विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 2782 1357826 1348008 2026-06-04T15:54:06Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1357826 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | type = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | name = प्यूठान जिल्ला | image_skyline = View of Swargadwari Temple Phythan.jpg | image_caption = [[स्वर्गद्वारी]] | image_map = Pyuthan Province5 locator.png | map_caption = [[लुम्बिनी प्रदेश]]मा प्युठानको (गाढा पहेँलो) स्थान | image_map1 = [[चित्र:प्युठान जिल्लाका स्थानीय तहहरू (वडा विभाजन).png|280px]] | subdivision_type = [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची|देश]] | subdivision_name = {{NPL}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[लुम्बिनी प्रदेश]] | seat_type = [[मुख्यालय|सदरमुकाम]] | seat = [[प्युठान नगरपालिका|प्यूठान]] | area_total_km2 = १३०९ | population_total = २३१,८४८ | population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|२०७८]] | population_density_km2 = auto | blank_name_sec1 = [[नेपालमा बोलिने भाषाहरू|भाषाहरू]] | blank_info_sec1 = [[नेपाली भाषा]] | timezone1 = [[नेपालको प्रमाणिक समय]] | utc_offset1 = +०५:४५ }} '''प्यूठान जिल्ला''' [[नेपाल]]को [[लुम्बिनी प्रदेश]]मा अवस्थित एक पहाडी जिल्ला हो। यस जिल्लाको पूर्वमा [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] र [[गुल्मी जिल्ला|गुल्मी]], पश्चिममा [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] र [[दाङ जिल्ला|दाङ]], उत्तरमा [[बागलुङ जिल्ला|बाग्लुङ]] र [[रोल्पा जिल्ला|रोल्पा]] र दक्षिणमा [[अर्घाखाँची जिल्ला|अर्घाखाँची]] र [[दाङ जिल्ला|दाङ]] जिल्ला रहेका छन्। समुन्द्र सतहबाट ३०५ मिटर देखि ३६५९ मिटर सम्मको उचाइमा पहाड, पर्वत, टार, वेशी आदि रहेको यो जिल्लामा खासगरी शीत र शमशितोष्ण हावापानी पाइन्छ। यो जिल्ला १३२८९० हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको छ। यहाँ सामान्यतया न्युनतम १४.८ देखि अधिकतम २४.१ डिग्री सम्मको ताप र सरदर १३०० मी.मी. वार्षिक वर्षा भएको पाइन्छ। प्यूठान जिल्लामा ७ गाउँपालिका र २ नगरपालिका कायम गरेको छ।<ref>{{cite news|title=अब ७६६ स्थानीय तह|url=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html|accessdate=जेठ १२, २०७४|publisher=[[कान्तिपुर दैनिक]]|date=जेठ १२, २०७४|ref=http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903115749/http://kantipur.ekantipur.com/news/2017-05-26/20170525210136.html |date=2017-09-03 }}</ref><ref>{{cite news|title=यी हुन् थपिएका गाउँपालिका र नगरपालिका (सूचीसहित)|url=http://www.onlinekhabar.com/2017/05/589163/|accessdate=२०७४ जेठ १०|publisher=OnlineKhabar|date=२०७४ जेठ ११|ref=http://www.onlinekhabar.com/2017/05/589163/}}</ref><ref>{{cite web|title=नेपालका नगरपालिकाहरूको आधिकारिक वेबसाइट|url=http://mofald.gov.np/ddc|website=सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय|publisher=[[नेपाल सरकार]]|accessdate=२०७४ जेठ १४|ref=http://mofald.gov.np/ddc}}</ref> प्युठान जिल्लामा [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]का लागि २ निर्वाचन क्षेत्र र [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]का लागि १ निर्वाचन क्षेत्र रहेको छ। ==नामाकरण== प्यूठान शव्दको उत्पति बारे मतैक्यता पाईदैन। कर्कपेट्रीकले प्रार्थाना (पूरथाना)बाट अपभ्रंश हुँदै प्यूठान भएको , हयामिल्टनले पुजुठानबाट प्यूठान, ओल्डफिल्डले प्राथानाबाट प्युठान नाम रहन गएको र योगि नरहरिनाथले प्लुथानबाट प्यूठान रहन गएको उल्लेख गरेका छन। अर्थात - प्रतिष्ठाना-प्यूठाना-पिउठाना हुंदै प्यूठान नाम रहन रहन गएको हो। निरज सुवेदीले समय-समयमा लेखेको पत्रहरूमा, पिउठानी, पिउठाना भनी उल्लेख गरेको पाइन्छ। सुरक्षा संवन्धि शव्द- पिउठ बस्ने ठाना भएकोले पिउठानाबाट अपभ्रंश भई पिउठान् नाम रहन गएको थियो भन्ने तर्क पनि पाइन्छ। ==इतिहास== प्यूठान जिल्लाको भूमिमा सर्वप्रथम [[मगर जाति|मगर]] जातिबाट वसोबास गरिएको कुरा यहाँको स्थानहरूको नामाकरणबाट बुझिन्छ। भिंगृ, सारी, कोचीवाङ. तोरवाङ, मर्कावाङ, खवाङ, स्याउलीवाङ बोकेनी डेबिन डाँडा खरिन डाँडाआदी प्राचीन कालमा लिच्छवीहरूको अधिनमा रहेको यो जिल्ला पछि खसिया मल्लहरूको अधिनमा १४औँ शताब्दी सम्म रहयो। पाल्पाली राजा मुकुन्द सेनका समकालीन प्यूठानी राजा रुद्र सिंह पछि मोती चन्द्र प्रथम यहाँका राजा भए। यिनकी छोरी यशोदाको विवाह मुकुन्द सेन प्रथम का नाति कर्ण सेन सँग भएको बताइन्छ। मोति चन्द्र पश्चात रुद्र चन्द्र, गजेन्द्र चन्द्र, गजकेशरी चन्द्र भएको बुझिन्छ। विक्रम संवत् १७६० तिर पृथ्वीपति शाह राजा भएको कुरा उनको ताम्रपत्रमा उल्लेखित छ भने १८३२मा राजा माणिक चन्द्रको ताम्रपत्र देखा पर्दछ। वि.सं. १८३५मा मोती चन्द्र द्वितिय प्यूठानका राजा थिएँ। खुग्री, भिंगृ, इष्मा र मुसिकोट प्यूठान का अनुयायी भएको कुरा अयामिल्टनले उल्लेख गरेको पाइन्छ। == प्रशासनिक विभाजन == जिल्लामा २ नगरपालिका र ७ गाउँपालिकाहरू गरि ९ वटा [[नेपालमा स्थानीय सरकार|स्थानीय तह]]हरू रहेका छन्।<ref>{{cite web |title=स्थानिय तह |url=https://sthaniya.gov.np/gis/ |access-date=२० असोज २०८२ |publisher=सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय |language=नेपाली}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+प्युठान जिल्लाका स्थानीय तहहरू !क्रम !स्थानीय तहहरू !समावेश गाविसहरू !वडा सङ्ख्या !केन्द्र !जनसङ्ख्या ([[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|वि.सं २०७८]]) !क्षेत्रफल (वर्ग किमी) !जनघनत्व (वर्ग किमी) |- |१ |[[प्युठान नगरपालिका]] |[[प्युठान खलङ्गा]], (८), [[खैरा]] (३,६,७, र ८), [[मरन्ठाना]], [[दाखाक्वाडी]], [[विजुवार]], [[विजयनगर]], [[धर्मावती]], [[माझकोट]] र [[जुम्रीकाँडा]] |१० |[[विजुवार]] |४२,१३० |१२८.९६ |३३० |- |२ |[[स्वर्गद्वारी नगरपालिका]] |[[कोचिवाङ]], [[स्वर्गद्वारी]], [[भिङ्ग्री]], [[सारी, प्युठान|सारी]], [[वेलबास]], [[वर्जिवाङ]] र [[गोठीवाङ]] |९ |[[भिङ्ग्री]] |३२,०३७ |२२४.०७ |१४० |- |३ |[[ऐरावती गाउँपालिका]] |[[दाङबाङ]], [[बरौला]], [[पकला]], [[विजुली, प्युठान|विजुली]], [[धुवाङ]] (१-६ र ९) र [[रस्पुरकोट]] (१-५) |६ |[[बरौला]] |२०,४२८ |१५६.७५ |१३० |- |४ |[[गौमुखी गाउँपालिका]] |[[अर्खा]], [[रजवारा]], [[पूजा, प्युठान|पूजा]], [[खुङ]], [[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] (१-६) र [[नारीकोट]] |५ |[[पूजा, प्युठान|पूजा]] |२५,९८० |१३९.०४ |१९० |- |५ |[[झिमरुक गाउँपालिका]] |[[ओखरकोट]], [[बादिकोट]], [[बाङ्गेमरोट]], [[तोरवाङ]], [[तुसारा]] र [[लिवाङ, प्युठान|लिवाङ]] (७-९) |६ |भ्यागुते |२६,१३० |१०६.९३ |२४० |- |६ |[[नौवहिनी गाउँपालिका]] |[[स्याउलीवाङ]], [[खवाङ]], [[लिघा]], [[लुङ]], [[डाम्री]] र [[फोप्ली]] |५ |[[लुङ]] |३२,६८२ |२१३.४१ |१५० |- |७ |[[मल्लरानी गाउँपालिका]] |[[प्युठान खलङ्गा]] (१-७,९), [[खैरा]](१,२,४,५ र ९), [[चुँजा]], [[रस्पुरकोट]] (६-९) र [[धरमपानी, प्युठान|धरमपानी]] |८ |[[प्युठान खलङ्गा]] |१५,६४६ |८०.०९ |२०० |- |८ |[[माण्डवी गाउँपालिका]] |[[तिराम]] (१-४), [[मर्कावाङ]], [[नयाँगाउँ, प्युठान|नयाँगाउँ]], [[रम्दी]] र [[उदयपुरकोट]] |८ |जस्पुर |१५,८६३ |११३.०८ |१४० |- |९ |[[सरुमारानी गाउँपालिका]] |[[बाङ्गेसाल]], [[हंसपुर, प्युठान|हंसपुर]], [[धुवाङ]] (७ र ८) [[ढुङ्गेगढी]] र [[तिराम]] (५-९) |६ |[[ढुङ्गेगढी]] |१९,७८३ |१५७.९७ |१३० |} [[चित्र:प्युठान जिल्लाका गाविसहरू.png|अङ्गुठाकार|प्युठान जिल्लाका पूर्व गाविसहरूको नक्सा]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{प्युठानका गाविसहरू}} {{नेपालका जिल्लाहरू}} [[श्रेणी:नेपालका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:लुम्बिनी प्रदेशका जिल्लाहरू]] [[श्रेणी:प्युठान जिल्ला| ]] ahxnng7hqoo62s8wxykdays23zl83d8 0 6406 1357851 1356488 2026-06-05T04:24:07Z Bishaldev100 28807 /* बाइसी अभियान */ 1357851 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monarch | image = | name = बहादुर शाह | title = नायव साहेब [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] | predecessor = | successor = | father = [[पृथ्वीनारायण शाह]] | spouse = विद्या लक्ष्मी देवी | birth_date = वि सं १८१४ असार ६ | death_date = वि सं १८५४ असार १५<ref>[https://www.kantipurdaily.com/literature/2016/06/11/20160611181816.html इतिहास अभागी राजकुमार बहादुर शाह]</ref> | royal house = [[शाह वंश]] | house-type =वंश | reign = | birth_place =[[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]], [[गोरखा राज्य]] | death_place = आर्यघाट, [[पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ]], [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] | issue = रिपू मर्दन शाह<br>शत्रु मन्जन शाह | mother = नरेन्द्र राज्य लक्ष्मी देवी | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] }}'''बहादुर शाह''' (जन्म: १८१४ वि.सं. - मृत्यु: १८५४ ) वि.सं.[[पृथ्वीनारायण शाह]]का माहिला छोरा र राजनीतिज्ञ थिए। (राजा रणबहादुर शाहले उनलाई लेखेको पत्रमा माहिला काका भनी सम्बोधन गरेका छन्।) उनले आफ्ना पिताले सुरु गरेको [[नेपाल एकीकरण अभियानका युद्धहरू|नेपाल एकिकरण]]को अभियानलाई तीव्र गतिले अघि बढाए। चौतारिया बहादुर शाहको नायाबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> भाउजू [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]] र भतिजा [[रणबहादुर शाह]]को अनेकौ षड्यन्त्र र दाउपेचको शिकार बन्नुपरे तापनि [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]को मृत्यु (वि.सं. १८४२) पश्चात् निर्वासनबाट फर्केर नेपाल एकीकरण अभियानमा योगदान दिए।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/859421-1655685337.html?click_from=category|title=बहादुर शाहको त्यो बहादुरी|last=प्रसाई|first=दीर्घराज|date=६ असार २०७९|website=नागरिक|accessdate=१६ आषाढ २०७९}}</ref> तर उनले आफ्ना पिताले स्थापित गरेका केहि नियमहरूलाई उल्लङ्घन गरे। कुनै पनि भारदारलाई नमार्नु भन्ने पृथ्वीनारायण शाहको [[दिव्योपदेश]]को विपरित उनले [[सर्वजीत राना मगर]]लाई मारी भारदारको हत्याको प्रचलन सुरु गरे। भारदारको हत्या गर्ने प्रचलन [[भीमसेन थापा]]को शासनमा चरममा पुगेको थियो।{{sfn|Acharya|1975|p=215}} ३८ वर्षको उमेरमा नेपालका एक सशक्त निर्माता बहादुर शाहको दुर्भाग्यपूर्ण अवसान भयो र नेपालको एकीकरणको महत्वपूर्ण अभियान एकाएक बीचैमा रोकियो।<ref>{{cite book|title=[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]] |author=[[बाबुराम आचार्य]] |page=३० |date=माघ २०७५ |publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स |isbn=978-9937-665-40-7|url=}}</ref> उनको हत्याकाण्ड पछि नेपालको राज्यव्यवस्थामा ठूलो आतंक फैलियो। नेपालको राजदरबार भित्र षड्यन्त्र तथा हत्याकाण्डका शृङ्खला चल्न थाले र नेपाली नागरिक अनेकौं किसिमको विपत्तिको सामना गर्न विवश रहे। राजा [[रणबहादुर शाह]] र [[चौतारिया|चौतारा]] [[शेरबहादुर शाह|शेरबहादुर शाही]]हरूको डरले गर्दा कुनै पनि भारदार पनि यस हत्याकाण्डको सम्बन्धमा चुँसम्म पनि गर्न समर्थ थिएनन् भने सर्वसाधारण नागरिकको त झन् कुरै भएन। आफ्ना विशिष्ट योगदानहरूले गर्दा सुयोग्य पिताका योग्य पुत्रका रुपमा मात्र होइन, नेपाल अधिराज्यका निर्माताका वास्तविक उत्तराधिकारीका रुपमा पनि यिनी लामो समय सम्म नेपालीहरूबीच गर्वका साथ सदा सम्झीईदै रहनेछन्।<ref>{{cite book|title=[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]] |author=[[बाबुराम आचार्य]] |page=३१ |date=माघ २०७५ |publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स |isbn=978-9937-665-40-7|url=https://thuprai.com/book/aba-yasto-kahilyai-nahos/}}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन== उनको जन्म १८१४ असारमा भएको हो। उनलाई पहिले फत्तेबहादुर शाह भनिन्थ्यो तर पछि बहादुर शाह मात्र भन्न थालियो। उनको शिक्षा-दीक्षा गोरखा र [[नुवाकोट दरबार]]मा भयो। उनी सामान्य लेखपढ गर्न जान्दथे। सैद्धान्तिक शिक्षा उनले प्रशस्त पाएका थिए। आफ्ना बाबू पृथ्वीनारायण शाहसंगै नुवाकोट दरबारमा कूटनीतिक वातावरणमा बस्ने मौका पाएका हुँदा नेपालका भारदारसँग उनको सम्पर्क नजिकबाट भयो। उनी योग्य र इमानदार भारदारहरूको चयन गर्दथे।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ १९२</ref> ==पृथ्वीनारायण शाहको मृत्यु पश्चात् == वि.सं. १८३१ माघ १ मा बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहको मृत्यु भएपछि युवराज [[प्रतापसिंह शाह]]ले नेपाल अधिराज्यको राजमुकुट धारण गरे। === नजरबन्द === प्रतापसिंह शाहले "बहादुर शाहले आफ्ना विरुद्ध विद्रोह गर्ने पो हुन् कि?" भन्ने अनावश्यक शङ्का लिई यिनले आफ्ना आफ्ना प्रमुख सल्लाहकार राजगुरु [[व्रजनाथ पौड्याल|व्रजनाथ पौड्याल पण्डित]] तथा सरदार [[स्वरुपसिंह कार्की]]हरूको परामर्श अनुसार काका काजी दलजीत शाहका साथ पिताको आशौच वारि बसीरहेका राजकुमार बहादुर शाहलाई आशौच भित्रै नुवाकोटमा सहसा कैद गरियो। राजकुमार काहीँ दलजीत शाह पछि भागेर वेपत्ता भएकाले उनको सर्वस्वहरण गरियो। राजकुमार बहादुर शाहले नजरबन्द अवस्थामा नै आफ्ना पिताको काजकिरिया विधिपूर्वक सम्पन्न गरे।<ref>चवन्न सालको घटना: ''[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]]; बाबुराम आचार्य;''</ref> === निर्वासन === दुई दाजुभाइमा मेल नहुँदा चेपेपार धपाइएपछी बहादुर शाह कहिले पाल्पा, कहिले तनहु तिर गइ रहन लागे। त्यहाँ रहंदा ती राज्यसंग सम्पर्क राखी आफ्नो राज्यको हित गर्ने कुरा तिर उनले दृष्टि दिएका थिए। यस विषयमा बहादुर शाह आफ्ना दाजुलाई बराबर पत्र लेखि पठाउँथे। दाजुको हृदय परिवर्तन गराई पाए फर्कने सुरमा उनी थिए। प्रतापसिंह उनलाई यहाँ पस्न चाहि नदिने , उनलाई चाहिने चिजबिज चाहि बराबर पठाइदिने गर्ने भन्ने कुरा उनले लेखेका पत्रले स्पस्ट रुपमा देखाएको छ। <ref name=":1">{{cite book|title=पूर्णिमा|author=गौतम बज्र बज्राचार्य ; महेशराज पन्त|page=३३ |date=२०२५ बैशाख जेठ असार|publisher=[[संशोधन मण्डल]] |isbn= |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_05_01.pdf}}</ref> बि.सं १८३३ को शुरुमा बहादुर शाहले तनहुँ बाट प्रतापसिंह शाहलाई "हजुरको हामीले सोझै गरेका थियौ। हजुरले हामीलाई निकाल्नु भयो, हामीले तनहुँको नून खाएका छौ, उनीहरूले जे गराउलान्, सो गरौला, तर हजुरले भलो गर्नु भयो भने हामीले अन्यथा गर्नु हुदैन। आफ्नै मुलुकमा आएर बस्नु छ" भनी पत्र लेखे। त्यसको जवाफामा बि.सं १८३३ श्रावण १५ गते प्रतापसिंह ले "तिमीहरूले गरे अनुसार ओखती गरिएको हो, तिमीहरूले राम्रो चाल चलन गर्यौ भने यो घर तिमीहरूकै हो, यो कुरा मैले अस्तिको चिठीमा पनि लेखेको थिए। तिमीले तनहुँ संग मिलेर लमजुङका राजासंग भेट गरेछु, यसको फल कस्तो हुन्छ पछी थाहा होला, तनहुँ, लम्जुङ कास्की पर्वत प्युठानासंग सन्धि गर्न [[वंशराज पाँडे]]हरूलाई पठाएको छ, उनीहरू गोर्खा आइपुगे " भनी चारपाटे बिछ्यौना तथा मेवा आदि चीजबिज पठाइदिएको कुरा परेको छ।<ref name=":1" /> ===बेतिया निर्वासन र फिर्ता=== पछि राजकुमार बहादुर शाह भारतको बेतियामा गैई त्यहीँ नै निर्वासित जीवन बिताउन थाले। वि.सं १८३४ मार्गमा प्रतापसिंह को २६ वर्षको उमेरमा मृत्यु भयो। त्यसबेला प्रतापसिंह का छोरा रणबहादुर शाह अढाई वर्षका थिए। वि.सं १८३४ मार्ग ९ गते रणबहादुर शाहको भाकाबाट [[दलमर्दन शाह]] र बहादुर शाहलाई "बुबाज्यूलाई पहिले रक्तातिसारको रोग थियो, पछि वात पनि भयो, रोगले च्याप्दै ल्यायो र मंसीर ६ गते सोमबार बिहान उहाँको स्वर्गवास भयो, ८ जना केटीहरू सती गए, क्रियाकर्म गर्न लाग्यौ, नरु शाह, शिव शाह [[भोटु पाँडे]]हरू क्रिया बसेका छन्, तपाईहरूले पनि जूठो बार्नु होला , चोखिएपछी तपाईहरूलाई लिन यहाँबाट मानिस आउँछन् , त्यहाँसम्म त्यही राज गर्नुहवस् " भनी पत्र लेखियो।<ref> {{cite book|title=पूर्णिमा|author=गौतम बज्र बज्राचार्य ; महेशराज पन्त|page=४३ |date=२०२५ बैशाख जेठ असार|publisher=[[संशोधन मण्डल]] |isbn= |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_05_01.pdf}}</ref> ==राजेन्द्रलक्ष्मीको नायबीकाल == प्रतापसिंह शाहको १९३४ मङ्सिरमा मृत्यु भएपछि राजेन्द्रलक्ष्मी नाबालक राजा [[रणबहादुर शाह]]की नयबका रूपमा रहन लागिन्। सर्वप्रथम उनले आफ्नो हात बलियो पार्न चौतारिया दलमर्दन शाह र [[बहादुर शाह]]लाई काठमाडौँ आउन बेतियातिर पत्र लेखेर पठाइन्। प्रतापसिंह शाहको मृत्यु पछि [[व्रजनाथ पौड्याल|वज्रनाथ पण्डित]] राजेन्द्र लक्ष्मीलाई सति पठाएर आफू बालक राजाको नाममा शासन चलाउन चाहन्थे। राजेन्द्र लक्ष्मीले वज्रनाथ पण्डितलाई चारपाटा मुडेर [[चार भञ्ज्याङ|चारभञ्ज्याङ]] कटाइदिइन्। भारदार [[पर्शुराम थापा|परशुराम थापा]]लाई नेलगल्फन्दी हालियो। मैजुकन्यालाई सती पठाइदिइन्।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=१९०|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> चौतारियाका छोराहरू बलभद्र शाह र कृष्ण शाहलाई दरबारमा बोलाइन् र बहादुर शाहसँग राजकाजको सल्लाह लिई काम गर्न थालिन्। ===दोस्रो पटक नजरबन्द === बहादुर शाह र [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]को संयुक्त नायबी काल केहि समय राम्ररी चल्यो। क्रमशः बहादुर शाहको योजना नेपालको छिटो एकीकरण गर्नुपर्छ भन्ने थियो भने राजेन्द्र लक्ष्मीको योजना आफ्नो छोरा ठूला हुनेछन् र पछि उनले नै एकीकरण अभियान सञ्चालन गरि अघि बढाउने छन् भन्ने योजना थियो। भारदारहरूले ती कुराहरू सुनेपछि "नेपालको विस्तार र एकीकरण गर्नुपर्छ" भन्ने मत व्यक्त गरे। दरबारका भारदारहरूले बहादुर शाहको पक्ष लिएको थाहा पाएर राजेन्द्र लक्ष्नीले सर्वजित राना मगरलाई प्रभावमा लिएर बहादुर शाहलाई नजरबन्दमा राखिन्। राजगुरु [[गजराज मिश्र|गजराज मिश्रको]] अनुरोधमा उनलाई मुक्त गरियो। बि.सं. १८३५ भदौ १९ मा बहादुर शाहले राजेन्द्रलक्ष्मीलाई नजरबन्द गरे। रानीका समर्थक [[सर्वजीत राना मगर|सर्वजीत राना]] काटिए। भदौ २१ मा बहादुर शाहले लालमोहर लिई आफू शासक भएको कुरा घोषणा गर्न लगाए।<ref>पूर्णिमा १० अंकको ४७ पृष्ठ</ref> बि.सं. १८३६ एकीकरणको क्रममा बहादुर शाह [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]] आक्रमण गर्न गोरखा पुगे। त्यसै बेला असार १० मा राजेन्द्रलक्ष्मी मुक्त भइन्। ===निर्वासन === बहादुर शाह बि.सं. १८३६ असारमा बेतियातिर निर्वासित भए। === मुखत्यार (१८४२-१८४३) === १८४२ मा राजेन्द्रलक्ष्मीले बहादुर शाहलाई बोलाइन्। तर यिनको कुटिल स्वभावदेखि दच्केर बहादुर शाहले सोचविचारमा धेरै समय लगाउँदा अनेक शपथ खाई बहादुर शाह र दलजित शाहलाई बोलाइन्। बहादुर शाह आइन्पुग्दै वंशराज पाँडे काटिए। बहादुर शाह आइपुग्दा एक सुयोग्य भारदार अनाहकमा मारिएको देखेर दिक्क भए। तर राजेन्द्रलक्ष्मीसँग विरोध गर्ने शक्ति र समय नभएको हुनाले चूपचापसँग उनका आज्ञाकारी मुखत्यार भए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=ऐ.शि. बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |journal=पूर्णिमा |volume=15 |issue=4 |pages=38}}</ref> तनहुँमा रहेका नरु शाह, [[अभिमानसिंह बस्न्यात]] र देवदत्त थापा तीन काजीमा मुख्य सेनापति बन्नाका आपसमा विवाद चलिरहेको थियो। [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]ले स्वरुपसिंह कार्कीलाई मुख्य सेनापति बनाउन चाहेकी थिइन्। तर त्यहाँ [[स्वरुपसिंह कार्की]] थपिँदा द्वेषको मात्रा बढ्ने हुनाले बहादुए शाहले चौतारिया दलजित शाहलाई नै मुख्य सेनापति बनाई पठाए। चौतारा नै पुगेपछि काजीहरूको झगडा मेटिन गइ एकचित्त भएर १८४२ जेठको अन्त्यमा कास्कीमा आक्रमण गरे। तीन दिनको लडाइँ गरि कास्कीमा आफ्नो अधिकार जमाए। त्यहाँका राजा सिद्धिनारायण शाहले आफ्ना सैनिक, हतियार धनदौलत समेत नुवाकोट लगी त्यहाँको राजा अरिदमन शाहसँग मिलेका थिए। कास्की दखल भएको तेस्रो दिन गोरखाली सैन्यले त्यहाँ पनि आक्रमण गरेर कास्की र नुवाकोटका संयुक्त सैन्यलाई हराई नुवाकोट रियासतमा समेत अधिकार जमाए। [[कालीगण्डकी नदी|कालीगण्डकी]] देखि पूर्वपट्टिका भीरकोट आदि साना साना राजाहरूलाई बहादुर शाहले अभयको वचन दिएर नेपाल राज्यका आश्रयमा आओ भन्ने सन्देश पठाएका थिए। नुवाकोट, ढोर, गरहुँ र पैयुँका राजहरूले [[पर्वत राज्य|पर्वत]]को पक्ष लिए। बहादुर शाहले यी राज्यहरूलाई मिलाई नेपालको सिमाना कालीगण्डकीसम्म पुर्‍याए। कालीगण्डकीसम्म अधिकार भएपछि गण्डकी पारीका चौबीसी रियासतहरूमा अधिकार गर्ने उद्योग बहाफुर शाहले थालिहाले। पृथ्वीनारायण शाहले यी रियासतहरूलाई पश्चिम र उत्तरतिरबाट घेर्नका लागि सल्यान, जाजरकोट र जुम्लाका राजाहरूसँग मित्रसम्बन्ध कायम गरेका थिए। बहाफुर शाहले यस सम्बन्धलाई फेरी मजबुत गराएर पाल्पाली राजा महादत्त सेनसँग पनि एकानमित्र एकानशत्रु मान्ने शर्त गरेर मित्रसम्बन्ध गरे। यो सम्बन्ध बलियो बनाउन १८४२ माघमा पाल्पा गई महदत्त सेनकी छोरीसँग विवाह गरेर आए। राजकुमार बहादुर शाहले पश्चिम नेपालको शक्तिशाली [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा राज्य]]का राजा महादत्त सेनाकी छोरी ( [[पृथ्वीपाल सेन]]की बहिनी) सँग बिहे गरी त्यस राज्यसित वैवाहिक संबन्ध बनाए। <ref name=":13">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=https://ia800600.us.archive.org/13/items/Shree5RanaBahadurShahByChittaranjanNepali_201712/Shree%205%20Rana%20Bahadur%20Shah%20by%20Chittaranjan%20Nepali.pdf|publisher=|isbn=|pages=७|date=बि.सं २०२०}}</ref><ref name=":14">{{cite book|author=Hamilton|title=Nepal|url=|publisher=|isbn=|pages=27|date=}}</ref> उनको बिहे सम्बत १८४२ सालको माघ महिनामा भहेको थियो<ref>एक तिथ्यावालीको आधारमा</ref><ref name=":13" /> पर्वत गल्मी आदिका राजहरू पनि यसै तरहसँग आफ्ना अश्रयमा ल्याउने प्रयत्न गर्दा पर्वतका राजाका एक भाइ रमेश मल्ल र गुल्मीका सर्दार शशिधर खत्री आधि केही भारदार र सेनापतिहरू फुटेर नेपालमा आए। तर गुल्मी, अर्घा, खाँची, मुसिकोट, धुरकोट, इस्मा, गलकोट, प्युठाना र दाङका राजाहतू पर्वतका राजा कीर्तिबम मल्लसँग मिकी गोरखाली सैन्यसँग मुकाबिला गर्न तयार भए। यस समयमा राजेन्द्रलक्ष्मीलाई रोगले ग्रस्त गरेको हुनाले हावापानी बदल्न भनी गोरखामा रणबहादुर शाहलाई समेत लिएर बसेकी थिइन्। पाल्पाबाट गोरखा आएर बहादुर शाहले भारदारहरूको [[पँजनी]] गरे। पर्वत राज्य जितेपछि अरु राज्य सजिलैसँग जितिने हुनाले पर्वतलाई दुईतिरबाट आक्रमण गर्ने निश्चय गरी जीव शाह र दामोदर पाँडेलाई नियुक्त गरे। जीव शाहका सहायकमा शिवनारायण खत्री र दामोदर पाँडेका सहायकमा जगजित् पाँडे काजी भए। रामकृष्ण कुँवर, अमरसिंह थापा आदि सर्दार र कम्पनीहरू यिनै दुई फाँँटमा बाँडिए। रसद र गोलिगट्ठा चलाउने काममा दलजित शाह तनहुँमा बसे। यस युद्धको समयमा बहादुर शाहको गोरखामा नै रहने विचार थियो। तर राजेन्द्रलक्ष्मीले नमान्दा रणबहादुर शाहसमेतलाई लिएर काठमाडौं आए। १८४२ माघमा जीव शाहले रिडीघाटमा कालीगण्डकी तरी गोरखाली सेना गुल्मीमा लागे। सात दिनमा बिना लडाइँले नै यस राज्यमा अधिकार जमाए र चन्द्रकोटमा छावनी बनाए। उनले गुल्मीबाट र दामोदर पाँडेले एकै समयमा पर्वतको राजधानी बेनी शहरमा आक्रमण गर्ने निधो थियो। यसकारन गुल्मी दखल भएको खबर पाउने बित्तिकै गोरखाबाट दामोदर पाँडे पनि रमाना भए। गोरखामा रहेर बहादुर शाहले [[पँजनी|पंजनी]] गर्दा आफ्ना अनुकूलका भारदारहरू भर्ना गरेका हुनाले राजेन्द्रलक्ष्मी भित्रभित्र जलेकी थिइन्। आफ्ना कुटिल स्वभाव अनुसार मनको भाव दबाएर काठमाडौं पुगेर दामोदर पाँडे गोरखाबाट नहिँडेसम्म चूपचाप रहिन्। दामोदर पाँडे रमाना भएको खबर आउनेबित्तिकै १८४२ असारको मध्य तिर रणबहादुर शाहका अङ्गरक्षक सैनिक दलका अफिसर बन्धु रानालाई गुप्त रीतिले अह्राई राजभवन भित्रै बहादुर शाहलाई पक्रेर मुगलानमा गई रहनु भन्ने आज्ञा दिईन्। बर्सातमा तराईको औलो लाग्ने हुनाले दलमर्दन शाहका सिफारिसमा बर्सातभर ललितपुरको फर्पिङ (त्यस समय फर्पिङ ललितपुर मातहत थियो?) शहरमा नजरबन्द रही हिउँद लागेपछि नेपाल छोडे हुन्छ भनी मञ्जुरी दिइन्। काठमाडौंमा भएका बहादुर शाहका गिरफ्तारीले युद्धक्षेत्रमा गएका सेनापतिहरूमा बडो बेचैनी फैलियो। दामोदर पाँडे पोखरामा पुगेर टक्क अडिए। दलजित शाह स्याङ्जा पुगिरहेका थिए। उनले जीव शाह र उनका साथमा रहेका सैन्यलाई आश्वासन दिएर गुल्मीमा थामिराखे। बहादुर शाह नजरबन्द भएको तेह्रौं दिन १८४३ श्रावण २ मा काठमाडौंमा राजेन्द्रलक्ष्मीको मृत्यु भयो। ==नायबी== सन् १७८५ (वि.सं. १८४३ श्रावण २) मा क्षयरोगबाट महारानी राजेन्द्र राज्य लक्ष्मीको काठमाडौँको हनुमानढोका दरबारमा मृत्यु भयो।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=ऐ.शि. बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |journal=पूर्णिमा |volume=15 |issue=4 |pages=40}}</ref> उनको मृत्युपछि शासनको बागडोर दलमर्दन शाहले लिए। तर राजेन्द्रलक्ष्मीको काजकृया गर्नमा बहादुर शाहको मात्र अधिकार छ भनी गजराज मिश्रले आग्रह गर्दा दलमर्दन शाहले बहादुर शाहलाई बोलाए। १२ वर्षका रणबहादुर शाहले काकालाई देखेर छाँद हाल्दा [[दलमर्दन शाह]]ले शासनको बागडोर उनका हातमा सौपिदिए। राजकुमार बहादुर शाहले रणबहादुरको नायवी ग्रहण गर्दै नेपालको एकिकरण अगाडि बढाए। पश्चिम पर्वत देखि गुल्मी, अर्घा, खांची, रूकुम प्युठान, सल्यान, जाजरकोट, दैलेख, दुल्लु, जुम्ला, डोटी, अछाम, [[बझाङ राज्य|बझाङ]], हुदै कुमाउ गढवाल हुदै [[सतलज नदी]] पारी गोरखाली पुगेका थिए। [[नेपाल एकीकरण अभियानका युद्धहरू|नेपाल एकिकरण]]को अभियानमा बहादुर शाहको नेतृत्वकाललाई स्वर्णकाल मानिन्छ। ===चौबीसी अभियान=== बहादुर शाहले मुख्तियारी लिएको खबर पाउनेबित्तिकै जीव शाहले एकातिर शिवनारायण खत्री र अर्कातिर अमरसिंह थापालाइ पठाई ती [[इस्मा राज्य|इस्मा]] र अर्घा रियासतका सैन्यदललाई छिन्नभिन्न पारिदिए। पर्वतमा आक्रमण गर्नका लागि दामोदर पाँडे पनि कालीगण्डकी तीरमा पुगे। इस्मापट्टिबाट जीव शाहले पर्वतभित्र सैन्य हुलेका दिन दामोदर पाँडेले डुङ्गाबाट आफ्नो सैन्य कालीगण्डकी पार गरे। पर्वतको लागि एक हजार जति सैनिक मात्र तयार रहेका थिए। तालिमे र बेतालिमे गोरखाली सैनिक ४ हजार जति पुगिसकेका थिए। बागलुङको लडाइँमा केवल ४५ गोर्खाली र २ सय जति पर्वते सैनिक [[वीरगति]] भएपछि कीर्तिबम मल्ल भागे र रियासत छोडिदिए। १८४३ आश्विन १३ मा पर्वतमा नेपालको अधिकार भयो। चौबीसी राज्यहरूको मुटु पर्वत थियो। यो फुटेपछि यसको आडमा रहेका गुल्मी आदि रियासत सोत्तर भई त्यहाँका राजाहरू भागे। प्युठानाका राजा मोतीचन्दले मुकाबिला गर्न सैनिक तयार राखेका थिए। यसै महिनामा जीव शाह र दामोदर पाँडे समेत त्यसतिर बढे। वादीकोटमा नाम मात्रको मुकाबिला गरी प्युठानी सैनिक भाग्दा मोतीचन्द पनि स्युराज गएर पहाड प्रदेश छोडिदिए। [[पाल्पा राज्य]]सँग गरिएको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरु आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। बहादुर शाहले [[पाल्पा राज्य]]को सहायता लिई काजी जीव शाह, [[दामोदर पाँडे|काजी दामोदर पाँडे]], काजी जगजीत पाँडे, पारथ भण्डारी, [[अमरसिंह थापा|सरदार अमरसिंह थापा]], सुब्बा जोगनारायण मल्ल, प्रबल राना आदिको नेतृत्वमा फौज पठाए। वि सं १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भाद्र २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र आश्विन १४ गते पर्वत विजय गर्‍यो। यसपछी क्रमशः धुरकोट, [[गलकोट राज्य|गलकोट]], मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरु एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। ===बाइसी अभियान=== [[भेरी नदी|भेरी नदि]]भन्दा पश्चिमको [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो। बहादुर शाहले पश्चिमी क्षेत्रमा एकीकरण अभियान बढाइरहेको समयमा वि सं १८४५ मा [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध|नेपाल र तिब्बत बीच युद्ध]] भएकाले [[दामोदर पाँडे]] लगायत्का कतिपय सैनिक अधिकारीहरू तिब्बतसँगको युद्धमा संलग्न भए। वि सं १८४६ मा [[शिवनारायण खत्री]]को नेतृत्वको फौजले [[मुक्तिनाथ]]को बाटो हिमाली क्षेत्र हुँदै [[जुम्ला राज्य|जुम्ला]] माथी आक्रमण गरी सरदार कालू पाँडे ([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) र [[भक्ति थापा|भक्ती थापा]]को सहायताबाट जुम्ला विजय गरियो। सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले दैलेखमाथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। दुल्लू र दैलेखमा नेपालको अधिकार हुनुपूर्व सुरखेत तिर नेपाली सेना बढ्यो। सुरखेतमा दैलेख र धुलीकोटको संयुक्त सेनाले नेपाली सेनाको मुकाविला गयो। कालु पाण्डेको नेतृत्वमा गएको त्यो सेनाले वाइसीको संयुक्त सेनालाई सुरखेतमा पराजीत गयो। [[धुलीकोट राज्य]] अन्तर्गत सुरखेत परेकोले धुलीकोट नेपालसँग त्यही पराजीत भएका कारणबाट नेपालमा मिल्न गयो। वि.सं. १८४६ असोजमा धुलीकोट राज्य नेपालमा विलय भएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Subedi |first=Rajaram |title=धुलीकोट राज्यको ऐतिहासिक सर्वेक्षण |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_155_04.pdf |journal=Ancient Nepal |pages=26}}</ref> <ref>धुलीकोटे राजगुरु सन्तति सांसद श्री शिवराज जोशीगुटुबाट प्राप्त जानकारी ।</ref> [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे। त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य|डोटि राज्य]]माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी|महाकाली नदि]]सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ। <ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> ===रजौटा उत्साव=== १९४३ फागुनमा बहादुर शाहले मित्र राजाहरूलाई बोलाएर बडो उत्सव मनाए। पाल्पाली राजा महादत्त सेनलाई रणबहादुर शाहका हातबाट गहना र हात्ती घोडा आदि पुरस्कार दिई गुल्मी, अर्घा र खाँचीका रियासत सुम्पिदिए। सल्यानी राजा कृष्ण शाहका प्रतिनिधि भएर युवराज रणभीम शाह आएका थिए। यिनलाई रुकुम,मुसिकोट (पल्लो), मालनेटा र फलावांगका साना रियासत र दाङको ठूलो रियासत सुम्पिए। जाजरकोटका राजा गजेन्द्र शाह, भीरकोटका राजा चक्रपति खान, सतहुँ राजा भूपनारायण शाह र रिसिङका राजा वेणीप्रसाद सेनलाई भेरीपारका जाहारी साना रियासत बाँडिदिए। गजेन्द्र शाहले ४ रियासत र अरुले एक एक रियासत पाए। जुम्लाका राजा चक्रसुदर्शन शाहका प्रतिनिधि भएर आएका ज्याम विष्टज्यू आएका थिए। जुम्ला र पर्वतका बीचकोब्टिनीनामक हिमालको बस्ती यिनलाई दिए। ===नेपाल चीन युद्ध === {{main|नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध}} २ जुन १७८९ मा भएको केरुङ सन्धी तिब्बत ले उल्लङ्घन गर्न सुरु गरेपछी युद्धको पुनरावृति हुन गयो। तिब्बतले पूर्वतर्फका नाकाहरू खोल्न नपाउने शर्त भएकोमा सो कुरा नमानी पूर्वतर्फका नाकाहरू खोलिदिदा युद्धको आगो बल्न गयो। ई. १७९१ अगस्ट ६ को दिना तिब्बतको शिगात्से तर्फ युद्धको लागी फौज अठाइयो। नेपालीहरूले सन्धिको उल्लङ्घन भएकोमा ५० [[धार्नी]] सुनको माग गरे। तिब्बतले दिन इन्कार गर्दा नेपालीहरूको दिगर्चाको प्रसिद्ध टासील्हुम्पो गुम्बामा सुनचाँदी जवाह रातहरू उठाउन सफल भए। नेपाली फौजको अगाडी केही नलाग्ने देखेर तिब्बतले मद्दतका लागी चीनका बादशाहसँग अनुरोध गर्‍यो। नेपालीहरूले अकल्पनीय पराजय बेहोर्नु परेको कारण [[बहादुर शाह]]ले चिनियाँ सेनापति फुकाङ्गसंग वार्ता गरे। वार्तामा चिनियाँ सेनापतिले नेपालले लुटेको सम्पत्ति फिर्ता गर्ने, बन्दी बनाइएका भोटका काजीहरूलाई रिहा गर्ने, स्यामार्पा लामालाई तिब्बत सरकारलाई बुझाउनु पर्ने ३ वटा शर्तहरू राखे। नेपालले २ वटा शर्तहरू स्वीकारे तापनि स्यामार्पा लामालाई सुम्पन्न चाँहदैनथे। ई. १७९२ मा स्यामार्पा लामाको मृत्यु भयो र वार्ताको ढोका खुल्यो। पुनः सेनापतिले ३ वटा शर्तहरू राखे। श्यामार्पा लामाको हाडखोर चिनियाँ सेनापति छेउ बुझाउने, दिगर्चामा लुटेको सम्पत्ति फिर्ता गर्ने, ई. १७८८ को सन्धिको सक्कल प्रति चिनियाँ सेनापतिलाई बुझाउने। परन्तु बहादुर शाहले यस बारेमा जवाफ पठाएनन्। यसरी वार्ताले सकारात्मक रूप लिन नसक्दा पुनः युद्ध चर्कने स्थिति देखेर बहादुर शाहले अंग्रेजसंग सहायता लिने निर्णय गरी ई. १७९२ मा अंग्रेजसंग एउटा वाणिज्य सन्धि गरे।<ref name=":3">{{Cite book|title=Bahadur Shah: The Regent of Nepal|last=Bhadraratna|first=Bajracharya|publisher=Anmol Publication|year=1992|isbn=|location=Delhi|pages=246, 247}}</ref> चिनियाँ सेनापति फूकाङ्गले नेपाली फौजमाथि आक्रमण गर्ने आदेश दिए। यो आक्रमण नेपालको लागि घातक सिद्ध भयो। चिनियाँ फौज बेत्रावतीसम्म आइपुगेकाले काठमाडौंलाई खतरा भई ढुकुटी नै मकवानपुर सारिएका प्रसङ्गहरू उल्लेख छन्। नेपालमा त्रासको माहोल सिर्जना भएको र भोटे/ चीनियाँ सेना पनि आफ्नो मुकामबाट निकै टाढाको दुरी आइपुगेको हुँदा सन्धिको कुरा उठ्यो। यस युद्धमा नेपालको पराजय भएको हुँदा सन्धिमा नेपाललाई निकै तल पारियो। <ref name="nepalaaja.com" /> त्यसपछि नेपालले चिनियाँ शर्तहरू बाध्य भएर मान्नु पन्यो र ई. १७९२ मा नेपाल + तिब्बत + चीनका बीचमा बेत्रावतीमा सन्धि भई युद्धको अन्त्य भयो। <ref name=":32">{{Cite book|title=नेपाल भोट विवाद|last=|first=Triratna Manandhar|publisher=नेपाल र एसियाली अनुसन्धान केन्द्र, त्रिभुवन विश्वविद्यालय|year=2041 BS|isbn=|location=काठमाडौँ|pages=2}}</ref> यस सन्धिले नेपालले आदिकालदेखि प्राप्त गरेको हिमाली क्षेत्रको व्यापारमा एकाधिकार समाप्त गयो।तिब्वती बजारमा वर्षौंदेखि चालु रहँदै आएको नेपाली मुद्रा बाहेक नयाँ मुद्रालाई प्रतिबन्ध लगायो। तिब्बतमा नेपालको जुन स्थिति थियो। त्यो समाप्त भई चीनले प्राप्त गयो। कुती र केरूङ्गका क्षेत्रमा चिनियाँ अधिकारीले रेखाङ्कन गरेको सिमानालाई मान्न नेपाल बाध्य भयो। प्रत्येक पाँच वर्षमा एउटा शिष्टमण्डल नियमित रूपमा चीन पठाउनु पर्ने भयो। यो सम्झौता नेपालका लागि हानिकारक तथा घातक सिद्ध भए तापनि नेपालले यस सम्झौतालाई उल्लंघन गर्ने कोशिस गरेन। बरू प्रत्येक ५-५ वर्षमा एउटा शिष्टमण्डल नियमित रूपमा चीन पठाउने भयो।<ref name=":33">{{Cite book|title=ऐतिहासिकपत्र संग्रह, पहिलो भाग|last=ज्ञानमणि नेपाल|first=धनबज्र बज्राचार्य,|publisher=नेपाल सांस्कृतिक परिषद|year=वि.स. २०१४|isbn=|location=काठमाडौँ|pages=पृ. ७३ ७४}}</ref> बेत्रावतीको सन्धिमा नेपाललाई चीनको अधिनता स्वीकार्नु पर्ने वा कुनै प्रकारको हानि हुने शर्त नरहेकाले नेपालले केही कुरा गुमाउनु परेन यसप्रकार शताब्दीयौं देखि रहेको नेपाल + तिब्बत सम्बन्धमा गतिरोध आउनुको बदला यस सन्धि पश्चात्चीनको संलग्नता पनि बढ्न गई नेपालको कूटनैतिक इतिहासमा नयाँ अध्यायको शुरूआत भएको पाइन्छ।<ref>{{Cite journal |last=जोशी |first=श्रीमती इन्दिरा |title=नेपाल‌+तिब्बत सम्बन्ध: ऐतिहासिक सिंहावलोकन |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |pages=22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240408111820/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |date=2024-04-08 }}</ref> नेपाल चीनसँग [[बेत्रावती सन्धि]] गर्न बाध्य भयो। यो सन्धिले नेपाललाई चीनको संरक्षित राज्य सरह बनाएको थियो। १८७१-७२ को [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]]मा अंग्रेजको बल पुगेको भए नेपाल सरकारलाई सहायक सन्धिका जालामा फसाएर अवध र निजाम राज्यका अवस्थामा ल्याउँथे। बेत्रावती सन्धिमा बहादुर शाहले चीनसँग सम्बन्ध जोडेर यस कुराको बचाउ गरेका थिए। == नीति == === सामाजिक थिति === === अर्थतन्त्र === उनले प्रथमतः पहिले जितिएको सांगापूर्व [[दुधकोशी नदी|दूधकोशी]] पश्चिमको पहाडी प्रदेशमां नापी गराउने र मालपोत ठेग्ने काम गरे। यो उनको देशको आम्दानी बढाउने प्रथम प्रयास थियो। २० मुरी माटाको प्रवल जग्गामा रू. ४,दोयममा रू.३ सिममा रू.२ रकम लाइएको छ। लालमोहर स्याहामोहरमा नदेखिएका त्यसै मयावी खाइरहेका जग्गाहरू जफत गरेर लिने र सरकारी गराउने यसमा मुख्य कुरा किटिएका थिए।<ref name=":2">{{Cite journal |last=नेपाल |first=ज्ञानमणि |date=September 1984 |title=राजकुमार नायब बहादुर शाह र उनले बाँधेका स्थिति |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_83_04.pdf |journal=[[प्राचीन नेपाल]] |volume=८३ |pages=६-१७ }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== सैन्य ==== चीन युद्धताका उनले नेपाली सैनिकलाई तीव्ररूपमा बढाउन थालेका थिए। विदेशबाट विशेषज्ञ झिकाई आफ्ना सैनिकलाई तालीम दिने, हातहतियार गोली गट्ठाहरूको कारखाना खोल्ने काम पनि गरेका थिए। मेगजिन बारुदखाना आदिमा काम गर्नेहरूको तलव भत्ताको पनि व्यवस्था बाँधेका थिए। विशेष कुरा त्यस्ता कामदार कुल्लीहरूको कामको समय तोकिदिएका र विदाका दिनपनि निश्चित गरिदिएका थिए। विदाका दिन पर्वते (खस क्षेत्री )हरूका र [[नेवार जाति|नेवार]]हरूका छुट्टाछुट्टै गरिदिएका थिए। नेवारहरूका स्थानीय चाडपर्व र जात्रामालामा गरी विदाका दिन वढीपरेका थिए। यसरी उनी देशको आर्थिक स्थिति बढाउने सैनिक शक्तिलाई तीव्र पार्दै लैजाने, शस्त्रास्त्रका नयाँ नयाँ कारखाना खोल्ने, नयाँ नयाँ सैनिक भर्ना गर्ने, देशको न्याय व्यवस्थामा सुधार ल्याउने आदि काममा दत्तचित्त हुँदै थिए। <ref name=":2" /> === विदेश सम्बन्ध === ==== चीन ==== ==== ब्रिटिस ==== [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] मा नेपालीहरूले अकल्पनीय पराजय बेहोर्नु परेको कारण [[बहादुर शाह]]ले बहादुर शाहले अंग्रेजसंग सहायता लिने निर्णय गरी ई. १७९२ मा अंग्रेजसंग एउटा वाणिज्य सन्धि गरे।<ref name=":3">{{Cite book|title=Bahadur Shah: The Regent of Nepal|last=Bhadraratna|first=Bajracharya|publisher=Anmol Publication|year=1992|isbn=|location=Delhi|pages=246, 247}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=जोशी |first=श्रीमती इन्दिरा |title=नेपाल‌+तिब्बत सम्बन्ध: ऐतिहासिक सिंहावलोकन |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |pages=22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240408111820/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |date=2024-04-08 }}</ref> पृथ्वीनारायण शाहद्वारा निष्कासित केपुचिन पादरीहरूसँग बहादुर शाहले मित्रता कायम गरे तथा भारतस्थित कम्पनी सरकारसित व्यापारिक सम्झौता गरेर बृटिश फौजी मण्डलालाई बोलाएर बृटिश शक्तिसित विशेष सम्पर्क कायम राखे। तर बहादुर शाहको यस अंग्रेज समर्थक नीतिलाई नेपालका भारदारहरूले स्वागत गरेनन्।<ref>{{cite book|title=श्री ५ रणबहादुर शाह |author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=page 15|date=|publisher=|isbn=|url=}}</ref> == पतन == === पद त्याग === राजा [[रणबहादुर शाह]] अठार वर्ष पुगेका हुनाले दरबारका चाटुकार एकीकरण विरोधी भारदारहरूले बहादुर शाहका विरुद्ध राजालाई उचाल्न थाले। रणबहादुर शाह, बहादुर शाहका विरुद्ध कारबाही गर्न आफैँले शासन चलाउनु पर्ने कुरा भारदारको मतानुसार सोच्न थाले। रणबहादुर शाह आफ्नो पुनः राज्याभिषेक गराउन चाहन्थे। [[गुल्मी राज्य]]लाई स्वतन्त्रता दिई साला सिद्धिप्रताप शाहलाई राजा बनाउने, [[बिदुर शाह|विदुर शाही]] र [[शेरबहादुर शाह|शेरबहादुर शाही]]लाई चौतारिया पद दिने, कान्तिवतिलाई सकार्ने जस्ता कुरामा विवाद हुँदा बहादुर शाह र रणबहादुर शाहको मनमुटाव भयो। परिणामस्वरूप बहादुर शाहले आफ्नो नायब पद त्याग गरी धर्मकार्यपट्टी लाग्न थाले। त्यसपछि रणबहादुर शाह नेपालको सर्वेसर्वा भए। === मृत्यु === बहादुर शाह जस्ता वीर र सुझबुझ पूर्ण नेतृत्व क्षमता भएकालाई [[रणबहादुर शाह]]को लहडबाजीमा जेलमा हाली मृत्यु गराइयो। बहादुर शाहलाई [[विष्णुमती नदी|बिष्णुमति]]को छेउमा बन्दी बनाइएको थियो। उनले बहादुर शाहको टाउकोमा उमालेको तेल खनाउन लगाए। बहादुर शाहकी पत्नीलाई दुर्ववहार गर्न लगाए। उनलाई भए नभएका कुरा सुनाएर दिक्क पारिएको थियो। उनलाई [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्र लक्ष्मी]]लाई खानामा विष मिसाएर हत्या गरेको जस्ता आरोप लागिएको थियो। यस बखत नवयुवक राजा रणबहादुर शाहले राजकुमार बहादुर शाह माथी मुख्य रूपमा निम्न लिखित आरोप लगाएका थिए:<ref name="अब यस्तो कहिल्यै नहोस्">{{cite book|title=[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]]|author=[[बाबुराम आचार्य ]]|page=२८-२९|date=फागुन २०६१|publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स|isbn=978-9937-665-40-7|url=}}</ref> # कान्छा चौतारा [[दलमर्दन शाह]]सँग मिली बुबाज्यू महाराज प्रतापसिंह शाहको हत्या गरि टाउको लुकाउने र ढाड झ्यालबाट खसाउने योजना गरेको # मुमामहारानी [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]लाई भए-नभएको बात लगाई नेल हाली [[सर्वजीत राना मगर|सर्वजित राना]]लाई कटाएको र मलाई पनि मारी दाखचोकको इनारमा पुर्ने योजना गरेको # मथुरा नामकी एउटी केटीलाई लगाई मेरी मुमालाई बीस खुवाई मार्ने उद्योग गरेको # विवाह गर्न भनी बहादुर शाह गोरखा जाँदा बोर्लाङघाटमा वास परेको दिन मलाई मारी गण्डकी नदीमा बगाउने योजना गरेको # "राजालाई (मलाई) घरबाट निस्कन किन दिइस्" भनी बन्धु रानालाई गाली गरेको # मलाई मार्न मसानको प्रयोग गरेकाले दक्षिण कालीको दर्शन गरेर फर्किदा बाटामा तीन पटकसम्म झाडापखाला तथा बमन भएको # कुकर्मी बहादुर शाहले रातको बीचमा मलाई खोज्दै आएको, यसैबीचमा कुकुरले झम्टन जाँदा अकारण नै कुकुरलाई काटिदिएको # मेरो अनुपस्थितिमा आफ्नो मनखुसीसँग आफ्नै हातले लालमोहरका छाप लगाउने गरेको # मलाई मार्न भनी आधारातमा आएको, "पुनी" नामक धाईले थाहा पाई ढोकामा चुकुल हालेको र यसै रिसले तरबारले ढोकामा हानी फर्किई गएको। # मलाई तीन सलाम गर्ने नगरेको # राजा [[राम शाह|राम शाहका]] पालादेखी चलिआएको मैत्रीसम्बन्धको उपेक्षा गरि तिब्बतसंग अनावश्यक युद्ध गरेर झन्डै देशलाई नै डुबाइदिएको। चीनसँग युद्ध गर्न भनी अंग्रेजहरूसँग मित्रता बढाएको। उनले बन्दी अवस्थामा खान, सुत्न, मनमा लागेको कुरा भन्न र आफन्तलाई भेट्न पनि पाएनन्। वि सं १८५४ आषाढ १४ गते शनिबार को रात राजकुमार बहादुर शाहको गुप्त रूपमा हत्या गरियो। हत्या सम्भवतः गलामा पासो लगाएर गरिएको थियो। तर "कालगतिले नै यिनको मृत्यु भएको हो" भन्ने भान पारी बिहान उज्यालो नहुँदै [[आर्यघाट|पशुपति आर्यघाट]]मा पुर्याएर यिनको भौतिक शरीरको दाहसंस्कार सम्पन्न गरियो।{{sfn|आचार्य|२०१८|p=३०}} वि सं १८५४ आषाढ १५ गते बहादुर शाहको मृत्यु भएको घोषणा गरियो। चीनमा उनको मृत्युबारे खबर गर्दा छेरौटीले मरेको, भारतीय कम्पनीलाई लेख्ता सिकिस्त बिरामी परेको जस्ता प्रतिवेदन गरेका थिए। बहादुर शाहको मृत्यु सार्वजनिक गरिएन। उनको दाहसंस्कार राजकीय ढाँचाबाट समेत गरिएन। बहादुर शाहका पक्षधरलाई नेपाल असुरक्षित भूमी हुन लाग्यो।<ref name=":0" /> {{नेपालको शाह राजवंशको वंशवृक्ष}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} === स्रोत === * {{Citation|author-last=Acharya|author-first=Baburam|journal=Regmi Research Series|title=Some Confusions|volume=7|issue=11|date=1 November 1975|origyear=1966|pages=210-215|publisher=Regmi Research Centre|isbn=|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_07.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909193351/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_07.pdf |date=9 September 2024 }} * {{Citation|author-last=आचार्य|author-first=बाबुराम|journal=|title=चवन्न सालको घटना|volume=7|issue=11|date=1 November 1975|origyear=२०१८|pages=210-215|publisher=|isbn=|url=}} {{पृथ्वीनारायण शाह}} [[श्रेणी:विशाल नेपाल]] [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल]] [[श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू]] [[श्रेणी:शाहवंश]] [[श्रेणी:नेपालको राष्ट्रिय विभूतिहरू]] [[श्रेणी:चौतारिया खलक]] [[श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:निर्वासित नेपालीहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणका मानिसहरू]] o03alyukmcjij4jcw3mjasvxnpf8pej 1357853 1357851 2026-06-05T04:29:56Z Bishaldev100 28807 /* बाइसी अभियान */ 1357853 wikitext text/x-wiki {{Infobox Monarch | image = | name = बहादुर शाह | title = नायव साहेब [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] | predecessor = | successor = | father = [[पृथ्वीनारायण शाह]] | spouse = विद्या लक्ष्मी देवी | birth_date = वि सं १८१४ असार ६ | death_date = वि सं १८५४ असार १५<ref>[https://www.kantipurdaily.com/literature/2016/06/11/20160611181816.html इतिहास अभागी राजकुमार बहादुर शाह]</ref> | royal house = [[शाह वंश]] | house-type =वंश | reign = | birth_place =[[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]], [[गोरखा राज्य]] | death_place = आर्यघाट, [[पशुपतिनाथ मन्दिर|पशुपतिनाथ]], [[नेपाल अधिराज्य|नेपाल]] | issue = रिपू मर्दन शाह<br>शत्रु मन्जन शाह | mother = नरेन्द्र राज्य लक्ष्मी देवी | religion = [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] }}'''बहादुर शाह''' (जन्म: १८१४ वि.सं. - मृत्यु: १८५४ ) वि.सं.[[पृथ्वीनारायण शाह]]का माहिला छोरा र राजनीतिज्ञ थिए। (राजा रणबहादुर शाहले उनलाई लेखेको पत्रमा माहिला काका भनी सम्बोधन गरेका छन्।) उनले आफ्ना पिताले सुरु गरेको [[नेपाल एकीकरण अभियानका युद्धहरू|नेपाल एकिकरण]]को अभियानलाई तीव्र गतिले अघि बढाए। चौतारिया बहादुर शाहको नायाबीकालामा पश्चिम नेपालका राज्य रजौटाहरूलाई नेपाल राज्यमा मिलाएर राज्य विस्तारको कार्य गरिएको थियो।<ref name=":12">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=|publisher=|isbn=|pages=६|date=बि.सं २०२०}}</ref> भाउजू [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]] र भतिजा [[रणबहादुर शाह]]को अनेकौ षड्यन्त्र र दाउपेचको शिकार बन्नुपरे तापनि [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]को मृत्यु (वि.सं. १८४२) पश्चात् निर्वासनबाट फर्केर नेपाल एकीकरण अभियानमा योगदान दिए।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/opinion/859421-1655685337.html?click_from=category|title=बहादुर शाहको त्यो बहादुरी|last=प्रसाई|first=दीर्घराज|date=६ असार २०७९|website=नागरिक|accessdate=१६ आषाढ २०७९}}</ref> तर उनले आफ्ना पिताले स्थापित गरेका केहि नियमहरूलाई उल्लङ्घन गरे। कुनै पनि भारदारलाई नमार्नु भन्ने पृथ्वीनारायण शाहको [[दिव्योपदेश]]को विपरित उनले [[सर्वजीत राना मगर]]लाई मारी भारदारको हत्याको प्रचलन सुरु गरे। भारदारको हत्या गर्ने प्रचलन [[भीमसेन थापा]]को शासनमा चरममा पुगेको थियो।{{sfn|Acharya|1975|p=215}} ३८ वर्षको उमेरमा नेपालका एक सशक्त निर्माता बहादुर शाहको दुर्भाग्यपूर्ण अवसान भयो र नेपालको एकीकरणको महत्वपूर्ण अभियान एकाएक बीचैमा रोकियो।<ref>{{cite book|title=[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]] |author=[[बाबुराम आचार्य]] |page=३० |date=माघ २०७५ |publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स |isbn=978-9937-665-40-7|url=}}</ref> उनको हत्याकाण्ड पछि नेपालको राज्यव्यवस्थामा ठूलो आतंक फैलियो। नेपालको राजदरबार भित्र षड्यन्त्र तथा हत्याकाण्डका शृङ्खला चल्न थाले र नेपाली नागरिक अनेकौं किसिमको विपत्तिको सामना गर्न विवश रहे। राजा [[रणबहादुर शाह]] र [[चौतारिया|चौतारा]] [[शेरबहादुर शाह|शेरबहादुर शाही]]हरूको डरले गर्दा कुनै पनि भारदार पनि यस हत्याकाण्डको सम्बन्धमा चुँसम्म पनि गर्न समर्थ थिएनन् भने सर्वसाधारण नागरिकको त झन् कुरै भएन। आफ्ना विशिष्ट योगदानहरूले गर्दा सुयोग्य पिताका योग्य पुत्रका रुपमा मात्र होइन, नेपाल अधिराज्यका निर्माताका वास्तविक उत्तराधिकारीका रुपमा पनि यिनी लामो समय सम्म नेपालीहरूबीच गर्वका साथ सदा सम्झीईदै रहनेछन्।<ref>{{cite book|title=[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]] |author=[[बाबुराम आचार्य]] |page=३१ |date=माघ २०७५ |publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स |isbn=978-9937-665-40-7|url=https://thuprai.com/book/aba-yasto-kahilyai-nahos/}}</ref> ==प्रारम्भिक जीवन== उनको जन्म १८१४ असारमा भएको हो। उनलाई पहिले फत्तेबहादुर शाह भनिन्थ्यो तर पछि बहादुर शाह मात्र भन्न थालियो। उनको शिक्षा-दीक्षा गोरखा र [[नुवाकोट दरबार]]मा भयो। उनी सामान्य लेखपढ गर्न जान्दथे। सैद्धान्तिक शिक्षा उनले प्रशस्त पाएका थिए। आफ्ना बाबू पृथ्वीनारायण शाहसंगै नुवाकोट दरबारमा कूटनीतिक वातावरणमा बस्ने मौका पाएका हुँदा नेपालका भारदारसँग उनको सम्पर्क नजिकबाट भयो। उनी योग्य र इमानदार भारदारहरूको चयन गर्दथे।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ १९२</ref> ==पृथ्वीनारायण शाहको मृत्यु पश्चात् == वि.सं. १८३१ माघ १ मा बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाहको मृत्यु भएपछि युवराज [[प्रतापसिंह शाह]]ले नेपाल अधिराज्यको राजमुकुट धारण गरे। === नजरबन्द === प्रतापसिंह शाहले "बहादुर शाहले आफ्ना विरुद्ध विद्रोह गर्ने पो हुन् कि?" भन्ने अनावश्यक शङ्का लिई यिनले आफ्ना आफ्ना प्रमुख सल्लाहकार राजगुरु [[व्रजनाथ पौड्याल|व्रजनाथ पौड्याल पण्डित]] तथा सरदार [[स्वरुपसिंह कार्की]]हरूको परामर्श अनुसार काका काजी दलजीत शाहका साथ पिताको आशौच वारि बसीरहेका राजकुमार बहादुर शाहलाई आशौच भित्रै नुवाकोटमा सहसा कैद गरियो। राजकुमार काहीँ दलजीत शाह पछि भागेर वेपत्ता भएकाले उनको सर्वस्वहरण गरियो। राजकुमार बहादुर शाहले नजरबन्द अवस्थामा नै आफ्ना पिताको काजकिरिया विधिपूर्वक सम्पन्न गरे।<ref>चवन्न सालको घटना: ''[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]]; बाबुराम आचार्य;''</ref> === निर्वासन === दुई दाजुभाइमा मेल नहुँदा चेपेपार धपाइएपछी बहादुर शाह कहिले पाल्पा, कहिले तनहु तिर गइ रहन लागे। त्यहाँ रहंदा ती राज्यसंग सम्पर्क राखी आफ्नो राज्यको हित गर्ने कुरा तिर उनले दृष्टि दिएका थिए। यस विषयमा बहादुर शाह आफ्ना दाजुलाई बराबर पत्र लेखि पठाउँथे। दाजुको हृदय परिवर्तन गराई पाए फर्कने सुरमा उनी थिए। प्रतापसिंह उनलाई यहाँ पस्न चाहि नदिने , उनलाई चाहिने चिजबिज चाहि बराबर पठाइदिने गर्ने भन्ने कुरा उनले लेखेका पत्रले स्पस्ट रुपमा देखाएको छ। <ref name=":1">{{cite book|title=पूर्णिमा|author=गौतम बज्र बज्राचार्य ; महेशराज पन्त|page=३३ |date=२०२५ बैशाख जेठ असार|publisher=[[संशोधन मण्डल]] |isbn= |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_05_01.pdf}}</ref> बि.सं १८३३ को शुरुमा बहादुर शाहले तनहुँ बाट प्रतापसिंह शाहलाई "हजुरको हामीले सोझै गरेका थियौ। हजुरले हामीलाई निकाल्नु भयो, हामीले तनहुँको नून खाएका छौ, उनीहरूले जे गराउलान्, सो गरौला, तर हजुरले भलो गर्नु भयो भने हामीले अन्यथा गर्नु हुदैन। आफ्नै मुलुकमा आएर बस्नु छ" भनी पत्र लेखे। त्यसको जवाफामा बि.सं १८३३ श्रावण १५ गते प्रतापसिंह ले "तिमीहरूले गरे अनुसार ओखती गरिएको हो, तिमीहरूले राम्रो चाल चलन गर्यौ भने यो घर तिमीहरूकै हो, यो कुरा मैले अस्तिको चिठीमा पनि लेखेको थिए। तिमीले तनहुँ संग मिलेर लमजुङका राजासंग भेट गरेछु, यसको फल कस्तो हुन्छ पछी थाहा होला, तनहुँ, लम्जुङ कास्की पर्वत प्युठानासंग सन्धि गर्न [[वंशराज पाँडे]]हरूलाई पठाएको छ, उनीहरू गोर्खा आइपुगे " भनी चारपाटे बिछ्यौना तथा मेवा आदि चीजबिज पठाइदिएको कुरा परेको छ।<ref name=":1" /> ===बेतिया निर्वासन र फिर्ता=== पछि राजकुमार बहादुर शाह भारतको बेतियामा गैई त्यहीँ नै निर्वासित जीवन बिताउन थाले। वि.सं १८३४ मार्गमा प्रतापसिंह को २६ वर्षको उमेरमा मृत्यु भयो। त्यसबेला प्रतापसिंह का छोरा रणबहादुर शाह अढाई वर्षका थिए। वि.सं १८३४ मार्ग ९ गते रणबहादुर शाहको भाकाबाट [[दलमर्दन शाह]] र बहादुर शाहलाई "बुबाज्यूलाई पहिले रक्तातिसारको रोग थियो, पछि वात पनि भयो, रोगले च्याप्दै ल्यायो र मंसीर ६ गते सोमबार बिहान उहाँको स्वर्गवास भयो, ८ जना केटीहरू सती गए, क्रियाकर्म गर्न लाग्यौ, नरु शाह, शिव शाह [[भोटु पाँडे]]हरू क्रिया बसेका छन्, तपाईहरूले पनि जूठो बार्नु होला , चोखिएपछी तपाईहरूलाई लिन यहाँबाट मानिस आउँछन् , त्यहाँसम्म त्यही राज गर्नुहवस् " भनी पत्र लेखियो।<ref> {{cite book|title=पूर्णिमा|author=गौतम बज्र बज्राचार्य ; महेशराज पन्त|page=४३ |date=२०२५ बैशाख जेठ असार|publisher=[[संशोधन मण्डल]] |isbn= |url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/purnima/pdf/Purnima_05_01.pdf}}</ref> ==राजेन्द्रलक्ष्मीको नायबीकाल == प्रतापसिंह शाहको १९३४ मङ्सिरमा मृत्यु भएपछि राजेन्द्रलक्ष्मी नाबालक राजा [[रणबहादुर शाह]]की नयबका रूपमा रहन लागिन्। सर्वप्रथम उनले आफ्नो हात बलियो पार्न चौतारिया दलमर्दन शाह र [[बहादुर शाह]]लाई काठमाडौँ आउन बेतियातिर पत्र लेखेर पठाइन्। प्रतापसिंह शाहको मृत्यु पछि [[व्रजनाथ पौड्याल|वज्रनाथ पण्डित]] राजेन्द्र लक्ष्मीलाई सति पठाएर आफू बालक राजाको नाममा शासन चलाउन चाहन्थे। राजेन्द्र लक्ष्मीले वज्रनाथ पण्डितलाई चारपाटा मुडेर [[चार भञ्ज्याङ|चारभञ्ज्याङ]] कटाइदिइन्। भारदार [[पर्शुराम थापा|परशुराम थापा]]लाई नेलगल्फन्दी हालियो। मैजुकन्यालाई सती पठाइदिइन्।<ref>{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=१९०|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}</ref> चौतारियाका छोराहरू बलभद्र शाह र कृष्ण शाहलाई दरबारमा बोलाइन् र बहादुर शाहसँग राजकाजको सल्लाह लिई काम गर्न थालिन्। ===दोस्रो पटक नजरबन्द === बहादुर शाह र [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]को संयुक्त नायबी काल केहि समय राम्ररी चल्यो। क्रमशः बहादुर शाहको योजना नेपालको छिटो एकीकरण गर्नुपर्छ भन्ने थियो भने राजेन्द्र लक्ष्मीको योजना आफ्नो छोरा ठूला हुनेछन् र पछि उनले नै एकीकरण अभियान सञ्चालन गरि अघि बढाउने छन् भन्ने योजना थियो। भारदारहरूले ती कुराहरू सुनेपछि "नेपालको विस्तार र एकीकरण गर्नुपर्छ" भन्ने मत व्यक्त गरे। दरबारका भारदारहरूले बहादुर शाहको पक्ष लिएको थाहा पाएर राजेन्द्र लक्ष्नीले सर्वजित राना मगरलाई प्रभावमा लिएर बहादुर शाहलाई नजरबन्दमा राखिन्। राजगुरु [[गजराज मिश्र|गजराज मिश्रको]] अनुरोधमा उनलाई मुक्त गरियो। बि.सं. १८३५ भदौ १९ मा बहादुर शाहले राजेन्द्रलक्ष्मीलाई नजरबन्द गरे। रानीका समर्थक [[सर्वजीत राना मगर|सर्वजीत राना]] काटिए। भदौ २१ मा बहादुर शाहले लालमोहर लिई आफू शासक भएको कुरा घोषणा गर्न लगाए।<ref>पूर्णिमा १० अंकको ४७ पृष्ठ</ref> बि.सं. १८३६ एकीकरणको क्रममा बहादुर शाह [[तनहुँ राज्य|तनहुँ]] आक्रमण गर्न गोरखा पुगे। त्यसै बेला असार १० मा राजेन्द्रलक्ष्मी मुक्त भइन्। ===निर्वासन === बहादुर शाह बि.सं. १८३६ असारमा बेतियातिर निर्वासित भए। === मुखत्यार (१८४२-१८४३) === १८४२ मा राजेन्द्रलक्ष्मीले बहादुर शाहलाई बोलाइन्। तर यिनको कुटिल स्वभावदेखि दच्केर बहादुर शाहले सोचविचारमा धेरै समय लगाउँदा अनेक शपथ खाई बहादुर शाह र दलजित शाहलाई बोलाइन्। बहादुर शाह आइन्पुग्दै वंशराज पाँडे काटिए। बहादुर शाह आइपुग्दा एक सुयोग्य भारदार अनाहकमा मारिएको देखेर दिक्क भए। तर राजेन्द्रलक्ष्मीसँग विरोध गर्ने शक्ति र समय नभएको हुनाले चूपचापसँग उनका आज्ञाकारी मुखत्यार भए।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=ऐ.