विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 4186 1361082 1311349 2026-06-10T16:22:47Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1361082 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Telephone.jpg|300px|thumb|एक साधारण टेलीफोन]] '''टेलिफोन''' दूर सञ्चारको एक [[आधुनिक]] [[यन्त्र]] हो । यसको माध्यमले टाढा टाढाका मानिषहरू एक अर्का सँग कुरा-कानी गर्न सक्षम हुन्छन् । यो यन्त्र तारसँग जोडिएको हुन्छ । ब्यक्ति जब यस यन्त्रमा केही बोल्छ तब यस यन्त्रले आवाजलाई तरङ्गमा परिवर्तन गराएर तार भित्रैबाट अर्को यस्तै यन्त्रलाई पठाउँछ । अर्को यन्त्रले फेरी त्यो तरङ्गलाई आवाजमा परिवर्तन गराएर सुन्ने ब्यक्तिलाई पठाउँछ । == इतिहास == टेलिफोनको खोज [[एलेक्जेंडर ग्राहम बेल]]ले गर्नु भयेको थियो । [[टेलिग्राफ]] र टेलिफोन दुबै तारमा आधारित [[इलेक्ट्रिक|इलेक्ट्रिकल]] सिस्टम हो । एलेक्जेंडर ग्राहम बेलले टेलिग्राफलाई सुधारने प्रक्रियामा टेलीफोनको खोज गर्नु भयो । जब उहाँले टेलीग्राफ माथि प्रयोग शुरु गर्नु भयो तब तेती बेला त्यो ३० वर्ष देखि स्थापित माध्यम थियो । त्यो माध्यमले एक पटकमा एक सन्देश पठाउन सकिन्थ्यो । ग्राहम बेल संगितको शौखिन थिए । संगीतलाई मात्र कानले हैन दिमागले सुन्नुहुन्थ्यो । उँहा ध्वनीको स्वरूपको ज्ञाता पनि हुनुहुन्थ्यो । यसैले उहाँलाई टेलीफोनको अविष्कार गर्न मद्दत पुग्यो । उनले पहिला इलेक्ट्रिक टेलिग्राफ बनाउनु भयो । यस पछि १८७५मा उहाँको [[स्मिथ सोनियन इंस्टीच्यूट]]को निर्देशक [[जोसेफ हेनरी]] सँग भेंट भयो । उहाँले ग्राहमको टेलिफोनको विचार सुनेर उत्साह प्रकट गर्नु भयो । त्यस पछि थोमस वाटसन र ग्राहम बेल दुबै टेलिफोनको विचारलाई साकार रूप दिन लागि परे । तब गएर उहाँहरूले टेलिफोनको अविस्कार गर्नु भयो । <br> सन् १८६० मा [[एलीशा ग्रे]] र एलेक्जेंडर ग्राहम बेल दुबै जनाले टेलिफोन बनाउने तरीकाको खोज गरी सकेका थिए । दुबै जना आ-आफ्नो डिजाइन लिएर पटेंट अफिस तर्फ कुदे, तर ग्राहम बेलले पहिले पेटेंट गराउन सफल हुनु भयो । यस पछि दुबै जना [[कानून|कानुनी]] लडाई लडन थाले । अन्तमा एलेक्जेंडर ग्राहम बेलको जीत भयो । यही कारण हो कि आज हामी टेलिफोनको पहिलो अविष्कारकको नाम ग्राहम बेल जान्दछौं एलिशा ग्रे होइन। === कस्तो थियो शुरुको फोन? === [[चित्र:Alt Telefon.jpg|right|thumb|An [[Olivetti]] [[घुमायेर डायल गर्ने टेलिफोन]], c.१९४०s]] पहिला टेलिफोनमा ध्वनी सन्देश जाने र आउने एउटै तारको प्रयोग गरिन्थ्यो र जमीन मुनिबाट टेलिग्राम सिस्टम जस्तै टेलिफोनबाट पनि सन्देश पठाइन्थ्यो । त्यसमा एउटै ठाँउ हुन्थ्यो जसलाई बोल्ने बेला मुखको छेउमा ल्याएर बोलिन्थ्यो र सुन्ने बेला कान नजिकल्याएर सुनिन्थ्यो । === विकास क्रम === [[चित्र:1896 telephone.jpg|thumb|१८९६को एउटा फोन [[स्विडेनबाट]]]] त्यती बेला टेलिफोनमा म्याग्नेटो वा ब्याट्री लगाइन्थ्यो जसले गर्दा उच्च [[भोल्टेज]] उत्पन्न हुन्थ्यो । यो एक्सचेंज अपरेट गर्नको लागि एउटा सिग्नलको काम गर्थ्यो। सन् १८७७-८८ मा एडिसनले कार्बन [[माइक्रोफोन]] बनाउनु भयो, जसलाई टेलिफोनमा लगाउन थालियो। यस कार्बन माइक्रोफोनलाई १९२०मा [[रेडियो]]मा कार्यक्रम प्रसारणको समयमा लगाउन थालियो। टेलिफोनमा चार तारको सर्किटको प्रयोग गरिन्थ्यो। == नेपालमा दूरसञ्चारको इतिहास == '''नेपाल दूरसञ्चार''' वि.सं. १९७०मा [[काठमाडौँ]]मा म्याग्नेटो सिस्टमको स्थापना भई नेपालमा दूरसञ्चार सेवाको थालनी भएको हो । अत्यन्तै सीमित भागमा शुरु गरिएको यो सेवा नै [[दूरसञ्चार]] सेवा विस्तारको पहिलो खुड्किलो हो । वि.सं. १९७१मा काठमाडौँ र [[रक्सौल]]बीच ओपन वायर लाईनको स्थापना भएपछि पहिलो ट्रंक टेलिफोन सेवाको शुरुवात भएको हो । वि.सं. १९९१ मा टेलिफोन हेड अफिस कार्यालयको स्थापना थियो । वि.सं. १९९२मा काठमाडौँमा २५ लाईनको अटोमेटिक टेलिफोन एक्सचेन्जको स्थापना भएपछि देशमा स्थानीय टेलिफोन सेवाको शिरूवात भयो । [[नेपाल]] [[दूरसञ्चार]] [[कम्पनी]]को स्थापना कम्पनी ऐन, २०५३ अन्तर्गत २०६० माघ २२ गते भएको थियो । यो २०६१ वैशाख १ देखि कम्पनीका रूपमा अस्तित्वमा आएको हो । कम्पनीमा परिणत भएपछि कम्पनी सञ्चालक समितिको पहिलो बैठकले व्यावसायिक रूपमा यसलाई [[नेपाल टेलिकम]]को रूपमा परिचित गराईयो । नेपाल दूरसञ्चार को कार्यालय आज नेपाल भरि फैलिएको छ । आजको जमानामा टेलिफोन ले धेरै सहयोग पुगेको हेरिन्छ। == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[हटलाइन]] * [[नेपालमा दूरसञ्चार सेवा]] * [[नेपालमा टेलिफोन कम्पनीहरू]] * [[नेपाल टेलिकम]] * [[युनाइटेड टेलिकम]] * [[एनसेल]] * [[एसटीएम]] * [[मोबाइल फोन]] {{Commonscat|Telephones}} [[श्रेणी:सूचना प्रविधि]] 1552g45bxn0ctbhs91rtznq24zyimb6 0 9053 1361142 1330375 2026-06-11T09:53:37Z Prakashphuyal30 79270 1361142 wikitext text/x-wiki {{प्रतिलिपि सम्पादन|date=नोभेम्बर २०२५}} {{Infobox lake | lake_name = फोक्सुन्डो ताल | image_lake = Panorama phoksumdo lake from camp.jpg | caption_lake = | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = | coords = {{Coord|29|12|30|N|82|57|30|E|type:waterbody_region:NP|display =inline,title}} | type = | inflow = | outflow = | catchment = | basin_countries = नेपाल | length = ५.१५ किलोमिटर | width = ८०० मिटर | elevation = {{convert|3613|m|ft|abbr=on}} | area = ४९४ बर्गकिमी | depth = | max-depth = १४५ मिटर | volume = ४०,९०,००,००० घनमिटर | residence_time = | shore = | elevation = ३६१२ मिटर }} '''फोक्सुण्डो ताल''' [[नेपाल]]को [[डोल्पा जिल्ला]]मा अवस्थित ताल हो। यो ताललाई स्थानीय तहमा '''रिग्म ताल'''को नामले पनि चिनिन्छ।<ref>{{cite web|title=कर्णालीका तालहरू :रारा र फोक्सुन्डो|url=https://www.enayanepal.com/archives/2764|website=www.enayanepal.com|publisher=ईनयाँ नेपाल|accessdate=3 नोभेम्बर 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190218152732/http://www.enayanepal.com/archives/2764 |date=2019-02-18 }}</ref> यो ताल [[शे-फोक्सुण्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज|शे-फोक्सुन्डो राष्ट्रिय निकुञ्ज]] भित्र अवस्थित हिमाली सफापानीको ताल हो। यो ताल ३६११.५ मिटरको उचाइंमा डोल्पा जिल्लामा अवस्थित छ। '''फोक्सुन्डो ताल''' नेपालको सबभन्दा गहिरो ताल हो। यो ताल नेपालको [[डोल्पा जिल्ला]]मा पर्छ। यो ताल समुद्री सतहभन्दा करिब ३९०० मिटरको उचाइमा छ। यस तालको लम्वाइ ४.८ कि.मी., चौडाइ १.६ कि.मी. र गहिराई ६५० मीटर छ। कान्जिरोवा हिमालको काखमा अवस्थित यो ताल 'वाई' आकारको छ। फोक्सुन्डो तालबाट [[सुलिगाँड झरना]] निस्केको छ। फोकसुण्डो तालको पानीको घनत्व ४०,९०,००,००० घनमिटर रहेको छ भने पानीको बहाव ३.७१५ घनमिटर प्रति सेकेन्ड रहेको छ।<ref name="२००७">Bhuju, U. R., Shakya, P. R., Basnet, T. B., Shrestha, S. (2007). [http://books.icimod.org/demo/uploads/ftp/Nepal%20Biodiversity%20Resource%20Book.pdf ''Nepal Biodiversity Resource Book. Protected Areas, Ramsar Sites, and World Heritage Sites.''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301032302/http://books.icimod.org/demo/uploads/ftp/Nepal%20Biodiversity%20Resource%20Book.pdf |date=2012-03-01 }} International Centre for Integrated Mountain Development, Ministry of Environment, Science and Technology, in cooperation with United Nations Environment Programme, Regional Office for Asia and the Pacific. Kathmandu, Nepal. ISBN 978-92-9115-033-5</ref> सन् २००४ मा नेपालको जल तथा मौसम विज्ञान विभागद्वारा एउटा सर्वेक्षणमा यस तालको अधिकतम गहिराइ १४५ मिटर (४७६ फिट) रहेको पाइएको थियो।<ref name="नेपाल न्युज">Nepalnews.com (2004). [https://web.archive.org/web/20040707070947/http://www.nepalnews.com.np/archive/2004/jul/arc_jul04_04.htm ''Rara is Nepal’s deepest lake: Survey'']</ref> सन् २००७ सेप्टेम्बरमा फोकसुण्डो ताललाई [[रामसार क्षेत्र]]मा सुचिकृत गरियो।<ref>Bhandari, B. B. (2009). [http://www.nepjol.info/index.php/BANKO/article/view/2206 ''Wise use of Wetlands in Nepal'']. Banko Janakari, Special Issue February 2009: 10–17.</ref> यस तालको दक्षिणी छेउमा स्थित रिंग्मो गाउँमा ३०,००० देखि ४०,००० वर्ष पहिला भएको पहिरोको कारण यस तालको उत्पति भएको देखिन्छ। [[चित्र:Phoksundo_lake1.jpg|thumb|फोक्सुन्डो ताल]] ==धार्मिक महत्त्व== यस तालको वरिपरीको क्षेत्रमा २० वटा बौद्ध स्तुप रहेको छ भने पूर्व दिशामा एउटा गोम्पा रहेको छ जसमा बौद्ध धर्मावालाम्बीहरू बार्षिक रूपमा यहाँ आएर पुजा पाठ गर्ने गर्छन। {{wide image|Lake Phoksundo in Dolpo, Nepal.jpg|1000px|फोक्सुन्डो तालको पानारोमिक दृष्य}} ==चित्र दिर्घा== <gallery> चित्र:Phoksumdo lake.jpg|thumb|फोक्सुन्डो ताल र माथिल्लो डोल्पा जाने बाटो चित्र:Panorama phoksumdo lake from camp.jpg|thumb|फोक्सुन्डो तालको पानारोमिक दृश्य चित्र:Phucksumdo lake.jpg|thumb|फोक्सुन्डो ताल र क्याम्प चित्र:Yaks enjoying bath in and around cold lake.jpg|thumb|फोक्सुन्डो ताल याकहरू नुहाउंदै चित्र:Shey-phoksumdo National Park.jpg|thumb|से-फोक्सुन्डो नेसनल पार्क </gallery> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.onlinekhabar.com/2017/08/615101/ फोक्सुन्डो तालको सुन्दरता क्यामरामा कैद गर्दा-अनलाइन खबर] {{नेपालको जल सम्पदा}} [[श्रेणी:नेपालका तालहरू]] kwlrr2loec2yvi2oypnbtdhzxvm9qqm 0 9858 1361115 1348789 2026-06-11T05:25:20Z Bishaldev100 28807 1361115 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख|धार्मिक स्थल}} {{Infobox river | name = गङ्गा नदी | image = | image_caption = | map = Ganges-Brahmaputra-Meghna basins.jpg | map_size = | map_caption = संयुक्त घाटीहरू गङ्गा (सुन्तला), ब्रह्मपुत्र (बैंगनी) र मेघना (हरियो)को नक्सा | subdivision_type1 = देश | subdivision_name1 = {{flag|भारत}}, {{flag|बङ्गलादेश}} | subdivision_type2 = राज्य | subdivision_name2 = [[उत्तराखण्ड]], [[उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]], [[झारखण्ड]], [[पश्चिम बङ्गाल]] | subdivision_type3 = सहर | subdivision_name3 = [[हरिद्वार]], [[कानपुर]], जाजमऊ, [[प्रयागराज|इलाहाबाद]], [[बनारस|वाराणसी]], [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]], [[गाजीपुर शहर |गाजीपुर्]], [[पटना]], [[ऋषिकेश]], मुंगेर, भागलपुर, [[बहरमपुर|बहरामपुर]], [[कोलकाता]], बिजनोर | source1 = गङ्गोत्री हिमनदी, सतोपन्थ हिमनदी, खटलिङ्ग हिमनदी, तथा [[नन्दा देवी पर्वत |नन्दा देवी]], [[त्रिशूल हिमाल|त्रिसुल]], केदारनाथ, नन्दा कोट र [[कामेत]] हिमालहरूबाट बगेर आएको पानी | source1_location = [[उत्तराखण्ड]] | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = [[गङ्गा मुखद्वीप]] | mouth_location = [[बङ्गालको खाडी]] }} '''गङ्गा नदी''' वा '''गङ्गे''' [[एसिया]]का ठूला नदीहरू मध्येको एक तथा [[भारत]] र [[बङ्गलादेश]] भएर बग्ने नदी हो। करीब २५२५ कि.मी. (१५६९ माइल) लामो यो नदी हिमालयको पश्चिमी भागमा अवस्थित भारतको [[उत्तराखण्ड]] राज्यबाट निस्किएर दक्षिण पूर्व तिर बग्दै भारतको उत्तरी समथर भूभाग हुँदै बङ्गलादेश प्रवेश गर्छ र अन्तिममा गएर [[बङ्गालको खाडी|बंगालको खाडी]]मा गएर समुद्रमा मिसिने गर्दछ। यो नदी [[भारत]]को एउटा महत्त्वपूर्ण नदी तथा विश्वका सम्पूर्ण [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] धर्मावलम्बीहरूको आस्थाको एउटा केन्द्र हो। नदीमा बग्ने पानी लगायत अन्य वस्तुहरूको मात्राको आधारमा यो नदी विश्वकै तेस्रो स्थानमा पर्छ।<ref name ="Kumar_Singh_Sharma">{{cite journal | last = Kumar | first = Rakesh | last2 = Singh | first2 = R.D. | last3 = Sharma | first3 = K.D. | title = Water Resources of India | journal = Current Science | volume = 89 | issue = 5 | pages = 794–811 | publisher = Current Science Association | location = Bangalore | date = 2005-09-10 | url = http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf | accessdate = 2013-10-13 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190106043752/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf%20 |date=2019-01-06 }}</ref> गङ्गा नदीले भारतको [[उत्तराखण्ड]]मा [[हिमालय]]बाट लिएर [[बङ्गालको खाडी]]को [[सुन्दरवन]] सम्मको विशाल भूभागलाई सिचाई गर्दछ। यो भारतको प्राकृतिक सम्पदा मात्र हैन, आम जनताको भावनात्मक आस्थाको आधार पनि हो। २,०७१ कि. मी. सम्म भारत तथा [[बङ्गलादेश]]मा आफ्नो लामो यात्रा तय गर्दै यो सहायक नदीहरूको साथै दस लाख वर्ग कि. मी.क्षेत्रफलको अति विशाल उब्जाउ मैदानको रचना गर्छ। सामाजिक, साहित्यिक, सांस्कृतिक र आर्थिक दृष्टिबाट अत्यन्त महत्त्वपूर्ण गङ्गाको यो मैदान आफ्नो बाक्लो जनसङ्ख्याको कारण पनि चिनिने गर्दछ। १०० फिट (३१ मी)को अधिकतम गहिराई भएको यो नदी भारतमा पवित्र मानिन्छ तथा यसको उपासना आमा र देवीको रूपमा गरिन्छ। भारतीय पुराण र साहित्यमा आफ्नो सौन्दर्य र महत्त्वका कारण पटक-पटक आदरका साथ गङ्गा नदीको प्रति विदेशी साहित्यमा पनि प्रशंसा र भावुकतापूर्ण वर्णन गरिएको छ। यस नदीमा [[माछा]] तथा [[सर्प]]हरूको अनेक प्रजाति तँ पाईछन् नै गुलियो पानीको दुर्लभ [[गुँज|डल्फिन]] पनि पाइन्छन्। यो [[कृषि]], [[पर्यटन]], साहसिक खेलहरू तथा उद्योगहरूको विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन्छ तथा आफ्नो किनारामा बसेका सहरहरूलाई जल आपूर्ति पनि गर्छ। यसको किनारामा विकसित धार्मिक स्थल र तीर्थ भारतीय सामाजिक व्यवस्थाका विशेष अङ्ग हुन्। यसको माथि बनेका पुल, बाँध, नदी परियोजनाहरू भारतको जल विद्युत, पानी र कृषिसँग सम्बन्धित आवश्यकतालाई पूरा गर्छ। वैज्ञानिकहरू भन्छन् कि यो नदीको पानीमा ब्याक्टिरियोफेज नामक [[विषाणु]] हुन्छन् जसले जीवाणुहरू र अन्य हानिकारक सूक्ष्मजीवहरूलाई जीवित रहन दिदैनन्। गङ्गाको यस असीमित शुद्धीकरण क्षमता र सामाजिक श्रद्धा रहेता पनि यसको [[प्रदूषण]] रोक्न सकिएको छैन। यसको पानीलाई सफा गर्ने विभिन्न प्रयत्न जारी छ र सफाईको अनेक परियोजनाको क्रममा [[नोभेम्बर]], सन् २००८ मा [[भारत सरकार]]द्वारा यसलाई भारतको राष्ट्रिय नदीको रूपमा घोषणा गरिएको छ। == उद्गम == {{main|गङ्गोत्री}} [[चित्र:Bhagirathi River at Gangotri.JPG|thumb|256px|right|[[भागीरथी नदी|भागीरथी]] नदी, [[गङ्गोत्री]]मा]] गङ्गा नदीको मुख्य शाखा भागीरथी हो जो कुमायूँमा हिमालयको गोमुख नामको स्थानमा गङ्गोत्री हिमतालबाट प्रवाहित हुन्छ।<ref name="टीडीआईएल"/> गङ्गाको यस उद्गम स्थलको उचाई ३१४० मिटर छ। यहाँ गङ्गालाई समर्पित एउटा मन्दिर पनि छ। [[गङ्गोत्री]] तीर्थ, सहरबाट १९ किलोमिटर उत्तर तर्फको ३८९२ मिटर (१२,७७० फिट)को उचाईमा यो हिमतालको उद्गम छ। यो हिमताल २५ किलोमिटर लामो र ४ किलोमिटर चौडाई र लगभग ४० मिटर अग्लो छ। यसै हिमतालबाट भागीरथी एउटा सानो गुफा जस्तो मुखमा अवतरित हुन्छ। यसको जलस्रोत ५००० मिटर उचाईमा स्थित एक बेसिन छ। यस बेसिनको मूल पश्चिमी ढलानको सन्तोपन्थको शिखरमा छ। गौमुखको बाटोमा ३६०० मिटर अग्लो चिरबासा गाउँमा विशाल गोमुख हिमतालको दर्शन हुन्छ।<ref name="गङ्गोत्री">{{cite web |url= http://210.212.78.56/50cities/gangotri/hindi/home.asp|title= गङ्गोत्री|accessmonthday=[[१४ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format= एचटीएम|publisher= उत्तराखंड सरकार|language=}}</ref> यस हिमतालमा [[नन्दा देवी पर्वत|नन्दा देवी ]], [[कामेत|कामत पर्वत]] तथा [[त्रिशूल हिमाल|त्रिशुल पर्वत]]को हिउ पग्लिएर आउँदछ। यद्यपि गङ्गाको आकार लिनको लागि अनेक साना धाराहरूको योगदान छ तर ६ ठूला र त्यसको सहायक ५ साना धाराहरूको भौगोलिक र सांस्कृतिक महत्त्व धेरै छ। [[अलकनन्दा नदी|अलकनन्दा]]को सहायक नदी धौली, विष्णु गङ्गा तथा [[मन्दाकिनी नदी|मन्दाकिनी]] हो। धौली|धौली गङ्गाको [[अलकनन्दा नदी|अलकनन्दा]]सँग [[विष्णुप्रयाग|विष्णु प्रयाग]]मा मिलन हुन्छ। यो १३७२ मिटरको उचाईमा अवस्थित छ। त्यसै गरी २८०५ मिटर अग्लो [[नन्दप्रयाग|नन्द प्रयाग]]मा अलकनन्दाको [[नन्दाकिनी नदी]]सँग सङ्गम हुन्छ। यसपछि [[कर्णप्रयाग|कर्ण प्रयाग]]मा अलकनन्दाको कर्ण गङ्गा वा पिन्डर नदीसँग सङ्गम हुन्छ। फेरी [[ऋषिकेश]]बाट १३९ किलोमिटर टाढा स्थित [[रुद्रप्रयाग|रुद्र प्रयाग]]मा अलकनन्दा [[मन्दाकिनी नदी]]सँग मिसिन्छ। यस पछि भागीरथी र अलकनन्दा १५०० फिटमा अवस्थित [[देवप्रयाग|देव प्रयाग]]मा मिसिन्छ यहाँबाट यो सम्मिलित जल-धारा गङ्गा नदीको नामबाट अगाडि प्रवाहित हुन्छ। यिनै पाँच प्रयागहरूको सम्मिलित रूपलाई [[पञ्च प्रयाग]]भनिन्छ।<ref name="टीडीआईएल">{{cite web|url= http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/utrn0078.htm|title= उत्तरांचल-एक परिचय|accessmonthday= [[२८ अप्रिल]]|accessyear= [[2008]]|format= एचटीएम|publisher= टीडीआईएल|language= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612140446/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/utrn0078.htm |date=2008-06-12 }}</ref> यस प्रकार २०० किलोमिटरको सागुरो पहाडी बाटो तय गरेर गङ्गा नदी [[ऋषिकेश]] हुँदै पहिलो पटक मैदानलाई [[हरिद्वार]]मा स्पर्श गर्दछ। == गङ्गाको मैदान == [[चित्र:NorthIndiaCircuit 250.jpg|thumb|256px|[[प्रयाग|त्रिवेणी-सङ्गम]], [[प्रयागराज|प्रयाग]]]] हरिद्वारबाट लगभग ८०० कि. मी. मैदानी यात्रा गर्दै गढमुक्तेश्वर, सोरोन्, [[फर्रुखाबाद जिल्ला|फर्रुखाबाद]], [[कन्नौज]], बिठूर, [[कानपुर]] हुँदै गङ्गा इलाहाबाद (प्रयाग) पुग्छ। यहाँ यसको सङ्गम [[यमुना नदी|यमुना]] नदीसँग हुन्छ। यो सङ्गम स्थल हिन्दुहरूको एक महत्त्वपूर्ण तीर्थ हो। यसलाई तीर्थराज प्रयाग पनि भनिन्छ। यसपछी हिन्दू धर्मको प्रमुख मोक्षदायिनी नगरी [[बनारस|काशी]] ([[बनारस|वाराणसी]])मा गङ्गा एक वक्र लिन्छ, जसबाट यो यहाँ उत्तरवाहिनी नामले चिनिन्छ। यहाँबाट [[मीर्जापुर जिल्ला|मीरजापुर]], [[पटना]], भागलपुर हुँदै [[पाकुड जिल्ला|पाकुर]] पुग्छ। यहाँ पुग्दा पुग्दा गङ्गासँग यसमा धेरै जस्ता सहायक नदीहरू, जस्तै- सोन, [[कालीगण्डकी नदी|गण्डक]], सरयू नदी, [[सप्तकोशी नदी|कोशी]] आदि मिसिन्छन्। भागलपुरमा [[राजमहल]]को पहाडहरूबाट यो दक्षिणवर्ती हुन्छ। पश्चिम बङ्गालको मुर्शिदाबाद जिल्लाको गिरिया भन्ने स्थान नजिकै गङ्गा नदी २ शाखाहरूमा विभाजित हुन्छ- भागीरथी र पद्मा। भागीरथी नदी गिरियाबाट दक्षिण तर्फ बग्दछ भने पद्मा नदी दक्षिण-पूर्व तर्फ बग्दै फरक्का बाँध (१९७४ निर्मित)बाट छल्दै [[बङ्गलादेश]]मा प्रवेश गर्छ। यहाँबाट गङ्गाको डेल्टा भाग शुरू हुन्छ। मुर्शिदाबाद सहर देखि हुगली सहरसम्म गङ्गाको नाम भागीरथी नदी तथा हुगली सहर देखि मुहानेसम्म गङ्गाको नाम हुगली नदी हो। गङ्गाको यो मैदान मूलत: एक भू-अभिनति खाल्डो हो जसको निर्माण मुख्य रूपले हिमालय पर्वतमाला निर्माण प्रक्रियाको तेस्रो चरणमा लगभग ६-४ करोड वर्ष पहिले भएको थियो। यिनै मैदानहरूमा जलस्रोको औसत गहिराई १००० देखि २००० मीटर छ। गङ्गाको यस घाटीमा एउटा यस्तो सभ्यताको उद्भव र विकास भयो जसको प्राचीन इतिहास अत्यन्त गौरवमयी र वैभवशाली छ। == सुन्दरवन डेल्टा == {{main|सुन्दरवन}} [[चित्र:Sundarbans.jpg|thumb|256px|[[सुन्दरवन]] विश्वको सबैभन्दा ठूलो [[मुखद्वीप|डेल्टा]]-गङ्गाको मुहान- [[बङ्गालको खाडी]]मा]] हुगली नदी [[कोलकाता]], हावडा हुँदै [[सुन्दरवन]]को भारतीय भागमा सागरमा सङ्गमित हुन्छ। पद्मामा [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]]बाट निस्किने शाखा नदी [[यमुना नदी ]] तथा [[मेघना नदी ]] मिसिन्छ। अन्ततः यो ३५० कि. मी. चौडाई भएको [[सुन्दरवन]] [[मुखद्वीप|डेल्टा]]मा गएर [[बङ्गालको खाडी]]मा सागर-सङ्गम गर्छ। यो डेल्टा गङ्गा तथा गङ्गाका सहायक नदीहरूले ल्याएको नवीन जलस्रोत देखि १,००० वर्षहरूमा निर्मित समतल र न्यून स्तरीय मैदान हो। यहाँ गङ्गा र बङ्गालको खाडीको सङ्गममा एक प्रसिद्ध हिन्दू तीर्थ छ जसलाई गङ्गा-सागर-सङ्गम भन्ने गरिन्छ।