]], [[Walter Zastrau]] (18) ==Ieskunstloop== [[Charles Tickner]] ==Indianer== [[Yomba]] ==Kark== ===Paapst=== [[Anicetus]], [[Calixt I.]], [[Cornelius (Bischop vun Rom)]], [[Urban I.]], [[Viktor I.]] (5) ===Kardinal=== [[Carlo Leopoldo Calcagnini]] ==Literatur== [[Louise Penny]] ==Maleree, Maler== [[Richard Parkes Bonington]], [[Margaret Sarah Carpenter]], [[Lovis Corinth]], [[Walter Jungblut]], [[Franz Obrien]] (5) ==Musik== ===Klassik=== [[Camille Saint-Saëns]], [[Henri Vieuxtemps]] ===Jazz=== [[Aimé Barelli]], [[Cab Calloway]], [[Bruce Eisenbeil]], [[Gil Evans]], [[Jimmy Giuffre]], [[Percy Heath (Jazzmusiker)]], [[Bill Holman]], [[Freddie Hubbard]], [[Jimmie Lunceford]], [[Dave Peyton]], [[Horace Silver]], [[Sarah Vaughan]], [[Mike Wofford]] (13). ===Rock/Pop=== [[Aliotta Haynes Jeremiah]], [[Sheena Easton]], [[The Last Dinner Party]], [[Three Dog Night]] ==Natschonalsozialismus (Lüüd, Wedderstand, Krieg usw.)== [[Paul von Hase]], [[Carl Heinrich von Stülpnagel]] ==Nobelpries== [[Philippe Aghion]], [[Sidney Altman]], [[John Michael Bishop]], [[Mary Elisabeth Brunkow]], [[Thomas Robert Cech]], [[Camilo José Cela]], [[John Clarke (Physiker)]], [[Elias James Corey]], [[Allan McLeod Cormack]], [[Hans Georg Dehmelt]], [[Karl Deisseroth]], [[Michel Devoret]], [[Jerome Isaac Friedman]], [[Pierre-Gilles de Gennes]], [[Michail Sergejewitsch Gorbatschow]], [[Trygve Haavelmo]], [[Francis Halzen]], [[Peter Hegemann]], [[Peter Wilkinson Howitt]], [[Henry Way Kendall]], [[Susumu Kitagawa]], [[László Krasznahorkai]], [[María Corina Machado]], [[John Matthew Martinis]], [[Joel Mokyr]], [[Georg Nagel (Biophysiker)]], [[Wolfgang Paul (Physiker)]], [[Fred Ramsdell]], [[Richard Robson (Chemiker)]], [[Shimon Sakaguchi]], [[Bert Sakmann]], [[William Forsyth Sharpe]], [[Richard Edward Taylor]], [[Harold Eliot Varmus]], [[Omar Yaghi]] (35). ==Öörd, Städer, Eilannen== [[Curaçao]], [[Kabul]], [[Manchester]], [[Niono]], [[Zandvoort]] (5) ==Politik== [[Günther Boekhoff]], [[Günther Bredehorn]], [[William Ewart Gladstone]], [[Gabriele Iwersen]], [[Tobias Heilmann (Politiker, 1975)|Tobias Heilmann]], [[Philipp Raulfs]], [[Rita Süssmuth]] (7). ==Radsport== [[Christophe Laporte]], [[Adrie van der Poel]], [[Tadej Pogačar]], [[Alec Segaert]], [[Jasper Stuyven]], [[Cian Uijtdebroeks]] (6). ==Ruumfohrt== [[Oleg Germanowitsch Artemjew]], [[Jeffrey Alan Hoffman]], [[Juri Wassiljewitsch Malyschew]] ==Schach== [[Juraj Druska]], [[Božidar Đurašević]], [[Denis Kadrić]], [[Gideon Ståhlberg]], [[Boris Tschatalbaschew]], [[Jonathan Westerberg]] (6) ==Schauspeel== [[Amy Benkenstein]], [[Irene Dunne]], [[Henry Fonda]], [[Robert Fuller]], [[Mary Kerridge]], [[Penelope Milford]], [[Robert Morley]], [[Theresa Underberg]] (8) ==Slötter (un Borgen)== [[Slott Bīriņi|Bīriņi]], [[Slott Les Roches-Baritaud|Les Roches-Baritaud]], [[Manderley Castle]], [[Slott Walzin|Walzin]] (4) ==Swemmsport== [[Aileen Riggin]], [[David Wilkie (Swemmsportler)|David Wilkie]] ==Tennis== [[Beryl Penrose]], [[Norma Stoker]], [[Pam Teeguarden]] ==Universitäten== [[Cardinal Stritch University]] kqq5zct36fy1p3dhbkiwpi80izc8yr7 0 195569 1077957 1077872 2026-10-06T19:32:17Z Eastfrisian2 58044 /* Nobelpriesen */ 1077957 wikitext text/x-wiki {{Navigatschoonsliest Johr}} == Wat passeert is == === Politik un Sellschap === * [[3. Januar]]: De Vereenigten Staten hemm bi en Angreep up [[Venezuela]] de sien Staats­chef [[Nicolás Maduro]] fangen nommen un buten Land brocht. * [[13. September]]: Kommunalwahl in Neddersassen === Kunst un Kultur === ===Sport=== * [[3. Januar]]: De engelsch Dartspeler [[Luke Littler]] hett to'n tweeten Mal de Darts-Welt­meester­schap wunnen. * [[26. April]]: Der Kenianer [[Sabastian Sawe]] hett in London as eerst Minsch en Marathon in weniger as 2 Stünnen wunnen. * [[3. Juli]]: [[Julian Nagels­mann]] is as Bundstrainer vun de düütsch Footballnatschonalmannschap torüchtreeden. === Weertschap === * [[1. Januar]]: Dat Land [[Bulgarien]] is in den Euroruum upnommen wurrn. * [[17. Januar]]: Nah mehr as 20-johrig Verhanneln is dat Freehannelsafkommen EU-Mercosur in [[Asunción]] vun Sieden vun de EU un Vertreedern vun de [[Mercosur]]-Staaten ünnerschreven wurrn. * [[29. August]]: In en Volks­befraagen hett de Bevöl­kerung vun [[Iesland]] gegen de Wedderupnahm vun Biträensverhanneln mit de [[Europääsch Union]] stimmt. === Religion === * [[2. Juli]]: De [[Vatikan]] hett all Liddmaaten vun de [[Pius­bröerschap]] ut de röömsch-kathoolsch Kark utslooten un all Preester ex­kommunizeert. === Katastrophen un Terroransläge === * [[1. Januar]]: Bi de [[Brandkatastrophe vun Crans-Montana]] kommt um de 40 Minschen to Dood un mehr as 100 wurrn deelwies swoor besehrt. * [[26. August]]: Bi en Störtfloot in [[Nepal]] un [[Tibet]] sünd tomindst 1.120 Minschen to Dood kommen; mehr as 4.600 Minschen gellen as vermisst. == Boren == == Storven == * [[2. Januar]]: [[Horst Witzler]], düütsch Footballtrainer (* [[1932]]) * [[11. Januar]]: [[Louis Eugene Brus]], US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger (* [[1943]]) * [[1. Februar]]: [[Rita Süssmuth]], düütsch Politikerin, Bundsministerin un Präsidentin Düütsch Bundsdag (* [[1937]]) * [[2. Februar]]: [[Ken Peplowski]], US-amerikaansch Jazzmusiker (* [[1959]]) * [[5. Februar]]: [[Friedrich G. Beckhaus]], düütsch Schauspeler un Synchroonsnacker (* [[1927]]) * [[6. Februar]]: [[Wolfgang Mahnke]], Bioloog un plattdütschen Schriever (* [[1937]]) * [[6. Februar]]: [[Bruno Parma]], jugoslaawsch-sloweensch Schachspeler (* [[1941]]) * [[18. Februar]]: [[Josef Piontek]], düütsch Footballnatschonalspeler un -trainer (* [[1940]]) * [[22. Februar]]: [[Botho von Schwarzkopf]], düütsch Manager (* [[1948]]) * [[2. März]]: [[Günther Bredehorn]], düütsch Politiker un Bundsdagsafordneter (* [[1935]]) * [[8. März]]: [[Anthony James Leggett]], US-amerikaansch Physiker un Nobelpriesdräger (* [[1938]]) * [[14. März]]: [[Christopher Albert Sims]], US-amerikaansch Ökonom un Nobelpriesdräger (* [[1942]]) * [[20. März]]: [[John Michael Bishop]], US-amerikaansch Viroloog, Krebsforscher, Mikrobioloog un Nobelpriesdräger (* [[1936]]) * [[25. März]]: [[Ursula Heyer]], düütsch Schauspelerin un Synchroonsnackerin (* [[1940]]) * [[31. März]]: [[Kees Kuijs]], nedderlannsch Footballnatschonalspeler (* [[1931]]) * [[6. April]]: [[Peter Nissen (Schriever)|Peter Nissen]], plattdüütsch Schriever (* [[1957]]) * [[6. April]]: [[Christian Schwarz-Schilling]], düütsch Politiker un Bundsminister (* [[1930]]) * [[24. April]]: [[Dirk Kempthorne]], US-amerikaansch Politiker (* [[1951]]) * [[25. April]]: [[Jesper Thilo]], däänsch Jazzmusiker (* [[1941]]) * [[15. Mai]]: [[Edmund Strother Phelps]], US-amerikaansch Ökonoom un Nobelpriesdräger (* [[1933]]) * [[25. Mai]]: [[Sonny Rollins]], US-amerikaansch Jazzmusiker un -komponist (* [[1930]]) * [[17. Juni]]: [[Alexander Michailowitsch Samokutjajew]], russisch Kosmonaut (* [[1970]]) * [[18. Juni]]: [[François Englert]], belgisch Physiker un Nobelpriesdräger (* [[1932]]) * [[19. Juni]]: [[Guy Edwards]], britisch Rennfohrer (* [[1942]]) * [[26. Juni]]: [[Manfred Ritschel]], düütsch Footballnatschonalspeler (* [[1946]]) * [[6. Juli]]: [[Louise Lasser]], US-amerikaansch Schauspelerin (* [[1939]]) * [[11. Juli]]: [[Tonegawa Susumu]], japaansch Molekularbiologe, Immunoloog un Nobelpriesdräger (* [[1939]]) * [[16. Juli]]: [[Rudolph Arthur Marcus]], US-amerikaansch Chemiker un Nobelpriesdräger (* [[1923]]) * [[18. Juli]]: [[Moses Ali]], ugandisch Politiker (* [[1939]]) * [[20. Juli]]: [[Joachim Kerzel]], düütsch Schauspeler un Synchroonsnacker (* [[1941]]) * [[27. Juli]]: [[Paul Effert]], düütsch Breefmarkenkünstler un Medailleur (* [[1931]]) * [[21. August]]: [[Frans Verbeeck (Radsportler)|Frans Verbeeck]], belgisch Radrennfohrer (* [[1941]]) * [[24. August]]: [[Hideki Shirakawa]], japansch Chemiker un Nobelpriesdräger (* [[1936]]) * [[31. August]]: [[Ada Yonath]], israeelsch Strukturbiologin un Nobelpriesdrägerin (* [[1939]]) * [[2. September]]: [[Wilfried Wesemael]], belgisch Radrennfohrer (* [[1950]]) * [[24. September]]: [[Peter Nogly]], düütsch Footballnatschonalspeler (* [[1947]]) == Nobelpriesen == * [[Nobelpries för Physiologie oder Medizin|Medizin oder Physiologie]]: [[Karl Deisseroth]], [[Peter Hegemann]] un [[Georg Nagel (Biophysiker)|Georg Nagel]] * [[Nobelpries för Physik|Physik]]: [[Francis Halzen]] * [[Nobelpries för Chemie|Chemie]]: * [[Nobelpries för Literatur|Literatur]]: * [[Fredensnobelpries|Freeden]]: * [[Nobelpries för Wertschapswetenschapen|Wertschapswetenschapen]]: [[Kategorie:Johr]] [[Kategorie:21. Johrhunnert]] qe4iaryag96xwue5lomdm8xl7v9mr7q 0 197937 1077945 1077935 2026-10-06T14:48:49Z Eastfrisian2 58044 fardig 1077945 wikitext text/x-wiki [[Datei:Bundesarchiv Bild 183-R63893, Carl Heinrich von Stülpnagel.jpg|mini|General der Infanterie Carl-Heinrich von Stülpnagel (1941)]] '''Carl-Heinrich Rudolf Wilhelm von Stülpnagel''' (* [[2. Januar]] [[1886]] in [[Berlin]]; † [[30. August]] [[1944]] in [[Berlin-Plötzensee]]) weer en düütsch [[Offizier]], zuletzt [[General der Infanterie]] vun de [[Wehrmacht]] in‘n [[Tweete Weltkrieg|Tweeten Weltkrieg]]. As Liddmaat in’n Wedderstand gegen den Natschonalsozialismus weer he an den [[Anslag vun'n 20. Juli 1944]] bedeeligt. == Familie un Eerste Weltkrieg == [[Stülpnagel (Adelsgeschlecht)|Stülpnagel]] is de Naam vun en [[Uckermark|uckermärkisch]] [[Düütsch Adel|Adelsgeslecht]], dat 1321 eerstmals oorkundlich nöömt wurr. Carl-Heinrich von Stülpnagel weer de Söhn vun den preußischen Generalleutnant [[Hermann von Stülpnagel]] (1839–1912) un de sien Ehefru Luise, borene Freiin von der [[Tann (Adelsgeslecht)|Tann]]-Rathsamhausen (1856–1907). He hett 1904 dat Abitur an dat [[Lessing-Gymnasium (Frankfort an’n Main)|Lessing-Gymnasium]] in [[Frankfort an’n Main]] afleggt. Am 1. Oktober 1904 is he in [[Darmstadt]] as [[Fahnenjunker]] in dat [[Leibgarde-Infanterie-Regiment (1. Großherzoglich Hessisches) Nr. 115|1.&nbsp;Großherzoglich Hessische Infanterie-(Leibgarde-)Regiment Nr.&nbsp;115]] vun de [[Preußische Armee|Preußischen Armee]] intreeden. Nah dat bestahn Offiziersexamen an‘n 18. Mai 1905 wurr he an’n 21. Januar 1906 [[Leutnant]]. Van’n 1. Oktober 1911 bit to‘n 30. Juni 1914 hett he de [[Preußische Kriegsakademie|Kriegsakademie]] in Berlin besöcht un wurr Midden Juli 1913 to’n [[Oberleutnant]] befördert. Bi Kriegsbeginn 1914 weer he [[Kompaniechef|Chef]] vun de 12. [[Kompanie (Militär)|&nbsp;Kompanie]] vun sien [[Regiment]] un [[Adjutant|Regimentsadjutant]]. An‘n 19. Juli 1915 wurr he to’n [[Hauptmann (Offizier)|Hauptmann]] befördert. An‘n 20. Januar 1916 hett he up [[Slott Brandis (Sassen)|Goot Brandis]] Helene Freiin von [[Pentz (Adelsgeschlecht)|Pentz]] (1889–1965), de Dochter vun den sassischen Gootsbesitter [[Pentz (Adelsgeslecht)#Ältere Mecklenburgische Linie (Haus Volzrade-Gremmelin)|Friedrich Freiherr von Pentz]], [[Familienfideikommiss]]herr up GootBrandis, un de sien Fru Marie, borene Steinmetz heiraadt. Ut de Ehe gungen Joachim (geb. 1917), Walter (geb. 1919) as ok de Dochter Marie-Luise (geb. 1923) hervör. An’n Enn’n vun den [[Eerste Weltkrieg|Eersten Weltkrieg]] weer Stülpnagel [[Eerster Generalstaffsoffizier]] vun de [[18. Division (Düütsch Kaiserriek)|18. Infanterie-Division]] an de [[Westfront (Eerste Weltkrieg)|Westfront]].<ref>Ernst Klee: ''Das Personenlexikon zum Dritten Reich. Wer war was vor und nach 1945.'' 