शि. बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |journal=पूर्णिमा |volume=15 |issue=4 |pages=38}}</ref> तनहुँमा रहेका नरु शाह, [[अभिमानसिंह बस्न्यात]] र देवदत्त थापा तीन काजीमा मुख्य सेनापति बन्नाका आपसमा विवाद चलिरहेको थियो। [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]ले स्वरुपसिंह कार्कीलाई मुख्य सेनापति बनाउन चाहेकी थिइन्। तर त्यहाँ [[स्वरुपसिंह कार्की]] थपिँदा द्वेषको मात्रा बढ्ने हुनाले बहादुए शाहले चौतारिया दलजित शाहलाई नै मुख्य सेनापति बनाई पठाए। चौतारा नै पुगेपछि काजीहरूको झगडा मेटिन गइ एकचित्त भएर १८४२ जेठको अन्त्यमा कास्कीमा आक्रमण गरे। तीन दिनको लडाइँ गरि कास्कीमा आफ्नो अधिकार जमाए। त्यहाँका राजा सिद्धिनारायण शाहले आफ्ना सैनिक, हतियार धनदौलत समेत नुवाकोट लगी त्यहाँको राजा अरिदमन शाहसँग मिलेका थिए। कास्की दखल भएको तेस्रो दिन गोरखाली सैन्यले त्यहाँ पनि आक्रमण गरेर कास्की र नुवाकोटका संयुक्त सैन्यलाई हराई नुवाकोट रियासतमा समेत अधिकार जमाए। [[कालीगण्डकी नदी|कालीगण्डकी]] देखि पूर्वपट्टिका भीरकोट आदि साना साना राजाहरूलाई बहादुर शाहले अभयको वचन दिएर नेपाल राज्यका आश्रयमा आओ भन्ने सन्देश पठाएका थिए। नुवाकोट, ढोर, गरहुँ र पैयुँका राजहरूले [[पर्वत राज्य|पर्वत]]को पक्ष लिए। बहादुर शाहले यी राज्यहरूलाई मिलाई नेपालको सिमाना कालीगण्डकीसम्म पुर्‍याए। कालीगण्डकीसम्म अधिकार भएपछि गण्डकी पारीका चौबीसी रियासतहरूमा अधिकार गर्ने उद्योग बहाफुर शाहले थालिहाले। पृथ्वीनारायण शाहले यी रियासतहरूलाई पश्चिम र उत्तरतिरबाट घेर्नका लागि सल्यान, जाजरकोट र जुम्लाका राजाहरूसँग मित्रसम्बन्ध कायम गरेका थिए। बहाफुर शाहले यस सम्बन्धलाई फेरी मजबुत गराएर पाल्पाली राजा महादत्त सेनसँग पनि एकानमित्र एकानशत्रु मान्ने शर्त गरेर मित्रसम्बन्ध गरे। यो सम्बन्ध बलियो बनाउन १८४२ माघमा पाल्पा गई महदत्त सेनकी छोरीसँग विवाह गरेर आए। राजकुमार बहादुर शाहले पश्चिम नेपालको शक्तिशाली [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा राज्य]]का राजा महादत्त सेनाकी छोरी ( [[पृथ्वीपाल सेन]]की बहिनी) सँग बिहे गरी त्यस राज्यसित वैवाहिक संबन्ध बनाए। <ref name=":13">{{cite book|author=चित्तरञ्जन नेपाली|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन)|url=https://ia800600.us.archive.org/13/items/Shree5RanaBahadurShahByChittaranjanNepali_201712/Shree%205%20Rana%20Bahadur%20Shah%20by%20Chittaranjan%20Nepali.pdf|publisher=|isbn=|pages=७|date=बि.सं २०२०}}</ref><ref name=":14">{{cite book|author=Hamilton|title=Nepal|url=|publisher=|isbn=|pages=27|date=}}</ref> उनको बिहे सम्बत १८४२ सालको माघ महिनामा भहेको थियो<ref>एक तिथ्यावालीको आधारमा</ref><ref name=":13" /> पर्वत गल्मी आदिका राजहरू पनि यसै तरहसँग आफ्ना अश्रयमा ल्याउने प्रयत्न गर्दा पर्वतका राजाका एक भाइ रमेश मल्ल र गुल्मीका सर्दार शशिधर खत्री आधि केही भारदार र सेनापतिहरू फुटेर नेपालमा आए। तर गुल्मी, अर्घा, खाँची, मुसिकोट, धुरकोट, इस्मा, गलकोट, प्युठाना र दाङका राजाहतू पर्वतका राजा कीर्तिबम मल्लसँग मिकी गोरखाली सैन्यसँग मुकाबिला गर्न तयार भए। यस समयमा राजेन्द्रलक्ष्मीलाई रोगले ग्रस्त गरेको हुनाले हावापानी बदल्न भनी गोरखामा रणबहादुर शाहलाई समेत लिएर बसेकी थिइन्। पाल्पाबाट गोरखा आएर बहादुर शाहले भारदारहरूको [[पँजनी]] गरे। पर्वत राज्य जितेपछि अरु राज्य सजिलैसँग जितिने हुनाले पर्वतलाई दुईतिरबाट आक्रमण गर्ने निश्चय गरी जीव शाह र दामोदर पाँडेलाई नियुक्त गरे। जीव शाहका सहायकमा शिवनारायण खत्री र दामोदर पाँडेका सहायकमा जगजित् पाँडे काजी भए। रामकृष्ण कुँवर, अमरसिंह थापा आदि सर्दार र कम्पनीहरू यिनै दुई फाँँटमा बाँडिए। रसद र गोलिगट्ठा चलाउने काममा दलजित शाह तनहुँमा बसे। यस युद्धको समयमा बहादुर शाहको गोरखामा नै रहने विचार थियो। तर राजेन्द्रलक्ष्मीले नमान्दा रणबहादुर शाहसमेतलाई लिएर काठमाडौं आए। १८४२ माघमा जीव शाहले रिडीघाटमा कालीगण्डकी तरी गोरखाली सेना गुल्मीमा लागे। सात दिनमा बिना लडाइँले नै यस राज्यमा अधिकार जमाए र चन्द्रकोटमा छावनी बनाए। उनले गुल्मीबाट र दामोदर पाँडेले एकै समयमा पर्वतको राजधानी बेनी शहरमा आक्रमण गर्ने निधो थियो। यसकारन गुल्मी दखल भएको खबर पाउने बित्तिकै गोरखाबाट दामोदर पाँडे पनि रमाना भए। गोरखामा रहेर बहादुर शाहले [[पँजनी|पंजनी]] गर्दा आफ्ना अनुकूलका भारदारहरू भर्ना गरेका हुनाले राजेन्द्रलक्ष्मी भित्रभित्र जलेकी थिइन्। आफ्ना कुटिल स्वभाव अनुसार मनको भाव दबाएर काठमाडौं पुगेर दामोदर पाँडे गोरखाबाट नहिँडेसम्म चूपचाप रहिन्। दामोदर पाँडे रमाना भएको खबर आउनेबित्तिकै १८४२ असारको मध्य तिर रणबहादुर शाहका अङ्गरक्षक सैनिक दलका अफिसर बन्धु रानालाई गुप्त रीतिले अह्राई राजभवन भित्रै बहादुर शाहलाई पक्रेर मुगलानमा गई रहनु भन्ने आज्ञा दिईन्। बर्सातमा तराईको औलो लाग्ने हुनाले दलमर्दन शाहका सिफारिसमा बर्सातभर ललितपुरको फर्पिङ (त्यस समय फर्पिङ ललितपुर मातहत थियो?) शहरमा नजरबन्द रही हिउँद लागेपछि नेपाल छोडे हुन्छ भनी मञ्जुरी दिइन्। काठमाडौंमा भएका बहादुर शाहका गिरफ्तारीले युद्धक्षेत्रमा गएका सेनापतिहरूमा बडो बेचैनी फैलियो। दामोदर पाँडे पोखरामा पुगेर टक्क अडिए। दलजित शाह स्याङ्जा पुगिरहेका थिए। उनले जीव शाह र उनका साथमा रहेका सैन्यलाई आश्वासन दिएर गुल्मीमा थामिराखे। बहादुर शाह नजरबन्द भएको तेह्रौं दिन १८४३ श्रावण २ मा काठमाडौंमा राजेन्द्रलक्ष्मीको मृत्यु भयो। ==नायबी== सन् १७८५ (वि.सं. १८४३ श्रावण २) मा क्षयरोगबाट महारानी राजेन्द्र राज्य लक्ष्मीको काठमाडौँको हनुमानढोका दरबारमा मृत्यु भयो।<ref>{{Cite journal |last=भण्डारी |first=देवीप्रसाद |title=ऐ.शि. बाबुराम आचार्यले रचना गर्नुभएको नेपालको संक्षिप्त इतिहास |journal=पूर्णिमा |volume=15 |issue=4 |pages=40}}</ref> उनको मृत्युपछि शासनको बागडोर दलमर्दन शाहले लिए। तर राजेन्द्रलक्ष्मीको काजकृया गर्नमा बहादुर शाहको मात्र अधिकार छ भनी गजराज मिश्रले आग्रह गर्दा दलमर्दन शाहले बहादुर शाहलाई बोलाए। १२ वर्षका रणबहादुर शाहले काकालाई देखेर छाँद हाल्दा [[दलमर्दन शाह]]ले शासनको बागडोर उनका हातमा सौपिदिए। राजकुमार बहादुर शाहले रणबहादुरको नायवी ग्रहण गर्दै नेपालको एकिकरण अगाडि बढाए। पश्चिम पर्वत देखि गुल्मी, अर्घा, खांची, रूकुम प्युठान, सल्यान, जाजरकोट, दैलेख, दुल्लु, जुम्ला, डोटी, अछाम, [[बझाङ राज्य|बझाङ]], हुदै कुमाउ गढवाल हुदै [[सतलज नदी]] पारी गोरखाली पुगेका थिए। [[नेपाल एकीकरण अभियानका युद्धहरू|नेपाल एकिकरण]]को अभियानमा बहादुर शाहको नेतृत्वकाललाई स्वर्णकाल मानिन्छ। ===चौबीसी अभियान=== बहादुर शाहले मुख्तियारी लिएको खबर पाउनेबित्तिकै जीव शाहले एकातिर शिवनारायण खत्री र अर्कातिर अमरसिंह थापालाइ पठाई ती [[इस्मा राज्य|इस्मा]] र अर्घा रियासतका सैन्यदललाई छिन्नभिन्न पारिदिए। पर्वतमा आक्रमण गर्नका लागि दामोदर पाँडे पनि कालीगण्डकी तीरमा पुगे। इस्मापट्टिबाट जीव शाहले पर्वतभित्र सैन्य हुलेका दिन दामोदर पाँडेले डुङ्गाबाट आफ्नो सैन्य कालीगण्डकी पार गरे। पर्वतको लागि एक हजार जति सैनिक मात्र तयार रहेका थिए। तालिमे र बेतालिमे गोरखाली सैनिक ४ हजार जति पुगिसकेका थिए। बागलुङको लडाइँमा केवल ४५ गोर्खाली र २ सय जति पर्वते सैनिक [[वीरगति]] भएपछि कीर्तिबम मल्ल भागे र रियासत छोडिदिए। १८४३ आश्विन १३ मा पर्वतमा नेपालको अधिकार भयो। चौबीसी राज्यहरूको मुटु पर्वत थियो। यो फुटेपछि यसको आडमा रहेका गुल्मी आदि रियासत सोत्तर भई त्यहाँका राजाहरू भागे। प्युठानाका राजा मोतीचन्दले मुकाबिला गर्न सैनिक तयार राखेका थिए। यसै महिनामा जीव शाह र दामोदर पाँडे समेत त्यसतिर बढे। वादीकोटमा नाम मात्रको मुकाबिला गरी प्युठानी सैनिक भाग्दा मोतीचन्द पनि स्युराज गएर पहाड प्रदेश छोडिदिए। [[पाल्पा राज्य]]सँग गरिएको सन्धिअनुसार विजय गरिएका राज्यहरु आपसमा बाँडेर लिने कुरा उल्लेख थियो। बहादुर शाहले [[पाल्पा राज्य]]को सहायता लिई काजी जीव शाह, [[दामोदर पाँडे|काजी दामोदर पाँडे]], काजी जगजीत पाँडे, पारथ भण्डारी, [[अमरसिंह थापा|सरदार अमरसिंह थापा]], सुब्बा जोगनारायण मल्ल, प्रबल राना आदिको नेतृत्वमा फौज पठाए। वि सं १८४३ जेठमा अघि बढेको नेपाली फौजले जेठ ११ गते गुल्मी, भाद्र २६ गते अर्घा, २८ गते खाँची र आश्विन १४ गते पर्वत विजय गर्‍यो। यसपछी क्रमशः धुरकोट, [[गलकोट राज्य|गलकोट]], मुसिकोट, [[इस्मा राज्य|इस्मा]], दाङ, प्युठान र रोल्पा विजय गरी मङ्सिरसम्ममा [[भेरी नदी|भेरी नदि]]सम्मका क्षेत्रहरु एकीकृत गरिए। पाल्पासँग गरिएको सन्धिअनुसार आधा क्षेत्र दिनुपर्ने भए पनि केवल अर्घा, खाँची र गुल्मी तीनओटा राज्य दिई बाँकी सम्पूर्ण क्षेत्र नेपालमा मिलाइयो। ===बाइसी अभियान=== [[भेरी नदी|भेरी नदि]]भन्दा पश्चिमको [[जाजरकोट राज्य]]सँग [[पृथ्वीनारायण शाह]]को समयमै सन्धी भएकाले त्यहाँका राजा गजेन्द्र शाहसँग सन्धी नवीकरण गरियो। जाजरकोटले नेपाललाई वार्षिक रू. ७,००० र सैनिक सहयोग गर्ने शर्तमा आफ्नो समर्थक बनाएपछि [[भेरी नदी|भेरी नदि]] सम्म पुग्यो। बहादुर शाहले पश्चिमी क्षेत्रमा एकीकरण अभियान बढाइरहेको समयमा वि सं १८४५ मा [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध|नेपाल र तिब्बत बीच युद्ध]] भएकाले [[दामोदर पाँडे]] लगायत्का कतिपय सैनिक अधिकारीहरू तिब्बतसँगको युद्धमा संलग्न भए। वि सं १८४६ मा [[शिवनारायण खत्री]]को नेतृत्वको फौजले [[मुक्तिनाथ]]को बाटो हिमाली क्षेत्र हुँदै [[जुम्ला राज्य|जुम्ला]] माथी आक्रमण गरी सरदार कालू पाँडे ([[काजी]] [[कालु पाँडे|कालू पाँडे]] होइनन्) र [[भक्ति थापा|भक्ती थापा]]को सहायताबाट जुम्ला विजय गरियो। दुल्लू र दैलेखमा नेपालको अधिकार हुनुपूर्व सुरखेत तिर नेपाली सेना बढ्यो। सुरखेतमा दैलेख र धुलीकोटको संयुक्त सेनाले नेपाली सेनाको मुकाविला गयो। कालु पाण्डेको नेतृत्वमा गएको त्यो सेनाले वाइसीको संयुक्त सेनालाई सुरखेतमा पराजीत गयो। [[धुलीकोट राज्य]] अन्तर्गत सुरखेत परेकोले धुलीकोट नेपालसँग त्यही पराजीत भएका कारणबाट नेपालमा मिल्न गयो। वि.सं. १८४६ असोजमा धुलीकोट राज्य नेपालमा विलय भएको थियो।<ref>{{Cite journal |last=Subedi |first=Rajaram |title=धुलीकोट राज्यको ऐतिहासिक सर्वेक्षण |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_155_04.pdf |journal=Ancient Nepal |pages=26}}</ref> <ref>धुलीकोटे राजगुरु सन्तति सांसद श्री शिवराज जोशीगुटुबाट प्राप्त जानकारी ।</ref> सरदार भक्ति थापा र कालु पाँडेले दैलेखमाथी आक्रमण गर्दा त्यहाँका राजा भागे भने [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]]का राजा उत्तम शाहले नेपालको अधिनता स्विकार गरी अमरसिंह थापाको साथ दिए। राजा उत्तिम शाहीले नेपाली सेनालाई सहयोग गर्ने वचनबद्धता देखाई आश्रित सन्धि गरे। वि. सं. १८४६ कार्तिक २१ गते दुल्लू नेपालको अधिनमा आयो। [[बझाङ राज्य|बझाङी राजा]]ले पनि नेपालको अधीनता स्वीकार गरी वार्षिक रु ५००/- सिर्तो रकम तिर्न मञ्जुर गरे। त्यसपछि [[अमरसिंह थापा]]को नेतृत्वको फौजले [[कर्णाली नदी|कर्णाली नदि]] तरेर [[अछाम जिल्ला|अछाम]] तथा [[डोटी राज्य|डोटि राज्य]]माथी विजय गरेकाले नेपालको पश्चिमी सीमा [[महाकाली नदी|महाकाली नदि]]सम्म पुग्यो। डोटी राज्यलाई नेपालमा मिलाउन ज्यादै कठिन भएको समयमा त्यसलाई पराजित गर्नका लागि बझाङी राजा समुद्रसिंह तथा प्रतिमान शाहीको ठूलो भूमिका रहेको छ। <ref name=":0">[[राजाराम सुवेदी]], ´हिस्ट्री अफ बझाङ´ (काठमाडौँ : २०४४)</ref> ===रजौटा उत्साव=== १९४३ फागुनमा बहादुर शाहले मित्र राजाहरूलाई बोलाएर बडो उत्सव मनाए। पाल्पाली राजा महादत्त सेनलाई रणबहादुर शाहका हातबाट गहना र हात्ती घोडा आदि पुरस्कार दिई गुल्मी, अर्घा र खाँचीका रियासत सुम्पिदिए। सल्यानी राजा कृष्ण शाहका प्रतिनिधि भएर युवराज रणभीम शाह आएका थिए। यिनलाई रुकुम,मुसिकोट (पल्लो), मालनेटा र फलावांगका साना रियासत र दाङको ठूलो रियासत सुम्पिए। जाजरकोटका राजा गजेन्द्र शाह, भीरकोटका राजा चक्रपति खान, सतहुँ राजा भूपनारायण शाह र रिसिङका राजा वेणीप्रसाद सेनलाई भेरीपारका जाहारी साना रियासत बाँडिदिए। गजेन्द्र शाहले ४ रियासत र अरुले एक एक रियासत पाए। जुम्लाका राजा चक्रसुदर्शन शाहका प्रतिनिधि भएर आएका ज्याम विष्टज्यू आएका थिए। जुम्ला र पर्वतका बीचकोब्टिनीनामक हिमालको बस्ती यिनलाई दिए। ===नेपाल चीन युद्ध === {{main|नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध}} २ जुन १७८९ मा भएको केरुङ सन्धी तिब्बत ले उल्लङ्घन गर्न सुरु गरेपछी युद्धको पुनरावृति हुन गयो। तिब्बतले पूर्वतर्फका नाकाहरू खोल्न नपाउने शर्त भएकोमा सो कुरा नमानी पूर्वतर्फका नाकाहरू खोलिदिदा युद्धको आगो बल्न गयो। ई. १७९१ अगस्ट ६ को दिना तिब्बतको शिगात्से तर्फ युद्धको लागी फौज अठाइयो। नेपालीहरूले सन्धिको उल्लङ्घन भएकोमा ५० [[धार्नी]] सुनको माग गरे। तिब्बतले दिन इन्कार गर्दा नेपालीहरूको दिगर्चाको प्रसिद्ध टासील्हुम्पो गुम्बामा सुनचाँदी जवाह रातहरू उठाउन सफल भए। नेपाली फौजको अगाडी केही नलाग्ने देखेर तिब्बतले मद्दतका लागी चीनका बादशाहसँग अनुरोध गर्‍यो। नेपालीहरूले अकल्पनीय पराजय बेहोर्नु परेको कारण [[बहादुर शाह]]ले चिनियाँ सेनापति फुकाङ्गसंग वार्ता गरे। वार्तामा चिनियाँ सेनापतिले नेपालले लुटेको सम्पत्ति फिर्ता गर्ने, बन्दी बनाइएका भोटका काजीहरूलाई रिहा गर्ने, स्यामार्पा लामालाई तिब्बत सरकारलाई बुझाउनु पर्ने ३ वटा शर्तहरू राखे। नेपालले २ वटा शर्तहरू स्वीकारे तापनि स्यामार्पा लामालाई सुम्पन्न चाँहदैनथे। ई. १७९२ मा स्यामार्पा लामाको मृत्यु भयो र वार्ताको ढोका खुल्यो। पुनः सेनापतिले ३ वटा शर्तहरू राखे। श्यामार्पा लामाको हाडखोर चिनियाँ सेनापति छेउ बुझाउने, दिगर्चामा लुटेको सम्पत्ति फिर्ता गर्ने, ई. १७८८ को सन्धिको सक्कल प्रति चिनियाँ सेनापतिलाई बुझाउने। परन्तु बहादुर शाहले यस बारेमा जवाफ पठाएनन्। यसरी वार्ताले सकारात्मक रूप लिन नसक्दा पुनः युद्ध चर्कने स्थिति देखेर बहादुर शाहले अंग्रेजसंग सहायता लिने निर्णय गरी ई. १७९२ मा अंग्रेजसंग एउटा वाणिज्य सन्धि गरे।<ref name=":3">{{Cite book|title=Bahadur Shah: The Regent of Nepal|last=Bhadraratna|first=Bajracharya|publisher=Anmol Publication|year=1992|isbn=|location=Delhi|pages=246, 247}}</ref> चिनियाँ सेनापति फूकाङ्गले नेपाली फौजमाथि आक्रमण गर्ने आदेश दिए। यो आक्रमण नेपालको लागि घातक सिद्ध भयो। चिनियाँ फौज बेत्रावतीसम्म आइपुगेकाले काठमाडौंलाई खतरा भई ढुकुटी नै मकवानपुर सारिएका प्रसङ्गहरू उल्लेख छन्। नेपालमा त्रासको माहोल सिर्जना भएको र भोटे/ चीनियाँ सेना पनि आफ्नो मुकामबाट निकै टाढाको दुरी आइपुगेको हुँदा सन्धिको कुरा उठ्यो। यस युद्धमा नेपालको पराजय भएको हुँदा सन्धिमा नेपाललाई निकै तल पारियो। <ref name="nepalaaja.com" /> त्यसपछि नेपालले चिनियाँ शर्तहरू बाध्य भएर मान्नु पन्यो र ई. १७९२ मा नेपाल + तिब्बत + चीनका बीचमा बेत्रावतीमा सन्धि भई युद्धको अन्त्य भयो। <ref name=":32">{{Cite book|title=नेपाल भोट विवाद|last=|first=Triratna Manandhar|publisher=नेपाल र एसियाली अनुसन्धान केन्द्र, त्रिभुवन विश्वविद्यालय|year=2041 BS|isbn=|location=काठमाडौँ|pages=2}}</ref> यस सन्धिले नेपालले आदिकालदेखि प्राप्त गरेको हिमाली क्षेत्रको व्यापारमा एकाधिकार समाप्त गयो।तिब्वती बजारमा वर्षौंदेखि चालु रहँदै आएको नेपाली मुद्रा बाहेक नयाँ मुद्रालाई प्रतिबन्ध लगायो। तिब्बतमा नेपालको जुन स्थिति थियो। त्यो समाप्त भई चीनले प्राप्त गयो। कुती र केरूङ्गका क्षेत्रमा चिनियाँ अधिकारीले रेखाङ्कन गरेको सिमानालाई मान्न नेपाल बाध्य भयो। प्रत्येक पाँच वर्षमा एउटा शिष्टमण्डल नियमित रूपमा चीन पठाउनु पर्ने भयो। यो सम्झौता नेपालका लागि हानिकारक तथा घातक सिद्ध भए तापनि नेपालले यस सम्झौतालाई उल्लंघन गर्ने कोशिस गरेन। बरू प्रत्येक ५-५ वर्षमा एउटा शिष्टमण्डल नियमित रूपमा चीन पठाउने भयो।<ref name=":33">{{Cite book|title=ऐतिहासिकपत्र संग्रह, पहिलो भाग|last=ज्ञानमणि नेपाल|first=धनबज्र बज्राचार्य,|publisher=नेपाल सांस्कृतिक परिषद|year=वि.स. २०१४|isbn=|location=काठमाडौँ|pages=पृ. ७३ ७४}}</ref> बेत्रावतीको सन्धिमा नेपाललाई चीनको अधिनता स्वीकार्नु पर्ने वा कुनै प्रकारको हानि हुने शर्त नरहेकाले नेपालले केही कुरा गुमाउनु परेन यसप्रकार शताब्दीयौं देखि रहेको नेपाल + तिब्बत सम्बन्धमा गतिरोध आउनुको बदला यस सन्धि पश्चात्चीनको संलग्नता पनि बढ्न गई नेपालको कूटनैतिक इतिहासमा नयाँ अध्यायको शुरूआत भएको पाइन्छ।<ref>{{Cite journal |last=जोशी |first=श्रीमती इन्दिरा |title=नेपाल‌+तिब्बत सम्बन्ध: ऐतिहासिक सिंहावलोकन |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |pages=22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240408111820/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |date=2024-04-08 }}</ref> नेपाल चीनसँग [[बेत्रावती सन्धि]] गर्न बाध्य भयो। यो सन्धिले नेपाललाई चीनको संरक्षित राज्य सरह बनाएको थियो। १८७१-७२ को [[नेपाल अङ्ग्रेज युद्ध]]मा अंग्रेजको बल पुगेको भए नेपाल सरकारलाई सहायक सन्धिका जालामा फसाएर अवध र निजाम राज्यका अवस्थामा ल्याउँथे। बेत्रावती सन्धिमा बहादुर शाहले चीनसँग सम्बन्ध जोडेर यस कुराको बचाउ गरेका थिए। == नीति == === सामाजिक थिति === === अर्थतन्त्र === उनले प्रथमतः पहिले जितिएको सांगापूर्व [[दुधकोशी नदी|दूधकोशी]] पश्चिमको पहाडी प्रदेशमां नापी गराउने र मालपोत ठेग्ने काम गरे। यो उनको देशको आम्दानी बढाउने प्रथम प्रयास थियो। २० मुरी माटाको प्रवल जग्गामा रू. ४,दोयममा रू.३ सिममा रू.२ रकम लाइएको छ। लालमोहर स्याहामोहरमा नदेखिएका त्यसै मयावी खाइरहेका जग्गाहरू जफत गरेर लिने र सरकारी गराउने यसमा मुख्य कुरा किटिएका थिए।<ref name=":2">{{Cite journal |last=नेपाल |first=ज्ञानमणि |date=September 1984 |title=राजकुमार नायब बहादुर शाह र उनले बाँधेका स्थिति |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_83_04.pdf |journal=[[प्राचीन नेपाल]] |volume=८३ |pages=६-१७ }}{{Dead link|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==== सैन्य ==== चीन युद्धताका उनले नेपाली सैनिकलाई तीव्ररूपमा बढाउन थालेका थिए। विदेशबाट विशेषज्ञ झिकाई आफ्ना सैनिकलाई तालीम दिने, हातहतियार गोली गट्ठाहरूको कारखाना खोल्ने काम पनि गरेका थिए। मेगजिन बारुदखाना आदिमा काम गर्नेहरूको तलव भत्ताको पनि व्यवस्था बाँधेका थिए। विशेष कुरा त्यस्ता कामदार कुल्लीहरूको कामको समय तोकिदिएका र विदाका दिनपनि निश्चित गरिदिएका थिए। विदाका दिन पर्वते (खस क्षेत्री )हरूका र [[नेवार जाति|नेवार]]हरूका छुट्टाछुट्टै गरिदिएका थिए। नेवारहरूका स्थानीय चाडपर्व र जात्रामालामा गरी विदाका दिन वढीपरेका थिए। यसरी उनी देशको आर्थिक स्थिति बढाउने सैनिक शक्तिलाई तीव्र पार्दै लैजाने, शस्त्रास्त्रका नयाँ नयाँ कारखाना खोल्ने, नयाँ नयाँ सैनिक भर्ना गर्ने, देशको न्याय व्यवस्थामा सुधार ल्याउने आदि काममा दत्तचित्त हुँदै थिए। <ref name=":2" /> === विदेश सम्बन्ध === ==== चीन ==== ==== ब्रिटिस ==== [[नेपाल –तिब्बत /चीन युद्ध]] मा नेपालीहरूले अकल्पनीय पराजय बेहोर्नु परेको कारण [[बहादुर शाह]]ले बहादुर शाहले अंग्रेजसंग सहायता लिने निर्णय गरी ई. १७९२ मा अंग्रेजसंग एउटा वाणिज्य सन्धि गरे।<ref name=":3">{{Cite book|title=Bahadur Shah: The Regent of Nepal|last=Bhadraratna|first=Bajracharya|publisher=Anmol Publication|year=1992|isbn=|location=Delhi|pages=246, 247}}</ref> <ref>{{Cite journal |last=जोशी |first=श्रीमती इन्दिरा |title=नेपाल‌+तिब्बत सम्बन्ध: ऐतिहासिक सिंहावलोकन |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |pages=22 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240408111820/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_147_full.pdf |date=2024-04-08 }}</ref> पृथ्वीनारायण शाहद्वारा निष्कासित केपुचिन पादरीहरूसँग बहादुर शाहले मित्रता कायम गरे तथा भारतस्थित कम्पनी सरकारसित व्यापारिक सम्झौता गरेर बृटिश फौजी मण्डलालाई बोलाएर बृटिश शक्तिसित विशेष सम्पर्क कायम राखे। तर बहादुर शाहको यस अंग्रेज समर्थक नीतिलाई नेपालका भारदारहरूले स्वागत गरेनन्।<ref>{{cite book|title=श्री ५ रणबहादुर शाह |author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=page 15|date=|publisher=|isbn=|url=}}</ref> == पतन == === पद त्याग === राजा [[रणबहादुर शाह]] अठार वर्ष पुगेका हुनाले दरबारका चाटुकार एकीकरण विरोधी भारदारहरूले बहादुर शाहका विरुद्ध राजालाई उचाल्न थाले। रणबहादुर शाह, बहादुर शाहका विरुद्ध कारबाही गर्न आफैँले शासन चलाउनु पर्ने कुरा भारदारको मतानुसार सोच्न थाले। रणबहादुर शाह आफ्नो पुनः राज्याभिषेक गराउन चाहन्थे। [[गुल्मी राज्य]]लाई स्वतन्त्रता दिई साला सिद्धिप्रताप शाहलाई राजा बनाउने, [[बिदुर शाह|विदुर शाही]] र [[शेरबहादुर शाह|शेरबहादुर शाही]]लाई चौतारिया पद दिने, कान्तिवतिलाई सकार्ने जस्ता कुरामा विवाद हुँदा बहादुर शाह र रणबहादुर शाहको मनमुटाव भयो। परिणामस्वरूप बहादुर शाहले आफ्नो नायब पद त्याग गरी धर्मकार्यपट्टी लाग्न थाले। त्यसपछि रणबहादुर शाह नेपालको सर्वेसर्वा भए। === मृत्यु === बहादुर शाह जस्ता वीर र सुझबुझ पूर्ण नेतृत्व क्षमता भएकालाई [[रणबहादुर शाह]]को लहडबाजीमा जेलमा हाली मृत्यु गराइयो। बहादुर शाहलाई [[विष्णुमती नदी|बिष्णुमति]]को छेउमा बन्दी बनाइएको थियो। उनले बहादुर शाहको टाउकोमा उमालेको तेल खनाउन लगाए। बहादुर शाहकी पत्नीलाई दुर्ववहार गर्न लगाए। उनलाई भए नभएका कुरा सुनाएर दिक्क पारिएको थियो। उनलाई [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्र लक्ष्मी]]लाई खानामा विष मिसाएर हत्या गरेको जस्ता आरोप लागिएको थियो। यस बखत नवयुवक राजा रणबहादुर शाहले राजकुमार बहादुर शाह माथी मुख्य रूपमा निम्न लिखित आरोप लगाएका थिए:<ref name="अब यस्तो कहिल्यै नहोस्">{{cite book|title=[[अब यस्तो कहिल्यै नहोस्]]|author=[[बाबुराम आचार्य ]]|page=२८-२९|date=फागुन २०६१|publisher=फाइनप्रिन्ट बुक्स|isbn=978-9937-665-40-7|url=}}</ref> # कान्छा चौतारा [[दलमर्दन शाह]]सँग मिली बुबाज्यू महाराज प्रतापसिंह शाहको हत्या गरि टाउको लुकाउने र ढाड झ्यालबाट खसाउने योजना गरेको # मुमामहारानी [[रानी राजेन्द्र लक्ष्मी|राजेन्द्रलक्ष्मी]]लाई भए-नभएको बात लगाई नेल हाली [[सर्वजीत राना मगर|सर्वजित राना]]लाई कटाएको र मलाई पनि मारी दाखचोकको इनारमा पुर्ने योजना गरेको # मथुरा नामकी एउटी केटीलाई लगाई मेरी मुमालाई बीस खुवाई मार्ने उद्योग गरेको # विवाह गर्न भनी बहादुर शाह गोरखा जाँदा बोर्लाङघाटमा वास परेको दिन मलाई मारी गण्डकी नदीमा बगाउने योजना गरेको # "राजालाई (मलाई) घरबाट निस्कन किन दिइस्" भनी बन्धु रानालाई गाली गरेको # मलाई मार्न मसानको प्रयोग गरेकाले दक्षिण कालीको दर्शन गरेर फर्किदा बाटामा तीन पटकसम्म झाडापखाला तथा बमन भएको # कुकर्मी बहादुर शाहले रातको बीचमा मलाई खोज्दै आएको, यसैबीचमा कुकुरले झम्टन जाँदा अकारण नै कुकुरलाई काटिदिएको # मेरो अनुपस्थितिमा आफ्नो मनखुसीसँग आफ्नै हातले लालमोहरका छाप लगाउने गरेको # मलाई मार्न भनी आधारातमा आएको, "पुनी" नामक धाईले थाहा पाई ढोकामा चुकुल हालेको र यसै रिसले तरबारले ढोकामा हानी फर्किई गएको। # मलाई तीन सलाम गर्ने नगरेको # राजा [[राम शाह|राम शाहका]] पालादेखी चलिआएको मैत्रीसम्बन्धको उपेक्षा गरि तिब्बतसंग अनावश्यक युद्ध गरेर झन्डै देशलाई नै डुबाइदिएको। चीनसँग युद्ध गर्न भनी अंग्रेजहरूसँग मित्रता बढाएको। उनले बन्दी अवस्थामा खान, सुत्न, मनमा लागेको कुरा भन्न र आफन्तलाई भेट्न पनि पाएनन्। वि सं १८५४ आषाढ १४ गते शनिबार को रात राजकुमार बहादुर शाहको गुप्त रूपमा हत्या गरियो। हत्या सम्भवतः गलामा पासो लगाएर गरिएको थियो। तर "कालगतिले नै यिनको मृत्यु भएको हो" भन्ने भान पारी बिहान उज्यालो नहुँदै [[आर्यघाट|पशुपति आर्यघाट]]मा पुर्याएर यिनको भौतिक शरीरको दाहसंस्कार सम्पन्न गरियो।{{sfn|आचार्य|२०१८|p=३०}} वि सं १८५४ आषाढ १५ गते बहादुर शाहको मृत्यु भएको घोषणा गरियो। चीनमा उनको मृत्युबारे खबर गर्दा छेरौटीले मरेको, भारतीय कम्पनीलाई लेख्ता सिकिस्त बिरामी परेको जस्ता प्रतिवेदन गरेका थिए। बहादुर शाहको मृत्यु सार्वजनिक गरिएन। उनको दाहसंस्कार राजकीय ढाँचाबाट समेत गरिएन। बहादुर शाहका पक्षधरलाई नेपाल असुरक्षित भूमी हुन लाग्यो।<ref name=":0" /> {{नेपालको शाह राजवंशको वंशवृक्ष}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} === स्रोत === * {{Citation|author-last=Acharya|author-first=Baburam|journal=Regmi Research Series|title=Some Confusions|volume=7|issue=11|date=1 November 1975|origyear=1966|pages=210-215|publisher=Regmi Research Centre|isbn=|url=http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_07.pdf}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240909193351/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/regmi/pdf/Regmi_07.pdf |date=9 September 2024 }} * {{Citation|author-last=आचार्य|author-first=बाबुराम|journal=|title=चवन्न सालको घटना|volume=7|issue=11|date=1 November 1975|origyear=२०१८|pages=210-215|publisher=|isbn=|url=}} {{पृथ्वीनारायण शाह}} [[श्रेणी:विशाल नेपाल]] [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणकाल]] [[श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरू]] [[श्रेणी:शाहवंश]] [[श्रेणी:नेपालको राष्ट्रिय विभूतिहरू]] [[श्रेणी:चौतारिया खलक]] [[श्रेणी:नेपाली राजकुमारहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:निर्वासित नेपालीहरू]] [[श्रेणी:खस जाति]] [[श्रेणी:नेपालको एकीकरणका मानिसहरू]] k0znt1rfuyd255dyabrv0psnk1zsqs0 0 12891 1357849 1357805 2026-06-05T02:22:35Z Biplab Anand 13653 सुधार गरियो 1357849 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = काँकडभिट्टा | native_name = | settlement_type = छिमेकी | image_map = Nepal - India border Kakarbhitta.jpg | map_caption = काँकडभिट्टामा नेपाल-भारत सीमाद्वार | pushpin_map = Nepal | pushpin_map_caption = नेपालमा काँकडभिट्टा | subdivision_type = देश | subdivision_name = {{झन्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश|कोशी]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[झापा जिल्ला|झापा]] | population_as_of = वि.सं. २०७८ | population_total = १५,५०० | timezone = नेपाली प्रमाणिक समय | utc_offset = +५:४५ | elevation_m = १४२ | coordinates = {{coord|26|38|48|N|88|09|17|E|region:NP_type:city|display=inline,title}} | official_name = }} '''काँकडभिट्टा''' [[झापा जिल्ला]]को एउटा महत्त्वपूर्ण व्यापारिक नाका हो। यो नाकाबाट मेची पुल पार गरेपछि भारतको पानीट्याङ्की पुगिन्छ। [[बङ्गलादेश]]सँग हुने नेपालको व्यापारको अधिकांश पारवाहन यसै नाकाबाट चल्ने गर्दछ।<ref name="cows">{{cite news |title=Nepal to Seek 10,000 Cows from India |url=http://www.newindianexpress.com/world/Nepal-to-Seek-10000-Cows-from-India/2013/12/17/article1950463.ece |date=17 December 2014 |agency=IANS |location=Kathmandu |publisher=[[The New Indian Express]] |accessdate=Aug 8, 2014 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140814175254/http://www.newindianexpress.com/world/Nepal-to-Seek-10000-Cows-from-India/2013/12/17/article1950463.ece |date=14 August 2014 }}</ref> काँकडभिट्टा बस पार्कबाट नेपालका प्रमुख स्थानका लागि बस पाउन सकिन्छ। यहाँबाट २२ किलोमोटरमा [[भद्रपुर विमानस्थल]] (चन्द्रगढी विमानस्थल) रहेको छ भने त्यसै गरि २१ किलोमिटरमा भारतको [[बागडोगरा विमानस्थल]] रहेको छ। यस सहरको केन्द्रमा रहेको देवकोटा पार्क हेर्न लायकको छ। त्यसै गरी एसियाली राजमार्गले यस सहरको शोभा अझ बढाएको छ। यो हाल [[मेचीनगर नगरपालिका]]मा पर्दछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:झापा जिल्लाका ठाउँहरू]] [[श्रेणी:नेपाल–भारत सीमामा स्थित पारवहन र भन्सार चौकीहरू]] {{stub}} dwuewxt7tawya8b7xa258wiuimjz0t6 0 13046 1357880 1349298 2026-06-05T07:39:44Z Bishaldev100 28807 1357880 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Table of Mechanicks, Cyclopaedia, Volume 2.png|thumb|right|250px|साधारण यन्त्र]] मानिसले गर्ने कामहरू सरल रूपले गर्नका लागि तयार पारिएको औजारलाई यन्त्र भनिन्छ। ==यन्त्रको फाइदा== यन्त्रबाट येस किसिमका फाइदाहरु हुन्छन- *यन्त्रको प्रयोगले काम छिटो हुन्छ। *यन्त्रको प्रयोगले धेरै [[बल]] पर्ने काम थोरै बलले हुन्छ। *यन्त्रको प्रयोगले असुरक्षित काम सुरक्षित हुन्छ। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[यान्त्रिकरण]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commons category|Machines}} [[श्रेणी:विज्ञान]] [[श्रेणी:हिन्दु प्रतीकहरू]] {{stub}} or9yjrhsiqghuls4u1687cbulxdnpfh 0 14652 1357828 1318487 2026-06-04T16:13:20Z Ramesh Deuba 37151 सफाइ गरियो 1357828 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = आरजुराणा देउवा | native_name = {{nobold|आरजुराणा देउवा}} | native_name_lang = ne | image = File:Arzu Rana Deuba summit address (profile).jpg | image_size = | caption = सन् २०२१ मा देउबा | office = [[नेपालका परराष्ट्र मन्त्री]] | term_start = १५ जुलाई २०२४ | term_end = ९ सेप्टेम्बर २०२५ | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister = [[केपी शर्मा ओली]] | predecessor = [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] | successor = [[बाला नन्द शर्मा]] | office1 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start1 = २२ डिसेम्बर २०२२ | term_end1 = १२ सेप्टेम्बर २०२५ | constituency1 = [[नेपाली कांग्रेस]] {{Abbr|समा.|समानुपातिक}} सूची | 1blankname1 = समानुपातिक समूह | 1namedata1 = [[खस आर्य]] (महिला) | office2 = [[व्यवस्थापिका संसद (नेपाल)|व्यवस्थापिका संसद]] सदस्य | term_start2 = २१ जनवरी २०१४ | term_end2 = १४ अक्टोबर २०१७ | constituency2 = [[नेपाली कांग्रेस]] {{Abbr|समा.|समानुपातिक}} सूची | 1blankname2 = समानुपातिक समूह | 1namedata2 = [[खस आर्य]] (महिला) | office3 = [[प्रथम संविधानसभा (नेपाल)|संविधानसभा सदस्य]] | term_start3 = २८ मे २००८ | term_end3 = २८ मे २०१२ | constituency3 = [[नेपाली कांग्रेस]] {{Abbr|समा.|समानुपातिक}} सूची | 1blankname3 = समानुपातिक समूह | 1namedata3 = [[खस आर्य]] (महिला) | birth_date = {{birth date and age|1962|1|26|df=y}} | birth_place = [[ललितपुर]], [[नेपाल]] | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | father = विनोद शमशेर जङ्गबहादुर राणा | mother = [[प्रतिभा राणा]] | spouse = [[शेरबहादुर देउवा]] | citizenship = [[नेपाली]] | profession = {{hlist|[[राजनीतिज्ञ]]|[[सामाजिक कार्यकर्ता]]}} | alma_mater = [[सेन्ट बेड्स कलेज, शिमला]]<br>[[हिमाचल प्रदेश विश्वविद्यालय]]<br>[[पञ्जाब विश्वविद्यालय]]<br>(एमए, संगठनात्मक मनोविज्ञानमा विद्यावारिधि, १९९०) }} '''आरजुराणा देउवा''' (२६ जनवरी १९६२)<ref name="Profile of Dr. Arzu Rana Deuba">[http://arzuranadeuba.com/profile.php डा. आर्जू राणा देउबाको परिचय] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20091016110706/http://arzuranadeuba.com/profile.php |date=16 October 2009 }}</ref> एक नेपाली [[राजनीतिज्ञ]] हुन्। उनी नेपाल सरकारकी पूर्व [[नेपालका परराष्ट्र मन्त्री|परराष्ट्र मन्त्री]] हुन्।<ref>{{Cite web|url=https://www.nepalicongress.org/|title=नेपाली कांग्रेसको आधिकारिक वेबसाइट|website=www.nepalicongress.org|access-date=2020-03-06}}</ref> उनले अगस्ट २०२३ देखि जुलाई २०२४ सम्म [[कृषि, सहकारी तथा प्राकृतिक स्रोत समिति]]को सभापतिको रूपमा कार्य गरेकी थिइन्।<ref>https://hr.parliament.gov.np/np/committees/Agriculture-Cooperative-And-Natural-Resources-Committee</ref> डा. देउबा सन् १९९६ मा [[नेपाली कांग्रेस]]मा आबद्ध भएकी हुन् र पार्टीको [[नेपाली कांग्रेसको १४औँ महाधिवेशन|१४औँ महाधिवेशन]]बाट केन्द्रीय सदस्य निर्वाचित भएकी थिइन्। [[२०२२ नेपाली आम निर्वाचन]]मा उनी [[खस आर्य]] समूहबाट समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीअन्तर्गत प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचित भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web|title=निर्वाचन आयोग नेपाल|accessdate=2022-12-20|url=https://election.gov.np}}</ref> उनी नेपालका पूर्व प्रधानमन्त्री [[शेरबहादुर देउवा]]की पत्नी हुन्। नेपालको [[नेपालको संविधान|संविधान]] निर्माण प्रक्रियाका क्रममा देउबाले महिला अधिकार, प्रजनन अधिकार, समान नागरिकता अधिकार, सम्पत्ति अधिकार, महिलामाथिको हिंसा अन्त्य तथा समावेशी राजनीतिक प्रतिनिधित्वका विषयमा सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। उनले जलवायु परिवर्तनले नेपाली महिलाहरूमा पार्ने असमान प्रभावबारे पनि विशेष रूपमा आवाज उठाएकी छन्। विशेषगरी ग्रामीण तथा हिमाली क्षेत्रका महिलाहरूले पानीको अभाव, खाद्य असुरक्षा, कृषि क्षेत्रमा परेको असर तथा जलवायुजन्य विपद्का कारण थप चुनौतीहरू सामना गर्नुपरेको विषयमा उनले जोड दिएकी छन्।<ref>{{cite news|url=https://nepalitimes.com/nepali-women-doubly-burdened-by-climate-change|title=जलवायु परिवर्तनको दोहोरो भारमा नेपाली महिला|date=18 December 2020|website=Nepali Times}}</ref><ref>{{cite news|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/climate-change-impact-more-among-nepali-women|title=जलवायु परिवर्तनको प्रभाव नेपाली महिलामा बढी|date=14 September 2023|website=The Himalayan Times}}</ref> उनी संविधान मस्यौदा समितिकी सदस्य तथा महिला सांसद समन्वय समितिकी अध्यक्ष समेत रहिसकेकी छन्। देउबाले नेपालमा महिला सशक्तीकरण तथा सामाजिक विकासका क्षेत्रमा कार्यरत विभिन्न गैरसरकारी संस्थाहरू स्थापना गरेकी छन्, जसमा RUWDUC, Saathi, Safe Motherhood Network Federation (SMNF) तथा SAMANTA प्रमुख छन्।<ref>{{Cite web|url=http://ruwducktm.org.np/|title=RUWDUC Kathmandu}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://saathi.org.np/|title=Saathi}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.safemotherhood.org.np/|title=Safe Motherhood Network Federation Nepal}}</ref> उनी [[IUCN]] को दक्षिण तथा पूर्व एसिया क्षेत्रका निर्वाचित क्षेत्रीय परिषद् सदस्य समेत रहिसकेकी छन्। साथै उनी [[Ipas (organization)|Ipas]] तथा [[Mahatma Gandhi Institute of Education for Peace and Sustainable Development]] लगायतका संस्थाहरूको सञ्चालक मण्डलमा आबद्ध रहेकी छन्। ==शिक्षा== [[देउवा|देउवाले]] बागमती प्रदेश विश्वविद्यालयको पदन कन्या कलेजबाट स्नातक गरिन। उनले पन्जाब विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर गरेकी हुन्। उनले पन्जाब विश्वविद्यालय भारतबाट १९९० मा सङ्गठनात्मक मनोविज्ञानमा पीएचडी पनि प्राप्त गरे।<ref>[http://www.nepalnews.com/archive/2008/oct/oct14/news10.php Arzu Deuba elected IUCN councillor <!-- Bot generated title -->] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20081121111001/http://www.nepalnews.com/archive/2008/oct/oct14/news10.php |date=21 November 2008 }}</ref> == राजनीतिक जीवन == [[File:Arzu Rana Deuba with Narendra Modi - August 2024 - 2.png|alt=नेपालकी परराष्ट्रमन्त्री आरजु राणा देउवा १९ अगस्ट २०२४ मा भारतका प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीसँग बसेकी अवस्थामा|thumb|आरजु राणा देउवा [[भारतका प्रधानमन्त्री]] [[नरेन्द्र मोदी]]सँग]] [[देउवा|देउवा]] सन् १९९६ देखि [[नेपाली कांग्रेस]]की सदस्य रहिआएकी छन्।<ref name=":0">{{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20230205004218/http://www.nepalicongress.org/central-working-committee|title=NepaliCongress.org- Nepali Congress Official website|website=www.nepalicongress.org|archive-date=2023-02-05}}</ref> सन् २००० देखि उनी नेपाली कांग्रेसको महासम्मेलन तथा केन्द्रीय नेतृत्व निर्वाचन समितिकी सदस्य रहँदै आएकी छन्।<ref>{{cite news |url=https://theannapurnaexpress.com/story/50306/|title=Arzu’s rise in NC and national politics|date=29 August 2024|first=Kamal Dev|last=Bhattarai|website=The Annapurna Express}}</ref> उनी सन् २००८ देखि २०१७ सम्म दश वर्षसम्म नेपालको [[संविधान सभा]] तथा [[नेपालको संसद]]की सदस्य रहिन्। यस अवधिमा उनले महिलाको अधिकार तथा प्रतिनिधित्वसम्बन्धी संवैधानिक व्यवस्थाहरू निर्माण र सुदृढीकरणका क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान दिएकी थिइन्। == सामाजिक कार्य == देउवाले नेपालमा महिला तथा बालबालिकाको हित र सशक्तीकरणका क्षेत्रमा केन्द्रित विभिन्न गैरसरकारी संस्थाहरू स्थापना गरेकी छन्। ती संस्थाहरूमा [[साथी]] (सन् १९९२), ग्रामीण महिला विकास तथा एकता केन्द्र (सन् १९९५), सुरक्षित मातृत्व सञ्जाल महासंघ (सन् १९९६) तथा समानता – सामाजिक तथा लैङ्गिक समानता संस्थान (सन् १९९७) पर्दछन्।<ref>{{Cite web|url=http://www.onlinewomeninpolitics.org/nepal/nepaleads.htm|title=OnlineWomen: Nepal|website=www.onlinewomeninpolitics.org|access-date=2020-03-06|archive-date=28 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170328010255/http://www.onlinewomeninpolitics.org/nepal/nepaleads.htm|url-status=dead}}</ref> == विवाद तथा आरोपहरू == देउवामाथि भ्रष्टाचार तथा अधिकारको दुरुपयोगसम्बन्धी विभिन्न आरोपहरू लागेका छन्। ''द काठमाडौं पोस्ट'' मा प्रकाशित समाचारअनुसार उनले सार्वजनिक ठेक्कापट्टाबाट लाभ लिएको तथा सरकारी सरुवा र नियुक्तिहरूमा प्रभाव प्रयोग गरेको दाबी गरिएको छ। साथै, उनको नाम भुटानी शरणार्थी प्रकरण तथा टीकापुरस्थित जग्गासम्बन्धी अनियमिततासँग जोडिएको उल्लेख गरिएको भए पनि उनीविरुद्ध कुनै औपचारिक अभियोग दर्ता गरिएको छैन।<ref>{{Cite news|url=https://kathmandupost.com/national/2025/09/28/money-laundering-inquiry-launched-into-former-prime-ministers-ex-minister|title=Money laundering inquiry launched into former prime minister's ex-minister|newspaper=The Kathmandu Post|date=28 September 2025}}</ref> अगस्ट २०२४ मा अभियन्ता युवराज सफलले उनीविरुद्ध [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] (अदुअआ) मा उजुरी दर्ता गराएका थिए।<ref>{{Cite news|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/yubraj-safal-files-complaint-at-ciaa-against-foreign-minister-arzu-rana-deuba/|title=Yubraj Safal files complaint at CIAA against Foreign Minister Arzu Rana Deuba|work=MyRepublica|date=18 August 2024}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == उनी [[नेपालका पूर्वप्रधानमन्त्री]] तथा [[नेपाली कांग्रेस]]का पूर्वसभापति [[शेरबहादुर देउवा]]की पत्नी हुन्।<ref name=":0" /> २०२५ को जेनेरेसन जेड (Gen Z) आन्दोलनका क्रममा ९ सेप्टेम्बरमा देउवा दम्पतीको निवासमा आक्रमण गरी आगजनी गरिएको बताइएको थियो। उक्त घटनामा उनीहरू घाइते भएका तथा त्यसपछि सुरक्षाकर्मीको नियन्त्रणमा लगिएको समाचार सार्वजनिक भएको थियो।<ref>{{Cite web|title=देउवा दम्पतीलाई कुटपिट र लछारपछार गरेर सुरक्षाकर्मीको जिम्मा लगाए प्रदर्शनकारीले|work=Setopati|access-date=2025-09-09|url=https://www.setopati.com/politics/368885/}}</ref> आमा [[प्रतिभा राणा]] लामो समयदेखि नेपालको राजनीतिमा क्रियाशील छिन्। == निर्वाचन इतिहास == २०१७ को प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा देउवाले [[नेपाली कांग्रेस]]को तर्फबाट [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] निर्वाचन क्षेत्र नं. ५ बाट उम्मेदवारी दिएकी थिइन्। समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत [[संविधान सभा]] सदस्य रहिसकेपछि प्रत्यक्ष निर्वाचनमा उनको यो पहिलो प्रतिस्पर्धा भएकाले उक्त निर्वाचनलाई उनको व्यक्तिगत राजनीतिक लोकप्रियताको परीक्षणका रूपमा हेरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=Kailali-5 contest a test of Arzu’s popularity|first=Kamal Dev|last=Bhattarai |url=https://kathmandupost.com/national/2017/11/17/kailali-5-contest-a-test-of-arzus-popularity |website=The Kathmandu Post |date=17 November 2017}}</ref> उक्त निर्वाचनमा उनले [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले)|नेकपा (एमाले)]]का उम्मेदवार [[नारदमुनि राना]]सँग प्रतिस्पर्धा गरेकी थिइन्, जसलाई सो क्षेत्रमा बलियो स्थानीय समर्थन प्राप्त उम्मेदवारका रूपमा लिइन्थ्यो।<ref>{{cite web |title=CPN-UML’s Narad Muni Rana defeats Dr Arju Rana in Kailali-5 |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/cpn-umls-narad-muni-rana-defeats-dr-arju-rana-kailali-5 |website=The Himalayan Times|first=Tekendra|last=Deuba |date=10 December 2017}}</ref> निर्वाचनमा [[के.पी. शर्मा ओली]] नेतृत्वको नेकपा (एमाले) र [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको [[नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]बीच गठित वाम गठबन्धनको प्रभाव पनि देखिएको थियो, जसले विभिन्न निर्वाचन क्षेत्रमा वामपन्थी मतलाई एकीकृत गरेको थियो।<ref>{{Cite news|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/uml-maoist-centre-naya-shakti-party-merge/|title=UML, Maoist Centre, Naya Shakti Party form electoral alliance for polls|date=3 October 2017|work=The Himalayan Times|access-date=21 May 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.myrepublica.com/news/28458/|title=UML, Maoist Center, Naya Shakti to unify|work=My Republica|access-date=21 May 2018}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://kathmandupost.ekantipur.com/news/2017-10-03/cpn-uml-maoist-centre-naya-shakti-announcing-electoral-alliance.html|title=CPN-UML, Maoist Centre, Naya Shakti announce electoral alliance, agree to unify|access-date=21 May 2018}}</ref> निर्वाचन परिणामअनुसार देउवा ४,८८० मतान्तरले पराजित भइन्। उनले २२,३२२ मत प्राप्त गरेकी थिइन् भने रानाले २७,२०२ मत प्राप्त गरी विजयी भएका थिए।<ref>{{cite web |title=Arzu looses with more than 5 thousand votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/arzu-looses-with-more-than-5-thousand-votes|website=My Republica|first=Dil Bahadur|last=Chhatyal |date=10 December 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=PM’s wife Arzu Rana loses first first-past-the-post polls in Kailali |url=https://english.onlinekhabar.com/pms-wife-arzu-rana-loses-first-first-past-the-post-polls-in-kailali.html |website=Onlinekhabar |date=10 December 2017}}</ref><ref>{{cite web |title=UML candidate Narad Muni Rana elected from Kailali-5 |url=https://kathmandupost.com/national/2017/12/10/uml-candidate-narad-muni-rana-elected-from-kailali-5 |website=The Kathmandu Post |date=10 December 2017}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width:100%;background:#FBEBDD;text-align:center" ! style="background-color:#DD232C;color:white" rowspan="2" | निर्वाचन ! style="background-color:#DD232C;color:white" rowspan="2" | नेपालको संसद ! style="background-color:#DD232C;color:white" rowspan="2" | निर्वाचन क्षेत्र ! style="background-color:#DD232C;color:white" colspan="3" rowspan="2" | राजनीतिक दल ! style="background-color:#DD232C;color:white" rowspan="2" | परिणाम ! style="background-color:#DD232C;color:white" rowspan="2" | मत प्रतिशत ! style="background-color:#DD232C;color:white" colspan="5" | प्रतिद्वन्द्वी |- ! style="background-color:#DD232C;color:white" | उम्मेदवार ! style="background-color:#DD232C;color:white" colspan="3" | राजनीतिक दल ! style="background-color:#DD232C;color:white" | मत प्रतिशत |- | [[२०१७ को नेपाली आम निर्वाचन|२०१७]] | [[प्रतिनिधि सभा (नेपालको पाँचौँ कार्यकाल)|पाँचौँ]] | [[कैलाली ५]] | नेपाली कांग्रेस | [[File:Nepalese_Election_Symbol_Tree.svg|20px]] | {{party color cell|Nepali Congress}} | {{पराजित}} | ३६.५९% | [[नारदमुनि राना]] | नेकपा (एमाले) | [[File:Nepalese_Election_Symbol_Sun.svg|20px]] | {{party color cell|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}} | ४४.५९% |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् १९६२ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालको पहिलो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:नेपालको दोस्रो संविधान सभाका सदस्यहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली काङ्ग्रेसका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपाली हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:नेपालका महिला राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका प्रधानमन्त्रीहरूका श्रीमतीहरू]] [[श्रेणी:ललितपुर जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] puq7cskey81sr3ea1e0jgwm6t3xpguu 0 16210 1357882 1217205 2026-06-05T08:07:10Z Biplab Anand 13653 सुधार गरियो 1357882 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = बागडोगरा विमानस्थल | image = Bagdogra_International_Airport.jpg | caption = | image-width = | IATA = IXB | ICAO = VEBD | pushpin_map = India West Bengal#India | pushpin_label = '''IXB'''/VEBD | type = भन्सार विमानस्थल | owner = [[भारतीय वायुसेना]] | operator = [[भारतीय विमानस्थल प्राधिकरण]] | city-served = [[सिलिगुडी]] | location = [[बागडोगरा]], सिलिगुडी, [[पश्चिम बङ्गाल]], [[भारत]] | metric-elev = yes | elevation-f = 412 | elevation-m = 126 | coordinates = {{Coord|26|40|52|N|088|19|43|E|type:airport|display=inline,title}} | website = {{URL|https://www.aai.aero/en/airports/bagdogra}} | metric-rwy = yes | r1-number = १८/३६ | r1-length-f = 9,035 | r1-length-m = 2,754 | r1-surface = [[कङ्क्रिट]]/[[कालोपत्र]] | stat-year = सन् २०२४ अप्रिल - सन् २०२५ मार्च | stat1-header = यात्रुहरू | stat1-data = ३२,१९,४१० ({{increase}} ३.२%) | stat2-header = विमान आवागमन | stat2-data = २२,३९० ({{increase}} ७.४%) | stat3-header = माल भार | stat3-data = ८,९५२ ({{increase}} ६%) | footnotes = स्रोत: [[भारतीय विमानस्थल प्राधिकरण|भाविप्रा]]<ref>{{cite web|title=Annexure III – Passenger Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex3.pdf|website=aai.aero|access-date=28 April 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure II – Aircraft Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex2.pdf|website=aai.aero|access-date=28 April 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure IV – Freight Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex4.pdf|website=aai.aero|access-date=28 April 2025}}</ref> }} '''बागडोगरा विमानस्थल''' {{airport codes|IXB|VEBD}} [[भारत]]को [[पश्चिम बङ्गाल]] राज्यमा रहेको [[सिलिगुडी]]मा अवस्थित एक भन्सार विमानस्थल होI यो विमानस्थल सहरी क्षेत्रबाट {{cvt|12|km}} दक्षिण-पश्चिम [[बागडोगरा]]मा रहेको छ।<ref>{{cite web|url=http://www.aai.aero/allAirports/bagdogra_generalinfo.jsp|title=Airports Authority of India|access-date=2 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151222055616/http://www.aai.aero/allAirports/bagdogra_generalinfo.jsp|archive-date=22 December 2015}}</ref> यो विमानस्थल [[भारतीय वायुसेना]]को बागडोगरा वायुसेना स्टेसनमा एक नागरिक उड्डयनको रूपमा सञ्चालित छ। यो [[दार्जिलिङ]], [[गान्तोक]], [[खरसाङ]], [[कालेबुङ|कालिम्पोङ]], [[मिरिक]] र उत्तर बङ्गाल क्षेत्रका अन्य भागहरूका पहाडी स्टेसनहरूको प्रवेशद्वार हो। सिलिगुडी, एक प्रमुख यातायात र आर्थिक केन्द्र भएको कारणले यो विमानस्थलले वार्षिक रूपमा हजारौं यात्रु र पर्यटकहरूलाई सेवा दिदैँ आएको छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[https://web.archive.org/web/20061013155636/http://www.aai.aero/allAirports/bagdogra_generalinfo.jsp Civil Aerodrome Bagdogra] ( [[भारतीय वायुसेवा प्राधिकरण]]को आधिकारिक वेबसाइट) [[श्रेणी:भारतका विमानस्थलहरू]] {{stub}} ff207t8lsc5e89m7c0xnvzr5bgu74dc 0 17326 1357844 1339254 2026-06-05T01:14:39Z Nawaraj Ghimire 15628 /* एक अभिनेताको रूपमा */ 1357844 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Neer Shah.jpg | name = नीर विक्रम शाह | birth_date = अक्टोबर ११, १९५३ (उमेर ७०) | birth_place = [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], नेपाल | nationality = नेपाली | birthname = | native_name = | native_name_lang = ne | othername = | occupation = {{hlist|[[फिल्म अभिनेता|अभिनेता]]|[[फिल्म निर्देशक|निर्देशक]]|[[फिल्म निर्माता|निर्माता]]|[[कवि]]|[[गीतकार]]|[[व्यवसायी]]}} | years_active = १९८१–वर्तमान | website = | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | height = }} '''नीर शाह''' नेपाली सिनेकलाकार हुन् । नीर शाहको आवाज दमदार रहेकाले पनि उनी नेपाली सिनेजगतमा अझ प्रसिद्ध छन। उनलाई नेपाली चलचित्र इतिहासका प्रमुख अभिनेता र बहुआयामिक पहिचान भएका अभिनेता मानिन्छ।<ref>{{Cite web|url=http://bossnepal.com/neer-shah-man-multiple-identities/|title=Neer Shah, man with multiple identities – Boss Nepal}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240429152912/http://bossnepal.com/neer-shah-man-multiple-identities/ |date=2024-04-29 }}</ref> उहाँ नेपालको राजपरिवारसँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ ।<ref name="thepeninsula_tv_doha">{{cite web |date=17 October 2006 |title=Nepalese TV channel comes to Doha |url=https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070503035959/https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=3 May 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070503035959/https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml |date=3 May 2007 }}</ref> ==फिल्म करियर== नीर शाह धेरै नेपाली चलचित्रका निर्माता वा सह-निर्माता हुन्। उनले बासुदेव, पच्चिस बसन्त, बसन्ती, नेपाल भाषा चलचित्र राजामती लगायतका धेरै नेपाली चलचित्रहरु पनि निर्देशन गरेका छन् ।<ref>{{cite web |title=Film names: Director |url=https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070206213523/https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |archive-date=6 February 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal Film Producers Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206213523/https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |date=6 February 2007 }}</ref><ref>{{cite web |title=Production of Films by Decades |url=https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205758/https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |archive-date=3 March 2016 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal Film Producers Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303205758/https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |date=3 March 2016 }}</ref> उनी ओस्कारमा मनोनित चलचित्र Himalaya – l'enfance d'un chef का सह-निर्माता पनि हुन्, जसलाई फ्रान्सेली चलचित्र निर्माता एरिक भल्लीले सह-निर्मित र निर्देशन गरेका थिए।<ref>{{cite web |author=Menon |first=Sreelatha |date=3 March 2003 |title=Oscar-nominated Caravan is running to packed houses in Kathmandu |url=https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050420223047/https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |archive-date=2005-04-20 |accessdate=7 May 2007 |work=The Indian Express }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050420223047/https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |date=20 April 2005 }}</ref> कारभान (क्यानडामा) र हिमालय (डेनमार्क र फ्रान्समा) को रूपमा पनि रिलिज भएको यो चलचित्र ओस्कार मनोनयन जित्ने नेपालको पहिलो चलचित्र थियो।<ref name="deccanherald_manisha">{{cite web |author=Sarkar |first=Sudeshna |date=16 May 2004 |title=Manisha Koirala is now Mother India |url=https://www.deccanherald.com/deccanherald/may162004/enter7.asp |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060304034748/https://www.deccanherald.com/deccanherald/may162004/enter7.asp |archivedate=4 March 2006 |accessdate=7 May 2007 |work=[[Deccan Herald]]}}</ref> शाहले प्रेम पिन्डा र बलिदान जस्ता चलचित्रमा विरोधीका साथै अन्य चरित्र भूमिका पनि निभाएका छन् । उनी केही बलिउड चलचित्रमा अतिथि कलाकारको रुपमा पनि देखिएका छन् । शाहले धेरै नेपाली र नेपाल भाषा गीतहरू पनि लेखेका छन्। उनले आफ्ना केही चलचित्रको स्क्रिप्ट लेखन पनि गरेका छन् । सन् २००१ मा, उनले फिरदौस अजिम र श्याम बेनेगल संगै दक्षिण एसियाली वृत्तचित्रहरूको महोत्सव, फिल्म दक्षिण एशिया '०१ को निर्णायकमा सेवा गरे।<ref>{{cite web |title=Report on FSA '01 |url=https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070411102028/https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |archivedate=11 April 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Himal Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070411102028/https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |date=11 April 2007 }}</ref> ==फिल्मग्राफी == === एक अभिनेताको रूपमा === {| class="wikitable" border="1" |- ! वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! नोटहरू |- | १९८५ | ''कुसुमे रुमाल [[Kusume Rumal]]'' | | |- | 1995 | ''[[Prem Pinda]]'' | | |- | 1995 | ''Nata Ragat Ko'' | | |- |1997 |''Balidaan'' | | |- | 2000 | ''Dhuk Dhuki'' | | |- |2000 |''[[Yo Maya Ko Sagar]]'' |Abhayjan | |- | 2001 | ''Badal Paree'' | Arjun | |- | 2001 | ''[[Siudo Ko Sindoor]]'' | | |- | 2001 | ''[[Jeevan Sathi]]'' | | |- | 2001 | ''Gaunthali'' | | |- | 2001 | Badal Paree | | |- | 2002 | ''Bakshis'' | | |- | 2002 | ''Baacha Bandhan'' | | |- | 2003 | [[Muna Madan]] | | |- | 2008 | [[Sano Sansar (film)|Sano Sansar]] | Police Officer | |- | 2008 | Kismat | | |- |2010 |''The Flash Back: Farkera Herda'' |Sirish's uncle | |- |2014 |''Chha Yekan Chha'' |Shreeman Judge | |- |2015 |''[[Woda Number 6]]'' |Kaji | |- |2018 |''[[Chhakka Panja 3]]'' |Kaji | |- |2023 |''[[Chhakka Panja 4]]'' | |<ref>{{Cite web |last= |date=2022-07-25 |title=Shooting of film ‘Chakka Panja 4’ kicks off |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/129603/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728024911/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/shooting-of-film-chakka-panja-4-kicks-off |archive-date=2022-07-28 |access-date=2022-08-13 |website=[[Republica (newspaper)|Republica]] |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728024911/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/shooting-of-film-chakka-panja-4-kicks-off |date=2022-07-28 }}</ref> |} == सेवा == शाह नेपालको पहिलो टिभि स्टेशन नेपाल टेलिभिजन (NTV) को पहिलो प्रमुख र संस्थापक हुनुहुन्थ्यो र चलचित्र निर्माण र माइक्रोवेभ टिभी वितरण कम्पनी सांग्रिला टिभी (STV) का अध्यक्ष हुनुहुन्थियो।<ref>{{cite web |url = http://www.nepalnews.com/contents/englishmonthly/businessage/2003/aug/cover.htm |title = Sky War Ground Reality |publisher = New Business Age, nepalnews.com |date = August 2003 |accessdate = 7 May 2007 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |year=2000 |title=Satellites and South Asia |url=https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010209011647/https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |archivedate=2001-02-09 |accessdate=7 May 2007 |publisher=[[Himal Southasian]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010209011647/https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |date=2001-02-09 }}</ref> STV ले NTV को लागी धेरै कार्यक्रमहरु उत्पादन गर्यो र काठमाडौं उपत्यकामा केबल टेलिभिजन नेटवर्क पनि उपलब्ध गराएको थियो। नेपाली टिभि च्यानलहरू विदेशमा प्रसारण गर्ने युनाइटेड किंगडमस्थित फर्म ग्यालेक्सीमा शाहको ३३ प्रतिशत इक्विटी छ।