<ref name="इन्डियानेट">{{cite web|url= http://www.indianetzone.com/2/ganga_river.htm|title= गङ्गा रिवर|accessmonthday= [[१४ जून]]|accessyear= [[वर्ष २००९|२००९]]|format= एचटीएम|publisher= इण्डिया नेट जोन|language= अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602081624/http://www.indianetzone.com/2/ganga_river.htm |date=2009-06-02 }}</ref> विश्वको सबैभन्दा ठूलो [[मुखद्वीप|डेल्टा]] ([[सुन्दरवन]]) धेरै जसो प्रसिद्ध वनस्पतिहरू र प्रसिद्ध [[पाटे बाघ|बङ्गाल टाइगर]]को निवास स्थान हो।<ref name="इन्डियानेट"/> यो डेल्टा थोरै थोरै समुद्रतिर नजिकिदै गइरहेको छ। केही समय पहिले यो कोलकाता सागर तटमा स्थित थियो र सागरको विस्तार राजमहल तथा सिलहेटसम्म मात्र थियो, तर अहिले आएर यो तटबाट १५-२० माइल (२४-३२ कि. मी.) टाढा स्थित लगभग १,८०,००० वर्ग कि. मी. को क्षेत्रमा फैलिएको छ। जब कुनै पनि डेल्टाको सागरको तर्फ निरन्तर विस्तार हुन्छ त्यसलाई प्रगतिशील डेल्टा भन्ने गरिन्छ।<ref>{{cite book |last=सिहं |first=सविन्द्र |title= भौतिक भूगोल |year=जुलाई २००२ |publisher=वसुन्धरा प्रकाशन |location=गोरखपुर |id= |page=२४७-२४८ |accessday= ३|accessmonth= जून|accessyear= २००९}}</ref> सुन्दरवन डेल्टामा भूमिको ढाल अत्यन्त कम भएको कारण यहाँ गङ्गा अत्यन्त कम गतिले बग्छ र आफू साथ ल्याएको माटोलाई मुहानमा थुपार्ने कार्य गर्दछ जसबाट डेल्टाको आकार बढ्दै जान्छ र नदीक कयौँ धारा तथा उपधाराहरू बन्छन्। यस प्रकार बनेको गङ्गाका प्रमुख शाखा नदीहरू जालङ्गी नदी, इक्षामती नदी, भैरव नदी, विद्याधरी नदी र [[कालिन्दी नदी]] छन्। नदीहरूको वक्र गतिले बग्नुको कारण दक्षिणी भागमा कयौँ धनुषाकार तालहरू बनेका छन्। == सहायक नदीहरू == [[चित्र:Devprayag Bhagirathi Alaknanda.jpg|thumb|256px|right|देवप्रयागमा भागीरथी (बायाँ) र अलकनन्दा (दायाँ) मिलेर गङ्गाको निर्माण गर्दै]] गङ्गामा उत्तर तिरबाट आएर मिसिने प्रमुख सहायक नदीहरू यमुना, रामगङ्गा, कर्णाली (घाघरा), राप्ती, गण्डक, कोशी र काक्षी हो तथा दक्षिणको पठारबाट आएर यसमा मिसिने प्रमुख नदीहरू चमबल, सोन, बेतवा, केन, दक्षिणी टोस आदि हुन। यमुना गङ्गाको सबैभन्दा प्रमुख सहायक नदी हो जुन हिमालयको बन्दरपूँछ पर्वतको आधारमा यमुनोत्री हिमखण्डबाट निस्किन्छ।<ref>{{cite web |url= http://bharat.gov.in/knowindia/rivers.php|title=भारतको बारेमा जानो|accessmonthday=[[२१ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=भारत सरकार|language=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://bharatbhraman.agoodplace4all.com/भारत-की-प्रमुख-नदीहरू/|title=भारतको प्रमुख नदीहरू|accessmonthday=[[२१ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=भारत भ्रमण|language=}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> हिमालयको माथिल्लो भागमा यसमा टोस<ref>{{cite web |url= http://hindi.indiawaterportal.org/?q=content/उत्तराखंड-की-प्रमुख-नदीहरू |title=उत्तराखंडको प्रमुख नदीहरू|accessmonthday=[[२१ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=इन्डिया वाटर पोर्टल |language=}}</ref> तथा त्यस पछि सानो हिमालयमा आएपछि यसमा गिरि र आसन नदीहरू मिसिन्छन्। चम्बल, बेतवा, शारदा र केन यमुनाको सहायक नदीहरू हुन। चम्बल इटावा नामक स्थानमा तथा बेतवा हमीरपुर नामक स्थानमा यमुनामा मिसिन्छ। [[यमुना नदी|यमुना]] [[प्रयागराज|इलाहाबाद]]मा आएपछि बायाँ दिशाबाट गङ्गा नदीमा गएर मिसिन्छ। रामगङ्गा मुख्य हिमालयको दक्षिणी भाग [[नैनीताल]] नजिकै निस्केर [[बिजनौर जिल्ला]]बाट बग्दै [[कन्नौज]] नजिकै गङ्गामा मिसिन्छ। कर्णाली नदी मप्सातुङ्ग नामक हिमनदीबाट निस्केर [[अयोध्या]], फैजाबाद हुँदै [[बलिया जिल्ला]]को सीमाना नजिकै गङ्गामा मिसिन्छ। यस नदीलाई पर्वतीय भागमा कर्णाली तथा मैदानी भागमा [[कर्णाली नदी|घाघरा]] भनिन्छ। [[कालीगण्डकी नदी ]] हिमालयबाट निस्किएर [[नेपाल]]मा शालीग्राम नामले प्रवाहित हुने यस नदी मैदानी भागमा नारायणी नदीको नामले चिनिने गरिन्छ। यो काली गण्डक र त्रिशूल नदीहरूको पानी लिएर प्रवाहित हुँदै सोनपुर नजिकै गङ्गामा मिसिन्छ। [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]]को मुख्यधारा अरुण हो जुन गोसाईधामको उत्तरबाट निसिकिन्छ। [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] नदीको बेसिनको दक्षिणबाट सर्पाकार रूपमा अरुण नदी बग्दछ जहाँ यारू नामक नदी यसमा मिसिन्छ। यसपछि [[सगरमाथा]]को [[कञ्चनजङ्घा हिमाल|कञ्चनजङ्घा]] शिखरहरूको बीचबाट बग्दै यो दक्षिण तर्फ ९० कि. मी. बग्दछ छ जहाँ पश्चिमबाट सुनकोशी नदी तथा पूर्वबाट तमोर कोशी नदी नामका नदीहरू यसमा मिसिन्छन्। यसपछि कोशी नदीको नामले यो [[चुरे|शिवालिक]] पार गदै मैदानमा अवतरित हुन्छ तथा बिहार राज्यमा बग्दै गङ्गामा मिसिन्छ। अमरकटक पहाडीबाट निस्किएर सोन नदी [[पटना]] नजिकै गङ्गामा मिसिन्छ। मध्य-प्रदेशको मऊ नजिकै जनायाब पर्वतबाट निस्किएर [[चम्बल नदी]] [[इटावा]]बाट ३८ कि. मी. दूरीमा यमुना नदीमा मिसिन्छ। बेतवा नदी मध्य प्रदेशमा [[भोपाल]]बाट निस्किएर उत्तर हमीरपुर नजिकै यमुनामा मिसिन्छ। भागीरथी नदीको दाहिने किनाराबाट मिसिने अनेक नदीहरूमा बाँसलई, द्वारका, मयूराक्षी, रूपनारायण, कन्सावती र रसूलपुर प्रमुख हुन। जलाङ्गी र माथा भङ्गा वा चुनिम बायाँ किनाराबाट मिसिन्छन् जुन परापूर्व कालमा गङ्गा या पद्माको शाखा नदीहरू थिए। तर यो वर्तमान समयमा गङ्गाबाट पृथक भएर वर्षाकालीन नदीहरू बन्न पुगेको छ। == जीव-जन्तु == [[चित्र:Indian Gharial Crocodile Digon3.JPG|thumb|right|256px|गङ्गा नदीमा पाइने घडियाल गोहि]] [[चित्र:Comdolph.jpg|right|256px|thumb|गङ्गा नदीमा पाइने डल्फिन]] ऐतिहासिक तथ्यहरूलाई हेर्दा यो ज्ञात हुन्छ कि १६औँ तथा १७औँ शताब्दीसम्म गङ्गा-यमुना प्रदेश बाक्लो वनबाट ढाकिएको थियो। यिनै वनहरूमा जङ्गली [[हात्ती]], [[भैँसी]], गैंडा, सिंह, [[बाघ]]हरूको शिकार हुन्थ्यो। गङ्गाको तटवर्ती क्षेत्र आफ्नो शान्त तथा अनुकूल पर्यावरणको कारण रङी-बिरङी पक्षीहरूको संसार बनाएको छ। यसमा माछाहरूको १४० प्रजातिहरू, ३५ सरीसृप तथा यसको तटमा ४२ स्तनधारी प्रजातिहरू पाइन्छ। यहाँको उत्कृष्ट पारिस्थितिकी संरचनामा धेरै प्रजातिको वन्य जीवहरू जस्तै नीलगाई, खरायो, सरीसृप-वर्गको जीव-जन्तुहरूलाई पनि आश्रय प्राप्त भएको छ। यस इलाकामा यस्तो धेरै जीव-जन्तुहरूको प्रजातिहरू छन जुन दुर्लभ भइसकेको कारण संरक्षित घोषित भइसकेका छन्। गङ्गाको पर्वतीय किनारमा [[लङ्गुर]], [[रातो बाँदर]], [[भालु]], [[चितुवा]], [[हिउँ चितुवा]], हरिण, सामभर, कस्तूरी मृग, सेरो, बरड मृग, साही, तहर आदि निक्कै सङ्ख्यामा पाइन्छन्। विभिन्न रङका पुतलीहरू तथा किराहरू पनि यहाँ पाइन्छन्।<ref>{{cite web|url=http://210.212.78.56/50cities/gangotri/hindi/profile_environment.asp|title=पर्यावरण|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=एएसपी|publisher=गङ्गोत्री|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090619065813/http://210.212.78.56/50cities/gangotri/hindi/profile_environment.asp |date=2009-06-19 }}</ref> बढ्दो जनसङ्ख्याको दबावमा बिस्तारै-बिस्तारै वनहरूको लोप र गङ्गाको घाटीमा सर्वत्र कृषि हुने भएतापनि गङ्गाको मैदानी भागमा हरिण, जङ्गली सुँगुर, जङ्गली बिरालोहरू, [[गिद्ध]], [[स्याल (प्रजाति)|स्याल]]का अनेक प्रजातिहरू ठूलो सङ्ख्यामा पाइन्छन्। [[गुँज|डल्फिन]]को दुई प्रजातिहरू गङ्गामा पाइन्छ जसलाई [[गङ्गा सोँस|गङ्गा डालफिन]] र इरावदी डालफिनको नामले चिनिने गरिन्छ। यस वाहेक गङ्गामा पाईने शार्कको कारण पनि गङ्गा प्रसिद्ध रहेको छ जसमा प्रवाहित हुने पानीमा पाइने शार्कको कारण विश्वका वैज्ञानिकहरूको ठूलो रुचि रहेको छ। यस नदी र बङ्गालको खाडीको सङ्गम स्थलमा बन्ने सङ्गमलाई सुन्दरवनको नामले चिनिन्छ जुन विश्वको धेरै जसो प्रसिद्ध वनस्पतिहरू अझ प्रसिद्ध बङ्गाल टाइगरको गृहक्षेत्र हो। ==आर्थिक महत्त्व== [[चित्र:Rafting Tara.jpg|thumb|256px|गङ्गामा [[राफ्टिङ|रैफ्टिंग]]पनि हुन्छ।]] गङ्गा आफ्नो उपत्यकाहरूमा [[भारत]] र [[बङ्गलादेश]]को कृषि आधारित अर्थमा भारी सहयोग गर्दछन्, यो आफ्नो सहायक नदीहरू सहित धेरै ठूलो क्षेत्रको लागि सिंचाईको बाह्रमासे श्रोत पनि हो। यि क्षेत्रहरूमा उमार्ने प्रधान उपजमा मुख्यतः [[धान]], [[गहुँ]], [[दाल]], तिलहन एवं [[आलु]] छन्। जुन भारतको कृषि आजको महत्त्वपूर्ण श्रोत हों। गङ्गाको तटीय क्षेत्रहरूमा दलदल एवं पोखरिहरूको कारण यहाँ लेग्यूम, खुर्सानि, तोरी, तिल, गहु र जूटको राम्रो खेती हुन्छ। नदीमा [[माछा पालन|मत्स्य उद्योग]] पनि धेरै मात्रामा चल्दछ। गङ्गा नदी प्रणाली भारतको सबै भन्दा ठूलो नदी प्रणाली हो। यसमा लगभग ३७५ मत्स्य प्रजातिहरू उपलब्ध छन्। वैज्ञानिकहरू द्वारा [[उत्तर प्रदेश]] तथा [[बिहार]]मा १११ मत्स्य प्रजातिहरूको उपलब्धता बताएका छन।<ref>{{cite web|url= http://fisheries.up.nic.in/manual.htm|title= प्रशिक्षण एवं प्रसार सम्बन्धी मैनुअल|accessmonthday= |accessyear= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= २००७|month= |format= एचटीएम|work= |publisher= मत्स्य विभाग, उत्तर प्रदेश|pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410015807/http://fisheries.up.nic.in/manual.htm |date=2009-04-10 }}</ref> फरक्का बांध बनेपछी गङ्गा नदीमा हिल्सा माछाको भुरा उत्पादनमा सहायता भएको छ। <ref>{{cite web|url= http://www.cifri.ernet.in/technology.html|title= हिल्सा ब्रीडिंग एण्ड हिल्साह हैचेरी|accessmonthday= |accessyear= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |format= |work= |publisher= सी.आई.एफ.आर.आई.|pages= |language= अङ्ग्रेजी|archiveurl= |archivedate= |quote= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208024227/http://www.cifri.ernet.in/technology.html |date=2009-02-08 }}</ref> गङ्गाको महत्त्व पर्यटनमा आधारित आयको कारण पनि हो। यसको तटमा ऐतिहासिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण तथा प्राकृतिक सौंदर्यबाट भरपूर धेरै पर्यटन स्थल छन जुन राष्ट्रिय आयको महत्त्वपूर्ण श्रोत हों। गङ्गा नदीमा रैफ्टिंगको शिविरहरूको आयोजन गरिन्छ। जुन साहसिक खेलहरू र पर्यावरणद्वारा भारतको आर्थिक सहयोगमा सहयोग गर्छन। गङ्गा तटको तीन ठूलो सहर [[हरिद्वार]], [[प्रयागराज|इलाहाबाद]] एवं [[बनारस|वाराणसी]] जुन तीर्थ स्थलहरूमा विशेष स्थान राखछन। यस कारण यहाँ श्रद्धालुहरूको ठूलो सङ्ख्या निरन्तर भइरहन्छ र धार्मिक पर्यटनमा महत्त्वपूर्ण योगदान गर्छ। गर्मीको मौसममा जब पहाडहरू देखि बरफ पग्लिन्छ, तब नदीमा पानीको मात्रा तथा बहाव राम्रो हुन्छ, यस समय उत्तराखंडमा ऋषिकेश - बद्रीनाथ मार्गमा कौडियाला देखि ऋषिकेशको बिच रैफ्टिंग, क्याकिंग तथा कैनोइंगको शिविरहरूको आयोजन गरिन्छ, जुन साहसिक खोलहरूको शौकीन र पर्यटकहरूलाई विशेष रूपले आकर्षित गरेर भारतको आर्थिक सहयोगमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाइन्छ।<ref>{{cite web |url= http://www.uttara.in/hindi/gmvn/tourist/adv_sports/rafting.html|title= राफ्टिंग |accessmonthday=२२ जून |accessyear=२००९ |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= २००७|month= |format= एचटीएमएल|work= |publisher=उत्तराखंड पोर्टल|pages= |language=|archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref> == बाँध एवं नदी परियोजनाहरू == [[चित्र:Tehri dam india.jpg|thumb|256px|[[टिहरी बाँध]]]] गङ्गा नदीमा निर्मित धेरै बाँध भारतीय जन-जीवन तथा अर्थ व्यवस्थाको महत्त्वपूर्ण अङ्ग हों। यिनीहरूमा प्रमुख हो फरक्का बाँध, टिहरी बाँध, तथा भीमगोडा बाँध। फरक्का बांध (बैराज) भारतको [[पश्चिम बङ्गाल|पश्चिम बङ्गाल]] प्रान्तमा स्थित गङ्गा नदीमा बनाइएको छ। यस बाँधको निर्माण [[कोलकाता]] बंदरगाहको गाद (सिल्ट) देखि मुक्त गराउनको लागि भएको थियो जुन कि १९५० देखि १९६० सम्म यस बंदरगाहको प्रमुख समस्या थियो। कोलकाता [[हुगली नदी]]मा स्थित एक प्रमुख बंदरगाह हो। ग्रीष्म ऋतुमा हुगली नदीको बहावलाई निरन्तर कायम राख्नको लागि गङ्गा नदीको जलको एक ठूलो भागलाई फरक्का बाँधद्वारा हुगली नदीमा मोडिइएको छ। गङ्गामा निर्मित दोस्रो प्रमुख बाँध टिहरी बाँध टिहरी विकास परियोजनाको एक प्राथमिक बाँध हो जुन [[उत्तराखण्ड|उत्तराखंड]] प्रान्तको [[टिहिरी गढवाल जिल्ला|टिहरी]] जिल्लामा स्थित छ। यो बाँध गङ्गा नदीको प्रमुख सहयोगी नदी [[भागीरथी नदी|भागीरथी]]मा बनाइएको छ। टिहरी बाँधको ऊँचाई २६१ मीटर छ जसले यसलाई विश्वको पाचौँ सबै भन्दा ऊँचा बाँध बनाउदछ छ। यस बाँधबाट २४०० मेगावाट विद्युत उत्पादन, २७०,००० हेक्टर क्षेत्रको सिंचाई र प्रतिदिन १०२.२० करोड लीटर पेयजल दिल्ली, उत्तर-प्रदेश एवं उत्तराखण्डलाई उपलब्ध गराउन प्रस्तावित छ। तेस्रो प्रमुख बाँध भीमगोडा बाँध [[हरिद्वार]]मा स्थित छ जसलाई सन १८४० मा अङ्ग्रेजहरूले गङ्गा नदीको पानीलाई विभाजित गरेर माथि गङ्गा नहरमा मोडनेको लागि बनाइएको थियो। यो नहर हरिद्वारको भीमगोडा नामक स्‍थान देखि गङ्गा नदीको दाहिने तटबाट निक्लदछ। प्रारम्‍भमा यस नहरमा जल पूर्ति गङ्गा नदीमा एक अस्‍थायी बाध बनाएर गरिन्थ्यो। वर्षाकाल प्रारम्‍भ हुदा नै अस्‍थायी बाध फुट्ने गर्दथ्यो तथा मनसुन अवधिमा नहरमा पानी सञ्चालन गरिन्थ्यो। यस प्रकार यस नहरबाट केवल रबीको खेतिहरूलाई नै सिंचाई हुन सक्थ्यो। अस्‍थायी बंध निर्माण स्‍थलको डाउनस्‍ट्रीममा वर्ष १९७८-१९८४को अवधिमा भीमगोडा बैराज निर्माण गरियो। यो बनेपछि माथि गङ्गा नहर प्रणालीबाट खरीफ खेतिमा पनि पानी दिन थालियो।<ref>{{cite web|url=http://idup.gov.in/wps/portal/!ut/p/c0/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3hTS1MnnwBHAwP3IH83AyNzoxCTQFMzQxNfU_2CbEdFANeB8hE!|title=सिंचाईको इतिहास तथा प्रदेशको मुख्‍य नहर प्रणालिहरूको सिंहावलोकन|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=उत्तर प्रदेश सिंचाई विभाग|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090721074133/http://idup.gov.in/wps/portal/!ut/p/c0/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3hTS1MnnwBHAwP3IH83AyNzoxCTQFMzQxNfU_2CbEdFANeB8hE! |date=2009-07-21 }}</ref> == प्रदूषण तथा पर्यावरण == [[चित्र:Gaumukh.jpg|thumb|right|256px|गोमुखमा शुद्ध गङ्गा नदी]]गङ्गा नदी विश्व भरमा आफ्नो शुद्धीकरण क्षमताको कारण जानिन्छ। लामो समय देखि प्रचलित यसको शुद्धीकरणको मान्यतामा वैज्ञानिक आधार पनि छ। वैज्ञानिक मानछन कि यस नदीको जलमा बैक्टीरियोफेज नामक [[विषाणु]] हुन्छन्, जुन [[जीवाणु]]हरू तथा अन्य हानिकारक सूक्ष्मजीवहरूलाई जीवित रहन दिदैनन। नदीको जलमा प्राणवायु ([[प्राणवायु|औक्सीजन]])को मात्रा कायम राख्ने असाधारण क्षमता छ। तर यसको कारण अझै सम्म अज्ञात छ। एक राष्ट्रिय सार्वजनिक रेडियो कार्यक्रमको अनुसार यस कारण [[हैजा]] र [[आउँ]] जस्तो रोगहरू हुने खतरा धेरै नै कम हुन्छ, जसबाट महामारिहरू हुने सम्भावना ठूलो स्तरमा टर्दछ।<ref>बैक्टीरियोफेजको स्व-शुद्धिकरण प्रभाव, औक्सीजन रिटेन्शन रहस्य: [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=17134270 मिस्ट्री फैक्टर गिव्स गैन्जेस ए क्लीन रेप्युटेशन] जूलियन क्रैन्डा-२ हल्लिक. नेशनल पब्लिक रेडियो।</ref> तर गङ्गाको किनारमा बाक्लो रूपमा बसेका औद्योगिक नगरहरूको ढलको फोहोर सीधा गङ्गा नदीमा मिसिएर हुने गङ्गाको [[प्रदूषण]] पछिल्लो धेरै वर्षदेखि भारत सरकार र जनताको चिन्ताको विषय बनेको छ। औद्योगिक फोहरको सँगसँगै प्लास्टिक फोहरको बाहुल्यताले गङ्गा जललाई पनि धेरै प्रदूषित गरेको छ। वैज्ञानिक जांच अनुसार गङ्गाको बायोलोजिकल औक्सीजन स्तर ३ डिग्री (सामान्य) देखि बढेर ६ डिग्री भैसकेको छ। गङ्गामा २ करोड ९० लाख लिटर प्रदूषित फोहोर प्रतिदिन थुप्रिदै छ। विश्व बैङ्क प्रतिवेदनको अनुसार उत्तर-प्रदेशको १२ प्रतिशत रोगहरूको कारण प्रदूषित गङ्गा जल हो। यो घोर चिन्तनीय छ कि गङ्गा-जल न स्नानको लागि योग्य रह्यो, न पिउनको लागि योग्य रह्यो र न त सिंचाईको योग्य। गंगाको विनाशले हाम्रो सम्पूर्ण सभ्यताको अन्त्य हुनेछ ।<ref>{{cite web |url= http://www.patrika.com/article.aspx?id=10912|title=खतरेमा गङ्गाको अस्तित्व|accessmonthday=[[२२ जून]]| accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=एएसपीएक्स| publisher=पत्रिका|language=}}</ref> गङ्गामा बढते प्रदूषणमा नियन्त्रण पानको लागि घडियालोंको मदद ली जा रही छ।<ref>{{cite web |url= http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/4126070.cms|title=गङ्गाको प्रदूषण देखि बचाएंगे ७१ घडियाल |accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=नवभारत टाइम्स|language=}}</ref> सहरको फोहोरलाई सफा गर्नको लागि संयन्त्रहरू लगाईदै छ र उद्योगको फोहोरलाई यसमा खसाल्नबाट रोक्नको लागि कानुन बनेका छन्। त्यहि क्रममा गङ्गालाई राष्ट्रिय धरोहर पनि घोषित गरीएको छ र गङ्गा एक्शन प्लान तथा राष्ट्रिय नदी संरक्षण योजना लागू गरीएको छ। जबकी यसको सफलतामा समेत प्रश्नचिह्न उठ्दै आएको छ।<ref>{{cite web|url=http://www.lokmanch.com/cms/index.php/culture/4089-ganga-pollution-state-government-responsible|title=अब गङ्गा प्रदूषण मामला राज्य सरकार जिम्मेवार|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=लोकमंच|language=}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> जनता पनि यस विषयमा जागृत भएका छन्। यससँग नै धार्मिक भावनाहरू आहत नहोस यसको पनि प्रयत्न गरीदैछ।<ref>{{cite web|url=http://josh18.in.com/hindi/-moneylife/319321/0|title=अब मूर्ति विसर्जन देखि हैन हुनेछ गङ्गा मैली|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=जोश|language=}}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> यति धेरै काम भएको बावजूद गङ्गाको अस्तित्वमा संकटको बादल छाएको छ।[[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्र]] २००७ को एक प्रतिवेदन अनुसार हिमालयमा स्थित गङ्गामा जल पूर्ति गर्ने हिमनदीहरू २०३० सम्ममा समाप्त हुने सम्भावना छ। यसपछि नदीको बहाव मनसूनमा आश्रित भएर मौसमी मात्रै रहनेछ। <ref>[http://www.boston.com/news/world/asia/articles/2007/06/24/global_warming_threatens_to_dry_up_ganges/ बोस्टन.कम पर] हेर्नुहोस- [[वैश्विक ऊष्मीकरण]]को उ.प्र.को गङ्गामा प्रभाव।</ref> --> === नमामि गङ्गे === यस नदीको सरसफाईका लागि धेरै पहल गरिएको थियो तर कुनै पनि सन्तोषजनक स्तरमा पुग्न सकेन ।<ref>{{cite web |title=Ganga, Yamuna banks cleaned |trans-title=गंगा यमुना के किनारे पर सफाई |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-12/allahabad/43979274_1_yamuna-banks-ganga-and-yamuna-holy-river |publisher=द टाइम्स ऑफ़ इण्डिया |date=१२ नवम्बर २०१३ |accessdate=३ जून २०१५ |language=अंग्रेज़ी |archive-date=14 दिसंबर 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214032657/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-12/allahabad/43979274_1_yamuna-banks-ganga-and-yamuna-holy-river |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214032657/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-12/allahabad/43979274_1_yamuna-banks-ganga-and-yamuna-holy-river |date=2013-12-14 }}</ref>प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएपछि भारतका प्रधानमन्त्री [[नरेन्द्र मोदी]]ले गंगा नदीमा प्रदूषण नियन्त्रण र सरसफाईको अभियान चलाए।