2. Auflage, Fischer, Frankfurt am Main 2005, S. 612. ISBN 3-596-16048-0.</ref> För sien Wirken harr he beid Klassen vun dat [[Iesern Krüüz]] kregen.<ref>Ok zo de folgend Orden [[Johannes Hürter]]: ''Hitlers Heerführer. Die deutschen Oberbefehlshaber im Krieg gegen die Sowjetunion 1941/42.'' Oldenbourg, München 2007, D. 667. ISBN 978-3-486-57982-6 (Abruf [[Verlag Walter de Gruyter|De Gruyter]] Online).</ref> == Weimarer Republiek un Tweete Weltkrieg == [[Datei:Bundesarchiv Bild 101I-030-0787-10, Polen, General Carl Heinrich v. Stülpnagel.jpg|mini|Carl-Heinrich von Stülpnagel, 1941, Polen]] 1920 hett he sück an den [[Kapp-Putsch|Putsch]] ünner Führung vun [[Walther von Lüttwitz]] un [[Wolfgang Kapp]] gegen de jung Republiek bedeeligt. 1924 wurr he to’n Chef vun dat Infanterieregiments 3 in Düütsch-Eylau un in disse Stellung 1925 to’n Major befördert. In de nahfolgend twee Johren weer he in dat Riekswehrministerium in Berlin tätig, tüschen 1927 un 1929 1. Generalstaffsoffizier vun de 6. Division in [[Mönster]] in Westfalen. Dör de Verleggen vun den Staff vun dat II. Bataillon un de 5. un 6. Kompanie vun dat II. (Preußischen) Infanterie-Regiments Nr. 5 nah [[Reppin]] un deren Intoog an’n 3. April 1928 wurr he as Kommanderender an den siet 1688 bestahn Standoort versett. De Eenheiten hemm in den Loop vun dat johr de nee baut See-Kaserne un de Friedrich-Franz-Kaserne betrucken. Stülpnagel wahn in dat Eckhuus Präsidentenstraße/Ecke Parkstraße mit Blick up den vun den preußischen Kronprinz Friedrich (lateren König Friedrich II. von Preußen) 1735/36 anleggt Gorden; sien Interesse an disse Epoche vun de Geschichte hett hüm dorto veranlaat, verscheeden Bidrääg dorto to verfaaten, so de 1934 in Reppin rutkommen Schrift „Stadt und Grafschaft Ruppin in Berührung mit dem brandenburgisch-preußischen Heer bis zur Zeit Friedrich des Großen“.<ref>Irina Rockel: "Ihr, die Ihr die Zeit überlebt: Vergesst nicht!" Angehörige der Neuruppiner Garnison im Kampf gegen den deutschen Nationalsozialismus, Hrsg. Kreisverwaltung Ostprignitz-Ruppin, Neuruppin 1997, S. 53.</ref> An‘n 1. Februar 1930 wurr he to’n Oberstleutnant befördert. In‘n Harvst 1931 wurr he Lehrgruppen-Kommandeur vun de Infanterieschool Dresden; sien Nahfolger in Reppin wurr [[Paul von Hase]]. Buterdem hett he bit 1933 gemeensam mit Generalmajor [[Ludwig Beck]] an en Deenstvörschrift för de „Truppenführung“ arbeit. In dat Fröhkohr 1932 wurr he in den Staff vun dat 7. (Preußischen) Rieder-Regiment in Breslau tätig. In’n Dezember 1932 wurr Stülpnagel dör sien Früend, de just beförderten Generalleutnant Ludwig Beck mit to glieker Tiet eegen Beförderung to’n Oberst i.&nbsp;G. in dat [[Riekswehrministerium]] kommandeert. Hier övernehm he af 1. Dezember de Leitung vun de [[Afdeelen Frömd Heere]] in dat Truppenamt. He hett dorbi [[Herbert Fischer (General)|Herbert Fischer]] aflöst, de de 1927/28 in‘n Arbeitsberiek anfungen Umstrukturieeren fortsett harr. De Afdeelen weer verantwortlich för dat Utwerten vun de militärisch Informatschonen över de Strietkräfte vun anner Länner, vör allen vun de mögelken militärischen Gegner. In sien Amtszeit fallt dorbi tüschen 1934 un 1935 dat Upsplitten vun de Upgaven to de Feindlageanalyse tüschen Riekswehr un Luftwappen. Nah den Mord an den Bundskanzler vun Öösterriek [[Engelbert Dollfuß]] an‘n 25. März 1934 un de Inszenierung vun den so nöömten [[Röhm-Putsch]] in‘n Sommer 1934 wur sien Hollen to dat NS-Regime tonehmend kritischer. Vör allen de in beid historschen Ereignissen sichtbar wurrn Skrupellosigkeit vun dat NS-System, Lüüd, de anner Upfaaten to dat Recken vun en politisch Teel hemm, dör Mord ut den Weg to rümen, hett sien Motivatschoon nahhollend präägt. In de Afspraken to de Vörbereitung vun den Putsch un dormit in de tatsächliche Vorgahnswies vun de Machthebber in Berlin gegen de Dollfuß-Regeeren in Wien weer he sülvst inbetrucken.<ref>[[Peter Broucek]]: ''Ein österreichischer General gegen Hitler. Feldmarschalleutnant [[Alfred Jansa]]. Erinnerungen.'' Boehlau Verlag, Wien 2011, ISBN 978-3-205-78148-6, S. 570.</ref> An‘n 1. Oktober 1935 wurr he to’n [[Generalmajor]] nöömt un in dat Folgejohr övergeev he de Leitung vun de Afdeelen Frömd Heere an sien Nahfolger [[Kurt von Tippelskirch]] (1891–1957). An‘n 6. Oktober 1936 wurr von Stülpnagel Kommandeur vun de nee upstellt [[30. Infanterie-Division (Wehrmacht)|30. Infanterie-Division]] in [[Lübeck]]. He weer af Februar 1938 [[Oberquartiermeister]] II un vun November 1938 bit Mai 1940 Oberquartiermeister I in den [[Oberkommando des Heeres|Generalstaff vun dat Heer]] un somit Stellvertreder vun Generalstaffschef [[Franz Halder]]. An‘n 20. April 1939 erfolg sien Beförderung to’n [[General der Infanterie]]. Stülpnagel weer in de [[Septemberverschwörung]] vun 1938 inweeht un hörr ok in’n Winter 1939/40 to de entscheeden Gegner vun Hitler in‘n [[Generalstaff vun dat Heer]]. Wiels de tweet Phase vun den [[Westfeldtoog]] führ he tietwielig dat [[II. Armeekorps (Wehrmacht)|II. Armeekorps]]. Ansluutend wurr he Vörsitter vun de [[Düütsch Wappenstillstandskommission (1940–1944)|düütsch-franzöösch Wappenstillstandskommission]] bit to’n Dezember 1940. Dornah führ he de [[17. Armee (Wehrmacht)|17. Armee]] vun de [[Heeresgrupp Süd]] in‘n [[Düütsch-Sowjeetsch Krieg|Düütsch-Sowjeetschen Krieg]]. As [[Kommandeerend General]] vun de 17. Armee weer he in de [[Ukraine]] mit den Morden an Jöden konfronteert. Nahdem de sowjeetsch Truppen ut Lemberg an’n 28. Juni 1941 aftrucken weern, hemm de Ukrainer dor en Pogrom maakt, an den sück nah de Besetten vun de Stadt an’n Mörgen vun den 30. Juni dör de 1. Gebirgs-Jäger-Division ünner Generalmajor [[Hubert Lanz]] ok Hülpswillige, Liddmaaten vun de Insatzgruppen as ok Wehrmachtsuldaten bedeeligen deen. Wiel Stülpnagel all vör dat Besetten vun de Stadt den Kommandeerenden General vun dat XXXXIX. Armeekorps Generalleutnant [[Ludwig Kübler]] mit sien Vertretung to dat Uprechthollen vun Sekerheit, Disziplin un Ordnung beupdragt harr, droog de vun Kübler insett Stadtkommandant Oberst [[Karl Wintergerst]] de Verantwortung dorför, dat de Pogrom nich sofort stoppt wurr, sonnern dör de Utstellung vun de Lieken von de vun den Sowjets in‘t Gefängnis ümbrocht Ukrainer anfüert wurr.