<ref name="thepeninsula_tv_doha"/> निर्मल निकोलस पलसँग मिलेर उनले "८८८ फिल्म्स" नामक निर्माण कम्पनी स्थापना गरे, जसले नेपाली र हिन्दी चलचित्रहरू उत्पादन गर्छ।<ref name="deccanherald_manisha"/> उनको अर्को कम्पनी नेशनल स्टुडियोले सिनेमा निर्माणका विभिन्न क्षेत्रमा तालिम दिन्छ।<ref>{{cite web |url = http://www.nepalnews.com/contents/englishmonthly/businessage/2001/sep/showbiz.htm |title = Showbiz: Training |author = Ananta Wagle |publisher = New Business Age, nepalnews.com |date = September 2001 |accessdate = 7 May 2007 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी फिल्म निर्माण कम्पनी न्यू सेन्चुरी पिक्चर्स प्रालिका मालिक पनि हुन्।<ref>{{cite web |url=http://www.film.gov.np/film_production.html |title=Film Producers List |publisher=[[Film Development Board]] of Nepal |accessdate=7 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928052110/http://www.film.gov.np/film_production.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=28 September 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928052110/http://www.film.gov.np/film_production.html |date=28 September 2007 }}</ref> शाह नेपालमा कलेज अफ जर्नलिज्म एण्ड मास कम्युनिकेसनको गभर्निङ काउन्सिलमा पनि कार्यरत छन् ।<ref>{{cite web |title=Governing Council |url=https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008130441/https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |archive-date=8 October 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=College of Journalism and Mass Communication in Nepal }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008130441/https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |date=8 October 2007 }}</ref> "नेपाली कला संस्कृति र पर्यटन उद्योगको प्रवद्र्धन" मा गरेको योगदानको कदरस्वरुप सन् २००२ मा उनलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रीबाट सम्मान गरिएको थियो।<ref>{{cite web |date=13 January 2002 |title=KC honours Nir Shah, Shrestha |url=https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040818171649/https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |archivedate=18 August 2004 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal News }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040818171649/https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |date=18 August 2004 }}</ref> उनी हाल लण्डनमा बस्छन् । == शाही सम्बद्धता == उनका दुई दाजुमध्ये एक कुमार खड्ग विक्रम शाहको विवाह पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहकी तीन बहिनीमध्ये एक राजकुमारी शारदा शाहसँग भएको थियो। उनका दाजु र भाउजु दुवै सन् २००१ को कुख्यात शाही नरसंहारमा मारिएका थिए।<ref>{{cite web |author=Swamy |first=Raman |title=Laboratory tests revealed traces of cocaine in Dipendra's bloodstream: report |url=https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714165536/https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |archivedate=14 July 2011 |accessdate=7 May 2007 |publisher=NetGuru India }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714165536/https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |date=14 July 2011 }}</ref> उनका अर्का भाइ ललितविक्रम शाह हुन् । ==कलाकारिता== शाहले वि.सं. २०२४ सालमा हीरासिंह खत्री निर्देशित [[परिवर्तन]]बाट चलचित्रको यात्रा सुरु गरेका हुन्। करिब ३ सय चलचित्रमा सफल अभिनय गरिसकेका छन्। सुरुमा ७ सय रूपैयाँबाट अभिनययात्रा सुरु गरेका शाह महँगा चरित्र अभिनेताका रूपमा समेत परिचित छन्। ==चलचित्र निर्देशन== निर्माण र व्यवसायमा समेत सक्रिय शाह सफल गीतकार पनि हुन्। गीतकारको हैसियतमा यसै वर्ष उनले [[छिन्नलता गीत पुरस्कार|छिन्नलता पुरस्कार]] पनि पाए। शाहले निर्देशन गरेका चलचित्रहरूः *[[बासुदेव|वासुदेव]] * पच्चीस वसन्त * राजमती *[[वसन्ती (चलचित्र)|वसन्ती]] *मसान ==नीर शाहले अभिनय गरेका चलचित्रहरु== #[[घाम छाय]] #[[प्रियसी]] #[[प्रेमपिण्ड]] #[[धुकधुकी]] #[[सिउदोको सिन्दुर]] #[[सगुन]] #[[पुकार]] #[[आँखा लोभी मन पापी]] #[[मित्रता|साथी]] #[[जीत]] #[[बुहारी]] #[[काहाँ भेटिएला]] #[[छविलाल कन्जुस छैन|छबिलाल कन्जुस छैन]] ==राजनीति== शाह नेपाली कांग्रेसमा पनि आवद्ध छन् । यसअघि नेकपा (माओवादी केन्द्र) निकट रहेका मिनेन्द्र रिजाल सञ्चारमन्त्री हुँदा नेपाल टेलिभिजनको निर्देशक बनेपछि उनी नेपाली कांग्रेससँग नजिक भएका थिए ।<ref>{{Cite web |last=यादव |first=अनिल |date=2017-11-12 |title=राजनीतिमा कलाकार : पार्टीका ‘गहना’ मात्रै? |url=https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154807/https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |archive-date=2020-08-08 |access-date=2021-12-01 |website=[[Nagarik (daily)| Shukrabaar]] |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808154807/https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |date=2020-08-08 }}</ref> ==बाहिरी लिङ्कहरू== * [http://www.ekantipur.com/saptahik/article/?id=4896 नीर शाहसँग जम्का भेट]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:रङ्गकर्मी]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:गोरखा दक्षिण बाहु]] [[श्रेणी:कामना फिल्म अवार्ड विजेता]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:सन् १९४५ मा जन्म]] 4dw1tldrf9qudx11urwbzw21odhkx8h 1357845 1357844 2026-06-05T01:15:14Z Nawaraj Ghimire 15628 /* एक अभिनेताको रूपमा */ 1357845 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Neer Shah.jpg | name = नीर विक्रम शाह | birth_date = अक्टोबर ११, १९५३ (उमेर ७०) | birth_place = [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], नेपाल | nationality = नेपाली | birthname = | native_name = | native_name_lang = ne | othername = | occupation = {{hlist|[[फिल्म अभिनेता|अभिनेता]]|[[फिल्म निर्देशक|निर्देशक]]|[[फिल्म निर्माता|निर्माता]]|[[कवि]]|[[गीतकार]]|[[व्यवसायी]]}} | years_active = १९८१–वर्तमान | website = | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | height = }} '''नीर शाह''' नेपाली सिनेकलाकार हुन् । नीर शाहको आवाज दमदार रहेकाले पनि उनी नेपाली सिनेजगतमा अझ प्रसिद्ध छन। उनलाई नेपाली चलचित्र इतिहासका प्रमुख अभिनेता र बहुआयामिक पहिचान भएका अभिनेता मानिन्छ।<ref>{{Cite web|url=http://bossnepal.com/neer-shah-man-multiple-identities/|title=Neer Shah, man with multiple identities – Boss Nepal}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240429152912/http://bossnepal.com/neer-shah-man-multiple-identities/ |date=2024-04-29 }}</ref> उहाँ नेपालको राजपरिवारसँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ ।<ref name="thepeninsula_tv_doha">{{cite web |date=17 October 2006 |title=Nepalese TV channel comes to Doha |url=https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070503035959/https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=3 May 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070503035959/https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml |date=3 May 2007 }}</ref> ==फिल्म करियर== नीर शाह धेरै नेपाली चलचित्रका निर्माता वा सह-निर्माता हुन्। उनले बासुदेव, पच्चिस बसन्त, बसन्ती, नेपाल भाषा चलचित्र राजामती लगायतका धेरै नेपाली चलचित्रहरु पनि निर्देशन गरेका छन् ।<ref>{{cite web |title=Film names: Director |url=https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070206213523/https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |archive-date=6 February 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal Film Producers Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206213523/https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |date=6 February 2007 }}</ref><ref>{{cite web |title=Production of Films by Decades |url=https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205758/https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |archive-date=3 March 2016 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal Film Producers Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303205758/https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |date=3 March 2016 }}</ref> उनी ओस्कारमा मनोनित चलचित्र Himalaya – l'enfance d'un chef का सह-निर्माता पनि हुन्, जसलाई फ्रान्सेली चलचित्र निर्माता एरिक भल्लीले सह-निर्मित र निर्देशन गरेका थिए।<ref>{{cite web |author=Menon |first=Sreelatha |date=3 March 2003 |title=Oscar-nominated Caravan is running to packed houses in Kathmandu |url=https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050420223047/https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |archive-date=2005-04-20 |accessdate=7 May 2007 |work=The Indian Express }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050420223047/https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |date=20 April 2005 }}</ref> कारभान (क्यानडामा) र हिमालय (डेनमार्क र फ्रान्समा) को रूपमा पनि रिलिज भएको यो चलचित्र ओस्कार मनोनयन जित्ने नेपालको पहिलो चलचित्र थियो।<ref name="deccanherald_manisha">{{cite web |author=Sarkar |first=Sudeshna |date=16 May 2004 |title=Manisha Koirala is now Mother India |url=https://www.deccanherald.com/deccanherald/may162004/enter7.asp |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060304034748/https://www.deccanherald.com/deccanherald/may162004/enter7.asp |archivedate=4 March 2006 |accessdate=7 May 2007 |work=[[Deccan Herald]]}}</ref> शाहले प्रेम पिन्डा र बलिदान जस्ता चलचित्रमा विरोधीका साथै अन्य चरित्र भूमिका पनि निभाएका छन् । उनी केही बलिउड चलचित्रमा अतिथि कलाकारको रुपमा पनि देखिएका छन् । शाहले धेरै नेपाली र नेपाल भाषा गीतहरू पनि लेखेका छन्। उनले आफ्ना केही चलचित्रको स्क्रिप्ट लेखन पनि गरेका छन् । सन् २००१ मा, उनले फिरदौस अजिम र श्याम बेनेगल संगै दक्षिण एसियाली वृत्तचित्रहरूको महोत्सव, फिल्म दक्षिण एशिया '०१ को निर्णायकमा सेवा गरे।<ref>{{cite web |title=Report on FSA '01 |url=https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070411102028/https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |archivedate=11 April 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Himal Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070411102028/https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |date=11 April 2007 }}</ref> ==फिल्मग्राफी == === एक अभिनेताको रूपमा === {| class="wikitable" border="1" |- ! वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! नोटहरू |- | १९८५ | ''कुसुमे रुमाल [[Kusume Rumal]]'' | | |- | १९८५ | प्रेम पिण्ड ''[[Prem Pinda]]'' | | |- | 1995 | ''Nata Ragat Ko'' | | |- |1997 |''Balidaan'' | | |- | 2000 | ''Dhuk Dhuki'' | | |- |2000 |''[[Yo Maya Ko Sagar]]'' |Abhayjan | |- | 2001 | ''Badal Paree'' | Arjun | |- | 2001 | ''[[Siudo Ko Sindoor]]'' | | |- | 2001 | ''[[Jeevan Sathi]]'' | | |- | 2001 | ''Gaunthali'' | | |- | 2001 | Badal Paree | | |- | 2002 | ''Bakshis'' | | |- | 2002 | ''Baacha Bandhan'' | | |- | 2003 | [[Muna Madan]] | | |- | 2008 | [[Sano Sansar (film)|Sano Sansar]] | Police Officer | |- | 2008 | Kismat | | |- |2010 |''The Flash Back: Farkera Herda'' |Sirish's uncle | |- |2014 |''Chha Yekan Chha'' |Shreeman Judge | |- |2015 |''[[Woda Number 6]]'' |Kaji | |- |2018 |''[[Chhakka Panja 3]]'' |Kaji | |- |2023 |''[[Chhakka Panja 4]]'' | |<ref>{{Cite web |last= |date=2022-07-25 |title=Shooting of film ‘Chakka Panja 4’ kicks off |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/129603/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728024911/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/shooting-of-film-chakka-panja-4-kicks-off |archive-date=2022-07-28 |access-date=2022-08-13 |website=[[Republica (newspaper)|Republica]] |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728024911/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/shooting-of-film-chakka-panja-4-kicks-off |date=2022-07-28 }}</ref> |} == सेवा == शाह नेपालको पहिलो टिभि स्टेशन नेपाल टेलिभिजन (NTV) को पहिलो प्रमुख र संस्थापक हुनुहुन्थ्यो र चलचित्र निर्माण र माइक्रोवेभ टिभी वितरण कम्पनी सांग्रिला टिभी (STV) का अध्यक्ष हुनुहुन्थियो।<ref>{{cite web |url = http://www.nepalnews.com/contents/englishmonthly/businessage/2003/aug/cover.htm |title = Sky War Ground Reality |publisher = New Business Age, nepalnews.com |date = August 2003 |accessdate = 7 May 2007 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |year=2000 |title=Satellites and South Asia |url=https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010209011647/https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |archivedate=2001-02-09 |accessdate=7 May 2007 |publisher=[[Himal Southasian]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010209011647/https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |date=2001-02-09 }}</ref> STV ले NTV को लागी धेरै कार्यक्रमहरु उत्पादन गर्यो र काठमाडौं उपत्यकामा केबल टेलिभिजन नेटवर्क पनि उपलब्ध गराएको थियो। नेपाली टिभि च्यानलहरू विदेशमा प्रसारण गर्ने युनाइटेड किंगडमस्थित फर्म ग्यालेक्सीमा शाहको ३३ प्रतिशत इक्विटी छ।<ref name="thepeninsula_tv_doha"/> निर्मल निकोलस पलसँग मिलेर उनले "८८८ फिल्म्स" नामक निर्माण कम्पनी स्थापना गरे, जसले नेपाली र हिन्दी चलचित्रहरू उत्पादन गर्छ।<ref name="deccanherald_manisha"/> उनको अर्को कम्पनी नेशनल स्टुडियोले सिनेमा निर्माणका विभिन्न क्षेत्रमा तालिम दिन्छ।<ref>{{cite web |url = http://www.nepalnews.com/contents/englishmonthly/businessage/2001/sep/showbiz.htm |title = Showbiz: Training |author = Ananta Wagle |publisher = New Business Age, nepalnews.com |date = September 2001 |accessdate = 7 May 2007 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी फिल्म निर्माण कम्पनी न्यू सेन्चुरी पिक्चर्स प्रालिका मालिक पनि हुन्।<ref>{{cite web |url=http://www.film.gov.np/film_production.html |title=Film Producers List |publisher=[[Film Development Board]] of Nepal |accessdate=7 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928052110/http://www.film.gov.np/film_production.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=28 September 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928052110/http://www.film.gov.np/film_production.html |date=28 September 2007 }}</ref> शाह नेपालमा कलेज अफ जर्नलिज्म एण्ड मास कम्युनिकेसनको गभर्निङ काउन्सिलमा पनि कार्यरत छन् ।<ref>{{cite web |title=Governing Council |url=https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008130441/https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |archive-date=8 October 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=College of Journalism and Mass Communication in Nepal }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008130441/https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |date=8 October 2007 }}</ref> "नेपाली कला संस्कृति र पर्यटन उद्योगको प्रवद्र्धन" मा गरेको योगदानको कदरस्वरुप सन् २००२ मा उनलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रीबाट सम्मान गरिएको थियो।<ref>{{cite web |date=13 January 2002 |title=KC honours Nir Shah, Shrestha |url=https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040818171649/https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |archivedate=18 August 2004 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal News }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040818171649/https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |date=18 August 2004 }}</ref> उनी हाल लण्डनमा बस्छन् । == शाही सम्बद्धता == उनका दुई दाजुमध्ये एक कुमार खड्ग विक्रम शाहको विवाह पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहकी तीन बहिनीमध्ये एक राजकुमारी शारदा शाहसँग भएको थियो। उनका दाजु र भाउजु दुवै सन् २००१ को कुख्यात शाही नरसंहारमा मारिएका थिए।<ref>{{cite web |author=Swamy |first=Raman |title=Laboratory tests revealed traces of cocaine in Dipendra's bloodstream: report |url=https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714165536/https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |archivedate=14 July 2011 |accessdate=7 May 2007 |publisher=NetGuru India }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714165536/https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |date=14 July 2011 }}</ref> उनका अर्का भाइ ललितविक्रम शाह हुन् । ==कलाकारिता== शाहले वि.सं. २०२४ सालमा हीरासिंह खत्री निर्देशित [[परिवर्तन]]बाट चलचित्रको यात्रा सुरु गरेका हुन्। करिब ३ सय चलचित्रमा सफल अभिनय गरिसकेका छन्। सुरुमा ७ सय रूपैयाँबाट अभिनययात्रा सुरु गरेका शाह महँगा चरित्र अभिनेताका रूपमा समेत परिचित छन्। ==चलचित्र निर्देशन== निर्माण र व्यवसायमा समेत सक्रिय शाह सफल गीतकार पनि हुन्। गीतकारको हैसियतमा यसै वर्ष उनले [[छिन्नलता गीत पुरस्कार|छिन्नलता पुरस्कार]] पनि पाए। शाहले निर्देशन गरेका चलचित्रहरूः *[[बासुदेव|वासुदेव]] * पच्चीस वसन्त * राजमती *[[वसन्ती (चलचित्र)|वसन्ती]] *मसान ==नीर शाहले अभिनय गरेका चलचित्रहरु== #[[घाम छाय]] #[[प्रियसी]] #[[प्रेमपिण्ड]] #[[धुकधुकी]] #[[सिउदोको सिन्दुर]] #[[सगुन]] #[[पुकार]] #[[आँखा लोभी मन पापी]] #[[मित्रता|साथी]] #[[जीत]] #[[बुहारी]] #[[काहाँ भेटिएला]] #[[छविलाल कन्जुस छैन|छबिलाल कन्जुस छैन]] ==राजनीति== शाह नेपाली कांग्रेसमा पनि आवद्ध छन् । यसअघि नेकपा (माओवादी केन्द्र) निकट रहेका मिनेन्द्र रिजाल सञ्चारमन्त्री हुँदा नेपाल टेलिभिजनको निर्देशक बनेपछि उनी नेपाली कांग्रेससँग नजिक भएका थिए ।<ref>{{Cite web |last=यादव |first=अनिल |date=2017-11-12 |title=राजनीतिमा कलाकार : पार्टीका ‘गहना’ मात्रै? |url=https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154807/https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |archive-date=2020-08-08 |access-date=2021-12-01 |website=[[Nagarik (daily)| Shukrabaar]] |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808154807/https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |date=2020-08-08 }}</ref> ==बाहिरी लिङ्कहरू== * [http://www.ekantipur.com/saptahik/article/?id=4896 नीर शाहसँग जम्का भेट]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:रङ्गकर्मी]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:गोरखा दक्षिण बाहु]] [[श्रेणी:कामना फिल्म अवार्ड विजेता]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:सन् १९४५ मा जन्म]] 9qwlfag7a6ue7hulep3vp5sppowrbq1 1357846 1357845 2026-06-05T01:15:54Z Nawaraj Ghimire 15628 /* एक अभिनेताको रूपमा */ 1357846 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Neer Shah.jpg | name = नीर विक्रम शाह | birth_date = अक्टोबर ११, १९५३ (उमेर ७०) | birth_place = [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], नेपाल | nationality = नेपाली | birthname = | native_name = | native_name_lang = ne | othername = | occupation = {{hlist|[[फिल्म अभिनेता|अभिनेता]]|[[फिल्म निर्देशक|निर्देशक]]|[[फिल्म निर्माता|निर्माता]]|[[कवि]]|[[गीतकार]]|[[व्यवसायी]]}} | years_active = १९८१–वर्तमान | website = | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | height = }} '''नीर शाह''' नेपाली सिनेकलाकार हुन् । नीर शाहको आवाज दमदार रहेकाले पनि उनी नेपाली सिनेजगतमा अझ प्रसिद्ध छन। उनलाई नेपाली चलचित्र इतिहासका प्रमुख अभिनेता र बहुआयामिक पहिचान भएका अभिनेता मानिन्छ।<ref>{{Cite web|url=http://bossnepal.com/neer-shah-man-multiple-identities/|title=Neer Shah, man with multiple identities – Boss Nepal}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240429152912/http://bossnepal.com/neer-shah-man-multiple-identities/ |date=2024-04-29 }}</ref> उहाँ नेपालको राजपरिवारसँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ ।<ref name="thepeninsula_tv_doha">{{cite web |date=17 October 2006 |title=Nepalese TV channel comes to Doha |url=https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070503035959/https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=3 May 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070503035959/https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml |date=3 May 2007 }}</ref> ==फिल्म करियर== नीर शाह धेरै नेपाली चलचित्रका निर्माता वा सह-निर्माता हुन्। उनले बासुदेव, पच्चिस बसन्त, बसन्ती, नेपाल भाषा चलचित्र राजामती लगायतका धेरै नेपाली चलचित्रहरु पनि निर्देशन गरेका छन् ।<ref>{{cite web |title=Film names: Director |url=https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070206213523/https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |archive-date=6 February 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal Film Producers Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206213523/https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |date=6 February 2007 }}</ref><ref>{{cite web |title=Production of Films by Decades |url=https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205758/https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |archive-date=3 March 2016 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal Film Producers Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303205758/https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |date=3 March 2016 }}</ref> उनी ओस्कारमा मनोनित चलचित्र Himalaya – l'enfance d'un chef का सह-निर्माता पनि हुन्, जसलाई फ्रान्सेली चलचित्र निर्माता एरिक भल्लीले सह-निर्मित र निर्देशन गरेका थिए।<ref>{{cite web |author=Menon |first=Sreelatha |date=3 March 2003 |title=Oscar-nominated Caravan is running to packed houses in Kathmandu |url=https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050420223047/https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |archive-date=2005-04-20 |accessdate=7 May 2007 |work=The Indian Express }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050420223047/https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |date=20 April 2005 }}</ref> कारभान (क्यानडामा) र हिमालय (डेनमार्क र फ्रान्समा) को रूपमा पनि रिलिज भएको यो चलचित्र ओस्कार मनोनयन जित्ने नेपालको पहिलो चलचित्र थियो।<ref name="deccanherald_manisha">{{cite web |author=Sarkar |first=Sudeshna |date=16 May 2004 |title=Manisha Koirala is now Mother India |url=https://www.deccanherald.com/deccanherald/may162004/enter7.asp |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060304034748/https://www.deccanherald.com/deccanherald/may162004/enter7.asp |archivedate=4 March 2006 |accessdate=7 May 2007 |work=[[Deccan Herald]]}}</ref> शाहले प्रेम पिन्डा र बलिदान जस्ता चलचित्रमा विरोधीका साथै अन्य चरित्र भूमिका पनि निभाएका छन् । उनी केही बलिउड चलचित्रमा अतिथि कलाकारको रुपमा पनि देखिएका छन् । शाहले धेरै नेपाली र नेपाल भाषा गीतहरू पनि लेखेका छन्। उनले आफ्ना केही चलचित्रको स्क्रिप्ट लेखन पनि गरेका छन् । सन् २००१ मा, उनले फिरदौस अजिम र श्याम बेनेगल संगै दक्षिण एसियाली वृत्तचित्रहरूको महोत्सव, फिल्म दक्षिण एशिया '०१ को निर्णायकमा सेवा गरे।<ref>{{cite web |title=Report on FSA '01 |url=https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070411102028/https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |archivedate=11 April 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Himal Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070411102028/https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |date=11 April 2007 }}</ref> ==फिल्मग्राफी == === एक अभिनेताको रूपमा === {| class="wikitable" border="1" |- ! वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! नोटहरू |- | १९८५ | ''कुसुमे रुमाल [[Kusume Rumal]]'' | | |- | १९८५ | प्रेम पिण्ड ''[[Prem Pinda]]'' | | |- | १९९५ | नाता रगत को ''Nata Ragat Ko'' | | |- |1997 |''Balidaan'' | | |- | 2000 | ''Dhuk Dhuki'' | | |- |2000 |''[[Yo Maya Ko Sagar]]'' |Abhayjan | |- | 2001 | ''Badal Paree'' | Arjun | |- | 2001 | ''[[Siudo Ko Sindoor]]'' | | |- | 2001 | ''[[Jeevan Sathi]]'' | | |- | 2001 | ''Gaunthali'' | | |- | 2001 | Badal Paree | | |- | 2002 | ''Bakshis'' | | |- | 2002 | ''Baacha Bandhan'' | | |- | 2003 | [[Muna Madan]] | | |- | 2008 | [[Sano Sansar (film)|Sano Sansar]] | Police Officer | |- | 2008 | Kismat | | |- |2010 |''The Flash Back: Farkera Herda'' |Sirish's uncle | |- |2014 |''Chha Yekan Chha'' |Shreeman Judge | |- |2015 |''[[Woda Number 6]]'' |Kaji | |- |2018 |''[[Chhakka Panja 3]]'' |Kaji | |- |2023 |''[[Chhakka Panja 4]]'' | |<ref>{{Cite web |last= |date=2022-07-25 |title=Shooting of film ‘Chakka Panja 4’ kicks off |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/129603/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728024911/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/shooting-of-film-chakka-panja-4-kicks-off |archive-date=2022-07-28 |access-date=2022-08-13 |website=[[Republica (newspaper)|Republica]] |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728024911/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/shooting-of-film-chakka-panja-4-kicks-off |date=2022-07-28 }}</ref> |} == सेवा == शाह नेपालको पहिलो टिभि स्टेशन नेपाल टेलिभिजन (NTV) को पहिलो प्रमुख र संस्थापक हुनुहुन्थ्यो र चलचित्र निर्माण र माइक्रोवेभ टिभी वितरण कम्पनी सांग्रिला टिभी (STV) का अध्यक्ष हुनुहुन्थियो।<ref>{{cite web |url = http://www.nepalnews.com/contents/englishmonthly/businessage/2003/aug/cover.htm |title = Sky War Ground Reality |publisher = New Business Age, nepalnews.com |date = August 2003 |accessdate = 7 May 2007 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |year=2000 |title=Satellites and South Asia |url=https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010209011647/https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |archivedate=2001-02-09 |accessdate=7 May 2007 |publisher=[[Himal Southasian]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010209011647/https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |date=2001-02-09 }}</ref> STV ले NTV को लागी धेरै कार्यक्रमहरु उत्पादन गर्यो र काठमाडौं उपत्यकामा केबल टेलिभिजन नेटवर्क पनि उपलब्ध गराएको थियो। नेपाली टिभि च्यानलहरू विदेशमा प्रसारण गर्ने युनाइटेड किंगडमस्थित फर्म ग्यालेक्सीमा शाहको ३३ प्रतिशत इक्विटी छ।<ref name="thepeninsula_tv_doha"/> निर्मल निकोलस पलसँग मिलेर उनले "८८८ फिल्म्स" नामक निर्माण कम्पनी स्थापना गरे, जसले नेपाली र हिन्दी चलचित्रहरू उत्पादन गर्छ।<ref name="deccanherald_manisha"/> उनको अर्को कम्पनी नेशनल स्टुडियोले सिनेमा निर्माणका विभिन्न क्षेत्रमा तालिम दिन्छ।<ref>{{cite web |url = http://www.nepalnews.com/contents/englishmonthly/businessage/2001/sep/showbiz.htm |title = Showbiz: Training |author = Ananta Wagle |publisher = New Business Age, nepalnews.com |date = September 2001 |accessdate = 7 May 2007 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी फिल्म निर्माण कम्पनी न्यू सेन्चुरी पिक्चर्स प्रालिका मालिक पनि हुन्।<ref>{{cite web |url=http://www.film.gov.np/film_production.html |title=Film Producers List |publisher=[[Film Development Board]] of Nepal |accessdate=7 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928052110/http://www.film.gov.np/film_production.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=28 September 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928052110/http://www.film.gov.np/film_production.html |date=28 September 2007 }}</ref> शाह नेपालमा कलेज अफ जर्नलिज्म एण्ड मास कम्युनिकेसनको गभर्निङ काउन्सिलमा पनि कार्यरत छन् ।<ref>{{cite web |title=Governing Council |url=https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008130441/https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |archive-date=8 October 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=College of Journalism and Mass Communication in Nepal }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008130441/https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |date=8 October 2007 }}</ref> "नेपाली कला संस्कृति र पर्यटन उद्योगको प्रवद्र्धन" मा गरेको योगदानको कदरस्वरुप सन् २००२ मा उनलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रीबाट सम्मान गरिएको थियो।<ref>{{cite web |date=13 January 2002 |title=KC honours Nir Shah, Shrestha |url=https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040818171649/https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |archivedate=18 August 2004 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal News }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040818171649/https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |date=18 August 2004 }}</ref> उनी हाल लण्डनमा बस्छन् । == शाही सम्बद्धता == उनका दुई दाजुमध्ये एक कुमार खड्ग विक्रम शाहको विवाह पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहकी तीन बहिनीमध्ये एक राजकुमारी शारदा शाहसँग भएको थियो। उनका दाजु र भाउजु दुवै सन् २००१ को कुख्यात शाही नरसंहारमा मारिएका थिए।<ref>{{cite web |author=Swamy |first=Raman |title=Laboratory tests revealed traces of cocaine in Dipendra's bloodstream: report |url=https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714165536/https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |archivedate=14 July 2011 |accessdate=7 May 2007 |publisher=NetGuru India }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714165536/https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |date=14 July 2011 }}</ref> उनका अर्का भाइ ललितविक्रम शाह हुन् । ==कलाकारिता== शाहले वि.सं. २०२४ सालमा हीरासिंह खत्री निर्देशित [[परिवर्तन]]बाट चलचित्रको यात्रा सुरु गरेका हुन्। करिब ३ सय चलचित्रमा सफल अभिनय गरिसकेका छन्। सुरुमा ७ सय रूपैयाँबाट अभिनययात्रा सुरु गरेका शाह महँगा चरित्र अभिनेताका रूपमा समेत परिचित छन्। ==चलचित्र निर्देशन== निर्माण र व्यवसायमा समेत सक्रिय शाह सफल गीतकार पनि हुन्। गीतकारको हैसियतमा यसै वर्ष उनले [[छिन्नलता गीत पुरस्कार|छिन्नलता पुरस्कार]] पनि पाए। शाहले निर्देशन गरेका चलचित्रहरूः *[[बासुदेव|वासुदेव]] * पच्चीस वसन्त * राजमती *[[वसन्ती (चलचित्र)|वसन्ती]] *मसान ==नीर शाहले अभिनय गरेका चलचित्रहरु== #[[घाम छाय]] #[[प्रियसी]] #[[प्रेमपिण्ड]] #[[धुकधुकी]] #[[सिउदोको सिन्दुर]] #[[सगुन]] #[[पुकार]] #[[आँखा लोभी मन पापी]] #[[मित्रता|साथी]] #[[जीत]] #[[बुहारी]] #[[काहाँ भेटिएला]] #[[छविलाल कन्जुस छैन|छबिलाल कन्जुस छैन]] ==राजनीति== शाह नेपाली कांग्रेसमा पनि आवद्ध छन् । यसअघि नेकपा (माओवादी केन्द्र) निकट रहेका मिनेन्द्र रिजाल सञ्चारमन्त्री हुँदा नेपाल टेलिभिजनको निर्देशक बनेपछि उनी नेपाली कांग्रेससँग नजिक भएका थिए ।<ref>{{Cite web |last=यादव |first=अनिल |date=2017-11-12 |title=राजनीतिमा कलाकार : पार्टीका ‘गहना’ मात्रै? |url=https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154807/https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |archive-date=2020-08-08 |access-date=2021-12-01 |website=[[Nagarik (daily)| Shukrabaar]] |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808154807/https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |date=2020-08-08 }}</ref> ==बाहिरी लिङ्कहरू== * [http://www.ekantipur.com/saptahik/article/?id=4896 नीर शाहसँग जम्का भेट]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:रङ्गकर्मी]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:गोरखा दक्षिण बाहु]] [[श्रेणी:कामना फिल्म अवार्ड विजेता]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:सन् १९४५ मा जन्म]] f1q01l6v3nyf6odq2oufsu1eeyw9yjk 1357847 1357846 2026-06-05T01:16:53Z Nawaraj Ghimire 15628 /* एक अभिनेताको रूपमा */ 1357847 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | image = Neer Shah.jpg | name = नीर विक्रम शाह | birth_date = अक्टोबर ११, १९५३ (उमेर ७०) | birth_place = [[काठमाडौँ|काठमाडौं]], नेपाल | nationality = नेपाली | birthname = | native_name = | native_name_lang = ne | othername = | occupation = {{hlist|[[फिल्म अभिनेता|अभिनेता]]|[[फिल्म निर्देशक|निर्देशक]]|[[फिल्म निर्माता|निर्माता]]|[[कवि]]|[[गीतकार]]|[[व्यवसायी]]}} | years_active = १९८१–वर्तमान | website = | party = [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली कांग्रेस]] | height = }} '''नीर शाह''' नेपाली सिनेकलाकार हुन् । नीर शाहको आवाज दमदार रहेकाले पनि उनी नेपाली सिनेजगतमा अझ प्रसिद्ध छन। उनलाई नेपाली चलचित्र इतिहासका प्रमुख अभिनेता र बहुआयामिक पहिचान भएका अभिनेता मानिन्छ।<ref>{{Cite web|url=http://bossnepal.com/neer-shah-man-multiple-identities/|title=Neer Shah, man with multiple identities – Boss Nepal}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240429152912/http://bossnepal.com/neer-shah-man-multiple-identities/ |date=2024-04-29 }}</ref> उहाँ नेपालको राजपरिवारसँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ ।<ref name="thepeninsula_tv_doha">{{cite web |date=17 October 2006 |title=Nepalese TV channel comes to Doha |url=https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070503035959/https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=3 May 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=[[The Peninsula (newspaper)|The Peninsula]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070503035959/https://www.thepeninsulaqatar.com/Display_news.asp?section=Local_News&subsection=Qatar+News&month=October2006&file=Local_News200610177414.xml |date=3 May 2007 }}</ref> ==फिल्म करियर== नीर शाह धेरै नेपाली चलचित्रका निर्माता वा सह-निर्माता हुन्। उनले बासुदेव, पच्चिस बसन्त, बसन्ती, नेपाल भाषा चलचित्र राजामती लगायतका धेरै नेपाली चलचित्रहरु पनि निर्देशन गरेका छन् ।<ref>{{cite web |title=Film names: Director |url=https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070206213523/https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |archive-date=6 February 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal Film Producers Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070206213523/https://www.nfpa.org.np/film_names_sorted_director.pdf |date=6 February 2007 }}</ref><ref>{{cite web |title=Production of Films by Decades |url=https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303205758/https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |archive-date=3 March 2016 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal Film Producers Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303205758/https://www.nfpa.org.np/film_names_eng.pdf |date=3 March 2016 }}</ref> उनी ओस्कारमा मनोनित चलचित्र Himalaya – l'enfance d'un chef का सह-निर्माता पनि हुन्, जसलाई फ्रान्सेली चलचित्र निर्माता एरिक भल्लीले सह-निर्मित र निर्देशन गरेका थिए।<ref>{{cite web |author=Menon |first=Sreelatha |date=3 March 2003 |title=Oscar-nominated Caravan is running to packed houses in Kathmandu |url=https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20050420223047/https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |archive-date=2005-04-20 |accessdate=7 May 2007 |work=The Indian Express }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050420223047/https://www.expressindia.com/ie/daily/20000303/ien03028.html |date=20 April 2005 }}</ref> कारभान (क्यानडामा) र हिमालय (डेनमार्क र फ्रान्समा) को रूपमा पनि रिलिज भएको यो चलचित्र ओस्कार मनोनयन जित्ने नेपालको पहिलो चलचित्र थियो।<ref name="deccanherald_manisha">{{cite web |author=Sarkar |first=Sudeshna |date=16 May 2004 |title=Manisha Koirala is now Mother India |url=https://www.deccanherald.com/deccanherald/may162004/enter7.asp |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060304034748/https://www.deccanherald.com/deccanherald/may162004/enter7.asp |archivedate=4 March 2006 |accessdate=7 May 2007 |work=[[Deccan Herald]]}}</ref> शाहले प्रेम पिन्डा र बलिदान जस्ता चलचित्रमा विरोधीका साथै अन्य चरित्र भूमिका पनि निभाएका छन् । उनी केही बलिउड चलचित्रमा अतिथि कलाकारको रुपमा पनि देखिएका छन् । शाहले धेरै नेपाली र नेपाल भाषा गीतहरू पनि लेखेका छन्। उनले आफ्ना केही चलचित्रको स्क्रिप्ट लेखन पनि गरेका छन् । सन् २००१ मा, उनले फिरदौस अजिम र श्याम बेनेगल संगै दक्षिण एसियाली वृत्तचित्रहरूको महोत्सव, फिल्म दक्षिण एशिया '०१ को निर्णायकमा सेवा गरे।<ref>{{cite web |title=Report on FSA '01 |url=https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070411102028/https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |archivedate=11 April 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Himal Association }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070411102028/https://www.himalassociation.org/fsa/filmsouthasia_fsa-01-report.htm |date=11 April 2007 }}</ref> ==फिल्मग्राफी == === एक अभिनेताको रूपमा === {| class="wikitable" border="1" |- ! वर्ष ! शीर्षक ! भूमिका ! नोटहरू |- | १९८५ | ''कुसुमे रुमाल [[Kusume Rumal]]'' | | |- | १९८५ | प्रेम पिण्ड ''[[Prem Pinda]]'' | | |- | १९९५ | नाता रगत को ''Nata Ragat Ko'' | | |- |१९९७ |बलिदान ''Balidaan'' | | |- | २००० 2000 | ढुक ढुकी ''Dhuk Dhuki'' | | |- |2000 |''[[Yo Maya Ko Sagar]]'' |Abhayjan | |- | 2001 | ''Badal Paree'' | Arjun | |- | 2001 | ''[[Siudo Ko Sindoor]]'' | | |- | 2001 | ''[[Jeevan Sathi]]'' | | |- | 2001 | ''Gaunthali'' | | |- | 2001 | Badal Paree | | |- | 2002 | ''Bakshis'' | | |- | 2002 | ''Baacha Bandhan'' | | |- | 2003 | [[Muna Madan]] | | |- | 2008 | [[Sano Sansar (film)|Sano Sansar]] | Police Officer | |- | 2008 | Kismat | | |- |2010 |''The Flash Back: Farkera Herda'' |Sirish's uncle | |- |2014 |''Chha Yekan Chha'' |Shreeman Judge | |- |2015 |''[[Woda Number 6]]'' |Kaji | |- |2018 |''[[Chhakka Panja 3]]'' |Kaji | |- |2023 |''[[Chhakka Panja 4]]'' | |<ref>{{Cite web |last= |date=2022-07-25 |title=Shooting of film ‘Chakka Panja 4’ kicks off |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/129603/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220728024911/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/shooting-of-film-chakka-panja-4-kicks-off |archive-date=2022-07-28 |access-date=2022-08-13 |website=[[Republica (newspaper)|Republica]] |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220728024911/https://myrepublica.nagariknetwork.com/mycity/news/shooting-of-film-chakka-panja-4-kicks-off |date=2022-07-28 }}</ref> |} == सेवा == शाह नेपालको पहिलो टिभि स्टेशन नेपाल टेलिभिजन (NTV) को पहिलो प्रमुख र संस्थापक हुनुहुन्थ्यो र चलचित्र निर्माण र माइक्रोवेभ टिभी वितरण कम्पनी सांग्रिला टिभी (STV) का अध्यक्ष हुनुहुन्थियो।<ref>{{cite web |url = http://www.nepalnews.com/contents/englishmonthly/businessage/2003/aug/cover.htm |title = Sky War Ground Reality |publisher = New Business Age, nepalnews.com |date = August 2003 |accessdate = 7 May 2007 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |year=2000 |title=Satellites and South Asia |url=https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20010209011647/https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |archivedate=2001-02-09 |accessdate=7 May 2007 |publisher=[[Himal Southasian]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20010209011647/https://www.himalmag.com/dec2000/coverfile.html |date=2001-02-09 }}</ref> STV ले NTV को लागी धेरै कार्यक्रमहरु उत्पादन गर्यो र काठमाडौं उपत्यकामा केबल टेलिभिजन नेटवर्क पनि उपलब्ध गराएको थियो। नेपाली टिभि च्यानलहरू विदेशमा प्रसारण गर्ने युनाइटेड किंगडमस्थित फर्म ग्यालेक्सीमा शाहको ३३ प्रतिशत इक्विटी छ।<ref name="thepeninsula_tv_doha"/> निर्मल निकोलस पलसँग मिलेर उनले "८८८ फिल्म्स" नामक निर्माण कम्पनी स्थापना गरे, जसले नेपाली र हिन्दी चलचित्रहरू उत्पादन गर्छ।<ref name="deccanherald_manisha"/> उनको अर्को कम्पनी नेशनल स्टुडियोले सिनेमा निर्माणका विभिन्न क्षेत्रमा तालिम दिन्छ।<ref>{{cite web |url = http://www.nepalnews.com/contents/englishmonthly/businessage/2001/sep/showbiz.htm |title = Showbiz: Training |author = Ananta Wagle |publisher = New Business Age, nepalnews.com |date = September 2001 |accessdate = 7 May 2007 }}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी फिल्म निर्माण कम्पनी न्यू सेन्चुरी पिक्चर्स प्रालिका मालिक पनि हुन्।<ref>{{cite web |url=http://www.film.gov.np/film_production.html |title=Film Producers List |publisher=[[Film Development Board]] of Nepal |accessdate=7 May 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070928052110/http://www.film.gov.np/film_production.html <!-- Bot retrieved archive --> |archivedate=28 September 2007 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928052110/http://www.film.gov.np/film_production.html |date=28 September 2007 }}</ref> शाह नेपालमा कलेज अफ जर्नलिज्म एण्ड मास कम्युनिकेसनको गभर्निङ काउन्सिलमा पनि कार्यरत छन् ।<ref>{{cite web |title=Governing Council |url=https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20071008130441/https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |archive-date=8 October 2007 |accessdate=7 May 2007 |publisher=College of Journalism and Mass Communication in Nepal }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008130441/https://www.colofjournalism.edu.np/governing.php |date=8 October 2007 }}</ref> "नेपाली कला संस्कृति र पर्यटन उद्योगको प्रवद्र्धन" मा गरेको योगदानको कदरस्वरुप सन् २००२ मा उनलाई संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रीबाट सम्मान गरिएको थियो।<ref>{{cite web |date=13 January 2002 |title=KC honours Nir Shah, Shrestha |url=https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040818171649/https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |archivedate=18 August 2004 |accessdate=7 May 2007 |publisher=Nepal News }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040818171649/https://www.nepalnews.com.np/contents/englishdaily/trn/2002/jan/jan13/index.htm |date=18 August 2004 }}</ref> उनी हाल लण्डनमा बस्छन् । == शाही सम्बद्धता == उनका दुई दाजुमध्ये एक कुमार खड्ग विक्रम शाहको विवाह पूर्वराजा ज्ञानेन्द्र शाहकी तीन बहिनीमध्ये एक राजकुमारी शारदा शाहसँग भएको थियो। उनका दाजु र भाउजु दुवै सन् २००१ को कुख्यात शाही नरसंहारमा मारिएका थिए।<ref>{{cite web |author=Swamy |first=Raman |title=Laboratory tests revealed traces of cocaine in Dipendra's bloodstream: report |url=https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110714165536/https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |archivedate=14 July 2011 |accessdate=7 May 2007 |publisher=NetGuru India }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714165536/https://www.netguruindia.com/news/Jun01/11/NAT1.html |date=14 July 2011 }}</ref> उनका अर्का भाइ ललितविक्रम शाह हुन् । ==कलाकारिता== शाहले वि.सं. २०२४ सालमा हीरासिंह खत्री निर्देशित [[परिवर्तन]]बाट चलचित्रको यात्रा सुरु गरेका हुन्। करिब ३ सय चलचित्रमा सफल अभिनय गरिसकेका छन्। सुरुमा ७ सय रूपैयाँबाट अभिनययात्रा सुरु गरेका शाह महँगा चरित्र अभिनेताका रूपमा समेत परिचित छन्। ==चलचित्र निर्देशन== निर्माण र व्यवसायमा समेत सक्रिय शाह सफल गीतकार पनि हुन्। गीतकारको हैसियतमा यसै वर्ष उनले [[छिन्नलता गीत पुरस्कार|छिन्नलता पुरस्कार]] पनि पाए। शाहले निर्देशन गरेका चलचित्रहरूः *[[बासुदेव|वासुदेव]] * पच्चीस वसन्त * राजमती *[[वसन्ती (चलचित्र)|वसन्ती]] *मसान ==नीर शाहले अभिनय गरेका चलचित्रहरु== #[[घाम छाय]] #[[प्रियसी]] #[[प्रेमपिण्ड]] #[[धुकधुकी]] #[[सिउदोको सिन्दुर]] #[[सगुन]] #[[पुकार]] #[[आँखा लोभी मन पापी]] #[[मित्रता|साथी]] #[[जीत]] #[[बुहारी]] #[[काहाँ भेटिएला]] #[[छविलाल कन्जुस छैन|छबिलाल कन्जुस छैन]] ==राजनीति== शाह नेपाली कांग्रेसमा पनि आवद्ध छन् । यसअघि नेकपा (माओवादी केन्द्र) निकट रहेका मिनेन्द्र रिजाल सञ्चारमन्त्री हुँदा नेपाल टेलिभिजनको निर्देशक बनेपछि उनी नेपाली कांग्रेससँग नजिक भएका थिए ।<ref>{{Cite web |last=यादव |first=अनिल |date=2017-11-12 |title=राजनीतिमा कलाकार : पार्टीका ‘गहना’ मात्रै? |url=https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808154807/https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |archive-date=2020-08-08 |access-date=2021-12-01 |website=[[Nagarik (daily)| Shukrabaar]] |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808154807/https://shukrabar.nagariknetwork.com/news/3365 |date=2020-08-08 }}</ref> ==बाहिरी लिङ्कहरू== * [http://www.ekantipur.com/saptahik/article/?id=4896 नीर शाहसँग जम्का भेट]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[श्रेणी:नेपाली अभिनेताहरू]] [[श्रेणी:रङ्गकर्मी]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:गोरखा दक्षिण बाहु]] [[श्रेणी:कामना फिल्म अवार्ड विजेता]] [[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:सन् १९४५ मा जन्म]] lrej5b7l0991un7h15qz4scjfpktpdw 10 31914 1357884 1334939 2026-06-05T11:18:28Z Coolsan71 75463 1357884 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = सिन्धुली जिल्लाका नगरपालिका तथा गाविसहरू | title = [[सिन्धुली जिल्ला]]का नगरपालिका तथा गाविसहरू <br> |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |image = [[चित्र:सिन्धुली जिल्लाका गाविसहरू.png|150px]] |above = सदरमुकाम: '''[[सिन्धुलीमाढी]]''' | color = | group1= गाविस सङ्ख्या: '''५३''' |list1=''' [[अरुणठाकुर]] {{*}} [[अमले]] {{*}} [[आम्बोटे]] {{*}} [[दुधौली, सिन्धुली|दुधौली]] {{*}} [[कपिलाकोट]] {{*}} [[कल्पवृक्ष]] {{*}} [[कुकुरठाकुर]] {{*}} [[कुशेश्वर दुम्जा]] {{*}} [[क्यानेश्वर]] {{*}} [[खाङ्साङ]] {{*}} [[खोलागाउँ]] {{*}} [[जलकन्या]] {{*}} [[जरायोटार, सिन्धुली|जरायोटार]] {{*}} [[जिनाखु]] {{*}} [[झागाझोली रातमाटा]] {{*}} [[महेन्द्र झयाडी]] {{*}} [[टाँडी]] {{*}} [[डाँडिगुराँसे|डाँडिगुराँशे]] {{*}} [[डुडभञ्ज्याङ]] {{*}} [[तामाजोर]] {{*}} [[तिनकन्या]] {{*}} [[तोश्रामखोला]] {{*}} [[निपाने]] {{*}} [[नेत्रकाली]] {{*}} [[सुम्नाम पोखरी]] {{*}} [[पिपलमाडी]] {{*}} [[पुरानो झागाझोली]] {{*}} [[बस्तिपुर, सिन्धुली|बस्तिपुर]] {{*}} [[बालाजोर]] {{*}} [[बाहुनतिल्पुङ]] {{*}} [[बासेश्वर]] {{*}} [[बितिजोर बगैया]] {{*}} [[बेलघारी]] {{*}} [[भद्रकाली, सिन्धुली|भद्रकाली]] {{*}} [[भीमेश्वर]] {{*}} [[भिमस्थान]] {{*}} [[भुवनेश्वरी ग्वालटार]] {{*}} [[मझुवा|‍‍‍‍मझुवा]] {{*}} [[महादेवडाँडा]] {{*}} [[महादेवस्थान, सिन्धुली|महादेवस्थान]] {{*}} [[रतनचुरा]] {{*}} [[रत्नावती]] {{*}} [[रानिबास]] {{*}} [[रानिचुरी]] {{*}} [[लदाभिर]] {{*}} [[लाम्पानटार]] {{*}} [[शान्तेश्वरी]] {{*}} [[सोल्पाठाना]] {{*}} [[सिर्थौली]] {{*}} [[सितलपाटी, सिन्धुली|सितलपाटी]] {{*}} [[हत्पते]] {{*}} [[हरिहरपुरगढी]] {{*}} [[हर्षाही]]''' | group2= नगरपालिका सङ्ख्या: '''१''' |list2=''' [[कमलामाई नगरपालिका]] }} <noinclude> [[श्रेणी:गाउँ विकास समितिहरू]] [[श्रेणी:सिन्धुली जिल्लाका ठाउँहरू]] </noinclude> 9a1lsjp2od67yz16ks3g25ke03rx577 10 32098 1357881 1138682 2026-06-05T08:06:15Z Biplab Anand 13653 उद्यतन गरियो 1357881 wikitext text/x-wiki {{infobox | bodyclass = vcard | bodystyle = {{#if:{{{box-width|}}}|width: {{{box-width|22em}}}}} | abovestyle = background-color: #DDDDFF; color: black; font-size: 125% | above = {{br separated entries |1 = <includeonly><span class="fn org">{{#invoke:string|replace|{{{name}}}| |<br />|plain=false}}</span></includeonly> |2 = {{#if:{{{ensign|}}}|{{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{ensign|}}}|size={{{ensign_size|}}}|sizedefault=90px|alt={{{ensign_alt|}}}}}}} |3 = {{#if:{{{nativename|}}}|<span class="nickname">{{{nativename}}}</span>}} |4 = {{#if:{{{nativename-a|}}}|<span class="nickname">{{{nativename-a}}}</span>}} |5 = {{#if:{{{nativename-r|}}}|<span class="nickname">{{{nativename-r}}}</span>}} }} | image = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image|}}}|size={{{image-width|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{image_alt|}}}}} | caption = {{{caption|}}} | image2 = {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image2|}}}|size={{{image2-width|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{image2_alt|}}}}} | caption2 = {{{caption2|}}} | headerstyle = background-color: #DDDDFF; color: black | rowstyle1 = font-weight:bold; | data1 = <includeonly>{{hlist|style={{#if:{{{FAA|}}}{{{TC|}}}{{{LID|}}}{{{WMO|}}}|width:22.5em}} |1=<span class="nowrap">[[अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यातायात सङ्गठन विमानस्थल कोड|आइएटिए]]: {{#if:{{{IATA|}}}|<span class="nickname">{{{IATA}}}</span>|''none''}}</span> |2=<span class="nowrap">[[अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन प्राधिकरण विमानस्थल कोड|आइसिएओ]]: {{#if:{{{ICAO|}}}|<span class="nickname">{{{ICAO}}}</span>|''none''}}</span> |3={{#if:{{{FAA|}}}|<span class="nowrap">[[सङ्घीय उड्डयन प्रशासन|यफएए]] [[Location identifier#FAA identifier|LID]]: <span class="nickname">{{{FAA}}}</span></span>}} |4={{#if:{{{TC|}}} |<span class="nowrap">[[Transport Canada|TC]] [[Location identifier#Transport Canada identifier|LID]]: <span class="nickname">{{{TC}}}</span></span>}} |5={{#if:{{{LID|}}}|<span class="nowrap">[[स्थान पहिचान|एलआइडी]]: <span class="nickname">{{{LID}}}</span></span>}} |6={{#if:{{{GPS|}}}|<span class="nowrap">[[विश्वव्यापी स्थिति निर्धारण प्रणाली|जिपिएस]]: <span class="nickname">{{{GPS}}}</span></span>}} |7={{#if:{{{WMO|}}}|<span class="nowrap">[[स्थान पहिचानक#डब्लुएमओ स्थान पहिचानक|डब्लुएमओ]]: <span class="nickname">{{{WMO}}}</span></span>}} }}</includeonly> | header2 = <includeonly>विवरण</includeonly> | label3 = विमानस्थल प्रकार | class3 = category | data3 = {{{type|}}} | rowclass4 = note | label4 = {{#if:{{{owner-oper|}}}|मालिक/सञ्चालक|मालिक}} | data4 = {{#if:{{{owner-oper|}}}|{{{owner-oper}}}|{{{owner|}}}}} | rowclass5 = note | label5 = {{#if:{{{owner-oper|}}}| |सञ्चालक}} | data5 = {{#if:{{{owner-oper|}}}| |{{{operator|}}}}} | label6 = सेवा गर्ने स्थान | data6 = {{{city-served|{{{area-served|}}}}}} | label7 = अवस्थित स्थान | class7 = label | data7 = {{{location|}}} | label8 = खुला | data8 = {{{opened|}}} | label9 = बन्द | data9 = {{{closed|}}} | label10 = यात्री सेवा समाप्त | data10 = {{{passenger_services_ceased|}}} | label11 = विमान हब | data11 = {{{hub|}}} | label12 = केन्द्रित स्थान | data12 = {{{focus_city|}}} | label13 = स्थापना | data13 = {{{built|}}} | label14 = प्रयोगमा | data14 = {{{used|}}} | label15 = नेतृत्वकर्ता | data15 = {{{commander|}}} | label16 = यात्री | data16 = {{{occupants|}}} | label17 = [[समय क्षेत्र]] | data17 = {{#if: {{{timezone|}}} {{{utc|}}}| {{{timezone}}} ({{{utc}}}) }} | label18 = &nbsp;•&nbsp;ग्रिष्म ([[सूर्यको प्रकाश रहने समय|डीएसटी]]) | data18 = {{#if: {{{summer|}}} {{{utcs|}}}| {{{summer}}} ({{{utcs}}}) }} | label19 = उचाइ&nbsp;[[समुद्री सतह]] | data19 = {{#if:{{{elevation-f|}}} {{{elevation-m|}}} |{{#if:{{{metric-elev|}}} | {{formatnum: {{{elevation-m|}}} }}&nbsp;मी / {{#if: {{{elevation-f|}}} | {{formatnum: {{{elevation-f|}}} }}&nbsp;फिट |{{convert|{{{elevation-m|}}}|m|ft|0|disp=output only}} }} | {{formatnum: {{{elevation-f|}}} }}&nbsp;फिट / {{#if: {{{elevation-m|}}} | {{formatnum: {{{elevation-m|}}} }}&nbsp;मी |{{convert|{{{elevation-f|}}}|ft|m|0|disp=output only}} }} }} }} | label20 = [[भौगोलिक निर्देशाङ्क प्रणाली|निर्देशाङ्क]] | data20 = {{#if: {{{coordinates<includeonly>|</includeonly>}}} |{{{coordinates}}} |{{#if: {{both|{{{latd|}}}|{{{longd|}}}}} |{{Geobox coor|{{{latd|}}}|{{{latm|}}}|{{{lats|}}}|{{{latNS|}}}|{{{longd|}}}|{{{longm|}}}|{{{longs|}}}|{{{longEW|}}}|type:{{#if:{{{coordinates_type|}}}|{{{coordinates_type}}}|airport}}{{#if:{{{coordinates_region|}}}|_region:{{{coordinates_region}}}}}|title={{#if:{{{coordinates_notitle|}}}||yes}}|wrap=yes}} }} }} | label21 = वेबसाइट | class21 = plainlinksneverexpand | data21 = {{{website|}}} | header22 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}{{{image_map|}}}|नक्सा{{#if:{{both|{{{pushpin_map|}}}|{{{image_map|}}}}}|s}}}} | data23 = {{#if:{{{image_map|}}}| {{#invoke:InfoboxImage|InfoboxImage|image={{{image_map|}}}|size={{{image_mapsize|}}}|sizedefault=frameless|upright=1|alt={{{image_map_alt|}}}|title={{{image_map_caption|Location of {{{name}}}}}}}}{{#if:{{{image_map_caption|}}}|<br /><small>{{{image_map_caption}}}</small>}} }} | data24 = {{#if:{{{pushpin_map|}}}|{{Location map|{{{pushpin_map|}}} |label = {{#ifeq: {{lc: {{{pushpin_label_position|}}} }} | none | | {{#if:{{{pushpin_label|}}}|{{{pushpin_label}}}|{{{name}}}}} }} |alt = {{{pushpin_map_alt|}}} |mark = {{#if: {{{pushpin_mark|}}} | {{{pushpin_mark}}} | Airplane silhouette.svg }} |marksize = {{#if: {{{pushpin_marksize|}}} | {{{pushpin_marksize}}} | 10 }} |coordinates = {{{coordinates|}}} |float = center |caption = |border = infobox |outside = {{{pushpin_outside|}}}<!