<ref>{{cite web |title=Why Narendra Modi decided to contest from Varanasi |trans-title=नरेन्द्र मोदी ने वाराणसी से चुनाव लड़ने का निर्णय क्यों लिया |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-03-17/news/48297677_1_narendra-modi-nilanjan-mukhopadhyay-prime-ministerial-candidate |publisher=द इकोनॉमिक टाइम्स |date=१७ मार्च २०१४ |accessdate=३ जून २०१५ |language=अंग्रेज़ी }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140904190658/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-03-17/news/48297677_1_narendra-modi-nilanjan-mukhopadhyay-prime-ministerial-candidate |date=2014-09-04 }}</ref> यसपछि उनले जुलाई २०१४ मा भारतको सामान्य बजेटमा नमामि गंगा नामको परियोजना सुरु गरे।<ref>{{cite web|title=Namami Ganga development Project gets 2037 crores |trans-title=नमामि गंगा विकास परियोजना को २०३७ करोड़ मिले |url=http://news.biharprabha.com/2014/07/namami-ganga-development-project-gets-2037-crores/ |publisher=बिहार प्रभा |date=१० जुलाई २०१४ |accessdate=३ जून २०१५ |language=अंग्रेज़ी}}</ref>यस परियोजनाको एक भागको रूपमा, भारत सरकारले गंगाको किनारमा अवस्थित ४८ औद्योगिक एकाइहरू बन्द गर्ने आदेश दिएको छ।<ref>{{cite web |title=निखरेगा गंगा का रूप, 48 फैक्ट्रियों को बंद करने का आदेश जारी हुआ |url=http://archive.patrika.com/news/48-industrial-units-polluting-ganga-asked-to-close-down/1017955 |publisher=पत्रिका समाचार समूह |date=१५ जुलाई २०१४ |accessdate=३ जून २०१५ }}{{Dead link|date=जनवरी 2021 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>भारतमा 25 मार्च देखि 3 मे 2020 सम्म तालाबन्दीको कारण गंगाको किनारमा रहेका सबै कारखानाहरू बन्द रहेकाले तिनीहरूको फोहोर पानी गंगामा नपुगेको र गंगाको पानी एकदमै सफा भएको छ। गत दस वर्षमा पहिलो पटक हरकिपोडीमा गंगाको पानी पिउन योग्य घोषित गरिएको छ।<ref>{{cite web|title=For 1st time in decades, tests show Ganga water in Haridwar fit to drink|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/for-1st-time-in-decades-tests-show-ganga-water-in-haridwar-fit-to-drink/articleshow/75239530.cms|publisher=The times of India|date=20 अप्रैल 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508005749/https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/for-1st-time-in-decades-tests-show-ganga-water-in-haridwar-fit-to-drink/articleshow/75239530.cms |date=2025-05-08 }}</ref> == धार्मिक महत्त्व == [[चित्र:Ganga Aarti at Varanasi ghats.jpg|thumb|right|230px|वाराणसी घाटमा गङ्गा आरती हुँदै]] [[भारत]]को अनेक धार्मिक अवधारणाहरूमा गङ्गा नदीलाई [[देवी]]को रूपमा निरूपित गरिएको छ। धेरै पवित्र तीर्थस्थल गङ्गा नदीको किनारामा रहेको छ जसमा [[बनारस|वाराणसी]] र [[हरिद्वार]] सबैभन्दा प्रमुख छन्। गङ्गा नदीलाई भारतको पवित्र नदीहरूमा सबैभन्दा पवित्र मानिन्छ तथा यो मान्यता छ कि गङ्गामा स्नान गर्दा मनुष्यको सारा पापहरू नष्ट हुन्छ। मरण पछि मान्छे गङ्गामा आफ्नो अस्तु विसर्जित गर्न [[मोक्ष]] प्राप्तिको लागि आवश्यक सम्झनछन्, यहाँ सम्म कि केही मान्छे गङ्गाको किनारा नै प्राण विसर्जन वा [[अन्तिम संस्कार]]को इच्छा पनि राखछन्। यसको घाटहरूमा मान्छे [[पूजा]] अर्चना गर्छन र ध्यान गर्दछन्। गङ्गाजललाई पवित्र सम्झिन्छन् तथा समस्त संस्कारहरूमा त्यसको हुनु आवश्यक हुन्छ। पञ्चामृतमा पनि गङ्गाजललाई एक अमृत मानिएको छ। अनेक पर्व र उत्सवहरूको गङ्गासँग सोझो सम्बन्ध छ। उदाहरणको लागि [[माघे सङ्क्रान्ति]], [[कुम्भ मेला|कुम्भ]] र [[गङ्गा दशहरा]]को समय गङ्गामा नुहाउनु वा केवल दर्शननै गर्नु धेरै महत्त्वपूर्ण सम्झिन्छन्। यसको किनारामा अनेक प्रसिद्ध मेलहरूको आयोजन गरिन्छ र अनेक प्रसिद्ध मन्दिर गङ्गाको तटमा नै बनेका छन्। महाभारतको अनुसार मात्र प्रयागमा माघ महिनामा गङ्गा-यमुनाको सङ्गममा तीन करोड दस हजार तीर्थहरूको सङ्गम हुन्छ। यो तीर्थ स्थल सम्पूर्ण भारतमा सांस्कृतिक एकता स्थापित गर्न सफल छन्।<ref name="सिंह जुलाई १३-२३">{{cite book |last=सिंह|first=ड. राजकुमार |title=विचार विमर्श|year=जुलाई |publisher=सागर प्रकाशन|location=मथुरा |id= |page=१३-२३ |accessday=२२ |accessmonth=जून|accessyear=२००९ }}</ref> गङ्गालाई आधार मानेर अनेक भक्ति ग्रन्थ लेखिएका छन्। जसमा श्रीगङ्गासहस्रनामस्तोत्रम्<ref>{{cite web|url=http://www.pustak.org/bs/home.php?bookid=6127|title=श्रीगङ्गासहस्त्रनामस्तोत्रम|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=भारतीय साहित्य सङ्ग्रह|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813163032/http://pustak.org/bs/home.php?bookid=6127 |date=2010-08-13 }}</ref> र आरती<ref>{{cite web|url=http://bhavishyawani.mywebdunia.com/2009/02/25/gangaji_ki_aarti.html|title=श्रीगङ्गाजीको आरती|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=वेबदुनया|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015070124/http://bhavishyawani.mywebdunia.com/2009/02/25/gangaji_ki_aarti.html |date=2010-10-15 }}</ref> सबैभन्दा लोकप्रिय छन्। धेरै मानिसहरू आफ्नो दैनिक जीवनमा श्रद्धासँग यिनीहरूका प्रयोग गर्छन। गङ्गोत्री तथा अन्य स्थानहरूमा गङ्गाको मन्दिर र मूर्तिहरू पनि स्थापित छ जसको दर्शन गरेर श्रद्धालु स्वयंलाई कृतार्थ सम्झन्छन्। [[उत्तराखण्ड]]को [[पञ्च प्रयाग]] तथा [[प्रयागराज]] जुन इलाहाबादमा अवस्थित छ। यो सबै सङ्गम धार्मिक दृष्टिले पूज्य मानिएका छन्। == पौराणिक प्रसँग == [[चित्र:Ganga shantanu.jpg|thumb|right|230px|गङ्गा अझ शान्तनु- राजा रवि वर्माको कलाकृति]] गङ्गा नदीसँग धेरै पौराणिक कथाहरू जोडीएका छन्। मिथकहरू अनुसार [[ब्रह्मा]]ले [[विष्णु]]को खुट्टाको पसीनाको बूँदबाट गङ्गाको निर्माण गरे। [[त्रिमूर्ति]]को दुई सदस्यहरूको स्पर्शको कारण यो पवित्र सम्झि्यो। एक अन्य कथा अनुसार राजा सगरले जादुको रूपबाट साठ हजार पुत्रहरू प्राप्त गरे।<ref name="इन्डिया वाटर">{{cite web |url= http://hindi.indiawaterportal.org/?q=content/गङ्गा|title=गङ्गा - इन्डिया वाटर पोर्टल |accessmonthday= जून १४ |accessyear= २००९|last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |format= |work= |publisher= इन्डिया वाटर पोर्टल |pages= |language=|archiveurl= |archivedate= |quote= }}</ref> एक दिन राजा सगरले देवलोकमा विजय प्राप्त गर्नको लागि एक [[यज्ञ]] गरे। यज्ञको लागि [[घोडा]] आवश्यक थियो जुन ईर्ष्यालु [[इन्द्र|इंद्र]]ले चोरेका थिए। सगरले आफ्नो सबै पुत्रहरूलाई घोडाको खोजीमा पठाए अन्तमा उनले घोडा पाताल लोकमा पाए जुन एक [[ऋषि]]को नजिकबाधिएको थियो। सगरको पुत्रहरूले यो सोच गरे कि ऋषि नै घोडालाई गाईब भएको कारण हो र उनीहरूले ऋषिलाई अपमान गरे। [[तपस्या]]मा लीन ऋषिले हजारों वर्ष पछि आफ्नो आँखें खोली र उनको क्रोधबाट सगरको सबै साठ हजार पुत्र जलेर त्यही भस्म भयो।<ref>{{cite web|url= http://forum.spiritualindia.org/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%A5-%E0%A4%94%E0%A4%B0-%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE-t16004.0.html|title= भगीरथ र गङ्गा|accessmonthday= |accessyear= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= १४|year= २००९|month= जून|format= एचटीएमएल|work= |publisher= स्पिरिचुअल इण्डिया|pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613073528/http://forum.spiritualindia.org/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%A5-%E0%A4%94%E0%A4%B0-%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE-t16004.0.html |date=2013-06-13 }}</ref> सगरको पुत्रहरूको [[आत्मा]]हरू [[भूत]] बनेर घुम्न लागे किन भनें उनीहरूको [[अन्तिम संस्कार]] भएको थिएन। सगरको पुत्र अंशुमानले आत्माको मुक्तिको असफल प्रयास गरे र त्यस पछि अंशुमानको पुत्र दिलीपले पनि। भगीरथ राजा दिलीपको दोस्रो [[पत्नी]]को पुत्र थिए। उनले आफ्नो पूर्कारणरुको अन्तिम संस्कार गरे। उनले गङ्गालाई [[पृथ्वी]]मा ल्याउने प्रण गरे जसबाट उनको अन्तिम संस्कार गरेर, राखलाई गङ्गाजलमा प्रवाहित गर्न सकियोस र भटकिएको आत्माहरू [[स्वर्ग]]मा जान सकोस। भगीरथले [[ब्रह्मा]]को घोर तपस्या गरे ताकि गङ्गालाई [[पृथ्वी]]मा ल्याउन सकियोस। [[ब्रह्मा]] प्रसन्न भए र गङ्गाको पृथ्वीमा पठाउनको लागि तयार भए र गङ्गाको पृथ्वीमा र उसपछि पातालमा जाने आदेश दिए ताकि सगरको पुत्रहरूको आत्माहरूलाई मुक्ति सम्भव हुन सकोस। तब गङ्गाले भनिन कि म यति ऊँचाई देखि जब पृथ्वीमा झर्दछु, तव पृथ्वीले यति वेग कसरि सहन्छ? तब भगीरथले भगवान [[शिव]]लाई निवेदन गरे, र उनले आफ्नो खुला जटाहरूमा गङ्गाको वेगलाई रोकएर, एक लट खोली दिए, जसबाट गङ्गाको अविरल धारा [[पृथ्वी]]मा प्रवाहित भए। त्यो धारा भगीरथको पछी-पछी गङ्गा सागर सङ्गम सम्म गयो, जहाँ सगर-पुत्रहरूको उद्धार भयो। शिवको स्पर्शबाट गङ्गा पनि पवित्र भयो र पृथ्वी वासीहरूको लागि धेरै नै श्रद्धाको केन्द्र बन्यों। पुराणहरूको अनुसार स्वर्गमा गङ्गालाई [[तारापुञ्ज|मन्दाकिनी]] र पातालमा [[भागीरथी नदी|भागीरथी]] भन्छन्ं। त्यहि प्रकार एक पौराणिक कथा राजा शांतनु र गङ्गाको विवाह तथा उनको सात पुत्रहरूको जन्मको छ। == साहित्यिक उल्लेख == [[चित्र:Shiva Bearing the Descent of the Ganges River, folio from a Hindi manuscript by the saint Narayan LACMA M.86.345.6.jpg|thumb|right|230px|गङ्गा अवतरण एक लोकचित्र]] भारतको राष्ट्र-नदी गङ्गा जल नै हैन, तर भारत अझ हिन्दी साहित्यको मानवीय चेतनाको पनि प्रवाहित गर्छ।<ref>{{cite web |url= http://www.abhivyakti-hindi.org/snibandh/2009/hindikavyameganganadii.htm|title=हिंदी काव्यमा गङ्गा नदी|accessmonthday=[[३० जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=अभिव्यक्ति|language=}}</ref> ऋग्वेद, महाभारत, रामायण एवं अनेक पुराणहरूमा गङ्गाको पुण्य सलिला, पाप-नासिनी, मोक्ष प्रदायिनी, सरित्श्रेष्ठा र महानदी हो। संस्कृत कवि जगन्नाथ रायले गङ्गाको स्तुतिमा 'श्रीगङ्गालहरी' नामक काव्यको रचना गरेका थिए। हिन्दीको आदि [[महाकाव्य]] पृथ्वीराज रासो{{Ref_label|पृथ्वीराज रासो|क|none}} तथा वीसलदेव रास{{Ref_label|वीसलदेव रास|ख|none}} (नरपति नाल्ह)मा गङ्गाको उल्लेख छ। आदिकालको सर्वाधिक लोक विश्रुत ग्रन्थ जगनिक रचित आल्हखण्ड{{Ref_label|आल्हखण्ड|ग|none}}मा गङ्गा, [[यमुना नदी|यमुना]] र [[सरस्वती]]को उल्लेख छ। कविले प्रयागराजको यस त्रिवेणीको पापनाशकको वर्णन गरेका छन्। शृङ्गारी कवि [[विद्यापति]]{{Ref_label|विद्धापति|घ|none}}, [[कबीर]] वाणी र जायसीको पद्मावतमा पनि गङ्गाको उल्लेख छ, तर [[सूरदास|सुरदास]]{{Ref_label|सूरदास|ङ|none}}, र [[तुलसीदास]]ले भक्ति भावनाले गङ्गा-माहात्म्यको वर्णन विस्तारले गरेका छन्। गोस्वामी तुलसीदासले कवितावलीको उत्तरकाण्डमा ‘श्री गङ्गा माहात्म्य’को वर्णन तीन छन्दहरूमा गरेका छन् - यिनी छन्दहरूमा कविले गङ्गा दर्शन, गङ्गा स्नान, गङ्गा जल सेवन, गङ्गा तटमा बस्ने वालाको महत्त्वलाई वर्णित गरेका छन्।{{Ref_label|तुलसीदास|च|none}} रीतिकालमा [[सेनापति]] र पद्माकरको गङ्गा वर्णन श्लाघनीय छ। पद्माकरले गङ्गाको महिमा र कीर्तिको वर्णन गर्नको लागि गङ्गालहरी<ref>{{cite web|url=http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/bund0016.htm|title=बुन्देली काव्यको ऐतिहासिक सन्दर्भ|accessmonthday=[[२३ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=टीडीआईएल|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231190110/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/bund0016.htm |date=2007-12-31 }}</ref> नामक ग्रन्थको रचना भएको छ। सेनापति{{Ref_label|सेनापति|छ|none}} कवित्त रत्नाकरमा गङ्गा माहात्म्यको वर्णन गर्दै भन्छन "पापको नष्ट गर्नका लागि गङ्गाको पुण्यधारा तरवार झैं सुशोभित छ। [[रसखान]], रहीम{{Ref_label|रहीम|ज|none}} आदिले पनि गङ्गा प्रभावको सुन्दर वर्णन गरेका छन्। आधुनिक कालका कविहरूमा जगन्नाथदास रत्नाकरको ग्रन्थ [[गङ्गा दशहरा|गङ्गावतरण]]मा कपिल मुनि द्वारा शापित सागरका साठी हजार पुत्रहरूको उद्धारका लागि भगीरथ 'भगीरथ-तपस्या' देखि गङ्गाको भूमिमा अवतरित भएको कथा छ। राजा भगीरथ राजा हरिश्चन्द्रका ४९औं पुस्ता तथा [[राम|राजा रामचन्द्र]]का ५२औं पुस्ता थिए। सम्पूर्ण ग्रन्थ तेरह सर्गहरूमा विभक्त र रोला छन्दमा निबद्ध छ। अन्य कविहरूमा [[भारतेन्दु हरिश्चन्द्र]], सुमित्रानन्दन पन्त र श्रीधर पाठक आदिले पनि यत्र-तत्र गङ्गाको वर्णन गरेका छन्।<ref name="सिंह जुलाई १३-२३"/> छायावादी कविहरूको प्रकृति वर्णन हिन्दी साहित्यमा उल्लेखनीय छ। सुमित्रानन्दन पन्तले ‘नौका विहार’<ref>{{cite web|url=http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8C%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0_/_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%A4|title=नौका-विहार / सुमित्रानंदन पंत|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=कविताकोश|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307232030/http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8C%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0_/_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%A4 |date=2012-03-07 }}</ref> मा ग्रीष्म कालीन तापस बाला गङ्गाको जुन चित्र कोरेका छन्, त्यो अति रमणीय छ। उनले गङ्गा<ref>{{cite web |url=http://www.anubhuti-hindi.org/gauravgram/snp/ganga.htm|title=गङ्गा|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=अनुभूति|language=}}</ref> नामक कविता पनि लेखेका छन्। गङ्गा नदीको धेरै प्रतीकात्मक अर्थहरूको वर्णन जवाहर लाल नेहरूले आफ्नो पुस्तक ''भारत एक खोज'' (डिस्कवरी अफ इन्डिया) मा गरेका छन्।{{Ref_label|नेहरू|झ|none}} गङ्गाको पौराणिक कथाहरूलाई महेन्द्र मित्तलले आफ्नो कृतिमा "गङ्गामाँ" सङ्ग्रह गरेका छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.pustak.org/bs/home.php?bookid=3944|title=माँ गङ्गा|accessmonthday=[[३० जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=भारतीय साहित्य सङ्ग्रह|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813133140/http://pustak.org/bs/home.php?bookid=3944 |date=2010-08-13 }}</ref> == चित्र दीर्घा == <Gallery mode=packed> चित्र:Ram Jhula Bridge, Rishikesh.jpg|रामझूला पुल [[ऋषिकेश]]। चित्र:Boat Sailing up Padma River Bangladesh.jpg|पद्मा नदी गङ्गाको अन्तिम स्थान। चित्र:MeghnaRiver.jpg|गङ्गा अन्तिम स्थितिमा [[मेघना नदी]] भएर बग्दै चित्र:Haridwar ghat.jpg|हरिद्वार घाट चित्र:Jppul.png|गंगा माथि बनेको दीघा-सोनपुर रेल-सह-सड़क पुल चित्र:Evening view of river Ganga.jpg|बंगाल मा गंगा नदी , [[हुगली नदी]] को रूप मा </Gallery> == सन्दर्भ सामग्री == {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Commonscat|Ganges River|गङ्गा नदी}} {{भारतका नदीहरू}} {{गङ्गा}} [[श्रेणी:भारतका नदीहरू]] [[श्रेणी:विश्वका ठूला नदीहरू]] [[श्रेणी:पवित्र नदीहरू]] [[श्रेणी:बिहारका नदीहरू]] [[श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका नदीहरू]] [[श्रेणी:उत्तराखण्डका नदीहरू]] 5ydh3i3qdnk7l1r1ympo3l4osh5yfbc 0 10069 1361083 1311371 2026-06-10T16:24:09Z Bishaldev100 28807 /* */ 1361083 wikitext text/x-wiki {{DISPLAYTITLE:मोवाइल फोन}} {|Style="float:right; border:1px solid#4169E1; background:efefef; text-align:left; width:250px;" cellspacing="5" cellpadding="5" |- |colspan="2" bgcolor="tomato"| <div align="center"> '''मोबाइल फोन''' </div> |- |colspan="2"| <center> [[चित्र:Several mobile phones.png|250px|mob]] </center> |- |colspan="2"| <center> २००० ई॰ देखि बजारमा उपलब्ध भएका विभिन्न प्रकारका मोबाइलहरू।</center> |- |'''खोजकर्ता''' || [[मार्टीन कूपर]] |- |'''प्रारम्भिक वर्ष''' || १९७३ |- |'''कम्पनी''' || [[मोटोरोला]] |- |'''उपलब्ध''' || वैश्विक |- |} '''मोबाइल फोन''' एउटा सानो यन्त्र (Device)को नाम हो जुन एउटा दूरसञ्चारको माध्यम हो। यो यन्त्रको मद्दतले हामी कुनै पनि ब्यक्ति सँग टाढा होस् वा नजीक, देशमा होस् वा बिदेशमा एकै क्षणमा अङ्क (Number) थिचेर (Dial गरेर) एक अर्का सँग कुरा गर्न सक्छौं। यस यन्त्रको सहायताले हामी मात्र कुरा होईन अरु पनि कयौँ काम एकै क्षणमा गर्न सक्छौँ। हामी यसको सहायताले सन्देशहरू पनि आदान-प्रदान गर्न सक्छौँ। मोबाइल फोन रेडियो तरङ्ग प्रयोग गरेर [[बिटिएस]](BTS)सँग सम्पर्क गर्दछन्। यसका लागि मोबाइल फोन(मोवाइल टर्मिनल)ले दुई फ्रिक्वेन्सी प्रयोग गर्ने गर्दछन्। मोबाइल आजको आवश्यकता हो र यो सञ्चारको निमित फाईदाजनक साधन साबित भएको छ। मोबाइलले बार्तालाप प्रक्रियामा मात्र नभएर धेरैको लागि आयस्रोतको एउटा माध्यम बन्न सफल भएको छ। * [[अपलिङ्क फ्रेक्वेन्सी]] * [[डाउनलिङ्क फ्रेक्वेन्सी]] == हेर्नुहोस् == * [[जिएसएम मोबाइल]] * [[सिडिएमए मोबाइल]] {{Commonscat|Mobile phones}} [[श्रेणी:मोबाइल फोन]] {{DEFAULTSORT:मोवाइल_फोन}} 509jno1fg63d0wb55iy9qm46dcj2lyw 0 13943 1361112 1331686 2026-06-11T05:22:52Z Bishaldev100 28807 1361112 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- See the Table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage --> <!-- Basic info --------------> |official_name = ढाका |other_name = |native_name = ঢাকা |nickname = मस्जिदको सहरसँगै विश्व रिक्साको राजधानी |settlement_type = [[राजधानी]] तथा [[महानगरीय क्षेत्र|महानगरपालिका]] |motto = |image_skyline ={{Photomontage|position=center | photo1a = Dhaka_(32709975263).jpg | photo2a = National Assembly (25967498804).jpg | photo2b = Recreational value of Hatirjheel.jpg | photo3a = Curzon Hall 2.jpg | photo3b = Lalbagh Fort Side.jpg | photo4a = Uttra,Dhaka উত্তরা ঢাকা.jpg | size = 300px | spacing = 2 | color = | border = 0 | foot_montage = {{nobreak|ढाका सहरका सम्पदाहरू }}}} |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_blank_emblem = |blank_emblem_type = |blank_emblem_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = भू-उपग्रह चित्र ढाका महानगरपालिका |image_map1 = |mapsize1 = |map_caption1 = |image_dot_map = |dot_mapsize = |dot_map_caption = |dot_x = |dot_y = |pushpin_map = Bangladesh |pushpin_label_position = center |pushpin_map_caption = [[बङ्गलादेश]]मा ढाकाको अवस्थिति |pushpin_mapsize =280 <!-- Location ------------------> |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = BD |subdivision_type = [[देश]] |subdivision_name = {{flag|बङ्गलादेश}} |subdivision_type1 = [[प्रदेश|प्रान्त]] |subdivision_name1 = [[ढाका प्रान्त]] |subdivision_type2 = [[जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[ढाका जिल्ला]] <!