<ref>[[Hannes Heer]]: ''Blutige Ouvertüre. Lemberg, 30. Juni 1941: Mit dem Einmarsch der Wehrmachttruppen beginnt der Judenmord.'' In: ''Die Zeit.'' Nr. 26/2001.</ref> Tomal der Armee vun Stülpnagel Verbindung to den flinken Vörmarsch vun de benahbert [[1. Panzerarmee (Wehrmacht)|Panzergruppe I]] hollen muss, ist dat meest nich mögelk, hüm mit Ereignismellen vun de UdSSR Nr. 10 vun dat [[Riekssekerungshööftamt]] van’n 2. Juni 1941 in Verbindung to bringen: „AOK 17 hat angeregt, zunächst die in den neu besetzten Gebieten wohnhaften anti-jüdisch und anti-kommunistisch eingestellten Polen zu Selbstreinigungsaktionen zu benutzen.“<ref>[[Klaus-Michael Mallmann]] u.&nbsp;a. (Hrsg.): ''Die „[[Ereignismeldungen UdSSR]]“ 1941. Dokumente der Einsatzgruppen in der Sowjetunion.'' WBG, Darmstadt 2011, S. 64–68, hier S. 66; siehe dazu Christian Streit: ''Angehörige des militärischen Widerstands und der Genozid an den Juden im Südabschnitt der Ostfront.'' In: Gerd R. Ueberschär (Hrsg.): ''NS-Verbrechen und der militärische Widerstand gegen Hitler.'' Primus, Darmstadt 2000, S. 90–103, hier S. 91 f.</ref> Wiel se to’n Bispeel wörtlich [[Reinhard Heydrich]] sien Insatzbefehlen Nr. 1 van’n 29. Juni un Nr. 2 van’n 1. Juli entspreckt un deren Övereenstimmen mit de Wehrmacht vörspeelt, kunn sück dat um en Produkt vun dat Riekssekerungshööftamt hanneln. Ahn Twiefel droog Stülpnagel de Verantwortung för de vun hüm afteekend Befehle vun Liddmaaten vun sien Staff, dat bi Sabotageakten „in erster Linie jüdische und kommunistische Einwohner“ to Verantwortung to trecken weern. „Besonders die jüdischen [[Komsomolze]]n sind als Träger der Sabotage und Bandenbildung Jugendlicher anzusehen.“<ref>Zitiert nach: Johannes Hürter: ''Hitlers Heerführer.'' München 2007, S. 572.</ref> Dorför, dat he sülvst en „entschiedener Antisemit“ weer, as [[Manfred Messerschmidt]] oordeelt,<ref>Manfred Messerschmidt: ''Motive der militärischen Verschwörer gegen Hitler.'' In: Gerd R. Ueberschär (Hrsg.): ''NS-Verbrechen und der militärische Widerstand gegen Hitler.'' Primus, Darmstadt 2000, S. 107–118, hier S. 110.</ref> is dat dat eenzige Argument vun sien Denkschrift an da Heeresgruppenkommando Süd van’n 12. August 1941 över „Stellung und Einfluss des Bolschewismus“.<ref>Barbara Koehn: ''Carl-Heinrich von Stülpnagel. Offizier und Widerstandskämpfer. Eine Verteidigung.'' Duncker & Humblot, Berlin 2008, S. 143 f.</ref> Hör letzt Afsnitt entspreckt offenbar de NS-Ideologie: „Vermehrter Kampf gegen den Bolschewismus und das vor allem in seinem Sinne wirkende [[Weltjudentum|internationale Judentum]]. […] Unter der Bevölkerung des besetzten Gebietes ist vielfach eine gereizte Stimmung gegen die Juden. […] Andererseits wurde auch schon festgestellt, dass drakonische Maßnahmen gegen Juden bei einzelnen Bevölkerungskreisen Mitleid und Sympathie für sie erzeugt haben. Nachdrückliche Aufklärung über das Judentum unter der Bevölkerung gerade in der Ukraine ist daher erforderlich, um zunächst eine entschlossenere und einheitlichere Ablehnung zu erzielen.“ Dat statt de Repressalien Propaganda fordert wurr, passt to de vorangahnd Deelen, de sück entgegen de natschonalsozialistischen Politik för en „Heranziehung zur Mitarbeit, vernünftige Behandlung und auch Versorgung der Bevölkerung“ as ok en Förderung vun den wertschaplichen Upbau vörsehn dee. Disse Ambivalenz führt to de Vermooden, dat Stülpnagel sien Kritik in‘n Blick up den Böverbefehlshebber vun de Heeresgrupp Süd Generalfeldmarschall [[Gerd von Rundstedt]] dör en regimekonformen Afsluss afsekern wull.<ref>[[Gerhard Ringshausen]]: ''Widerstand und Antisemitismus. Der Fall Carl-Heinrich von Stülpnagel.'' In: ''Kirchliche Zeitgeschichte / Contemporary Church History.'' Band 27, 2014, S. 144–162, hier S. 155 f.</ref> Wegen sien Aflehnung vun de Besattens- un Eroberungspolitik hett Stülpnagel, de an’n 21. August 1941 dat [[Ridderkrüüz vun dat Iesern Krüüz]] erhollen harr, an’n 4. Oktober 1941 sien Rückträe as Böverbefehlshebber vun de 17. Armee, offiziell as Krankmellen. [[Datei:Frankfurt, Hauptfriedhof, Grab Hermann von Stülpnagel.JPG|mini|Erinnerungstafel an Carl Heinrich von Stülpnagel an dat Graff vun sien Vader up den Hööftkarkhoff vun Frankfort an‘n Main]] [[Datei:Carl-Heinrich von Stülpnagel AlterFriedhof Borna.jpg|mini|Erinnerungsgraff an Carl-Heinrich von Stülpnagel up dat Familiengraff „Von Pentz“ in‘n Olt Karkhoff in Brandis. Koordinaten: 51°20'11.8"N 12°36'34.5"E]] In‘n Februar 1942 wurr he as Nahfolger vun sien wietlüftig Verwandten [[Otto von Stülpnagel]] to‘n [[Militärbefehlshebber in Frankriek]] mit Sitt in Paris nöömt, wat he bit Juli 1944 bleev. In disse Funktschoon hett he an’n 29. Mai 1942 anordnt, dat all franzöösch Jöden af dat sösste Levensjohr up de linke Borstsiet en [[Jödensteern|geelen Steern]] mit de Upschrift „Juif“ (Jööd) oder „Juive“ (Jöödin) to dragen harrn.<ref>[[Die Verfolgung und Ermordung der europäischen Juden durch das nationalsozialistische Deutschland 1933–1945|VEJ]] 5/323 in: Katja Happe, Michael Mayer, Maja Peers (Bearb.): ''Die Verfolgung und Ermordung der europäischen Juden durch das nationalsozialistische Deutschland 1933–1945'' (Quellensammlung) Band 5: ''West- und Nordeuropa 1940–Juni 1942.'' München 2012, ISBN 978-3-486-58682-4, S. 812/813. Inkrafttreten: 7. Juni 1942.