-- pin is outside the map --> |position = {{{pushpin_label_position|}}} |width = {{{pushpin_mapsize|}}} |default_width = 220 |relief = {{{pushpin_relief|}}} |AlternativeMap = {{{pushpin_image|}}} }}{{#if:{{{pushpin_map_caption|}}}|<small>{{{pushpin_map_caption}}}</small>}} }} | header25 = {{#if: {{{r1-number|}}} {{{r1-length-f|}}} {{{r1-length-m|}}} {{{r1-surface|}}}|[[धावनमार्ग|{{colors|black|#DDDDFF|धावनमार्ग}}]]}} | data26 = {{#if: {{{r1-number|}}} {{{r1-length-f|}}} {{{r1-length-m|}}} {{{r1-surface|}}} |{{Infobox airport/datatable | nlabel = [[धावनमार्ग|दिशा]] | metric = {{{metric-rwy|}}} | n1 = {{{r1-number|}}} | l1-m = {{{r1-length-m|}}} | l1-f = {{{r1-length-f|}}} | s1 = {{{r1-surface|}}} | n2 = {{{r2-number|}}} | l2-m = {{{r2-length-m|}}} | l2-f = {{{r2-length-f|}}} | s2 = {{{r2-surface|}}} | n3 = {{{r3-number|}}} | l3-m = {{{r3-length-m|}}} | l3-f = {{{r3-length-f|}}} | s3 = {{{r3-surface|}}} | n4 = {{{r4-number|}}} | l4-m = {{{r4-length-m|}}} | l4-f = {{{r4-length-f|}}} | s4 = {{{r4-surface|}}} | n5 = {{{r5-number|}}} | l5-m = {{{r5-length-m|}}} | l5-f = {{{r5-length-f|}}} | s5 = {{{r5-surface|}}} | n6 = {{{r6-number|}}} | l6-m = {{{r6-length-m|}}} | l6-f = {{{r6-length-f|}}} | s6 = {{{r6-surface|}}} | n7 = {{{r7-number|}}} | l7-m = {{{r7-length-m|}}} | l7-f = {{{r7-length-f|}}} | s7 = {{{r7-surface|}}} | n8 = {{{r8-number|}}} | l8-m = {{{r8-length-m|}}} | l8-f = {{{r8-length-f|}}} | s8 = {{{r8-surface|}}} | n9 = {{{r9-number|}}} | l9-m = {{{r9-length-m|}}} | l9-f = {{{r9-length-f|}}} | s9 = {{{r9-surface|}}} | n10 = {{{r10-number|}}} | l10-m = {{{r10-length-m|}}} | l10-f = {{{r10-length-f|}}} | s10 = {{{r10-surface|}}} | n11 = {{{r11-number|}}} | l11-m = {{{r11-length-m|}}} | l11-f = {{{r11-length-f|}}} | s11 = {{{r11-surface|}}} | n12 = {{{r12-number|}}} | l12-m = {{{r12-length-m|}}} | l12-f = {{{r12-length-f|}}} | s12 = {{{r12-surface|}}} }}}} | header27 = {{#if: {{{h1-number|}}} {{{h1-length-f|}}} {{{h1-length-m|}}} {{{h1-surface|}}}|[[हेलिप्याड|{{colors|black|#DDDDFF|हेलिप्याड}}]]}} | data28 = {{#if: {{{h1-number|}}} {{{h1-length-f|}}} {{{h1-length-m|}}} {{{h1-surface|}}} |{{Infobox airport/datatable | nlabel = संख्या | metric = {{{metric-rwy|}}} | n1 = {{{h1-number|}}} | l1-m = {{{h1-length-m|}}} | l1-f = {{{h1-length-f|}}} | s1 = {{{h1-surface|}}} | n2 = {{{h2-number|}}} | l2-m = {{{h2-length-m|}}} | l2-f = {{{h2-length-f|}}} | s2 = {{{h2-surface|}}} | n3 = {{{h3-number|}}} | l3-m = {{{h3-length-m|}}} | l3-f = {{{h3-length-f|}}} | s3 = {{{h3-surface|}}} | n4 = {{{h4-number|}}} | l4-m = {{{h4-length-m|}}} | l4-f = {{{h4-length-f|}}} | s4 = {{{h4-surface|}}} | n5 = {{{h5-number|}}} | l5-m = {{{h5-length-m|}}} | l5-f = {{{h5-length-f|}}} | s5 = {{{h5-surface|}}} | n6 = {{{h6-number|}}} | l6-m = {{{h6-length-m|}}} | l6-f = {{{h6-length-f|}}} | s6 = {{{h6-surface|}}} | n7 = {{{h7-number|}}} | l7-m = {{{h7-length-m|}}} | l7-f = {{{h7-length-f|}}} | s7 = {{{h7-surface|}}} | n8 = {{{h8-number|}}} | l8-m = {{{h8-length-m|}}} | l8-f = {{{h8-length-f|}}} | s8 = {{{h8-surface|}}} | n9 = {{{h9-number|}}} | l9-m = {{{h9-length-m|}}} | l9-f = {{{h9-length-f|}}} | s9 = {{{h9-surface|}}} | n10 = {{{h10-number|}}} | l10-m = {{{h10-length-m|}}} | l10-f = {{{h10-length-f|}}} | s10 = {{{h10-surface|}}} | n11 = {{{h11-number|}}} | l11-m = {{{h11-length-m|}}} | l11-f = {{{h11-length-f|}}} | s11 = {{{h11-surface|}}} | n12 = {{{h12-number|}}} | l12-m = {{{h12-length-m|}}} | l12-f = {{{h12-length-f|}}} | s12 = {{{h12-surface|}}} }}}} | header29 = {{#if:{{{stat1-data|}}}{{{stat2-data|}}}{{{stat3-data|}}}{{{stat4-data|}}}{{{stat5-data|}}}{{{stat6-data|}}}{{{stat7-data|}}}{{{stat8-data|}}} | तथ्याङ्कहरू {{#if:{{{stat-year|}}}|({{{stat-year}}})}} }} | data30 = {{#if:{{{stat1-data|}}}{{{stat2-data|}}}{{{stat3-data|}}}{{{stat4-data|}}}{{{stat5-data|}}}{{{stat6-data|}}}{{{stat7-data|}}}{{{stat8-data|}}} |{{Infobox | subbox = yes | label1 = {{{stat1-header|}}} | data1 = {{{stat1-data|}}} | label2 = {{{stat2-header|}}} | data2 = {{{stat2-data|}}} | label3 = {{{stat3-header|}}} | data3 = {{{stat3-data|}}} | label4 = {{{stat4-header|}}} | data4 = {{{stat4-data|}}} | label5 = {{{stat5-header|}}} | data5 = {{{stat5-data|}}} | label6 = {{{stat6-header|}}} | data6 = {{{stat6-data|}}} | label7 = {{{stat7-header|}}} | data7 = {{{stat7-data|}}} | label8 = {{{stat8-header|}}} | data8 = {{{stat8-data|}}} }}}} | rowstyle31 = background-color: #eee | data31 = {{#if:{{{footnotes|}}}|<div style="text-align: left;">{{{footnotes}}}</div>}} | data32 = {{{embed|}}} }}{{#invoke:Check for unknown parameters|check|unknown={{main other|[[श्रेणी:अज्ञात मापदण्डहरू प्रयोग गरिएका ज्ञानबाकस विमानस्थलहरू|_VALUE_{{PAGENAME}}]]}}|preview=Page using [[Template:Infobox airport]] with unknown parameter "_VALUE_"|ignoreblank=y| area-served | box-width | built | caption | caption2 | city-served | closed | commander | coordinates | elevation-f | elevation-m | embed | ensign | ensign_alt | ensign_size | FAA | focus_city | footnotes | GPS | h1-length-f | h1-length-m | h1-number | h1-surface | h10-length-f | h10-length-m | h10-number | h10-surface | h11-length-f | h11-length-m | h11-number | h11-surface | h12-length-f | h12-length-m | h12-number | h12-surface | h2-length-f | h2-length-m | h2-number | h2-surface | h3-length-f | h3-length-m | h3-number | h3-surface | h4-length-f | h4-length-m | h4-number | h4-surface | h5-length-f | h5-length-m | h5-number | h5-surface | h6-length-f | h6-length-m | h6-number | h6-surface | h7-length-f | h7-length-m | h7-number | h7-surface | h8-length-f | h8-length-m | h8-number | h8-surface | h9-length-f | h9-length-m | h9-number | h9-surface | hub | IATA | ICAO | image | image_alt | image_map | image_map_alt | image_map_caption | image_mapsize | image-width | image2 | image2_alt | image2-width | LID | location | metric-elev | metric-rwy | name | nativename | nativename-a | nativename-r | occupants | opened | operator | owner | owner-oper | passenger_services_ceased | pushpin_image | pushpin_label | pushpin_label_position | pushpin_map | pushpin_map_alt | pushpin_map_caption | pushpin_mapsize | pushpin_mark | pushpin_marksize | pushpin_outside | pushpin_relief | r1-length-f | r1-length-m | r1-number | r1-surface | r10-length-f | r10-length-m | r10-number | r10-surface | r11-length-f | r11-length-m | r11-number | r11-surface | r12-length-f | r12-length-m | r12-number | r12-surface | r2-length-f | r2-length-m | r2-number | r2-surface | r3-length-f | r3-length-m | r3-number | r3-surface | r4-length-f | r4-length-m | r4-number | r4-surface | r5-length-f | r5-length-m | r5-number | r5-surface | r6-length-f | r6-length-m | r6-number | r6-surface | r7-length-f | r7-length-m | r7-number | r7-surface | r8-length-f | r8-length-m | r8-number | r8-surface | r9-length-f | r9-length-m | r9-number | r9-surface | stat-year | stat1-data | stat1-header | stat2-data | stat2-header | stat3-data | stat3-header | stat4-data | stat4-header | stat5-data | stat5-header | stat6-data | stat6-header | stat7-data | stat7-header | stat8-data | stat8-header | summer | TC | timezone | type | used | utc | utcs | website | WMO }}<noinclude>{{कागजात}}<!-- Please add categories and interwikis to the /doc subpage, not here. --></noinclude> 4doxw7vuldvqfdrkf9tlr50f0v37agl 0 37120 1357877 1030737 2026-06-05T07:29:45Z Bishaldev100 28807 1357877 wikitext text/x-wiki [[File:Babbage Difference Engine (Being utilised).jpg|thumb|300px|अनालाइटिक इन्जिन: एक बहुपदीय अभिव्यञ्जकको लागि समाधान गर्ने कम्प्युटर]] [[File:Moody Hall computer lab.jpg|thumb|250px|कम्प्युटर प्रयोगशाला, मुडी हल, जेम्स म्यान्डिसन विश्वविद्यालय, सन् २००३]] [[File:Wikimedia-servers.jpg|thumb|250px|विकिमिडिया सर्भरहरू]] '''गणनिकरण''' साधारण कम्प्युटर गणनलाई सफ्टवेयर र हार्डवेयरको उपयोग र सुधारको गतिविधिको रूपमा परिभाषित गरिएको छ। यो [[सूचना प्रविधि]]‍को कम्प्युटर विशिष्ट भाग हो। कम्प्युटर विज्ञान जानकारी त्यसको [[यान्त्रिकरण]] र कार्यान्वयन र अझ कम्प्यूटर प्रणालिहरूइालाई उपयोगमा ल्याउने सैद्धान्तिक नियमहरूको अध्ययन हो। ==विज्ञान र सिद्धान्त== ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Computer science|कम्प्युटर विज्ञान}} [[श्रेणी:गणन]] 4xnjljo6bttsrrh48yovkwqw3j7q0lt 0 48003 1357824 1211956 2026-06-04T13:55:33Z Bishaldev100 28807 /* मृत्यु */ 1357824 wikitext text/x-wiki '''सात्यकि''' ( वा '''युयुधान''' ) वृष्णि कुलका यादव सेनापति थिए, यसै कुलमा कृष्ण पनि पर्दथे. <ref name="Agarwal2019">{{cite book|author=Himanshu Agarwal|title=Mahabharata Retold Part-2|url=https://books.google.com/books?id=dzCqDwAAQBAJ&pg=PT50|date=20 August 2019|publisher=Notion Press|isbn=978-1-64587-785-1|pages=50–}}</ref> [[महाभारत]]मा एक वीर हुन्। सात्यकि यादवहरूको सेनापति थिए। पुराणको अनुसार, उनी शिनीका नाति र सत्यकका पुत्र थिए। <ref name="p1">Pargiter, F.E. (1972) [1922]. ''Ancient Indian Historical Tradition'', Delhi: Motilal Banarsidass, p.107.</ref> सात्यकि, शिनिका पुत्र जसलाई 'दारुक', 'युयुधान' तथा 'शैनेय' पनि भन्दछन्। यी [[कृष्ण|श्रीकृष्ण]]का सारथी र नाँतेदार तथा [[अर्जुन]]का शिष्य पनि थिए।<ref>{{Cite web |last=www.wisdomlib.org |date=2012-06-29 |title=Yuyudhana, Yuyudhāna: 11 definitions |url=https://www.wisdomlib.org/definition/yuyudhana#purana |access-date=2022-11-17 |website=www.wisdomlib.org |language=en}}</ref> सात्यकी [[महाभारत]]को युद्धमा पांडवहरूको तर्फबाट लडेका थिए। महाभारतको युद्धमा बच्ने व्याक्तिमा सात्यकी पनि एक थिए। == कुरुक्षेत्र युद्ध == {{मुख्य|कुरुक्षेत्र युद्ध}}युद्ध अघि, पाण्डवहरूको शान्तिको दूतको रूपमा सात्यकी कृष्णको साथ कुरु राजधानी गए ।<ref name="Koirala2073">{{cite book|author=ढुण्ढिराज कोइराला|title=महाभारत कथा|url=|publisher=म ञ्जरी पब्लिकेसन|isbn=9-789937-006064|pages=201–}}</ref> कृष्णलाई बन्दी बनाउने दुर्योधनको प्रयास र कृष्णको विश्वरुपको उनी साक्षी बने। वार्ता टुटेपछि, सात्यकीले सिभि र वृष्णी सेनालाई पाण्डवको शिविरमा लगे। जब सात्यकी, चेकितान र सेनाजित जस्ता अन्यहरू पाण्डवहरूसँग सामेल भए, कृष्णले दुर्योधनलाई आफ्नो सेनाको वाचा गरेका थिए। तसर्थ, यादव कृतवर्मा कौरवहरूका लागि लडे, अर्थात् सात्यकीले युद्धमा आफ्ना आफन्तहरूसँग लड्नु पर्यो। उनले पाण्डवहरूलाई १ [[अक्षौहिणी|अक्षौहिनी]] सेना उपलब्ध गराए। [[भीष्म]]का अनुसार उनी एक्लै १२ [[अतिरथी]]सँग लड्न सक्षम थिए । === दोस्रो दिन === भीष्म र सात्यकिको लडाईमा सात्यिकिले प्रहार गरेको वाणले भीष्मको सारथीको ज्यान गर्यो। यस पश्चात भीष्मको रथका घोडाहरु यस्तो तर्से कि उनिहरुलाई नियन्त्रण गर्न असंभव भयो । उनका घोडाहरु बेतोडले दौडन थाले । भिष्मले थाम्न नसक्ने गरी रथलाई युद्ध स्थलबाट नदेखिने गरी दौडाएर लगे ।<ref>{{Cite web |last=डंगोल |first=रत्न मान |title=६६ दोश्रो दिनको युद्ध |url=https://mahabharatinnepali.blogspot.com/2013/11/blog-post_12.html}}</ref> ==मृत्यु== {{मुख्य|मौसुल पर्व}} सात्यकी सहित सम्पुर्ण यादवगणको मृत्यु मौसुल पर्वमा भयो। कुरुक्षेत्रको युद्ध पछि गान्धारीले कृष्णलाई "जसरी तिमीले कुरु वंशलाई एक आपसमा लडाएर अन्त्य गर्‍यौ। त्यसरी नै तिम्रो कुल पनि ३६ वर्षपछि आपसमा लडेर नष्ट हुनेछन् ।" भनेर श्राप दिइन्। ३६ औं वर्षमा यादव कुल प्रवासबाट फर्कीरहेका थिए। बाटोमा उनीहरू विश्राम गर्न रोकिए। रमाइलो गर्न उनीहरू मदिरा पिउन थाले। नशामा सात्यिकीले [[कृतवर्मा]]लाई कुरुक्षेत्रको युद्धको १८औं दिनको घटनाको कृत्यलाई लिएर होच्याए। यसपछि यादव कुल विच लडाइँ सुरु भयो। {{ठुटो}} {{महाभारत}} [[श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू]] 8np02w57gz75yy7ni6kjqm0k37q6ewi 0 48057 1357825 1307605 2026-06-04T14:07:08Z Bishaldev100 28807 /* श्राप */ 1357825 wikitext text/x-wiki '''मौसल पर्व'''मा कुनै उपपर्व छैन र अध्यायहरूको सङ्ख्या पनि केवल ८ छन्। '''मौसल पर्व''' महाभारतका १८ पर्व मध्ये सोह्रौं पर्व हो।<ref name="kmg">Ganguli, K.M. (1883-1896) "[http://www.sacred-texts.com/hin/m16/index.htm Mausala Parva]" in ''The Mahabharata of Krishna-Dwaipayana Vyasa'' (12 Volumes). Calcutta</ref> यसमा नौ अध्याय छन्।<ref name="kmg" /><ref name="mnd">Dutt, M.N. (1905) ''The Mahabharata (Volume 16): Mausala Parva''. Calcutta: Elysium Press</ref> आलोचनात्मक संस्करणमा आठ अध्यायहरू छन्।.<ref>van Buitenen, J.A.B. (1973) ''The Mahabharata: Book 1: The Book of the Beginning''. Chicago, IL: University of Chicago Press, p 478</ref><ref>Debroy, B. (2010) ''The Mahabharata, Volume 1''. Gurgaon: Penguin Books India, pp xxiii - xxvi</ref> यो महाभारतका तीनवटा छोटा पुस्तकहरूमध्ये एक हो। {| class="wikitable" |- |'''पर्व''' |'''शीर्षक''' |'''उप-पर्व सङ्ख्या''' |'''उप-पर्व सूची''' |'''अध्याय एवम श्लोक सङ्ख्या''' |'''विषय-सूची''' |- |१६ | [[मौसुल पर्व|मौसुलपर्व]] |९६ |''कुनै उपपर्व छैन। '' |८/३२० | यस पर्वमा ॠषि-श्रापवश साम्बका उदरबाट मुसलको उत्पत्ति तथा समुद्र-तटमा चूर्ण गरेर फ्याँकिएका मुसलकणहरूबाट उम्रिनु सरकण्डहरूसित यादवहरूको आपसमा लडेर विनाश हुनु, [[बलराम]] र श्री[[कृष्ण]]को परमधाम-गमन र समुद्र द्वारा [[द्वारका]]पुरीलाई डुबाइदिएको दिने वर्णन छ। |- |} == कथा == === पृष्ठभूमी === महाभारतको युद्धको कारण कृष्ण भएकोले कौरवहरूकी माता [[गान्धारी]]ले कृष्णलाई जसरी तिमीले कुरुकुलको नास गरायौ त्यसरी तिम्रो कुलको पनि आपसमा लडेर नास हवस् भनेर श्राप दिएकी थिइन् ।<ref name="सुकसागर">सुब्बा होमनाथ केदारनाथ कृत सुकसागर</ref> === श्राप === [[कुरुक्षेत्र युद्ध|महाभारतको युद्ध]] समाप्ती पछि श्री कृष्णले छत्तीस वर्षसम्म द्वारकामा राज्य गर्दै रहे। उनको सुशासनमा श्रीकृष्णका समान वंशीभोज, वृष्णि, अन्धक आदि यादव राजकुमारहरू असीम सुखभोगमा जीवन व्यतीत गर्न थाले । भोग बिलासका कारण उनीहरूको संयम र शील लोप हुँदै गयो । <ref>{{cite book|title=महाभारत कथा|author=ढुण्ढिराज कोइराला |page=२६७|date=फागुन २०६१|publisher=मञ्जरी पब्लिकेशन|isbn=9-789937-006064|url=}}</ref> यिनै दिनहरू मा एक पटक केही तपस्वीहरू द्वारका आए। उच्छृङ्खल यादव गणले ती महात्माहरूलाई जिस्काउन साम्ब नामक राजकुमारलाई महिलाको पोसाक फेराएर ॠषिहरुको सामुन्ने लिएर गए। उनकाई ॠषिहरुको सामुन्ने उभ्याएर सोधे, "तपाईँहरू शास्त्रको ज्ञाता हुनुहुन्छ। यस महिलाको पुत्र हुन्छ वा पुत्री हुन्छ कृपया भनिदिनु पर्‍यो ।" यादवहरुको यस झूटो र उत्ताउलो चाल देखेर ॠषिहरूलाई रिस उठ्यो। उनीहरूले भने,"यसबाट एउटा मुसल जन्मने छ। त्यही नै तिमीहरूको कुलको नाशको कारण बन्ने छ। " यस किसिमको श्राप दिए पछि तपस्वीगण गइहाले। श्राप पाए पछि यादवगण निकै पछुताए। ठट्टा गरेर हामीले आआफ्नो सर्वनाश गरायौँ भन्ने सोचेर तिनीहरूको मनमा ढ्याङ्ग्रो बज्यो । समय आएपछि ॠषीहरूले भनेअनुसार स्त्रीभेषधारी साम्बबाट एउटा मुसल जन्मियो। अनि त यादवहरु झनै अत्तालिए। उनीहरू धेरै नै व्यथित भए। कतै ॠषिहरूको श्राप पूर्ण रूपले साँच्चै भइदेला कि भन्ने डर पनि मान्न थाले। उनीहरूले मुसलामा कालदेव नै देख्न थाले। आखिरमा सबैले आपसमा सर-सल्लाह गरेर मुसललाई ढुङ्गामा रगड्दै धुलो बनाए। अन्तमा मुशलको एक टुक्रा धेरै सानो भएकोले त्यो टुक्रा रगड्न कठिन भयो। उनीहरूले धुलोलाई र त्यस धुलोलाई समुद्रको किनारमा छरिदिए र मुसलको त्यो टुक्रालाई त्यत्तिकै समुद्रमा बगाए। त्यस खरानी माथि पानी बर्सियो। त्यसबाट धारीलो पात भएको एरिक नामक घाँस उम्रियो। यादवहरूले विचार गरे, "अब हाम्रो भयको कारण पन्छियो"। यसै भ्रममा परेर उनीहरूले ॠषिहरूको श्राप बिर्सिए। मुशलको जुन टुक्रा त्यत्तिकै फालिएको थियो त्यो टुक्रा एक माछाले खायो। त्यो माछालाई माझीले समातेर जरा नामको व्याधालाई बेचे । व्याधाले माछा काटेर हेर्दा माछाको पेटमा फलामको टुक्रा देख्यो। त्यो फलामको टुक्रालाई जरा नामको त्यो व्याधाले बाण बनायो । === वंश नष्ट === यसको कयौँ दिनपछि एक पटक यादवहरू समुद्र तटको भ्रमण गर्दै, रक्सी खाँदै, नाच्दै र गाउँदै आनन्द मनाउन थाले । समुद्र तटमा उनीहरूको ठूलो भीड जम्मा भयो। बिस्तारै -बिस्तारै रक्सीको नशा उनीहरूमाथि चढ्न थाल्यो । [[कुरुक्षेत्र युद्ध|महाभारतको युद्ध]]मा यादव कुलका वीरहरू मध्य [[कृतवर्मा]] कौरवको पक्षमा थिए र [[सात्यकि|सात्यकी]] पाण्डवको पक्षमा थिए । रक्सीको नशा चढे पछि उनीहरू मा यसै विषयलाई लिएर बहस हुन थाल्यो । सात्यकीले कृतवर्मालाईइ खिस्सी गर्दै भने,"क्षत्रिय भएर कसैले सुतेकोलाई मारेको छ? अरे कृतवर्मा! तिमीले त यस्तो गरेर सारा यादव कुलालाई अपमानित गर्यौ । निर्लज्ज कहीँको! धिक्कार छ तिमीलाई!" सात्यकीको कुरालाई नशामा चुर भइरहेका केही अन्यले पनि अनुमोदन गरे । यत्तिकैमा कृतवर्माले क्रोधित भएर आँखै देखेनन् । "सात्यकी! मलाई उपदेश दिने तँ को होस्? युद्धक्षेत्रमा आफ्नो हात काटिएपछि महात्मा [[भूरिश्रवा]] शरशैयामा बसेर प्रायोपबेसन गरिरहेका थिए । त्यही बेला तैँले उनको हत्या गरेको थिइस् । तँजस्तो कसाईको यस्तो धृष्टता? तँ मलाई उपदेश दिने?" कृतवर्माले कड्किएर भने । नशामा चूर अन्यले कृतवर्माको समर्थन गरे र सात्यकीको निन्दा गरे । अनि त के थियो ? उपस्थित यादवको दुई दल भयो र दुवैमा झागडा सुरु भयो । मारकाट मच्चियो । "लौजा! जुन पपीले सुतेकाको हत्या गरेको थियो त्यसले अहिले नै आफ्नो पापको फल भोग्ने छ ।" भन्दाइ सात्यकीले [[तरबार]] लिएर [[कृतवर्मा]] माथि जाइलागे । उनले एकै पटकमा कृतवर्माको हात र टाउको शरीरबाट छुट्ट्याइदिए । यस्तो देखेर कयौँ यादवहरूले सात्यकीलाईइ घेरे । उनीमाथी रक्सीको प्याला र भुड्काहरू प्रहार गर्न थाले । श्रीकृष्णका छोरा [[प्रद्युम्न]]ले सात्यकीका तर्फबाट उनीहरूको सामना गरे । तर उनलाईइ पनि धेरैले घेरे । एक छिना पछि त सात्यकी र प्रद्युम्न दुवै मारिए । यस्तो देखेर श्रीकृष्णलाई पनि रिस उथ्यो । समुद्रको किनारमा उम्रिएको एरिक घाँस को एउटा गुच्छा उखेलेर एक-अर्कामाथी आक्रमण गर्न थाले । ॠषिहरूको श्रापको प्रभावले मुसलको खरानीबाट उम्रिएको घाँसको बोट मुसल हुन थाल्यो र यादवहरूले सोही मुसलहरूबाट एक -अर्कामाथी आघात गर्दै त्यहीँ काटिएर मरे । रक्सीको नशाका कारण भएको यस फसादमा यादव वंशका सबै समूल नष्ट भए । ===कृष्ण बलरामको लीला संवरण=== [[चित्र:Death_of_Krishna_-_Illustrations_from_the_Barddhaman_edition_of_Mahabharata.jpg|अङ्गुठाकार|श्रीकृष्णको मृत्यु ]] यसरी वंशनाश भएको देखेर [[बलराम]]लाई असीम शोक भयो। उनले त्यहीँ योग समाधीमा बसेर शरीर त्याग गरे। उनको मुखबाट सेतो सर्पको रुपमा अलौकिक ज्योति निस्कियो र समुद्रमा विलीन भयो। बलरामको अवतार कृत्य समाप्त भयो। सबै बन्धु-बान्धव विनाश भएको देखेर श्रीकृष्ण पनि ध्यानमग्न भए। उनी समुद्रको किनारको छेउमा रहेको वनमा एक्लै विचरण गर्दै रहे। जे- जति घटना भयो त्यसमाथि विचार गर्दा उनले थाहा पाए, उन्को संसार छोडेर जाने बेला आयो। यति सोच्दा-सोच्दै उबी त्यहीँ एउटा रुखमुनि भुइँमा पल्टिए।। यत्तिकैमा जरा नाम गरेको सिकारी सिकारीको खोजीमा घुम्दै त्यसतर्फ आयो। सुतेको कृष्णलाई सिकारीले टाढाबाट हरिण सम्झियो। उसले धनुष तानेर एउता वाण छोडिदियो। सो वाण श्रीकृष्णको पैँतालामा धस्दै शरीरमा घुस्यो। यही नै उनको लीला संवरणको एउटा निमित्त बन्यो। जरा व्याधा [[हरिण|मृग]] मर्यो भनेर खुसी हुँदै कृष्णको देह भएको ठाउँमा पुग्यो । त्यहाँ उसले भगवान कृष्णको खुट्टामा आफ्नो बाण लागेको देखेर कृष्णको खुट्टामा परेर माफी माग्यो । यो देखेर कृष्णले जरालाई "म राम हुँदा त बालीपुत्र अङ्गद थिइस् । मैले छल गरेर तेरो बाबुलाई मारेको थिएँ तैपनि तँहिले मलाई [[रावण]]सँगको युद्धमा धेरै सघाइस् । रावणको मृत्यु पश्चात मैले तँलाई इछ्छा अनुसारको वर माग्न भनेपछी तँहिले बाबाको बध गर्ने तिर भएर लडेको भनेर मलाई लोकले अपहेलना गर्ने छन् । त्यसैले रामको मृत्यु मेरो हातबाट हवस् भनेर वर मागेको थिइस् । त्यो बेला मैले तँलाई म कृष्ण भएको बेलामा मार्नु भनेको थिएँ । त्यै भएर तेरो बाणको प्रहारबाट म मरे यसमा तँलाई कुनै पाप लाग्दैन" भने यसका साथै कृष्ण बैकुण्ठ गएर बसे । <ref name="सुकसागर2">सुब्बा होमनाथ केदारनाथ कृत सुकसागर</ref> यस प्रकार कीर्तिसम्पन्न श्रीकृष्णको अवतार कृत्य समाप्त भयो। ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.vedpuran.com/# '''वेद-पुराण'''] - यहाँ चार वेद एवं दस भन्दा अधिक पुराण हिन्दी अर्थ सहित उपलब्ध छन्। *[http://is1.mum.edu/vedicreserve/puran.htm महर्षि प्रबंधन विश्वविद्यालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080408110939/http://is1.mum.edu/vedicreserve/puran.htm |date=2008-04-08 }}-यहाँ सम्पूर्ण वैदिक साहित्य संस्कृतमा उपलब्ध छ। *[http://www.tdil.mit.gov.in/vedicjan04/hDefault.html ज्ञानामृतम्] - वेद, अरण्यक, उपनिषद् आदिमा सम्यक जानकारी *[http://www.aryasamajjamnagar.org/vedang.htm वेद एवं वेदांग] *[http://www.samaydarpan.com/july/pehal5.aspx जसको उदेश्य छ - '''वेद प्रचार''']{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://veda-vidya.com/puran.php वेद-विद्या_डट_कम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100521212751/http://veda-vidya.com/puran.php |date=2010-05-21 }} {{महाभारत पर्व}} {{महाभारत}} {{पुराण}} {{वैदिक साहित्य}} {{रामायण}} {{हिन्दू धर्म}} [[श्रेणी:धर्मग्रन्थ]] [[श्रेणी:कृष्ण]] [[श्रेणी:संस्कृत साहित्य]] [[श्रेणी:पुराण]] [[श्रेणी:वेद]] [[श्रेणी:स्मृति]] [[श्रेणी:वैदिक धर्म]] f0khexeo6wsawurp50opxdt98kufzvz 0 54713 1357841 1352338 2026-06-05T01:07:07Z Nawaraj Ghimire 15628 1357841 wikitext text/x-wiki {{संक्षिप्त विवरण|नेपाली राजनीतिज्ञ}} {{Infobox officeholder | honorific-prefix = [[माननीय]] | name = | native_name = | image = Rabi Lamichhane RSP.jpg | birth_place = [[काभ्रेपलाञ्चोक]], [[नेपाल]] | birth_date = {{Birth date and age|df=yes|1975|6|11}} | citizenship = {{nowrap|[[नेपाली]] (सन् २००७ अगाडि; सन् २०२३–हाल)}} <br />[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी]] (सन् २००७–२०१७) <br /> राज्यविहीन (२०१७–२०२३)<ref>{{cite web |title=रवि लामिछानेको सांसद पद खारेज |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254226 |website=OnlineKhabar |access-date=27 January 2023}}</ref> | nationality = [[नेपाली]] | father = | spouse = {{marriage|इसा लामिछाने|1994|2019|end=div}}<br/>{{marriage|[[निकिता पौडेल]]|2019}} | children = २ | profession = {{hlist|[[पत्रकार]]|[[राजनीतिज्ञ]]}} | office = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री]], [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्री]] | termstart = वि.सं. २०८० फाल्गुण २३ | termend = हालसम्म | primeminister = [[पुष्पकमल दाहाल]] | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | predecessor = | successor = | office = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री]] | termstart = वि.सं. २०७९ पौष ११ | termend = वि.सं. २०७९ माघ १३ | primeminister = [[पुष्पकमल दाहाल]] | president = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor = [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] | successor = | office1 = [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्री]] | termstart1 = वि.सं. २०७९ पौष ११ | termend1 = वि.सं. २०७९ माघ १३ | primeminister1 = [[पुष्पकमल दाहाल]] | president1 = [[विद्यादेवी भण्डारी]] | predecessor1 = [[बालकृष्ण खाँड]] | successor1 = [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]] | office2 = {{nowrap|[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को सभापति}} | predecessor2 = ''पद स्थापना'' | termstart2 = वि.सं. २०७९ असार १७ | office3 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | constituency3 = [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] | predecessor3 = आफै | term_start3 = वि.सं. २०८० वैशाख १५ | term_end3 = | party = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | constituency4 = [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] | predecessor4 = कृष्णभक्त पोखरेल | term_start4 = वि.सं. २०७९ पौष ७ | term_end4 = वि.सं. २०७९ माघ १३ | parents = लालचन्द्र लामिछाने (पिता) }} '''रवि लामिछाने''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ र [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का सभापति हुन्। वि.सं. २०७९ मा सम्पन्न भएको [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]]मा उनी [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट प्रतिनिधि सभाका सदस्य निर्वाचित भएका थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=चितवन–२ मा रवि लामिछाने ३४ हजार बढी मतान्तरले निर्वाचित|url=https://www.setopati.com/election/Parliamentary/287944|website=सेतोपाटी|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि एक टेलिभिजन प्रस्तोता रहेका थिए। सन् २०१३ को अप्रिलमा नेपालको [[न्युज ट्वान्टी-फोर टेलिभिजन]]मा निरन्तर ६० घण्टाभन्दा बढी समय टेलिभिजन अन्तर्वार्ता चलाएर उनले [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]] कायम गरेका थिए। वि.सं. २०७९ मा, लामिछानेले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशकको पदबाट राजीनामा दिएर उनले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]] लड्न [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] गठन गर्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|author=|title=पार्टीको चुनाव चिन्ह सार्वजनिक गर्दै रविले भने: भ्रष्टहरूको दिमागमा घण्टी बजाउँछौं|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/861011-1655799822.html|work=|publisher=|website=नागरिक दैनिक|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}</ref> == पत्रकारिता करियर == सन् २०१३ को अप्रिलमा नेपालको [[न्युज ट्वान्टी-फोर टेलिभिजन]]मा निरन्तर ६० घण्टाभन्दा बढी समय टेलिभिजन अन्तर्वार्ता चलाएर उनले [[गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड्स]] कायम गरेपछि उनी चर्चामा आएका थिए। लामिछानेले न्युज २४ मा प्रसारण हुने लोकप्रिय कार्यक्रम 'सिधा कुरा जनतासँग' प्रस्तुत गर्ने गरेका थिए। कार्यक्रमको ढाँचामा लामिछानेले प्रस्तुति दिनुका साथै एक सम्पादकीय दृष्टिकोण समेत राख्ने गर्दथे। लामिछानेले ठगी वा भ्रष्टाचारको मुख्यतया सिकार भएका सर्वसाधारणका गुनासोलाई आफ्नो कार्यक्रममा स्थान दिने गरेका थिए। लामिछानेले सन् २०२१ जनवरीमा न्युज २४ बाट राजीनामा दिएर [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]मा आफ्नो कार्यक्रमको नयाँ संस्करण सुरु गर्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{Cite web|author= |title=‘सिधा कुरा जनतासँग’का प्रस्तोता रवि लामिछानेले न्युज २४ छाड्दै|url=https://www.dcnepal.com/2021/01/217393/|website=डिसी नेपाल|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> उनले पछिल्लो समय [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]मा 'सिधा कुरा' नामक कार्यक्रम चलाउने गरेका थिए। == कानुनी विवाद == === आत्महत्या दुरुत्साहन === २०१९ अगस्ट १५ मा पत्रकार शालिकराम पुडासैनीको आत्महत्या प्रकरणमा पत्रकार रवि लामिछानेलाई न्यूज २४ को कार्यालयबाट प्रहरीले पक्राउ गरेको थियो।<ref>{{Cite web |title=पत्रकार दुर्व्यवहार र पक्राउको शैलीप्रति महासंघको ध्यानकर्षण}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |title=Popular Support Grows for Indicted Nepali Journalist}}</ref> पुडासैनीले आत्महत्या गर्नु अघि रेकर्ड गरिएको भिडियोमा लामिछाने लगायत अन्य केहीलाई आत्महत्यामा दुरुत्साहन दिएको आरोप लगाएका थिए।<ref name=":5" /> चितवन प्रहरीले लामिछाने र अन्य दुई जनामाथि आत्महत्या दुरुत्साहनको अभियोगमा मुद्दा चलाएको थियो।<ref name=":4">{{Cite web |title=Pudasaini death mystery: TV host Lamichhane among three arrested}}</ref><ref>{{Cite web |title=Suicide abetment charge lodged against three including Rabi Lamichhane}}</ref> यस घटनापछि देशभरि लामिछानेको समर्थनमा हजारौँ युवाहरूले प्रदर्शन गरेका थिए।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |title=Lamichhane's supporters continue protest in Chitwan}}</ref><ref>{{Cite web |title=Angry Supporters Vandalized Police Vehicle In Chitwan}}</ref> धेरैले लामिछानेको गिरफ्तारीलाई राज्यका भ्रष्टाचार विरुद्धको पत्रकारितामा भएको प्रतिशोधको रूपमा व्याख्या गरे।<ref>{{Cite web |title=Rabi Lamichhane's Supporters Demanded His Unconditional Release}}</ref> केही दिनपछि चितवन जिल्ला अदालतले रु ५ लाख धरौटीमा उनलाई रिहा गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=Lamichhane, Kandel released on bail, Karki on general date}}</ref> अन्ततः न्यायाधीश हेमन्त रावलको इजलासले उनलाई सबै अभियोगबाट सफाइ दियो।<ref name=":7">{{Cite news |title=Lamichhane gets clean chit in journo's suicide case}}</ref> === नागरिकता === लामिछाने सन् २००७ देखि २०१७ सम्म अमेरिकी नागरिक थिए। उनले सन् २०१७ मा अमेरिकी नागरिकता परित्याग गरेपछि आफ्नो पुरानो नेपाली नागरिकता पुनःप्राप्त भएको दाबी गरे। तर, सर्वोच्च अदालतले २०२३ जनवरी २७ मा लामिछानेले कानुनी प्रक्रिया नपुर्‍याईकन नयाँ नेपाली नागरिकता नलिएको भन्दै उनलाई उपप्रधानमन्त्री, गृहमन्त्री, पार्टी अध्यक्ष, संसदीय दलको नेता तथा सांसद पदबाट हटाउने आदेश दियो।<ref>{{cite web |title=रवि लामिछानेको सांसद पद खारेज}}</ref> त्यसपछि उनले २९ जनवरी २०२३ मा प्रक्रिया पूरा गरी पुनः नेपाली नागरिकता लिए।<ref name=":1">{{Cite web |title=Rabi Lamichhane reacquires citizenship certificate}}</ref> === दोहोरो राहदानी === सन् २०१५ मा लामिछानेले अमेरिकी नागरिक रहँदै नेपाली राहदानी लिएको आरोप लागेको थियो, जुन नेपालको कानून अनुसार गैरकानुनी हो किनभने नेपालले दोहोरो नागरिकता तथा राहदानीलाई मान्यता दिदैन।<ref name="e299">{{cite web | title=Rabi Lamichhane’s passport case will be resolved as per passport laws}}</ref> नेपालका महान्यायाधीवक्ताले उक्त प्रकरणमा मुद्दा नचलाई दिने निर्णय गरे भने सर्वोच्च अदालतले पनि राहदानी प्रकरणलाई नागरिकताको मुद्दामा समेट्न अस्वीकार गर्‍यो।<ref name="g037">{{cite web | title=Lamichhane passport case: One can file writ petition at SC...}}</ref><ref name="x864">{{cite web | title=District Attorney's office begins investigation...}}</ref><ref name="w957">{{cite web | title=Police say prosecution isn't necessary}}</ref> === राष्ट्रिय परिचयपत्र काण्ड === गृहमन्त्री हुँदा लामिछानेले राष्ट्रिय परिचयपत्र प्रणाली अन्तर्गत नागरिकको व्यक्तिगत तथा बायोमेट्रिक विवरण व्यवस्थापनका लागि एक अन्तर्राष्ट्रिय निजी कम्पनीलाई ठेक्का दिने विवादास्पद प्रक्रिया स्वीकृत गरेका थिए।<ref>[https://aawaajnews.com/...]</ref> सार्वजनिक खरीद ऐन अनुसार ४५ दिनको न्यूनतम समय दिनुपर्ने भए पनि उनले ७ दिनमै टेन्डर प्रक्रिया पूरा गराए र वित्त तथा कानुन मन्त्रालयसँग परामर्श नगरी प्रक्रिया अघि बढाए। Advantage International Pvt. Ltd. नामक कम्पनीलाई दिइएको ठेक्का यसअघि पनि पाँच पटक दिइसकेको थियो, जसले पक्षपात र प्रक्रिया बङ्ग्याइएको आशंका जन्माएको हो। मन्त्रिपरिषद्ले सो प्रक्रिया र ठेक्का दुबै खारेज गर्‍यो र कम्पनीको धरौटी जफत गरियो।<ref>[https://www.nepallivetoday.com/...]{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://englishbackend.vishwanews.com/...]{{Dead link|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> === फाउन्डेसन घोटाला आरोप === राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका अध्यक्ष लामिछानेमाथि ठगी, अवैध सम्पत्ति शुद्धिकरण र संगठित अपराधका आरोप लागेका छन्। उनले स्थापना गरेको "[Ravi Lamichhane Foundation]" बाट रास्कोट, कालिकोटमा अस्पताल बनाउने उद्देश्यले संकलित रकम आफ्नी पत्नी निकिता पौडेलको व्यक्तिगत खातामा ट्रान्सफर गरेका थिए।<ref>[https://ekantipur.com/en/news/...]{{Dead link|date=July 2025|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref> उनले फाउन्डेसन घाटामा रहेको बताए पनि विभिन्न व्यक्तिगत खर्चमा प्रयोग भएको देखिएको छ{{cn}}। साथै, आर्थिक पुनःउत्थानका लागि भएको IMF ऋणको रकमबाट ४ करोड ९ लाख रुपैयाँको सरकारी अनुदान पनि प्राप्त गरेका थिए, जुन झुटो आर्थिक विवरण प्रस्तुत गरेर लिएको बताइएको छ{{cn}}। === सहकारी घोटाला === २०२४ को सुरुमा ''कान्तिपुर दैनिक'' ले लामिछानेले सहकारी संस्थाको रकम हिनामिना गरेको विषयमा रिपोर्ट श्रृंखला प्रकाशित गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=ग्यालेक्सी टीभीका सञ्चालकले हिनामिना गरे}}</ref> यद्यपि मुख्य अभियुक्त गीतेन्द्र बाबु राई थिए, लामिछानेको नाम र हस्ताक्षर वित्तीय कागजातहरूमा देखिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=How Will Nepal's Government Respond...}}</ref> उनले आफ्नो नाम र हस्ताक्षर दुरुपयोग भएको भन्दै आरोप अस्वीकार गरे।<ref>{{Cite web |title=Home Minister's explanation...}}</ref> २०२४ मे १८ मा संघीय संसदले सहकारी घोटालाको अनुसन्धान गर्न विशेष समिति गठन गर्‍यो।<ref>{{Cite web |title=Major parties agree to form panel...}}</ref> समितिले लामिछाने, गीतेन्द्र राई र छबिलाल जोशीले संयुक्त खाता प्रयोग गरी कर्मचारीलाई तलब भत्ता दिने काम गरेको निष्कर्ष निकालेको छ।<ref name="REPUB-CFC">{{cite web | title=Rabi Lamichhane found complicit}}</ref><ref name="v037">{{cite web | title=Special committee recommends action}}</ref> यद्यपि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीले रिपोर्टले लामिछानेको दोष पुष्टि नगरेको दाबी गर्‍यो, तर राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टीका ध्रुवबहादुर प्रधानले उनीमाथि मुद्दा चल्न सक्ने बताए।<ref name="p242">{{cite web | title=Lamichhane guilty of cooperatives funds misuse}}</ref><ref name="x444">{{cite web | title=Rabi Lamichhane found guilty}}</ref><ref name="d918">{{cite web | title=Lamichhane arrested on fraud}}</ref><ref name="a193">{{cite web | title=Nepal Police arrest ex-Dy PM}}</ref><ref name="t033">{{cite web | title=Lamichhane arrested on charge...}}</ref> '''उच्च अदालतको फैसला''' २०८१ चैत २१ गते (२०२५ अप्रिल ४) मा तुल्सीपुर उच्च अदालतको बुटवल इजलासको आदेशपछि लामिछानेलाई पक्राउ गरिएको थियो।<ref>https://theprint.in/world/nepal-high-court-sends...</ref> यस फैसलाले रूपन्देही जिल्ला अदालतको धरौटी आदेश उल्टाएको हो। उनीमाथि सुप्रिम सहकारी प्रकरण अन्तर्गत करोडौंको हिनामिनासम्बन्धी ठगी र संगठित अपराधको आरोप छ। लामिछानेले दोष नस्वीकार गर्दै अदालतसँग सहयोग गर्ने बताएका छन्।<ref>https://thehimalayantimes.com/kathmandu...</ref><ref>https://kathmandupost.com/national/2025/04/05...</ref> '''सर्वोच्च अदालतको फैसला''' २०८२ जेठ १० गते (२०२५ मे २३), सर्वोच्च अदालतले तुल्सीपुर उच्च अदालतको फैसलालाई सदर गर्‍यो। लामिछानेकी पत्नीले दायर गरेको बन्दीप्रत्यक्षीकरण रिट खारेज गर्दै अदालतले "उपलब्ध प्रमाणहरूका आधारमा उनीहरू निर्दोष रहेको विश्वास गर्न सकिँदैन" भनेर ठहर गर्‍यो। जबसम्म रूपन्देही जिल्ला अदालतले अन्तिम फैसला सुनाउँदैन, उनीलाई न्यायिक हिरासतमा राख्नुपर्ने भनिएको छ। ==राजनैतिक वृत्ति== २०७९ असार २ मा, लामिछानेले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]बाट राजीनामा दिने घोषणा गर्दै [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा प्रत्यक्ष तर्फको लागि प्रतिस्पर्धा गर्ने घोषणा गरेका थिए। उनले २०७९ असार ७ मा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] नामक नयाँ राजनीतिक दलको गठनको घोषणा गरेका थिए। उनले [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट उम्मेदवारी दर्ता गराएका थिए।<ref>{{Cite web|author= |title=चितवन- २ बाट रवि लामिछानेले दिए उम्मेदवारी|url=https://ekantipur.com/news/2022/10/09/166530684499324214.html|website=कान्तिपुर|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> २०७९ कार्तिक २७ मा चितवनमा चुनावी अभियानको क्रममा उनको गाडी तोडफोड गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|author= |title=घरदैलोमा रहेका रवि लामिछानेको गाडी तोडफोड|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1217236|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=१५ मङ्सिर २०७९}}</ref> [[नेपाली कांग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]]का निवर्तमान राज्यमन्त्री [[उमेश श्रेष्ठ]] र [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]का कृष्णभक्त पोखरेललाई ३४ हजार ३१२ मतले पराजित गर्दै लामिछाने विजयी भएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://result.election.gov.np/|title=मतगणना प्रगतिको विवरण|website=result.election.gov.np|accessdate=2022-11-24}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |date=2022-11-23 }}</ref> उनले ४९,२६४ मत प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://election.ekantipur.com/pradesh-3/district-chitwan?lng=nep|title=चितवन : प्रदेश ३ - प्रतिनिधिसभाको निर्वाचन २०७९ विवरण तथा नतिजा|website=election.ekantipur.com|accessdate=2022-11-24}}</ref> चुनाव पछि, उनको पार्टीले [[पुष्पकमल दाहाल]]लाई प्रधानमन्त्रीको लागि मनोनयनलाई समर्थन गरेको थियो। लामिछानेले सरकारमा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को तर्फबाट उपप्रधान सहित गृहमन्त्रीमा नियुक्त भएका थिए। ११ पुुुस २०७९ मा उनले शपथ लिएका थिए।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/12/26/167204998681143674.html|title=दाहाल नेतृत्वको सरकारमा तीन उपप्रधानमन्त्री|website=ekantipur.com|language=ne|accessdate=2022-12-26}}</ref> [[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदातल]]ले नेपाली नागरिकता लिने प्रक्रिया नै पुरा नगरेको फैसला गरेपछि उनको उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद  गएको छ ।<ref>{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2023/01/27/167481841952321676.html|title=३२ दिनमै गयो लामिछानेको उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद|website=ekantipur.com|language=ne|accessdate=2023-01-27}}</ref> अमेरिकी नागरिकता र पासपोर्ट परित्याग गरेपनि उनले नेपालको नागरिकता लिने प्रक्रिया सुरु नगरेपछि सांसद बन्न अयोग्य भएका हुन् ।<ref>{{Cite web|url=https://annapurnapost.com/news/supreme-curt-16-224215|title=रवि लामिछानेले ३३ दिनमै गुमाए उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद, यस्तो छ सर्वोच्चको आदेश|website=रवि लामिछानेले ३३ दिनमै गुमाए उपप्रधान तथा गृहमन्त्री पद, यस्तो छ सर्वोच्चको आदेश|language=en|accessdate=2023-01-27}}</ref> फैसला पार्टी अध्यक्ष, [[संसद|सांसद]] र [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|मन्त्री]]को पद  गएको छ ।<ref>{{Cite web|url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/1066441-1674822666.html|title=रबि लामिछानेले गुमाए पार्टी अध्यक्ष,सांसद र मन्त्रीको पद|last=काठमाडौँ|first=नागरिक|website=nagariknews.nagariknetwork.com|language=ne|access-date=2023-01-27}}</ref> युवाहरुको ढुकढुकी बनेको एक प्रखर नेताको रुपमा स्थापित रबि लामिछानेले भ्रस्टाचार निवारणका लागि ठूलो साहसका साथ देशमा शान्ति अमन चयनका लागि योगदान दिएका छन् । == व्यक्तिगत जीवन == रवि लामिछानेले इशा लामिछानेसँग विवाह गरेको २४ वर्ष बितिसकेको थियो।<ref>{{Cite web |last=Magazine |first=New Spolight |title=Media Person Rabi Lamicchane Secured Divorce From His Wife |url=https://www.spotlightnepal.com/2019/01/04/media-person-rabi-lamicchane-secured-divorce-his-wife/ |access-date=2022-11-23 |website=SpotlightNepal |language=en}}</ref> सम्बन्ध विच्छेद हुनुभन्दा १० वर्ष अघिदेखि नै उनीहरु छुट्टिएका थिए। उनले २०७५ माघ ७ मा नेपाल [[चलचित्र विकास बोर्ड]]की अध्यक्ष [[निकिता पौडेल]]सँग विवाह गरेका थिए। लामिछानेका पहिलो श्रीमतीसहित दुई छोरी छन्।<ref>{{Cite web |last=Republica |title=Rabi Lamichhane and Nikita Poudel get married |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/57786/ |access-date=2022-11-23 |website=My City |language=en }}{{Dead link|date=October 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> लामिछाने सन् २००७ देखि २०१७ सम्म अमेरिकी नागरिक थिए। अमेरिकी नागरिकता परित्याग गरेपछि उनको पहिलेको नेपाली नागरिकता पुनर्जीवित भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा उनको चुनावी अभियानका क्रममा उनको उम्मेदवारी खारेजीको माग गर्दै उजुरी परेको थियो। उजुरीकर्ताले अमेरिकी नागरिक हुँदा लामिछानेले नेपाली नागरिकता नत्यागेको र नेपाली कानुनमा दोहोरो नागरिकताको व्यवस्था नभएको दाबी गरेका थिए।<ref>{{Cite web |last=Republica |title=EC seeks explanation from Ravi Lamichhane over citizenship controversy |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/133448/ |access-date=2022-11-23 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123031654/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/133448/ |date=2022-11-23 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Issue over Lamichhane's citizenship gets complex |url=https://kathmandupost.com/2/2022/11/17/issue-over-lamichhane-s-citizenship-gets-complex |access-date=2022-11-23 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपाली पत्रकारहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]] [[श्रेणी:सन् १९७४ मा जन्म]] azutq2uiyz76dr9fzj0u6de2dr01gc2 0 65427 1357857 1187535 2026-06-05T05:24:54Z ~2026-33307-56 79111 1357857 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = स्पेन | Badge = | Badge_size = | FIFA Trigramme = ESP | FIFA Rank = १ | FIFA max = १ | FIFA max date = July २००८ – June २००९, October २००९ – March २०१०, July २०१० – July २०११, October २०११–present | FIFA min = २५ | FIFA min date = March १९९८ | Elo Rank = २ | Elo max = १ | Elo max date = Sept १९२० – May १९२४, Sept – Dec १९२५, June २००२, June २००८ – June २००९, July २०१० - June २०१३, September २०१३ | Elo min = २० | Elo min date = June १९६९, June १९८१, November १९९१ | Elo rating max = २०४९ | Elo rating max date = २९ June २००८, ७ July २०१० | Nickname = {{unbulleted list | {{nowrap|''{{lang|es|La Furia Roja}}'' (The Red Fury)}}<ref name="roja">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/blogs/learningenglish/2010/06/la-roja-from-miguel-spain.shtml |title="La Roja" from Miguel, Spain |date=17 June 2010 |accessdate=30 June 2010}}</ref><ref name="roja2">{{cite web|url=http://www.fifa.com/tournaments/archive/confederationscup/southafrica2009/statistics/news/newsid=1072428.html |title=La Roja lean to the left |publisher=[[FIFA]] |date=16 June 2009 |accessdate=4 January 2012}}</ref> | {{nowrap|''{{lang|es|La Furia}}'' (The Fury)}} | ''{{lang|es|La Roja}}'' (The Red [One]) }} | Association = ''[[Royal Spanish Football Federation|Real Federación Española de Fútbol]]'' (RFEF) | Confederation = [[युरोपेली फुटबल महासङ्घ|युइएफए]] (युरोप) | Coach = | Captain = | Most caps = [[इकर कासियास|इकर क्यासिलास]] (१६७) | Top scorer = [[डेविट भिल्ला]] (५९) | Home Stadium = <!--Home Shirt--> |pattern_la1 = _esp20h |pattern_b1 = _esp20h |pattern_ra1 = _esp20h |pattern_sh1 = _esp20h |pattern_so1 = _esp20h |leftarm1 = E00000 |body1 = E00000 |rightarm1 = E00000 |shorts1 = 020053 |socks1 = 020053 <!--Away Shirt--> | pattern_la2 =_esp18a | pattern_b2 =_esp18a | pattern_ra2 =_esp18a | pattern_sh2= _esp18a | pattern_so2 =_esp18a | leftarm2 = F6FBFF | body2 = F6FBFF | rightarm2 = F6FBFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = F6FBFF <!--Third Shirt--> | pattern_la३ =_spain१४t | pattern_b३ = _esp१४t | pattern_ra३ = _spain१४t | pattern_sh३= _spain१४t | pattern_so३ =_spain१४t | leftarm३ = FFFFFF | body३ = FFFFFF | rightarm३ = FFFFFF | shorts३ = FFFFFF | socks३ = FFFFFF <!--End of Shirt--> | First game = {{fb|ESP|1785}} १–० {{fb-rt|DEN}}<br />([[Brussels]], Belgium; २८ August १९२०) | Largest win = {{fb|ESP|1931}} १३–० {{fb-rt|BUL}}<br />([[Madrid]], Spain; २१ May १९३३) | Largest loss = {{fb|ITA|1861}} ७–१ {{fb-rt|ESP|1785}}<br />([[Amsterdam]], Netherlands; ४ June १९२८)<br />{{fb|ENG}} ७–१ {{fb-rt|ESP|1931}}<br />([[लन्डन|London]], England; ९ December १९३१) | World cup apps = १४ | World cup first = १९३४ | World cup best = विजेता, [[२०१० फिफा विश्वकप|२०१०]] | Regional name = [[UEFA European Football Championship|European Championship]] | Regional cup apps = ९ | Regional cup first = [[1964 European Nations' Cup|1964]] | Regional cup best = विजेता, [[1964 European Nations' Cup|1964]], [[UEFA Euro 2008|2008]] and [[UEFA Euro 2012|2012]] | २ndRegional name = [[Summer Olympics]] | २ndRegional cup apps = १० | २ndRegional cup first = [[Football at the 1920 Summer Olympics|1920]] | २ndRegional cup best = विजेता, [[Football at the 1992 Summer Olympics|1992]] | Confederations cup apps = २ | Confederations cup first = २००९ | Confederations cup best = उप-विजेता, [[2013 FIFA Confederations Cup|2013]] | medaltemplates = {{MedalTop|}} {{MedalSport |Men's [[Football at the Summer Olympics|Football]]}} {{MedalSilver |[[1920 Summer Olympics|1920 Antwerp]] |[[Football at the 1920 Summer Olympics – Men's team squads#Spain|Team]]}} {{MedalGold |[[1992 Summer Olympics|1992 Barcelona]] |[[Football at the 1992 Summer Olympics – Men's team squads#Spain|Team]]<ref name="Olympics 1992-">Since 1992, squads for [[Football at the Summer Olympics]] have been restricted to three players over the age of 23. The achievements of such teams are not usually included in the statistics of the international team.</ref>}} {{MedalSilver |[[2000 Summer Olympics|2000 Sydney]] |[[Football at the 2000 Summer Olympics – Men's team squads#Spain|Team]]<ref name="Olympics 1992-" />}} {{MedalBottom}} }} '''स्पेन राष्ट्रिय फुटबल टोली''' ({{lang-es|Selección de fútbol de España}}) अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा [[स्पेन]]को प्रतिनिधित्व गर्ने फुटबल टोली हो। {{ठुटो}} ==सन्दर्भ सूची== {{सन्दर्भसूची}} ==बाहिरी कडीहरू== {{Commons category|Spain national football team}} * [http://www.sefutbol.com/en Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150316041349/http://www.sefutbol.com/en |date=2015-03-16 }} by [[RFEF]] [[श्रेणी:युरोपेली राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू]] [[श्रेणी:फिफा विश्वकप विजेता देशहरू]] 50l0grjejxz3c6qwlxncacnnimh42bx 0 97969 1357858 1351998 2026-06-05T05:27:17Z Bishaldev100 28807 1357858 wikitext text/x-wiki {{infobox crown |image = Crown of Kingdom of Nepal "श्रीपेच".jpg |image_width = |caption = श्रीपेच |primary_material = [[चाँदी]] र [[सुन]] |nation = [[नेपाल]] |weight = {{convert|2|kg|lb|abbr=on}}<ref>{{cite web|title=श्रीपेच कुहिंदै|url=http://samudrapari.com/2012/02/12796/|website=समुद्रपारी|accessdate=१३ नोभेम्बर २०२०}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113105512/http://samudrapari.com/2012/02/12796/ |date=2020-11-13 }}</ref> |arches = |date_made = अज्ञात |owner = [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्रविक्रम शाह]]<ref name="श्रीपेच"/> |stones = [[हिरा]], [[मोती]], [[माणिक]] |other_elements = [[बर्ड अफ प्याराडाइज]]को पुच्छर |predecessors = |successors = [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र शाह]] (अन्तिम शासक) |predecessors = [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|बीरेन्द्र शाह]] }} '''श्रीपेच''' [[राजतन्त्र]]कालमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालको राजा]]ले प्रयोग गर्ने पारम्परिक पहिरन थियो। नेपाल एकीकरणपश्चात राजतन्त्रको उदय भएसँगै राजाहरूले यसको प्रयोग गर्ने गरेका थिए भने [[राणा शासन]] कालमा श्री ३ प्रधानमन्त्रीहरूले समेत विशेष किसिमको श्रीपेच पहिरिने गरेका थिए। नेपालका राजाले पहिरिने गरेको श्रीपेचमा ७ सय ५० वटा [[हिरा]]का टुक्रा छन् भने टायरामा २ हजार ७ सय टुक्रा रहेको छ। श्रीपेचको पछिल्तिर झुन्डिने आकर्षक कल्की [[बर्ड अफ प्याराडाइज]] नामक चराको पुच्छर हो। श्रीपेचको अभिन्न भागका रूपमा रहेको बर्ड अफ प्याराडाइज दुर्लभ र मार्न प्रतिबन्धित संरक्षित चरा भएकाले पनि श्रीपेचको महत्त्व विशेष रहेको छ।<ref name="श्रीपेच">{{cite web|title=कसरी बन्छ श्रीपेच ?|url=https://www.reportersnepal.com/2018/10/278487|website=रिपोर्टर्स नेपाल|accessdate=१३ नोभेम्बर २०२०}}</ref><ref>{{cite web|last1=शर्मा|first1=गोपाल|title=With monarchy gone, Nepali crown to find new home|url=https://www.reuters.com/article/us-nepal-crown-museum/with-monarchy-gone-nepali-crown-to-find-new-home-idUKBRE82I0LJ20120319|website=रिउटर्स|language=अङ्ग्रेजी|accessdate=१३ नोभेम्बर २०२०}}</ref> श्रीपेचको पछाडिको कल्की पुरानो भई ढल्किँदै गएपछि [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा]]को पालामा [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]बाट 'बर्ड अफ प्याराडाइज' चराको नयाँ पुच्छर ल्याएर श्रीपेचको सौन्दर्यीकरण गरेको थियो।<ref>{{cite web|title=एउटा तस्बिर|url=http://nepalihimal.com/article/6864|website=नेपाली हिमाल|accessdate=१३ नोभेम्बर २०२०}}</ref><ref>{{cite web|title=रहस्यमै श्रीपेचको इतिहास|url=https://www.prasashan.com/2018/11/17/90245/|website=प्रशासन|accessdate=१३ नोभेम्बर २०२०}}</ref> ==इतिहास== श्रीपेचको निर्माण कहिले भएको हो भन्ने यकिन प्रमाण नभएको भएतापनि [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजेन्द्रविक्रम शाह]]ले<ref name="श्रीपेच"/> सबैभन्दा पहिले श्रीपेच पहिरिन आरम्भ गरेका थिए। ==विवरण== श्रीपेचको कल्कीबाहेकका भागमा [[हिरा]], [[मोती]], [[माणिक]], [[नवरत्न]], [[सुन]] र [[चाँदी]] जडिएका छन्।<ref>{{cite web|title=श्रीपेच कस्तो छ कसैलाई थाहा छैन|url=https://www.setopati.com/from-paper/99038|website=सेतो पाटी|accessdate=१३ नोभेम्बर २०२०}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201113201000/https://www.setopati.com/from-paper/99038 |date=2020-11-13 }}</ref> वि.