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |leader_title2 = |leader_name2 = |leader_title3 = |leader_name3 = |leader_title4 = |leader_name4 = |established_title = स्थापना |established_date = १६०८ |established_title2 = सहरको लागि प्रस्तावित |established_date2 = सन् १९४७ |established_title3 = <!-- Incorporated (city) --> |established_date3 = <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |unit_pref =Metric <!-- Enter: Metric, if Metric (imperial) is desired --> |area_footnotes = |area_total_km2 = ३०६.३८ |area_total_sq_mi = |area_land_km2 = <!-- See table @ ढाँचा:Infobox settlement for details on automatic unit conversion --> |area_water_km2 = ४८.५६ |area_total_sq_mi = |area_land_sq_mi = |area_water_sq_mi = |area_water_percent = |area_urban_km2 = |area_urban_sq_mi = |area_metro_km2 = २१६१.१७ |area_metro_sq_mi = |area_blank1_title = |area_blank1_km2 = |area_blank1_sq_mi = <!-- Population -----------------------> |population_as_of =२०१३|population_footnotes=<ref>{{cite web|url=http://www.forbes.com/pictures/edgl45fdlj/no-1-dhaka-bangladesh |title=No. 1: Dhaka, Bangladesh - In Photos: The World's Densest Megacities |publisher=Forbes |date= |accessdate=22 June 2013}}</ref> |population_total = १४,३९९,००० |population_metro = ७,०००,९४०<nowiki> (२००८)</nowiki> |population_density_sq_mi = ११५,२०० |population_density_km2 = ४५,००० |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = |population_blank1 = |population_blank1_footnotes =<ref>[http://www.newgeography.com/content/003004-evolving-urban-form-dhaka].</ref> |population_blank2_title = [[साक्षरता|साक्षरता दर]] |population_blank2 = ७२.७६% |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> |timezone = बङ्गलादेश समय |utc_offset = +६ |latd=23 |latm=42 |lats=0 |latNS=N |longd=90 |longm=22 |longs=30 |longEW=E |elevation_footnotes = <ref name="Elevation of Dhaka">{{cite web|url=http://travel.nationalgeographic.com/places/maps/map_city_dhaka.html|title=Dhaka, Bangladesh Map|publisher=National Geographic Channel|accessdate=2009-09-06}}</ref> |elevation_m = 4 |elevation_ft = 13.12 <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = हुलाक कोड |postal_code = १०००, ११००, १२xx, १३xx |area_code = |blank_name = राष्ट्रिय टेलिफोन कोड |blank_info = +८८० |blank1_name = फोन कोड |blank1_info = ०२ |blank2_name = कुल घरेलु उत्पादन (२०१३ ) |blank2_info = $१४० बिलियन<ref name="PricewaterhouseCoopers">http://www.ukmediacentre.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562</ref> |website = [http://www.dhakacity.org/ आधिकारिक ढाका वेबसाइट] |footnotes = }} '''ढाका''' ({{lang-bn|ঢাকা}}) [[बङ्गलादेश]]को राजधानी हो। यो सहर [[बुढी गङ्गा]] नदीको तटनेर स्थित यो देशकै सबैभन्दा ठुलो सहर हो। राजधानी हुनु बाहेक यो बङ्गलादेशको औद्यौगिक तथा प्रशासनिक केन्द्र पनि हो। ढाकामा मुख्य रूपमा धान, उखु तथा चियाको व्यापार गरिन्छ। ढाकाको जनसङ्ख्या लगभग १.४३ करोड रहेको छ जुन कि विश्व कै सहरहरू मध्येको ११औँ सबैभन्दा बढी हो। ढाकाको आफ्नो बेग्लै इतिहास रहेको छ तथा यसलाई विश्वमा मस्जिदको सहरको नामले पनि चिनिने गरिन्छ। मुगल सल्तनतको समयमा यस सहरलाई १७औँ शताब्दीमा जहांगिर नगरको नामले चिनिने गरिन्थ्यो। यो सहर त्यस समयमा पनि एउटा प्रादेशिक राजधानी थियो र यहाँ निर्मित हुने मखमलको व्यापारमा यस सहरको नाम पुरै विश्वमा रहेको थियो। आधुनिक ढाकाको निर्माण तथा विकास [[ब्रिटिस शासन]]को समयमा १९औँ शताब्दीमा भयो र यस सहरले छिट्टै [[भारत]]को [[कोलकाता]] पछि पुरै [[बङ्गाल]]को दोस्रो ठुलो सहरको रूपमा विकसित भयो। [[भारत]]को विभाजन पछि सन् १९४७ मा ढाका पूर्वी पाकिस्तानको प्रशासनिक राजधानी बन्यो र सन् १९७२ मा बङ्गलादेश एउटा स्वतन्त्र राष्ट्रको रूपमा अस्तित्व पाएपछि यसलाई देशको राष्ट्रिय राजधानी घोषित गरियो। आधुनिक ढाका देशको राजनीति, अर्थव्यवस्था, तथा संस्कृतिको मुख्य केन्द्र हो। ढाका मात्रै देशको सबैभन्दा साक्षर (६३%) सहर नभएर बङ्गलादेशको सहरहरूमध्येको सबैभन्दा बढी विविधता रहेको वा पाइने सहर पनि हो। तथापि आधुनिक ढाकाको सहरी आधारभूत ढाँचा देशको सबैभन्दा विकसित भएतापनि यहाँको [[प्रदूषण]], यातायात असन्तुलन, गरीबी, अपराध जस्तो समस्याहरू यस सहरको लागि ठुलो चुनौती रहेको छ। सम्पूर्ण देशवाशीहरूको ढाकामा बसाई सर्ने प्रवृति पनि यहाँको सरकारको लागि एउटा ठुलो समस्याको रूपमा लिइदै आएको छ। == इतिहास == मुगल शासन कालमा ढाकालाई जहांगीर नगरको नामले चिनिन्थ्यो। त्यस समय यो बङ्गाल प्रान्तको राजधानी थियो। वर्तमान ढाकाको निर्माण १९औँ शताब्‍दीमा अङ्ग्रेजहरूको अधीनमा भएको हो। बिभाजनपछि ढाका पूर्वी पाकिस्‍तानको राजधानी बन्यो र सन् १९७२ मा यो बङ्गलादेशको राजधानी बनेको हो। == खेलकूद == बङ्गलादेशको प्रमुख फुटबल रङ्गशाला [[बङ्गबन्धु राष्ट्रिय रंगशाला|बंगबन्धु राष्ट्रिय रंगशाला]] पनि ढाकामा भएकाले बङ्गलादेशमा आयोजना हुने प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय आमन्त्रण फुटबल प्रतियोगिता पनि ढाकामा हुने गर्दछ। फुटबलको साथै यहाँ अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका फुटबल तथा अन्य खेलकुदका प्रतियोगिताहरू समेत ढाकामा नै हुने गर्दछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{क्षेत्रका आधारमा एसियाका राजधानीहरू}} [[श्रेणी:धेरै जनघनत्व भएका सहरहरू]] [[श्रेणी:एसियाली राष्ट्रका राजधानीहरू]] [[श्रेणी:बङ्गलादेशका सहरहरू]] 6jwegzacdcp7jq0vsyboqvzzfdph10d 0 27256 1361137 1294300 2026-06-11T09:27:27Z Prakashphuyal30 79270 विस्तार 1361137 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!-- आधारभूत जानकारी --> |name = |other_name = |native_name = |nickname = |settlement_type = पूर्व गाविस |motto = <!-- चित्र र नक्सा--> |image_skyline = |image_caption = |image_flag = |image_seal = |image_map = <!-- NepalKhotangDistrictmap.png --> |mapsize = 300px |map_caption = खोटाङ जिल्लाका गाउँ विकास समितिहरूको नक्सा |pushpin_map = Nepal Province1#Nepal |pushpin_label_position = bottom |pushpin_mapsize = 300 |pushpin_map_caption = नेपालको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति <!-- अवस्थिति --> |subdivision_type = देश |subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} |subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] |subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] |subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] |subdivision_name2 = [[खोटाङ जिल्ला]] <!-- राजनीति --> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = <!-- Settled --> |established_date = <!-- क्षेत्रफल --> |unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> |area_footnotes = |area_total_km2 = 16.15<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_total_sq_mi = <!-- जनसङ्ख्या --> |population_as_of = [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|वि.सं २०६८]] |population_footnotes = |population_note = |population_total = 4090 |population_density_km2 = auto |population_blank1_title = जातीयता |population_blank2_title = Religions <!-- साधारण जानकारी --> |timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] |utc_offset = +५:४५ |timezone_DST = |utc_offset_DST = |coordinates = {{coord|27.27|86.70|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = |blank_name = |blank_info = |website = |footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[नेपालको पूर्व प्रशासनिक विभाजन]] अनुसार, [[पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्र|पूर्वाञ्चल]] विकास क्षेत्रको [[सगरमाथा अञ्चल]], [[खोटाङ जिल्ला]]मा अवस्थित एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]] थियो। [[नेपालको एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०६८|एघारौँ राष्ट्रिय जनगणना २०६८]]मा यहाँको जनसङ्ख्या ४०९० रहेको थियो जसमध्ये १९४४ पुरुष र २१४६ महिला रहेका थिए भने यहाँ ८५७ घरधुरी रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://mofald.gov.np/mofald/userfiles/docs_206.pdf|शीर्षक=राष्ट्रिय जनगणना २०६८| प्रकाशक=[[नेपाल सरकार]] '''केन्द्रिय तथ्याङ्क विभाग'''|प्रारूप=पिडिएफ |कार्य=राष्ट्रिय योजना आयोग सचिवालय}}</ref><ref name="नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)">{{cite news|title=नेपालको राष्ट्रिय जनगणना २०६८ (गाविस तह)|url=http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf|accessdate=नोभेम्बर २०१२|agency=नेपाल सरकार|publisher=[[राष्ट्रिय योजना आयोग (नेपाल)|राष्ट्रिय योजना आयोग]]|date=नोभेम्बर २०१२|ref=केन्द्रीय तथ्याङ्क विभाग}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304223834/http://elibrary.xyz/cbs/image/data/Population/VDC-Municipality%20in%20detail/VDC_Municipality.pdf |date=2016-03-04 }}</ref> यो हाल [[साकेला गाउँपालिका]]मा पर्दछ। यसको साविकका ४,६,८,९ वडाहरू साकेला गाउँपालिकाको वडा नम्बर ४ हो भने १-३,५,७ वडाहरू वडा नम्बर ५ हो। == पर्यटकीय स्थलहरु == {{पृष्ठको नाम}}मा रहेका पर्यटकीय स्तलहरू निम्न रहेका छन् # देविथान # मानेभन्ज्याङ # पोखरीडाडो # चुच्चे ढुङ्गा == यो पनि हेर्नुहोस् == <nowiki>*</nowiki>[[साकेला गाउँपालिका]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:खोटाङ जिल्लाका गाविसहरू}} [[श्रेणी:खोटाङ जिल्लाका ठाउँहरू]] kvpa9a67b7qbz9gz5dukg2swx8aofim 0 55120 1361114 1333462 2026-06-11T05:24:16Z Bishaldev100 28807 1361114 wikitext text/x-wiki '''हिमाल सिमेन्ट कारखाना''' [[नेपाल सरकार]]ले [[काठमाडौँ|काठमाडौं]]को [[चोभार]]मा खोलेको सिमेन्ट कारखाना हो । चोभार गाउँ पञ्चायतवासीलाई नाममात्रको मुआब्जा दिएर वि.सं.२०२८ सालमा उक्त कारखाना स्थापनाको कार्यारम्भ गरियो। संसदीय व्यवस्था साह्रै लाजमर्दो अवस्थामा पुगेको बेला वि.सं. २०५८ साल पुस ५मा मन्त्रिपरिषद्ले [[प्रदूषण]] फैलाएको ठहरसहित कारखाना बन्दको निर्णय गरेको थियो। अहिले कारखानाको भग्न भौतिक संरचनाभित्र मेशिनहरू कामै नलाग्ने भइसकेका छन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://nepalihimal.com/article/950 चोभार औद्योगिक सङ्ग्रहालय!] {{ठुटो}} [[श्रेणी:संस्था]] bomlwa5m6xepio83v4f2g42d7vswftj 0 70799 1361139 1330820 2026-06-11T09:48:32Z Bishaldev100 28807 1361139 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = मारियो द्रागी | image = Mario Draghi 2021 (cropped).jpg | office = [[इटालीका प्रधानमन्त्री]] | president = [[Sergio Mattarella]] | term_start = 13 February 2021 | term_end = २०२२ सेप्टेम्बर २२ | predecessor = [[जुजेप्पे कोन्ते]] | successor = [[ज्योर्जा मेलोनी]] | office1 = [[युरोपेली केन्द्रीय बैंकका प्रमुख|केन्द्रीय युरोपेली बैङ्कका प्रमुख]] | vicepresident1 = [[भिटर कोन्सान्सियो]] | term_start1 = १ नोभेम्बर २०११<ref>{{cite news |last=Baker |first=Luke |url=http://uk.reuters.com/article/2011/06/24/uk-eu-summit-draghi-idUKTRE75N1JO20110624 |title=EU leaders appoint Mario Draghi as new ECB president |publisher=Uk.reuters.com |accessdate=26 June 2011 |date=24 June 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120726013029/http://uk.reuters.com/article/2011/06/24/uk-eu-summit-draghi-idUKTRE75N1JO20110624 |date=26 July 2012 }}</ref> | term_end1 = 31 October 2019 | predecessor1 = [[जीन-क्लाउडे त्रिचेत]] | successor1 = | office2 = [[बैङ्क अफ इटाली]]का गवर्नर | term_start2 = १६ जनवरी २००६ | term_end2 = ३१ अक्टोबर २०११ | predecessor2 = एन्टोनियो फाजियो | successor2 = इग्नाजियो भिस्को | office3 = [[वित्तीय स्थिरता परिषद]]का अध्यक्ष | term_start3 = २ अप्रिल २००९ | term_end3 = ४ नोभेम्बर २०११ | predecessor3 = पद स्थापित | successor3 = मार्क कार्ने | birth_date = {{birth date and age|1947|9|3|df=y}} | birth_place = [[रोम]], [[इटाली]] | death_date = | death_place = | alma_mater = सपिएन्जा विश्वविद्यालय रोम<br>[[म्यासेचुसेट्स प्राविधिक संस्थान]] | signature = Mario Draghi signature.svg | native_name = {{Nobold|Mario Draghi}} | native_name_lang = it }} '''मारियो द्रागी''' ({{IPA-it|ˈmaːrjo ˈdraːɡi}}; जन्म: ३ सेप्टेम्बर १९४७) [[इटाली]]का बैङ्कर तथा अर्थविद् हुन् जो हाल इटालीको ५८ औँ प्रधानमन्त्रीको रूपमा एक इटालियन राजनीतिज्ञ हुन्। यसभन्दा पहिले [[केन्द्रीय युरोपेली बैङ्क]]का [[युरोपेली केन्द्रीय बैंकका प्रमुख|प्रमुख]]को रूपमा कार्यरत थिए । उनी सन् २०११ नोभेम्बर १ २०१९ संम यस पदमा बहाल थिए। उनी यसभन्दा पहिले [[बैङ्क अफ इटाली]]का गवर्नरको रूपमा सन् २००६ जनवरी देखि सन् २०११ अक्टोबर सम्म कार्य गरेका थिए । सन् २०१४ मा आएर [[फोर्ब्स]] पत्रिकाले द्रागीलाई [[संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली व्यक्तिहरूको फोर्ब्स सूची|विश्वको सर्वाधिक शक्तिशाली व्यक्तिहरूको सूची]]मा ८औ क्रममा राखेको छ। ==प्रारम्भिक अवस्था== {{ठुटो}} ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{wikiquote}} {{Commonscat|Mario Draghi|मारियो द्रागी}} {{Prime ministers of Italy}} [[श्रेणी:युरोपेली केन्द्रीय बैङ्कका प्रमुख]] [[श्रेणी:इटालीका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:सन् १९४७ मा जन्म]] 9uzy3icmv4gab3qaelvugo4ey9o06lv 0 94917 1361138 1352575 2026-06-11T09:47:10Z Prakashphuyal30 79270 विस्तार 1361138 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कोशी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = Nepal Province1#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/kanepokhari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = राजमति इङ्गनाम <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = भोलाप्रसाद अधिकारी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 82.83<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=12&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43193 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.67|87.43|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[वयरवन]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.kanepokharimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मोरङ जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[वयरवन]], [[केरावन]] र [[होक्लाबारी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,१९३ रहेको छ भने यहाँ १०,६६३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कानेपोखरी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[होक्लाबारी]] || ५,३४८ || ११.३६ || ४७०.७७ |- | २ || [[केरावन]] (३, ४, ६–९) || ६,४९६ || १२.८ || ५०७.५० |- | ३ || [[वयरवन]] (१–५) || ५,६४८ || १०.८५ || ५२०.५५ |- | ४ || [[वयरवन]] (६, ७) || ६,४४६ || ९.८६ || ६५३.७५ |- | ५ || [[केरावन]] (१, २, ५) || ७,३५२ || १२.३६ || ५९४.८२ |- | ६ || [[वयरवन]] (८) || ६,९७४ || ६.४८ || १,०७६.२३ |- | ७ || [[वयरवन]] (९) || ४,९२९ || १८.५८ || २६५.२८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४३,१९३''' || '''८२.२९''' || ५२४.८९ |} == पर्यटकीय स्थलहरु == # कानेपोखरी # कालिकोशी सिमसार मुहान # कुशुले चौर # भलुवा सिमसार # दहिधाप सिमसार # ढङ्ढङ्गे मेला (धिमाल जातिको पवित्र स्थल)<ref>{{Cite web |title=Kanepokhari - Rural Municipality |url=https://edusanjal.com/local-level/kanepokhari/ |access-date=2026-06-11 |website=Edusanjal}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मोरङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmorang.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मोरङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918064452/http://ddcmorang.gov.np/ |date=2020-09-18 }} [[श्रेणी:मोरङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 2cs0hp3idjpmrmox1mzj3eaxzrrtwkj 1361140 1361138 2026-06-11T09:49:54Z Prakashphuyal30 79270 /* पर्यटकीय स्थलहरु */ 1361140 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कोशी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = Nepal Province1#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/kanepokhari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = राजमति इङ्गनाम <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = भोलाप्रसाद अधिकारी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 82.83<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=12&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43193 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.67|87.43|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[वयरवन]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.kanepokharimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मोरङ जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[वयरवन]], [[केरावन]] र [[होक्लाबारी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,१९३ रहेको छ भने यहाँ १०,६६३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कानेपोखरी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[होक्लाबारी]] || ५,३४८ || ११.३६ || ४७०.७७ |- | २ || [[केरावन]] (३, ४, ६–९) || ६,४९६ || १२.८ || ५०७.५० |- | ३ || [[वयरवन]] (१–५) || ५,६४८ || १०.८५ || ५२०.५५ |- | ४ || [[वयरवन]] (६, ७) || ६,४४६ || ९.८६ || ६५३.७५ |- | ५ || [[केरावन]] (१, २, ५) || ७,३५२ || १२.३६ || ५९४.८२ |- | ६ || [[वयरवन]] (८) || ६,९७४ || ६.४८ || १,०७६.२३ |- | ७ || [[वयरवन]] (९) || ४,९२९ || १८.५८ || २६५.२८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४३,१९३''' || '''८२.२९''' || ५२४.८९ |} == पर्यटकीय स्थलहरु == # कानेपोखरी # कालिकोशी सिमसार मुहान # सुनतली चौर # भलुवा सिमसार # दहिधाप सिमसार # ढङ्ढङ्गे मेला (धिमाल जातिको पवित्र स्थल)<ref>{{Cite web |title=Kanepokhari - Rural Municipality |url=https://edusanjal.com/local-level/kanepokhari/ |access-date=2026-06-11 |website=Edusanjal}}</ref> # किरण पोखरी -होक्लाबारी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मोरङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmorang.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मोरङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918064452/http://ddcmorang.gov.np/ |date=2020-09-18 }} [[श्रेणी:मोरङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] mtfckvq3a2lwf7rhwou7096ksfol647 1361144 1361140 2026-06-11T10:02:40Z Prakashphuyal30 79270 1361144 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कोशी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = Nepal Province1#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/kanepokhari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = राजमति इङ्गनाम <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = भोलाप्रसाद अधिकारी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 82.83<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=12&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43193 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.67|87.43|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[वयरवन]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.kanepokharimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मोरङ जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[वयरवन]], [[केरावन]] र [[होक्लाबारी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,१९३ रहेको छ भने यहाँ १०,६६३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कानेपोखरी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[होक्लाबारी]] || ५,३४८ || ११.३६ || ४७०.७७ |- | २ || [[केरावन]] (३, ४, ६–९) || ६,४९६ || १२.८ || ५०७.५० |- | ३ || [[वयरवन]] (१–५) || ५,६४८ || १०.८५ || ५२०.५५ |- | ४ || [[वयरवन]] (६, ७) || ६,४४६ || ९.८६ || ६५३.७५ |- | ५ || [[केरावन]] (१, २, ५) || ७,३५२ || १२.३६ || ५९४.८२ |- | ६ || [[वयरवन]] (८) || ६,९७४ || ६.४८ || १,०७६.२३ |- | ७ || [[वयरवन]] (९) || ४,९२९ || १८.५८ || २६५.२८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४३,१९३''' || '''८२.२९''' || ५२४.८९ |} == पर्यटकीय स्थलहरु == # कानेपोखरी # कालिकोशी सिमसार (मुहान) # सुन्तली चौर # भलुवा सिमसार # दहिधाप सिमसार ‌(पार्क) # ढङ्ढङ्गे मेला (धिमाल जातिको पवित्र स्थल)<ref>{{Cite web |title=Kanepokhari - Rural Municipality |url=https://edusanjal.com/local-level/kanepokhari/ |access-date=2026-06-11 |website=Edusanjal}}</ref> # किरण पोखरी -होक्लाबारी ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मोरङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmorang.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मोरङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918064452/http://ddcmorang.gov.np/ |date=2020-09-18 }} [[श्रेणी:मोरङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] gqa6nks1condnds3lopetju0lq3bchp 1361145 1361144 2026-06-11T10:06:12Z Prakashphuyal30 79270 पानीका स्रोतहरु 1361145 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कोशी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = Nepal Province1#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/kanepokhari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = राजमति इङ्गनाम <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = भोलाप्रसाद अधिकारी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 82.83<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=12&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43193 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.67|87.43|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[वयरवन]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.kanepokharimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मोरङ जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[वयरवन]], [[केरावन]] र [[होक्लाबारी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,१९३ रहेको छ भने यहाँ १०,६६३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कानेपोखरी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[होक्लाबारी]] || ५,३४८ || ११.३६ || ४७०.७७ |- | २ || [[केरावन]] (३, ४, ६–९) || ६,४९६ || १२.८ || ५०७.५० |- | ३ || [[वयरवन]] (१–५) || ५,६४८ || १०.८५ || ५२०.५५ |- | ४ || [[वयरवन]] (६, ७) || ६,४४६ || ९.८६ || ६५३.७५ |- | ५ || [[केरावन]] (१, २, ५) || ७,३५२ || १२.३६ || ५९४.८२ |- | ६ || [[वयरवन]] (८) || ६,९७४ || ६.४८ || १,०७६.२३ |- | ७ || [[वयरवन]] (९) || ४,९२९ || १८.५८ || २६५.२८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४३,१९३''' || '''८२.२९''' || ५२४.८९ |} == पर्यटकीय स्थलहरु == # कानेपोखरी # कालिकोशी सिमसार (मुहान) # सुन्तली चौर # भलुवा सिमसार # दहिधाप सिमसार ‌(पार्क) # ढङ्ढङ्गे मेला (धिमाल जातिको पवित्र स्थल)<ref>{{Cite web |title=Kanepokhari - Rural Municipality |url=https://edusanjal.com/local-level/kanepokhari/ |access-date=2026-06-11 |website=Edusanjal}}</ref> # किरण पोखरी -होक्लाबारी == पानीका स्रोत == # कालीकोशी खोला # भलुवा खोला # दहि खोला # ज्यामिरे खोला # डास खोला ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मोरङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmorang.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मोरङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918064452/http://ddcmorang.gov.np/ |date=2020-09-18 }} [[श्रेणी:मोरङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] b23hmxmjtb5q79nqn5bnqkswcowaday 1361147 1361145 2026-06-11T11:13:51Z Prakashphuyal30 79270 /* पानीका स्रोत */ 1361147 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement <!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- आधारभूत जानकारी -->| name = | other_name = | native_name = | nickname = | settlement_type = [[गाउँपालिका]] | motto = <!-- images and maps --> | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | image_seal = | image_map = | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map_caption = कोशी प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति | pushpin_map = Nepal Province1#Nepal <!-- अवस्थिति--> | subdivision_type = [[देश]] | subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}} | subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]] | subdivision_name1 = [[कोशी प्रदेश]] | subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]] | subdivision_name2 = [[मोरङ जिल्ला|मोरङ]] |<!-- राजनीति--> | government_footnotes =<ref name="निर्वाचन २०७९">{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-1/district-morang/kanepokhari?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}</ref> | government_type = | leader_title = अध्यक्ष | leader_name = राजमति इङ्गनाम <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | leader_title1 = उपाध्यक्ष | leader_name1 = भोलाप्रसाद अधिकारी <small> ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) | established_title = स्थापित | established_date = २७ फागुन २०७३ | unit_pref = <!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--> | area_footnotes = | area_total_km2 = 82.83<!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |population_as_of = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]] |population_footnotes =<ref name="जनगणना २०७८">{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=1&district=12&municipality=6|accessdate=२९ जेठ २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}</ref> | population_total = 43193 | population_density_km2 = auto | population_blank1_title = Ethnicities <!-- साधारण जानकारी -->| timezone = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]] | utc_offset = +५:४५ | timezone_DST = | utc_offset_DST = | coordinates = {{coord|26.67|87.43|type:adm2nd_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}} | elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> | elevation_m = <!-- Area/postal codes & others --> | postal_code_type = | postal_code = | area_code = +९७७-०२१ | blank_name = केन्द्र | blank_info = साविक [[वयरवन]] गाविसको कार्यालय | website = [https://www.kanepokharimun.gov.np/ आधिकारिक वेबसाइट] | footnotes = }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' [[मोरङ जिल्ला]]का ८ [[गाउँपालिका]]हरू मध्ये एक हो।<ref name="गाउँपालिका वा नगरपालिका">{{cite web|title=हेर्नुहोस्, तपाईँ कुन गाउँपालिका वा नगरपालिकामा पर्नुभयो?|url=http://setopati.com/raajneeti/64651/|publisher=सेतोपाटी|accessdate=फाल्गुन २०७३|ref=http://setopati.com/raajneeti/64651/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170312170008/http://setopati.com/raajneeti/64651/ |date=2017-03-12 }}</ref> २७ फागुन २०७३ मा, गाउँपालिका घोषणा गर्दा साविकका [[वयरवन]], [[केरावन]] र [[होक्लाबारी]] [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाविस]]हरू यसमा गाभिएका थिए। ==जनसङ्ख्या== [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ४३,१९३ रहेको छ भने यहाँ १०,६६३ घरधुरी रहेका छन्।<ref name="जनगणना २०७८"/> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |+ कानेपोखरी गाउँपालिकाको वडागत तथ्याङ्क |- ! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.) |- | १ || [[होक्लाबारी]] || ५,३४८ || ११.३६ || ४७०.७७ |- | २ || [[केरावन]] (३, ४, ६–९) || ६,४९६ || १२.८ || ५०७.५० |- | ३ || [[वयरवन]] (१–५) || ५,६४८ || १०.८५ || ५२०.५५ |- | ४ || [[वयरवन]] (६, ७) || ६,४४६ || ९.८६ || ६५३.७५ |- | ५ || [[केरावन]] (१, २, ५) || ७,३५२ || १२.३६ || ५९४.८२ |- | ६ || [[वयरवन]] (८) || ६,९७४ || ६.४८ || १,०७६.२३ |- | ७ || [[वयरवन]] (९) || ४,९२९ || १८.५८ || २६५.२८ |- class="sortbottom" style="font-weight: bold; background: #f2f2f2;" | colspan="2" | '''जम्मा''' || '''४३,१९३''' || '''८२.२९''' || ५२४.८९ |} == पर्यटकीय स्थलहरु == # कानेपोखरी # कालिकोशी सिमसार (मुहान) # सुन्तली चौर # भलुवा सिमसार # दहिधाप सिमसार ‌(पार्क) # ढङ्ढङ्गे मेला (धिमाल जातिको पवित्र स्थल)<ref>{{Cite web |title=Kanepokhari - Rural Municipality |url=https://edusanjal.com/local-level/kanepokhari/ |access-date=2026-06-11 |website=Edusanjal}}</ref> # किरण पोखरी -होक्लाबारी == पानीका स्रोत == # कालीकोशी खोला # भलुवा खोला # दहि खोला # ज्यामिरे खोला # डास खोला # चिसाङ खोला ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{मोरङ जिल्लाका स्थानीय तहहरू}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://www.ddcmorang.gov.np/ जिल्ला विकास समितिको कार्यालय, मोरङ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200918064452/http://ddcmorang.gov.np/ |date=2020-09-18 }} [[श्रेणी:मोरङ जिल्लाका गाउँपालिकाहरू]] [[श्रेणी:कोशी प्रदेशका गाउँपालिकाहरू]] 3jo6ng93jqx96ie5r1vs9yqa558z3j9 0 97513 1361128 1357230 2026-06-11T08:09:19Z Bishaldev100 28807 1361128 wikitext text/x-wiki [[File:Treaty of Versailles, English version.jpg|thumb|{{{image_alt}}}|alt={{{image_alt}}}|thumb|भर्सिल्स् सन्धिको बाहिरी आवरण, अङ्गरेजी संस्करण]] '''भर्सेलिजको सन्धि''' ({{lang-en|Treaty of Versailles}} {{lang-fr|Traité de Versailles}}) २८ जुन १९१९ मा हस्ताक्षर गरिएको शान्ति सन्धि थियो। [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सन्धिको रूपमा, यसले जर्मनी र अधिकांश मित्र राष्ट्रहरू बीचको युद्धको अवस्थाको अन्त्य गर्‍यो। आर्कड्यूक फ्रान्ज फर्डिनान्डको हत्या (उक्त घटना विश्व युद्धको कारण )को ठीक पाँच वर्ष पछि भर्साइलको दरबारमा हस्ताक्षर गरिएको थियो, जसले युद्ध निम्त्यायो। जर्मनी पक्ष शक्तिहरूले पनि भिन्नै सन्धिहरु गरेका थिए।<ref> {{cite book|editor1-last=Davis|editor1-first =Robert T.|title=U.S. Foreign Policy and National Security: Chronology and Index for the 20th Century|publisher=Praeger Security International|location=Santa Barbara, California|volume=1|year= 2010|page=[https://books.google.com/books?id=gsM1JiXAMJEC&pg=PA49 49]|isbn=978-0-313-38385-4}}</ref> सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नु अघि जर्मनीलाई वार्तामा भाग लिन अनुमति थिएन। यस सन्धि [[राष्ट्र सङ्घ|लिग अफ नेसन्स]]को सचिवालयमा २१ अक्टोबर १९९९ मा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> सन्धिमा भएका प्रावधानहरुमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण र दुविधात्मक विषयमा "सम्पूर्ण विनाश र नोक्सानीको जिम्मेवारी जर्मनीले लिनुपर्ने" रहेको थियो। धारा २३१ मा रहेको, यही विषय नै दोषपूर्ण खण्डका रूपमा रहेको थियो। अर्थविद् जोन मेनार्ड केनेस (बेलायतका प्रतिनिधि) ले उक्त सन्धि जर्मनी प्रति अत्यधिक कठोर र प्रतिउत्पादक भएको तर्क गरेका थिए। केही तर्कमा भने उक्त सन्धि पनि धेरै उदार भएको धारणा पनि रहेका छन्। जर्मनीले आफ्नो जमिनको ठूलो भागको त्याग्नुपर्ने र अन्य राज्य कब्जा गर्न जर्मनीमाथि प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। भर्सेलिसको सन्धि जर्मनीमा लागू भएको थियो। यस कारण [[एडल्फ हिटलर]] र अन्य जर्मनेलीहरूले यो सन्धिलाई अपमानजनक मान्दथे र यसैले यो सम्झौतालाई [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]]को कारण मानिन्छ। ==पृष्ठभुमि == ===प्रथम विश्व युद्ध=== {{main|प्रथम विश्व युद्ध}} [[File:The signing of the peace treaty of Versailles.webm|thumb|thumbtime=00:01:45|Newsreel footage of the signing of the peace treaty at Versailles]] २८ जुन १९१४ मा, अष्ट्रिया हंगेरीको गद्दीका उत्तराधिकारी, आर्कड्युक फ्रान्ज फर्डिनान्डको सर्बियाली राष्ट्रवादीद्वारा हत्या भयो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|pp=xxv, 9}} यसको कारणले युरोपको माहोल तीव्र गतिमा बिग्रियो जसकारण अस्ट्रिया हंगेरीले सर्बिया बिरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो। त्यसपछी अधिकांश युरोपेली सैनिकहरू तुरुन्तै पहिलो विश्व युद्धमा प्रवेश गरे।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=1078}} जर्मनीको नेतृत्वको केन्द्रिय शक्ति र (बेलायत, फ्रान्स र रसिया नेतृत्वको) त्रि पक्षीय गुट एक आपसमा भिडे। युरोप, मध्य पूर्व अफ्रिका र एसियामा विश्व युद्धको आगो सल्किदै गएपछी अन्य देशहरू पनि युद्धमा छिरे। १९१७ मा, [[रुसी साम्राज्य]] मा दुई क्रान्ति भए। त्यसपछि [[भ्लादिमिर लेनिन]]को नेतृत्वमा बनेको नयाँ बोल्सेभिक सरकारले १९१८ मार्चमा जर्मनी सँग सन्धिमा हस्ताक्षर गर्यो, जुन धेरै हदसम्म जर्मनको पक्षमा थियो। अमेरिकी सैनिक तयार हुनुभन्दा अगाडि [[विजय]] हासिल गर्न सकिने भएकाले, जर्मनीले अब आफ्नो बल पश्चिमी मोर्चामा तैनाथ गर्यो र एलाइज शक्तिलाई डुबाउने प्रयास गर्यो। तर त्यो प्रयास असफल रह्यो। तर त्यस विपरित, एलाइज शक्तिले निर्णायक रुपमा रणभुमीमा [[विजय]] पाए र नोबेम्बर १९१८ मा युद्धविराममा हस्ताक्षरको लागि बाध्य बनाए जुन आत्मसमर्पणको समान थियो । {{sfn|Wiest|2012|pp=126, 168, 200}} ==भर्सेलिज सन्धिका मुख्य प्रावधान== ===राष्ट्रसंघ=== [[राष्ट्र सङ्घ|राष्ट्रसंघ]]को निर्माण एवं संगठन भर्सेलिज-सन्धिको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग थियो। सन्धिको प्रथम भागको सम्बन्ध यो संग नै छ। यो मूलतः राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन|विल्सन]]को सृजना थियो। उसका विचार थियो कि राष्ट्रसंघलाई शान्ति-सम्मेलनको सबैभन्दा महान कृति मानिनेछ। लायड जर्जले लेखेका छन् विल्सन शान्ति-सन्धिको केवल उक्त भागलाई जसमा राष्ट्रसंघ व्यवस्था थियो, सबैभन्दा अधिक महत्व दिने गर्थे। यसको लागि उनी जे पनि त्याग गर्न तयार थिए र उनको प्रयासबाट नै राष्ट्रसंघ को निर्माण भयो। विल्सन बाहेक मित्रराष्ट्रका अन्य प्रतिनिधिहरूले यो विचार थियो कि राष्ट्रसंघ सम्बन्धी कुरा भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत राख्न आवश्यक छैन। अन्ततः विल्सनको कुरा मानियो र राष्ट्रसंघको संविधानलाई भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत नै राखियो । भर्सेलिज सन्धीको प्रथम २६ धाराहरू राष्ट्रसंघको संविधान नै हो, जसको उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रीय सहयोगलाई बढाउनु तथा अन्तर्राष्ट्रीय शान्ति र सुरक्षालाई कायम राख्नु थियो। === क्षेत्रीय व्यवस्था/प्रणाली === === एल्सेस-लरेन क्षेत्र: === भर्सेलिज सन्धिमा क्षेत्रीय परिवर्तन गरि जर्मनीलाई अंग-भंग गरियो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एल्सेस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले "यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ" भनेर स्विकार गरे। त्यसकारण, सन्धिका सर्तहरू बमोजिम, एल्सेस-लोरेन फ्रान्सले फिर्ता पायो। '''राइन ल्याण्ड''' : फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टि ले जर्मनीको राइन ल्याण्ड मा मित्र राष्ट्रहरूको सेना १५ वर्ष सम्म रहनेछ तथा राइन नदी आस-पासको क्षेत्रलाई स्थाई रूप ले निःशस्त्र गरियो ताकि जर्मनी कुनै प्रकारको किलाबन्दी गर्न नसकुन्। '''सार क्षेत्र''' : सार क्षेत्र जर्मनीमा कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो । यो प्रदेशको शासन व्यवस्थाको जिम्मेवारी राष्ट्रसंघलाई दिइयो तर कोइला खानीको स्वामित्व फ्रान्सलाई दिइयो। यो पनि तय गरियो कि १५ वर्ष पछी [[जनमत सङ्ग्रह]]द्वारा सारा क्षेत्रको बासिन्दा जर्मनी को साथ् रहन चाहन्छन् कि फ्रान्सको साथ तय गरिनेछ । यदि सारवासी जर्मनीको साथ मिल्न चाहन्छन् भने जर्मनी फ्रान्सलाई निश्चित मूल्य दिएर ती खानीहरू पुनः खरीद गर्नेछ । '''बेल्जियम एवं डेनमार्क की प्राप्ति''' : यूपेन मार्शनेट र मलमेडीको प्रदेश बेल्जियमको अधीन गरियो। श्लेशविगमा जनमत संग्रह गरेर त्यहाँको उत्तरी भाग डेनमार्कलाई दिइयो । '''जर्मनीको पूर्वी सीमा''' : जर्मनीलाई सबैभन्दा अधिक क्षति पूर्वी सीमामा उठाउनु पर्यो । मित्र राष्ट्रहरूले एक स्वतन्त्र पोल्याण्ड राज्य को निर्माणको निर्णय गरे । डान्जिङलाई स्वतन्त्र नगरको रूपमा परिवर्तित गरियो र उसलाई राष्ट्र संघको संरक्षणमा राखियो । पोल्याण्डलाई समुद्री मार्ग दिनको लागि डाजिंगको बन्दरगाहको उपयोग गर्ने अधिकार दिइयो। मेमेलको बन्दरगाह जर्मनीबाट खोसेर लिथुआनियालाई दिइयो । जर्मनीले चेकोस्लोवाकियालाई राज्य को मान्यता दियो । यस प्रकार प्रादेशिक व्यवस्थाको कारण जर्मनी को २५ हजार वर्ग मीलको प्रदेश र ७० लाखको जनसंख्या गुमाउनु पर्यो । '''जर्मन उपनिवेश सम्बंधी व्यवस्था''' : मित्र राष्ट्र जर्मन उपनिवेशहरूलाई आफ्नो आफ्नो साम्राज्यमा मिलाउन चाहन्थे तर विल्सनले यसको कडा विरोध गरे। [[उड्रो विल्सन|वुड्रो विल्सन]]को विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले संरक्षण प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ यो थियो कि जुन देश एकदम पिछदिएको छ, त्यस देशको समुचित कल्याण र विकास गर्नु । सभ्य राष्ट्रमा पवित्र धरोहरको रूप राष्ट्रसंघको तर्फाबाट त्यस देशको उन्नतिको लागि दिन पर्छ। Mindet व्यवस्थाको माध्यमले जर्मनीलाई आआफ्नो सबै उपनिवेश त्याग्नु पर्यो र ती उपनीवेशालाई मित्र-राष्ट्रको संरक्षणमा राखियो। प्रशान्त महासागरको कयौ द्विप तथा अफ्रीकी महादेशमा स्थित उपनिवेश जर्मनीले गुमाउनु पर्यो । === सैन्य प्रणाली === जर्मनेली सेनाको अधिकतम सङ्ख्या १ लाख बनाइएको थियो। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित रहेको थियो। जर्मनीमा मात्र नौसेनाको ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो भने सहयोगीहरूका पनडुब्बीहरूलाई कम लगाउने बारे छलफल गरिएको थियो। === वित्तीय प्रणाली === === नैतिक दायित्व === सन्धिको २३१ औँ सन्धिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === राजनीतिक व्यवस्था === राष्ट्रसंघको स्थापना राजनीतिक प्रणाली अन्तर्गत भर्सेलिजको सन्धिको एक महत्त्वपूर्ण भाग थियो। [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसंघ]]को उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र सुरक्षा कायम राख्नु थियो। == सन्धिको मूल्याङ्कन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:दोस्रो विश्व युद्ध]] sruh5mf565su1nu84ylivlgsljbpu6o 1361129 1361128 2026-06-11T08:11:44Z Bishaldev100 28807 1361129 wikitext text/x-wiki [[File:Treaty of Versailles, English version.jpg|thumb|{{{image_alt}}}|alt={{{image_alt}}}|thumb|भर्सिल्स् सन्धिको बाहिरी आवरण, अङ्गरेजी संस्करण]] '''भर्सेलिजको सन्धि''' ({{lang-en|Treaty of Versailles}} {{lang-fr|Traité de Versailles}}) २८ जुन १९१९ मा हस्ताक्षर गरिएको शान्ति सन्धि थियो। [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सन्धिको रूपमा, यसले जर्मनी र अधिकांश मित्र राष्ट्रहरू बीचको युद्धको अवस्थाको अन्त्य गर्‍यो। आर्कड्यूक फ्रान्ज फर्डिनान्डको हत्या (उक्त घटना विश्व युद्धको कारण )को ठीक पाँच वर्ष पछि भर्साइलको दरबारमा हस्ताक्षर गरिएको थियो, जसले युद्ध निम्त्यायो। जर्मनी पक्ष शक्तिहरूले पनि भिन्नै सन्धिहरु गरेका थिए।<ref> {{cite book|editor1-last=Davis|editor1-first =Robert T.|title=U.S. Foreign Policy and National Security: Chronology and Index for the 20th Century|publisher=Praeger Security International|location=Santa Barbara, California|volume=1|year= 2010|page=[https://books.google.com/books?id=gsM1JiXAMJEC&pg=PA49 49]|isbn=978-0-313-38385-4}}</ref> सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नु अघि जर्मनीलाई वार्तामा भाग लिन अनुमति थिएन।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> यस सन्धि [[राष्ट्र सङ्घ|लिग अफ नेसन्स]]को सचिवालयमा २१ अक्टोबर १९९९ मा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> सन्धिमा भएका प्रावधानहरुमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण र दुविधात्मक विषयमा "सम्पूर्ण विनाश र नोक्सानीको जिम्मेवारी जर्मनीले लिनुपर्ने" रहेको थियो। धारा २३१ मा रहेको, यही विषय नै दोषपूर्ण खण्डका रूपमा रहेको थियो। अर्थविद् जोन मेनार्ड केनेस (बेलायतका प्रतिनिधि) ले उक्त सन्धि जर्मनी प्रति अत्यधिक कठोर र प्रतिउत्पादक भएको तर्क गरेका थिए। केही तर्कमा भने उक्त सन्धि पनि धेरै उदार भएको धारणा पनि रहेका छन्। जर्मनीले आफ्नो जमिनको ठूलो भागको त्याग्नुपर्ने र अन्य राज्य कब्जा गर्न जर्मनीमाथि प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। भर्सेलिसको सन्धि जर्मनीमा लागू भएको थियो। यस कारण [[एडल्फ हिटलर]] र अन्य जर्मनेलीहरूले यो सन्धिलाई अपमानजनक मान्दथे र यसैले यो सम्झौतालाई [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]]को कारण मानिन्छ। ==पृष्ठभुमि == ===प्रथम विश्व युद्ध=== {{main|प्रथम विश्व युद्ध}} [[File:The signing of the peace treaty of Versailles.webm|thumb|thumbtime=00:01:45|Newsreel footage of the signing of the peace treaty at Versailles]] २८ जुन १९१४ मा, अष्ट्रिया हंगेरीको गद्दीका उत्तराधिकारी, आर्कड्युक फ्रान्ज फर्डिनान्डको सर्बियाली राष्ट्रवादीद्वारा हत्या भयो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|pp=xxv, 9}} यसको कारणले युरोपको माहोल तीव्र गतिमा बिग्रियो जसकारण अस्ट्रिया हंगेरीले सर्बिया बिरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो। त्यसपछी अधिकांश युरोपेली सैनिकहरू तुरुन्तै पहिलो विश्व युद्धमा प्रवेश गरे।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=1078}} जर्मनीको नेतृत्वको केन्द्रिय शक्ति र (बेलायत, फ्रान्स र रसिया नेतृत्वको) त्रि पक्षीय गुट एक आपसमा भिडे। युरोप, मध्य पूर्व अफ्रिका र एसियामा विश्व युद्धको आगो सल्किदै गएपछी अन्य देशहरू पनि युद्धमा छिरे। १९१७ मा, [[रुसी साम्राज्य]] मा दुई क्रान्ति भए। त्यसपछि [[भ्लादिमिर लेनिन]]को नेतृत्वमा बनेको नयाँ बोल्सेभिक सरकारले १९१८ मार्चमा जर्मनी सँग सन्धिमा हस्ताक्षर गर्यो, जुन धेरै हदसम्म जर्मनको पक्षमा थियो। अमेरिकी सैनिक तयार हुनुभन्दा अगाडि [[विजय]] हासिल गर्न सकिने भएकाले, जर्मनीले अब आफ्नो बल पश्चिमी मोर्चामा तैनाथ गर्यो र एलाइज शक्तिलाई डुबाउने प्रयास गर्यो। तर त्यो प्रयास असफल रह्यो। तर त्यस विपरित, एलाइज शक्तिले निर्णायक रुपमा रणभुमीमा [[विजय]] पाए र नोबेम्बर १९१८ मा युद्धविराममा हस्ताक्षरको लागि बाध्य बनाए जुन आत्मसमर्पणको समान थियो । {{sfn|Wiest|2012|pp=126, 168, 200}} ==भर्सेलिज सन्धिका मुख्य प्रावधान== ===राष्ट्रसंघ=== [[राष्ट्र सङ्घ|राष्ट्रसंघ]]को निर्माण एवं संगठन भर्सेलिज-सन्धिको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग थियो। सन्धिको प्रथम भागको सम्बन्ध यो संग नै छ। यो मूलतः राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन|विल्सन]]को सृजना थियो। उसका विचार थियो कि राष्ट्रसंघलाई शान्ति-सम्मेलनको सबैभन्दा महान कृति मानिनेछ। लायड जर्जले लेखेका छन् विल्सन शान्ति-सन्धिको केवल उक्त भागलाई जसमा राष्ट्रसंघ व्यवस्था थियो, सबैभन्दा अधिक महत्व दिने गर्थे। यसको लागि उनी जे पनि त्याग गर्न तयार थिए र उनको प्रयासबाट नै राष्ट्रसंघ को निर्माण भयो। विल्सन बाहेक मित्रराष्ट्रका अन्य प्रतिनिधिहरूले यो विचार थियो कि राष्ट्रसंघ सम्बन्धी कुरा भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत राख्न आवश्यक छैन। अन्ततः विल्सनको कुरा मानियो र राष्ट्रसंघको संविधानलाई भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत नै राखियो । भर्सेलिज सन्धीको प्रथम २६ धाराहरू राष्ट्रसंघको संविधान नै हो, जसको उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रीय सहयोगलाई बढाउनु तथा अन्तर्राष्ट्रीय शान्ति र सुरक्षालाई कायम राख्नु थियो। === क्षेत्रीय व्यवस्था/प्रणाली === === एल्सेस-लरेन क्षेत्र: === भर्सेलिज सन्धिमा क्षेत्रीय परिवर्तन गरि जर्मनीलाई अंग-भंग गरियो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एल्सेस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले "यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ" भनेर स्विकार गरे। त्यसकारण, सन्धिका सर्तहरू बमोजिम, एल्सेस-लोरेन फ्रान्सले फिर्ता पायो। '''राइन ल्याण्ड''' : फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टि ले जर्मनीको राइन ल्याण्ड मा मित्र राष्ट्रहरूको सेना १५ वर्ष सम्म रहनेछ तथा राइन नदी आस-पासको क्षेत्रलाई स्थाई रूप ले निःशस्त्र गरियो ताकि जर्मनी कुनै प्रकारको किलाबन्दी गर्न नसकुन्। '''सार क्षेत्र''' : सार क्षेत्र जर्मनीमा कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो । यो प्रदेशको शासन व्यवस्थाको जिम्मेवारी राष्ट्रसंघलाई दिइयो तर कोइला खानीको स्वामित्व फ्रान्सलाई दिइयो। यो पनि तय गरियो कि १५ वर्ष पछी [[जनमत सङ्ग्रह]]द्वारा सारा क्षेत्रको बासिन्दा जर्मनी को साथ् रहन चाहन्छन् कि फ्रान्सको साथ तय गरिनेछ । यदि सारवासी जर्मनीको साथ मिल्न चाहन्छन् भने जर्मनी फ्रान्सलाई निश्चित मूल्य दिएर ती खानीहरू पुनः खरीद गर्नेछ । '''बेल्जियम एवं डेनमार्क की प्राप्ति''' : यूपेन मार्शनेट र मलमेडीको प्रदेश बेल्जियमको अधीन गरियो। श्लेशविगमा जनमत संग्रह गरेर त्यहाँको उत्तरी भाग डेनमार्कलाई दिइयो । '''जर्मनीको पूर्वी सीमा''' : जर्मनीलाई सबैभन्दा अधिक क्षति पूर्वी सीमामा उठाउनु पर्यो । मित्र राष्ट्रहरूले एक स्वतन्त्र पोल्याण्ड राज्य को निर्माणको निर्णय गरे । डान्जिङलाई स्वतन्त्र नगरको रूपमा परिवर्तित गरियो र उसलाई राष्ट्र संघको संरक्षणमा राखियो । पोल्याण्डलाई समुद्री मार्ग दिनको लागि डाजिंगको बन्दरगाहको उपयोग गर्ने अधिकार दिइयो। मेमेलको बन्दरगाह जर्मनीबाट खोसेर लिथुआनियालाई दिइयो । जर्मनीले चेकोस्लोवाकियालाई राज्य को मान्यता दियो । यस प्रकार प्रादेशिक व्यवस्थाको कारण जर्मनी को २५ हजार वर्ग मीलको प्रदेश र ७० लाखको जनसंख्या गुमाउनु पर्यो । '''जर्मन उपनिवेश सम्बंधी व्यवस्था''' : मित्र राष्ट्र जर्मन उपनिवेशहरूलाई आफ्नो आफ्नो साम्राज्यमा मिलाउन चाहन्थे तर विल्सनले यसको कडा विरोध गरे। [[उड्रो विल्सन|वुड्रो विल्सन]]को विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले संरक्षण प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ यो थियो कि जुन देश एकदम पिछदिएको छ, त्यस देशको समुचित कल्याण र विकास गर्नु । सभ्य राष्ट्रमा पवित्र धरोहरको रूप राष्ट्रसंघको तर्फाबाट त्यस देशको उन्नतिको लागि दिन पर्छ। Mindet व्यवस्थाको माध्यमले जर्मनीलाई आआफ्नो सबै उपनिवेश त्याग्नु पर्यो र ती उपनीवेशालाई मित्र-राष्ट्रको संरक्षणमा राखियो। प्रशान्त महासागरको कयौ द्विप तथा अफ्रीकी महादेशमा स्थित उपनिवेश जर्मनीले गुमाउनु पर्यो । === सैन्य प्रणाली === जर्मनेली सेनाको अधिकतम सङ्ख्या १ लाख बनाइएको थियो। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित रहेको थियो। जर्मनीमा मात्र नौसेनाको ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो भने सहयोगीहरूका पनडुब्बीहरूलाई कम लगाउने बारे छलफल गरिएको थियो। === वित्तीय प्रणाली === === नैतिक दायित्व === सन्धिको २३१ औँ सन्धिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === राजनीतिक व्यवस्था === राष्ट्रसंघको स्थापना राजनीतिक प्रणाली अन्तर्गत भर्सेलिजको सन्धिको एक महत्त्वपूर्ण भाग थियो। [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसंघ]]को उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र सुरक्षा कायम राख्नु थियो। == सन्धिको मूल्याङ्कन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:दोस्रो विश्व युद्ध]] 5st68i0yk9ee44z5xgy1battc2rr365 1361130 1361129 2026-06-11T08:36:26Z Bishaldev100 28807 1361130 wikitext text/x-wiki [[File:Treaty of Versailles, English version.jpg|thumb|{{{image_alt}}}|alt={{{image_alt}}}|thumb|भर्सिल्स् सन्धिको बाहिरी आवरण, अङ्गरेजी संस्करण]] '''भर्सेलिजको सन्धि''' ({{lang-en|Treaty of Versailles}} {{lang-fr|Traité de Versailles}}) २८ जुन १९१९ मा हस्ताक्षर गरिएको शान्ति सन्धि थियो। [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सन्धिको रूपमा, यसले जर्मनी र अधिकांश मित्र राष्ट्रहरू बीचको युद्धको अवस्थाको अन्त्य गर्‍यो। आर्कड्यूक फ्रान्ज फर्डिनान्डको हत्या (उक्त घटना विश्व युद्धको कारण )को ठीक पाँच वर्ष पछि भर्साइलको दरबारमा हस्ताक्षर गरिएको थियो, जसले युद्ध निम्त्यायो। जर्मनी पक्ष शक्तिहरूले पनि भिन्नै सन्धिहरु गरेका थिए।<ref> {{cite book|editor1-last=Davis|editor1-first =Robert T.|title=U.S. Foreign Policy and National Security: Chronology and Index for the 20th Century|publisher=Praeger Security International|location=Santa Barbara, California|volume=1|year= 2010|page=[https://books.google.com/books?id=gsM1JiXAMJEC&pg=PA49 49]|isbn=978-0-313-38385-4}}</ref> सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नु अघि जर्मनीलाई वार्तामा भाग लिन अनुमति थिएन।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> यस सन्धि [[राष्ट्र सङ्घ|लिग अफ नेसन्स]]को सचिवालयमा २१ अक्टोबर १९९९ मा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> उक्त सन्धिमा जर्मनीले निशस्त्रीकरण गर्नुपर्ने, भुभाग त्याग्नुपर्ने, कथित युद्ध अपराधीहरूलाई सुपुर्दगी गर्नुपर्ने, कैसर विल्हेल्मलाई मुद्दा चलाउन सहमति जनाउनुपर्ने, पहिले जर्मन साम्राज्यको हिस्सा रहेको राज्यहरूको स्वतन्त्रतालाई मान्यता दिनुपर्ने र मित्र शक्तिहरूलाई क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको थियो। सन्धिमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण र विवादास्पद प्रावधान थियो: "जर्मनी र यसका सहयोगीहरूको आक्रमणद्वारा उनीहरूमाथि लगाइएको युद्धको परिणामस्वरूप मित्र राष्ट्र र सम्बद्ध सरकारहरू र उनीहरूका नागरिकहरूलाई भएको सबै हानि र क्षतिको जिम्मेवारी जर्मनी स्वीकार गर्दछ र सहयोगी र सम्बद्ध सरकारहरू पुष्टि गर्दछ।"<ref>{{Cite book|last=Neiberg|first=Michael S.|title=The Treaty of Versailles: a concise history|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-065918-9|location=New York, NY}}</ref> केन्द्रीय शक्तिका अन्य सदस्यहरूले समान लेखहरू भएका सन्धिहरूमा हस्ताक्षर गरे। यो धारा २३१, "युद्ध अपराध" खण्डको रूपमा परिचित भएको छ। जोन मेनार्ड केन्स लगायतका आलोचकहरूले सन्धिलाई धेरै कठोर भएको बताए, यसलाई "कार्थाजिनियन शान्ति" को उपमा दिए। उनले क्षतिपूर्ति अत्यधिक र प्रतिउत्पादक पनि भने। अन्यले क्षतिपूर्तिले आगामी अति उच्च मुद्रास्फिति सिर्जना गरेको पुर्‍याएको बताए। अर्कोतर्फ, फ्रान्सेली मार्शल फर्डिनान्ड फोच जस्ता प्रमुख मित्र राष्ट्रहरूले जर्मनीलाई धेरै उदार व्यवहार गरेकोमा सन्धिको आलोचना गरे। यो सन्धी अझै पनि इतिहासकारहरू र अर्थशास्त्रीहरूद्वारा चलिरहेको बहसको विषय हो। विजेताहरू बीचको यी प्रतिस्पर्धात्मक र द्वन्द्वात्मक लक्ष्यहरूको परिणामस्वरूप एउटा सम्झौता भयो जसले कसैलाई पनि सन्तुष्ट पार्न सकेन। विशेष गरी, जर्मनी न त शान्त भयो, न त मेलमिलाप भयो, न त यो स्थायी रूपमा कमजोर नै भयो। संयुक्त राज्य अमेरिकाले कहिल्यै भर्साइल सन्धिलाई अनुमोदन गरेन; बरु यसले भर्साइल सन्धिको आधारमा जर्मनीसँग छुट्टै शान्ति सन्धि गर्यो। सन्धिबाट उत्पन्न समस्याहरूले लोकार्नो सन्धिहरू निम्त्यायो, जसले जर्मनी र अन्य युरोपेली शक्तिहरू बीचको सम्बन्धमा सुधार ल्यायो। क्षतिपूर्ति प्रणाली पुनर्गठन गरियो र भुक्तानी कम भयो। सन्धिप्रतिको तीतो आक्रोशले [[नाजी पार्टी]]को उदयलाई बल दियो, र अन्ततः [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]को सुरुवात भयो। यसलाई प्रायः "भर्साइल्स सम्मेलन" भनिए पनि, सन्धिको ऐतिहासिक दरबारमा वास्तविक हस्ताक्षर मात्र भएको थियो। धेरैजसो वार्ताहरू पेरिसमा भएका थिए, "बिग फोर" (संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य, फ्रान्स, इटाली) बैठकहरू सामान्यतया फ्रान्सेली विदेश मन्त्रालयमा क्वाई डी'ओरसेमा हुने गर्थे। ==पृष्ठभुमि == ===प्रथम विश्व युद्ध=== {{main|प्रथम विश्व युद्ध}} [[File:The signing of the peace treaty of Versailles.webm|thumb|thumbtime=00:01:45|Newsreel footage of the signing of the peace treaty at Versailles]] २८ जुन १९१४ मा, अष्ट्रिया हंगेरीको गद्दीका उत्तराधिकारी, आर्कड्युक फ्रान्ज फर्डिनान्डको सर्बियाली राष्ट्रवादीद्वारा हत्या भयो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|pp=xxv, 9}} यसको कारणले युरोपको माहोल तीव्र गतिमा बिग्रियो जसकारण अस्ट्रिया हंगेरीले सर्बिया बिरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो। त्यसपछी अधिकांश युरोपेली सैनिकहरू तुरुन्तै पहिलो विश्व युद्धमा प्रवेश गरे।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=1078}} जर्मनीको नेतृत्वको केन्द्रिय शक्ति र (बेलायत, फ्रान्स र रसिया नेतृत्वको) त्रि पक्षीय गुट एक आपसमा भिडे। युरोप, मध्य पूर्व अफ्रिका र एसियामा विश्व युद्धको आगो सल्किदै गएपछी अन्य देशहरू पनि युद्धमा छिरे। १९१७ मा, [[रुसी साम्राज्य]] मा दुई क्रान्ति भए। त्यसपछि [[भ्लादिमिर लेनिन]]को नेतृत्वमा बनेको नयाँ बोल्सेभिक सरकारले १९१८ मार्चमा जर्मनी सँग सन्धिमा हस्ताक्षर गर्यो, जुन धेरै हदसम्म जर्मनको पक्षमा थियो। अमेरिकी सैनिक तयार हुनुभन्दा अगाडि [[विजय]] हासिल गर्न सकिने भएकाले, जर्मनीले अब आफ्नो बल पश्चिमी मोर्चामा तैनाथ गर्यो र एलाइज शक्तिलाई डुबाउने प्रयास गर्यो। तर त्यो प्रयास असफल रह्यो। तर त्यस विपरित, एलाइज शक्तिले निर्णायक रुपमा रणभुमीमा [[विजय]] पाए र नोबेम्बर १९१८ मा युद्धविराममा हस्ताक्षरको लागि बाध्य बनाए जुन आत्मसमर्पणको समान थियो । {{sfn|Wiest|2012|pp=126, 168, 200}} ==भर्सेलिज सन्धिका मुख्य प्रावधान== ===राष्ट्रसंघ=== [[राष्ट्र सङ्घ|राष्ट्रसंघ]]को निर्माण एवं संगठन भर्सेलिज-सन्धिको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग थियो। सन्धिको प्रथम भागको सम्बन्ध यो संग नै छ। यो मूलतः राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन|विल्सन]]को सृजना थियो। उसका विचार थियो कि राष्ट्रसंघलाई शान्ति-सम्मेलनको सबैभन्दा महान कृति मानिनेछ। लायड जर्जले लेखेका छन् विल्सन शान्ति-सन्धिको केवल उक्त भागलाई जसमा राष्ट्रसंघ व्यवस्था थियो, सबैभन्दा अधिक महत्व दिने गर्थे। यसको लागि उनी जे पनि त्याग गर्न तयार थिए र उनको प्रयासबाट नै राष्ट्रसंघ को निर्माण भयो। विल्सन बाहेक मित्रराष्ट्रका अन्य प्रतिनिधिहरूले यो विचार थियो कि राष्ट्रसंघ सम्बन्धी कुरा भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत राख्न आवश्यक छैन। अन्ततः विल्सनको कुरा मानियो र राष्ट्रसंघको संविधानलाई भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत नै राखियो । भर्सेलिज सन्धीको प्रथम २६ धाराहरू राष्ट्रसंघको संविधान नै हो, जसको उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रीय सहयोगलाई बढाउनु तथा अन्तर्राष्ट्रीय शान्ति र सुरक्षालाई कायम राख्नु थियो। === क्षेत्रीय व्यवस्था/प्रणाली === === एल्सेस-लरेन क्षेत्र: === भर्सेलिज सन्धिमा क्षेत्रीय परिवर्तन गरि जर्मनीलाई अंग-भंग गरियो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एल्सेस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले "यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ" भनेर स्विकार गरे। त्यसकारण, सन्धिका सर्तहरू बमोजिम, एल्सेस-लोरेन फ्रान्सले फिर्ता पायो। '''राइन ल्याण्ड''' : फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टि ले जर्मनीको राइन ल्याण्ड मा मित्र राष्ट्रहरूको सेना १५ वर्ष सम्म रहनेछ तथा राइन नदी आस-पासको क्षेत्रलाई स्थाई रूप ले निःशस्त्र गरियो ताकि जर्मनी कुनै प्रकारको किलाबन्दी गर्न नसकुन्। '''सार क्षेत्र''' : सार क्षेत्र जर्मनीमा कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो । यो प्रदेशको शासन व्यवस्थाको जिम्मेवारी राष्ट्रसंघलाई दिइयो तर कोइला खानीको स्वामित्व फ्रान्सलाई दिइयो। यो पनि तय गरियो कि १५ वर्ष पछी [[जनमत सङ्ग्रह]]द्वारा सारा क्षेत्रको बासिन्दा जर्मनी को साथ् रहन चाहन्छन् कि फ्रान्सको साथ तय गरिनेछ । यदि सारवासी जर्मनीको साथ मिल्न चाहन्छन् भने जर्मनी फ्रान्सलाई निश्चित मूल्य दिएर ती खानीहरू पुनः खरीद गर्नेछ । '''बेल्जियम एवं डेनमार्क की प्राप्ति''' : यूपेन मार्शनेट र मलमेडीको प्रदेश बेल्जियमको अधीन गरियो। श्लेशविगमा जनमत संग्रह गरेर त्यहाँको उत्तरी भाग डेनमार्कलाई दिइयो । '''जर्मनीको पूर्वी सीमा''' : जर्मनीलाई सबैभन्दा अधिक क्षति पूर्वी सीमामा उठाउनु पर्यो । मित्र राष्ट्रहरूले एक स्वतन्त्र पोल्याण्ड राज्य को निर्माणको निर्णय गरे । डान्जिङलाई स्वतन्त्र नगरको रूपमा परिवर्तित गरियो र उसलाई राष्ट्र संघको संरक्षणमा राखियो । पोल्याण्डलाई समुद्री मार्ग दिनको लागि डाजिंगको बन्दरगाहको उपयोग गर्ने अधिकार दिइयो। मेमेलको बन्दरगाह जर्मनीबाट खोसेर लिथुआनियालाई दिइयो । जर्मनीले चेकोस्लोवाकियालाई राज्य को मान्यता दियो । यस प्रकार प्रादेशिक व्यवस्थाको कारण जर्मनी को २५ हजार वर्ग मीलको प्रदेश र ७० लाखको जनसंख्या गुमाउनु पर्यो । '''जर्मन उपनिवेश सम्बंधी व्यवस्था''' : मित्र राष्ट्र जर्मन उपनिवेशहरूलाई आफ्नो आफ्नो साम्राज्यमा मिलाउन चाहन्थे तर विल्सनले यसको कडा विरोध गरे। [[उड्रो विल्सन|वुड्रो विल्सन]]को विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले संरक्षण प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ यो थियो कि जुन देश एकदम पिछदिएको छ, त्यस देशको समुचित कल्याण र विकास गर्नु । सभ्य राष्ट्रमा पवित्र धरोहरको रूप राष्ट्रसंघको तर्फाबाट त्यस देशको उन्नतिको लागि दिन पर्छ। Mindet व्यवस्थाको माध्यमले जर्मनीलाई आआफ्नो सबै उपनिवेश त्याग्नु पर्यो र ती उपनीवेशालाई मित्र-राष्ट्रको संरक्षणमा राखियो। प्रशान्त महासागरको कयौ द्विप तथा अफ्रीकी महादेशमा स्थित उपनिवेश जर्मनीले गुमाउनु पर्यो । === सैन्य प्रणाली === जर्मनेली सेनाको अधिकतम सङ्ख्या १ लाख बनाइएको थियो। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित रहेको थियो। जर्मनीमा मात्र नौसेनाको ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो भने सहयोगीहरूका पनडुब्बीहरूलाई कम लगाउने बारे छलफल गरिएको थियो। === वित्तीय प्रणाली === === नैतिक दायित्व === सन्धिको २३१ औँ सन्धिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === राजनीतिक व्यवस्था === राष्ट्रसंघको स्थापना राजनीतिक प्रणाली अन्तर्गत भर्सेलिजको सन्धिको एक महत्त्वपूर्ण भाग थियो। [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसंघ]]को उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र सुरक्षा कायम राख्नु थियो। == सन्धिको मूल्याङ्कन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:दोस्रो विश्व युद्ध]] ni8c2klhkcaiudpark9ihe51zyz3uoa 1361131 1361130 2026-06-11T09:01:32Z Bishaldev100 28807 /* प्रथम विश्व युद्ध */ 1361131 wikitext text/x-wiki [[File:Treaty of Versailles, English version.jpg|thumb|{{{image_alt}}}|alt={{{image_alt}}}|thumb|भर्सिल्स् सन्धिको बाहिरी आवरण, अङ्गरेजी संस्करण]] '''भर्सेलिजको सन्धि''' ({{lang-en|Treaty of Versailles}} {{lang-fr|Traité de Versailles}}) २८ जुन १९१९ मा हस्ताक्षर गरिएको शान्ति सन्धि थियो। [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सन्धिको रूपमा, यसले जर्मनी र अधिकांश मित्र राष्ट्रहरू बीचको युद्धको अवस्थाको अन्त्य गर्‍यो। आर्कड्यूक फ्रान्ज फर्डिनान्डको हत्या (उक्त घटना विश्व युद्धको कारण )को ठीक पाँच वर्ष पछि भर्साइलको दरबारमा हस्ताक्षर गरिएको थियो, जसले युद्ध निम्त्यायो। जर्मनी पक्ष शक्तिहरूले पनि भिन्नै सन्धिहरु गरेका थिए।<ref> {{cite book|editor1-last=Davis|editor1-first =Robert T.|title=U.S. Foreign Policy and National Security: Chronology and Index for the 20th Century|publisher=Praeger Security International|location=Santa Barbara, California|volume=1|year= 2010|page=[https://books.google.com/books?id=gsM1JiXAMJEC&pg=PA49 49]|isbn=978-0-313-38385-4}}</ref> सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नु अघि जर्मनीलाई वार्तामा भाग लिन अनुमति थिएन।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> यस सन्धि [[राष्ट्र सङ्घ|लिग अफ नेसन्स]]को सचिवालयमा २१ अक्टोबर १९९९ मा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> उक्त सन्धिमा जर्मनीले निशस्त्रीकरण गर्नुपर्ने, भुभाग त्याग्नुपर्ने, कथित युद्ध अपराधीहरूलाई सुपुर्दगी गर्नुपर्ने, कैसर विल्हेल्मलाई मुद्दा चलाउन सहमति जनाउनुपर्ने, पहिले जर्मन साम्राज्यको हिस्सा रहेको राज्यहरूको स्वतन्त्रतालाई मान्यता दिनुपर्ने र मित्र शक्तिहरूलाई क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको थियो। सन्धिमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण र विवादास्पद प्रावधान थियो: "जर्मनी र यसका सहयोगीहरूको आक्रमणद्वारा उनीहरूमाथि लगाइएको युद्धको परिणामस्वरूप मित्र राष्ट्र र सम्बद्ध सरकारहरू र उनीहरूका नागरिकहरूलाई भएको सबै हानि र क्षतिको जिम्मेवारी जर्मनी स्वीकार गर्दछ र सहयोगी र सम्बद्ध सरकारहरू पुष्टि गर्दछ।"<ref>{{Cite book|last=Neiberg|first=Michael S.|title=The Treaty of Versailles: a concise history|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-065918-9|location=New York, NY}}</ref> केन्द्रीय शक्तिका अन्य सदस्यहरूले समान लेखहरू भएका सन्धिहरूमा हस्ताक्षर गरे। यो धारा २३१, "युद्ध अपराध" खण्डको रूपमा परिचित भएको छ। जोन मेनार्ड केन्स लगायतका आलोचकहरूले सन्धिलाई धेरै कठोर भएको बताए, यसलाई "कार्थाजिनियन शान्ति" को उपमा दिए। उनले क्षतिपूर्ति अत्यधिक र प्रतिउत्पादक पनि भने। अन्यले क्षतिपूर्तिले आगामी अति उच्च मुद्रास्फिति सिर्जना गरेको पुर्‍याएको बताए। अर्कोतर्फ, फ्रान्सेली मार्शल फर्डिनान्ड फोच जस्ता प्रमुख मित्र राष्ट्रहरूले जर्मनीलाई धेरै उदार व्यवहार गरेकोमा सन्धिको आलोचना गरे। यो सन्धी अझै पनि इतिहासकारहरू र अर्थशास्त्रीहरूद्वारा चलिरहेको बहसको विषय हो। विजेताहरू बीचको यी प्रतिस्पर्धात्मक र द्वन्द्वात्मक लक्ष्यहरूको परिणामस्वरूप एउटा सम्झौता भयो जसले कसैलाई पनि सन्तुष्ट पार्न सकेन। विशेष गरी, जर्मनी न त शान्त भयो, न त मेलमिलाप भयो, न त यो स्थायी रूपमा कमजोर नै भयो। संयुक्त राज्य अमेरिकाले कहिल्यै भर्साइल सन्धिलाई अनुमोदन गरेन; बरु यसले भर्साइल सन्धिको आधारमा जर्मनीसँग छुट्टै शान्ति सन्धि गर्यो। सन्धिबाट उत्पन्न समस्याहरूले लोकार्नो सन्धिहरू निम्त्यायो, जसले जर्मनी र अन्य युरोपेली शक्तिहरू बीचको सम्बन्धमा सुधार ल्यायो। क्षतिपूर्ति प्रणाली पुनर्गठन गरियो र भुक्तानी कम भयो। सन्धिप्रतिको तीतो आक्रोशले [[नाजी पार्टी]]को उदयलाई बल दियो, र अन्ततः [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]को सुरुवात भयो। यसलाई प्रायः "भर्साइल्स सम्मेलन" भनिए पनि, सन्धिको ऐतिहासिक दरबारमा वास्तविक हस्ताक्षर मात्र भएको थियो। धेरैजसो वार्ताहरू पेरिसमा भएका थिए, "बिग फोर" (संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य, फ्रान्स, इटाली) बैठकहरू सामान्यतया फ्रान्सेली विदेश मन्त्रालयमा क्वाई डी'ओरसेमा हुने गर्थे। ==पृष्ठभुमि == ===प्रथम विश्व युद्ध=== {{main|प्रथम विश्व युद्ध}} [[File:The signing of the peace treaty of Versailles.webm|thumb|thumbtime=00:01:45|Newsreel footage of the signing of the peace treaty at Versailles]] २८ जुन १९१४ मा, अष्ट्रिया हंगेरीको गद्दीका उत्तराधिकारी, आर्कड्युक फ्रान्ज फर्डिनान्डको सर्बियाली राष्ट्रवादीद्वारा हत्या भयो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|pp=xxv, 9}} यसको कारणले युरोपको माहोल तीव्र गतिमा बिग्रियो जसकारण अस्ट्रिया हंगेरीले सर्बिया बिरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो। त्यसपछी अधिकांश युरोपेली सैनिकहरू तुरुन्तै पहिलो विश्व युद्धमा प्रवेश गरे।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=1078}} जर्मनीको नेतृत्वको केन्द्रिय शक्ति र (बेलायत, फ्रान्स र रसिया नेतृत्वको) त्रि पक्षीय गुट एक आपसमा भिडे। युरोप, मध्य पूर्व अफ्रिका र एसियामा विश्व युद्धको आगो सल्किदै गएपछी अन्य देशहरू पनि युद्धमा छिरे। १९१७ मा, [[रुसी साम्राज्य]] मा दुई क्रान्ति भए। त्यसपछि [[भ्लादिमिर लेनिन]]को नेतृत्वमा बनेको नयाँ बोल्सेभिक सरकारले १९१८ मार्चमा जर्मनी सँग सन्धिमा हस्ताक्षर गर्यो, जुन धेरै हदसम्म जर्मनको पक्षमा थियो। अमेरिकी सैनिक तयार हुनुभन्दा अगाडि [[विजय]] हासिल गर्न सकिने भएकाले, जर्मनीले अब आफ्नो बल पश्चिमी मोर्चामा तैनाथ गर्यो र एलाइज शक्तिलाई डुबाउने प्रयास गर्यो। तर त्यो प्रयास असफल रह्यो। तर त्यस विपरित, एलाइज शक्तिले निर्णायक रुपमा रणभुमीमा [[विजय]] पाए र नोबेम्बर १९१८ मा युद्धविराममा हस्ताक्षरको लागि बाध्य बनाए जुन आत्मसमर्पणको समान थियो । {{sfn|Wiest|2012|pp=126, 168, 200}} === युद्धविराम === [[चित्र:Western_front_1918_allied.jpg|पाठ=|अङ्गुठाकार|Map showing the Western Front as it stood on 11 November 1918. The German frontier of 1914 had been crossed in the vicinities of [[Mulhouse]], [[Château-Salins]], and [[Marieulles]] in Alsace-Lorraine. The post-war bridgeheads over the Rhine are also shown.]] १९१८ को शरद ऋतुमा, केन्द्रीय शक्तिहरू पतन हुन थाले।{{sfn|Beller|2007|pp=182–195}} जर्मन सेना भित्र पलायन दर बढ्न थाल्यो, र आमनागरिक हडतालहरूले युद्ध उत्पादनमा उल्लेखनीय कमी ल्यायो।{{sfn|Bessel|1993|pp=47–48}}{{sfn|Hardach|1987|pp=183–184}} पश्चिमी मोर्चामा, मित्र राष्ट्रहरूले सय दिनको आक्रमण सुरु गरे र जर्मन पश्चिमी सेनाहरूलाई निर्णायक रूपमा पराजित गरे। {{sfn|Simkins|2002|p=71}} किलमा इम्पेरियल जर्मन नौसेनाका नाविकहरूले २४ अक्टोबर १९१८ को नौसेना आदेशको प्रतिक्रियामा विद्रोह गरे, जसले जर्मनीमा विद्रोह निम्त्यायो। यसलाई [[जर्मन क्रान्ति]]को रूपमा चिनिन थाल्यो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=638}}{{sfn|Schmitt|1960|p=101}} जर्मन सरकारले चौध बुँदाहरूमा आधारित शान्ति सम्झौता प्राप्त गर्ने प्रयास गर्‍यो, र यसै आधारमा उनीहरूले आत्मसमर्पण गरेको दाबी गर्‍यो। वार्ता पछि, मित्र राष्ट्रहरू र जर्मनीले [[युद्धविराम]]मा हस्ताक्षर गरे, जुन नोभेम्बर ११ मा लागू भयो जबकि जर्मन सेनाहरू अझै फ्रान्स र बेल्जियममा तैनाथ थिए।{{sfn|Schmitt|1960|p=102}}{{sfn|Weinberg|1994|p=8}}{{sfn|Boyer|Clark|Hawley|Kett|2009|p=526}} भर्साय सन्धिका धेरै पक्षहरू, जसको पछी आलोचना भयो, त्यसमा सबैभन्दा पहिले ११ नभेम्बरको युद्धबिराम सम्झौतामा सहमति भएको थियो, जबकि युद्ध अझै पनि चलिरहेको थियो। यसमा जर्मनीको कब्जामा रहेको फ्रान्स, बेल्जियम, लक्जमबर्ग, अलसेस-लोरेन र राइनको बायाँ किनारबाट जर्मनी बाहिरिनुपर्ने  (यी सबै क्षेत्रमायुद्धबिराम सम्झौताअनुसार मित्र शक्तिको प्रशासन चल्ने थियो), ठूलो मात्रामा युद्ध सामग्रीको आत्मसमर्पण, र "युद्धको क्षतिको क्षतिपूर्ति" को भुक्तानीमा सहमति समावेश थियो।{{sfn|Gilbert|1974|pp=270–273}} युद्धविराम सम्झौता अनुसार आवश्यक पन्ध्र दिन भित्र जर्मन सेनाले कब्जा गरेको फ्रान्स, बेल्जियम र लक्जमबर्ग खाली गरायो।{{sfn|Edmonds|1943|p=1}} १९१८ को अन्त्यतिर, मित्र राष्ट्रका सेनाहरू जर्मनीमा प्रवेश गरिसकेका थिए र सम्झौता अन्तर्गत राइनल्याण्डको कब्जा सुरु गरेका थिए, यस प्रक्रियामा कोलोन, कोब्लेन्ज र मेन्जमा नयाँ लडाईंको अवस्थामा राइनमा पुल निर्माण गरिएको थियो। मित्र राष्ट्र र जर्मन सेनाहरूलाई थप १० किलोमिटर चौडा असैन्यीकृत क्षेत्रद्वारा अलग गरिनु पर्ने थियो।{{sfn|Martel|1999|p=18}}{{sfn|Barnes|Ebertowski|2011|p=14}} ==भर्सेलिज सन्धिका मुख्य प्रावधान== ===राष्ट्रसंघ=== [[राष्ट्र सङ्घ|राष्ट्रसंघ]]को निर्माण एवं संगठन भर्सेलिज-सन्धिको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग थियो। सन्धिको प्रथम भागको सम्बन्ध यो संग नै छ। यो मूलतः राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन|विल्सन]]को सृजना थियो। उसका विचार थियो कि राष्ट्रसंघलाई शान्ति-सम्मेलनको सबैभन्दा महान कृति मानिनेछ। लायड जर्जले लेखेका छन् विल्सन शान्ति-सन्धिको केवल उक्त भागलाई जसमा राष्ट्रसंघ व्यवस्था थियो, सबैभन्दा अधिक महत्व दिने गर्थे। यसको लागि उनी जे पनि त्याग गर्न तयार थिए र उनको प्रयासबाट नै राष्ट्रसंघ को निर्माण भयो। विल्सन बाहेक मित्रराष्ट्रका अन्य प्रतिनिधिहरूले यो विचार थियो कि राष्ट्रसंघ सम्बन्धी कुरा भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत राख्न आवश्यक छैन। अन्ततः विल्सनको कुरा मानियो र राष्ट्रसंघको संविधानलाई भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत नै राखियो । भर्सेलिज सन्धीको प्रथम २६ धाराहरू राष्ट्रसंघको संविधान नै हो, जसको उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रीय सहयोगलाई बढाउनु तथा अन्तर्राष्ट्रीय शान्ति र सुरक्षालाई कायम राख्नु थियो। === क्षेत्रीय व्यवस्था/प्रणाली === === एल्सेस-लरेन क्षेत्र: === भर्सेलिज सन्धिमा क्षेत्रीय परिवर्तन गरि जर्मनीलाई अंग-भंग गरियो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एल्सेस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले "यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ" भनेर स्विकार गरे। त्यसकारण, सन्धिका सर्तहरू बमोजिम, एल्सेस-लोरेन फ्रान्सले फिर्ता पायो। '''राइन ल्याण्ड''' : फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टि ले जर्मनीको राइन ल्याण्ड मा मित्र राष्ट्रहरूको सेना १५ वर्ष सम्म रहनेछ तथा राइन नदी आस-पासको क्षेत्रलाई स्थाई रूप ले निःशस्त्र गरियो ताकि जर्मनी कुनै प्रकारको किलाबन्दी गर्न नसकुन्। '''सार क्षेत्र''' : सार क्षेत्र जर्मनीमा कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो । यो प्रदेशको शासन व्यवस्थाको जिम्मेवारी राष्ट्रसंघलाई दिइयो तर कोइला खानीको स्वामित्व फ्रान्सलाई दिइयो। यो पनि तय गरियो कि १५ वर्ष पछी [[जनमत सङ्ग्रह]]द्वारा सारा क्षेत्रको बासिन्दा जर्मनी को साथ् रहन चाहन्छन् कि फ्रान्सको साथ तय गरिनेछ । यदि सारवासी जर्मनीको साथ मिल्न चाहन्छन् भने जर्मनी फ्रान्सलाई निश्चित मूल्य दिएर ती खानीहरू पुनः खरीद गर्नेछ । '''बेल्जियम एवं डेनमार्क की प्राप्ति''' : यूपेन मार्शनेट र मलमेडीको प्रदेश बेल्जियमको अधीन गरियो। श्लेशविगमा जनमत संग्रह गरेर त्यहाँको उत्तरी भाग डेनमार्कलाई दिइयो । '''जर्मनीको पूर्वी सीमा''' : जर्मनीलाई सबैभन्दा अधिक क्षति पूर्वी सीमामा उठाउनु पर्यो । मित्र राष्ट्रहरूले एक स्वतन्त्र पोल्याण्ड राज्य को निर्माणको निर्णय गरे । डान्जिङलाई स्वतन्त्र नगरको रूपमा परिवर्तित गरियो र उसलाई राष्ट्र संघको संरक्षणमा राखियो । पोल्याण्डलाई समुद्री मार्ग दिनको लागि डाजिंगको बन्दरगाहको उपयोग गर्ने अधिकार दिइयो। मेमेलको बन्दरगाह जर्मनीबाट खोसेर लिथुआनियालाई दिइयो । जर्मनीले चेकोस्लोवाकियालाई राज्य को मान्यता दियो । यस प्रकार प्रादेशिक व्यवस्थाको कारण जर्मनी को २५ हजार वर्ग मीलको प्रदेश र ७० लाखको जनसंख्या गुमाउनु पर्यो । '''जर्मन उपनिवेश सम्बंधी व्यवस्था''' : मित्र राष्ट्र जर्मन उपनिवेशहरूलाई आफ्नो आफ्नो साम्राज्यमा मिलाउन चाहन्थे तर विल्सनले यसको कडा विरोध गरे। [[उड्रो विल्सन|वुड्रो विल्सन]]को विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले संरक्षण प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ यो थियो कि जुन देश एकदम पिछदिएको छ, त्यस देशको समुचित कल्याण र विकास गर्नु । सभ्य राष्ट्रमा पवित्र धरोहरको रूप राष्ट्रसंघको तर्फाबाट त्यस देशको उन्नतिको लागि दिन पर्छ। Mindet व्यवस्थाको माध्यमले जर्मनीलाई आआफ्नो सबै उपनिवेश त्याग्नु पर्यो र ती उपनीवेशालाई मित्र-राष्ट्रको संरक्षणमा राखियो। प्रशान्त महासागरको कयौ द्विप तथा अफ्रीकी महादेशमा स्थित उपनिवेश जर्मनीले गुमाउनु पर्यो । === सैन्य प्रणाली === जर्मनेली सेनाको अधिकतम सङ्ख्या १ लाख बनाइएको थियो। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित रहेको थियो। जर्मनीमा मात्र नौसेनाको ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो भने सहयोगीहरूका पनडुब्बीहरूलाई कम लगाउने बारे छलफल गरिएको थियो। === वित्तीय प्रणाली === === नैतिक दायित्व === सन्धिको २३१ औँ सन्धिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === राजनीतिक व्यवस्था === राष्ट्रसंघको स्थापना राजनीतिक प्रणाली अन्तर्गत भर्सेलिजको सन्धिको एक महत्त्वपूर्ण भाग थियो। [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसंघ]]को उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र सुरक्षा कायम राख्नु थियो। == सन्धिको मूल्याङ्कन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:दोस्रो विश्व युद्ध]] b1a2ur8b5t4ctxu6vein11ws0hn1wjq 1361132 1361131 2026-06-11T09:03:03Z Bishaldev100 28807 /* युद्धविराम */ 1361132 wikitext text/x-wiki [[File:Treaty of Versailles, English version.jpg|thumb|{{{image_alt}}}|alt={{{image_alt}}}|thumb|भर्सिल्स् सन्धिको बाहिरी आवरण, अङ्गरेजी संस्करण]] '''भर्सेलिजको सन्धि''' ({{lang-en|Treaty of Versailles}} {{lang-fr|Traité de Versailles}}) २८ जुन १९१९ मा हस्ताक्षर गरिएको शान्ति सन्धि थियो। [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सन्धिको रूपमा, यसले जर्मनी र अधिकांश मित्र राष्ट्रहरू बीचको युद्धको अवस्थाको अन्त्य गर्‍यो। आर्कड्यूक फ्रान्ज फर्डिनान्डको हत्या (उक्त घटना विश्व युद्धको कारण )को ठीक पाँच वर्ष पछि भर्साइलको दरबारमा हस्ताक्षर गरिएको थियो, जसले युद्ध निम्त्यायो। जर्मनी पक्ष शक्तिहरूले पनि भिन्नै सन्धिहरु गरेका थिए।<ref> {{cite book|editor1-last=Davis|editor1-first =Robert T.|title=U.S. Foreign Policy and National Security: Chronology and Index for the 20th Century|publisher=Praeger Security International|location=Santa Barbara, California|volume=1|year= 2010|page=[https://books.google.com/books?id=gsM1JiXAMJEC&pg=PA49 49]|isbn=978-0-313-38385-4}}</ref> सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नु अघि जर्मनीलाई वार्तामा भाग लिन अनुमति थिएन।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> यस सन्धि [[राष्ट्र सङ्घ|लिग अफ नेसन्स]]को सचिवालयमा २१ अक्टोबर १९९९ मा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> उक्त सन्धिमा जर्मनीले निशस्त्रीकरण गर्नुपर्ने, भुभाग त्याग्नुपर्ने, कथित युद्ध अपराधीहरूलाई सुपुर्दगी गर्नुपर्ने, कैसर विल्हेल्मलाई मुद्दा चलाउन सहमति जनाउनुपर्ने, पहिले जर्मन साम्राज्यको हिस्सा रहेको राज्यहरूको स्वतन्त्रतालाई मान्यता दिनुपर्ने र मित्र शक्तिहरूलाई क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको थियो। सन्धिमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण र विवादास्पद प्रावधान थियो: "जर्मनी र यसका सहयोगीहरूको आक्रमणद्वारा उनीहरूमाथि लगाइएको युद्धको परिणामस्वरूप मित्र राष्ट्र र सम्बद्ध सरकारहरू र उनीहरूका नागरिकहरूलाई भएको सबै हानि र क्षतिको जिम्मेवारी जर्मनी स्वीकार गर्दछ र सहयोगी र सम्बद्ध सरकारहरू पुष्टि गर्दछ।"<ref>{{Cite book|last=Neiberg|first=Michael S.