</ref> In disse Tiet hett he wiederhen Kuntakt to den Wedderstand hollen, ünner annern dör sien Mitarbeiter Oberstleutnant vun de Reserve [[Caesar von Hofacker]] (1896–1944, henricht in [[Gedenkstätte Plötzensee|Berlin-Plötzensee]]). == 20. Juli 1944 == An de Verschwörung vun de Offiziere gegen [[Adolf Hitler]], de to den [[Anslag vun’n 20. Juli 1944]] führen dee, weer Stülpnagel unmittelbar un ut Övertüügen, dat de Politik vun dat NS-Regime Düütschland in de Katastrophe führen würr, bedeeligt. Hüm gelung dat, in Paris de wichtigsten Funktschonäre un Führer vun de [[Schuulstaffel]], vun den [[Sekerheitsdeenst vun den Rieksführer SS]] un vun de [[Geheime Staatspolizei]] fastnehmen to laaten. Insgesamt wurden 1.200 Angehörige vun dat NS-Regimes verhaft. Vergevens harr Stülpnagel versöcht, den [[Oberbefehlshaber West]], Generalfeldmarschall [[Günther von Kluge]], to de Deelnahm an den Putsch zu bewegen. As in de Nacht nah den Anslag de Nahricht vun de sien Fehlslahn Paris recken dee, hett von Kluge hüm vun sien Posten wegnommen. Von Stülpnagel kreeg an’n 21. Juli 1944 den Befehl, sück bi dat [[Oberkommando vun de Wehrmacht]] in [[Wünsdorf]] bi Berlin to mellen. Ünnerwegen, bi [[Verdun]], hett he sien Fohrer seggt, dat he sück dat Slachtfeld ankieken wull, wo he in’n Eersten Weltkrieg kämpt harr. He is ut dat Auto utsteegen, hett sück in den Kopp schaaten un in de Mass störrt. Sien Begleitung truck hüm aber ut dat Water un broch de swoorbesehrten blindwurrn Mann in en [[Lazarett]].<ref>Wolfgang Malanowski: ''Schluss mit dem Krieg, ihr Idioten.'' In: ''Der Spiegel.'' Nr. 23, 1994 ([https://www.spiegel.de/spiegel/print/d-13685672.html spiegel.de]).</ref> Dor wurr he vun de [[Gestapo]] verhaft un nah Berlin brocht. He wurr an’n 30. August 1944 vun den [[Volksgerichtshoff]] ünner den Vörsitt vun [[Roland Freisler]] to’n [[Dood dör den Strang]] veroordeelt un an’n sülvigen Dag henricht. An’m 23. Juli weer all [[Karl Kitzinger]], vörmals [[Wehrmachtbefehlshebber]] in dat [[Reichskommissariat Ukraine]], to sien Nahfolger as Militärbefehlshebber in Frankriek nöömt wurrn. == Erinnerung == Up dat Graff vun sien Vader up den [[Hööftkarkhoff (Frankfort an‘n Main)|Frankforter Hööftkarkhoff]] wurr en Erinnerungstafel an Carl Heinrich von Stülpnagel anbrocht. Dat Graff wurr vun den Magistrat vun de Stadt to’n Ehrengraff verklort. == Genealogie == * [[Werner von Kieckebusch]]: ''Geschichte des Geschlechtes v. Stülpnagel'', Band 1, Druck Berliner Börsen-Zeitung GmbH, Verlag "[[Die Wehrmacht|DW]]" GmbH, Berlin 1938, S. 209 ff. (Mit Motiv). * [[Walter von Hueck]]: ''[[Genealogisches Handbuch des Adels]].'' ''Adelige Häuser A (Uradel)'', Band XVIII, Band 87 der Gesamtreihe GHdA, Hrsg. Deutsches Adelsarchiv, C. A. Starke, Limburg (Lahn) 1985, S. 429. {{ISSN|0435-2408}} == Kiek ok bi == * [[List vun de Lüde vun’n 20. Juli 1944]] == Literatur == * Heinrich von Stülpnagel in: Internationales Biographisches Archiv 03/1953 vom 5. Januar 1953, im Munzinger-Archiv (Artikelanfang free afropbar). * Heinrich Bücheler: ''Carl-Heinrich von Stülpnagel, Soldat – Philosoph – Verschwörer.'' Ullstein, Berlin 1989. ISBN 3-550-07300-3. * [[Johannes Hürter]]: ''Hitlers Heerführer. Die deutschen Oberbefehlshaber im Krieg gegen die Sowjetunion 1941/42.'' R. Oldenbourg, München 2006, S. 666 f. ISBN 3-486-57982-7. * [[Ernst Klee]]: ''[[Das Personenlexikon zum Dritten Reich]]. Wer war was vor und nach 1945.'' Fischer Verlag, Frankfurt am Main 2005, S. 612. ISBN 3-596-16048-0. * [[Barbara Koehn]]: ''Carl-Heinrich von Stülpnagel. Offizier und Widerstandskämpfer. Eine Verteidigung.'' In: ''Zeitgeschichtliche Forschungen.'' Band 34, Duncker & Humblot, Berlin 2008. ISBN 978-3-428-12892-1. * [[Gerhard Ringshausen]]: ''Widerstand und Antisemitismus. Der Fall Carl-Heinrich von Stülpnagel.'' In: ''Kirchliche Zeitgeschichte / Contemporary Church History.'' Jahrgang 27, Hrsg. [[Andrea Strübind]], V&R, Göttingen 2014, S. 144–162. * [[Friedrich-Christian Stahl]]: ''General Karl-Heinrich von Stülpnagel.'' In: [[Gerd R. Ueberschär]] (Hrsg.): ''Hitlers militärische Elite. Von den Anfängen des Regimes bis Kriegsbeginn.'' Band 1. Primus, Darmstadt 1998, ISBN 3-89678-083-2, S. 240–247. * Gerd R. Ueberschär (Hrsg.): ''NS-Verbrechen und der militärische Widerstand gegen Hitler.'' Primus, Darmstadt 2000, ISBN 3-89678-169-3, darin: ** Christian Streit: ''Angehörige des militärischen Widerstands und der Genozid an den Juden im Südabschnitt der Ostfront.'' S. 90–103. ** [[Manfred Messerschmidt]]: ''Motive der militärischen Verschwörer gegen Hitler.'' S. 107–118. ** [[Hans Mommsen]]: ''Die Stellung der Militäropposition im Rahmen der deutschen Widerstandsbewegung gegen Hitler.'' S. 119–134. * [[Andreas von Klewitz]]: ''General d. Inf. Carl-Heinrich von Stülpnagel und der 20. Juli 1944 in Paris.'' In: ''Die Angeklagten des 20. Juli vor dem Volksgerichtshof.'' 