सं. २०६५ जेठ २९ गते [[ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाह|ज्ञानेन्द्र शाह]]ले [[नेपाल सरकार]]ले हस्तान्तरण गरेको श्रीपेचको लगत राख्ने क्रममा नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी सङ्घका पदाधिकारीहरूले श्रीपेचमा हीरामोती, माणिक, नवरत्न, सुन अधिक मात्रामा प्रयोग गरिएको र सबैभन्दा धेरै भागचाहिँ चाँदीको रहेको लगत तयार पारेको थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:नेपालका राष्ट्रिय सम्पतिहरू]] nbayros2163kyyy0fj4aig1efaajv2v 0 97998 1357859 1274523 2026-06-05T05:34:52Z Bishaldev100 28807 /* प्रक्रिया */ 1357859 wikitext text/x-wiki '''पँजनी प्रणाली''' नेपालका सरकारी अधिकारीहरू नियुक्त गर्ने प्रणाली थियो। == इतिहास == पँजनी प्रणाली नेपालको इतिहासमा गहिरो जड छ र [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि काल]], [[मल्ल वंश]] र प्रारम्भिक शाह, राणा अवधि शासकहरुद्वारा प्रयोग गरिएको छ। [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]को समयमा निजामती सेवा ऐन, २०१३ , बनेपछि पँजनी प्रणाली समाप्त भएको थियो । == प्रक्रिया == पँजनी प्रणालीमा, राज्यका प्रमुखले सीधै सरकारी कर्मचारीहरूलाई स्थानान्तरण वा खारेज गर्न सक्दछन्। पजनी समारोह वार्षिक रुपमा आयोजना गरिन्थ्यो र वफादारीको आधारमा अधिकारीहरुको एक वर्षको लागि पुन: नियुक्ति हुन्थ्यो वा खोसुवा हुन्थ्यो। == यो पनि हेर्नुहोला == * [[कमाण्डरी किताबखाना]] *[[पाँडे पँजनी|पाँडे पजनी]] * [[दौडाहा]] == सन्दर्भ == {{Reflist}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] 6ytmrkwe5zgzkkkj8ttvgvjxwnia8f6 1357860 1357859 2026-06-05T05:38:23Z Bishaldev100 28807 /* प्रक्रिया */ 1357860 wikitext text/x-wiki '''पँजनी प्रणाली''' नेपालका सरकारी अधिकारीहरू नियुक्त गर्ने प्रणाली थियो। == इतिहास == पँजनी प्रणाली नेपालको इतिहासमा गहिरो जड छ र [[लिच्छवि राज्य|लिच्छवि काल]], [[मल्ल वंश]] र प्रारम्भिक शाह, राणा अवधि शासकहरुद्वारा प्रयोग गरिएको छ। [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]को समयमा निजामती सेवा ऐन, २०१३ , बनेपछि पँजनी प्रणाली समाप्त भएको थियो । == प्रक्रिया == पँजनी प्रणालीमा, राज्यका प्रमुखले सीधै सरकारी कर्मचारीहरूलाई स्थानान्तरण वा खारेज गर्न सक्दछन्। पजनी समारोह वार्षिक रुपमा आयोजना गरिन्थ्यो र वफादारीको आधारमा अधिकारीहरुको एक वर्षको लागि पुन: नियुक्ति हुन्थ्यो वा खोसुवा हुन्थ्यो। कर्मचारीको नियुक्ति /निरन्तरता पँजनी मार्फत र राजाको पँजनी [[इन्द्रजात्रा|ईन्द्रजात्रा]]मा [[कुमारी (जीवित देवी)|कुमारी]]बाट टिका लगाएर हुने मानिन्थ्यो । == यो पनि हेर्नुहोला == * [[कमाण्डरी किताबखाना]] *[[पाँडे पँजनी|पाँडे पजनी]] * [[दौडाहा]] == सन्दर्भ == {{Reflist}} [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] tpx0vzmnx0fxbinffk5d83g3bimq3x1 828 98076 1357848 1355650 2026-06-05T02:20:53Z Biplab Anand 13653 उपयुक्त नक्सासँग प्रतिस्थापित गरियो 1357848 Scribunto text/plain return { name = 'नेपाल', top = 31.0, bottom = 26.0, left = 79.8, right = 88.5, image = 'Nepal adm location map.svg', image1 = 'Nepal rel location map.svg' } ch01memxrjudguq5g7aye2yh91hiu9z 0 98195 1357836 1339696 2026-06-05T00:58:54Z Nawaraj Ghimire 15628 /* खोज प्रविधिहरूको अधिग्रहण */ 1357836 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = याहु! खोज | logo = Yahoo! (2019).svg | screenshot = 2019 Screenshot of Yahoo!.png | caption = याहु!को खोज पृष्ठ | url = {{URL|https://search.yahoo.com}} | commercial = हो | type = [[वेब खोज संयन्त्र]] | registration = बैकल्पिक | language = [[#अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थिति|बहुभाषिक]] (४०) | owner = [[याहु!]] | alexa = ९ (अप्रिल २०१९)<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल= https://www.alexa.com/siteinfo/yahoo.com |शीर्षक= याहु डटकमको जानकारी | प्रकाशक=[[अलेक्सा इन्टरनेट]]}}</ref> | launch_date = {{start date and age|1995|3|2}} | current_status = चालू | programming_language= पिएचपि<ref name="roadchap">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |शीर्षक=Top 40 Website Programming Languages |कार्य=रोडचाप डटकम |लेखक=रोगर चापमन |पहुँचमिति=September 6, 2011 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20110927184557/http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |अभिलेखमिति=September 27, 2011 }}</ref> }} '''याहु! सर्च''' ({{Trans}} याहु! खोज) [[याहु!]]को स्वामित्वमा रहेको एउटा वेब खोज संयन्त्र हो। यसको प्रधान कार्यालय क्यालिफोर्नियाको सन्निभेलमा रहेको छ।<ref>{{cite web|last1=|title=Yahoo search|url=https://search.yahoo.com/yhs/search?p=yahoo+headquarters&ei=UTF-8&hspart=mozilla&hsimp=yhs-002|accessdate=August 12, 2017}}</ref> अक्टोबर २०१८ सम्ममा, २.२३% बजार साझेदारीका साथ सबै मञ्चहरूमा यो विश्वव्यापी रूपमा चौथो धेरै खोजी गर्नका लागि प्रयोग गरिने खोज संयन्त्र हो।<ref>{{Cite web|url=https://www.netmarketshare.com/search-engine-market-share.aspx?options=%7B%22filter%22%3A%7B%22%24and%22%3A%5B%7B%22deviceType%22%3A%7B%22%24in%22%3A%5B%22Desktop%2Flaptop%22%2C%22Mobile%22%5D%7D%7D%5D%7D%2C%22dateLabel%22%3A%22Trend%22%2C%22attributes%22%3A%22share%22%2C%22group%22%3A%22searchEngine%22%2C%22sort%22%3A%7B%22share%22%3A-1%7D%2C%22id%22%3A%22searchEnginesDesktop%22%2C%22dateInterval%22%3A%22Monthly%22%2C%22dateStart%22%3A%222017-10%22%2C%22dateEnd%22%3A%222018-09%22%2C%22segments%22%3A%22-1000%22%7D|title=comScore Releases February 2015 U.S. Desktop Search Engine Rankings|last=Lella|first=Adam|date=March 17, 2015|website=ComScore.com|accessdate=March 18, 2015}}</ref> मूल रूपमा, "याहु खोज"ले याहुद्वारा प्रदान गरिएको दृश्य चित्रणलाई सन्दर्भित गरेको थियो जसले यसको वेबसाइटहरूको निर्देशिकाहरूका साथ पूरक पृष्ठहरूको खोजीयोग्य अनुक्रमणिकामा प्रश्नहरू पठाएको थियो। सुरुवाती चरणहरूमा याहु अन्तर्गत प्रयोगकर्तालाई परिणामहरू प्रस्तुत गरिएको थियो। सन् २००१ मा, यसमा खोजी योग्य सूचकाङ्कहरू इङ्कटोमीद्वारा सञ्चालित अवस्थामा थियो भने पछि सन् २००४ यो गुगलद्वारा सञ्चालित थियो। पछि यस सेवा स्वतन्त्र खोज संयन्त्रको रूपमा परिचित बनेको थियो। २९ जुलाई २००९ मा, माइक्रोसफ्ट र याहु! एक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए जसमा माइक्रोसफ्टको खोज संयन्त्र [[बिङ (खोज संयन्त्र)|बिङ]]ले याहु! सर्चलाई थप शक्तिशाली बनाएको थियो।<ref name="Microsoft and Yahoo seal web deal" /> जुलाई २०१८ सम्म, माइक्रोसफ्टले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै खोजहरूको २४.२ प्रतिशत नियन्त्रण गरेको थियो। समान समयावधिमा ओथ (याहु!को तत्कालीन मालिक) ले खोज संयन्त्र क्षेत्रमा ११.५% बजार साझेदारी गरेको थियो भने लोकप्रिय खोज संयन्त्र [[गुगल खोज|गुगल]]ले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै मुख्य खोजीहरूको ६३.२% नियन्त्रण गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/267161/market-share-of-search-engines-in-the-united-states/|title=Search engine market share in the United States 2018 - Statistic|website=Statista}}</ref> याहु! सर्चलाई याहूको अभिभावक कम्पनी, भरिजोन मिडियाको स्वामित्वमा रहेका वेबसाइटहरूको पक्षमा खोजी गरेका कारण आलोचित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.ctrl.blog/entry/verizon-media-search.html|title=Yahoo!, AOL, OneSearch results biased in favor of parent company Verizon Media’s websites|website=Ctrl blog|date=March 6, 2020}}</ref> == खोज प्रविधिहरूको अधिग्रहण == याहु! सर्चलाई याहुका संस्थापकहरू डेभिड फिलो र जेरि याङद्वारा सन् १९९४ मा याहु! निर्देशिकाको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। सन् १९९५ मा, उनीहरूले यसमा खोज संयन्त्र विशेषता पेश गरेका थिए जसलाई याहु! सर्च नामकरण गरिएको थियो।<ref>{{cite book |last1=ओपिट्ज |first1=मार्कस |last2=तमसु |first2=पिटर |title=Inventing the Cloud Century: How Cloudiness Keeps Changing Our Life, Economy and Technology |date=2017 |publisher=स्प्रिङ्गर |isbn=9783319611617 |page=238 |url=https://books.google.com/books?id=vrEvDwAAQBAJ&pg=PA238}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Yahoo! Search |युआरएल=https://web.archive.org/web/19961128070718/www.yahoo.com/search.html |वेबसाइट=याहु! |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=28 November 1996}}</ref> यसले प्रयोगकर्तालाई याहु! निर्देशिकामा खोज गर्न अनुमति दिएको थियो। यो वेबमा पहिलो लोकप्रिय खोज संयन्त्रको रूपमा पनि परिचित थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=What is first mover? |युआरएल=https://searchcio.techtarget.com/definition/first-mover |वेबसाइट=SearchCIO |प्रकाशक=टेक तार्गेट |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=September 2005}}</ref> पछि उनीहरूले अन्य कम्पनीहरूबाट वेब खोज संयन्त्र अनुमति पत्र प्राप्त गरेका थिए। आफ्नै सेवाहरूको बारेमा खोज परिणामहरू उत्पन्न गर्नका लागि याहु!ले वेब खोज प्रविधिलाई अधिग्रहण गरेको थियो। सन् २००२ मा, कम्पनीले इङ्कटोमी नामक वेब खोज संयन्त्रलाई खरिद गरेको थियो। इङ्कटोमीको नतीजाहरू अन्य कम्पनीहरूको वेबसाइटहरूमा देखा पर्दछ र यसले याहु! सर्चको सुरुवाती चरणमा यसलाई सञ्चालन गरेको थियो। सन् २००३ मा, कम्पनीले ओभरचर सर्भिसेस निगमलाई खरीद गरेको थियो जसमा उनीहरूको स्वामित्वमा अल्दवेब र अल्टाभिस्टा नामक खोज संयन्त्रहरू समावेश थिए। सुरुवातमा, याहु!ले विभिन्न खोज संयन्त्रहरूको नियन्त्रण गरेतापनि यो सेवालाई मुख्य याहु डटकमको वेबसाइटमा प्रयोग भने गरेका थिएनन्। कम्पनी खोज परिणामहरूका लागि गुगलको खोज संयन्त्रको प्रयोग गरेको थिए। [[चित्र:सन् २००५ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००५ मा याहु! सर्च]] ७ अप्रिल २००३बाट याहु! सर्च, इन्टरनेटबाट स्वचालित रूपमा नतिजाहरू प्रदान गर्ने खोज संयन्त्रको बनेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|url=http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |शीर्षक=Yahoo! Inc. - Company Timeline |कार्य=[[वेब्याक मेसिन]] |मिति=July 13, 2008 |पहुँचमिति=July 19, 2016 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20080713214826/http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |पहुँचमिति=July 13, 2008 }}</ref> कम्पनीले खोज संयन्त्रमा स्वचालित परिणाम प्रदर्शन गर्ने क्षमताहरू थप गरेको थियो। यस नयाँ खोज संयन्त्रका परिणामहरू याहु!को सबै वेबसाइटहरूमा समावेश गरिएको थियो जसले वेबमा खोजी कार्य गर्दछ। याहु!ले तिनीहरूका कम्पनीका वेबसाइटहरूमा प्रदर्शन गर्नका लागि अन्य कम्पनीहरूमा पनि यस खोज संयन्त्रमा परिणामहरू बिक्री गर्न सुरु गरेको थियो। पूर्व साझेदारहरू एक अर्काको मुख्य प्रतिस्पर्धी बनेका कारण, [[गुगल]]सँगको उनीहरूको सम्बन्धलाई त्यस समयमा समाप्त गरिएको थियो। अक्टोबर २००७ मा, याहु!लाई परिमार्जित गरी नयाँ शैलीमा प्रस्तुत गरिएको थियो। यसका अतिरिक्त यसमा खोज सहयोग थपिएको थियो। [[चित्र:सन् २००८ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००८ मा याहु! सर्च]] जुलाई २००८ मा, याहु! सर्चले याहु बोस भनिने नयाँ सेवाको सुरुवात गरेको घोषणा गरेको थियो। यस सेवाले विकासकर्ताहरूको लागि सूचना र तस्वीर अनुक्रमणिकाको लागि याहुको प्रणाली प्रयोग गर्ने र उनीहरूको आफ्नै अनुकूलन खोज संयन्त्र सृजना गर्नका लागि काम गरेको थियो। <ref>{{वेब स्रोत|पहुँचमिति=July 25, 2008|युआरएल=http://yhoo.client.shareholder.com/press/releasedetail.cfm?ReleaseID=320623|प्रकाशक=याहु|शीर्षक=Yahoo Opens Up Search Technology Infrastructure for Innovative|मिति=July 10, 2008}}</ref> जनवरी २०१० मा, माइक्रोसफ्टले एक सम्झौता घोषणा गरेको थियो जसमा यसले याहुको कार्यात्मक सञ्चालनलाई नियन्त्रण गर्ने बताइएको थियो र यसले दुबै याहु र बिङमा विज्ञापन बेच्नका लागि एक संयुक्त उद्यम खोलेको पनि बताएको थियो जसलाई माइक्रोसफ्ट खोज मैत्री नामकरण गरिएको थियो। यसको सम्पूर्ण कारोबार अक्टोबर २०१० मा गरिएको थियो। <ref name="Microsoft and Yahoo seal web deal"/> [[चित्र:सन् २०११ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २०११ मा याहु! सर्च]] समीक्षा तथा प्रयोगकर्ताहरूद्वारा योगदान गरिएका तस्वीरहरू याहुमा एकीकृत पार्ने उद्देशका साथ ११ मार्च २०१४ मा, याहूले यल्पको (बिङले पहिला गरेको थियो) साथ साझेदारीको घोषणा गरेको थियो। <ref name="tc-yelppartnership">{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo Partners With Yelp To Bring Local Data To Its Search Tools|युआरएल=https://techcrunch.com/2014/03/12/yahoo-partners-with-yelp-to-bring-local-data-to-its-search-tools/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=February 21, 2017}}</ref> नोभेम्बर २०१४ मा, मोजिल्लाले याहुको साथ ५ वर्षे साझेदारीमा हस्ताक्षर गरेको थियो। त्यतिबेला याहु खोज अमेरिकामा फायरफक्स ब्राउजरहरूको लागि पूर्वनिर्धारित खोज संयन्त्रको रूपमा रहेको थियो।<ref name="blog.mozilla">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://blog.mozilla.org/blog/2014/11/19/promoting-choice-and-innovation-on-the-web/|शीर्षक=New Search Strategy for Firefox: Promoting Choice & Innovation|कार्य=मोजिलाको ब्लग}}</ref> अप्रिल २०१५ मा, माइक्रोसफ्टसँगको साझेदारीलाई परिमार्जन गरिएको थियो। अक्टोबर २०१९ देखि, याहु! सर्चलाई पुन: बिङले सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ।<ref name=verge-googleyahoo>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo enters deal to display Google search results|युआरएल=https://www.theverge.com/2015/10/20/9577519/yahoo-google-search-deal|वेबसाइट=द भर्ज|पहुँचमिति=October 21, 2015|मिति=October 20, 2015}}</ref><ref name=ars-april2015deal>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Microsoft loses exclusivity in shaken up Yahoo search deal|युआरएल=https://arstechnica.com/information-technology/2015/04/microsoft-loses-exclusivity-in-shaken-up-yahoo-search-deal/|वेबसाइट=अर्स टेकनिका|पहुँचमिति=June 30, 2015|मिति=April 16, 2015}}</ref><ref name=tc-changes>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Ad Tech And Mobile In Focus In Microsoft And Yahoo's Renewed Search Deal|युआरएल=https://techcrunch.com/2015/04/16/microsoft-and-yahoo-renew-search-allian/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=June 30, 2015}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू == * [http://www.search.yahoo.com आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406111725/https://search.yahoo.com/ |date=2020-04-06 }} {{वेब खोज संयन्त्रहरू}} {{याहु! निगम}} {{ओथ निगम}} [[श्रेणी:याहु!|खोज]] [[श्रेणी:बहुभाषिक वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:इन्टरनेट खोज संयन्त्रहरू]] [[श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर]] hrj7jbu1e66bacqc7gen0t3gjlsxr0m 1357837 1357836 2026-06-05T00:59:53Z Nawaraj Ghimire 15628 1357837 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = याहु! खोज | logo = Yahoo! (2019).svg | screenshot = 2019 Screenshot of Yahoo!.png | caption = याहु!को खोज पृष्ठ | url = {{URL|https://search.yahoo.com}} | commercial = हो | type = [[वेब खोज संयन्त्र]] | registration = बैकल्पिक | language = [[#अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थिति|बहुभाषिक]] (४०) | owner = [[याहु!]] | alexa = ९ (अप्रिल २०१९)<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल= https://www.alexa.com/siteinfo/yahoo.com |शीर्षक= याहु डटकमको जानकारी | प्रकाशक=[[अलेक्सा इन्टरनेट]]}}</ref> | launch_date = {{start date and age|1995|3|2}} | current_status = चालू | programming_language= पिएचपि<ref name="roadchap">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |शीर्षक=Top 40 Website Programming Languages |कार्य=रोडचाप डटकम |लेखक=रोगर चापमन |पहुँचमिति=September 6, 2011 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20110927184557/http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |अभिलेखमिति=September 27, 2011 }}</ref> }} '''याहु! सर्च''' ({{Trans}} याहु! खोज) [[याहु!]]को स्वामित्वमा रहेको एउटा वेब खोज संयन्त्र हो। यसको प्रधान कार्यालय क्यालिफोर्नियाको सन्निभेलमा रहेको छ।<ref>{{cite web|last1=|title=Yahoo search|url=https://search.yahoo.com/yhs/search?p=yahoo+headquarters&ei=UTF-8&hspart=mozilla&hsimp=yhs-002|accessdate=August 12, 2017}}</ref> अक्टोबर २०१८ सम्ममा, २.२३% बजार साझेदारीका साथ सबै मञ्चहरूमा यो विश्वव्यापी रूपमा चौथो धेरै खोजी गर्नका लागि प्रयोग गरिने खोज संयन्त्र हो।<ref>{{Cite web|url=https://www.netmarketshare.com/search-engine-market-share.aspx?options=%7B%22filter%22%3A%7B%22%24and%22%3A%5B%7B%22deviceType%22%3A%7B%22%24in%22%3A%5B%22Desktop%2Flaptop%22%2C%22Mobile%22%5D%7D%7D%5D%7D%2C%22dateLabel%22%3A%22Trend%22%2C%22attributes%22%3A%22share%22%2C%22group%22%3A%22searchEngine%22%2C%22sort%22%3A%7B%22share%22%3A-1%7D%2C%22id%22%3A%22searchEnginesDesktop%22%2C%22dateInterval%22%3A%22Monthly%22%2C%22dateStart%22%3A%222017-10%22%2C%22dateEnd%22%3A%222018-09%22%2C%22segments%22%3A%22-1000%22%7D|title=comScore Releases February 2015 U.S. Desktop Search Engine Rankings|last=Lella|first=Adam|date=March 17, 2015|website=ComScore.com|accessdate=March 18, 2015}}</ref> मूल रूपमा, "याहु खोज"ले याहुद्वारा प्रदान गरिएको दृश्य चित्रणलाई सन्दर्भित गरेको थियो जसले यसको वेबसाइटहरूको निर्देशिकाहरूका साथ पूरक पृष्ठहरूको खोजीयोग्य अनुक्रमणिकामा प्रश्नहरू पठाएको थियो। सुरुवाती चरणहरूमा याहु अन्तर्गत प्रयोगकर्तालाई परिणामहरू प्रस्तुत गरिएको थियो। सन् २००१ मा, यसमा खोजी योग्य सूचकाङ्कहरू इङ्कटोमीद्वारा सञ्चालित अवस्थामा थियो भने पछि सन् २००४ यो गुगलद्वारा सञ्चालित थियो। पछि यस सेवा स्वतन्त्र खोज संयन्त्रको रूपमा परिचित बनेको थियो। २९ जुलाई २००९ मा, माइक्रोसफ्ट र याहु! एक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए जसमा माइक्रोसफ्टको खोज संयन्त्र [[बिङ (खोज संयन्त्र)|बिङ]]ले याहु! सर्चलाई थप शक्तिशाली बनाएको थियो।<ref name="Microsoft and Yahoo seal web deal" /> जुलाई २०१८ सम्म, माइक्रोसफ्टले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै खोजहरूको २४.२ प्रतिशत नियन्त्रण गरेको थियो। समान समयावधिमा ओथ (याहु!को तत्कालीन मालिक) ले खोज संयन्त्र क्षेत्रमा ११.५% बजार साझेदारी गरेको थियो भने लोकप्रिय खोज संयन्त्र [[गुगल खोज|गुगल]]ले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै मुख्य खोजीहरूको ६३.२% नियन्त्रण गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/267161/market-share-of-search-engines-in-the-united-states/|title=Search engine market share in the United States 2018 - Statistic|website=Statista}}</ref> याहु! सर्चलाई याहूको अभिभावक कम्पनी, भरिजोन मिडियाको स्वामित्वमा रहेका वेबसाइटहरूको पक्षमा खोजी गरेका कारण आलोचित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.ctrl.blog/entry/verizon-media-search.html|title=Yahoo!, AOL, OneSearch results biased in favor of parent company Verizon Media’s websites|website=Ctrl blog|date=March 6, 2020}}</ref> == खोज प्रविधिहरूको अधिग्रहण == याहु! सर्चलाई याहुका संस्थापकहरू डेभिड फिलो र जेरि याङद्वारा सन् १९९४ मा याहु! निर्देशिकाको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। सन् १९९५ मा, उनीहरूले यसमा खोज संयन्त्र विशेषता पेश गरेका थिए जसलाई याहु! सर्च नामकरण गरिएको थियो।<ref>{{cite book |last1=ओपिट्ज |first1=मार्कस |last2=तमसु |first2=पिटर |title=Inventing the Cloud Century: How Cloudiness Keeps Changing Our Life, Economy and Technology |date=2017 |publisher=स्प्रिङ्गर |isbn=9783319611617 |page=238 |url=https://books.google.com/books?id=vrEvDwAAQBAJ&pg=PA238}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Yahoo! Search |युआरएल=https://web.archive.org/web/19961128070718/www.yahoo.com/search.html |वेबसाइट=याहु! |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=28 November 1996}}</ref> यसले प्रयोगकर्तालाई याहु! निर्देशिकामा खोज गर्न अनुमति दिएको थियो। यो वेबमा पहिलो लोकप्रिय खोज संयन्त्रको रूपमा पनि परिचित थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=What is first mover? |युआरएल=https://searchcio.techtarget.com/definition/first-mover |वेबसाइट=SearchCIO |प्रकाशक=टेक तार्गेट |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=September 2005}}</ref> पछि उनीहरूले अन्य कम्पनीहरूबाट वेब खोज संयन्त्र अनुमति पत्र प्राप्त गरेका थिए। आफ्नै सेवाहरूको बारेमा खोज परिणामहरू उत्पन्न गर्नका लागि याहु!ले वेब खोज प्रविधिलाई अधिग्रहण गरेको थियो। सन् २००२ मा, कम्पनीले इङ्कटोमी नामक वेब खोज संयन्त्रलाई खरिद गरेको थियो। इङ्कटोमीको नतीजाहरू अन्य कम्पनीहरूको वेबसाइटहरूमा देखा पर्दछ र यसले याहु! सर्चको सुरुवाती चरणमा यसलाई सञ्चालन गरेको थियो। सन् २००३ मा, कम्पनीले ओभरचर सर्भिसेस निगमलाई खरीद गरेको थियो जसमा उनीहरूको स्वामित्वमा अल्दवेब र अल्टाभिस्टा नामक खोज संयन्त्रहरू समावेश थिए। सुरुवातमा, याहु!ले विभिन्न खोज संयन्त्रहरूको नियन्त्रण गरेतापनि यो सेवालाई मुख्य याहु डटकमको वेबसाइटमा प्रयोग भने गरेका थिएनन्। कम्पनी खोज परिणामहरूका लागि गुगलको खोज संयन्त्रको प्रयोग गरेको थिए। [[चित्र:सन् २००५ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००५ मा याहु! सर्च]] ७ अप्रिल २००३बाट याहु! सर्च, इन्टरनेटबाट स्वचालित रूपमा नतिजाहरू प्रदान गर्ने खोज संयन्त्रको बनेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|url=http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |शीर्षक=Yahoo! Inc. - Company Timeline |कार्य=[[वेब्याक मेसिन]] |मिति=July 13, 2008 |पहुँचमिति=July 19, 2016 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20080713214826/http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |पहुँचमिति=July 13, 2008 }}</ref> कम्पनीले खोज संयन्त्रमा स्वचालित परिणाम प्रदर्शन गर्ने क्षमताहरू थप गरेको थियो। यस नयाँ खोज संयन्त्रका परिणामहरू याहु!को सबै वेबसाइटहरूमा समावेश गरिएको थियो जसले वेबमा खोजी कार्य गर्दछ। याहु!ले तिनीहरूका कम्पनीका वेबसाइटहरूमा प्रदर्शन गर्नका लागि अन्य कम्पनीहरूमा पनि यस खोज संयन्त्रमा परिणामहरू बिक्री गर्न सुरु गरेको थियो। पूर्व साझेदारहरू एक अर्काको मुख्य प्रतिस्पर्धी बनेका कारण, [[गुगल]]सँगको उनीहरूको सम्बन्धलाई त्यस समयमा समाप्त गरिएको थियो। अक्टोबर २००७ मा, याहु!लाई परिमार्जित गरी नयाँ शैलीमा प्रस्तुत गरिएको थियो। यसका अतिरिक्त यसमा खोज सहयोग थपिएको थियो। [[चित्र:सन् २००८ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००८ मा याहु! सर्च]] जुलाई २००८ मा, याहु! सर्चले याहु बोस भनिने नयाँ सेवाको सुरुवात गरेको घोषणा गरेको थियो। यस सेवाले विकासकर्ताहरूको लागि सूचना र तस्वीर अनुक्रमणिकाको लागि याहुको प्रणाली प्रयोग गर्ने र उनीहरूको आफ्नै अनुकूलन खोज संयन्त्र सृजना गर्नका लागि काम गरेको थियो। <ref>{{वेब स्रोत|पहुँचमिति=July 25, 2008|युआरएल=http://yhoo.client.shareholder.com/press/releasedetail.cfm?ReleaseID=320623|प्रकाशक=याहु|शीर्षक=Yahoo Opens Up Search Technology Infrastructure for Innovative|मिति=July 10, 2008}}</ref> जनवरी २०१० मा, माइक्रोसफ्टले एक सम्झौता घोषणा गरेको थियो जसमा यसले याहुको कार्यात्मक सञ्चालनलाई नियन्त्रण गर्ने बताइएको थियो र यसले दुबै याहु र बिङमा विज्ञापन बेच्नका लागि एक संयुक्त उद्यम खोलेको पनि बताएको थियो जसलाई माइक्रोसफ्ट खोज मैत्री नामकरण गरिएको थियो। यसको सम्पूर्ण कारोबार अक्टोबर २०१० मा गरिएको थियो। <ref name="Microsoft and Yahoo seal web deal"/> [[चित्र:सन् २०११ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २०११ मा याहु! सर्च]] समीक्षा तथा प्रयोगकर्ताहरूद्वारा योगदान गरिएका तस्वीरहरू याहुमा एकीकृत पार्ने उद्देशका साथ ११ मार्च २०१४ मा, याहूले यल्पको (बिङले पहिला गरेको थियो) साथ साझेदारीको घोषणा गरेको थियो। <ref name="tc-yelppartnership">{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo Partners With Yelp To Bring Local Data To Its Search Tools|युआरएल=https://techcrunch.com/2014/03/12/yahoo-partners-with-yelp-to-bring-local-data-to-its-search-tools/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=February 21, 2017}}</ref> नोभेम्बर २०१४ मा, मोजिल्लाले याहुको साथ ५ वर्षे साझेदारीमा हस्ताक्षर गरेको थियो। त्यतिबेला याहु खोज अमेरिकामा फायरफक्स ब्राउजरहरूको लागि पूर्वनिर्धारित खोज संयन्त्रको रूपमा रहेको थियो।<ref name="blog.mozilla">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://blog.mozilla.org/blog/2014/11/19/promoting-choice-and-innovation-on-the-web/|शीर्षक=New Search Strategy for Firefox: Promoting Choice & Innovation|कार्य=मोजिलाको ब्लग}}</ref> अप्रिल २०१५ मा, माइक्रोसफ्टसँगको साझेदारीलाई परिमार्जन गरिएको थियो। अक्टोबर २०१९ देखि, याहु! सर्चलाई पुन: बिङले सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ।<ref name=verge-googleyahoo>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo enters deal to display Google search results|युआरएल=https://www.theverge.com/2015/10/20/9577519/yahoo-google-search-deal|वेबसाइट=द भर्ज|पहुँचमिति=October 21, 2015|मिति=October 20, 2015}}</ref><ref name=ars-april2015deal>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Microsoft loses exclusivity in shaken up Yahoo search deal|युआरएल=https://arstechnica.com/information-technology/2015/04/microsoft-loses-exclusivity-in-shaken-up-yahoo-search-deal/|वेबसाइट=अर्स टेकनिका|पहुँचमिति=June 30, 2015|मिति=April 16, 2015}}</ref><ref name=tc-changes>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Ad Tech And Mobile In Focus In Microsoft And Yahoo's Renewed Search Deal|युआरएल=https://techcrunch.com/2015/04/16/microsoft-and-yahoo-renew-search-allian/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=June 30, 2015}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू == * [http://www.search.yahoo.com आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406111725/https://search.yahoo.com/ |date=2020-04-06 }} {{वेब खोज संयन्त्रहरू}} {{याहु! निगम}} {{ओथ निगम}} [[श्रेणी:याहु!|खोज]] [[श्रेणी:बहुभाषिक वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:इन्टरनेट खोज संयन्त्रहरू]] [[श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर]] rsa9xlajtc3khhpand091bp3fdb3pt9 1357838 1357837 2026-06-05T01:00:57Z Nawaraj Ghimire 15628 1357838 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = याहु! खोज | logo = Yahoo! (2019).svg | screenshot = 2019 Screenshot of Yahoo!.png | caption = याहु!को खोज पृष्ठ | url = {{URL|https://search.yahoo.com}} | commercial = हो | type = [[वेब खोज संयन्त्र]] | registration = बैकल्पिक | language = [[#अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थिति|बहुभाषिक]] (४०) | owner = [[याहु!]] | alexa = ९ (अप्रिल २०१९)<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल= https://www.alexa.com/siteinfo/yahoo.com |शीर्षक= याहु डटकमको जानकारी | प्रकाशक=[[अलेक्सा इन्टरनेट]]}}</ref> | launch_date = {{start date and age|1995|3|2}} | current_status = चालू | programming_language= पिएचपि<ref name="roadchap">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |शीर्षक=Top 40 Website Programming Languages |कार्य=रोडचाप डटकम |लेखक=रोगर चापमन |पहुँचमिति=September 6, 2011 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20110927184557/http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |अभिलेखमिति=September 27, 2011 }}</ref> }} '''याहु! सर्च''' ({{Trans}} याहु! खोज) [[याहु!]]को स्वामित्वमा रहेको एउटा वेब खोज संयन्त्र हो। यसको प्रधान कार्यालय क्यालिफोर्नियाको सन्निभेलमा रहेको छ।<ref>{{cite web|last1=|title=Yahoo search|url=https://search.yahoo.com/yhs/search?p=yahoo+headquarters&ei=UTF-8&hspart=mozilla&hsimp=yhs-002|accessdate=August 12, 2017}}</ref> अक्टोबर २०१८ सम्ममा, २.२३% बजार साझेदारीका साथ सबै मञ्चहरूमा यो विश्वव्यापी रूपमा चौथो धेरै खोजी गर्नका लागि प्रयोग गरिने खोज संयन्त्र हो।<ref>{{Cite web|url=https://www.netmarketshare.com/search-engine-market-share.aspx?options=%7B%22filter%22%3A%7B%22%24and%22%3A%5B%7B%22deviceType%22%3A%7B%22%24in%22%3A%5B%22Desktop%2Flaptop%22%2C%22Mobile%22%5D%7D%7D%5D%7D%2C%22dateLabel%22%3A%22Trend%22%2C%22attributes%22%3A%22share%22%2C%22group%22%3A%22searchEngine%22%2C%22sort%22%3A%7B%22share%22%3A-1%7D%2C%22id%22%3A%22searchEnginesDesktop%22%2C%22dateInterval%22%3A%22Monthly%22%2C%22dateStart%22%3A%222017-10%22%2C%22dateEnd%22%3A%222018-09%22%2C%22segments%22%3A%22-1000%22%7D|title=comScore Releases February 2015 U.S. Desktop Search Engine Rankings|last=Lella|first=Adam|date=March 17, 2015|website=ComScore.com|accessdate=March 18, 2015}}</ref> मूल रूपमा, "याहु खोज"ले याहुद्वारा प्रदान गरिएको दृश्य चित्रणलाई सन्दर्भित गरेको थियो जसले यसको वेबसाइटहरूको निर्देशिकाहरूका साथ पूरक पृष्ठहरूको खोजीयोग्य अनुक्रमणिकामा प्रश्नहरू पठाएको थियो। सुरुवाती चरणहरूमा याहु अन्तर्गत प्रयोगकर्तालाई परिणामहरू प्रस्तुत गरिएको थियो। सन् २००१ मा, यसमा खोजी योग्य सूचकाङ्कहरू इङ्कटोमीद्वारा सञ्चालित अवस्थामा थियो भने पछि सन् २००४ यो गुगलद्वारा सञ्चालित थियो। पछि यस सेवा स्वतन्त्र खोज संयन्त्रको रूपमा परिचित बनेको थियो। २९ जुलाई २००९ मा, माइक्रोसफ्ट र याहु! एक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए जसमा माइक्रोसफ्टको खोज संयन्त्र [[बिङ (खोज संयन्त्र)|बिङ]]ले याहु! सर्चलाई थप शक्तिशाली बनाएको थियो।<ref name="Microsoft and Yahoo seal web deal" /></ref> जुलाई २०१८ सम्म, माइक्रोसफ्टले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै खोजहरूको २४.२ प्रतिशत नियन्त्रण गरेको थियो। समान समयावधिमा ओथ (याहु!को तत्कालीन मालिक) ले खोज संयन्त्र क्षेत्रमा ११.५% बजार साझेदारी गरेको थियो भने लोकप्रिय खोज संयन्त्र [[गुगल खोज|गुगल]]ले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै मुख्य खोजीहरूको ६३.२% नियन्त्रण गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/267161/market-share-of-search-engines-in-the-united-states/|title=Search engine market share in the United States 2018 - Statistic|website=Statista}}</ref> याहु! सर्चलाई याहूको अभिभावक कम्पनी, भरिजोन मिडियाको स्वामित्वमा रहेका वेबसाइटहरूको पक्षमा खोजी गरेका कारण आलोचित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.ctrl.blog/entry/verizon-media-search.html|title=Yahoo!, AOL, OneSearch results biased in favor of parent company Verizon Media’s websites|website=Ctrl blog|date=March 6, 2020}}</ref> == खोज प्रविधिहरूको अधिग्रहण == याहु! सर्चलाई याहुका संस्थापकहरू डेभिड फिलो र जेरि याङद्वारा सन् १९९४ मा याहु! निर्देशिकाको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। सन् १९९५ मा, उनीहरूले यसमा खोज संयन्त्र विशेषता पेश गरेका थिए जसलाई याहु! सर्च नामकरण गरिएको थियो।<ref>{{cite book |last1=ओपिट्ज |first1=मार्कस |last2=तमसु |first2=पिटर |title=Inventing the Cloud Century: How Cloudiness Keeps Changing Our Life, Economy and Technology |date=2017 |publisher=स्प्रिङ्गर |isbn=9783319611617 |page=238 |url=https://books.google.com/books?id=vrEvDwAAQBAJ&pg=PA238}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Yahoo! Search |युआरएल=https://web.archive.org/web/19961128070718/www.yahoo.com/search.html |वेबसाइट=याहु! |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=28 November 1996}}</ref> यसले प्रयोगकर्तालाई याहु! निर्देशिकामा खोज गर्न अनुमति दिएको थियो। यो वेबमा पहिलो लोकप्रिय खोज संयन्त्रको रूपमा पनि परिचित थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=What is first mover? |युआरएल=https://searchcio.techtarget.com/definition/first-mover |वेबसाइट=SearchCIO |प्रकाशक=टेक तार्गेट |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=September 2005}}</ref> पछि उनीहरूले अन्य कम्पनीहरूबाट वेब खोज संयन्त्र अनुमति पत्र प्राप्त गरेका थिए। आफ्नै सेवाहरूको बारेमा खोज परिणामहरू उत्पन्न गर्नका लागि याहु!ले वेब खोज प्रविधिलाई अधिग्रहण गरेको थियो। सन् २००२ मा, कम्पनीले इङ्कटोमी नामक वेब खोज संयन्त्रलाई खरिद गरेको थियो। इङ्कटोमीको नतीजाहरू अन्य कम्पनीहरूको वेबसाइटहरूमा देखा पर्दछ र यसले याहु! सर्चको सुरुवाती चरणमा यसलाई सञ्चालन गरेको थियो। सन् २००३ मा, कम्पनीले ओभरचर सर्भिसेस निगमलाई खरीद गरेको थियो जसमा उनीहरूको स्वामित्वमा अल्दवेब र अल्टाभिस्टा नामक खोज संयन्त्रहरू समावेश थिए। सुरुवातमा, याहु!ले विभिन्न खोज संयन्त्रहरूको नियन्त्रण गरेतापनि यो सेवालाई मुख्य याहु डटकमको वेबसाइटमा प्रयोग भने गरेका थिएनन्। कम्पनी खोज परिणामहरूका लागि गुगलको खोज संयन्त्रको प्रयोग गरेको थिए। [[चित्र:सन् २००५ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००५ मा याहु! सर्च]] ७ अप्रिल २००३बाट याहु! सर्च, इन्टरनेटबाट स्वचालित रूपमा नतिजाहरू प्रदान गर्ने खोज संयन्त्रको बनेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|url=http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |शीर्षक=Yahoo! Inc. - Company Timeline |कार्य=[[वेब्याक मेसिन]] |मिति=July 13, 2008 |पहुँचमिति=July 19, 2016 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20080713214826/http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |पहुँचमिति=July 13, 2008 }}</ref> कम्पनीले खोज संयन्त्रमा स्वचालित परिणाम प्रदर्शन गर्ने क्षमताहरू थप गरेको थियो। यस नयाँ खोज संयन्त्रका परिणामहरू याहु!को सबै वेबसाइटहरूमा समावेश गरिएको थियो जसले वेबमा खोजी कार्य गर्दछ। याहु!ले तिनीहरूका कम्पनीका वेबसाइटहरूमा प्रदर्शन गर्नका लागि अन्य कम्पनीहरूमा पनि यस खोज संयन्त्रमा परिणामहरू बिक्री गर्न सुरु गरेको थियो। पूर्व साझेदारहरू एक अर्काको मुख्य प्रतिस्पर्धी बनेका कारण, [[गुगल]]सँगको उनीहरूको सम्बन्धलाई त्यस समयमा समाप्त गरिएको थियो। अक्टोबर २००७ मा, याहु!लाई परिमार्जित गरी नयाँ शैलीमा प्रस्तुत गरिएको थियो। यसका अतिरिक्त यसमा खोज सहयोग थपिएको थियो। [[चित्र:सन् २००८ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००८ मा याहु! सर्च]] जुलाई २००८ मा, याहु! सर्चले याहु बोस भनिने नयाँ सेवाको सुरुवात गरेको घोषणा गरेको थियो। यस सेवाले विकासकर्ताहरूको लागि सूचना र तस्वीर अनुक्रमणिकाको लागि याहुको प्रणाली प्रयोग गर्ने र उनीहरूको आफ्नै अनुकूलन खोज संयन्त्र सृजना गर्नका लागि काम गरेको थियो। <ref>{{वेब स्रोत|पहुँचमिति=July 25, 2008|युआरएल=http://yhoo.client.shareholder.com/press/releasedetail.cfm?ReleaseID=320623|प्रकाशक=याहु|शीर्षक=Yahoo Opens Up Search Technology Infrastructure for Innovative|मिति=July 10, 2008}}</ref> जनवरी २०१० मा, माइक्रोसफ्टले एक सम्झौता घोषणा गरेको थियो जसमा यसले याहुको कार्यात्मक सञ्चालनलाई नियन्त्रण गर्ने बताइएको थियो र यसले दुबै याहु र बिङमा विज्ञापन बेच्नका लागि एक संयुक्त उद्यम खोलेको पनि बताएको थियो जसलाई माइक्रोसफ्ट खोज मैत्री नामकरण गरिएको थियो। यसको सम्पूर्ण कारोबार अक्टोबर २०१० मा गरिएको थियो। <ref name="Microsoft and Yahoo seal web deal"/> [[चित्र:सन् २०११ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २०११ मा याहु! सर्च]] समीक्षा तथा प्रयोगकर्ताहरूद्वारा योगदान गरिएका तस्वीरहरू याहुमा एकीकृत पार्ने उद्देशका साथ ११ मार्च २०१४ मा, याहूले यल्पको (बिङले पहिला गरेको थियो) साथ साझेदारीको घोषणा गरेको थियो। <ref name="tc-yelppartnership">{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo Partners With Yelp To Bring Local Data To Its Search Tools|युआरएल=https://techcrunch.com/2014/03/12/yahoo-partners-with-yelp-to-bring-local-data-to-its-search-tools/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=February 21, 2017}}</ref> नोभेम्बर २०१४ मा, मोजिल्लाले याहुको साथ ५ वर्षे साझेदारीमा हस्ताक्षर गरेको थियो। त्यतिबेला याहु खोज अमेरिकामा फायरफक्स ब्राउजरहरूको लागि पूर्वनिर्धारित खोज संयन्त्रको रूपमा रहेको थियो।<ref name="blog.mozilla">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://blog.mozilla.org/blog/2014/11/19/promoting-choice-and-innovation-on-the-web/|शीर्षक=New Search Strategy for Firefox: Promoting Choice & Innovation|कार्य=मोजिलाको ब्लग}}</ref> अप्रिल २०१५ मा, माइक्रोसफ्टसँगको साझेदारीलाई परिमार्जन गरिएको थियो। अक्टोबर २०१९ देखि, याहु! सर्चलाई पुन: बिङले सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ।<ref name=verge-googleyahoo>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo enters deal to display Google search results|युआरएल=https://www.theverge.com/2015/10/20/9577519/yahoo-google-search-deal|वेबसाइट=द भर्ज|पहुँचमिति=October 21, 2015|मिति=October 20, 2015}}</ref><ref name=ars-april2015deal>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Microsoft loses exclusivity in shaken up Yahoo search deal|युआरएल=https://arstechnica.com/information-technology/2015/04/microsoft-loses-exclusivity-in-shaken-up-yahoo-search-deal/|वेबसाइट=अर्स टेकनिका|पहुँचमिति=June 30, 2015|मिति=April 16, 2015}}</ref><ref name=tc-changes>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Ad Tech And Mobile In Focus In Microsoft And Yahoo's Renewed Search Deal|युआरएल=https://techcrunch.com/2015/04/16/microsoft-and-yahoo-renew-search-allian/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=June 30, 2015}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू == * [http://www.search.yahoo.com आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406111725/https://search.yahoo.com/ |date=2020-04-06 }} {{वेब खोज संयन्त्रहरू}} {{याहु! निगम}} {{ओथ निगम}} [[श्रेणी:याहु!|खोज]] [[श्रेणी:बहुभाषिक वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:इन्टरनेट खोज संयन्त्रहरू]] [[श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर]] 5gp2aatssdvna88vqoqmtnsuyr8zz9r 1357839 1357838 2026-06-05T01:01:18Z Nawaraj Ghimire 15628 /* खोज प्रविधिहरूको अधिग्रहण */ 1357839 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = याहु! खोज | logo = Yahoo! (2019).svg | screenshot = 2019 Screenshot of Yahoo!.png | caption = याहु!को खोज पृष्ठ | url = {{URL|https://search.yahoo.com}} | commercial = हो | type = [[वेब खोज संयन्त्र]] | registration = बैकल्पिक | language = [[#अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थिति|बहुभाषिक]] (४०) | owner = [[याहु!]] | alexa = ९ (अप्रिल २०१९)<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल= https://www.alexa.com/siteinfo/yahoo.com |शीर्षक= याहु डटकमको जानकारी | प्रकाशक=[[अलेक्सा इन्टरनेट]]}}</ref> | launch_date = {{start date and age|1995|3|2}} | current_status = चालू | programming_language= पिएचपि<ref name="roadchap">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |शीर्षक=Top 40 Website Programming Languages |कार्य=रोडचाप डटकम |लेखक=रोगर चापमन |पहुँचमिति=September 6, 2011 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20110927184557/http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |अभिलेखमिति=September 27, 2011 }}</ref> }} '''याहु! सर्च''' ({{Trans}} याहु! खोज) [[याहु!]]को स्वामित्वमा रहेको एउटा वेब खोज संयन्त्र हो। यसको प्रधान कार्यालय क्यालिफोर्नियाको सन्निभेलमा रहेको छ।<ref>{{cite web|last1=|title=Yahoo search|url=https://search.yahoo.com/yhs/search?p=yahoo+headquarters&ei=UTF-8&hspart=mozilla&hsimp=yhs-002|accessdate=August 12, 2017}}</ref> अक्टोबर २०१८ सम्ममा, २.२३% बजार साझेदारीका साथ सबै मञ्चहरूमा यो विश्वव्यापी रूपमा चौथो धेरै खोजी गर्नका लागि प्रयोग गरिने खोज संयन्त्र हो।<ref>{{Cite web|url=https://www.netmarketshare.com/search-engine-market-share.aspx?options=%7B%22filter%22%3A%7B%22%24and%22%3A%5B%7B%22deviceType%22%3A%7B%22%24in%22%3A%5B%22Desktop%2Flaptop%22%2C%22Mobile%22%5D%7D%7D%5D%7D%2C%22dateLabel%22%3A%22Trend%22%2C%22attributes%22%3A%22share%22%2C%22group%22%3A%22searchEngine%22%2C%22sort%22%3A%7B%22share%22%3A-1%7D%2C%22id%22%3A%22searchEnginesDesktop%22%2C%22dateInterval%22%3A%22Monthly%22%2C%22dateStart%22%3A%222017-10%22%2C%22dateEnd%22%3A%222018-09%22%2C%22segments%22%3A%22-1000%22%7D|title=comScore Releases February 2015 U.S. Desktop Search Engine Rankings|last=Lella|first=Adam|date=March 17, 2015|website=ComScore.com|accessdate=March 18, 2015}}</ref> मूल रूपमा, "याहु खोज"ले याहुद्वारा प्रदान गरिएको दृश्य चित्रणलाई सन्दर्भित गरेको थियो जसले यसको वेबसाइटहरूको निर्देशिकाहरूका साथ पूरक पृष्ठहरूको खोजीयोग्य अनुक्रमणिकामा प्रश्नहरू पठाएको थियो। सुरुवाती चरणहरूमा याहु अन्तर्गत प्रयोगकर्तालाई परिणामहरू प्रस्तुत गरिएको थियो। सन् २००१ मा, यसमा खोजी योग्य सूचकाङ्कहरू इङ्कटोमीद्वारा सञ्चालित अवस्थामा थियो भने पछि सन् २००४ यो गुगलद्वारा सञ्चालित थियो। पछि यस सेवा स्वतन्त्र खोज संयन्त्रको रूपमा परिचित बनेको थियो। २९ जुलाई २००९ मा, माइक्रोसफ्ट र याहु! एक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए जसमा माइक्रोसफ्टको खोज संयन्त्र [[बिङ (खोज संयन्त्र)|बिङ]]ले याहु! सर्चलाई थप शक्तिशाली बनाएको थियो।<ref name="Microsoft and Yahoo seal web deal" /></ref> जुलाई २०१८ सम्म, माइक्रोसफ्टले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै खोजहरूको २४.२ प्रतिशत नियन्त्रण गरेको थियो। समान समयावधिमा ओथ (याहु!को तत्कालीन मालिक) ले खोज संयन्त्र क्षेत्रमा ११.५% बजार साझेदारी गरेको थियो भने लोकप्रिय खोज संयन्त्र [[गुगल खोज|गुगल]]ले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै मुख्य खोजीहरूको ६३.२% नियन्त्रण गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/267161/market-share-of-search-engines-in-the-united-states/|title=Search engine market share in the United States 2018 - Statistic|website=Statista}}</ref> याहु! सर्चलाई याहूको अभिभावक कम्पनी, भरिजोन मिडियाको स्वामित्वमा रहेका वेबसाइटहरूको पक्षमा खोजी गरेका कारण आलोचित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.ctrl.blog/entry/verizon-media-search.html|title=Yahoo!, AOL, OneSearch results biased in favor of parent company Verizon Media’s websites|website=Ctrl blog|date=March 6, 2020}}</ref> == खोज प्रविधिहरूको अधिग्रहण == याहु! सर्चलाई याहुका संस्थापकहरू डेभिड फिलो र जेरि याङद्वारा सन् १९९४ मा याहु! निर्देशिकाको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। सन् १९९५ मा, उनीहरूले यसमा खोज संयन्त्र विशेषता पेश गरेका थिए जसलाई याहु! सर्च नामकरण गरिएको थियो।<ref>{{cite book |last1=ओपिट्ज |first1=मार्कस |last2=तमसु |first2=पिटर |title=Inventing the Cloud Century: How Cloudiness Keeps Changing Our Life, Economy and Technology |date=2017 |publisher=स्प्रिङ्गर |isbn=9783319611617 |page=238 |url=https://books.google.com/books?id=vrEvDwAAQBAJ&pg=PA238}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Yahoo! Search |युआरएल=https://web.archive.org/web/19961128070718/www.yahoo.com/search.html |वेबसाइट=याहु! |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=28 November 1996}}</ref> यसले प्रयोगकर्तालाई याहु! निर्देशिकामा खोज गर्न अनुमति दिएको थियो। यो वेबमा पहिलो लोकप्रिय खोज संयन्त्रको रूपमा पनि परिचित थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=What is first mover? |युआरएल=https://searchcio.techtarget.com/definition/first-mover |वेबसाइट=SearchCIO |प्रकाशक=टेक तार्गेट |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=September 2005}}</ref> पछि उनीहरूले अन्य कम्पनीहरूबाट वेब खोज संयन्त्र अनुमति पत्र प्राप्त गरेका थिए। आफ्नै सेवाहरूको बारेमा खोज परिणामहरू उत्पन्न गर्नका लागि याहु!ले वेब खोज प्रविधिलाई अधिग्रहण गरेको थियो। सन् २००२ मा, कम्पनीले इङ्कटोमी नामक वेब खोज संयन्त्रलाई खरिद गरेको थियो। इङ्कटोमीको नतीजाहरू अन्य कम्पनीहरूको वेबसाइटहरूमा देखा पर्दछ र यसले याहु! सर्चको सुरुवाती चरणमा यसलाई सञ्चालन गरेको थियो। सन् २००३ मा, कम्पनीले ओभरचर सर्भिसेस निगमलाई खरीद गरेको थियो जसमा उनीहरूको स्वामित्वमा अल्दवेब र अल्टाभिस्टा नामक खोज संयन्त्रहरू समावेश थिए। सुरुवातमा, याहु!ले विभिन्न खोज संयन्त्रहरूको नियन्त्रण गरेतापनि यो सेवालाई मुख्य याहु डटकमको वेबसाइटमा प्रयोग भने गरेका थिएनन्। कम्पनी खोज परिणामहरूका लागि गुगलको खोज संयन्त्रको प्रयोग गरेको थिए। [[चित्र:सन् २००५ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००५ मा याहु! सर्च]] ७ अप्रिल २००३बाट याहु! सर्च, इन्टरनेटबाट स्वचालित रूपमा नतिजाहरू प्रदान गर्ने खोज संयन्त्रको बनेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|url=http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |शीर्षक=Yahoo! Inc. - Company Timeline |कार्य=[[वेब्याक मेसिन]] |मिति=July 13, 2008 |पहुँचमिति=July 19, 2016 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20080713214826/http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |पहुँचमिति=July 13, 2008 }}</ref> कम्पनीले खोज संयन्त्रमा स्वचालित परिणाम प्रदर्शन गर्ने क्षमताहरू थप गरेको थियो। यस नयाँ खोज संयन्त्रका परिणामहरू याहु!को सबै वेबसाइटहरूमा समावेश गरिएको थियो जसले वेबमा खोजी कार्य गर्दछ। याहु!ले तिनीहरूका कम्पनीका वेबसाइटहरूमा प्रदर्शन गर्नका लागि अन्य कम्पनीहरूमा पनि यस खोज संयन्त्रमा परिणामहरू बिक्री गर्न सुरु गरेको थियो। पूर्व साझेदारहरू एक अर्काको मुख्य प्रतिस्पर्धी बनेका कारण, [[गुगल]]सँगको उनीहरूको सम्बन्धलाई त्यस समयमा समाप्त गरिएको थियो। अक्टोबर २००७ मा, याहु!लाई परिमार्जित गरी नयाँ शैलीमा प्रस्तुत गरिएको थियो। यसका अतिरिक्त यसमा खोज सहयोग थपिएको थियो। [[चित्र:सन् २००८ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००८ मा याहु! सर्च]] जुलाई २००८ मा, याहु! सर्चले याहु बोस भनिने नयाँ सेवाको सुरुवात गरेको घोषणा गरेको थियो। यस सेवाले विकासकर्ताहरूको लागि सूचना र तस्वीर अनुक्रमणिकाको लागि याहुको प्रणाली प्रयोग गर्ने र उनीहरूको आफ्नै अनुकूलन खोज संयन्त्र सृजना गर्नका लागि काम गरेको थियो। <ref>{{वेब स्रोत|पहुँचमिति=July 25, 2008|युआरएल=http://yhoo.client.shareholder.com/press/releasedetail.cfm?ReleaseID=320623|प्रकाशक=याहु|शीर्षक=Yahoo Opens Up Search Technology Infrastructure for Innovative|मिति=July 10, 2008}}</ref> जनवरी २०१० मा, माइक्रोसफ्टले एक सम्झौता घोषणा गरेको थियो जसमा यसले याहुको कार्यात्मक सञ्चालनलाई नियन्त्रण गर्ने बताइएको थियो र यसले दुबै याहु र बिङमा विज्ञापन बेच्नका लागि एक संयुक्त उद्यम खोलेको पनि बताएको थियो जसलाई माइक्रोसफ्ट खोज मैत्री नामकरण गरिएको थियो। यसको सम्पूर्ण कारोबार अक्टोबर २०१० मा गरिएको थियो। [[चित्र:सन् २०११ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २०११ मा याहु! सर्च]] समीक्षा तथा प्रयोगकर्ताहरूद्वारा योगदान गरिएका तस्वीरहरू याहुमा एकीकृत पार्ने उद्देशका साथ ११ मार्च २०१४ मा, याहूले यल्पको (बिङले पहिला गरेको थियो) साथ साझेदारीको घोषणा गरेको थियो। <ref name="tc-yelppartnership">{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo Partners With Yelp To Bring Local Data To Its Search Tools|युआरएल=https://techcrunch.com/2014/03/12/yahoo-partners-with-yelp-to-bring-local-data-to-its-search-tools/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=February 21, 2017}}</ref> नोभेम्बर २०१४ मा, मोजिल्लाले याहुको साथ ५ वर्षे साझेदारीमा हस्ताक्षर गरेको थियो। त्यतिबेला याहु खोज अमेरिकामा फायरफक्स ब्राउजरहरूको लागि पूर्वनिर्धारित खोज संयन्त्रको रूपमा रहेको थियो।<ref name="blog.mozilla">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://blog.mozilla.org/blog/2014/11/19/promoting-choice-and-innovation-on-the-web/|शीर्षक=New Search Strategy for Firefox: Promoting Choice & Innovation|कार्य=मोजिलाको ब्लग}}</ref> अप्रिल २०१५ मा, माइक्रोसफ्टसँगको साझेदारीलाई परिमार्जन गरिएको थियो। अक्टोबर २०१९ देखि, याहु! सर्चलाई पुन: बिङले सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ।<ref name=verge-googleyahoo>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo enters deal to display Google search results|युआरएल=https://www.theverge.com/2015/10/20/9577519/yahoo-google-search-deal|वेबसाइट=द भर्ज|पहुँचमिति=October 21, 2015|मिति=October 20, 2015}}</ref><ref name=ars-april2015deal>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Microsoft loses exclusivity in shaken up Yahoo search deal|युआरएल=https://arstechnica.com/information-technology/2015/04/microsoft-loses-exclusivity-in-shaken-up-yahoo-search-deal/|वेबसाइट=अर्स टेकनिका|पहुँचमिति=June 30, 2015|मिति=April 16, 2015}}</ref><ref name=tc-changes>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Ad Tech And Mobile In Focus In Microsoft And Yahoo's Renewed Search Deal|युआरएल=https://techcrunch.com/2015/04/16/microsoft-and-yahoo-renew-search-allian/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=June 30, 2015}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू == * [http://www.search.yahoo.com आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406111725/https://search.yahoo.com/ |date=2020-04-06 }} {{वेब खोज संयन्त्रहरू}} {{याहु! निगम}} {{ओथ निगम}} [[श्रेणी:याहु!|खोज]] [[श्रेणी:बहुभाषिक वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:इन्टरनेट खोज संयन्त्रहरू]] [[श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर]] 1peb985hcg479cmiya3bt4iepydicgk 1357840 1357839 2026-06-05T01:01:50Z Nawaraj Ghimire 15628 1357840 wikitext text/x-wiki {{Infobox website | name = याहु! खोज | logo = Yahoo! (2019).svg | screenshot = 2019 Screenshot of Yahoo!.png | caption = याहु!को खोज पृष्ठ | url = {{URL|https://search.yahoo.com}} | commercial = हो | type = [[वेब खोज संयन्त्र]] | registration = बैकल्पिक | language = [[#अन्तर्राष्ट्रिय उपस्थिति|बहुभाषिक]] (४०) | owner = [[याहु!]] | alexa = ९ (अप्रिल २०१९)<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल= https://www.alexa.com/siteinfo/yahoo.com |शीर्षक= याहु डटकमको जानकारी | प्रकाशक=[[अलेक्सा इन्टरनेट]]}}</ref> | launch_date = {{start date and age|1995|3|2}} | current_status = चालू | programming_language= पिएचपि<ref name="roadchap">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |शीर्षक=Top 40 Website Programming Languages |कार्य=रोडचाप डटकम |लेखक=रोगर चापमन |पहुँचमिति=September 6, 2011 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20110927184557/http://rogchap.com/2011/09/06/top-40-website-programming-languages/ |अभिलेखमिति=September 27, 2011 }}</ref> }} '''याहु! सर्च''' ({{Trans}} याहु! खोज) [[याहु!]]को स्वामित्वमा रहेको एउटा वेब खोज संयन्त्र हो। यसको प्रधान कार्यालय क्यालिफोर्नियाको सन्निभेलमा रहेको छ।<ref>{{cite web|last1=|title=Yahoo search|url=https://search.yahoo.com/yhs/search?p=yahoo+headquarters&ei=UTF-8&hspart=mozilla&hsimp=yhs-002|accessdate=August 12, 2017}}</ref> अक्टोबर २०१८ सम्ममा, २.२३% बजार साझेदारीका साथ सबै मञ्चहरूमा यो विश्वव्यापी रूपमा चौथो धेरै खोजी गर्नका लागि प्रयोग गरिने खोज संयन्त्र हो।<ref>{{Cite web|url=https://www.netmarketshare.com/search-engine-market-share.aspx?options=%7B%22filter%22%3A%7B%22%24and%22%3A%5B%7B%22deviceType%22%3A%7B%22%24in%22%3A%5B%22Desktop%2Flaptop%22%2C%22Mobile%22%5D%7D%7D%5D%7D%2C%22dateLabel%22%3A%22Trend%22%2C%22attributes%22%3A%22share%22%2C%22group%22%3A%22searchEngine%22%2C%22sort%22%3A%7B%22share%22%3A-1%7D%2C%22id%22%3A%22searchEnginesDesktop%22%2C%22dateInterval%22%3A%22Monthly%22%2C%22dateStart%22%3A%222017-10%22%2C%22dateEnd%22%3A%222018-09%22%2C%22segments%22%3A%22-1000%22%7D|title=comScore Releases February 2015 U.S. Desktop Search Engine Rankings|last=Lella|first=Adam|date=March 17, 2015|website=ComScore.com|accessdate=March 18, 2015}}</ref> मूल रूपमा, "याहु खोज"ले याहुद्वारा प्रदान गरिएको दृश्य चित्रणलाई सन्दर्भित गरेको थियो जसले यसको वेबसाइटहरूको निर्देशिकाहरूका साथ पूरक पृष्ठहरूको खोजीयोग्य अनुक्रमणिकामा प्रश्नहरू पठाएको थियो। सुरुवाती चरणहरूमा याहु अन्तर्गत प्रयोगकर्तालाई परिणामहरू प्रस्तुत गरिएको थियो। सन् २००१ मा, यसमा खोजी योग्य सूचकाङ्कहरू इङ्कटोमीद्वारा सञ्चालित अवस्थामा थियो भने पछि सन् २००४ यो गुगलद्वारा सञ्चालित थियो। पछि यस सेवा स्वतन्त्र खोज संयन्त्रको रूपमा परिचित बनेको थियो। २९ जुलाई २००९ मा, माइक्रोसफ्ट र याहु! एक सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेका थिए जसमा माइक्रोसफ्टको खोज संयन्त्र [[बिङ (खोज संयन्त्र)|बिङ]]ले याहु! सर्चलाई थप शक्तिशाली बनाएको थियो। जुलाई २०१८ सम्म, माइक्रोसफ्टले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै खोजहरूको २४.२ प्रतिशत नियन्त्रण गरेको थियो। समान समयावधिमा ओथ (याहु!को तत्कालीन मालिक) ले खोज संयन्त्र क्षेत्रमा ११.५% बजार साझेदारी गरेको थियो भने लोकप्रिय खोज संयन्त्र [[गुगल खोज|गुगल]]ले संयुक्त राज्य अमेरिकामा सबै मुख्य खोजीहरूको ६३.