2001, S. 97–111. ([https://d-nb.info/961357134/04 Inhaltsverzeichnis]) == Weblinks == {{Commons}} * [https://portal.dnb.de/opac.htm?method=simpleSearch&query=118855433 DNB-Katalog] * Markus Würz: [https://www.dhm.de/lemo/biografie/carl-heinrich-von-stuelpnagel Carl-Heinrich von Stülpnagel] Tabellarisch Levensloop in’n LeMO (DHM un HdG) * [https://www.gdw-berlin.de/vertiefung/biografien/personenverzeichnis/biografie/view-bio/carl-heinrich-von-stuelpnagel/ Körtbiografie] vun de der Gedenkstätte Deutscher Widerstand * [http://www.vonstuelpnagel.de/update2003/Sites/Geschichte/Carl-Heinrich-216.pdf Biografie] up vonstuelpnagel.de (PDF; 50&nbsp;kB) == Enkeld Nahwiesen == <references /> {{Normdaten|TYP=p|GND=118855433|LCCN=nr90001206|VIAF=50022907}} {{SORTIERUNG:Stulpnagel, Carlheinrich von}} [[Kategorie:Mann]] [[Kategorie:Börger von Düütschland]] [[Kategorie:Boren 1886]] [[Kategorie:Storven 1944]] [[Kategorie:Düütsch Wedderstand]] [[Kategorie:Militärperson (Tweete Weltkrieg)]] [[Kategorie:Offizier]] 3lnvp9evao42ffbeikn1ck3eyxovtug 0 197943 1077950 2026-10-06T18:09:27Z Eastfrisian2 58044 Nee ut Weblenken un düütsch WP - Anfang 1077950 wikitext text/x-wiki '''Francis Louis Halzen''' (* [[23. März]] [[1944]] in [[Tienen]], [[Belgien]])<ref>Levensdaten nah ''American Men and Women of Science'', Thomson Gale 2004</ref> is en belgisch-US-amerikaansch [[Elementardeelkenphysik]]er un [[Astrophysik]]er, bekannt för de Entwicklung vun dat [[IceCube]]-Neutrinoobservatoriums an‘n Südpol, dat siet 2010 in Bedriev is. Hüm wurr 2026 de [[Nobelpries för Physik]] tospraaken.<ref name="Nobel26">{{Internetquelle |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/ |titel=Homepage of the Nobel Prize - Francis Halzen, Facts |sprache=en-US |abruf=2026-10-06}}</ref> == Leven == Halzen hett Physik an de [[Université catholique de Louvain|Kathoolsch Universität Löwen]] studeert, an de he 1966 mit en Diplom un 1969 mit de Promotschoon afsluutendee. As [[Postdoc|Post-Doktorand]] weer he bit 1971 an dat [[CERN]].<ref name="inspire">{{cite web |url=http://inspirehep.net/author/profile/F.Halzen.1 |title=Halzen, Francis L. Author profile |publisher=[[INSPIRE-HEP]] |access-date=2019-07-18 |language=en}}</ref> 1972 wurr he [[Assistant Professor]], 1974 ''Associate Professor'' un 1977 Perfesser an der [[University of Wisconsin–Madison]]. Af 1987 weer he dort ''Gregory Breit Distinguished Professor'' un af 1991 ''Hilldale Professor''. 2014 weer he Francqui-Professor an de Kathoolsch Universität Löwen un 2012 Gastperfesser an de [[Technische Universität München|TU München]]. == Schriften == * mit [[Alan D. Martin]]: Quarks and Leptons: an introductory course in modern particle physics, Wiley 1984 == Weblinks == * [https://icecube.wisc.edu/~halzen/ Homepage bi IceCube] * [https://www.physics.wisc.edu/people/francis-lhalzen Homepage, University of Wisconsin] == Enkeld Nahwiesen == <references /> {{Normdaten|TYP=p|GND=143093207|LCCN=n/82/117628|NDL=00442280|VIAF=228901272}} 8z2acf77pcq97qs9lx14d1ofykuvdgr 1077951 1077950 2026-10-06T18:09:49Z Eastfrisian2 58044 1077951 wikitext text/x-wiki '''Francis Louis Halzen''' (* [[23. März]] [[1944]] in [[Tienen]], [[Belgien]])<ref>Levensdaten nah ''American Men and Women of Science'', Thomson Gale 2004</ref> is en belgisch-US-amerikaansch [[Elementardeelkenphysik]]er un [[Astrophysik]]er, bekannt för de Entwicklung vun dat [[IceCube]]-Neutrinoobservatorium an‘n Südpol, dat siet 2010 in Bedriev is. Hüm wurr 2026 de [[Nobelpries för Physik]] tospraaken.<ref name="Nobel26">{{Internetquelle |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/ |titel=Homepage of the Nobel Prize - Francis Halzen, Facts |sprache=en-US |abruf=2026-10-06}}</ref> == Leven == Halzen hett Physik an de [[Université catholique de Louvain|Kathoolsch Universität Löwen]] studeert, an de he 1966 mit en Diplom un 1969 mit de Promotschoon afsluutendee. As [[Postdoc|Post-Doktorand]] weer he bit 1971 an dat [[CERN]].<ref name="inspire">{{cite web |url=http://inspirehep.net/author/profile/F.Halzen.1 |title=Halzen, Francis L. Author profile |publisher=[[INSPIRE-HEP]] |access-date=2019-07-18 |language=en}}</ref> 1972 wurr he [[Assistant Professor]], 1974 ''Associate Professor'' un 1977 Perfesser an der [[University of Wisconsin–Madison]]. Af 1987 weer he dort ''Gregory Breit Distinguished Professor'' un af 1991 ''Hilldale Professor''. 2014 weer he Francqui-Professor an de Kathoolsch Universität Löwen un 2012 Gastperfesser an de [[Technische Universität München|TU München]]. == Schriften == * mit [[Alan D. Martin]]: Quarks and Leptons: an introductory course in modern particle physics, Wiley 1984 == Weblinks == * [https://icecube.wisc.edu/~halzen/ Homepage bi IceCube] * [https://www.physics.wisc.edu/people/francis-lhalzen Homepage, University of Wisconsin] == Enkeld Nahwiesen == <references /> {{Normdaten|TYP=p|GND=143093207|LCCN=n/82/117628|NDL=00442280|VIAF=228901272}} 664dmr9ziikofdktrw8js5jkoiqodot 1077954 1077951 2026-10-06T18:15:43Z Eastfrisian2 58044 1077954 wikitext text/x-wiki '''Francis Louis Halzen''' (* [[23. März]] [[1944]] in [[Tienen]], [[Belgien]])<ref>Levensdaten nah ''American Men and Women of Science'', Thomson Gale 2004</ref> is en belgisch-US-amerikaansch [[Elementardeelkenphysik]]er un [[Astrophysik]]er, bekannt för de Entwicklung vun dat [[IceCube]]-Neutrinoobservatorium an‘n Südpol, dat siet 2010 in Bedriev is. Hüm wurr 2026 de [[Nobelpries för Physik]] tospraaken.<ref name="Nobel26">{{Internetquelle |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/ |titel=Homepage of the Nobel Prize - Francis Halzen, Facts |sprache=en-US |abruf=2026-10-06}}</ref> == Leven == Halzen hett Physik an de [[Université catholique de Louvain|Kathoolsch Universität Löwen]] studeert, an de he 1966 mit en Diplom un 1969 mit de Promotschoon afsluutendee. As [[Postdoc|Post-Doktorand]] weer he bit 1971 an dat [[CERN]].<ref name="inspire">{{cite web |url=http://inspirehep.net/author/profile/F.Halzen.1 |title=Halzen, Francis L. Author profile |publisher=[[INSPIRE-HEP]] |access-date=2019-07-18 |language=en}}</ref> 1972 wurr he [[Assistant Professor]], 1974 ''Associate Professor'' un 1977 Perfesser an der [[University of Wisconsin–Madison]]. Af 1987 weer he dort ''Gregory Breit Distinguished Professor'' un af 1991 ''Hilldale Professor''. 2014 weer he Francqui-Professor an de Kathoolsch Universität Löwen un 2012 Gastperfesser an de [[Technische Universität München|TU München]]. == Schriften == * mit [[Alan Douglas Martin]]: Quarks and Leptons: an introductory course in modern particle physics, Wiley 1984 == Weblinks == * [https://icecube.wisc.edu/~halzen/ Homepage bi IceCube] * [https://www.physics.wisc.edu/people/francis-lhalzen Homepage, University of Wisconsin] == Enkeld Nahwiesen == <references /> {{Normdaten|TYP=p|GND=143093207|LCCN=n/82/117628|NDL=00442280|VIAF=228901272}} ktg405bdlnn735nlr2a0frrgq10x686 1077955 1077954 2026-10-06T19:28:47Z Eastfrisian2 58044 fardig 1077955 wikitext text/x-wiki '''Francis Louis Halzen''' (* [[23. März]] [[1944]] in [[Tienen]], [[Belgien]])<ref>Levensdaten nah ''American Men and Women of Science'', Thomson Gale 2004</ref> is en belgisch-US-amerikaansch [[Elementardeelkenphysik]]er un [[Astrophysik]]er, bekannt för de Entwicklung vun dat [[IceCube]]-Neutrinoobservatorium an‘n Südpol, dat siet 2010 in Bedriev is. Hüm wurr 2026 de [[Nobelpries för Physik]] tospraaken.<ref name="Nobel26">{{Internetquelle |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/ |titel=Homepage of the Nobel Prize - Francis Halzen, Facts |sprache=en-US |abruf=2026-10-06}}</ref> == Leven == Halzen hett Physik an de [[Université catholique de Louvain|Kathoolsch Universität Löwen]] studeert, an de he 1966 mit en Diplom un 1969 mit de Promotschoon afsluutendee. As [[Postdoc|Post-Doktorand]] weer he bit 1971 an dat [[CERN]].<ref name="inspire">{{cite web |url=http://inspirehep.net/author/profile/F.Halzen.1 |title=Halzen, Francis L. Author profile |publisher=[[INSPIRE-HEP]] |access-date=2019-07-18 |language=en}}</ref> 1972 wurr he [[Assistant Professor]], 1974 ''Associate Professor'' un 1977 Perfesser an der [[University of Wisconsin–Madison]]. Af 1987 weer he dort ''Gregory Breit Distinguished Professor'' un af 1991 ''Hilldale Professor''. 2014 weer he Francqui-Professor an de Kathoolsch Universität Löwen un 2012 Gastperfesser an de [[Technische Universität München|TU München]]. He is [[Principal Investigator]] an dat [[IceCube]] un hett tovör af 1988 an de sien Vörgänger [[Antarctic Muon And Neutrino Detector Array|AMANDA]] arbeit. 2018 wurr he to’n utwärtig Liddmaan vun de [[Academia Europaea]] wählt.<ref>[https://www.ae-info.org/ae/Member/Halzen_Francis Indrag] up de Internetsiet vun de Academia Europaea</ref> == Utteknungen == * 1994: Fellow der [[American Physical Society]] * 2005: Naamsgever för de [[Halzen Mesa]] in de Antarktis * 2006: [[Helmholtz-Pries]] vun de [[Alexander von Humboldt-Stiftung]] * 2013: ''Breakthrough of the Year Award'' vun de Tietschrift ''Physics World'' för dat eerstmalige Opdecken vun kosmisch Neutrinos jensiets vun de [[Melkstraat]] * 2015: [[Balzan-Pries]]<ref>{{Internetquelle |url=https://www.balzan.org/de/preistraeger/francis-halzen |titel=Francis Halzen |hrsg=Fondazione Internazionale Premio Balzan |sprache=de |abruf=2023-09-16}}</ref> un Pries vun de [[European Physical Society]] för Astrodeelkenphysik un Kosmologie * 2017: [[Julius Wess-Pries]] * 2018: [[Bruno-Pontecorvo-Preis]]<ref>[https://indico.jinr.ru/conferenceDisplay.py?confId=734 125th session of the Scientific Council]</ref> * 2021: [[Bruno-Rossi-Pries]] * 2024: Liddmaat vun de [[National Academy of Sciences]] * 2026: [[APS Medal for Exceptional Achievement in Research]]<ref>{{Internetquelle |autor=Erica K. Brockmeier |url=https://www.aps.org/apsnews/2025/12/medal-francis-halzen |titel=Francis Halzen and the search for ghost particles |werk=aps.org |hrsg=[[American Physical Society]] |datum=2025-12-08 |sprache=en |abruf=2026-02-22}}</ref> * 2026: [[Nobelpries för Physik]]<ref name="Nobel26" /> Halzen is Ehrendokter vun de [[Universität Gent]], de [[Universität Uppsala]] un de [[Ruhr-Universität Baukem]]. {{SORTIERUNG:Halzen, Francis}} [[Kategorie:Mann]] [[Kategorie:Börger von Belgien]] [[Kategorie:Börger von de USA]] [[Kategorie:Boren 1944]] [[Kategorie:Physiker]] [[Kategorie:Astrophysiker]] [[Kategorie:Nobelpriesdräger (Physik)]] == Schriften == * mit [[Alan Douglas Martin]]: Quarks and Leptons: an introductory course in modern particle physics, Wiley 1984 == Weblinks == * [https://icecube.wisc.edu/~halzen/ Homepage bi IceCube] * [https://www.physics.wisc.edu/people/francis-lhalzen Homepage, University of Wisconsin] == Enkeld Nahwiesen == <references /> {{Normdaten|TYP=p|GND=143093207|LCCN=n/82/117628|NDL=00442280|VIAF=228901272}} mmc58k34h9lqswk2he6qs7n851lpfvt 1077956 1077955 2026-10-06T19:29:31Z Eastfrisian2 58044 1077956 wikitext text/x-wiki '''Francis Louis Halzen''' (* [[23. März]] [[1944]] in [[Tienen]], [[Belgien]])<ref>Levensdaten nah ''American Men and Women of Science'', Thomson Gale 2004</ref> is en belgisch-US-amerikaansch [[Elementardeelkenphysik]]er un [[Astrophysik]]er, bekannt för de Entwicklung vun dat [[IceCube]]-Neutrinoobservatorium an‘n Südpol, dat siet 2010 in Bedriev is. Hüm wurr 2026 de [[Nobelpries för Physik]] tospraaken.<ref name="Nobel26">{{Internetquelle |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/ |titel=Homepage of the Nobel Prize - Francis Halzen, Facts |sprache=en-US |abruf=2026-10-06}}</ref> == Leven == Halzen hett Physik an de [[Université catholique de Louvain|Kathoolsch Universität Löwen]] studeert, an de he 1966 mit en Diplom un 1969 mit de Promotschoon afsluutendee. As [[Postdoc|Post-Doktorand]] weer he bit 1971 an dat [[CERN]].