२% नियन्त्रण गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/267161/market-share-of-search-engines-in-the-united-states/|title=Search engine market share in the United States 2018 - Statistic|website=Statista}}</ref> याहु! सर्चलाई याहूको अभिभावक कम्पनी, भरिजोन मिडियाको स्वामित्वमा रहेका वेबसाइटहरूको पक्षमा खोजी गरेका कारण आलोचित गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.ctrl.blog/entry/verizon-media-search.html|title=Yahoo!, AOL, OneSearch results biased in favor of parent company Verizon Media’s websites|website=Ctrl blog|date=March 6, 2020}}</ref> == खोज प्रविधिहरूको अधिग्रहण == याहु! सर्चलाई याहुका संस्थापकहरू डेभिड फिलो र जेरि याङद्वारा सन् १९९४ मा याहु! निर्देशिकाको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। सन् १९९५ मा, उनीहरूले यसमा खोज संयन्त्र विशेषता पेश गरेका थिए जसलाई याहु! सर्च नामकरण गरिएको थियो।<ref>{{cite book |last1=ओपिट्ज |first1=मार्कस |last2=तमसु |first2=पिटर |title=Inventing the Cloud Century: How Cloudiness Keeps Changing Our Life, Economy and Technology |date=2017 |publisher=स्प्रिङ्गर |isbn=9783319611617 |page=238 |url=https://books.google.com/books?id=vrEvDwAAQBAJ&pg=PA238}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=Yahoo! Search |युआरएल=https://web.archive.org/web/19961128070718/www.yahoo.com/search.html |वेबसाइट=याहु! |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=28 November 1996}}</ref> यसले प्रयोगकर्तालाई याहु! निर्देशिकामा खोज गर्न अनुमति दिएको थियो। यो वेबमा पहिलो लोकप्रिय खोज संयन्त्रको रूपमा पनि परिचित थियो।<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=What is first mover? |युआरएल=https://searchcio.techtarget.com/definition/first-mover |वेबसाइट=SearchCIO |प्रकाशक=टेक तार्गेट |पहुँचमिति=5 September 2019 |मिति=September 2005}}</ref> पछि उनीहरूले अन्य कम्पनीहरूबाट वेब खोज संयन्त्र अनुमति पत्र प्राप्त गरेका थिए। आफ्नै सेवाहरूको बारेमा खोज परिणामहरू उत्पन्न गर्नका लागि याहु!ले वेब खोज प्रविधिलाई अधिग्रहण गरेको थियो। सन् २००२ मा, कम्पनीले इङ्कटोमी नामक वेब खोज संयन्त्रलाई खरिद गरेको थियो। इङ्कटोमीको नतीजाहरू अन्य कम्पनीहरूको वेबसाइटहरूमा देखा पर्दछ र यसले याहु! सर्चको सुरुवाती चरणमा यसलाई सञ्चालन गरेको थियो। सन् २००३ मा, कम्पनीले ओभरचर सर्भिसेस निगमलाई खरीद गरेको थियो जसमा उनीहरूको स्वामित्वमा अल्दवेब र अल्टाभिस्टा नामक खोज संयन्त्रहरू समावेश थिए। सुरुवातमा, याहु!ले विभिन्न खोज संयन्त्रहरूको नियन्त्रण गरेतापनि यो सेवालाई मुख्य याहु डटकमको वेबसाइटमा प्रयोग भने गरेका थिएनन्। कम्पनी खोज परिणामहरूका लागि गुगलको खोज संयन्त्रको प्रयोग गरेको थिए। [[चित्र:सन् २००५ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००५ मा याहु! सर्च]] ७ अप्रिल २००३बाट याहु! सर्च, इन्टरनेटबाट स्वचालित रूपमा नतिजाहरू प्रदान गर्ने खोज संयन्त्रको बनेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|url=http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |शीर्षक=Yahoo! Inc. - Company Timeline |कार्य=[[वेब्याक मेसिन]] |मिति=July 13, 2008 |पहुँचमिति=July 19, 2016 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20080713214826/http://yhoo.client.shareholder.com/press/timeline.cfm |पहुँचमिति=July 13, 2008 }}</ref> कम्पनीले खोज संयन्त्रमा स्वचालित परिणाम प्रदर्शन गर्ने क्षमताहरू थप गरेको थियो। यस नयाँ खोज संयन्त्रका परिणामहरू याहु!को सबै वेबसाइटहरूमा समावेश गरिएको थियो जसले वेबमा खोजी कार्य गर्दछ। याहु!ले तिनीहरूका कम्पनीका वेबसाइटहरूमा प्रदर्शन गर्नका लागि अन्य कम्पनीहरूमा पनि यस खोज संयन्त्रमा परिणामहरू बिक्री गर्न सुरु गरेको थियो। पूर्व साझेदारहरू एक अर्काको मुख्य प्रतिस्पर्धी बनेका कारण, [[गुगल]]सँगको उनीहरूको सम्बन्धलाई त्यस समयमा समाप्त गरिएको थियो। अक्टोबर २००७ मा, याहु!लाई परिमार्जित गरी नयाँ शैलीमा प्रस्तुत गरिएको थियो। यसका अतिरिक्त यसमा खोज सहयोग थपिएको थियो। [[चित्र:सन् २००८ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २००८ मा याहु! सर्च]] जुलाई २००८ मा, याहु! सर्चले याहु बोस भनिने नयाँ सेवाको सुरुवात गरेको घोषणा गरेको थियो। यस सेवाले विकासकर्ताहरूको लागि सूचना र तस्वीर अनुक्रमणिकाको लागि याहुको प्रणाली प्रयोग गर्ने र उनीहरूको आफ्नै अनुकूलन खोज संयन्त्र सृजना गर्नका लागि काम गरेको थियो। <ref>{{वेब स्रोत|पहुँचमिति=July 25, 2008|युआरएल=http://yhoo.client.shareholder.com/press/releasedetail.cfm?ReleaseID=320623|प्रकाशक=याहु|शीर्षक=Yahoo Opens Up Search Technology Infrastructure for Innovative|मिति=July 10, 2008}}</ref> जनवरी २०१० मा, माइक्रोसफ्टले एक सम्झौता घोषणा गरेको थियो जसमा यसले याहुको कार्यात्मक सञ्चालनलाई नियन्त्रण गर्ने बताइएको थियो र यसले दुबै याहु र बिङमा विज्ञापन बेच्नका लागि एक संयुक्त उद्यम खोलेको पनि बताएको थियो जसलाई माइक्रोसफ्ट खोज मैत्री नामकरण गरिएको थियो। यसको सम्पूर्ण कारोबार अक्टोबर २०१० मा गरिएको थियो। [[चित्र:सन् २०११ मा याहु! खोज.png|thumb|सन् २०११ मा याहु! सर्च]] समीक्षा तथा प्रयोगकर्ताहरूद्वारा योगदान गरिएका तस्वीरहरू याहुमा एकीकृत पार्ने उद्देशका साथ ११ मार्च २०१४ मा, याहूले यल्पको (बिङले पहिला गरेको थियो) साथ साझेदारीको घोषणा गरेको थियो। <ref name="tc-yelppartnership">{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo Partners With Yelp To Bring Local Data To Its Search Tools|युआरएल=https://techcrunch.com/2014/03/12/yahoo-partners-with-yelp-to-bring-local-data-to-its-search-tools/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=February 21, 2017}}</ref> नोभेम्बर २०१४ मा, मोजिल्लाले याहुको साथ ५ वर्षे साझेदारीमा हस्ताक्षर गरेको थियो। त्यतिबेला याहु खोज अमेरिकामा फायरफक्स ब्राउजरहरूको लागि पूर्वनिर्धारित खोज संयन्त्रको रूपमा रहेको थियो।<ref name="blog.mozilla">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://blog.mozilla.org/blog/2014/11/19/promoting-choice-and-innovation-on-the-web/|शीर्षक=New Search Strategy for Firefox: Promoting Choice & Innovation|कार्य=मोजिलाको ब्लग}}</ref> अप्रिल २०१५ मा, माइक्रोसफ्टसँगको साझेदारीलाई परिमार्जन गरिएको थियो। अक्टोबर २०१९ देखि, याहु! सर्चलाई पुन: बिङले सञ्चालन गर्दै आइरहेको छ।<ref name=verge-googleyahoo>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Yahoo enters deal to display Google search results|युआरएल=https://www.theverge.com/2015/10/20/9577519/yahoo-google-search-deal|वेबसाइट=द भर्ज|पहुँचमिति=October 21, 2015|मिति=October 20, 2015}}</ref><ref name=ars-april2015deal>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Microsoft loses exclusivity in shaken up Yahoo search deal|युआरएल=https://arstechnica.com/information-technology/2015/04/microsoft-loses-exclusivity-in-shaken-up-yahoo-search-deal/|वेबसाइट=अर्स टेकनिका|पहुँचमिति=June 30, 2015|मिति=April 16, 2015}}</ref><ref name=tc-changes>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Ad Tech And Mobile In Focus In Microsoft And Yahoo's Renewed Search Deal|युआरएल=https://techcrunch.com/2015/04/16/microsoft-and-yahoo-renew-search-allian/|वेबसाइट=टेकक्रन्च|पहुँचमिति=June 30, 2015}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू == * [http://www.search.yahoo.com आधिकारिक वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200406111725/https://search.yahoo.com/ |date=2020-04-06 }} {{वेब खोज संयन्त्रहरू}} {{याहु! निगम}} {{ओथ निगम}} [[श्रेणी:याहु!|खोज]] [[श्रेणी:बहुभाषिक वेबसाइटहरू]] [[श्रेणी:इन्टरनेट खोज संयन्त्रहरू]] [[श्रेणी:आइओएस सफ्टवेयर]] [[श्रेणी:एन्ड्रोइड (सञ्चालन प्रणाली) सफ्टवेयर]] 49of551nvvkgpdk0zx2qtl65620p66l 0 99095 1357815 1356365 2026-06-04T13:05:20Z Bishaldev100 28807 1357815 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Bir_Shamsher_Jang_Bahadur_Rana.jpg|thumb|वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] '''फोहोरा दरबार ( Phora Durbar )''' विक्रम सम्वत् १९५२ मा [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]ले बनाउन लगाएको एक राणाकालीन दरबार थियो। ४.४ हेक्टर क्षेत्रफलमा फैलिएको यो दरबार [[दरबारमार्ग]]मा छ। फोहोरा दरबार वास्तुकलाविद् जोगलाल स्थापितले तयार पारेका थिए। यसमा अनेकौं फोहरा चौडा पोखरीले घेरिएको थियो भने पोखरीको बीचमा लहरै फोहरा थिए।<ref>{{Cite web |last=अर्याल |first=सुदर्शन |date=२०७७ चैत २१ |title=राणाकालको वास्तुकला |url=https://www.onlinekhabar.com/2021/04/942838/%e0%a4%b0%e0%a4%be%e0%a4%a3%e0%a4%be%e0%a4%95%e0%a4%be%e0%a4%b2%e0%a4%95%e0%a5%8b-%e0%a4%b5%e0%a4%be%e0%a4%b8%e0%a5%8d%e0%a4%a4%e0%a5%81%e0%a4%95%e0%a4%b2%e0%a4%be |access-date=2026-05-21 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> वीरशमशेरका छोरा प्रतापशमशेर फोहोरा दरबारमा बस्थे।<ref>{{Cite web |last=उपाध्याय |first=धनेश्वर |title=राजालाई ‘सरकार’ भन्नू ‘हजुर’ नभन्नू भनेर सिकाए |url=https://edupatra.com/news/he-taught-the-king-not-to-say-and-39sir-and-39-to-and-39go-and-39 |access-date=2026-05-21 |website=Edupatra |language=ne}}</ref> वि.सं. १९९० चैत ०१ जुद्ध शमशेरले सि क्लास का राणाहरूलाई [[चार भञ्ज्याङ|चार भन्ज्यांग]]बाट कटाउने निर्णय लिए। उनीहरूलाई [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|रोलक्रम]]बाट पनि झिकियो। तदनुसार कमाण्डर इन्चीफ [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]लाई [[पाल्पा जिल्ला|पाल्पा]]को तैनाथवाला, हिरण्यशमशेर [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगञ्ज]] , प्रतापशमशेर [[इलाम जिल्ला|इलाम]], रामशमशेर [[जलेश्वर नगरपालिका|जलेश्वर]] लघारिए।<ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २६१</ref> अनि यो दरबार जुद्धशमशेरले लिए। सन् १९६६ मा यो दरबार संयुक्त राज्य अमेरिकालाई बिक्री गरियो।<ref>{{Cite book|last=Child|first=John|url=https://books.google.com/books?id=QVhuAAAAMAAJ|title=Streets of Silver, Streets of Gold: Ten Easy Walks Among the Gods, Legends, and Bazaars of Kathmandu|date=2006|publisher=Himal Books|isbn=978-99933-43-76-9|location=|pages=106|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=State|first=United States Department of|url=https://books.google.com/books?id=yZ5SoCqqrLkC&pg=PA19|title=Nepal: Post Report|date=1984|publisher=U.S. Department of State|language=en}}</ref> यो दरबार भत्काइएपछी यसका पुराना बलिया ईटहरूको प्रयोग [[नारायणहिटी दरबार सङ्ग्रहालय|नारायणहिटी दरबार]]को निर्माणमा भएको थियो।<ref>{{Citation |last=Ganesh Shrestha |title=नारायणहिटि दरबार भित्र Inside View of Royal Palace Narayanhiti #royal #royalpalace #history #nepal |date=2020-03-28 |url=https://www.youtube.com/watch?v=CPemSFkSwA8 |pages=Time 12:15 |access-date=2026-05-21}}</ref> हाल अमेरिकीहरूको 'रिक्रिएसन सेन्टर' [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिकी दूतावास]]ले यस दरबारलाई टेनिस कोर्ट र पौडी पोखरी बनाई प्रयोगमा ल्याएको छ ।<ref>{{Cite web |title=Home {{!}} My Website |url=https://phoradurbar.us/ |access-date=2026-05-22 |website=American Mission Association |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=१५ पुस २०६९ |title=हिमाल खबरपत्रिका {{!}} गेटभित्रको विगत |url=https://nepalihimal.com/ |access-date=2026-05-21 |website=nepalihimal.com |language=en-US}}</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[राणाकालीन दरबारहरू|राणाकालीन दरबार]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]] [[श्रेणी:राणाकालीन भवनहरू]] efq4zwyofoqsh1a4slz18ddiyabvds4 0 101411 1357861 1354872 2026-06-05T05:41:22Z Bishaldev100 28807 /* उत्पत्ति */ 1357861 wikitext text/x-wiki '''पाँडे पजनी''' नेपालको राजनैतिक परिवेशमा प्रयोग हुने शब्द हो । यसको अर्थ आफ्नो नातेदार तथा नजिकका मानिसहरूलाई सरकारी पदहरू बाँड्नुलाई भनिन्छ । पाँडे पजनीमा सक्षम व्यक्तिहरूलाई निष्कासन गरी असक्षमहरूलाई पनि बहाली गरिन्छ । यस किसिमको व्यवस्थालाई [[भ्रष्टाचार]]मा मानिन्छ । ==उत्पत्ति== [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]ले आफ्नो दरबारमा काम गर्ने दिलकुमारी तामाङ सुसारेसँग विहे गरी उनलाई सिता महारानी बनाएका थिए। <ref>[https://www.ukaalo.com/news/136/?fbclid=IwdGRjcARsGstjbGNrBGwY9GV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkDDM1MDY4NTUzMTcyOAABHvFaifKwAtWhcCC0Qcz6L0BBEFTuSngQioqzBQqy88logP1r6YrQmlrWsZX7_aem_79_WIAHNMq8vhYA6BPYKIA </ref> [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमशमशेर]]ले सीतालाई बडामहारानी घोषित गरिसकेपछि तीन दाजुभाई राजमान, हडमान र थानसिंहलाई तत्कालिन [[मुलुकी ऐन|मूलुकी ऐन १९१०]] अनुसार जनै लगाइदिएर उनीहरूलाई पाँडे थरमा परिणत गराइदिएका थिए। भीम शमशेर श्री ३ महाराज भएपछि सिता महारानीका माइती भदाहरूको शासनमा पहुँच हुन थाल्यो। सरुवा, बढुवा, नियुक्ति, खोसुवामा उनीहरूको प्रभाव हुन थाल्यो। पाँडेहरूको यसै प्रभावलाई पाँडे पजनी भनिन्छ।<ref>{{Citation |last=Karna Oli |title=कर्मचारीतन्त्र बहुटाउके जीव (Multi headed hydra) जस्तो भयो : उमेश मैनाली पुर्वअध्यक्ष लोक सेवा आयोग |date=2021-09-28 |url=https://www.youtube.com/watch?v=g8ClOQXDuuw |pages=38:10 |access-date=2026-05-11}}</ref> पजनी व्यवस्थाको अन्त्य गरी योग्यताका आधारमा कर्मचारीको नियुक्ति, पदोन्नति आदि गर्न विक्रम संवत २००८,असार १ गते लोकसेवा आयोगको स्थापना गरियो| ==।<ref>https://www.onlinekhabar.com/2018/11/717160</ref> पाँडे पजनीको प्रयोग प्रहरी संगठनमा<ref>http://annapurnapost.com/news/89257</ref> सरकारी कार्यालयहरूमा <ref>[nepalpati.com › news › lokman-11</ref><ref>https://www.ghatanarabichar.com/102301]</ref> र स्वास्थ्य क्षेत्रमा<ref>[http://www.sulsule.com/news_details/17059/%25E0%25A4%25AA%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B0%25E0%25A4%25A7%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25A4%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B0%25E0%25A5%2580%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%258B-%25E0%25A4%2585%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%25AA%25E0%25A4%25B8%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25A5%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25A4%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25BE-%25E0%25A4%25AA%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B0%25E0%25A4%25B6%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25BE-%25E0%25A4%25AA%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%2581%25E0%25A4%25A1%25E0%25A5%2587-%25E0%25A4%25AA%25E0%25A4%259C%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2580.html{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes]</ref> भएको मानिन्छ ।== == यो पनि हेर्नुहोला == * [[पँजनी]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] dexxu7tx4lhj2tw478ukdftbs4g13da 1357883 1357861 2026-06-05T10:40:04Z Bishaldev100 28807 /* उत्पत्ति */ 1357883 wikitext text/x-wiki '''पाँडे पजनी''' नेपालको राजनैतिक परिवेशमा प्रयोग हुने शब्द हो । यसको अर्थ आफ्नो नातेदार तथा नजिकका मानिसहरूलाई सरकारी पदहरू बाँड्नुलाई भनिन्छ । पाँडे पजनीमा सक्षम व्यक्तिहरूलाई निष्कासन गरी असक्षमहरूलाई पनि बहाली गरिन्छ । यस किसिमको व्यवस्थालाई [[भ्रष्टाचार]]मा मानिन्छ । ==उत्पत्ति== [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]]ले आफ्नो दरबारमा काम गर्ने दिलकुमारी तामाङ सुसारेसँग विहे गरी उनलाई सिता महारानी बनाएका थिए।<ref>{{Cite web |title=भीमशमसेरकी महारानी : दिलकुमारी तामाङ |url=https://ukaalo.com/news/136/ |access-date=2026-06-05 |website=ukaalo.com |language=en}}</ref> [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीमशमशेर]]ले सीतालाई बडामहारानी घोषित गरिसकेपछि तीन दाजुभाई राजमान, हडमान र थानसिंहलाई तत्कालिन [[मुलुकी ऐन|मूलुकी ऐन १९१०]] अनुसार जनै लगाइदिएर उनीहरूलाई पाँडे थरमा परिणत गराइदिएका थिए। भीम शमशेर श्री ३ महाराज भएपछि सिता महारानीका माइती भदाहरूको शासनमा पहुँच हुन थाल्यो। सरुवा, बढुवा, नियुक्ति, खोसुवामा उनीहरूको प्रभाव हुन थाल्यो। पाँडेहरूको यसै प्रभावलाई पाँडे पजनी भनिन्छ।<ref>{{Citation |last=Karna Oli |title=कर्मचारीतन्त्र बहुटाउके जीव (Multi headed hydra) जस्तो भयो : उमेश मैनाली पुर्वअध्यक्ष लोक सेवा आयोग |date=2021-09-28 |url=https://www.youtube.com/watch?v=g8ClOQXDuuw |pages=38:10 |access-date=2026-05-11}}</ref> पजनी व्यवस्थाको अन्त्य गरी योग्यताका आधारमा कर्मचारीको नियुक्ति, पदोन्नति आदि गर्न विक्रम संवत २००८,असार १ गते लोकसेवा आयोगको स्थापना गरियो। पारिवारिक जहाँनिया शासन व्यवस्थाको अन्त्य भएर उदार शासन व्यवस्था आएपनि पँजनी को अभ्यास सरकारी कार्यालयहरूमा,<ref>{{Cite web |title=ओली र प्रचण्डमाथि बैठक टार्दै ‘पाँडे पजनी’ गर्न खोजेको आरोप |url=https://www.onlinekhabar.com/2018/11/717160/%e0%a4%93%e0%a4%b2%e0%a5%80-%e0%a4%b0-%e0%a4%aa%e0%a5%8d%e0%a4%b0%e0%a4%9a%e0%a4%a3%e0%a5%8d%e0%a4%a1%e0%a4%ae%e0%a4%be%e0%a4%a5%e0%a4%bf-%e0%a4%ac%e0%a5%88%e0%a4%a0%e0%a4%95-%e0%a4%9f%e0%a4%be |access-date=2026-06-05 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> प्रहरी संगठनमा<ref>{{Cite web |title=दलीय कोपभाजनमा सुरक्षा निकाय, प्रहरीमा 'पाँडे पजनी' |url=https://www.annapurnapost.com/news/89257/ |access-date=2026-06-05 |website=Annapurna Post |language=Nepali}}</ref><ref>[nepalpati.com › news › lokman-11</ref> र स्वास्थ्य क्षेत्रमा<ref>{{Cite web |title=स्वास्थ्य सेवामा ‘पाँडे-पजनी’ ! |url=https://ghatanarabichar.com/102301 |access-date=2026-06-05 |website=Nepali Digital Newspaper |language=en}}</ref><ref>[http://www.sulsule.com/news_details/17059/%25E0%25A4%25AA%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B0%25E0%25A4%25A7%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25A4%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B0%25E0%25A5%2580%25E0%25A4%2595%25E0%25A5%258B-%25E0%25A4%2585%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2581%25E0%25A4%25AA%25E0%25A4%25B8%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25A5%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25A4%25E0%25A4%25BF%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25BE-%25E0%25A4%25AA%25E0%25A5%258D%25E0%25A4%25B0%25E0%25A4%25B6%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%25B8%25E0%25A4%25A8%25E0%25A4%25AE%25E0%25A4%25BE-%25E0%25A4%25AA%25E0%25A4%25BE%25E0%25A4%2581%25E0%25A4%25A1%25E0%25A5%2587-%25E0%25A4%25AA%25E0%25A4%259C%25E0%25A4%25A8%25E0%25A5%2580.html{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes]</ref> भइरहेको छ। == यो पनि हेर्नुहोला == * [[पँजनी]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:नेपाल सरकार]] ch5glkz5ym0te110278vdp3r594kkwy 0 101803 1357862 1345901 2026-06-05T05:53:54Z Bishaldev100 28807 1357862 wikitext text/x-wiki [[File:Gluehlampe 01 KMJ.jpg|thumb|स्वच्छ पारदर्शी काँचबाट बनेको बिजुली बल्ब]] '''काँच''' एक पारदर्शी ठोस वस्तु हो। यो क्रिस्टल नबनी अर्ध ठोस अवस्थाबाट ठोसमा बदलिन्छ। यो एक सुपर कुल्ड लिक्विड ( Super Cooled Liquid) हो। यसको कारण यो ठोस हुनुभन्दा पहिले नै यसको पग्लिने [[तापक्रम]]भन्दा तल चिसिन्छ। ठाडो पारेर राखेको झ्यालमा रहेका अणुहरू माथिल्लो तहबाट तल्लो तहतिर बिस्तारै बग्छन्। यो अल्काली र अल्कालाइन धातहरूको होमोजिनस मिश्रण हो। यसको मुख्य [[काँचो पदार्थ|कच्चा पदार्थ]] सिलिका (SiO₂) हो। यो [[बालुवा]]मा पाइन्छ। सिलिका र केही धातुहरूको यौगिकसंग प्रतिक्रिया भई सिलिकेटहरू बन्छन्। [[धातु]]को सिलिकेटबाट काँच बनाइन्छ। ==सिलिका काँच == सिलिकालाई लगभग १६०० डिग्री सेल्सियसमा तताउँदा यो पग्लन्छ। यसलाई चिस्याउँदा ठोसमा परिर्वतन भई एक प्रकारको कृस्टलाइन काँच बन्छ। यसैलाई सिलिका काँच भनिन्छ। यो अम्ल, पानी र अन्य रसायनहरूमा घुल्दैन। वातावरणमा भएको फरक तापक्रमले यसलाई असर गर्दैन किनकि सिलिकामा तन्कने गुण हुन्छ। यो काँच गम बनाउन, विद्युतीय सामग्रीहरू बनाउन र प्रयोगशालामा प्रयोग हुने सामग्रीहरू बनाउन प्रयोग गरिन्छ। ==वाटर काँच== सिलिकालाई करिब ८०० डिग्री सम्म [[सोडियम कार्बोनेट]] वा [[पोटासियम कार्बोनेट]]सँग तताउँदा [[सोडियम सिलिकेट]] वा पोटासियम सिलिकेट बन्छ। यो काँच पानीमा घुल्ने हुनाले यसलाई वाटर काँच पनि भनिन्छ। यस प्रकारको काँच अग्नि प्रतिरोधक सामान र सिलिका गार्डेन बनाउन प्रयोग गरिन्छ। यस काँचको घोल पेस्ट, गम आदि बनाउन पनि प्रयोग गरिन्छ । == भौतिक गुण == काँचको उपयोग कैयौँ प्रकारको वतुहरूमा गरिन्छ जुनमा विभिन्न भौतिक गुणहरूको आवश्यकता रहन्छ। काँचको भौतिक गुणहरूमा भिन्नता विभिन्न आक्साइडहरूद्वारा आउँछ। '''घनत्व'''- काँचमा अधिक घनत्व सीस आक्साइडद्वारा आउँछ भने सबैभन्दा कम बोरिक आक्साइडद्वारा आउँछ। '''विद्धुतीय गुण'''- काँचको विद्युच्चालकता काँचको रचना, ताप एवं वातावरण मा निर्भर रहन्छ। आजकल काँचको उपयोग अचालक (insulator) को लागि गरिन्छ। '''तापीय गुण'''- तप्त हुँदा काँच ताप प्रसारित हुन्छ '''प्रकाशीय गुण'''- [[श्रेणी:रासायनिक पदार्थहरू|काँच]] 95ss4gwettyx25kkb4vw96zsycomzlv 0 102952 1357863 1321630 2026-06-05T06:00:56Z Bishaldev100 28807 1357863 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name=पुरुषोत्तम शमशेर जबरा |native_name = |native_name_lang = | image = | caption = | birth_date = १९८२ चैत १५ | birth_place = [[बहादुर भवन|चारबुर्जा दरबार]] | death_date = २०८१ मंसिर २०, | death_place = नेपाल मेडिसिटी अस्पताल | occupation = इतिहासकार | spouse = |father =ईश्वर शमशेर |mother = | parents = ईश्वर शमशेर | relatives = | notable_works = इतिहास }} '''पुरुषोत्तम शमशेर जबरा''' नेपाली इतिहासकार हुन् । उनले [[राणाकाल|राणाकालीन समय]]का विषयामा विभिन्न पुस्तकहरू तयार गरेका छन्। उनी [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]का नाति, ईश्वर शमशेरका छोरा हुन्। पुरुषोत्तम जबराको जन्म १९८२ चैत १५ मा [[बहादुर भवन|चारबुर्जा दरबार]]मा भएको हो ।<ref>[https://ratopati.com/story/78265 सन्दर्भ प्रजातन्त्र दिवस 'भारतले नेपाललाई गाभ्न त्रिभुवनलाई करोडौँको लोभ देखाएको थियो']</ref> २०८१ मंसिर २० मा ९९ वर्षमा ललितपुरस्थित नेपाल मेडिसिटी अस्पतालमा उपचारका क्रममा राणाको निधन भएको हो।<ref>{{Cite news|url= इतिहासकार पुरुषोत्तमशमशेर जबराको निधन |title=https://ekantipur.com/news/2024/12/05/historian-purushottam-shamsher-jabra-passes-away-41-40.html|date=मंसिर २०, २०८१|work=कान्तिपुर|access-date=मंसिर २०, २०८१}}</ref> == वाल्यकाल == १९९० मा  रुद्रसमशेर जबरालाई लाई काठमाडौंबाट निष्कासित गरी पाल्पा पठाइँदा उनी आठ वर्षको थिए। उनले [[पाल्पा दरबार सङ्ग्रहालय|पाल्पा दरबार]]मै लेखपढ गर्न सिकेर भारतको युपी बोर्डबाट म्याट्रिक र बनारसको जयनारायण कलेजबाट इन्टर-मिडियट उत्तीर्ण गरे। थप उच्च शिक्षाका लागि बनारसकै [[काशी हिन्दु विश्वविद्यालय|हिन्दु विश्वविद्यालय]]मा भर्ना भए। <ref name="अनलाइनखबर">{{cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/05/769038|title=पुरुषोत्तम समशेरको गुनासो : बालुवाटार फिर्ता हुने, बहादुरभवन नहुने ? 'क्रान्तिमा सर्वस्वहरण भयो, रुद्रसमशेरका सन्तानले केही पाएनौं'|accessdate=२०७६ जेठ १४ गते}}</ref> उनी विसं. २००७ साल फागुन ४ गते बुबा र [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]सँग एउटै जहाजमा नयाँदिल्लीबाट काठमाडौँ आए ।<ref name="अनलाइनखबर" /> ==पुस्तकहरू== पुरुषोत्तम जबराले रचना गरेका पुस्तहरू निम्न अनुसार रहेका छन् । * राणाकालीन प्रमुख ऐतिहासिक दरबारहरू * श्री ३ हरूको तथ्य बृतान्त (भाग १) * श्री ३ हरूको तथ्य बृतान्त (भाग २) * श्री ३ हरूको तथ्य बृतान्त (भाग ३) * सम्झेका र सुनेका कुराहरू * भएका र गुज्रेका घट्नाहरू * लुकेछिपेका प्रतिभाहरू * मेरा जीवनका स्मृतिहरू * जङ्गबहादुर र राणाकालीन दर्पण ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:वीरशमशेर खलक]] [[श्रेणी:नेपालका इतिहासकारहरू]] eh1f9tumza84fdfp15whswixs0teiu4 1357864 1357863 2026-06-05T06:02:27Z Bishaldev100 28807 /* पुस्तकहरू */ 1357864 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name=पुरुषोत्तम शमशेर जबरा |native_name = |native_name_lang = | image = | caption = | birth_date = १९८२ चैत १५ | birth_place = [[बहादुर भवन|चारबुर्जा दरबार]] | death_date = २०८१ मंसिर २०, | death_place = नेपाल मेडिसिटी अस्पताल | occupation = इतिहासकार | spouse = |father =ईश्वर शमशेर |mother = | parents = ईश्वर शमशेर | relatives = | notable_works = इतिहास }} '''पुरुषोत्तम शमशेर जबरा''' नेपाली इतिहासकार हुन् । उनले [[राणाकाल|राणाकालीन समय]]का विषयामा विभिन्न पुस्तकहरू तयार गरेका छन्। उनी [[रुद्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|रुद्र शमशेर]]का नाति, ईश्वर शमशेरका छोरा हुन्। पुरुषोत्तम जबराको जन्म १९८२ चैत १५ मा [[बहादुर भवन|चारबुर्जा दरबार]]मा भएको हो ।<ref>[https://ratopati.com/story/78265 सन्दर्भ प्रजातन्त्र दिवस 'भारतले नेपाललाई गाभ्न त्रिभुवनलाई करोडौँको लोभ देखाएको थियो']</ref> २०८१ मंसिर २० मा ९९ वर्षमा ललितपुरस्थित नेपाल मेडिसिटी अस्पतालमा उपचारका क्रममा राणाको निधन भएको हो।<ref>{{Cite news|url= इतिहासकार पुरुषोत्तमशमशेर जबराको निधन |title=https://ekantipur.com/news/2024/12/05/historian-purushottam-shamsher-jabra-passes-away-41-40.html|date=मंसिर २०, २०८१|work=कान्तिपुर|access-date=मंसिर २०, २०८१}}</ref> == वाल्यकाल == १९९० मा  रुद्रसमशेर जबरालाई लाई काठमाडौंबाट निष्कासित गरी पाल्पा पठाइँदा उनी आठ वर्षको थिए। उनले [[पाल्पा दरबार सङ्ग्रहालय|पाल्पा दरबार]]मै लेखपढ गर्न सिकेर भारतको युपी बोर्डबाट म्याट्रिक र बनारसको जयनारायण कलेजबाट इन्टर-मिडियट उत्तीर्ण गरे। थप उच्च शिक्षाका लागि बनारसकै [[काशी हिन्दु विश्वविद्यालय|हिन्दु विश्वविद्यालय]]मा भर्ना भए। <ref name="अनलाइनखबर">{{cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2019/05/769038|title=पुरुषोत्तम समशेरको गुनासो : बालुवाटार फिर्ता हुने, बहादुरभवन नहुने ? 'क्रान्तिमा सर्वस्वहरण भयो, रुद्रसमशेरका सन्तानले केही पाएनौं'|accessdate=२०७६ जेठ १४ गते}}</ref> उनी विसं. २००७ साल फागुन ४ गते बुबा र [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]सँग एउटै जहाजमा नयाँदिल्लीबाट काठमाडौँ आए ।<ref name="अनलाइनखबर" /> ==पुस्तकहरू== पुरुषोत्तम जबराले रचना गरेका पुस्तहरू निम्न अनुसार रहेका छन् । * राणाकालीन प्रमुख ऐतिहासिक दरबारहरू * श्री ३ हरूको तथ्य बृतान्त (भाग १) * श्री ३ हरूको तथ्य बृतान्त (भाग २) * श्री ३ हरूको तथ्य बृतान्त (भाग ३) * सम्झेका र सुनेका कुराहरू * भएका र गुज्रेका घट्नाहरू * लुकेछिपेका प्रतिभाहरू * मेरा जीवनका स्मृतिहरू * जङ्गबहादुर र राणाकालीन दर्पण * Jung Bahadur Rana: The Story of His Rise and Glory<ref>{{Cite web |title=Lamb4 |url=https://www.royalark.net/Nepal/lamb4.htm |access-date=2026-06-05 |website=www.royalark.net}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{ठुटो}} [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] [[श्रेणी:वीरशमशेर खलक]] [[श्रेणी:नेपालका इतिहासकारहरू]] 7xkcj4xe7yakday5fiycmuctvjkubtb 0 103060 1357867 1348138 2026-06-05T06:25:56Z Bishaldev100 28807 1357867 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|हिन्दु पौराणिक कथाका असुर}} {{Infobox deity | type = हिन्दु | affiliation = [[असुर]] | texts = [[स्कन्द पुराण]], [[शिव पुराण]], [[कुमारसम्भव]] | parents = [[वज्रङ्ग]] (पिता)<br>वज्रङ्गी (माता)<br>[[दिति]] (हजुरआमा)<br>[[कश्यप]] (हजुरबुबा) | spouse = शम्बुकी | children = [[त्रिपुरासुर]] | name = तारकासुर | image = | caption = }} '''तारकासुर''' [[हिन्दु पौराणिक कथा]]का एक शक्तिशाली [[असुर]] हुन्। उनी असुर [[वज्रङ्ग]] र उनकी पत्नी वज्रङ्गीका छोरा हुन्।<ref>{{Cite book |last=Sivkishen |title=Kingdom of Shiva |date=2015-01-23 |publisher=Diamond Pocket Books Pvt Ltd |isbn=978-81-288-3028-0}}</ref> तारकासुरका तारकाक्ष, विद्युन्माली र कमलाक्ष गरी तीन छोराहरू थिए, जसलाई [[त्रिपुरासुर]] भनेर चिनिन्थ्यो।<ref>{{Cite book |last=Gokhale |first=Namita |title=Book of Shiva |date=2012-10-23 |publisher=Penguin UK |isbn=978-81-8475-863-4}}</ref> उनको वध [[कार्त्तिकेय]]द्वारा गरिएको थियो। == पौराणिक कथा == === जन्म === आफ्नी दिदी [[अदिति]]प्रति सधैँ ईर्ष्यालु रहने [[दिति]]ले आफ्ना पति [[कश्यप]]सँग अदितिका छोराहरू [[देवता (हिन्दु धर्म)|देवता]]हरूलाई हराउन सक्ने छोराको माग गरिन्। कश्यपले उनको कुरा स्वीकार गर्दै 'वज्र' (हिन्दु इतिहासमा एक धेरै कठोर पदार्थ) जस्तै अङ्गहरू भएको पुत्र वज्रङ्ग प्रदान गरे। वज्रङ्गले आफ्नी माताको आज्ञा अनुसार [[इन्द्र]] र अन्य देवताहरूलाई बन्दी बनाएर सजाय दिए। जब अदितिले यसको विरोध गर्छिन्, तब [[ब्रह्मा]]ले वज्रङ्गलाई आफ्ना बन्दीहरू मुक्त गर्न आग्रह गरे। वज्रङ्गले आफ्नी आमाको निर्देशन मात्र पालना गरेको बताउँदै ब्रह्माको आज्ञा स्वीकार गरे। वज्रङ्गको व्यवहारबाट प्रसन्न भएर ब्रह्माले उनका लागि वज्रङ्गी नामकी एक आकर्षक र मायालु पत्नी सिर्जना गरिदिए। जब वज्रङ्गले उनलाई वरदान माग्न भन्छन्, वज्रङ्गीले तीनै लोक कब्जा गर्ने र [[विष्णु]]लाई दुःख दिने छोराको माग गरिन्। यो सुनेर अक्कबक्क भएका वज्रङ्गले असल छोरा प्राप्तिका लागि ब्रह्माको तपस्या गरे जसको फलस्वरूप तारकासुरको जन्म भयो।<ref>{{Cite book |last=Vanamali |title=Shiva: Stories and Teachings from the Shiva Mahapurana |year=2013 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-62055-249-0 |pages=Chapter 10}}</ref> === वरदान === तारकासुरले ब्रह्माको घोर तपस्या गरे र जब सृष्टिकर्ता प्रकट हुँदा, तीनै लोकमा कोही पनि उनको समान नहोस्, र केवल [[शिव]]को पुत्रले मात्र उनको वध गर्न सकोस् भनि दुईवटा वरदान मागे। यो दोस्रो इच्छा उनको धूर्ततापूर्ण चाल मानिन्थ्यो, किनभने शिव एक योगी हुन् र उनको सन्तान हुने सम्भावना निकै कम थियो । वरदान प्राप्त गरेपछि तारकासुरले तुरुन्तै स्वर्ग कब्जा गरे र आफ्ना पिताले जस्तै देवताहरूलाई लखेटेर आफूलाई नयाँ इन्द्र घोषणा गरे। इन्द्रले ब्रह्माकहाँ गएर सहायताको मागे र भक्तहरूले जे मागे पनि वरदान दिने ब्रह्माकै गल्ती भएको आरोप लगाए। ब्रह्माले उनलाई सम्झाउँदै शिव गहिरो [[तपस्या]]मा लीन भएकाले उनले आफ्नो पतिको रूपमा चाहने [[हिमवत]]की छोरी [[पार्वती]]लाई समेत ध्यान नदिएको बताए। यसपछि इन्द्रले [[कामदेव]] र [[रति]]सँग मिलेर एक योजना बनाउँछन् जसले नाचगान र सङ्गीतको माध्यमबाट शिवको ध्यान भङ्ग गरी उनको मनमा प्रेमको भावना जगाउने प्रयास गरे। जब कामदेवले शिवमाथि आफ्नो पुष्पवाण प्रहार गर्छन्, शिवले पार्वतीप्रति आकर्षण महसुस गरे, तर लगत्तै योजना बुनेका कामदेवलाई देखेर उनलाई भष्म पारिदिए। अन्ततः पार्वतीले शिवको प्रेम पाउनका लागि कठोर तपस्या गरिन् र ठुलो धूमधामका साथ उनीसँग विवाह गरिन्, जसबाट [[कार्त्तिकेय]]को जन्म भयो—शिवका ती पुत्र जो तारकासुरको वध गर्नका लागि जन्मिएका थिए।<ref>{{Cite book |last=Vanamali |title=Shiva: Stories and Teachings from the Shiva Mahapurana |year=2013 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-1-62055-249-0}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:दैत्यहरू]] [[श्रेणी:असुर]] a3cf9gv7m4ldisxgkk8uqj5y5q5vdn3 0 103067 1357868 1153924 2026-06-05T07:02:19Z Bishaldev100 28807 1357868 wikitext text/x-wiki [[पृथ्वीको वायुमण्डल|वायुमण्डल]]मा विद्यमान अदृष्य [[जलवाष्प]]को मात्रालाई '''आद्रता''' ({{lang-en|humidity}}) भनिन्छ। यह आद्रता पृथ्वीबाट वाष्पीकरणको विभिन्न रूपबाट [[पृथ्वीको वायुमण्डल|वायुमण्डल]] मा पुग्छ। [[जलवायु विज्ञान]]मा आद्रताको सर्वाधिक महत्त्व हुन्छ,किनभने आद्रतामा [[वर्षा]], तथा [[वर्षण]]को विभिन्न रूप जस्तै वायुमण्डलीय [[तूफान]] तथा विक्षोभ ([[चक्रवात]] आदि) आधारित हुने गर्छ। == परिभाषा == * निरपेक्ष आर्द्रता * आपेक्षिक आर्द्रता [[चित्र:Umidaderelativa.jpg|thumb|[[आर्द्रतामापी]] - हावामा आद्राताको मापन गर्ने उपकरण]] {{ठुटो}} {{कमन्सश्रेणी|Humidity}} [[श्रेणी:मौसम]] [[श्रेणी:मौसम तथा हावापानी]] [[श्रेणी:भौतिक परिमाण]] jiczcn9hznq1lgn8h00vuf41nfh5v52 1357869 1357868 2026-06-05T07:03:51Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[आद्रता]] पृष्ठलाई [[आर्द्रता]]मा सारियो 1357868 wikitext text/x-wiki [[पृथ्वीको वायुमण्डल|वायुमण्डल]]मा विद्यमान अदृष्य [[जलवाष्प]]को मात्रालाई '''आद्रता''' ({{lang-en|humidity}}) भनिन्छ। यह आद्रता पृथ्वीबाट वाष्पीकरणको विभिन्न रूपबाट [[पृथ्वीको वायुमण्डल|वायुमण्डल]] मा पुग्छ। [[जलवायु विज्ञान]]मा आद्रताको सर्वाधिक महत्त्व हुन्छ,किनभने आद्रतामा [[वर्षा]], तथा [[वर्षण]]को विभिन्न रूप जस्तै वायुमण्डलीय [[तूफान]] तथा विक्षोभ ([[चक्रवात]] आदि) आधारित हुने गर्छ। == परिभाषा == * निरपेक्ष आर्द्रता * आपेक्षिक आर्द्रता [[चित्र:Umidaderelativa.jpg|thumb|[[आर्द्रतामापी]] - हावामा आद्राताको मापन गर्ने उपकरण]] {{ठुटो}} {{कमन्सश्रेणी|Humidity}} [[श्रेणी:मौसम]] [[श्रेणी:मौसम तथा हावापानी]] [[श्रेणी:भौतिक परिमाण]] jiczcn9hznq1lgn8h00vuf41nfh5v52 1357871 1357869 2026-06-05T07:04:35Z Bishaldev100 28807 1357871 wikitext text/x-wiki [[पृथ्वीको वायुमण्डल|वायुमण्डल]]मा विद्यमान अदृष्य [[जलवाष्प]]को मात्रालाई '''आर्द्रता''' ({{lang-en|humidity}}) भनिन्छ। आर्द्रता पृथ्वीबाट वाष्पीकरणको विभिन्न रूपबाट [[पृथ्वीको वायुमण्डल|वायुमण्डल]] मा पुग्छ। [[जलवायु विज्ञान]]मा आर्द्रताको सर्वाधिक महत्त्व हुन्छ,किनभने आर्द्रतामा [[वर्षा]], तथा [[वर्षण]]को विभिन्न रूप जस्तै वायुमण्डलीय [[तूफान]] तथा विक्षोभ ([[चक्रवात]] आदि) आधारित हुने गर्छ। == परिभाषा == * निरपेक्ष आर्द्रता * आपेक्षिक आर्द्रता [[चित्र:Umidaderelativa.jpg|thumb|[[आर्द्रतामापी]] - हावामा आद्राताको मापन गर्ने उपकरण]] {{ठुटो}} {{कमन्सश्रेणी|Humidity}} [[श्रेणी:मौसम]] [[श्रेणी:मौसम तथा हावापानी]] [[श्रेणी:भौतिक परिमाण]] 7nxhkp1ceptoockwtqaws37rlcfn44c 0 103162 1357872 1284453 2026-06-05T07:06:18Z Bishaldev100 28807 1357872 wikitext text/x-wiki {{short description|सरीसृपको समय}} {| class="wikitable" id="4" style="float:right;margin-left:1em; width:em" | colspan="2" style="text-align:center;background-color:rgb(7,202,234)" |'''मेसोजोइक इरा''' '''Mesozoic Era''' २५ करोड वर्ष अघिदेखि ६ करोड ५० लाख वर्ष पूर्व ''251.902–66&nbsp;million years ago'' |- | colspan="2" style="text-align:center;" |<div class="toccolours searchaux" id="Container" style="text-align: left; padding:0.5em 0 0 0; border-style:none; ; padding:0 0.5em; margin:auto; overflow: hidden;"><div id="Title" style="background-color:rgb(7,202,234); font-weight:bold; padding:0.2em; text-align:center; margin:0.6em 0 1.2em 0">मेसोजोइक महाकल्पको मुख्य घटनाक्रम Key events in the Mesozoic </div><div id="Contains-Timeline-Scale-Notes"><div id="12" style="text-align:right; position:relative; top:-1em;"></div><div id="Scale" style="width:3.1em; position:relative; top:-0.82em; float:left; height:18em; padding:0px"><div id="13" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:16.98098305412em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-260&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="15" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:16.191169888812em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="17" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:15.401356723504em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-240&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="19" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:14.611543558196em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="21" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:13.821730392888em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-220&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="23" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:13.03191722758em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="25" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:12.242104062272em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-200&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="27" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:11.452290896964em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="29" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:10.662477731657em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-180&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="31" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:9.8726645663487em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="33" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:9.0828514010408em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-160&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="35" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:8.2930382357329em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="37" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:7.503225070425em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-140&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="39" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:6.7134119051171em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="41" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:5.9235987398092em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-120&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="43" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:5.1337855745013em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="45" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:4.3439724091934em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-100&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="47" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:3.5541592438855em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="49" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:2.7643460785776em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-80&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="51" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:1.9745329132697em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div><div id="53" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:1.1847197479618em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">-60&nbsp;&#x2014;</span></div><div id="55" style="float:right; position:absolute; right:-1px; top:0.39490658265395em;"><span style="font-size:86%;white-space:nowrap;">&#x2013;</span></div></div><div id="ScaleBar" style="width:1px; float:left; height:18em; padding:0; background-color:#242020"></div><div class="toccolours" id="Timeline" style="font-size:100%; width:100%; height:18em; padding:0px; float:left; width:7em; border:none; background-color:;"><div class="bar" id="57" style=" font-size:100%; background-color:rgb(146,195,160); border-width:0em; border-style:solid none; position:absolute; text-align:center; margin-top:16.341392352853em; height:1.6586076471466em; margin-left:0.7em; width:6.3em; "><div class="nudge" id="58" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "><span style=" position:relative; align:center; vertical-align:middle; bottom:-0.82930382357329em; ">'''[[पुराजीवक कल्प|प्यालियोजोइक]]'''</span></div></div><div class="bar" id="61" style=" font-size:100%; background-color:rgb(246,236,57); border-width:0em; border-style:solid none; position:absolute; text-align:center; margin-top:0em; height:1.6586076471466em; margin-left:0.7em; width:6.3em; "><div class="nudge" id="62" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "><span style=" position:relative; align:center; vertical-align:middle; bottom:-0.82930382357329em; ">'''[[नत्रजीवक उपकल्प|सेनोजोइक]]'''</span></div></div><div class="bar" id="65" style=" font-size:100%; background-color:rgb(7,202,234); border-width:0.05em; border-style:solid none; position:absolute; text-align:center; margin-top:1.6586076471466em; height:14.582784705707em; margin-left:0.7em; width:6.3em; "><div class="nudge" id="66" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "></div></div><div class="bar" id="67" style=" font-size:100%; background-color:rgb(153,78,150); border-width:0.08em; border-style:solid none; position:absolute; text-align:center; margin-top:12.344779773762em; height:3.836612579091em; margin-left:1.82em; width:5.18em; "><div class="nudge" id="68" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "><span style=" position:relative; align:center; vertical-align:middle; bottom:-1.9983062895455em; "><span style="font-size:90%">[[Triassic]]</span></span></div></div><div class="bar" id="71" style=" font-size:100%; background-color:rgb(0,187,231); border-style: none; position:absolute; text-align:center; margin-top:7.898131653079em; height:4.4466481206835em; margin-left:1.82em; width:5.18em; "><div class="nudge" id="72" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "><span style=" position:relative; align:center; vertical-align:middle; bottom:-2.2233240603417em; "><span style="font-size:90%">[[Jurassic]]</span></span></div></div><div class="bar" id="75" style=" font-size:100%; background-color:rgb(111,200,107); border-width:0.08em; border-style:solid none; position:absolute; text-align:center; margin-top:1.6586076471466em; height:6.0795240059324em; margin-left:1.82em; width:5.18em; "><div class="nudge" id="76" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "><span style=" position:relative; align:center; vertical-align:middle; bottom:-3.1197620029662em; "><span style="font-size:90%">[[Cretaceous]]</span></span></div></div><div class="bar" id="79" style=" font-size:100%; background-color:rgb(111,218,237); border-style: none; position:absolute; text-align:center; margin-top:0em; height:18em; margin-left:0em; width:0.7em; "><div class="nudge" id="80" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "></div></div><div class="bar" id="81" style=" font-size:100%; background-color:black; border-style: none; position:absolute; text-align:center; margin-top:1.6586076471466em; height:14.682784705707em; margin-left:1.764em; width:0.056em; "><div class="nudge" id="82" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "></div></div><div class="bar" id="83" style=" font-size:100%; background-color:#000000; border-style: none; position:absolute; text-align:center; margin-top:0em; height:18em; margin-left:0.63em; width:0.07em; "><div class="nudge" id="84" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "></div></div><div class="bar" id="85" style=" font-size:100%; background-color:#000000; border-style: none; position:absolute; text-align:center; margin-top:0em; height:18em; margin-left:6.93em; width:0.07em; "><div class="nudge" id="86" style=" font-size:100%; position:relative; top:-0.86em; left:0em; "></div></div></div><div id="Annotations" style="float:left; position:relative; width:0em"><div class="annot-bar" id="87" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="88" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="89" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="90" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="91" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="92" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="93" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="94" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="95" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="96" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="97" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="98" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="99" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="100" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="101" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="102" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="103" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="104" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="105" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="106" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="107" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="108" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="109" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="110" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="111" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:3.2382339777624em; "><div class="annot-nudge" id="112" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:-9.25em; width:7em; "><center id="113">[[मेसोजोइक महाकल्प|मे]] '''[[मेसोजोइक महाकल्प|सो]]''' '''[[मेसोजोइक महाकल्प|जो]]''' '''[[मेसोजोइक महाकल्प|इ]]''' '''[[मेसोजोइक महाकल्प|क]]''' </center></div></div><div class="annot-bar" id="116" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="117" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="118" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="119" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="120" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="121" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="122" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="123" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="124" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="125" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="126" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="127" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="128" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="129" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="130" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="131" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="132" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="133" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="134" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="135" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="136" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="137" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="138" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="139" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="140" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="141" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="142" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="143" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="144" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="145" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="146" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="147" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="148" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="149" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="150" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="151" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="152" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="153" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="154" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="155" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="156" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="157" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="158" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="159" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="160" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="161" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="162" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="163" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="164" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="165" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="166" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="167" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="168" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="169" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="170" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="171" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="172" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="173" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="174" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="175" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="176" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="177" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="178" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="179" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="180" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="181" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="182" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="183" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="184" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="185" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="186" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="187" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div><div class="annot-bar" id="188" style=" width:auto; font-size:100%; position:absolute; text-align:center; margin-top:9em; "><div class="annot-nudge" id="189" style=" float:left; position:relative; text-align:left; top:-0.75em; left:0em; width:7em; "></div></div></div></div><div class="toccolours" id="Legend" style="margin-left:3.1em; border-style:none; float:left; clear:both;"><span style="background:rgb(111,218,237); padding:0em .1em; border:solid 1px #242020; height:1.5em; margin:.25em .9em .25em .25em;">&#x2003;</span>[[Phanerozoic]]<div id="192" style="clear:both;"></div></div><div class="toccolours" id="Caption" style="margin:0 auto; padding:0 auto; border-style:none; clear:both; text-align:center; width:11.25em">An approximate timescale of key Mesozoic events.<br />Axis scale: millions of years ago.<br /></div></div> |} [[File:Europasaurus holgeri Scene 2.jpg|thumb|मेसोजोइक इरामा विशाल जीव (डाइनोसरहरू) को उत्पत्ति र प्रभुत्व हुनाका साथै लोप भएको थियो ।]] '''मेसोजोइक इरा''' (महाकल्प) को अवधि करिब २५ करोड वर्ष अघिदेखि ६ करोड ५० लाख वर्ष पहिलासम्मको अवधिलाई मानिन्छ । यस अवधिमा पाइएका चट्टानहरूको अध्ययनबाट विभिन्न किसिमका पहाड तथा पर्वतहरू निर्माण भएको अनुमान गरिन्छ । साथै यस अवधिमा स्थल, जल र वायुमा बाँच्न सक्ने जीवहरूको स्थिति सिर्जना भएको अनुमान गरिन्छ । यस अवधिमा धेरै सङ्ख्यामा [[सरीसृप]]हरूको विकास भएकाले यस इरालाई सरीसृपको समय भनिन्छ । यस समयमा विशाल जीव ([[डायनोसर|डाइनोसर]]हरू) को उत्पत्ति र प्रभुत्व हुनाका साथै लोप पनि भएको पाइन्छ । यस इरालाई घस्रने जीवहरूको (सरीसृप) इरा भनेर पनि चिनिन्छ । ==भौगर्भिक समय== * ट्रायासिक :डाइनोसर, चरा चुरुङ्गी, कछुवा, घस्रने जन्तुको उत्पत्ति, कोणधारी बिरुवाको उत्पत्ति * जुरासिक: घस्रने जन्तुहरूको प्रभुत्व, डाइनोसर र अन्य जन्तुहरूको उत्पत्ति र विकास * कृटासीयस : फुल फुल्ने बिरुवाहरू र विभिन्न किराहरूको उत्पत्ति एवम् डाइनोसर र ठुला घस्रने जन्तुहरूको विनाश ==जीवहरूको प्रादुर्भाव== डाइनोसर, चरा चुरुङ्गी, कछुवा, घस्रने जन्तुको उत्पत्ति, कोणधारी बिरुवाको उत्पत्ति {{reflist}} [[श्रेणी:महाकल्पहरू]] ir8agk485ejkeuqoqua7jnqq6u1ljhk 0 103422 1357814 1331997 2026-06-04T12:51:02Z Bishaldev100 28807 1357814 wikitext text/x-wiki {{Infobox document | document_name = गोपालवांशादी प्राचीन राजवंशावली | image = | image_caption = | date_created = {{start date and age|1315}} | date_ratified = | location_of_document = [[राष्ट्रिय अभिलेखालय]] | writer = {{plainlist| *मल्ल काल }} | signers = | purpose = वंशावली }} [[जयस्थिति मल्ल]]को शासनकालमा सङ्ग्रह गरिएको नेपाली राजाहरूको वंशावलीलाई “'''गोपाल वंशावली'''” भनिन्छ । यो नेपालमा पाइएको [[वंशावली]]हरू मध्येमा सबैभन्दा पुरानो वंशावली हो। यो वंशावलीमा नेपालमा सबैभन्दा पहिले [[राजतन्त्र]] स्थापना नेपजातीको [[गोपाल वंश]] भइएको छ । गोपाल वंशावली १४ औँ शताब्दीमा [[नेवारी भाषा]] र [[संस्कृत|संस्कृत भाषा]] मा तयार पारिएको मानिन्छ। नेपालको इतिहासमा अन्धयुग ठानिएको मध्यकालीन इतिहास/वृत्त बारे- गोपाल वंशावली जति प्रमाणित ग्रन्थ अरू छैन भन्ने कुरा निर्विवाद भइसकेको छ ।