<ref name="inspire">{{cite web |url=http://inspirehep.net/author/profile/F.Halzen.1 |title=Halzen, Francis L. Author profile |publisher=[[INSPIRE-HEP]] |access-date=2019-07-18 |language=en}}</ref> 1972 wurr he [[Assistant Professor]], 1974 ''Associate Professor'' un 1977 Perfesser an der [[University of Wisconsin–Madison]]. Af 1987 weer he dort ''Gregory Breit Distinguished Professor'' un af 1991 ''Hilldale Professor''. 2014 weer he Francqui-Professor an de Kathoolsch Universität Löwen un 2012 Gastperfesser an de [[Technische Universität München|TU München]]. He is [[Principal Investigator]] an dat [[IceCube]] un hett tovör af 1988 an de sien Vörgänger [[Antarctic Muon And Neutrino Detector Array|AMANDA]] arbeit. 2018 wurr he to’n utwärtig Liddmaan vun de [[Academia Europaea]] wählt.<ref>[https://www.ae-info.org/ae/Member/Halzen_Francis Indrag] up de Internetsiet vun de Academia Europaea</ref> == Utteknungen == * 1994: Fellow der [[American Physical Society]] * 2005: Naamsgever för de [[Halzen Mesa]] in de Antarktis * 2006: [[Helmholtz-Pries]] vun de [[Alexander von Humboldt-Stiftung]] * 2013: ''Breakthrough of the Year Award'' vun de Tietschrift ''Physics World'' för dat eerstmalige Opdecken vun kosmisch Neutrinos jensiets vun de [[Melkstraat]] * 2015: [[Balzan-Pries]]<ref>{{Internetquelle |url=https://www.balzan.org/de/preistraeger/francis-halzen |titel=Francis Halzen |hrsg=Fondazione Internazionale Premio Balzan |sprache=de |abruf=2023-09-16}}</ref> un Pries vun de [[European Physical Society]] för Astrodeelkenphysik un Kosmologie * 2017: [[Julius Wess-Pries]] * 2018: [[Bruno-Pontecorvo-Preis]]<ref>[https://indico.jinr.ru/conferenceDisplay.py?confId=734 125th session of the Scientific Council]</ref> * 2021: [[Bruno-Rossi-Pries]] * 2024: Liddmaat vun de [[National Academy of Sciences]] * 2026: [[APS Medal for Exceptional Achievement in Research]]<ref>{{Internetquelle |autor=Erica K. Brockmeier |url=https://www.aps.org/apsnews/2025/12/medal-francis-halzen |titel=Francis Halzen and the search for ghost particles |werk=aps.org |hrsg=[[American Physical Society]] |datum=2025-12-08 |sprache=en |abruf=2026-02-22}}</ref> * 2026: [[Nobelpries för Physik]]<ref name="Nobel26" /> Halzen is Ehrendokter vun de [[Universität Gent]], de [[Universität Uppsala]] un de [[Ruhr-Universität Baukem]]. == Schriften == * mit [[Alan Douglas Martin]]: Quarks and Leptons: an introductory course in modern particle physics, Wiley 1984 == Weblinks == * [https://icecube.wisc.edu/~halzen/ Homepage bi IceCube] * [https://www.physics.wisc.edu/people/francis-lhalzen Homepage, University of Wisconsin] == Enkeld Nahwiesen == <references /> {{Normdaten|TYP=p|GND=143093207|LCCN=n/82/117628|NDL=00442280|VIAF=228901272}} {{SORTIERUNG:Halzen, Francis}} [[Kategorie:Mann]] [[Kategorie:Börger von Belgien]] [[Kategorie:Börger von de USA]] [[Kategorie:Boren 1944]] [[Kategorie:Physiker]] [[Kategorie:Astrophysiker]] [[Kategorie:Nobelpriesdräger (Physik)]] 0mbrokh0jhp29pri72h0tfy7902sal2 0 197944 1077960 2026-10-06T20:02:23Z AngelArchiv 62123 Erstellt durch Übersetzen der Seite „[[:de:Special:Redirect/revision/251230709|Der Tod in Flandern]]“ 1077960 wikitext text/x-wiki '''De Dood in't Flandern''' (op Hoogdüütsch ''Der Tod in Flandern'', ok ''Flandrischer Totentanz'', oder ''Der Tod reit’t auf einem kohlschwarzen Rappen'') is en Leed ut de 20. Jahrhunnert dat in de [[bündsche Jugend]] schreven worrn is. == Opkumstgeschicht == [[Datei:Elsa_Laura_von_Wolzogen_mit_Laute.jpg|duum|Elsa Laura vun Wolzogen mit ehr Laute, um 1923]] Dat Leed is to'n eersten Mol 1916 as ''Vlaamse dodendans'' op [[Nedderlandsche Spraak|nedderlandsch]] vun L. van de Lende opkrützt.<ref>''Vlaamse dodendans'': {{Webarchiv|url=http://www.carpegeel.be/lied.aspx?id=1326|wayback=20160701142044|text=Liedtext}} un {{Webarchiv|url=http://carpegeel.be/muziek/Vlaamse%20dodendans.mp3|wayback=20160501205453|text=Tonbispill}} op carpegeel.be</ref> Dat geiht um't Blootvergeten in't [[Flandernslachten|Flandernslacht]] un de Kämp üm Langemarck un Ypern in't Novembermaand 1914. De Singwies geiht op en „rheinsches Dooden-“ oder „Nonnendanzleed“ ut'n 15. Johrhunnert torüch. Wokeen dat Leed op Düütsch schreeven hett is nich bekannt. Togerschreven warrt dat an Elsa Laura vun Wolzogen, de vör un duern de [[Eerste Weltkrieg]] olle un niege Leeder ut Düütschland as ok anner europäisch Länners sammelte. Se hett dat Leed 1917 in't sövent Reeg vun ehr ''Leeder to't Laut'' to'n eersten Mol verapentlicht. Disse Reeg warr bi Friedrich Hofmeister in [[Leipzig]] erstmols rutbraakt. Dat weer ok de Verlag vun't Zupfgeigenhansl, dörch wat dat Leed in de Jugendbewegung, de [[Wandervagel]], rasch künnig warrn is. == Rezeptschoon na de Eerste Weltkrieg == Na de [[Eerste Weltkrieg]] warrt dat Leed, woans veele andere ut de Tied vun der [[Wandervagel]], vun unlieken Gruppen as de [[bündsche Jugend]] övernommen. Dat werr in Düütschland fast as beleeft as ''In Flanders Fields'' in [[England]]. == Schriftdom == * Walter Moßmann, Peter Schleuning: ''Wir haben jetzt die Schnauze voll. Alte und neue politische Lieder.'' Rowohlt, Reinbek 1978, ISBN 3-499-17159-7. * Karl Adamek: ''Politisches Lied heute: zur Soziologie des Singens von Arbeiterliedern : empirischer Beitrag mit Bildern und Noten.'' (= Band 4 der ''Schriften des Fritz-Hüser-Instituts für Deutsche und Ausländische Arbeiterliteratur'' der Stadt Dortmund), Klartext, Köln 1987. == Weblinks == * [https://www.volksliederarchiv.de/der-tod-reitet-auf-einem-kohlschwarzen-rappen-flandern-in-not/ Liedtext] in't Volksliederarchiv * Helmut Niemeyer: [https://www.zeit.de/1984/10/der-tod-auf-rappen-oder-schimmel/seite-1 ''Der Tod auf Rappen oder Schimmel''] bi Zeit Online. * [https://ingeb.org/refer/dertodre.MP3 Hörbeispiel] op ingeb.org == Eenkelnachwees == <references /> bl4m1l9xs1fihac81d66dwg67eghz6j