<ref>इतिहासविद् वैकुण्ठप्रसाद लाकौलले नेपाल समाचारपत्र २०५८/७/३०</ref><ref>[http://annapurnapost.com/news/57889 नेपाल संवत्‌को इतिहास]</ref> ==खोज== यस वंशावलीलाई पहिले बेन्डल वंशावली भनिन्थ्यो, किनकि प्रो. सेसिल बेन्डलले "काठमाडौंको दरबार पुस्तकालयमा १८९८-९९ को जाडो याममा [[वीर पुस्तकालय]]मा पाण्डुलिपि फेला पारेका थिए। <!-- रोयल एसियाटिक सोसाइटी, बंगालका प्राध्यापक सेसिल बेन्डल, महामोपाध्याय हराप्रसाद शास्त्री र पण्डित विनोद हरी भट्टाचार्य १८९८-९९ मा हस्तलिखित दस्तावेजको अध्ययन गर्न काठमाडौं आएका थिए। --> <ref name=":0">Bendall (1903). Cited from Pant, Mahes Raj. (1993). On Reading ''The Gopālarājavaṃśāvalī''. ''Ādarśa''. [Supplement to ''Pūrṇimā'', the journal of ''Saṃśodhana Maṇḍala''], No. 1. Kathmandu: Pundit Publications. pp. 17–76.</ref> यसलाई पछि, [[बाबुराम आचार्य]] र [[योगी नरहरिनाथ]] जस्ता विद्वानहरूले गोपालराजवंशावली भनेर चिनाए, किनकि पुस्तकालयको हस्तलिखित सूची सूचीमा पाण्डुलिपि गोपालवांशादी प्राचीन राजवंशावली भनिएको थियो।<ref>[[ज्ञानमणी नेपाल]] (1988). "इतिहास लेख्ने परम्परा र नेपालवृत . ''Ancient Nepal''. No. 107. Kathmandu: [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]], श्री ५ को सरकार. पृ. १-१०</ref> यद्यपि, पन्तले यसलाई वंशावली भनिएकोमा प्रश्न उठाएका छन, किनकि इतिहासकारले यसलाई कहिल्यै यसरी उल्लेख गर्दैनन्।<ref name=":2">Pant (2013, personal conversation). Cited by Rajopadhyaya, Abhas Dharananda. (2014). ''An Analytical Study of the Message-Contents of'' The Gopālarājavaṃśāvalī ''from the Perspective of Disseminating Heritage Information in'' Vaṃśāvalī''s of Nepal''. Biratnagar: [[पुर्वाञ्चल विश्वविद्यालय]]. [Thesis, unpublished].</ref> गोपाल राज वंशावलीको मूल प्रतिलिपि अहिले राष्ट्रिय अभिलेखालय, काठमाडौंमा "असन्तोषजनक" अवस्थामा भण्डारण गरिएको छ,<ref>Pant, Mahes Raj. (1993). On Reading The Gopālarājavaṃśāvalī. ''Ādarśa''. [Supplement to ''Pūrṇimā'', the journal of ''Saṃśodhana Maṇḍala''], No. 1. Kathmandu: Pundit Publications. pp. 17–76.</ref> जबकि प्राध्यापक सेसिल बेन्डलले १९ औं शताब्दीको सुरुमा यसलाई फेला पारेका थिए, "उत्कृष्ट" अवस्थामा थियो। <ref name=":0" /> ==सन्दर्भ== {{Reflist}} [[श्रेणी:वंशावली]] [[श्रेणी:नेपालको इतिहास]] [[श्रेणी:नेवारी साहित्य]] rwuvw4vsqfs6olomwvd0a8dg03c7ibn 0 104978 1357827 1357803 2026-06-04T16:11:49Z Bishaldev100 28807 1357827 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |name=''' तोरण शमशेर जङ्ग बहादुर राणा''' |honorific-prefix = महारथी श्री<br>प्रहरी महानिरीक्षक |honorific_suffix= |image= |caption= | office = [[नेपालको प्रधान सेनापति]]<br>[[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|नेपालका प्रधान सेनापतिहरू]] | term_start = २०१३ जेष्ठ ७(सन् १९५६) | term_end = २०१७ जेष्ठ ७ (सन् १९६०) | predecessor = [[किरण शमशेर राणा|किरण सम्शेर राणा]] | successor = [[नीरशमशेर जङ्गबहादर राणा|नीरशमशेर]] | president = | 1blankname = | 1namedata2 = |rank = |allegiance = {{flag|नेपाल}} |branch = [[File:Roundel of Nepal.svg|25 px]] [[नेपाली सेना]] |serviceyears = २० साल- |commands = |battles =[[दोस्रो विश्व युद्ध]] |father =इन्द्र शमशेर |spouse =रानी पद्मा कुमारी देवी <ref>http://www.royalark.net/Nepal/lamb4.htm</ref> |allegiance1={{flagicon|Nepal}} [[Nepal]] |branch1=[[नेपाल प्रहरी]] |services1 = सन् १९८७- |rank1 = आइ.जी.पी. <!-- Commented out: [[File:Interpol logo.png|26 px]] --> [[नेपाल प्रहरी महानिरीक्षक|महानिरीक्षक (I.G.P.)]] |office1 = [[नेपाल प्रहरी]]को प्रमुख |term_start1 =२००७ चैत्र |term_end1 = २००७ चैत्र<ref>[https://nepalpolice.gov.np/index.php/about-us/history?start=1 Police History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190821211813/https://www.nepalpolice.gov.np/index.php/about-us/history?start=1 |date=2019-08-21 }}</ref> |predecessor1 = प्रथम |successor1 = [[नर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|नर शमशेर]] |birth_date= डिसेम्बर १९०४ |birth_place=[[सेतो दरबार]] |death_date= |death_place= |relations= |blank1 = विभूषण |data1 = [[File:Order of Tri Shakti Patta - ribbon bar.svg|17px]] [[त्रिशक्ति पट्ट]]-प्रथम |data2 = [[File:Order of Gorkha Dakshina Bahu.svg|16px]] [[गोरखा दक्षिण बाहु]]-प्रथम |data3 = विशेष सेवा पदक }} '''तोरण शम्शेर''' नेपाली सैन्य अधिकारी र सरकारी कर्मचारी थिए। उनले नेपाली सेना प्रधानसेनापति र [[नेपाल प्रहरी]]को प्रथम महानिरिक्षक भएर काम गरेका थिए। नेपाली सेनाको ब्रिगेडियर जनरल पदबाट सदर पुलिस गोस्वाराको आईजीपी भएका तोरण शमशेर तीन दिने कार्यकालपछि फेरि मेजर जनरल पदमा बढुवा भई नेपाली सेनामा फर्किएर २०१७ मा प्रधान सेनापतिबाट अवकाश भएका थिए। यसर्थ तोरण शमशेर नेपाल प्रहरीको पहिलो आईजीपी हुन् तर संस्थागत आईजीपी चाही होइनन्। २०५१ सालसम्म पहिलो आईजीपीको रुपमा नरशमशेरलाई मानिदै आएको भएपनि २०५२ पछि भने तोरण शमशेर राणा पहिलो आईजीपी मानिन थाल्यो।<ref>{{Cite web |last=प्रसाई |first=श्रीप्रसाद |date=2023-11-01 |title=आईजीपी र प्रहरी दिवसवारे यथार्थ कुरा : RajdhaniDaily.com |url=https://rajdhanidaily.com/id/87656/ |access-date=2026-06-04 |website=राजधानी राष्ट्रिय दैनिक |language=ne-NP}}</ref> उनको निधन बि.सं.२०५३ सालमा ९९ वर्षको उमेरमा भयो । ==बाल्यकाल == तोरण शमशेर; [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]]का नाति र इन्द्र शमशेरका छोरा हुन्।<ref>{{Cite web |title=Lamb4 |url=https://www.royalark.net/Nepal/lamb4.htm |access-date= |website=www.royalark.net}}</ref> चन्द्र शमशेरले बनाएको [[ए बी सी क्लास राणा|ए,बि,सी रोलक्रम]] अनुसार उनी [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|सि क्लासका राणा]] थिए । == सेवा == उनी १९७६ सालमा मेजरमा भर्ना भएर २००७ सालमा ब्रिगेडिएर जनरल भएका थिए ।<ref name=":0">{{Cite web |last=प्रसाई |first=श्रीप्रसाद |date=२०८० आश्विन २४ |title=एकै व्यक्ति आईजीपी र सेनापति |url=https://rajdhanidaily.com/id/87026/ |access-date=2026-06-03 |website=राजधानी राष्ट्रिय दैनिक |language=ne-NP}}</ref> ===२००७ सालको क्रान्ति=== २००७ असोजमा [[इन्द्रजात्रा]]को दिन शक्तिशाली बम पड्काएर प्रधानमन्त्रीसहित रोलवाला राणाहरूलाई एकै चिहान वनाउने योजनाको अन्तिम हुँदै गर्दा पक्राउ परेका मिसन टोलीका एक सदस्यले सूचना चुहाई दिए।<ref>{{Cite web |last=नेपाल |first=जगत |date=२०८२, साउन ३१ |title=ठोरीलाई क्रान्तिकारी पदमार्ग किन नबनाउने |url=https://khabarmukam.com/news/2025/08/16/35969 |access-date= |website=KhabarMukam |language=नेपाल}}</ref> खानतलासीमा तोरणशमशेरबाट “वायरलेस सेट”, प्रतापविक्रमबाट “स्टेनगन” हरू बरामद भयो । २००७ असोज ८ राती कर्णेल तोरण शमशेर, कर्णेल प्रतापविक्रम शाह, [[महेन्द्र विक्रम शाह|महेन्द्रविक्रम शाह]] र नेपाली सेनाका अरूलाई पनि पक्राउ गरियो । साथै नोदविक्रम; मोहनविक्रम; अम्बरबहादुर; राजदासहरू समेत पक्राउ परे।<ref name="पुरुषोत्तम">{{cite book|last=शम्शेर ज ब राणा|first=पुरुषोत्तम|author-link=पुरुषोत्तम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|year=२०४७|title=श्री ३ हरुको तथ्य वृत्तान्त|publisher=|url=https://archive.org/details/gzof-shree-3-haruko-tathya-vrittanta-by-purushottam-sha/page/284/mode/2up|isbn=|pages=283}}</ref> [[पक्राउ]] परेका व्यक्तिहरू सबैलाई सिहदरबार भित्री गारतमा र बाहिरी गारतमा नेल हतकडीसमेत लगाई वन्दी बनाई राखे । श्री ३ र अरूहरूको हत्या गर्ने षड्यन्त्रमा लागेको, नेपाली सेनालाई भड्काउने प्रयत्न गरेको आदि कतिपय अभियोग मूलतः [[गणेशमान सिंह]], सुन्दरराज, दिलमान सिंह थापा, कुलमान लामा र तोरण शमशेरसमेतलाई लगाइएको थियो । त्यसैले उनीहरूलाई मृत्युदण्डको सजाय सुनाउने तयारीमा [[हरि शमशेर जङ्गबहादुर राणा|हरिशमशेर]]को नेतृत्वमा विशेष अदालत लागिरहेको थियो ।<ref>{{Cite web |last=बस्नेत |first=पुरुषोत्तम |date=३० वैशाख २०७९ |title=लोकतान्त्रिक आन्दोलनमा ऐतिहासिक योगदान |url=https://gorkhapatraonline.com/news/12488 |access-date= |website=गोरखापत्र}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.martinchautari.org.np/blogs/a-failed-enterprise-to-kill-rana-rulers|title=राणा शासकहरूलाई मार्ने एक असफल उद्योग|last=पराजुली|first=लोकरञ्‍जन|date=2025-12-12|work=मार्टिन चौतारी}}</ref> सिंहसहितका राजबन्दीमाथिको मृत्युदण्डमाथि लालमोहर लगाउन प्रधानमन्त्रीले चर्को दबाब हालेका भए पनि [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]ले आलटाल गरिरहेका थिए । कार्तिक २१ मा राजा त्रिभुवन भारतीय दुतावासम शरण लिएपछि मृत्युदण्ड टर्‍यो । === प्रहरी महानिरिक्षक === राणा शासनको अन्त्य भएपछि आईजीपी पद सिर्जना भयो। राणा परिवारकै भए पनि उदार विचारधारा राख्ने तोरण शमशेर राजा त्रिभुवनका विश्वास पात्र व्यक्ति मध्येमै पर्दथे। राजा त्रिभुवनले उनलाई बोलाएर "तिमी आईजीपीमा बस" भने।<ref name=":0" /> राजाको बचन काट्न नसकी आईजीपीमा नियुक्ति भएर पद ग्रहण गरे। किशोर दाहालका अनुसार [[भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भरतशमशेर]]लाई गिरफ्तार गर्ने पूर्वतयारीस्वरुप गृहमन्त्री [[विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला|बीपी कोइराला]]ले तोरणशमशेरलाई प्रहरीको आईजी बनाएका थिए । <ref>{{Cite web |title=गृहमन्त्री आफैंले गोली चलाएको त्यो घटना |url=https://ekantipur.com/News-Folder/2024/12/31/that-incident-where-the-home-minister-himself-opened-fire-23-38.html |access-date= |website=Ekantipur |language=ne|date=पुस १६, २०८१|last=दाहाल|first=किशोर}}</ref> त्रिभुवनले तोरण शमशेरलाई २००७ साल चैत्र २८ गते नेपाल पुलीसको आईजीपी पदमा नियुक्त गरेका थिए । २००७ सालको क्रान्ति पश्चात नेपालका विभिन्न भागमा छरिएर रहेका प्रहरी इकाईहरूलाई संगठित रूपमा परिचालन गर्न सन् १९५१ तिर प्रहरी प्रधान कार्यालयको स्थापना गरी प्रहरी प्रशासनको सम्पूर्ण जिम्मा प्रहरी महानिरीक्षकलाई लगाइएको थियो।<ref>{{Cite journal |date=२०८०-०७-२१ |title=NEPAL POLICE: Looking back into the past |url=https://nepalpolice.gov.np/media/filer_public/a1/ff/a1ffc275-9554-434c-b158-e5c0df96f9a2/interpol-book-final.pdf |journal=Celebrating 100 Years of Interpol |pages=17}}</ref> तोरण शमशेर ज.ब.रा. पहिलो प्रहरी महानिरिक्षकका (IGP) रूपमा नियुक्त भएका थिए ।<ref>{{Cite journal |last=गृह मन्त्रालय |first=नेपाल सरकार |title=नेपाल प्रहरी |url=https://www.moha.gov.np/upload/e66443e81e8cc9c4fa5c099a1fb1bb87/files/yearly_pratibedan_07576.pdf |journal=वार्षिक प्रगति प्रतिवेदन |volume=2085/76 |pages=10-12}}</ref> उनको ३ दिने आइजिपी कार्याकाल यसप्रकार रह्यो। * चैत्र २८: आइजिपी नियुक्त * चैत्र २९: सार्वजनिक सुरक्षा ऐन लागु * चैत्र ३०: बिहान ५ बजे: गोरखा दलका सभापति [[रणधीर सुब्बा]] र महामन्त्री [[भरत शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भरत शमशेर]] लगायत गिरफ्तार * चैत्र ३०: दिउँसो ३ बजे: गृहमन्त्री निवास तथा कार्यालयमा गोरखा दलका कार्यकर्ताद्वारा आक्रमण उनी आइजीपी छँदा नै [[खुकुरी दल]]ले गृहमन्त्री बिपी कोइरालाको निवासमा आक्रमण गर्‍यो। ३ दिनभित्रै उनको सोच बदलियो, नेपाली सेनातर्फ फर्कने निर्णय गरे । आईजीपी तोरण शमशेरले राजा त्रिभुवनलाई आफ्नो इच्छा सुनाए । तोरण शमशेरको चाहना बुझेर राजा त्रिभुवनले पनि उनलाई नेपाली सेनातर्फ फर्कने अनुमति दिएपछि [[मेजर जनरल]] पदमा बढुवा भएर पुनः तोरण शमशेर नेपाली सेनामा फर्किए । तोरण शमशेरको आईजीपी कार्यकाल मात्र ३ दिनको भयो। तोरण शमशेरले सदर पुलिस गोस्वारामा दिएको पद बहाली मन्तव्य [[गोरखापत्र]]मा चैत्र ३१ मा प्रकाशित हुँदा उनी उक्त पदबाट मुक्त भैसकेका थिए। सेनामा फर्किए र दोस्रो महानिरीक्षकको रूपमा २००८ बैशाख १ मा [[नर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|नर शमशेर जबरा]] आए । नेपाल प्रहरीमा लामो समय सम्म पनि उनलाई आइजीपी मानिएको थिएन। नर शमशेरलाई नै पहिलो आइजीपी मानिदै आएको थियो।<ref>{{Cite journal |date=२०४१ असोज ३० |title=A Tribute to Our Peers |url=https://www.nepalpolice.gov.np/media/filer_public/1e/de/1ede7f10-c82d-4e31-be60-8f3401b13c65/police-mirror-1984-2041-final.pdf |journal=प्रहरी दर्पण |volume=1984 |pages=37-41}}</ref> === सैन्य जीवन === उनी १९७६ सालमा मेजरमा भर्ना भएर २००७ सालमा ब्रिगेडिएर जनरल भएका थिए । पुलीस आइजिपि पद त्यागेर चैत्र ३० मा नेपाली सेनामा फर्कदा उनी मेजर जनरलमा बढुवा भए। २००८ मा [[लेफ्टिनेन्ट जनरल]] भएका थिए।<ref>{{Cite web |date=२००८ चैत्र ५ |title=नेपाल गजेट, रक्षा मन्त्रालयको सूचना |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=3204 |access-date=2022-05-27 |website=rajpatra.dop.gov.np}}</ref> रथी (लेफ्टिनेन्ट जर्नेल)मा पदोन्नति भएदेखि नै उनी अन्य राणाजीहरू झैं श्रीपेच लगाउन चाहन्थे तर [[मातृकाप्रसाद कोइराला]]ले दिएनन्। [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]ले उनको लागि विशेष टोपीको व्यवस्था गरेका थिए तर असन्तुष्ट रहेका तोरणले टोपी लगाउन मानेनन् र आफ्नो मुडुलो टाउको नै लिएर हिड्ने गर्थे । === [[नेपालको प्रधान सेनापति|प्रधान सेनापति]] === तोरण शमशेर २० मे १९५६ देखि २० मे १९६० सम्म प्रधानसेनापति रहे। [[कुँवर इन्द्रजीत सिंह|के आई सिंह]] प्रधानमन्त्री भएको बेला उनको र प्रधानमन्त्री निकै तनाव भयो। भैरहवा जेलबाट भागेका सिंहलाई समात्न तोरण शमशेरको भुमिका थियो। के आइ सिंहले उनलाई आफ्ना र कम्युनिस्ट कार्यकर्ता छुटाउन आदेश दिए। उनले राजाको अगाडि प्रधानमन्त्रीको बिरोध गरे।<ref>{{cite book|title=India Meeta China in Nepal|author=गिरिलाल जैन|page=६०|date=1959|publisher=Asia Publishing House|isbn=|url=}}</ref> ४ वर्षे सेनापतिको कार्यकाल सकेर उनी बि.सं. २०१७ सालमा अवकाश भए। === निर्माण समिति === तोरण शम्शेर कान्ति राज पथ निर्माण समितिका अध्यक्ष थिए । र कान्ति राजपथको उत्घाटन समारोहमा उनले [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]बाट ॐ राम पट्ट तक्मा पाएका थिए । <ref>[http://Rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=4390 नेपाल गजेट भाग ४ काठमाडौँ, श्रावण १६ गते २०१६ साल रक्षा मन्त्रालयको सूचना]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी [[महेन्द्र राजमार्ग|पूर्व पश्चिम राजमार्ग]] निर्माण समितिको समेत सदस्य थिए । <ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/download?ref=1300 नेपाल गजेट भाग ४ काठमाडौँ, खण्ड ११ काठमाडौँ, माघ ३ गते २०१८ साल अतिरिक्ताङ्क ३५]</ref> == सन्दर्भहरू == {{reflist}} {{ढाँचा:नेपाल प्रहरीका प्रमुखहरू}} [[श्रेणी:नेपाली सेनाका प्रधान सेनापतिहरू]] [[श्रेणी :गोरखा दक्षिण बाहु]] [[श्रेणी:वीरशमशेर खलक]] [[श्रेणी:नेपाल प्रहरीका महानिरीक्षकहरू]] [[श्रेणी:नेपाल प्रहरी]] [[श्रेणी:नेपाली राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् १९०४ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपालका प्रहरी महानिरीक्षकहरू]] e3itsxnwqqlmyrkfyn41ustayaagkkf 0 105242 1357820 1196467 2026-06-04T13:41:54Z Bishaldev100 28807 /* कथा */ 1357820 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game | title = Prince of Persia: Warrior Within |image = |caption = |developer =[[:en:Ubisoft Montreal|युबिसफ्ट मोन्ट्रेल]], [[Pipeworks Software]] |publisher = युबिसफ्ट |designer =केभिन गुइलिमेट |writer = कोरी मे, [[Dooma Wendschuh]] |engine = [[:en:Jade (game engine)|जड]] |series = ''[[प्रिन्स अफ पर्शिया]]'' |released = ३० नवम्बर २००४ |genre = [[:en:Action-adventure game|एक्सन-एड्वेनचर]], [[:en:Platform game|प्लेटफर्म]] |modes = [[:en:Single-player video game|सिङ्गल-प्लेयर]] |ratings ={{vgratings|ESRB=M|OFLCA=MA15+|PEGI=16+|APP=12+}} |platforms = [[PlayStation 2]], [[Nintendo GameCube|GameCube]], [[Xbox]], [[Microsoft Windows]], [[PlayStation 3]], [[iOS (Apple)|iOS]], [[PlayStation Portable]] |media = सीडी, [[डि भी डि|डीभिडी]], गेमक्यूब डिस्क डिस्क, यूएमडी }} '''''प्रिन्स अफ पर्सिया: वारियर विदिन''''' ({{lang-en|Prince of Persia: Warrior Within}}) [[प्रिन्स अफ पर्सिया: द स्यान्ड अफ टाइम]]को पछिल्लो भाग हो। वारियर विदिन पछी, स्यान्ड अफ टाइमको कथालाई विस्तार गर्दै यसको दोश्रो भाग र यस भन्दा अघिको कथाको भाग [[प्रिन्स अफ पर्सिया: द टू थ्रोन्स]] १ डिसेम्बर २००५ मा र [[प्रिन्स अफ पर्सिया: द फर्गटन स्यान्ड]] १८ मे २०१० मा सार्वजनिक गरियो। ==कथा== [[प्रिन्स अफ पर्सिया: द स्यान्ड अफ टाइम]]को घटना भएको सात वर्ष पछि, [[प्रिन्स अफ पर्सिया|प्रिन्स]]लाई ढाका भनिने एक रहस्यमय जीवले सधैं लखेटी रहेको हुन्छ। प्रिन्सले एक बुढा ज्योतिषी जान्ने मानिससँग सल्लाह गर्छन्। बुढा मानिसले "जसले '''स्यान्ड अफ टाइम'''लाई मुक्त गर्छ ऊ मर्नु पर्छ" भन्ने कुरा बताउँछन्। प्रिन्स आफ्नो नियति (फेट; {{lang-en|fate}}) बाट उम्केको हुनाले अहिलेको समयकालबाट प्रिन्सलाई हटाउनको लागि प्रिन्सलाई मार्नु ढाकाको जिम्मेवारी हो किनभने ढाका समयकालको रक्षक हो। ती बुज्रुक मानिसले '''आइल्यान्ड अफ टाइम''' (शाब्दिक अर्थ: समयको टापु)को बारेमा पनि बताउँछन् जहाँ '''इम्प्रेस अफ टाइम''' (शाब्दिक अर्थ: समयको साम्राज्ञी)ले पहिलो पटक स्यान्ड बनाएको थियो। प्रिन्सले स्यान्ड बन्नबाट रोक्नको लागि टापुमा जाने यात्रा तय गर्छन्। यसो गर्दा ढाका शान्त हुने विश्वास उनको हुन्छ। समुद्रमा दुश्मन [[सेना]]सँग उनको लडाइँ हुन्छ, जसको नेतृत्व कालो कपडा लगाएको एउटा रहस्यमय महिला जनरलले गरेको हुन्छ। लडाइँमा प्रिन्सको डुङ्गा पल्टिन्छ। प्रिन्स बेहोस हुन्छ र होसमा आउँदा आइल्यान्ड अफ टाइमको किनारामा आफूलाई पाउँछ। ऊ ब्युझे पछि महिला जनरललाई पच्छ्याउदै '''इम्प्रेस अफ टाइम''' (साम्राज्ञी)को किल्लाको टाइम पोर्टलमा पुग्छ जहाँबाट दुवै जना विगतमा पुग्छन्। प्रिन्सले महिला जनरल, जसको नाम शाहदी हुन्छ, बाट अर्को महिला काइलिनालाई बचाउँछ। प्रिन्सले काइलिनालाई इम्प्रेससँग भेटाउनको लागि भन्छन्। उसले इम्प्रेस अहिले स्यान्ड बनाउन व्यस्त रहेको कुरा भन्छिन्। काइलिनाले प्रिन्सलाई इम्प्रेस बस्ने सिंहासन कोठामा जाने ढोका खोल्न सकिने तरिकाको बारेमा बताउँछिन्। प्रिन्सले किल्लाको बाटो हुँदै, स्यान्ड पोर्टलको माध्यमले अगाडि पछाडी, भूत र बर्तमान, र कयौं पटक ढाका सँग बालबाल बच्दै, ढाका पानीबाट पार हुन नसक्ने कुरा थाह पाउँछ। प्रिन्सले किल्लाको दुई टावर:गार्डेन टावर र मेकानिकल टावरको संयन्त्र एक्टिभेट गर्छ, जसले ढोकाको तालाको काम गरेको हुन्छ। काइलिनासँग ऊ पनि सिंहासन कक्षमा जान्छ। उसले काइलिनालाई इम्प्रेस र स्यान्ड अफ टाइम कहाँ छ भनेर सोध्छ। त्यहाँ काइलिना नै '''इम्प्रेस अफ टाइम''' (समयको साम्राज्ञी) भएको कुरा थाहा पाउँछ। काइलिनाले प्रिन्सलाई "समयकालमा प्रिन्सले नै आफूलाई मार्ने देखेको हुन्छ र प्रिन्सलाई भूतकालमा ल्याएर प्रिन्सलाई मारेर उसले पनि प्रिन्सले जस्तै आफ्नो नियति उल्टाउने प्रयास गर्छिन्। प्रिन्स र इम्प्रेस बीच लडाइँ हुन्छ, जसमा प्रिन्स विजयी हुन्छ। प्रिन्सले काइलिनालाई मार्छ र वर्तमानमा फर्कन्छ। बर्तमानमा प्रिन्सले "अब इम्प्रेस नै मरेपछि आवर ग्लास बन्दैन र आफ्नो नियति/ भाग्य परिवर्तन भयो। अब ढाकाले उसलाई मार्दैन" भनेर विचार गरिरहेको हुन्छ। तर ढाकाले आएर फेरि प्रिन्सलाई लखेट्न सुरु गर्छ। ढाकासँग भाग्दै प्रिन्स एउटा च्याम्बरमा पुग्छ। त्यहाँ प्रिन्सले काइलिनाको शरिरबाट नै '''आवर ग्लास''' र '''स्यान्ड''' बनेको कुरा थाहा पाउँछ। आफ्नो नियति बदल्न सकिदैन भनेर प्रिन्स निराश हुन्छ। मानसिक रुपमा थाकेको प्रिन्स अब हरेस खाइसकेको हुन्छ र उसले ढाकाको अगाडि हार मान्ने निश्चय गर्छ। तब प्रिन्सको नजर एउटा लेखमा पर्छ। त्यो लेख अनुसार [[महाराज|महाराजा]]को एउटा सैनिकले '''माक्स अफ वरेथ''' लगाएर दोस्रो मौका पाउँछ। र प्रिन्स पनि अब माक्स अफ वरेथको खोजीमा लाग्छ। अन्ततः प्रिन्सले माक्स भेट्टाउछ र माक्स लगाउँदा प्रिन्स "स्यान्ड वरेथ" (एक किसिमको प्राणी)मा बदलिन्छ। र त्यो समयमा पुग्छ जब ऊ पहिलो पटक यो "आइल्यान्ड अफ टाइम" टापुमा आएको थियो। उनले काइलिनालाई बर्तमानमा ल्याएर मार्ने योजना बनाउंछ। यसो गर्दा स्यान्ड अफ टाइमको उत्त्पति स्यान्ड अफ टाइमको घटना भन्दा सात वर्ष पछि हुन्छ। यसको मतलब प्रिन्सले स्यान्ड आजाद गर्नु ( मुक्त गर्नु ) असम्भव थियो। विगतमा रहेका प्रिन्स (स्यान्ड वरेथको रुपमा) लाई ढाकाले लखेट्छ। ढाकाले सिंहासन कक्षमा जाने द्वार अनलक गर्ने प्रिन्सको अर्को रुपमा नष्ट गर्छ। र त्यो समयकालमा प्रिन्स (स्यान्ड वरेथको रुपमा) मात्र बाँकी हुन्छ। ढाकाले प्रिन्सलाई नष्ट गरेपछि स्तान्ड वरेथको माक्स निस्कन्छ र ऊ सामान्य रुपमा अवस्थामा फर्किन्छ। प्रिन्स सिंहासन कक्षमा जान्छ र त्यहाँ काइलिनालाई वतमानमा ल्याउँछ। र अवस्थामा यो गेमको दुई परस्पर अन्त्य छ। सबै लाइफ अपग्रेड लिएर वाटर स्वर्ड (शाब्दिक अर्थ: पानी तरबार) भनिने विषेश हतियार पाएको छ वा छैन त्यो अनुसार अन्त्य भर पर्छ। ===पहिलो अन्त्य, वाटर सोर्ड बिना === वर्तमानमा प्रिन्स र काइलिनाको लडाइँ पर्छ र प्रिन्सले काइलिनालाई मार्छ। ढाका आउँछ र यस समयकाल सँग सम्बन्धित नभएको काइलिनाको शरीर लैजान्छ। र प्रिन्सबाट फराहको बुटी निस्कन्छ। यसबाट स्यान्ड अफ टाइम र यसका सबै स्मरण चिन्हहरू समयकालबाट मेटिन्छन्। प्रिन्स जहाजमा बेबिलोन घर फर्कन्छ, त्यहाँ पुग्दा उनको सहर लडाइँमा जलिरहेको देख्छ। सुरुका वुज्रुक विद्वान मानिसको आवाज सुनिन्छ: <!--Start Quote. Please do not change use the उक्ति, template. This has been used here and proved not to work--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:23em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" | “ | valign="top" style="padding:0 1em;" | {{{1| '''Your journey will not end well. You cannot change your fate. No man can.'''}}} | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" | „ |} <!--End Quote--> :<!--Start Quote. Please do not change use the उक्ति, template. This has been used here and proved not to work--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" | “ | valign="top" style="padding:0 1em;" | {{{1| '''अर्थात् :''' '''तिम्रो यात्रा राम्रो सँग सकिदैन। तिमीले आफ्नो नियति बदल्न सक्दैनौ। कोहि मान्छेले सक्दैन।'''''}}} | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" | „ |} <!--End Quote--> त्यसपछि प्रिन्सले कराउँछ, "यो मैले के गरे?" ===दोस्रो अन्त्य, वाटर सोर्ड सहित === बर्तमानमा, प्रिन्स र काइलिनाको लडाइँ पर्नु अगाडि, ढाका देखा पर्छ र यस समयकाल सँग सम्बन्ध नराख्ने काइलिनालाई हटाउने प्रयास गर्छ। प्रिन्स काइलिनालाई बचाउन अघि बढ्छ र अजेय ढाकालाई वाटर सोर्डले क्षति पुर्याउन सकिने कुरा थाहा पाउछ। ढाकालाई हराएपछि , प्रिन्स र काइलिना सँगै प्रिन्सको घर बेबिलोन फर्कन्छन्। यात्राको क्रममा, प्रिन्सले सपनामा बेबिलोन जलिरहेको देख्छ। र उनको सुनको मुकुट गुल्टिदै एक अपरिचितको खुट्टामा पुग्छ। आवाज सुनिन्छ:" सबै तिम्रो अब मेरो हो... र मेरो हुन्छ।" पहिलो अन्त्य जस्तै वृद्ध बुजुर्क मानिसको आवाज सुनिन्छ, "तिम्रो यात्रा राम्रो सँग सकिदैन। तिमीले आफ्नो नियती बदल्न सक्दैनौ। कोही मानिसले सक्दैन।" यो अन्त्यपछि सिधै [[प्रिन्स अफ पर्सिया: द टू थ्रोन्स|प्रिन्स अफ पर्सिया:द टु थ्रोन्स]] को कथा सुरु हुन्छ। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[प्रिन्स अफ पर्सिया:द स्यान्ड अफ टाइम]] *[[प्रिन्स अफ पर्सिया: द टू थ्रोन्स]] [[श्रेणी:प्रिन्स अफ पर्सिया गेम]] ==सन्दर्भ== {{reflist}} [[श्रेणी:भिडियो गेमहरू]] fj3uhknolem0sbp8e2xvx5qfnuqntew 0 105993 1357852 1332192 2026-06-05T04:26:48Z Bishaldev100 28807 /* विलय */ 1357852 wikitext text/x-wiki '''धुलीकोट राज्य''' वर्तमान नेपालको [[अछाम जिल्ला|अछाम]], [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]], [[सुर्खेत जिल्ला|सुर्खेत]], [[कैलाली जिल्ला|कैलाली]] तथा [[बर्दिया जिल्ला|बर्दिया]] जिल्लाका बीचमा उत्तरमध्यकालमा एउटा बाइसी राज्य अस्तित्वमा आएको थियो। धुलीकोट राज्यको राजवंश [[दुल्लु राज्य|दुल्लू, दैलेख राजवंश]]कै शाखा हो। दुल्लू राज्यको स्थापनाकाल वि.सं. १४५३ मा भएको हो। त्यहाँका पहिला राजा मनैवम्म हुन्। राजा मलैवम्मका जेठाछोरा ( रौतेला) सुमेरुवम्मले [[दुल्लु राज्य|दुल्लू राज्य]] अंश (आँसो) पाए। कान्छा संसारवम्मले भने दैलेख। उनै संसारवम्मका छोराहरु श्रीवम्म र जितारी वम्म भए। ती कान्छा जितारी वम्मलाई धुलीकोटमा अंश दिंदा छुट्टै राज्य भयो। == धुलीकोट नामकरणका आधारहरू == धुलीकोटलाई डाँडादरा सुर्खेत र कैलाली बडाचौरबाट हेर्दा माल्चना-जूतेशुली-लामागडा-गैहीगाँउ-मे हेलडाँडा- धरको धूरी त्यसलाई धुरीकोट धन्दा भन्दा धुलीकोट भयो। धुलीकोटमा गर्मि महीनामा हुँवालो नलागी उज्यालो देखिने र त्यहाँ राजाको कोटघर हुनाले डोटेली अछामी भाषिकामा उज्यालोलाई धौल भनिने र कोट पनि हुँदा धौलकोट भयो अनि भन्दा भन्दा धुलीकोट भयो। == चौकिल्ला == धुलीकोट राज्य अन्तर्गत १२ गाउँ डाँडादरा (खण्ड), १२ वण्डाल। ([[कर्णाली नदी]]का दुवैतटवर्ति क्षेत्र) १२ मल्लवारा तथा ८ तप्पा (बर्दिया) पर्दथे। ती ८ तप्पाहरु निम्नानुसार हुन्।। # भौरा तप्पाका ११ गाउँ (राजापुर, नङ्गापुर, खरानीपुर, पातापहाड, भीम्पुर, खैरीचन्दनपुर, मनाउँ, पशुपतिनगर, मानपुर, टा, बॉशगढी)।। # पटुवातप्पा (सूर्यपटुवा, ठाकुरद्वार, भूरीगाउँ र मनुवाको। केही भाग)। # मडेरा तप्पा (शिवपुर, न्यौलापुर, बग्नाहा र ढोढरी)। # पदनाहातप्पा (पदनाहा, बनियाबाहाङ, धेदरवार र मगरानदी # रजहटतप्पा (मोतीपुर, बेलवा, मम्मदपुर, मथुराहरद्वार र खैरापुर # छितपकरियातप्पा (गुलरिया, मुस्मदपुरको आधा, मटेरिया र कोठिया) # फेनातप्पा (मगरागढी र बँधवारका आधा आधा खण्ड) # जहरतप्पा (मोतीपुर, बलेवा, डेउडाकला, मैनापोखर र जमुनी) धुलीकोट राज्यको विस्तार पूर्वमा सिम्लेपानी, तेलपानी, दामोदराय पाखापानी, बॉसपानी, मुन्नामकाँडा र धनुवाँसे हुँदै डुड्वानदीसम्म। | अजपति राय थियो। त्यसैगरी दक्षिणतर्फ मथुराहरद्वारदेखि भारतका लखिमपुर बॉकविसौनी, बेतान, [[लगाम]] र बलाँता (अछाम) सम्म पसारिएको थियो। == इतिहास == धुलीकोट राज्यको स्थापनाकाल सम्बन्धमा स्पष्टसँग जानकारी पाइएको छैन। माथिकै प्रशंगवश यसको स्थापना बूढीबिस वर्ष पहिले भएको कुरा पुनः सम्झनु पर्ने देखिन्छ। सुदूरपश्चिमाञ्चलीय भाषिका अनुसार बूढीबिस शब्दले २०x२०= ४०० जनाउँछ। तसर्थ वि.सं. १९९०-४०=१५९० ताका धुलीकोट राज्यस्थापना भएको मानिएको छ। लगभग गण्डकी र कर्णाली प्रश्रवण क्षेत्रमा यही घडिमा भूरे राज्यहरूको स्थापना क्रमसँग मिल्दो हुनाले पनि बूढाहरूको करामा सहमति गर्ने ठाउँ रहेको छ। पछि प्राप्त प्रमाणले पठी नगर्दासम्म यही मानक राख्नुपर्ने स्थिति परेको छ।<ref>[http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_155_04.pdf धुलीकोट राज्यको ऐतिहासिक सर्वेक्षण:राजाराम सुवेदी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190807210517/http://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_155_04.pdf |date=2019-08-07 }}</ref> === विलय === नेपालको एकीकरण पूर्व धुलीकोट राज्यमा १६ वटा राजाहरुले राज्य गरेका थिए। राजा उजित रायका राज्यकालमा [[नेपाली सेना]] पश्चिमतर्फ बढीरहेको थियो। त्यसैबेला दैलेख, प्यूठान, दाङ, छिल्ली तथा धुलीकोट राज्यहरुले एकमत गरी नेपाली सेनाको मुकाविला गर्ने निर्णय गयो। [[जुम्ला राज्य|जुम्ला]]माथि नेपालको अधिकार भएपछि नेपाली सेनाले दुल्लू तथा दैलेख विजय गर्न हिड्यो। दुल्लूका राजा उत्तम शाही थिए भने दैलेखमा कर्णशाही।<nowiki>''</nowiki> दैलेखको विलाशपुरमा ठूलो युद्ध भयो र दैलेखी राजा कर्णशाहीले भागेर ज्यान बचाए। त्यसपछि नेपाली सेना तिर बढ्यो। दुल्लूका राजा उत्तमशाही सहित सारा जनता घर छोडी वनमा लुक्न गए। नेपाली सेनासँग [[आत्मसमर्पण (सैन्य)|आत्मसमर्पण]] गरेपनि कुनै हानि नहुने कुरा नेपाली सेनानायकले प्रचार गर्न थाले। त्यसपछि त्यस भेकका मानिस नेपाली सेनासामु आए। त्यहाँका राजा उत्तिम शाहीले नेपाली सेनालाई सहयोग गर्ने वचनबद्धता देखाई आश्रित सन्धि गरे। वि. सं. १८४६ कार्तिक २१ गते दुल्लू नेपालको अधिनमा आयो। दुल्लू र दैलेखमा नेपालको अधिकार हुनुपूर्व सुरखेत तिर नेपाली सेना बढ्यो। सुरखेतमा दैलेख र धुलीकोटको संयुक्त सेनाले नेपाली सेनाको मुकाविला गयो। कालु पाण्डेको नेतृत्वमा गएको त्यो सेनाले वाइसीको संयुक्त सेनालाई सुरखेतमा पराजीत गयो। धुलीकोट राज्य अन्तर्गत सुरखेत परेकोले धुलीकोट नेपालसँग त्यही पराजीत भएका कारणबाट नेपालमा मिल्न गयो। वि.सं. १८४६ असोजमा धुलीकोट राज्य नेपालमा विलय भएको थियो। <ref>धुलीकोटे राजगुरु सन्तति सांसद श्री शिवराज जोशीगुटुबाट प्राप्त जानकारी ।</ref> धुलीकोटमाथि नेपाल सरकारको अधिकार भएपछि त्यहाँका राजा भारतको [[भजनी]] भन्ने ठाउँमा गएर बस्न थाले।<ref>{{Cite journal |last=राजाराम सुवेदी |first=प्रा. डा. |date=2004 June |title=धुलीकोट राज्यको ऐतिहासिक सर्वेक्षण |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_155_full.pdf |journal=Ancient Nepal |volume=155 |pages=19 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220921145633/https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_155_full.pdf |date=2022-09-21 }}</ref> == राजाको वंश == * वंश : [[चन्द्रवंश|चन्द्रवंशी]] * गोत्र :[[कश्यप गोत्र]] === राजाको वंशावली === धुलीकोट राज्यको राजवंश दुल्लू, दैलेख राजवंशकै शाखा हो।दुल्लू राज्यको स्थापनाकाल वि.सं. १४५३ मा भएको हो। त्यहाँका पहिला राजा मनैवम्म हुन्। राजा मलैवम्मका जेठाछोरा ( रौतेला) सुमेरुवम्मले [[दुल्लु राज्य|दुल्लू राज्य]] अंश (आँसो) पाए।कान्छा संसार वम्मले भने दैलेख। उनै संसारवम्मका छोराहरु श्रीवम्म र जितारी वम्म भए। ती कान्छा जितारी वम्मलाईधुलीकोटमा अंश दिंदा छुट्टै राज्य भयो। तर जितारीवम्म दैलेखमै बसेका हुँदा उनका छोरा प्रभात रायलाई सर्वप्रथम धुलीकोट पठाइयो। त्यसैले उनलाई (राया =राजा) राजा भनियो। त्यसपछि नेपालको एकीकरणसम्मको वंशावली यसप्रकार छ।" {| class="wikitable" |+ ! !राजा !अनुमानित ! |- |१ |प्रभात राय |(१५९० वि. सं. ) |धुलीकोट राज्य स्थापना गर्ने |- |२ |दामोदर राय | | |- |३ |धर्मराय | | |- |४ |अजपति राय | | |- |५ |गजपति राय | | |- |६ |जजुपति राय | | |- |७ |भूपति राय | | |- |८ |नरपति राय | | |- |९ |कर्णपति राय | | |- |१० |शिउमल राय | | |- |११ |भीउमल राय | | |- |१२ |देवसिंह राय | | |- |१३ |दलजीत राय | | |- |१४ |सुर्ति राय | | |- |१५ |कुशल राय | | |- |१६ |उजित राय |वि.सं. १८४६ | |} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} [[श्रेणी:प्राचीन नेपालका राज्यहरू]] [[श्रेणी:बाइसे राज्यहरू]] 68t68x74fp8awp9z6cpjih55y94gvyt 0 106888 1357873 1328493 2026-06-05T07:08:25Z Bishaldev100 28807 1357873 wikitext text/x-wiki {{Infobox judge | honorific-prefix = सम्माननीय | name = त्रिलोक प्रताप राणा | honorific-suffix = | image = | alt = | caption = | office = [[नेपालको प्रधानन्यायाधीश|प्रधानन्यायाधीश]] | term_start =२०५३/११/०४ देखि | term_end =२०५४/०६/०१ | nominator = | appointer =[[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा बीरेन्द्र]] | predecessor =[[सुरेन्द्रप्रसाद सिंह]] | successor = [[ओमभक्त श्रेष्ठ]] | office1 = | term_start1 = | term_end1 = | nominator1 = | appointer1 = | predecessor1 = | successor1 = |father =योग बिक्रम राणा | birth_date = {{Birth date|1932|03|02|df=y}} | birth_place = तानसेन पाल्पा | death_date ={{Death date and age|2012|2|14|1932|03|02|df=y}} | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | birthname = | citizenship = [[नेपाली]] | nationality = [[नेपाली]] | party = | otherparty = <!--For additional political affiliations--> | spouse = | partner = <!--For those with a domestic partner and not married--> | relations = | children = | parents = | residence = | alma_mater = | occupation = | profession = | cabinet = | committees = | portfolio = | religion = | signature = | signature_alt = | website = | footnotes = }} '''त्रिलोक प्रताप राणा''' एक नेपाली न्यायाधीश थिए जसले २०५३/११/०४ देखि २०५४/०६/०१ सम्म नेपालको [[नेपालको प्रधानन्यायाधीश|प्रधानन्यायाधीशको]] रूपमा काम गरेका थिए। <ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.supremecourt.gov.np/web/excjs|title=सर्वोच्च अदालत नेपाल|website=www.supremecourt.gov.np|accessdate=2019-09-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190906100529/http://www.supremecourt.gov.np/web/excjs |date=2019-09-06 }}</ref> उनलाई [[नेपाल|नेपालका]] तत्कालीन राजा [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह|वीरेन्द्रले]] नियुक्त गरेका थिए। == सन्दर्भ == [[श्रेणी:नेपालका प्रधानन्यायाधीशहरू]] [[श्रेणी:जङ्ग खलक]] dzi9dpkk35uy155fjl35f5np1783m7o 0 106934 1357874 1354434 2026-06-05T07:09:32Z Bishaldev100 28807 /* मृत्यु */ 1357874 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | series = [[महाभारत]] | alt = विकर्ण | image = | family = [[धृतराष्ट्र]] (पिता)<br/>[[गान्धारी]] (माता) | relatives = [[दुर्योधन]], [[दुःशासन]], ९७ अन्य भाइहरू र [[दुःशला]] (बहिनी) | affiliation = [[कौरव]] | spouse = [[सुदेष्णवती (महाभारत)|सुदेष्णवती]] र इन्दुमती | children = * [[ज्योत्स्याना]] (छोरी) (सुदेशनावतीबाट) * दुर्गा र 10 अज्ञात छोरीहरू (इन्दुमतीबाट) | color = #FFC569 }} हिन्दू महाकाव्य ''[[महाभारत]]'', '''विकर्ण''' [[दुर्योधन]] र दुसासन पछि तेस्रो [[कौरव]], [[धृतराष्ट्र]] र [[गान्धारी|गन्धारीका]] छोरा थिए र राजकुमार [[दुर्योधन|दुर्योधनका]] भाइ थिए। विकर्णलाई विश्वव्यापी रूपमा कौरवहरूको तेस्रो सबैभन्दा प्रतिष्ठित भनेर चिनिन्छ। ==जुवा== दुर्योधनको पासाको खेलमा उनीहरूले उनलाई हराएपछि विकर्ण एक मात्र कौरव थिए जसले [[पाण्डव|पाण्डवकी]] पत्नी [[द्रौपदी|द्रौपदीको]] भरिएको सभामा भएको अपमानको बारेमा प्रश्न उठाए। == मृत्यु == कुरुक्षेत्र युद्धको १४औं दिनमा भीम र विकर्णको [[गदा]] युद्धमा विकर्ण मारिए। उनको मृत्युपछी [[भीम|भिम]]को आँखामा आँसु बग्यो। उनको मृत्यु पछि, भीमले विलाप गरे: {{quote|धर्म एवम् न्यायका ज्ञाता विकर्ण ! क्षत्रियोचित कर्तव्यको पालना गर्दै तिमी पनि यस लडाइँमा ढल्यौ। तिमी पनि मारियौ, त्यो पनि मेरो हातबाट। यो युद्ध पनि कति कठोर ! जसमा तिमी र [[भीष्म|पितामह भिष्म]]लाई पनि मार्नु हाम्रा लागि आवश्यक भएको छ ।|विकर्णको मृत्युमा भीमको पिडा|}} == विश्लेषण == विकर्ण [[रामायण]]मा [[कुम्भकर्ण]]सँग केहि तुलनात्मक छ। विकर्ण र कुम्भकर्ण दुवैले उनीहरूको दाइको कार्य धर्मको विरुद्ध हो स्वीकार गरे आवाज उठाए तर अन्ततः तिनीहरू दाइ [[दुर्योधन]] र [[रावण|रावणप्रति]] वफादार रहे। युयुत्सुको पनि विकर्णको जस्तै विचारधारा र मानसिकता थियो। युयुत्सुलाई पनि लाग्छ कि दुर्योधनको कार्य गलत छ; यद्यपि उनले कुरुक्षेत्रको युद्धको शुरुवातमा [[पाण्डव]]हरूको पक्ष लिए गरे। रामायणमा युयुत्सुको बराबर [[विभीषण|विभीषण हो]] । <ref>Critical Perspectives on the Rāmāyaṇa. Jaydipsinh Dodiya Sarup & Sons, Jan 1, 2001 - Hindu literature, Sanskrit - 297 pages</ref> == साहित्य == == सन्दर्भ == [[श्रेणी:महाभारतका पात्रहरू]] <references />{{महाभारत}}{{कुरुक्षेत्र युद्धका योद्धा}} nzed2a0pe3l8eamu4dxw1qqt05att5m 0 107461 1357875 1273911 2026-06-05T07:12:04Z Bishaldev100 28807 1357875 wikitext text/x-wiki '''डायलासिस''' भनेको [[मृगौला|मिर्गौला]]ले काम गर्न नसक्दा शरीरमा जम्मा भएका अधिक मात्राको [[पानी]], [[लवण]], फोहोरलाई [[रगत]]बाट फाल्ने प्रक्रिया हो। मृगौलाको काम गर्ने क्षमतामा ह्रास आउनेबित्तिकै रगतमा जम्मा भएको फोहोरलाई मिर्गौलाले फाल्न सक्दैन। शरीरले फोहोर बाहिर फाल्न नसक्ने अवस्थामा डायलासिस सुरु गराउनुपर्ने हुन्छ। मृगौलाले काम गर्न छोडेपछि डायलासिस गरिन्छ। मृगौलाले गर्ने काम कृतिम तरिकाबाट मेसिनद्वारा गर्ने काम भनेको नै डायलासिस हो। मृगौलाले नियमित रूपमा गर्नुपर्ने यो काम जब गर्न सक्दैन त्यसपछि मेसिनको सहारा लिइन्छ अर्थात डायलासिस गराउन आवस्यक हुन्छ। ==पृष्ठभुमि == [[File:Hemodialysismachine.jpg|thumb|हेमोडायलासिस मेसिन]] स्वास्थ्य ठीक राख्नको लागि मृगौलाको महत्त्वपूर्ण भुमिका रहन्छ। मानिस स्वस्थ रहँदा, मानिसको शरीरमा पानी र खनिज पदार्थको (सोडियम, पोटासियम, क्लोराइड,, क्याल्सियम, फोस्फोरस, म्यग्नेसियम, सल्फेट आदि )को सन्तुलन मिर्गौलाले कायम गर्छ। ==प्रकार== ===हेमोडायलासिस=== हेमोडायलासिसमा शरीरबाट रगत निकालेर मेसिनमा पठाउने र मेसिनले रगत शुद्धीकरण गरी शरीरमा पठाउने गरिन्छ । [[चित्र:Hemodialysis-en.svg]]<br> ===पेरिटोनियल डायलासिस=== पेरिटोनियल डायलासिस अनुसार डायलासिस गर्दा मिर्गौला रोगीको पेटमा पाइप राखिन्छ, पेटभित्र गएको पाइपमा पानी हालिन्छ। त्यो पानी परिवर्तन भएर शरीरबाट फोहोर पदार्थ निकालिदिन्छ। पेटमा सर्जरीमार्फत् प्लास्टिकको ट्युब (क्याथेटर) राखी त्यसमा पानी (डायलासेट) पठाएर रगत शुद्धिकरण गर्ने विधि पेरिटोनियल डायलासिस हो। [[चित्र:Peritoneal_dialysis.gif|thumb|239x239px|पेरिटोनियल डायलासिस]] ==सन्दर्भ== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मानव शरीर]] 29rhl69xqxu25cb0tp9hapmzchmu1bu 0 111313 1357842 1335477 2026-06-05T01:08:32Z Nawaraj Ghimire 15628 1357842 wikitext text/x-wiki {{ज्ञानबाकस/जीवनी | नाम = कर्ण शाक्य | तस्वीर = Karna Shakya.jpg | तस्वीर आकार = 200px | तस्वीर शीर्षक = कर्ण शाक्य | उपनाम = | जन्म मिति = सन् १९४३ अप्रिल २ | जन्मस्थान = [[काठमाडौँ]] | मृत्यु मिति = | मृत्युस्थान = | कार्यक्षेत्र = [[अध्यापन]], [[लेखन]], [[प्रयटन]], [[समाज सेवा]] | राष्ट्रियता = [[नेपाली]] | भाषा = [[नेपाली]] | शिक्ष = बीएससी, एआईएफसी | काल = | विधा = | विषय = | आन्दोलन = | पहिलो कृति = सन् १९७७ The World Behind Himalaya (English) | हस्ताक्षर = | वेबपेज = | मुख्य काम = }} '''कर्ण शाक्य''' सन् १९४३ अप्रिल २ मा जन्मेको एक नेपाली पर्यावरणविद्, संरक्षणवादी, होटल उद्यमी, लेखक, र समाजसेवी हुन्। शाक्य शैक्षिक योग्यता द्वारा एक वनस्थानी छन्। उनले वन्यजीव अधिकारीको रूपमा काम गरे र नेपालमा पहिलो राष्ट्रिय पार्क स्थापना गर्न अग्रसर गरे। उनले सरकारी जागिरबाट सन् १९७० राजीनामा दिएर पर्यटन व्यवसायमा प्रवेश गरे पछि सोच लगायतका धेरै प्रख्यात कृतिहरू बजारमा ल्याए। उनको स्वामित्वमा काठमाडौँ, पोखरा, चितवन र लुम्बिनी जस्ता प्रमुख पर्यटन शहरहरूमा इको-फ्रेन्डली होटल्सहरू रहेको छन्। ==प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा== '''कर्ण शाक्य'''को जन्म सन् १९४३ अप्रिल २ मा नेपालको काठमाडौँमा भएको थियो। शाक्यले सन् १९६७ मा देहरादून, भारतको भारतीय वन कलेजबाट वानिकीमा एआईएफसी स्नातकोत्तर गरे। <ref name=rirt>{{cite book |title=Readings in Rural Tourism 1st Edition |editor=Rudra Prasad Updahyay |publisher=Sunlight Publication |year=2008 |isbn=9789937804479}}</ref><ref name="hotel entrepreneur">Surath Giri. [http://www.samriddhi.org/userfiles/pdf/entrepreneurs-stories/karna-shakya_KGH.pdf Story of an Entrepreneur: Mr. Karna Shakya (Owner, Kathmandu Guest House)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131202235314/http://www.samriddhi.org/userfiles/pdf/entrepreneurs-stories/karna-shakya_KGH.pdf |date=2013-12-02 }}, Samriddhi.</ref> उनले कोनम्बरा योजना र नेचर रिक्रिएसन मैनेजमेन्ट कोर्स अन्तर्गत अमेरिकाको विभिन्न राष्ट्रिय निकुञ्जहरूमा क्यानाडा र संयुक्त राज्य अमेरिका अन्तर्गतको विभाग अन्तर्गत क्यानबेरा अस्ट्रेलिया वन प्रशासनमा विशेष संरक्षण प्रशिक्षण प्राप्त गरे। <ref name=rirt/> ==संरक्षण== ==पल== ==सामाजिक कार्य== ==लेखक== ==क्यारियर ईतिहास== ==प्रकाशनहरू== *१९७७ ''Dolpo'' - The World Behind Himalaya (English), Sarada Prakshan *१९७९ ''Tales of Kathmandu'' (English), Jorganesh Publication *१९८३ ''Look Down Not Up'' - Encounter Wildlife in Nepal (English), Sahayogi Prakshan *२००६ ''सोच'', Nepal Nature Publication *२००८ 'खोज'', Nepal Nature Publication *२००८ ''अन्संग हिरोज'' *२००८ ''कर्तब्यबोध अभियान'' *२००९ ''सोच अडियो'' *२००९ ''Paradise on My Backyard'' (English), Penguin Publication *२०१० ''म सक्छु'', Buddha Maya Publication *२०१० ''खोज अडियो'' *२०११ ''पल'' कथा, पटकथा र सिनेमा *२०१२ ''मोज'', बुद्ध माया प्रकाशन *२०१४ ''All the Best'' (English) *२०१७ ''कोष'', फाइन प्रिन्ट *२०२५ ''माँ बा'', पाणिनी प्रकाशन ==चयनित सम्मान र पुरस्कार== *2006 ''Paryatan Dharohar'' {{citation needed|date=November 2013}} *1998 ''Suprabal Gorkha Dakchin Bahu'', by HM King Birendra <ref name="ntt">{{cite web |author= |year=2004 |title=Journey of Karna Shakya from Forest to KGH |url=http://nepalicreation.blogspot.com/2007/06/journey-of-karna-sakya-from-forest-to.html |accessdate=November 24, 2013 |work=Nepal Travel Trade Reporter}}. Replicated at [http://bossnepal.com/karna-sakya-man-tourism-development-nepal/] {{Webarchive|url=https://archive.is/20131124104451/http://bossnepal.com/karna-sakya-man-tourism-development-nepal/|date=2013-11-24}}.</ref> *1988 ''Prakhat Trishakti Patta'', by MH King Birendra{{citation needed|date=November 2013}} *1982 ''Prabal Gorkha Dakchin Bahu'', by His Majesty King Birendra{{citation needed|date=November 2013}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली लेखकहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] 8lonre7i3l55bj60dv1qsd38bl743ax 1357843 1357842 2026-06-05T01:12:30Z Nawaraj Ghimire 15628 1357843 wikitext text/x-wiki {{ज्ञानबाकस/जीवनी | नाम = कर्ण शाक्य | तस्वीर = Karna Shakya.jpg | तस्वीर आकार = | तस्वीर शीर्षक = कर्ण शाक्य | उपनाम = | जन्म मिति = सन् १९४३ अप्रिल २ | जन्मस्थान = [[काठमाडौँ]] | मृत्यु मिति = | मृत्युस्थान = | कार्यक्षेत्र = [[अध्यापन]], [[लेखन]], [[प्रयटन]], [[समाज सेवा]] | राष्ट्रियता = [[नेपाली]] | भाषा = [[नेपाली]] | शिक्ष = बीएससी, एआईएफसी | काल = | विधा = | विषय = | आन्दोलन = | पहिलो कृति = सन् १९७७ The World Behind Himalaya (English) | हस्ताक्षर = | वेबपेज = | मुख्य काम = }} '''कर्ण शाक्य''' सन् १९४३ अप्रिल २ मा जन्मेको एक नेपाली पर्यावरणविद्, संरक्षणवादी, होटल उद्यमी, लेखक, र समाजसेवी हुन्। शाक्य शैक्षिक योग्यता द्वारा एक वनस्थानी छन्। उनले वन्यजीव अधिकारीको रूपमा काम गरे र नेपालमा पहिलो राष्ट्रिय पार्क स्थापना गर्न अग्रसर गरे। उनले सरकारी जागिरबाट सन् १९७० राजीनामा दिएर पर्यटन व्यवसायमा प्रवेश गरे पछि सोच लगायतका धेरै प्रख्यात कृतिहरू बजारमा ल्याए। उनको स्वामित्वमा काठमाडौँ, पोखरा, चितवन र लुम्बिनी जस्ता प्रमुख पर्यटन शहरहरूमा इको-फ्रेन्डली होटल्सहरू रहेको छन्। ==प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा== '''कर्ण शाक्य'''को जन्म सन् १९४३ अप्रिल २ मा नेपालको काठमाडौँमा भएको थियो। शाक्यले सन् १९६७ मा देहरादून, भारतको भारतीय वन कलेजबाट वानिकीमा एआईएफसी स्नातकोत्तर गरे। <ref name=rirt>{{cite book |title=Readings in Rural Tourism 1st Edition |editor=Rudra Prasad Updahyay |publisher=Sunlight Publication |year=2008 |isbn=9789937804479}}</ref><ref name="hotel entrepreneur">Surath Giri. [http://www.samriddhi.org/userfiles/pdf/entrepreneurs-stories/karna-shakya_KGH.pdf Story of an Entrepreneur: Mr. Karna Shakya (Owner, Kathmandu Guest House)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131202235314/http://www.samriddhi.org/userfiles/pdf/entrepreneurs-stories/karna-shakya_KGH.pdf |date=2013-12-02 }}, Samriddhi.</ref> उनले कोनम्बरा योजना र नेचर रिक्रिएसन मैनेजमेन्ट कोर्स अन्तर्गत अमेरिकाको विभिन्न राष्ट्रिय निकुञ्जहरूमा क्यानाडा र संयुक्त राज्य अमेरिका अन्तर्गतको विभाग अन्तर्गत क्यानबेरा अस्ट्रेलिया वन प्रशासनमा विशेष संरक्षण प्रशिक्षण प्राप्त गरे। <ref name=rirt/> ==संरक्षण== ==पल== ==सामाजिक कार्य== ==लेखक== ==क्यारियर ईतिहास== ==प्रकाशनहरू== *१९७७ ''Dolpo'' - The World Behind Himalaya (English), Sarada Prakshan *१९७९ ''Tales of Kathmandu'' (English), Jorganesh Publication *१९८३ ''Look Down Not Up'' - Encounter Wildlife in Nepal (English), Sahayogi Prakshan *२००६ ''सोच'', Nepal Nature Publication *२००८ 'खोज'', Nepal Nature Publication *२००८ ''अन्संग हिरोज'' *२००८ ''कर्तब्यबोध अभियान'' *२००९ ''सोच अडियो'' *२००९ ''Paradise on My Backyard'' (English), Penguin Publication *२०१० ''म सक्छु'', Buddha Maya Publication *२०१० ''खोज अडियो'' *२०११ ''पल'' कथा, पटकथा र सिनेमा *२०१२ ''मोज'', बुद्ध माया प्रकाशन *२०१४ ''All the Best'' (English) *२०१७ ''कोष'', फाइन प्रिन्ट *२०२५ ''माँ बा'', पाणिनी प्रकाशन ==चयनित सम्मान र पुरस्कार== *2006 ''Paryatan Dharohar'' {{citation needed|date=November 2013}} *1998 ''Suprabal Gorkha Dakchin Bahu'', by HM King Birendra <ref name="ntt">{{cite web |author= |year=2004 |title=Journey of Karna Shakya from Forest to KGH |url=http://nepalicreation.blogspot.com/2007/06/journey-of-karna-sakya-from-forest-to.html |accessdate=November 24, 2013 |work=Nepal Travel Trade Reporter}}. Replicated at [http://bossnepal.com/karna-sakya-man-tourism-development-nepal/] {{Webarchive|url=https://archive.is/20131124104451/http://bossnepal.com/karna-sakya-man-tourism-development-nepal/|date=2013-11-24}}.</ref> *1988 ''Prakhat Trishakti Patta'', by MH King Birendra{{citation needed|date=November 2013}} *1982 ''Prabal Gorkha Dakchin Bahu'', by His Majesty King Birendra{{citation needed|date=November 2013}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली लेखकहरू]] [[श्रेणी:काठमाडौँका मानिसहरू]] tw7nv2tyqoz29rvqcjkm98cf2gpll7n 0 111355 1357878 1327246 2026-06-05T07:38:24Z Bishaldev100 28807 /* २० औँ शताब्दी */ 1357878 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Woman_operator_operating_milling_machine_-_DPLA_-_34dc4b36bfa1d73f44c4d6983b12f77c_(cropped).jpg|अङ्गुठाकार|मिलिङ मेसिन चलाउँदै गरेकी एक महिला।]] '''यान्त्रिकरण''' भनेको मानिस वा पशुहरूको मद्दतले गर्ने काम [[कल|मेशिन]]हरूद्वारा काम गर्ने प्रक्रिया हो। ==इतिहास== ===प्राचीन काल=== [[पानी घट्ट]]हरू रोमन कालदेखिका थिए र अन्न पिस्न र सिँचाइको पानी उठाउन प्रयोग गरिन्थ्यो। ३१ ईस्वीमा चीनमा ब्लास्ट फर्नेसहरूमा पानीबाट चल्ने धौंकीहरू प्रयोग गरिन्थ्यो। <ref>{{cite book |title=The Genius of China: 3000 years of science, discovery and invention |url=https://archive.org/details/geniusofchina3000temp/page/55 |url-access=limited |last1=Temple |first1= Robert |author2=Joseph Needham |year=1986 |publisher=Simon and Schuster |location=New York |page=55 |isbn=9780671620288 | postscript = <Based on the works of Joseph Needham>}}</ref> १३ औं शताब्दीसम्ममा, पानीघट्टबाट काठ चिर्ने आरामिल<ref name ="McNeil1990">{{cite book |title=An Encyclopedia of the History of Technology |last=McNeil |first=Ian |year=1990 |publisher=Routledge |location=London |isbn=0-415-14792-1 |url=https://archive.org/details/isbn_9780415147927 |url-access=registration }}</ref> र ट्रिप हथौडा सञ्चालन हुन्थ्यो। यसबाट कपडा तान्न सकिन्थ्यो र पछि कागज बनाउनको लागि सुती कपडाको पल्प बनाइन्थ्यो। ===औद्योगिक क्रान्ति === [[चित्र:Bonsack_machine.png|अङ्गुठाकार|१८८० मा जेम्स अल्बर्ट बोनस्याक द्वारा विकसित कल, यो कलले हरेक घण्टा झन्डै २०० चुरोट बनाउन सक्छ।]] ===२० औँ शताब्दी === २० औं शताब्दीको सुरुवातसम्ममा मेसिनहरूमा पहिलेको कुशल शिल्पकारले गर्ने जटिल कार्यहरू गर्ने क्षमता विकास भयो। <ref name="Jerome 1934"/><ref name="Jerome 1934">{{Cite book | last1=Jerome | first1=Harry| title=Mechanization in Industry, National Bureau of Economic Research | year=1934 | url=https://www.nber.org/chapters/c5238.pdf }}</ref> उदाहरणको लागि १९०५ मा विकसित गिलास बोतल बनाउने मेसिनलाई लिन सकिन्छ। यसले उच्च तलब पाउने गिलास ब्लोअरहरू र बाल श्रम सहयोगीहरूलाई प्रतिस्थापन गर्‍यो र गिलास बोतलहरूको [[बृहत उत्पादन]]को सुरुवात गर्‍यो।<ref>{{ Cite web | title = The American Society of Mechanical Engineers Designates the Owens "AR" Bottle Machine as an International Historic Engineering Landmark | year = 1983 | url = http://files.asme.org/ASMEORG/Communities/History/Landmarks/5612.pdf | url-status = dead | archive-url = https://web.archive.org/web/20130405015937/http://files.asme.org/ASMEORG/Communities/History/Landmarks/5612.pdf | archive-date = 2013-04-05 }}</ref> १९०० पछि कारखानाहरूमा विद्युतीकरण भयो, र थप जटिल मेकानिकल कार्यहरू गर्न [[विद्युतीय मोटर]]हरू र नियन्त्रणहरू प्रयोग गरियो। यसको परिणामस्वरूप लगभग सबै सामानहरू यान्त्रिक प्रक्रियाबाट उत्पादन गर्न सम्भव भयो। ===श्रेणी === ===सैन्य उपयोग=== ==यान्त्रिक-मानव श्रम== ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] ==सन्दर्भ सामाग्री== [[श्रेणी:मेकानिकल इन्जिनियरिङ]] dsg8i5eufnw872s1clhkifm7x6tqbd5 0 111431 1357876 1220008 2026-06-05T07:16:47Z Bishaldev100 28807 /* मृत्यु */ 1357876 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Sadi_Carnot.jpeg|right|thumb|404x404px|सादी कार्नो ]] '''निकोला लेयोनर सादी कार्नो''' ({{IPA-fr|nikɔla leɔnaʁ sadi kaʁno}}; १ जुन १७९६ – २४ अगस्ट १८३२) एक फ्रान्सेली यान्त्रिक इन्जिनियर, सैन्य वैज्ञानिक र फ्रान्सेली सेनाका भौतिक वैज्ञानिक थिए जसलाई प्रायः "उष्मागतिकीको पिता"को रूपमा वर्णन गरिन्छ। कोपर्निकसले जस्तै उनले ''आगोको गतिशील शक्ति र यसलाई प्रयोग गर्ने इन्जिनहरू'' नामक एक पुस्तक प्रकाशित गरेका थिए। कोपर्निकसले जस्तै उनले सन् १८२४ मा २७ वर्षको उमेरमा ''आगोको गतिशील शक्ति र यसलाई प्रयोग गर्ने इन्जिनहरू'' नामक एक पुस्तक प्रकाशित गरेका थिए। जुन [[ताप इन्जिन]]को अधिकतम दक्षताको पहिलो सफल सिद्धान्त थियो। यस कामलाई उनले पूर्णतया नयाँ शास्त्रको रूपमा उष्मागतिकी अन्तर्गत स्थापना गरेका थिए। 'कार्नो दक्षता', कार्नो प्रमेय, कार्नो ताप इन्जिन इत्यादि उनका योगदानहरू हुन्। == परिचय == कार्नोटको [[पेरिस]]मा जन्म भएको थियो। १८१२ मा कार्नोट पलिटेक्निक शिक्षालयमा प्रवेश गरे तर अध्ययन छोडेर [[अभियन्ता|ईन्जिनियर]]को पद ग्रहण गरे। १८१९ मा, उनले सेनाको परीक्षा उत्तीर्ण गरे र लेफ्टिनेन्टको दर्जा पाए। पछि उनले गणित, रसायन विज्ञान, इतिहास, प्रविधि, शासकीय सरकारी अर्थव्यवस्था आदि विषयहरूको अध्ययन गरे। उनले [[सङ्गीत|संगीत]], [[ललित कला]], व्यायाम खेल, पौडी, हतियार आदिको पनि राम्रो अभ्यास गरेका थिए। उनी १८२७ मा क्याप्टेन भए पछि १८२८ मा जागिर छोडे। उनी एक आधारभूत र गम्भीर चिन्तक थिए। उनी केवल एउटा पुस्तक प्रकाशित गर्न पाए, जहाँ उनको वैज्ञानिक अनुसन्धानको बारेमा थोरै चर्चा छ। उनका लेखहरूको पाण्डुलिपि सुरक्षित गरिएको छ जसले त्यसले तापको वास्तविक प्रकृति उनले बुझेको भनेर देखाउँदछ। यसमा ती प्रयोगको पनि वर्णण जुन [[जेम्स प्रेस्कट जुल]] र अन्य वैज्ञानिकहरूले पछि तापको मेकानिकल बराबर लिन सक्ने परीक्षणहरूको गरेका थिए। [[उष्मागतिकी|थर्मोडायनामिक्स]]को मौलिक सिद्धान्त अनुसार, उल्ट्याउन सकिने इञ्जिनको दक्षता ती तापमानमा निर्भर हुन्छ जुन यो बीचमा इन्जिन काम गर्दछ। यो सिद्धान्त कार्नोटको नै देन हो, त्यसैले यसको नाम 'कार्नोट सिद्धान्त' भयो। ==मृत्यु== १८३२ मा आएको [[हैजा]]को [[महामारी]] मा उनको मृत्यु भयो।<ref>{{harvnb|Birembaut|1974|p=370}}</ref> हैजाको सङ्क्रमणले गर्दा उनका सामान र लेखहरु उनी सँगै पुरियो। त्यसले गर्दा उनका केहि मात्र बैज्ञानिक रचनाहरु बाँकी रहेका छन्। == बाह्य कडीहरू == [[श्रेणी:फ्रान्सेली वैज्ञानिकहरू]] [[श्रेणी:ऊष्मागतिशास्त्री]] [[श्रेणी:हैजाबाट मृत्यु]] [[श्रेणी:सन् १७९६ मा जन्म]] [[श्रेणी:सन् १८३२ मा मृत्यु]] nkq1n02faxhpnlhhkd6ch4o7uo3gg4z 0 122194 1357821 1040128 2026-06-04T13:43:30Z Bishaldev100 28807 1357821 wikitext text/x-wiki '''प्रिन्स अफ पर्सिया''' [[जोर्डन मेकनर]]ले सिर्जना गरेको [[भिडियो गेम]] [[फ्रेन्चाइजी]] हो। यो गेम प्राचीन र मध्ययुगीन [[इरान]]का राजकुमारका विभिन्न रुपमा केन्द्रित कार्य-साहसिक गेमहरूको शृङ्खला वरिपरि निर्मित छ। प्रिन्स अफ पर्सिया खेल शृङ्खला विभिन्न कम्पनीहरूद्वारा विकसित र प्रकाशित गरिएको छ। शृङ्खलाको पहिलो दुई खेलहरू, प्रिन्स अफ पर्सिया र [[प्रिन्स अफ पर्सिया २: द स्याडो एन्ड द फ्लेम]] ब्रदरबन्डद्वारा सार्वजनिक गरिएको थियो। थ्रिडी कम्प्युटर ग्राफिक्स प्रयोग गरिएको 'प्रिन्स अफ पर्सिया थ्रिडी' रेड ओर्ब एन्टरटेन्मेन्टद्वारा विकसित गरिएको थियो र पर्सनल कम्प्युटरमा द लर्निङ कम्पनीद्वारा प्रकाशित गरिएको थियो। सन् २००३ देखि युबिसफ्टले [[प्रिन्स अफ पर्सिया:द स्यान्ड अफ टाइम]]बाट शृङ्खला विकास तथा प्रकाशन गर्न सुरु गरेको थियो। फ्रेन्चाइजीमा 'प्रिन्स अफ पर्सिया: द ग्राफिक नोभेल' र लेगो लाइन '[[लेगो प्रिन्स अफ पर्सिया]]' रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=http://www.edge-online.com/features/making-assassins-creed/|title=The Making Of: Assassin's Creed {{!}} Features {{!}} Edge Online|date=2013-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228044009/http://www.edge-online.com/features/making-assassins-creed/|archivedate=2013-12-28|accessdate=2018-04-21}}</ref> <ref>The series took inspiration from the novel ''[[Alamut (Bartol novel)|Alamut]]'' by the Slovenian writer [[Vladimir Bartol]], while building upon concepts from the ''Prince of Persia'' series.</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[प्रिन्स अफ पर्सिया:द स्यान्ड अफ टाइम]] *[[प्रिन्स अफ पर्सिया: वारियर विदिन]] * [[प्रिन्स अफ पर्सिया: द टू थ्रोन्स]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:भिडियो गेमहरू]] [[श्रेणी:प्रिन्स अफ पर्सिया गेम]] qbup0vqvqvtigcviz13m2otc7sqap91 1357822 1357821 2026-06-04T13:45:49Z Bishaldev100 28807 1357822 wikitext text/x-wiki [[File:Prince of Persia Logo.png|thumb|लोगो]]'''प्रिन्स अफ पर्सिया''' [[जोर्डन मेकनर]]ले सिर्जना गरेको [[भिडियो गेम]] [[फ्रेन्चाइजी]] हो। यो गेम प्राचीन र मध्ययुगीन [[इरान]]का राजकुमारका विभिन्न रुपमा केन्द्रित कार्य-साहसिक गेमहरूको शृङ्खला वरिपरि निर्मित छ। प्रिन्स अफ पर्सिया खेल शृङ्खला विभिन्न कम्पनीहरूद्वारा विकसित र प्रकाशित गरिएको छ। शृङ्खलाको पहिलो दुई खेलहरू, प्रिन्स अफ पर्सिया र [[प्रिन्स अफ पर्सिया २: द स्याडो एन्ड द फ्लेम]] ब्रदरबन्डद्वारा सार्वजनिक गरिएको थियो। थ्रिडी कम्प्युटर ग्राफिक्स प्रयोग गरिएको 'प्रिन्स अफ पर्सिया थ्रिडी' रेड ओर्ब एन्टरटेन्मेन्टद्वारा विकसित गरिएको थियो र पर्सनल कम्प्युटरमा द लर्निङ कम्पनीद्वारा प्रकाशित गरिएको थियो। सन् २००३ देखि युबिसफ्टले [[प्रिन्स अफ पर्सिया:द स्यान्ड अफ टाइम]]बाट शृङ्खला विकास तथा प्रकाशन गर्न सुरु गरेको थियो। फ्रेन्चाइजीमा 'प्रिन्स अफ पर्सिया: द ग्राफिक नोभेल' र लेगो लाइन '[[लेगो प्रिन्स अफ पर्सिया]]' रहेको छ।<ref>{{Cite web|url=http://www.edge-online.com/features/making-assassins-creed/|title=The Making Of: Assassin's Creed {{!}} Features {{!}} Edge Online|date=2013-12-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131228044009/http://www.edge-online.com/features/making-assassins-creed/|archivedate=2013-12-28|accessdate=2018-04-21}}</ref> <ref>The series took inspiration from the novel ''[[Alamut (Bartol novel)|Alamut]]'' by the Slovenian writer [[Vladimir Bartol]], while building upon concepts from the ''Prince of Persia'' series.</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[प्रिन्स अफ पर्सिया:द स्यान्ड अफ टाइम]] *[[प्रिन्स अफ पर्सिया: वारियर विदिन]] * [[प्रिन्स अफ पर्सिया: द टू थ्रोन्स]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:भिडियो गेमहरू]] [[श्रेणी:प्रिन्स अफ पर्सिया गेम]] qrchf229ftizwxb1uoj4cnovy5zw7as 0 127163 1357835 1357788 2026-06-05T00:56:53Z Nawaraj Ghimire 15628 1357835 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = मधेश प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = पर्सा जिल्ला#मधेश प्रदेश#नेपाल <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[मधेश प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[पर्सा जिल्ला|पर्सा]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-2/district-parsa/jirabhawani?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = अनोज चौधरी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = रेखा चौधरी <small> ([[नेपाली काङ्ग्रेस]]) | established_title = स्थापित | established_date = २०७३ फागुन २७ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 55.39<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=2&district=22&municipality=2|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 22677 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|27.19|84.72|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-newiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०५१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[सेढवा]] गाविसको कार्यालय | website = [https://jirabhawanimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[पर्सा जिल्ला]]का १० वटा [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका र नगरपालिका (सूची)">{{cite news|title=गाउँपालिका र नगरपालिका कुन जिल्लामा कति? (सूची)|url=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084|accessdate=२३ पौष २०७३|publisher=लोकान्तर|date=२३ पौष २०७३|ref=http://lokaantar.com/taja_samachar/2084}}</ref><ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २०७३ फागुन २७ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[सुपौली]], [[महादेवपट्टी]], [[सेढवा]], [[शङ्करसरैया]] र [[जीतपुर, पर्सा|जीतपुर]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। {{ठुटो}} ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या २२,६७७ रहेको छ भने यहाँ ४,८७१ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ जीराभवानी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[महादेवपट्टी]] || ६,३५५ || १२.०९ || ५२५.६४ |- | २ || [[सेढवा]] || ४,५८८ || ४.४८ || १०२४.११ |- | ३ || [[जीतपुर, पर्सा|जीतपुर]] || ४,६१७ || ७.९३ || ५८२.२२ |- | ४ || [[सुपौली]] || ३,१३५ || ४.८५ || ६४६.३९ |- | ५ || [[शङ्करसरैया]] || ३,९८२ || २६.०३ || १५२.९८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''२२,६७७''' || '''५५.३८''' || '''४०९.४८''' |} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{पर्सा जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcparsa.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, पर्सा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180208211700/http://www.ddcparsa.gov.np/ |date=2018-02-08 }} [[श्रेणी:पर्सा जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:मधेश प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] rii7ijuxi2zuexxipcbrazg6vr4b9vl 0 141059 1357865 1243563 2026-06-05T06:16:50Z Bishaldev100 28807 1357865 wikitext text/x-wiki '''महेशचन्द्र रेग्मी''' (डिसेम्बर १९२९-१० जुलाई २००३) नेपाल इतिहासकार र अभिलेखक थिए। उनी [[रमन म्याग्सेसे पुरस्कार|रामोन म्याग्सेसे पुरस्कार]] प्राप्त गर्ने पहिलो नेपाली हुन् ।<ref>{{Cite web |date= |title=About the Regmi Research Series |url=http://ebooks.library.cornell.edu/r/regmi/about.html |access-date=2013-09-02 |publisher=Ebooks.library.cornell.edu}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=02YwAAAAMAAJ|title=Land tenure and taxation in Nepal&nbsp;– Mahesh Chandra Regmi&nbsp;– Google Books}}</ref> रेग्मीले आर्थिक इतिहासका विभिन्न पक्षको खोज गरेर नेपालको इतिहासलेखन परम्परालाई फरक मोड दिए। रेग्मीका ‘अ स्टडी इन नेपाली इकोनमिक हिस्ट्र’ शीर्षकका दुई किताबले [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वीनारायण]]कालको [[गोरखा राज्य|गोर्खा]]देखि [[राणा शासन|राणाशासन]]को लगभग अन्त्यसम्मको नेपालको आर्थिक इतिहास बताउँछ । रेग्मीले "गोर्खालीले भौगोलिक ‘एकीकरण’ त गरे तर आर्थिक ‘एकीकरण’ को प्रयास भएन।" भन्ने कुरा पटक पटक उल्लेख गरेका छन्। ‘''किङ्स एन्ड पोलिटिकल लिडर्स अफ दी गोर्खा एम्पायर''’ वा ‘''इम्पेरियल गोर्खा'', ''एन एकाउन्ट अफ गोर्खाली रुल इन कुमाउँ''’, गोर्खाली कसरी साम्राज्यवादी चरित्रका थिए भन्ने व्याख्या पाइन्छ। "विजित क्षेत्रका जनताबाट उठाउने जति कुत सबै उठाइयो, झारा (ज्यालाबिनाको मजदुरी) तिराइयो, तर व्यवस्थित आर्थिक प्रणालीमा राज्यका सबै जनतालाई बाँध्ने काम भएन।" भनेर तत्कालीन शासकको आर्थिक नीतिको आलोचना गरेका छन् । <ref>{{Cite news|url=https://ekantipur.com/koseli/2015/12/26/20151226101015.html|title=इतिहास लेखनको ड्यासबोर्डमा महेशचन्द्र रेग्मी|last=पाठक|first=युग|date=पुस ११, २०७२|work=कान्तिपुर}}</ref> == जीवन == सन् १९२९ डिसेम्बरमा काठमाडौंमा संगीतकार (सितार बजाउने) परिवारमा जन्मेका थिए। रेग्मीले विद्यालय तहको शिक्षा घरमै लिएका थिए, काठमाडौंको [[त्रि-चन्द्र कलेज|त्रिचन्द्र कलेजमा]] चार वर्षसम्म बीएको शिक्षा पूरा गरे र [[पटना विश्वविद्यालय|पटना विश्वविद्यालयबाट]] आबद्ध थिए। कलकत्तामा किताब र कपडाको व्यापारमा हात परेपछि रेग्मी सन् १९५१ फेब्रुअरीमा [[राणा शासन]]को अन्त्य हुनुअघि नै नेपाल फर्किए । उनले [[राणा शासन]]को अन्त्यपछि नेपाल सरकारमा आफ्नो व्यावसायिक जीवन सुरु गरे। उनले धेरै वर्ष उद्योग विभागमा काम गरे। १९५५ को अन्ततिर कारण नखुलाई उनलाई बर्खास्त गरियो। उनले नेपालको कृषि प्रणालीको अनुसन्धान गरिरहेका अमेरिकी शिक्षाविद्लाई भेटे जो केही कागजातहरू अंग्रेजीमा अनुवाद गर्न खोजिरहेका थिए। यी मुख्यतया सन् १९५२–५३ को भूमिसुधार आयोगका रिपोर्टहरू थिए। रेग्मीले ति रिपोर्टहरूलाई अनुवाद गर्ने प्रयास गरे र उनलाई यो कुरामा चासो जाग्यो, र सन् १९५७ मा उनले यो "रेग्मी रिसर्च सेन्टर" सुरु गरे। सन् १९७७ मा उनले [[रमन म्याग्सेसे पुरस्कार|रामोन म्याग्सेसे पुरस्कार]] प्राप्त गरे। महेशचन्द्र रेग्मीको १० जुलाई २००३ को बिहान मृत्यु भयो <ref>http://old.himalmag.com/component/content/article/4218-the-death-of-a-peoples-historian.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202094212/http://old.himalmag.com/component/content/article/4218-the-death-of-a-peoples-historian.html |date=2021-12-02 }}</ref> == पुस्तक == === ‘ल्यान्ड टेन्योर एन्ड ट्याक्सेसन इन नेपाल’ === * {{ouvrage|langue=en| titre=Land Tenure and Taxation in Nepal|volume=2| éditeur=Institute of International Studies, University of California| année=1963}} === ‘अ स्टडी इन नेपाली इकोनोमिक हिस्ट्री : १७६८–१८४७’ === === ‘एन इकोनोमिक हिस्ट्री अफ नेपाल : १८४६–१९०१’ === === ‘ल्यान्ड ओनरसिप इन नेपाल’ === === थ्याच्ड हट्स एन्ड स्टुको प्यालेसेज’ === === ‘इम्पेरियल गोर्खा’ === रेग्मीले [[कुमाऊँ मण्डल|कुमाउँ]]मा गोर्खाली शासनको २५ वर्षलाई मूल्यांकन गरेका छन् । गोर्खाली राज्यविस्तारको मूल चरित्र उपनिवेशवादी थियो । गोर्खाली प्रशासकले कुमाउँमा गरेको अत्याचारको कथा त्यहाँको लोकगीतमा अझै सुरक्षित छ ।<ref>{{Cite news|url=https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-28/20170923113429.html|title=इतिहासका विपरीत धार : महेशचन्द्र रेग्मी|last=पाठक|first=युग|date=आश्विन १२, २०७४|work=कान्तिपुर}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [https://www.digitalhimalaya.com/collections/journals/regmi/ Regmi Research Series] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:म्याग्सेसे पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:नेपालका इतिहासकारहरू]] 1ts9jb0hdljsvbdxapqq39ulvpsnahh 1357866 1357865 2026-06-05T06:17:44Z Bishaldev100 28807 /* जीवन */ 1357866 wikitext text/x-wiki '''महेशचन्द्र रेग्मी''' (डिसेम्बर १९२९-१० जुलाई २००३) नेपाल इतिहासकार र अभिलेखक थिए। उनी [[रमन म्याग्सेसे पुरस्कार|रामोन म्याग्सेसे पुरस्कार]] प्राप्त गर्ने पहिलो नेपाली हुन् ।<ref>{{Cite web |date= |title=About the Regmi Research Series |url=http://ebooks.library.cornell.edu/r/regmi/about.html |access-date=2013-09-02 |publisher=Ebooks.library.cornell.edu}}</ref><ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=02YwAAAAMAAJ|title=Land tenure and taxation in Nepal&nbsp;– Mahesh Chandra Regmi&nbsp;– Google Books}}</ref> रेग्मीले आर्थिक इतिहासका विभिन्न पक्षको खोज गरेर नेपालको इतिहासलेखन परम्परालाई फरक मोड दिए। रेग्मीका ‘अ स्टडी इन नेपाली इकोनमिक हिस्ट्र’ शीर्षकका दुई किताबले [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वीनारायण]]कालको [[गोरखा राज्य|गोर्खा]]देखि [[राणा शासन|राणाशासन]]को लगभग अन्त्यसम्मको नेपालको आर्थिक इतिहास बताउँछ । रेग्मीले "गोर्खालीले भौगोलिक ‘एकीकरण’ त गरे तर आर्थिक ‘एकीकरण’ को प्रयास भएन।" भन्ने कुरा पटक पटक उल्लेख गरेका छन्। ‘''किङ्स एन्ड पोलिटिकल लिडर्स अफ दी गोर्खा एम्पायर''’ वा ‘''इम्पेरियल गोर्खा'', ''एन एकाउन्ट अफ गोर्खाली रुल इन कुमाउँ''’, गोर्खाली कसरी साम्राज्यवादी चरित्रका थिए भन्ने व्याख्या पाइन्छ। "विजित क्षेत्रका जनताबाट उठाउने जति कुत सबै उठाइयो, झारा (ज्यालाबिनाको मजदुरी) तिराइयो, तर व्यवस्थित आर्थिक प्रणालीमा राज्यका सबै जनतालाई बाँध्ने काम भएन।" भनेर तत्कालीन शासकको आर्थिक नीतिको आलोचना गरेका छन् । <ref>{{Cite news|url=https://ekantipur.com/koseli/2015/12/26/20151226101015.html|title=इतिहास लेखनको ड्यासबोर्डमा महेशचन्द्र रेग्मी|last=पाठक|first=युग|date=पुस ११, २०७२|work=कान्तिपुर}}</ref> == जीवन == सन् १९२९ डिसेम्बरमा काठमाडौंमा संगीतकार (सितार बजाउने) परिवारमा जन्मेका थिए। रेग्मीले विद्यालय तहको शिक्षा घरमै लिएका थिए, काठमाडौंको [[त्रि-चन्द्र कलेज|त्रिचन्द्र कलेजमा]] चार वर्षसम्म बीएको शिक्षा पूरा गरे र [[पटना विश्वविद्यालय|पटना विश्वविद्यालयबाट]] आबद्ध थिए। कलकत्तामा किताब र कपडाको व्यापारमा हात परेपछि रेग्मी सन् १९५१ फेब्रुअरीमा [[राणा शासन]]को अन्त्य हुनुअघि नै नेपाल फर्किए । उनले [[राणा शासन]]को अन्त्यपछि नेपाल सरकारमा आफ्नो व्यावसायिक जीवन सुरु गरे। उनले धेरै वर्ष उद्योग विभागमा काम गरे। १९५५ को अन्ततिर कारण नखुलाई उनलाई बर्खास्त गरियो। उनले नेपालको कृषि प्रणालीको अनुसन्धान गरिरहेका अमेरिकी शिक्षाविद्लाई भेटे जो केही कागजातहरू अंग्रेजीमा अनुवाद गर्न खोजिरहेका थिए। यी मुख्यतया सन् १९५२–५३ को भूमिसुधार आयोगका रिपोर्टहरू थिए। रेग्मीले ति रिपोर्टहरूलाई अनुवाद गर्ने प्रयास गरे र उनलाई यो कुरामा चासो जाग्यो, र सन् १९५७ मा उनले यो "रेग्मी रिसर्च सेन्टर" सुरु गरे। सन् १९७७ मा उनले [[रमन म्याग्सेसे पुरस्कार|रामोन म्याग्सेसे पुरस्कार]] प्राप्त गरे। महेशचन्द्र रेग्मीको १० जुलाई २००३ को बिहान मृत्यु भयो <ref>http://old.himalmag.com/component/content/article/4218-the-death-of-a-peoples-historian.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211202094212/http://old.himalmag.com/component/content/article/4218-the-death-of-a-peoples-historian.html |date=2021-12-02 }}</ref> == पुस्तक == * ‘ल्यान्ड टेन्योर एन्ड ट्याक्सेसन इन नेपाल’ *{{ouvrage|langue=en| titre=Land Tenure and Taxation in Nepal|volume=2| éditeur=Institute of International Studies, University of California| année=1963}} * ‘अ स्टडी इन नेपाली इकोनोमिक हिस्ट्री : १७६८–१८४७’ * ‘एन इकोनोमिक हिस्ट्री अफ नेपाल : १८४६–१९०१’ * ‘ल्यान्ड ओनरसिप इन नेपाल’ * थ्याच्ड हट्स एन्ड स्टुको प्यालेसेज’ * ‘इम्पेरियल गोर्खा’ रेग्मीले [[कुमाऊँ मण्डल|कुमाउँ]]मा गोर्खाली शासनको २५ वर्षलाई मूल्यांकन गरेका छन् । गोर्खाली राज्यविस्तारको मूल चरित्र उपनिवेशवादी थियो । गोर्खाली प्रशासकले कुमाउँमा गरेको अत्याचारको कथा त्यहाँको लोकगीतमा अझै सुरक्षित छ ।<ref>{{Cite news|url=https://ekantipur.com/ampnews/2017-09-28/20170923113429.html|title=इतिहासका विपरीत धार : महेशचन्द्र रेग्मी|last=पाठक|first=युग|date=आश्विन १२, २०७४|work=कान्तिपुर}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [https://www.digitalhimalaya.com/collections/journals/regmi/ Regmi Research Series] [[श्रेणी:सन् १९२९ मा जन्म]] [[श्रेणी:म्याग्सेसे पुरस्कार विजेताहरू]] [[श्रेणी:नेपालका इतिहासकारहरू]] bpul8ek3s73kfk0pvap20k7le2gd8li 0 144083 1357879 1281411 2026-06-05T07:38:44Z Bishaldev100 28807 1357879 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Bonsack_machine.png|दायाँ|अङ्गुठाकार|400x400पिक्सेल| १८८० मा जेम्स अल्बर्ट बोनस्याक द्वारा विकसित कल, यो कलले हरेक घण्टा झन्डै २०० चुरोट बनाउन सक्छ।]] कुनै पनि गतिविधि गर्न [[ऊर्जा]] प्रयोग गर्ने कुनै पनि उपकरणलाई '''कल''', '''यन्त्र''', अथवा '''मेसिन''' भनिन्छ '''।''' [[सरल यन्त्र]] भनेको त्यस्तो उपकरण हो जसले लागू गरिएको बलको परिमाण फेरिने गर्छ तर आफैंमा कुनै [[ऊर्जा]] राख्दैन। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[यान्त्रिकरण]] ebysolyyildt6lh3lzesg8k5jl5ybgu 0 145271 1357832 1324496 2026-06-04T17:18:35Z Bishaldev100 28807 /* प्रहार क्रेटर */ 1357832 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Aristarchus_and_Herodotus_craters_Apollo_15.jpg|दायाँ|अङ्गुठाकार|[[चन्द्रमा|चन्द्रमामा]] अरिस्टार्कस र हेरोडोटस क्रेटरहरू, एपोलो १५ द्वारा लिइएको तस्बिर ]] '''क्रेटर''' भनेको कुनै [[खगोलीय वस्तु|आकाशीय पिण्डमा]] रहेको गोल वा लगभग गोलाकार खाल्डो हो जुन कुनै विस्फोटक ढङबाट बनेको हुन्छ, चाहे त्यो [[ज्वालामुखी]] विस्फोट होस्, अन्तरिक्षबाट खसेको [[उल्का पिण्ड|उल्कापिण्ड]] होस्, वा जमिन भित्रको कुनै अन्य विस्फोट होस्। विस्फोटको कारण प्राकृतिक वा कृत्रिम हुन सक्छ (जस्तै आणविक बमको विस्फोट) हुन सक्छ। यदि स्थिति अनुकूल छ भने, क्रेटर एउटा [[क्रेटर ताल]]मा परिणत हुन सक्छ।<ref>John Arthur Thomson, ''Mountain and Moorland'' (1921), p. 33.</ref> यसको लागि क्रेटरमा तुलनात्मक रूपमा समतल र ठोस पर्खालहरू हुनु आवश्यक छ, र बाढीको पानी, वर्षा, हिउँ, मुहानहरू, वा अन्य भूमिगत पानी जस्ता पानीको स्रोत हुनु आवश्यक छ। <ref>{{cite book |last1= Scott |first1= William Berryman |year= 1922 |title= Physiography: The Science of the Abode of Man |location= New York |publisher= P.F. Collier & Son |pages= 101 |oclc= 7015885 |url= }}</ref><ref>{{cite book |title= Science and Technology Encyclopedia |publisher= University of Chicago Press |year= 2000 |pages= 78, 131 }}</ref> ==शब्द उत्त्पति == अंग्रेजीमा "क्रेटर" शब्दको प्रयोग १७ औं शताब्दीमा मात्र सुरु भएको थियो, र यसको मूल शब्द ग्रीकबाट आएको हो। ==प्रकार== क्रेटरका केहि प्रकार निम्नानुसार छन् - ===प्रहार क्रेटर === {{मुख्य|प्रहार क्रेटर}} * प्रहार क्रेटर कुनै खगोलीय पिण्डमा सानो वस्तु धेरै उच्च गतिमा ठोक्किँदा बन्छ। ===ज्वालिमुखी क्रेटर=== [[ज्वालामुखी|ज्वालामुखि]] विस्फोटबाट बन्ने क्रेटर ज्वालामुखी क्रेटर ज्वालामुखी गतिविधिको कारणले गर्दा जमिनमा रहेको कचौरा स्वरुपको खाल्डो हो, जुन सामान्यतया ज्वालामुखीको मुख माथि अवस्थित हुन्छ।<ref>{{Cite web |title= Volcanic Craters |website= nps.gov |publisher= [[National Park Service]] |language= en |url= https://www.nps.gov/articles/000/volcanic-craters.htm |access-date= 2022-10-21 }}</ref> ===भूस्खलन क्रेटर === जमिनमुनि विस्फोट (प्रायः आणविक परीक्षण विस्फोट) को कारण जमिन भत्किँदा सिर्जना भएको * उम्लिरहेको लाभासँग पानी मिसिएर विस्फोट हुँदा बनेको [[मार (क्रेटर)]] ===पिट क्रेटर=== पिट क्रेटर गुफा वा खाल्डोमाथिको छाना भत्किँदा बनेको खाल्डो हो। पिट क्रेटर बुध ग्रह, शुक्र,<ref>{{cite web |last= Davey |display-authors= etal |title= Pit Crater Chain Clustering in Ganaki Planitia, Venus: Observations and Implications |website= lpi.usra.edu |publisher= LPSC |url= http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2012/pdf/1681.pdf }}</ref><ref>{{cite journal |last1= Davey |first1= S.C. |last2= Ernst|first2= R.E. |last3= Samson |first3= C. |last4= Grosfils |first4= E.B. |date= 8 January 2013 |title= Hierarchical clustering of pit crater chains on Venus |journal= Canadian Journal of Earth Sciences |volume= 50 |issue= 1 |pages= 109–126 |bibcode= 2013CaJES..50..109D |doi= 10.1139/cjes-2012-0054 }}</ref> [[पृथ्वी]], [[मङ्गल ग्रह|मंगल ग्रह]],<ref>{{cite web |last= Wyrick |display-authors= etal |title= Pit Crater Chains Across the Solar System |website= lpi.usra.edu |url= http://www.lpi.usra.edu/meetings/lpsc2010/pdf/1413.pdf }}</ref> र [[चन्द्रमा]]मा भेटिन्छ।<ref>{{cite web |title= Planetary Analog Sites: 3. Pit Craters |publisher= University of Hawaii |date= 5 March 2015 |url= https://www.higp.hawaii.edu/prpdc/pva/briefs/3.Pit_Craters.pdf |access-date= 23 February 2019 }}</ref> ===विस्फोट क्रेटर=== जमिनमुनि विस्फोटबाट भग्नावशेष बाहिर निस्कँदा (अर्थात्, पहिरोबाट नबनेको) बनेको ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} qswxu7k87n1j3c2dfht936dxo93wo37 2 150418 1357816 2026-06-04T13:14:11Z Aasikraj01 79094 नया लेख दुर्जनको बारेमा देवताको 1357816 wikitext text/x-wiki दुर्जन देवता दुर्जन देवता नेपालको सुदूरपश्चिम प्रदेशको बुङ्गल क्षेत्रस्थित डिल गाउँमा पुजिने एक स्थानीय देवता हुन्। स्थानीय जनविश्वास अनुसार उनी बाइसबान देवताका राजा देवता मानिन्छन्। ओखेडा परिवारका कुलदेवताको रूपमा समेत पूजा गरिने दुर्जन देवतालाई सत्य, न्याय र धर्मका प्रतीकका रूपमा श्रद्धा गरिन्छ। परिचय स्थानीय परम्परा अनुसार दुर्जन देवता तेही गाउँमा उत्पन्न भएका जड़जीवे सतिजुगे देवता मानिन्छन्। गाउँका बासिन्दाहरूले उनलाई सत्य र न्याय प्रदान गर्ने देवताको रूपमा सम्मान गर्दछन्। जनविश्वास अनुसार दुर्जन देवता झुटो नबोल्ने, जुठो नखाने तथा सत्यको मार्गमा हिँड्ने देवता हुन्। उनी अदुधालाई दूध र अपुतालाई पुत्र दिने कृपालु देवताको रूपमा पनि परिचित छन्। स्थानीय मान्यता अनुसार दुर्जन देवता अन्यायमा परेकाहरूलाई न्याय दिलाउने तथा दुःखमा परेकाहरूको सहारा बन्ने देवता हुन्। उनलाई बाउसा अर्थात् राक्षसका कालका रूपमा समेत वर्णन गरिन्छ। केही स्थानीय धार्मिक विश्वासहरूमा दुर्जन देवताको स्वरूप र कार्य भगवान विष्णुसँग मिल्ने भएकाले उनलाई भगवान विष्णुको अंश वा अवतारका रूपमा पनि मान्ने गरिन्छ। स्वरूप स्थानीय जनविश्वास अनुसार दुर्जन देवताले सपनामा विभिन्न स्वरूपमा दर्शन दिने गर्दछन्। कहिलेकाहीँ उनी सानो बालकको रूपमा तथा कहिलेकाहीँ ब्राह्मणको रूपमा देखिने विश्वास गरिन्छ। त्यस्तै उनका बानहरू नन्दी (बैल) को स्वरूपमा देखिने जनविश्वास पनि रहेको छ। पूजा तथा परम्परा दुर्जन देवताको मुख्य पूजा चैत महिनाको चैते दशैंको अष्टमीमा गरिन्छ। त्यसैगरी असोज महिनाको नवरात्रिमा पाँच दिनसम्म नौरता बसेर अष्टमीका दिन जमरा काटी सबैभन्दा पहिले दुर्जन देवतालाई चढाउने परम्परा रहेको छ। पूजाको अवसरमा सम्पूर्ण गाउँ सहभागी हुने जात्रा आयोजना गरिन्छ। गाउँमाथि रहेको ककर्कन्ना माणौमा धार्मिक कार्यक्रम सञ्चालन गरिने र देवता धामीमा चल्ने विश्वास गरिन्छ। दुर्जन देवतालाई विशेष रूपमा दूध चढाइने परम्परा रहेको छ। पूजा गाउँका पुजारीद्वारा सम्पन्न गरिन्छ। स्थानीय मान्यता अनुसार पूजा लगाउने क्रममा पुजारीलाई कसैले देख्न वा पूजा विधि थाहा पाउन सक्दैन। बाइसबान देवतासँग सम्बन्धित परम्पराअनुसार अन्य देवताहरूका लागि बोका चढाइने तथा त्यसपछि गाउँलेहरू एकसाथ बसेर प्रसाद ग्रहण गर्ने चलन रहेको छ। यस परम्पराले गाउँको सामाजिक एकता, सद्भाव तथा सामूहिक संस्कृतिलाई बलियो बनाउने विश्वास गरिन्छ। महत्व डिल गाउँका बासिन्दाहरूको धार्मिक तथा सामाजिक जीवनमा दुर्जन देवताको विशेष स्थान रहेको छ। स्थानीय परम्परा अनुसार कुनै पनि महत्वपूर्ण कार्य आरम्भ गर्नु अघि गाउँलेहरूले दुर्जन देवताको आशीर्वाद वा अनुमति लिने गर्दछन्। जनविश्वास अनुसार कसैले अन्याय गरेको अवस्थामा दुर्जन देवताले सत्यको रक्षा गर्ने तथा न्याय दिलाउने कार्य गर्दछन्। यस कारण दुर्जन देवता धार्मिक आस्थाका केन्द्र मात्र नभई गाउँको सामाजिक न्याय, सत्य र एकताको प्रतीकका रूपमा पनि सम्मानित छन्। फाग दुर्जन देवताको जात्रा तथा पूजाका अवसरमा परम्परागत फागहरू गाइन्छन्। तीमध्ये प्रचलित केही फागहरू यस प्रकार छन्: «“तुत भन्थी कौसेल्या मेरो बालो, नाई बालो छमै छम खेल। तमुन बालाका पैतोली, नाई बालो छमै छम खेल।”» «“लिपीछिपी मण्डप गैरि, गबिउरो तारे हुन्ना। अनैरुपी बाला, बालात हुन्ना दुर्जन देउ।”» «“उदाय सुरज जसा दुर्जन आए, सारन सुय जसा दुर्जन आए।”» «“चल हो दुर्जन गुसाईं, बडिभैगै बार।”» स्थानीय परम्परा अनुसार फाग गाउने क्रममा देवता धामीमा अवतरण हुने विश्वास गरिन्छ र धामी चल्ने परम्परा आजसम्म जीवित रहेको मानिन्छ। निष्कर्ष दुर्जन देवता डिल गाउँका जनताको आस्था, विश्वास, न्याय र एकताको केन्द्रबिन्दुका रूपमा स्थापित स्थानीय देवता हुन्। पुस्तौंदेखि चलिआएको पूजा, जात्रा, फाग तथा धार्मिक परम्पराले गाउँको सांस्कृतिक पहिचानलाई निरन्तरता दिएको छ। स्थानीय समुदायमा दुर्जन देवता सत्य, न्याय र धर्मका प्रतीकका रूपमा सम्मानित छन्। plwdlbpse7cx16q1h8vhbkmx7oji3r5 0 150419 1357817 2026-06-04T13:34:34Z Ramesh Deuba 37151 नयाँ लेख 1357817 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आनन्द–मिलिन्द | image = Anand milind 20988 hnsmhard Igjnldia howcroed.jpg | caption = | birth_date = | birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | occupation = सङ्गीतकार | years_active = १९८३–हालसम्म | spouse = | children = | father = [[चित्रगुप्त (संगीतकार)]] | othername = }} '''आनन्द–मिलिन्द''' भारतीय सङ्गीतकार जोडी हुन्, जसमा दाजुभाइ आनन्द श्रीवास्तव र मिलिन्द श्रीवास्तव समावेश छन्। प्रसिद्ध सङ्गीतकार [[चित्रगुप्त (संगीतकार)|चित्रगुप्त]]का पुत्र रहेका उनीहरूले २०० भन्दा बढी [[बलिउड]] चलचित्रहरूमा सङ्गीत दिएका छन्।<ref>{{cite web |author=Rajiv Vijayakar|title=Chitra Gupta: Low-profile composer|url=http://indianexpress.com/entertainment/old/20020208/mcov.html|date=8 February 2002|work=Screen|access-date=3 July 2009}} {{dead link|date=December 2018}}</ref> दुवैले सन् १९८४ मा ''[[अब आएगा मज़ा]]'' चलचित्रबाट सङ्गीतकारको रूपमा पदार्पण गरेका थिए र सन् १९८८ मा ''[[कयामत से कयामत तक]]'' मार्फत ठूलो सफलता प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|last=Mannan|first=M. A.|title=Bollywood music makers become national heritage of India|url=https://www.indiatoday.in/magazine/special-report/story/19931130-bollywood-music-makers-become-national-heritage-of-india-811883-1993-11-30|access-date=2020-08-31|publisher=India Today|language=en}}</ref> == करियर == आनन्द र मिलिन्दले ''[[अब आएगा मज़ा]]'' (१९८४), ''[[जलवा]]'' (१९८७), ''[[कयामत से कयामत तक]]'' (१९८८) तथा ''[[बागी: ए रेबेल फर लभ]]'' (१९९०) जस्ता चलचित्रहरूको सङ्गीत निर्माण गरेका थिए।<ref>{{cite news|title=I lost out to Anand-Milind: Rajesh Roshan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-lost-out-to-Anand-Milind-Rajesh-Roshan/articleshow/24022615.cms|author=Mehul S Thakkar|work=Mumbai Mirror/The Times of India|date=12 October 2013|access-date=15 July 2018|agency=TNN}}</ref> == सन्दर्भ == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:आनन्द-मिलिन्द}} [[Category:फिल्मफेयर पुरस्कार विजेता]] [[Category:भारतीय सङ्गीत जोडी]] [[Category:जीवित व्यक्ति]] [[Category:हिन्दी चलचित्र सङ्गीतकार]] [[Category:तेलुगु चलचित्र सङ्गीतकार]] [[Category:जन्म वर्ष अज्ञात (जीवित व्यक्ति)]] [[Category:भारतीय पुरुष चलचित्र सङ्गीतकार]] [[Category:दाजुभाइ सङ्गीत जोडी]] dcp2zrzyuiyvm1oi8ms08u61anfey4j 1357818 1357817 2026-06-04T13:34:59Z Ramesh Deuba 37151 1357818 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आनन्द–मिलिन्द | image = Anand milind 20988 hnsmhard Igjnldia howcroed.jpg | caption = | birth_date = | birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | occupation = सङ्गीतकार | years_active = १९८३–हालसम्म | spouse = | children = | father = [[चित्रगुप्त (संगीतकार)]] | othername = }} '''आनन्द–मिलिन्द''' भारतीय सङ्गीतकार जोडी हुन्, जसमा दाजुभाइ आनन्द श्रीवास्तव र मिलिन्द श्रीवास्तव समावेश छन्। प्रसिद्ध सङ्गीतकार [[चित्रगुप्त (संगीतकार)|चित्रगुप्त]]का पुत्र रहेका उनीहरूले २०० भन्दा बढी [[बलिउड]] चलचित्रहरूमा सङ्गीत दिएका छन्।<ref>{{cite web |author=Rajiv Vijayakar|title=Chitra Gupta: Low-profile composer|url=http://indianexpress.com/entertainment/old/20020208/mcov.html|date=8 February 2002|work=Screen|access-date=3 July 2009}} {{dead link|date=December 2018}}</ref> दुवैले सन् १९८४ मा ''[[अब आएगा मज़ा]]'' चलचित्रबाट सङ्गीतकारको रूपमा पदार्पण गरेका थिए र सन् १९८८ मा ''[[कयामत से कयामत तक]]'' मार्फत ठूलो सफलता प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|last=Mannan|first=M. A.|title=Bollywood music makers become national heritage of India|url=https://www.indiatoday.in/magazine/special-report/story/19931130-bollywood-music-makers-become-national-heritage-of-india-811883-1993-11-30|access-date=2020-08-31|publisher=India Today|language=en}}</ref> == करियर == आनन्द र मिलिन्दले ''[[अब आएगा मज़ा]]'' (१९८४), ''[[जलवा]]'' (१९८७), ''[[कयामत से कयामत तक]]'' (१९८८) तथा ''[[बागी: ए रेबेल फर लभ]]'' (१९९०) जस्ता चलचित्रहरूको सङ्गीत निर्माण गरेका थिए।<ref>{{cite news|title=I lost out to Anand-Milind: Rajesh Roshan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-lost-out-to-Anand-Milind-Rajesh-Roshan/articleshow/24022615.cms|author=Mehul S Thakkar|work=Mumbai Mirror/The Times of India|date=12 October 2013|access-date=15 July 2018|agency=TNN}}</ref> == सन्दर्भ == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:आनन्द-मिलिन्द}} 2dgcksk1ijzg3i1cvztmwfpqmxbxard 1357819 1357818 2026-06-04T13:36:49Z Ramesh Deuba 37151 सुधार गरियो 1357819 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = आनन्द–मिलिन्द | image = Anand milind 20988 hnsmhard Igjnldia howcroed.jpg | caption = | birth_date = | birth_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | occupation = सङ्गीतकार | years_active = १९८३–हालसम्म | spouse = | children = | father = [[चित्रगुप्त (संगीतकार)]] | othername = }} '''आनन्द–मिलिन्द''' भारतीय सङ्गीतकार जोडी हुन्, जसमा दाजुभाइ आनन्द श्रीवास्तव र मिलिन्द श्रीवास्तव समावेश छन्। प्रसिद्ध सङ्गीतकार [[चित्रगुप्त (संगीतकार)|चित्रगुप्त]]का पुत्र रहेका उनीहरूले २०० भन्दा बढी [[बलिउड]] चलचित्रहरूमा सङ्गीत दिएका छन्।<ref>{{cite web |author=Rajiv Vijayakar|title=Chitra Gupta: Low-profile composer|url=http://indianexpress.com/entertainment/old/20020208/mcov.html|date=8 February 2002|work=Screen|access-date=3 July 2009}} {{dead link|date=December 2018}}</ref> दुवैले सन् १९८४ मा ''[[अब आएगा मज़ा]]'' चलचित्रबाट सङ्गीतकारको रूपमा पदार्पण गरेका थिए र सन् १९८८ मा ''[[कयामत से कयामत तक]]'' मार्फत ठूलो सफलता प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{Cite web|last=Mannan|first=M. A.|title=Bollywood music makers become national heritage of India|url=https://www.indiatoday.in/magazine/special-report/story/19931130-bollywood-music-makers-become-national-heritage-of-india-811883-1993-11-30|access-date=2020-08-31|publisher=India Today|language=en}}</ref> == करियर == आनन्द र मिलिन्दले ''[[अब आएगा मज़ा]]'' (१९८४), ''[[जलवा]]'' (१९८७), ''[[कयामत से कयामत तक]]'' (१९८८) तथा ''[[बागी: ए रेबेल फर लभ]]'' (१९९०) जस्ता चलचित्रहरूको सङ्गीत निर्माण गरेका थिए।<ref>{{cite news|title=I lost out to Anand-Milind: Rajesh Roshan|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/I-lost-out-to-Anand-Milind-Rajesh-Roshan/articleshow/24022615.cms|author=Mehul S Thakkar|work=Mumbai Mirror/The Times of India|date=12 October 2013|access-date=15 July 2018|agency=TNN}}</ref> == प्रमुख चलचित्रहरू == * [[आई मिलन की रात]] (१९९१) * [[आजमाइश]] (१९९५) * [[अधर्म]] (१९९२) * [[अनाडी]] (१९९३) * [[अन्जाम]] (१९९४) * [[आर्मी]] (१९९६) * [[बागी: ए रेबेल फर लभ]] (१९९०) * [[बेताज बादशाह]] (१९९४) * [[बोल राधा बोल]] (१९९२) * [[छुपा रुस्तम]] (२००१) * [[छोटे सरकार]] (१९९६) * [[दिदार]] (१९९२) * [[दीवाना मुझ सा नहीं]] (१९९०) * [[दिल]] (१९९०) * [[दिल आशना है]] (१९९२) * [[एक लड़का एक लड़की]] (१९९२) * [[गेम]] (१९९३) * [[घर जमाई]] (१९९२) * [[हिरो नं. १]] (१९९७) * [[होगी प्यार की जीत]] (१९९९) * [[इन्साफ]] (१९९७) * [[जान]] (१९९६) * [[जानी दुश्मन: एक अनोखी कहानी]] (२००२) * [[जानवर]] (१९९९) * [[लाडला]] (१९९४) * [[लाल दुपट्टा मलमल का]] (१९८९) * [[लोफर]] (१९९६) * [[लुटेरे]] (१९९३) * [[प्लेटफर्म]] (१९९३) * [[कयामत से कयामत तक]] (१९८८) * [[राजा बाबु]] (१९९४) * [[रक्षक]] (१९९६) * [[सनम]] (१९९७) * [[गोपी किशन]] (१९९४) * [[सौतन]] (२००६) * [[सुहाग]] (१९९४) * [[तीसरा कौन]] (१९९४) * [[तुम मेरे हो]] (१९९०) * [[वंश]] (१९९२) * [[ये तेरा घर ये मेरा घर]] (२००१) * [[गैर]] (१९९९) * [[कुली नं. १]] (१९९५) {{div col end}} == सन्दर्भ == {{Reflist}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:आनन्द-मिलिन्द}} fq5njq40wxbhd2xifw6qk6mf6ik1hse 0 150420 1357823 2026-06-04T13:53:30Z Ramesh Deuba 37151 नयाँ लेख 1357823 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = चित्रगुप्त | image = Chitragupt composer.jpeg | birth_name = चित्रगुप्त श्रीवास्तव | birth_date = {{Birth date|df=y|1917|11|16}} | birth_place = | death_date = {{Death date and age|df=y|1991|1|14|1917|11|16}} | death_place = | occupation = संगीत निर्देशक | years_active = १९४६–१९९१ | children = [[आनन्द–मिलिन्द]]<br />(आनन्द श्रीवास्तव तथा मिलिन्द श्रीवास्तव) }} '''चित्रगुप्त श्रीवास्तव''' (१६ नोभेम्बर १९१७ – १४ जनवरी १९९१), जो '''चित्रगुप्त''' नामले बढी परिचित थिए, हिन्दी तथा भोजपुरी चलचित्र उद्योगका एक प्रतिष्ठित भारतीय चलचित्र संगीत निर्देशक थिए।<ref name="Ranade2006" /><ref name="GulazāraNihalani2003" /> == व्यक्तिगत जीवन == चित्रगुप्त श्रीवास्तवको जन्म १६ नोभेम्बर १९१७ मा भारतको [[बिहार]] राज्यस्थित [[गोपालगञ्ज जिल्ला]]को सवरेजी गाउँमा एक [[कायस्थ]] परिवारमा भएको थियो।{{Citation needed|date=June 2022}} उनका पुत्रहरू [[आनन्द–मिलिन्द|आनन्द श्रीवास्तव र मिलिन्द श्रीवास्तव]] पनि बलिउडका चर्चित संगीत निर्देशक हुन्।<ref name="Morcom2007" /> == करियर == चित्रगुप्तले आफ्नो सांगीतिक यात्रामा मुख्यतः गीतकार [[मजरूह सुल्तानपुरी]]सँग सहकार्य गरेका थिए।<ref>{{Cite web |url=http://myswar.in/artist/chitragupt |title=Chitragupt - Singer, Music Director {{!}} MySwar |website=myswar.in |access-date=14 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180814134821/http://myswar.in/artist/chitragupt |archive-date=14 August 2018 |url-status=dead }}</ref> उनले संगीतबद्ध गरेको चलचित्र ''गंगा की लहरेँ''को गीत '''"मचलती हुई हवा में छम छम"''', जसमा [[किशोर कुमार]] र [[लता मंगेशकर]]को स्वर रहेको थियो, अत्यन्त लोकप्रिय बनेको थियो। संगीत समीक्षक राजु भारतनका अनुसार लता मंगेशकरले चित्रगुप्तको संगीत निर्देशनमा २४० वटा गीत गाएकी थिइन्, जसमध्ये कम्तीमा १५१ वटा एकल गीत थिए। चित्रगुप्तले [[किशोर कुमार]]बाट अर्ध-शास्त्रीय (सेमी-क्लासिकल) गीत '''"पायलवाली देख ना"''' तथा लोकप्रिय गीत '''"अगर सुन ले कोई नग्मा"''' पनि गवाएका थिए।<ref>{{Cite web |last=Bhattacharjee |first=Rudradeep |date=2017-11-16 |title='Who's Chitragupta?' Only the Hindi film music composer of numerous forgotten gems |url=https://scroll.in/reel/857882/whos-chitragupta-only-the-hindi-film-music-composer-of-numerous-forgotten-gems |access-date=2023-11-06 |website=Scroll.in |language=en-US}}</ref> ==गीतहरू== चित्रगुप्तद्वारा सङ्गीतबद्ध गीतहरू:<ref>{{Cite news |url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-bollywood-retrospect-10-memorable-songs-by-music-composer-chitragupt-shrivastava-2145070 |title=सङ्गीतकार चित्रगुप्त श्रीवास्तवका १० अविस्मरणीय बलिउड गीतहरू |last=Arunachalam |first=Param |date=14 November 2015 |work=[[Daily News and Analysis]] |access-date=13 March 2019}}</ref> {| class="wikitable" ! # !! Title !!Film and year !!Singer(s) |- | 1 | ''Chal Ud Ja Re Panchhi'' |[[Bhabhi (1957 film)|Bhabhi]] (1957) | [[Mohammed Rafi]] |- | 2 | ''Ek Raat Mein Do Do Chand Khile'' |[[Barkha (1960 film)|Barkha]] (1960) | [[Lata Mangeshkar]] and [[Mukesh (singer)|Mukesh]] |- | 3 | ''Laagi Chhoote Na Ab To Sanam'' |Kali Topi Lal Rumal (1959) | [[Lata Mangeshkar]] and [[Mohammed Rafi]] |- | 4 | ''Teri Duniya Se Door Chale Hoke Majboor'' |[[Zabak]] (1961) | Lata Mangeshkar and Mohammed Rafi |- | 5 | ''Chand Jane Kahan Kho Gaya'' |[[Main Chup Rahungi]] (1962) | Lata Mangeshkar and Mohammed Rafi |- | 6 | ''Chhedo Na Meri Zulfen'' |[[Ganga Ki Lahren]] (1964) | [[Kishore Kumar]] and Lata Mangeshkar |- | 7 | ''Jaag Dil E Diwana'' |[[Oonche Log (1965 film)|Oonche Log]] (1965) | Mohammed Rafi |- | 8 | ''Yeh Parbaton Ke Daayre'' |Vaasna (1968) | Lata Mangeshkar and Mohammed Rafi |- | 9 | ''Kabhi Doop Kabhi Chhaon'' |[[Kabhi Dhoop Kabhi Chhaon]] (1971) | [[Kavi Pradeep|Pradeep]] |- |- |10||''Dekho Mausam Kya Bahar Hai'' |[[Opera House (1961 film)|Opera House]] (1961)||[[Mukesh (singer)|Mukesh]], Lata Mangeshkar |- |11 |Mera Babu Chail Chabila Main to Nachungi |[[Ghar Dwaar]] (1985) |[[Runa Laila]] |- |12 |Jaldi Jaldi Chala Re Kahara |Dharti Maiya (Bhojpuri film) (1981) |[[Mohammed Rafi]] |- |} hdav92mu8rhssa1g2eco93fw8iaybcc 0 150421 1357829 2026-06-04T17:15:08Z Bishaldev100 28807 "[[:hi:Special:Redirect/revision/4773829|प्रहार क्रेटर]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1357829 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|अङ्गुठाकार|365x365पिक्सेल|पृथ्वीको [[चन्द्रमा|चन्द्रमाको]] सतहमा रहेको एक प्रहार क्रेटर हो।]] कुनै पनि तीव्र गतिमा चल्ने वस्तु वा प्रक्षेपण ले ठूलो वस्तुमाथि प्रहार गरेर बनेको गोलो आकारको खाल्डो '''प्रहार क्रेटर''' हो। [[खगोल शास्त्र|खगोल विज्ञानमा]], त्यस्ता क्रेटरहरू हाम्रो [[सूर्यमण्डल|सौर्यमण्डलमा]] धेरै [[ग्रह]], [[उपग्रह|उपग्रहहरू]] र [[क्षुद्रग्रह|क्षुद्रग्रहहरूमा]] [[उल्का पिण्ड|उल्कापिण्ड]] झर्दा बन्छन्। उदाहरणका लागि, [[भारत|भारतको]] [[महाराष्ट्र]] राज्यको लोनार ताल यस्तै एउटा प्रहार क्रेटरमा पानी भरिएर बनेको थियो। हाम्रो चन्द्रमा र अन्य ग्रहहरू र उपग्रहहरूमा यस्ता असंख्य क्रेटरहरू छन्। यी क्रेटरहरूको निर्माण ज्वालामुखी क्रेटरहरू भन्दा फरक हुन्छ। ज्वालामुखि क्रेकर ज्वालामुखी विस्फोटबाट बन्छन्। <ref>Basaltic Volcanism Study Project. (1981). Basaltic Volcanism on the Terrestrial Planets; Pergamon Press, Inc: New York, p. 746. http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303024945/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html|date=3 मार्च 2012}}.</ref> प्रहार क्रेटरको भित्ता वरपरको जमिनको सतह भन्दा माथि हुन्छ। केही प्रहार क्रेटरहरू साधारण कचौराहरू जस्तै हुन्छन्, जबकि अरू क्रेटरहरूमा एक को भित्र एक सकेन्द्रित वृतहरू बनेका हुन्छन् । [[श्रेणी:खगोलशास्त्र]] foqjtqxhe4855sjknoyv2y7llf9h1r0 1357830 1357829 2026-06-04T17:15:55Z Bishaldev100 28807 1357830 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|अङ्गुठाकार|365x365पिक्सेल|पृथ्वीको [[चन्द्रमा|चन्द्रमाको]] सतहमा रहेको एक प्रहार क्रेटर हो।]] कुनै पनि तीव्र गतिमा चल्ने वस्तु वा प्रक्षेपण ले ठूलो वस्तुमाथि प्रहार गरेर बनेको गोलो आकारको खाल्डो '''प्रहार क्रेटर''' हो। [[खगोल शास्त्र|खगोल विज्ञानमा]], त्यस्ता क्रेटरहरू हाम्रो [[सूर्यमण्डल|सौर्यमण्डलमा]] धेरै [[ग्रह]], [[उपग्रह|उपग्रहहरू]] र [[क्षुद्रग्रह|क्षुद्रग्रहहरूमा]] [[उल्का पिण्ड|उल्कापिण्ड]] झर्दा बन्छन्। उदाहरणका लागि, [[भारत|भारतको]] [[महाराष्ट्र]] राज्यको लोनार ताल यस्तै एउटा प्रहार क्रेटरमा पानी भरिएर बनेको थियो। हाम्रो चन्द्रमा र अन्य ग्रहहरू र उपग्रहहरूमा यस्ता असंख्य क्रेटरहरू छन्। यी क्रेटरहरूको निर्माण ज्वालामुखी क्रेटरहरू भन्दा फरक हुन्छ। ज्वालामुखि क्रेकर ज्वालामुखी विस्फोटबाट बन्छन्। <ref>Basaltic Volcanism Study Project. (1981). Basaltic Volcanism on the Terrestrial Planets; Pergamon Press, Inc: New York, p. 746. http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303024945/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html|date=3 मार्च 2012}}.</ref> प्रहार क्रेटरको भित्ता वरपरको जमिनको सतह भन्दा माथि हुन्छ। केही प्रहार क्रेटरहरू साधारण कचौराहरू जस्तै हुन्छन्, जबकि अरू क्रेटरहरूमा एक को भित्र एक सकेन्द्रित वृतहरू बनेका हुन्छन् । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:खगोलशास्त्र]] fuojudru3vt4p9zpx1vrt6fnecgdp11 1357831 1357830 2026-06-04T17:17:52Z Bishaldev100 28807 1357831 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|अङ्गुठाकार|365x365पिक्सेल|पृथ्वीको [[चन्द्रमा|चन्द्रमाको]] सतहमा रहेको एक प्रहार क्रेटर हो।]] कुनै पनि तीव्र गतिमा चल्ने वस्तु वा प्रक्षेपण ले ठूलो वस्तुमाथि प्रहार गरेर बनेको गोलो आकारको [[क्रेटर|खाल्डो]] '''प्रहार क्रेटर''' हो। [[खगोल शास्त्र|खगोल विज्ञानमा]], त्यस्ता क्रेटरहरू हाम्रो [[सूर्यमण्डल|सौर्यमण्डलमा]] धेरै [[ग्रह]], [[उपग्रह|उपग्रहहरू]] र [[क्षुद्रग्रह|क्षुद्रग्रहहरूमा]] [[उल्का पिण्ड|उल्कापिण्ड]] झर्दा बन्छन्। उदाहरणका लागि, [[भारत|भारतको]] [[महाराष्ट्र]] राज्यको लोनार ताल यस्तै एउटा प्रहार क्रेटरमा पानी भरिएर बनेको थियो। हाम्रो चन्द्रमा र अन्य ग्रहहरू र उपग्रहहरूमा यस्ता असंख्य क्रेटरहरू छन्। यी क्रेटरहरूको निर्माण ज्वालामुखी क्रेटरहरू भन्दा फरक हुन्छ। ज्वालामुखि क्रेकर ज्वालामुखी विस्फोटबाट बन्छन्। <ref>Basaltic Volcanism Study Project. (1981). Basaltic Volcanism on the Terrestrial Planets; Pergamon Press, Inc: New York, p. 746. http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303024945/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html|date=3 मार्च 2012}}.</ref> प्रहार क्रेटरको भित्ता वरपरको जमिनको सतह भन्दा माथि हुन्छ। केही प्रहार क्रेटरहरू साधारण कचौराहरू जस्तै हुन्छन्, जबकि अरू क्रेटरहरूमा एक को भित्र एक सकेन्द्रित वृतहरू बनेका हुन्छन् । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:खगोलशास्त्र]] j0hs2jrvedr6oorekddnua2gmfvdw6f 1357834 1357831 2026-06-05T00:55:17Z Nawaraj Ghimire 15628 1357834 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|अङ्गुठाकार|365x365पिक्सेल|पृथ्वीको [[चन्द्रमा|चन्द्रमाको]] सतहमा रहेको एक प्रहार क्रेटर हो।]] कुनै पनि तीव्र गतिमा चल्ने वस्तु वा प्रक्षेपण ले ठूलो वस्तुमाथि प्रहार गरेर बनेको गोलो आकारको [[क्रेटर|खाल्डो]] '''प्रहार क्रेटर''' हो। [[खगोल शास्त्र|खगोल विज्ञानमा]], त्यस्ता क्रेटरहरू हाम्रो [[सूर्यमण्डल|सौर्यमण्डलमा]] धेरै [[ग्रह]], [[उपग्रह|उपग्रहहरू]] र [[क्षुद्रग्रह|क्षुद्रग्रहहरूमा]] [[उल्का पिण्ड|उल्कापिण्ड]] झर्दा बन्छन्। उदाहरणका लागि, [[भारत|भारतको]] [[महाराष्ट्र]] राज्यको लोनार ताल यस्तै एउटा प्रहार क्रेटरमा पानी भरिएर बनेको थियो। हाम्रो चन्द्रमा र अन्य ग्रहहरू र उपग्रहहरूमा यस्ता असंख्य क्रेटरहरू छन्। {{ठुटो}} यी क्रेटरहरूको निर्माण ज्वालामुखी क्रेटरहरू भन्दा फरक हुन्छ। ज्वालामुखि क्रेकर ज्वालामुखी विस्फोटबाट बन्छन्। <ref>Basaltic Volcanism Study Project. (1981). Basaltic Volcanism on the Terrestrial Planets; Pergamon Press, Inc: New York, p. 746. http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303024945/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html|date=3 मार्च 2012}}.</ref> प्रहार क्रेटरको भित्ता वरपरको जमिनको सतह भन्दा माथि हुन्छ। केही प्रहार क्रेटरहरू साधारण कचौराहरू जस्तै हुन्छन्, जबकि अरू क्रेटरहरूमा एक को भित्र एक सकेन्द्रित वृतहरू बनेका हुन्छन् । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:खगोलशास्त्र]] c00t8naiigw2bo0wc700kmdr733rlqo 1357850 1357834 2026-06-05T03:32:20Z Bishaldev100 28807 1357850 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|अङ्गुठाकार|365x365पिक्सेल|पृथ्वीको [[चन्द्रमा|चन्द्रमाको]] सतहमा रहेको एक प्रहार क्रेटर हो।]] कुनै पनि तीव्र गतिमा चल्ने वस्तु वा प्रक्षेपणले ठूलो वस्तुमाथि प्रहार गरेर बनेको गोलो आकारको [[क्रेटर|खाल्डो]] '''प्रहार क्रेटर''' हो। [[खगोल शास्त्र|खगोल विज्ञानमा]], त्यस्ता क्रेटरहरू हाम्रो [[सूर्यमण्डल|सौर्यमण्डल]]का धेरै [[ग्रह]], [[उपग्रह|उपग्रहहरू]] र [[क्षुद्रग्रह|क्षुद्रग्रह]]हरूमा [[उल्का पिण्ड|उल्कापिण्ड]] झर्दा बन्छन्। उदाहरणका लागि, [[भारत|भारत]]को [[महाराष्ट्र]] राज्यको लोनार ताल यस्तै एउटा प्रहार क्रेटरमा पानी भरिएर बनेको थियो। हाम्रो चन्द्रमा र अन्य ग्रहहरू र उपग्रहहरूमा यस्ता असंख्य क्रेटरहरू छन्। {{ठुटो}} यी क्रेटरहरूको निर्माण ज्वालामुखी क्रेटरहरू भन्दा फरक हुन्छ। [[ज्वालामुखि क्रेकर]]को निर्माण [[ज्वालामुखी |ज्वालामुखी विस्फोट]]बाट हुन्छ। <ref>Basaltic Volcanism Study Project. (1981). Basaltic Volcanism on the Terrestrial Planets; Pergamon Press, Inc: New York, p. 746. http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303024945/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html|date=3 मार्च 2012}}.</ref> प्रहार क्रेटरको भित्ता वरपरको जमिनको सतह भन्दा माथि हुन्छ। केही प्रहार क्रेटरहरू साधारण कचौराहरू जस्तै हुन्छन्, जबकि अरू क्रेटरहरूमा एक को भित्र एक सकेन्द्रित वृतहरू बनेका हुन्छन् । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:खगोलशास्त्र]] ildadb5s2ywlwho6cml69vap28l3r7o 1357854 1357850 2026-06-05T04:54:20Z Bishaldev100 28807 1357854 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|अङ्गुठाकार|365x365पिक्सेल|पृथ्वीको [[चन्द्रमा|चन्द्रमाको]] सतहमा रहेको एक प्रहार क्रेटर हो।]] कुनै पनि तीव्र गतिमा चल्ने वस्तु वा प्रक्षेपणले ठूलो वस्तुमाथि प्रहार गरेर बनेको गोलो आकारको [[क्रेटर|खाल्डो]] '''प्रहार क्रेटर''' हो। [[खगोल शास्त्र|खगोल विज्ञानमा]], त्यस्ता क्रेटरहरू हाम्रो [[सूर्यमण्डल|सौर्यमण्डल]]का धेरै [[ग्रह]], [[उपग्रह|उपग्रहहरू]] र [[क्षुद्रग्रह|क्षुद्रग्रह]]हरूमा [[उल्का पिण्ड|उल्कापिण्ड]] झर्दा बन्छन्। उदाहरणका लागि, [[भारत|भारत]]को [[महाराष्ट्र]] राज्यको लोनार ताल यस्तै एउटा प्रहार क्रेटरमा पानी भरिएर बनेको थियो। हाम्रो चन्द्रमा र अन्य ग्रहहरू र उपग्रहहरूमा यस्ता असंख्य क्रेटरहरू छन्। {{ठुटो}} यी क्रेटरहरूको निर्माण ज्वालामुखी क्रेटरहरू भन्दा फरक हुन्छ। [[ज्वालामुखि क्रेकर]]को निर्माण [[ज्वालामुखी |ज्वालामुखी विस्फोट]]बाट हुन्छ। <ref>Basaltic Volcanism Study Project. (1981). Basaltic Volcanism on the Terrestrial Planets; Pergamon Press, Inc: New York, p. 746. http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303024945/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html|date=3 मार्च 2012}}.</ref> प्रहार क्रेटरको भित्ता वरपरको जमिनको सतह भन्दा माथि हुन्छ। केही प्रहार क्रेटरहरू साधारण कचौराहरू जस्तै हुन्छन्, जबकि अरू क्रेटरहरूमा एक को भित्र एक सकेन्द्रित वृतहरू बनेका हुन्छन् । == आर्थिक महत्व == पृथ्वीमा, प्रहार क्रेटरहरूले उपयोगी खनिजहरू सिर्जना गरेका छन्। पृथ्वीमा प्रहारबाट उत्पादित केही खनिजहरूमा [[फलाम]], [[युरेनियम]], [[सुन]], [[तामा]] र [[निकेल]] पर्छ। प्रहार संरचनाहरूबाट उत्खनन गरिएका सामग्रीहरूको मूल्य उत्तर अमेरिकामा मात्र प्रति वर्ष पाँच अर्ब डलर छ भन्ने अनुमान गरिएको छ।<ref name="Grieve, R. 1994">{{Cite journal |last=Grieve |first=R. A. F. |last2=Masaitis |first2=V. L. |date=February 1994 |title=The Economic Potential of Terrestrial Impact Craters |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00206819409465452 |journal=International Geology Review |language=en |volume=36 |issue=2 |pages=105–151 |doi=10.1080/00206819409465452 |issn=0020-6814 |url-access=subscription}}</ref> प्रहार क्रेटरहरूको अन्तिम उपयोगिता धेरै कारकहरूमा निर्भर गर्दछ, विशेष गरी प्रहार हुने वस्तुको प्रकृति। केही अवस्थामा, खनिज तत्वहरू पहिले नै पृथ्वीमा हुन्छन् र प्रहारबाट यी तत्वहरू बाहिरा सतहमा आउँछन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:खगोलशास्त्र]] 8ts35mldqpo332ctco407awj9jzrshy 1357855 1357854 2026-06-05T05:09:12Z Bishaldev100 28807 1357855 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|अङ्गुठाकार|365x365पिक्सेल|पृथ्वीको [[चन्द्रमा|चन्द्रमाको]] सतहमा रहेको एक प्रहार क्रेटर हो।]] कुनै पनि तीव्र गतिमा चल्ने वस्तु वा प्रक्षेपणले ठूलो वस्तुमाथि प्रहार गरेर बनेको गोलो आकारको [[क्रेटर|खाल्डो]] '''प्रहार क्रेटर''' हो। [[खगोल शास्त्र|खगोल विज्ञानमा]], त्यस्ता [[क्रेटर]]हरू हाम्रो [[सूर्यमण्डल|सौर्यमण्डल]]का धेरै [[ग्रह]], [[उपग्रह|उपग्रहहरू]] र [[क्षुद्रग्रह|क्षुद्रग्रह]]हरूमा [[उल्का पिण्ड|उल्कापिण्ड]] झर्दा बन्छन्। उदाहरणका लागि, [[भारत|भारत]]को [[महाराष्ट्र]] राज्यको लोनार ताल यस्तै एउटा प्रहार क्रेटरमा पानी भरिएर बनेको थियो। हाम्रो चन्द्रमा र अन्य ग्रहहरू र उपग्रहहरूमा यस्ता असंख्य क्रेटरहरू छन्। {{ठुटो}} यी क्रेटरहरूको निर्माण ज्वालामुखी क्रेटरहरू भन्दा फरक हुन्छ। [[ज्वालामुखि क्रेकर]]को निर्माण [[ज्वालामुखी |ज्वालामुखी विस्फोट]]बाट हुन्छ। <ref>Basaltic Volcanism Study Project. (1981). Basaltic Volcanism on the Terrestrial Planets; Pergamon Press, Inc: New York, p. 746. http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303024945/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html|date=3 मार्च 2012}}.</ref> प्रहार क्रेटरको भित्ता वरपरको जमिनको सतह भन्दा माथि हुन्छ। केही प्रहार क्रेटरहरू साधारण कचौराहरू जस्तै हुन्छन्, जबकि अरू क्रेटरहरूमा एक को भित्र एक सकेन्द्रित वृतहरू बनेका हुन्छन् । == आर्थिक महत्व == पृथ्वीमा, प्रहार क्रेटरहरूले उपयोगी खनिजहरू सिर्जना गरेका छन्। पृथ्वीमा प्रहारबाट उत्पादित केही खनिजहरूमा [[फलाम]], [[युरेनियम]], [[सुन]], [[तामा]] र [[निकेल]] पर्छ। प्रहार संरचनाहरूबाट उत्खनन गरिएका सामग्रीहरूको मूल्य उत्तर अमेरिकामा मात्र प्रति वर्ष पाँच अर्ब डलर छ भन्ने अनुमान गरिएको छ।<ref name="Grieve, R. 1994">{{Cite journal |last=Grieve |first=R. A. F. |last2=Masaitis |first2=V. L. |date=February 1994 |title=The Economic Potential of Terrestrial Impact Craters |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00206819409465452 |journal=International Geology Review |language=en |volume=36 |issue=2 |pages=105–151 |doi=10.1080/00206819409465452 |issn=0020-6814 |url-access=subscription}}</ref> प्रहार क्रेटरहरूको अन्तिम उपयोगिता धेरै कारकहरूमा निर्भर गर्दछ, विशेष गरी प्रहार हुने वस्तुको प्रकृति। केही अवस्थामा, खनिज तत्वहरू पहिले नै पृथ्वीमा हुन्छन् र प्रहारबाट यी तत्वहरू बाहिरा सतहमा आउँछन्। == पृथ्वीका केही प्रहार क्रेटर == * ब्यारिन्जर क्रेटर, (एरिजोना, संयुक्त राज्य अमेरिका) * चेसापीक खाडी क्रेटर (भर्जिनिया, संयुक्त राज्य अमेरिका) * चिक्सुलब, (मेक्सिको) * क्लियरवाटर ताल (क्युबेक, क्यानडा) * गोसेस ब्लफ क्रेटर (उत्तरी क्षेत्र, अष्ट्रेलिया) * हटन क्रेटर (नुनाभुट, क्यानडा) * काली क्रेटर (इस्टोनिया) * काराकुल क्रेटर (ताजिकिस्तान) * लोनार क्रेटर (भारत) ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:खगोलशास्त्र]] 97ntd1xmsbpcekeh2a7iaanxw5f8ku1 1357856 1357855 2026-06-05T05:18:36Z Bishaldev100 28807 1357856 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|अङ्गुठाकार|365x365पिक्सेल|पृथ्वीको [[चन्द्रमा|चन्द्रमाको]] सतहमा रहेको एक प्रहार क्रेटर हो।]] कुनै पनि तीव्र गतिमा चल्ने वस्तु वा प्रक्षेपणले ठूलो वस्तुमाथि प्रहार गरेर बनेको गोलो आकारको [[क्रेटर|खाल्डो]] '''प्रहार क्रेटर''' हो। [[खगोल शास्त्र|खगोल विज्ञानमा]], त्यस्ता [[क्रेटर]]हरू हाम्रो [[सूर्यमण्डल|सौर्यमण्डल]]का धेरै [[ग्रह]], [[उपग्रह|उपग्रहहरू]] र [[क्षुद्रग्रह|क्षुद्रग्रह]]हरूमा [[उल्का पिण्ड|उल्कापिण्ड]] झर्दा बन्छन्। उदाहरणका लागि, [[भारत|भारत]]को [[महाराष्ट्र]] राज्यको लोनार ताल यस्तै एउटा प्रहार क्रेटरमा पानी भरिएर बनेको थियो। हाम्रो चन्द्रमा र अन्य ग्रहहरू र उपग्रहहरूमा यस्ता असंख्य क्रेटरहरू छन्। {{ठुटो}} यी क्रेटरहरूको निर्माण ज्वालामुखी क्रेटरहरू भन्दा फरक हुन्छ। [[ज्वालामुखि क्रेकर]]को निर्माण [[ज्वालामुखी |ज्वालामुखी विस्फोट]]बाट हुन्छ। <ref>Basaltic Volcanism Study Project. (1981). Basaltic Volcanism on the Terrestrial Planets; Pergamon Press, Inc: New York, p. 746. http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120303024945/http://articles.adsabs.harvard.edu//full/book/bvtp./1981//0000746.000.html|date=3 मार्च 2012}}.</ref> प्रहार क्रेटरको भित्ता वरपरको जमिनको सतह भन्दा माथि हुन्छ। केही प्रहार क्रेटरहरू साधारण कचौराहरू जस्तै हुन्छन्, जबकि अरू क्रेटरहरूमा एक को भित्र एक सकेन्द्रित वृतहरू बनेका हुन्छन् । == क्रेटर निर्माण == == आर्थिक महत्व == पृथ्वीमा, प्रहार क्रेटरहरूले उपयोगी खनिजहरू सिर्जना गरेका छन्। पृथ्वीमा प्रहारबाट उत्पादित केही खनिजहरूमा [[फलाम]], [[युरेनियम]], [[सुन]], [[तामा]] र [[निकेल]] पर्छ। प्रहार संरचनाहरूबाट उत्खनन गरिएका सामग्रीहरूको मूल्य उत्तर अमेरिकामा मात्र प्रति वर्ष पाँच अर्ब डलर छ भन्ने अनुमान गरिएको छ।<ref name="Grieve, R. 1994">{{Cite journal |last=Grieve |first=R. A. F. |last2=Masaitis |first2=V. L. |date=February 1994 |title=The Economic Potential of Terrestrial Impact Craters |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/00206819409465452 |journal=International Geology Review |language=en |volume=36 |issue=2 |pages=105–151 |doi=10.1080/00206819409465452 |issn=0020-6814 |url-access=subscription}}</ref> प्रहार क्रेटरहरूको अन्तिम उपयोगिता धेरै कारकहरूमा निर्भर गर्दछ, विशेष गरी प्रहार हुने वस्तुको प्रकृति। केही अवस्थामा, खनिज तत्वहरू पहिले नै पृथ्वीमा हुन्छन् र प्रहारबाट यी तत्वहरू बाहिरा सतहमा आउँछन्। == पृथ्वीका केही प्रहार क्रेटर == * ब्यारिन्जर क्रेटर, (एरिजोना, संयुक्त राज्य अमेरिका) * चेसापीक खाडी क्रेटर (भर्जिनिया, संयुक्त राज्य अमेरिका) * चिक्सुलब, (मेक्सिको) * क्लियरवाटर ताल (क्युबेक, क्यानडा) * गोसेस ब्लफ क्रेटर (उत्तरी क्षेत्र, अष्ट्रेलिया) * हटन क्रेटर (नुनाभुट, क्यानडा) * काली क्रेटर (इस्टोनिया) * काराकुल क्रेटर (ताजिकिस्तान) * लोनार क्रेटर (भारत) ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:खगोलशास्त्र]] tqxyvzfr7eca9ns9jicswivpy6omx3j 3 150422 1357833 2026-06-04T17:44:02Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1357833 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Suzan tamangज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,७९२]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Suzan tamang|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:२९, ४ जुन २०२६ (नेपाली समय) add0z24c4rqyrup8rmfpldghja6nlcp 0 150423 1357870 2026-06-05T07:03:51Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[आद्रता]] पृष्ठलाई [[आर्द्रता]]मा सारियो 1357870 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[आर्द्रता]] j06wji2zhm0811myevvemghcof4bep4