|title=The Treaty of Versailles: a concise history|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-065918-9|location=New York, NY}}</ref> केन्द्रीय शक्तिका अन्य सदस्यहरूले समान लेखहरू भएका सन्धिहरूमा हस्ताक्षर गरे। यो धारा २३१, "युद्ध अपराध" खण्डको रूपमा परिचित भएको छ। जोन मेनार्ड केन्स लगायतका आलोचकहरूले सन्धिलाई धेरै कठोर भएको बताए, यसलाई "कार्थाजिनियन शान्ति" को उपमा दिए। उनले क्षतिपूर्ति अत्यधिक र प्रतिउत्पादक पनि भने। अन्यले क्षतिपूर्तिले आगामी अति उच्च मुद्रास्फिति सिर्जना गरेको पुर्‍याएको बताए। अर्कोतर्फ, फ्रान्सेली मार्शल फर्डिनान्ड फोच जस्ता प्रमुख मित्र राष्ट्रहरूले जर्मनीलाई धेरै उदार व्यवहार गरेकोमा सन्धिको आलोचना गरे। यो सन्धी अझै पनि इतिहासकारहरू र अर्थशास्त्रीहरूद्वारा चलिरहेको बहसको विषय हो। विजेताहरू बीचको यी प्रतिस्पर्धात्मक र द्वन्द्वात्मक लक्ष्यहरूको परिणामस्वरूप एउटा सम्झौता भयो जसले कसैलाई पनि सन्तुष्ट पार्न सकेन। विशेष गरी, जर्मनी न त शान्त भयो, न त मेलमिलाप भयो, न त यो स्थायी रूपमा कमजोर नै भयो। संयुक्त राज्य अमेरिकाले कहिल्यै भर्साइल सन्धिलाई अनुमोदन गरेन; बरु यसले भर्साइल सन्धिको आधारमा जर्मनीसँग छुट्टै शान्ति सन्धि गर्यो। सन्धिबाट उत्पन्न समस्याहरूले लोकार्नो सन्धिहरू निम्त्यायो, जसले जर्मनी र अन्य युरोपेली शक्तिहरू बीचको सम्बन्धमा सुधार ल्यायो। क्षतिपूर्ति प्रणाली पुनर्गठन गरियो र भुक्तानी कम भयो। सन्धिप्रतिको तीतो आक्रोशले [[नाजी पार्टी]]को उदयलाई बल दियो, र अन्ततः [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]को सुरुवात भयो। यसलाई प्रायः "भर्साइल्स सम्मेलन" भनिए पनि, सन्धिको ऐतिहासिक दरबारमा वास्तविक हस्ताक्षर मात्र भएको थियो। धेरैजसो वार्ताहरू पेरिसमा भएका थिए, "बिग फोर" (संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य, फ्रान्स, इटाली) बैठकहरू सामान्यतया फ्रान्सेली विदेश मन्त्रालयमा क्वाई डी'ओरसेमा हुने गर्थे। ==पृष्ठभुमि == ===प्रथम विश्व युद्ध=== {{main|प्रथम विश्व युद्ध}} [[File:The signing of the peace treaty of Versailles.webm|thumb|thumbtime=00:01:45|Newsreel footage of the signing of the peace treaty at Versailles]] २८ जुन १९१४ मा, अष्ट्रिया हंगेरीको गद्दीका उत्तराधिकारी, आर्कड्युक फ्रान्ज फर्डिनान्डको सर्बियाली राष्ट्रवादीद्वारा हत्या भयो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|pp=xxv, 9}} यसको कारणले युरोपको माहोल तीव्र गतिमा बिग्रियो जसकारण अस्ट्रिया हंगेरीले सर्बिया बिरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो। त्यसपछी अधिकांश युरोपेली सैनिकहरू तुरुन्तै पहिलो विश्व युद्धमा प्रवेश गरे।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=1078}} जर्मनीको नेतृत्वको केन्द्रिय शक्ति र (बेलायत, फ्रान्स र रसिया नेतृत्वको) त्रि पक्षीय गुट एक आपसमा भिडे। युरोप, मध्य पूर्व अफ्रिका र एसियामा विश्व युद्धको आगो सल्किदै गएपछी अन्य देशहरू पनि युद्धमा छिरे। १९१७ मा, [[रुसी साम्राज्य]] मा दुई क्रान्ति भए। त्यसपछि [[भ्लादिमिर लेनिन]]को नेतृत्वमा बनेको नयाँ बोल्सेभिक सरकारले १९१८ मार्चमा जर्मनी सँग सन्धिमा हस्ताक्षर गर्यो, जुन धेरै हदसम्म जर्मनको पक्षमा थियो। अमेरिकी सैनिक तयार हुनुभन्दा अगाडि [[विजय]] हासिल गर्न सकिने भएकाले, जर्मनीले अब आफ्नो बल पश्चिमी मोर्चामा तैनाथ गर्यो र एलाइज शक्तिलाई डुबाउने प्रयास गर्यो। तर त्यो प्रयास असफल रह्यो। तर त्यस विपरित, एलाइज शक्तिले निर्णायक रुपमा रणभुमीमा [[विजय]] पाए र नोबेम्बर १९१८ मा युद्धविराममा हस्ताक्षरको लागि बाध्य बनाए जुन आत्मसमर्पणको समान थियो । {{sfn|Wiest|2012|pp=126, 168, 200}} === युद्धविराम === [[चित्र:Western_front_1918_allied.jpg|पाठ=|अङ्गुठाकार|Map showing the Western Front as it stood on 11 November 1918. The German frontier of 1914 had been crossed in the vicinities of [[Mulhouse]], [[Château-Salins]], and [[Marieulles]] in Alsace-Lorraine. The post-war bridgeheads over the Rhine are also shown.]] १९१८ को शरद ऋतुमा, केन्द्रीय शक्तिहरू पतन हुन थाले।{{sfn|Beller|2007|pp=182–195}} जर्मन सेना भित्र पलायन दर बढ्न थाल्यो, र आमनागरिक हडतालहरूले युद्ध उत्पादनमा उल्लेखनीय कमी ल्यायो।{{sfn|Bessel|1993|pp=47–48}}{{sfn|Hardach|1987|pp=183–184}} पश्चिमी मोर्चामा, मित्र राष्ट्रहरूले सय दिनको आक्रमण सुरु गरे र जर्मन पश्चिमी सेनाहरूलाई निर्णायक रूपमा पराजित गरे। {{sfn|Simkins|2002|p=71}} किलमा इम्पेरियल जर्मन नौसेनाका नाविकहरूले २४ अक्टोबर १९१८ को नौसेना आदेशको प्रतिक्रियामा विद्रोह गरे, जसले जर्मनीमा विद्रोह निम्त्यायो। यसलाई [[जर्मन क्रान्ति]]को रूपमा चिनिन थाल्यो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=638}}{{sfn|Schmitt|1960|p=101}} जर्मन सरकारले चौध बुँदाहरूमा आधारित शान्ति सम्झौता प्राप्त गर्ने प्रयास गर्‍यो, र यसै आधारमा उनीहरूले आत्मसमर्पण गरेको दाबी गर्‍यो। वार्ता पछि, मित्र राष्ट्रहरू र जर्मनीले [[युद्धविराम]]मा हस्ताक्षर गरे, जुन नोभेम्बर ११ मा लागू भयो जबकि जर्मन सेनाहरू अझै फ्रान्स र बेल्जियममा तैनाथ थिए।{{sfn|Schmitt|1960|p=102}}{{sfn|Weinberg|1994|p=8}}{{sfn|Boyer|Clark|Hawley|Kett|2009|p=526}} भर्साय सन्धिका धेरै पक्षहरू, जसको पछी आलोचना भयो, त्यसमा सबैभन्दा पहिले ११ नभेम्बरको युद्धबिराम सम्झौतामा सहमति भएको थियो, जबकि युद्ध अझै पनि चलिरहेको थियो। यसमा जर्मनीको कब्जामा रहेको फ्रान्स, बेल्जियम, लक्जमबर्ग, अलसेस-लोरेन र राइनको बायाँ किनारबाट जर्मनी बाहिरिनुपर्ने  (यी सबै क्षेत्रमायुद्धबिराम सम्झौताअनुसार मित्र शक्तिको प्रशासन चल्ने थियो), ठूलो मात्रामा युद्ध सामग्रीको आत्मसमर्पण, र "युद्धको क्षतिको क्षतिपूर्ति" को भुक्तानीमा सहमति समावेश थियो।{{sfn|Gilbert|1974|pp=270–273}} युद्धविराम सम्झौता अनुसार आवश्यक पन्ध्र दिन भित्र जर्मन सेनाले कब्जा गरेको फ्रान्स, बेल्जियम र लक्जमबर्ग खाली गरायो।{{sfn|Edmonds|1943|p=1}} १९१८ को अन्त्यतिर, मित्र राष्ट्रका सेनाहरू जर्मनीमा प्रवेश गरिसकेका थिए र सम्झौता अन्तर्गत राइनल्याण्डको कब्जा सुरु गरेका थिए, यस प्रक्रियामा कोलोन, कोब्लेन्ज र मेन्जमा नयाँ लडाईंको अवस्थामा राइनमा पुल निर्माण गरिएको थियो। मित्र राष्ट्र र जर्मन सेनाहरूलाई थप १० किलोमिटर चौडा असैन्यीकृत क्षेत्रद्वारा अलग गरिनु पर्ने थियो।{{sfn|Martel|1999|p=18}}{{sfn|Barnes|Ebertowski|2011|p=14}} === नाकाबन्दी === ==भर्सेलिज सन्धिका मुख्य प्रावधान== ===राष्ट्रसंघ=== [[राष्ट्र सङ्घ|राष्ट्रसंघ]]को निर्माण एवं संगठन भर्सेलिज-सन्धिको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग थियो। सन्धिको प्रथम भागको सम्बन्ध यो संग नै छ। यो मूलतः राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन|विल्सन]]को सृजना थियो। उसका विचार थियो कि राष्ट्रसंघलाई शान्ति-सम्मेलनको सबैभन्दा महान कृति मानिनेछ। लायड जर्जले लेखेका छन् विल्सन शान्ति-सन्धिको केवल उक्त भागलाई जसमा राष्ट्रसंघ व्यवस्था थियो, सबैभन्दा अधिक महत्व दिने गर्थे। यसको लागि उनी जे पनि त्याग गर्न तयार थिए र उनको प्रयासबाट नै राष्ट्रसंघ को निर्माण भयो। विल्सन बाहेक मित्रराष्ट्रका अन्य प्रतिनिधिहरूले यो विचार थियो कि राष्ट्रसंघ सम्बन्धी कुरा भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत राख्न आवश्यक छैन। अन्ततः विल्सनको कुरा मानियो र राष्ट्रसंघको संविधानलाई भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत नै राखियो । भर्सेलिज सन्धीको प्रथम २६ धाराहरू राष्ट्रसंघको संविधान नै हो, जसको उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रीय सहयोगलाई बढाउनु तथा अन्तर्राष्ट्रीय शान्ति र सुरक्षालाई कायम राख्नु थियो। === क्षेत्रीय व्यवस्था/प्रणाली === === एल्सेस-लरेन क्षेत्र: === भर्सेलिज सन्धिमा क्षेत्रीय परिवर्तन गरि जर्मनीलाई अंग-भंग गरियो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एल्सेस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले "यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ" भनेर स्विकार गरे। त्यसकारण, सन्धिका सर्तहरू बमोजिम, एल्सेस-लोरेन फ्रान्सले फिर्ता पायो। '''राइन ल्याण्ड''' : फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टि ले जर्मनीको राइन ल्याण्ड मा मित्र राष्ट्रहरूको सेना १५ वर्ष सम्म रहनेछ तथा राइन नदी आस-पासको क्षेत्रलाई स्थाई रूप ले निःशस्त्र गरियो ताकि जर्मनी कुनै प्रकारको किलाबन्दी गर्न नसकुन्। '''सार क्षेत्र''' : सार क्षेत्र जर्मनीमा कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो । यो प्रदेशको शासन व्यवस्थाको जिम्मेवारी राष्ट्रसंघलाई दिइयो तर कोइला खानीको स्वामित्व फ्रान्सलाई दिइयो। यो पनि तय गरियो कि १५ वर्ष पछी [[जनमत सङ्ग्रह]]द्वारा सारा क्षेत्रको बासिन्दा जर्मनी को साथ् रहन चाहन्छन् कि फ्रान्सको साथ तय गरिनेछ । यदि सारवासी जर्मनीको साथ मिल्न चाहन्छन् भने जर्मनी फ्रान्सलाई निश्चित मूल्य दिएर ती खानीहरू पुनः खरीद गर्नेछ । '''बेल्जियम एवं डेनमार्क की प्राप्ति''' : यूपेन मार्शनेट र मलमेडीको प्रदेश बेल्जियमको अधीन गरियो। श्लेशविगमा जनमत संग्रह गरेर त्यहाँको उत्तरी भाग डेनमार्कलाई दिइयो । '''जर्मनीको पूर्वी सीमा''' : जर्मनीलाई सबैभन्दा अधिक क्षति पूर्वी सीमामा उठाउनु पर्यो । मित्र राष्ट्रहरूले एक स्वतन्त्र पोल्याण्ड राज्य को निर्माणको निर्णय गरे । डान्जिङलाई स्वतन्त्र नगरको रूपमा परिवर्तित गरियो र उसलाई राष्ट्र संघको संरक्षणमा राखियो । पोल्याण्डलाई समुद्री मार्ग दिनको लागि डाजिंगको बन्दरगाहको उपयोग गर्ने अधिकार दिइयो। मेमेलको बन्दरगाह जर्मनीबाट खोसेर लिथुआनियालाई दिइयो । जर्मनीले चेकोस्लोवाकियालाई राज्य को मान्यता दियो । यस प्रकार प्रादेशिक व्यवस्थाको कारण जर्मनी को २५ हजार वर्ग मीलको प्रदेश र ७० लाखको जनसंख्या गुमाउनु पर्यो । '''जर्मन उपनिवेश सम्बंधी व्यवस्था''' : मित्र राष्ट्र जर्मन उपनिवेशहरूलाई आफ्नो आफ्नो साम्राज्यमा मिलाउन चाहन्थे तर विल्सनले यसको कडा विरोध गरे। [[उड्रो विल्सन|वुड्रो विल्सन]]को विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले संरक्षण प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ यो थियो कि जुन देश एकदम पिछदिएको छ, त्यस देशको समुचित कल्याण र विकास गर्नु । सभ्य राष्ट्रमा पवित्र धरोहरको रूप राष्ट्रसंघको तर्फाबाट त्यस देशको उन्नतिको लागि दिन पर्छ। Mindet व्यवस्थाको माध्यमले जर्मनीलाई आआफ्नो सबै उपनिवेश त्याग्नु पर्यो र ती उपनीवेशालाई मित्र-राष्ट्रको संरक्षणमा राखियो। प्रशान्त महासागरको कयौ द्विप तथा अफ्रीकी महादेशमा स्थित उपनिवेश जर्मनीले गुमाउनु पर्यो । === सैन्य प्रणाली === जर्मनेली सेनाको अधिकतम सङ्ख्या १ लाख बनाइएको थियो। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित रहेको थियो। जर्मनीमा मात्र नौसेनाको ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो भने सहयोगीहरूका पनडुब्बीहरूलाई कम लगाउने बारे छलफल गरिएको थियो। === वित्तीय प्रणाली === === नैतिक दायित्व === सन्धिको २३१ औँ सन्धिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === राजनीतिक व्यवस्था === राष्ट्रसंघको स्थापना राजनीतिक प्रणाली अन्तर्गत भर्सेलिजको सन्धिको एक महत्त्वपूर्ण भाग थियो। [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसंघ]]को उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र सुरक्षा कायम राख्नु थियो। == सन्धिको मूल्याङ्कन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:दोस्रो विश्व युद्ध]] io1e17ynv0hrovxp6l5fe5g7e4gpduj 1361133 1361132 2026-06-11T09:06:32Z Bishaldev100 28807 1361133 wikitext text/x-wiki [[File:Treaty of Versailles, English version.jpg|thumb|{{{image_alt}}}|alt={{{image_alt}}}|thumb|भर्सिल्स् सन्धिको बाहिरी आवरण, अङ्गरेजी संस्करण]] '''भर्सेलिजको सन्धि''' ({{lang-en|Treaty of Versailles}} {{lang-fr|Traité de Versailles}}) २८ जुन १९१९ मा हस्ताक्षर गरिएको शान्ति सन्धि थियो। [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सन्धिको रूपमा, यसले जर्मनी र अधिकांश मित्र राष्ट्रहरू बीचको युद्धको अवस्थाको अन्त्य गर्‍यो। आर्कड्यूक फ्रान्ज फर्डिनान्डको हत्या (उक्त घटना विश्व युद्धको कारण )को ठीक पाँच वर्ष पछि भर्साइलको दरबारमा हस्ताक्षर गरिएको थियो, जसले युद्ध निम्त्यायो। जर्मनी पक्ष शक्तिहरूले पनि भिन्नै सन्धिहरु गरेका थिए।<ref> {{cite book|editor1-last=Davis|editor1-first =Robert T.|title=U.S. Foreign Policy and National Security: Chronology and Index for the 20th Century|publisher=Praeger Security International|location=Santa Barbara, California|volume=1|year= 2010|page=[https://books.google.com/books?id=gsM1JiXAMJEC&pg=PA49 49]|isbn=978-0-313-38385-4}}</ref> सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नु अघि जर्मनीलाई वार्तामा भाग लिन अनुमति थिएन।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> यस सन्धि [[राष्ट्र सङ्घ|लिग अफ नेसन्स]]को सचिवालयमा २१ अक्टोबर १९९९ मा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> उक्त सन्धिमा जर्मनीले निशस्त्रीकरण गर्नुपर्ने, भुभाग त्याग्नुपर्ने, कथित युद्ध अपराधीहरूलाई सुपुर्दगी गर्नुपर्ने, कैसर विल्हेल्मलाई मुद्दा चलाउन सहमति जनाउनुपर्ने, पहिले [[जर्मनेली साम्राज्य|जर्मन साम्राज्य]]को हिस्सा रहेको राज्यहरूको स्वतन्त्रतालाई मान्यता दिनुपर्ने र मित्र शक्तिहरूलाई क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको थियो। सन्धिमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण र विवादास्पद प्रावधान थियो: "जर्मनी र यसका सहयोगीहरूको आक्रमणद्वारा उनीहरूमाथि लगाइएको युद्धको परिणामस्वरूप मित्र राष्ट्र र सम्बद्ध सरकारहरू र उनीहरूका नागरिकहरूलाई भएको सबै हानि र क्षतिको जिम्मेवारी जर्मनी स्वीकार गर्दछ र सहयोगी र सम्बद्ध सरकारहरू पुष्टि गर्दछ।"<ref>{{Cite book|last=Neiberg|first=Michael S.|title=The Treaty of Versailles: a concise history|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-065918-9|location=New York, NY}}</ref> केन्द्रीय शक्तिका अन्य सदस्यहरूले समान लेखहरू भएका सन्धिहरूमा हस्ताक्षर गरे। यो धारा २३१, "युद्ध अपराध" खण्डको रूपमा परिचित भएको छ। जोन मेनार्ड केन्स लगायतका आलोचकहरूले सन्धिलाई धेरै कठोर भएको बताए, यसलाई "कार्थाजिनियन शान्ति" को उपमा दिए। उनले क्षतिपूर्ति अत्यधिक र प्रतिउत्पादक पनि भने। अन्यले क्षतिपूर्तिले आगामी अति उच्च मुद्रास्फिति सिर्जना गरेको पुर्‍याएको बताए। अर्कोतर्फ, फ्रान्सेली मार्शल फर्डिनान्ड फोच जस्ता प्रमुख मित्र राष्ट्रहरूले जर्मनीलाई धेरै उदार व्यवहार गरेकोमा सन्धिको आलोचना गरे। यो सन्धी अझै पनि इतिहासकारहरू र अर्थशास्त्रीहरूद्वारा चलिरहेको बहसको विषय हो। विजेताहरू बीचको यी प्रतिस्पर्धात्मक र द्वन्द्वात्मक लक्ष्यहरूको परिणामस्वरूप एउटा सम्झौता भयो जसले कसैलाई पनि सन्तुष्ट पार्न सकेन। विशेष गरी, जर्मनी न त शान्त भयो, न त मेलमिलाप भयो, न त यो स्थायी रूपमा कमजोर नै भयो। संयुक्त राज्य अमेरिकाले कहिल्यै भर्साइल सन्धिलाई अनुमोदन गरेन; बरु यसले भर्साइल सन्धिको आधारमा जर्मनीसँग छुट्टै शान्ति सन्धि गर्यो। सन्धिबाट उत्पन्न समस्याहरूले लोकार्नो सन्धिहरू निम्त्यायो, जसले जर्मनी र अन्य युरोपेली शक्तिहरू बीचको सम्बन्धमा सुधार ल्यायो। क्षतिपूर्ति प्रणाली पुनर्गठन गरियो र भुक्तानी कम भयो। सन्धिप्रतिको तीतो आक्रोशले [[नाजी पार्टी]]को उदयलाई बल दियो, र अन्ततः [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]को सुरुवात भयो। यसलाई प्रायः "भर्साइल्स सम्मेलन" भनिए पनि, सन्धिको ऐतिहासिक दरबारमा वास्तविक हस्ताक्षर मात्र भएको थियो। धेरैजसो वार्ताहरू पेरिसमा भएका थिए, "बिग फोर" (संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य, फ्रान्स, इटाली) बैठकहरू सामान्यतया फ्रान्सेली विदेश मन्त्रालयमा क्वाई डी'ओरसेमा हुने गर्थे। ==पृष्ठभुमि == ===प्रथम विश्व युद्ध=== {{main|प्रथम विश्व युद्ध}} [[File:The signing of the peace treaty of Versailles.webm|thumb|thumbtime=00:01:45|Newsreel footage of the signing of the peace treaty at Versailles]] २८ जुन १९१४ मा, अष्ट्रिया हंगेरीको गद्दीका उत्तराधिकारी, आर्कड्युक फ्रान्ज फर्डिनान्डको सर्बियाली राष्ट्रवादीद्वारा हत्या भयो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|pp=xxv, 9}} यसको कारणले युरोपको माहोल तीव्र गतिमा बिग्रियो जसकारण अस्ट्रिया हंगेरीले सर्बिया बिरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो। त्यसपछी अधिकांश युरोपेली सैनिकहरू तुरुन्तै पहिलो विश्व युद्धमा प्रवेश गरे।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=1078}} जर्मनीको नेतृत्वको केन्द्रिय शक्ति र (बेलायत, फ्रान्स र रसिया नेतृत्वको) त्रि पक्षीय गुट एक आपसमा भिडे। युरोप, मध्य पूर्व अफ्रिका र एसियामा विश्व युद्धको आगो सल्किदै गएपछी अन्य देशहरू पनि युद्धमा छिरे। १९१७ मा, [[रुसी साम्राज्य]] मा दुई क्रान्ति भए। त्यसपछि [[भ्लादिमिर लेनिन]]को नेतृत्वमा बनेको नयाँ बोल्सेभिक सरकारले १९१८ मार्चमा जर्मनी सँग सन्धिमा हस्ताक्षर गर्यो, जुन धेरै हदसम्म जर्मनको पक्षमा थियो। अमेरिकी सैनिक तयार हुनुभन्दा अगाडि [[विजय]] हासिल गर्न सकिने भएकाले, जर्मनीले अब आफ्नो बल पश्चिमी मोर्चामा तैनाथ गर्यो र एलाइज शक्तिलाई डुबाउने प्रयास गर्यो। तर त्यो प्रयास असफल रह्यो। तर त्यस विपरित, एलाइज शक्तिले निर्णायक रुपमा रणभुमीमा [[विजय]] पाए र नोबेम्बर १९१८ मा युद्धविराममा हस्ताक्षरको लागि बाध्य बनाए जुन आत्मसमर्पणको समान थियो । {{sfn|Wiest|2012|pp=126, 168, 200}} === युद्धविराम === [[चित्र:Western_front_1918_allied.jpg|पाठ=|अङ्गुठाकार|Map showing the Western Front as it stood on 11 November 1918. The German frontier of 1914 had been crossed in the vicinities of [[Mulhouse]], [[Château-Salins]], and [[Marieulles]] in Alsace-Lorraine. The post-war bridgeheads over the Rhine are also shown.]] १९१८ को शरद ऋतुमा, केन्द्रीय शक्तिहरू पतन हुन थाले।{{sfn|Beller|2007|pp=182–195}} जर्मन सेना भित्र पलायन दर बढ्न थाल्यो, र आमनागरिक हडतालहरूले युद्ध उत्पादनमा उल्लेखनीय कमी ल्यायो।{{sfn|Bessel|1993|pp=47–48}}{{sfn|Hardach|1987|pp=183–184}} पश्चिमी मोर्चामा, मित्र राष्ट्रहरूले सय दिनको आक्रमण सुरु गरे र जर्मन पश्चिमी सेनाहरूलाई निर्णायक रूपमा पराजित गरे। {{sfn|Simkins|2002|p=71}} किलमा इम्पेरियल जर्मन नौसेनाका नाविकहरूले २४ अक्टोबर १९१८ को नौसेना आदेशको प्रतिक्रियामा विद्रोह गरे, जसले जर्मनीमा विद्रोह निम्त्यायो। यसलाई [[जर्मन क्रान्ति]]को रूपमा चिनिन थाल्यो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=638}}{{sfn|Schmitt|1960|p=101}} जर्मन सरकारले चौध बुँदाहरूमा आधारित शान्ति सम्झौता प्राप्त गर्ने प्रयास गर्‍यो, र यसै आधारमा उनीहरूले आत्मसमर्पण गरेको दाबी गर्‍यो। वार्ता पछि, मित्र राष्ट्रहरू र जर्मनीले [[युद्धविराम]]मा हस्ताक्षर गरे, जुन नोभेम्बर ११ मा लागू भयो जबकि जर्मन सेनाहरू अझै फ्रान्स र बेल्जियममा तैनाथ थिए।{{sfn|Schmitt|1960|p=102}}{{sfn|Weinberg|1994|p=8}}{{sfn|Boyer|Clark|Hawley|Kett|2009|p=526}} भर्साय सन्धिका धेरै पक्षहरू, जसको पछी आलोचना भयो, त्यसमा सबैभन्दा पहिले ११ नभेम्बरको युद्धबिराम सम्झौतामा सहमति भएको थियो, जबकि युद्ध अझै पनि चलिरहेको थियो। यसमा जर्मनीको कब्जामा रहेको फ्रान्स, बेल्जियम, लक्जमबर्ग, अलसेस-लोरेन र राइनको बायाँ किनारबाट जर्मनी बाहिरिनुपर्ने  (यी सबै क्षेत्रमायुद्धबिराम सम्झौताअनुसार मित्र शक्तिको प्रशासन चल्ने थियो), ठूलो मात्रामा युद्ध सामग्रीको आत्मसमर्पण, र "युद्धको क्षतिको क्षतिपूर्ति" को भुक्तानीमा सहमति समावेश थियो।{{sfn|Gilbert|1974|pp=270–273}} युद्धविराम सम्झौता अनुसार आवश्यक पन्ध्र दिन भित्र जर्मन सेनाले कब्जा गरेको फ्रान्स, बेल्जियम र लक्जमबर्ग खाली गरायो।{{sfn|Edmonds|1943|p=1}} १९१८ को अन्त्यतिर, मित्र राष्ट्रका सेनाहरू जर्मनीमा प्रवेश गरिसकेका थिए र सम्झौता अन्तर्गत राइनल्याण्डको कब्जा सुरु गरेका थिए, यस प्रक्रियामा कोलोन, कोब्लेन्ज र मेन्जमा नयाँ लडाईंको अवस्थामा राइनमा पुल निर्माण गरिएको थियो। मित्र राष्ट्र र जर्मन सेनाहरूलाई थप १० किलोमिटर चौडा असैन्यीकृत क्षेत्रद्वारा अलग गरिनु पर्ने थियो।{{sfn|Martel|1999|p=18}}{{sfn|Barnes|Ebertowski|2011|p=14}} === नाकाबन्दी === ==भर्सेलिज सन्धिका मुख्य प्रावधान== ===राष्ट्रसंघ=== [[राष्ट्र सङ्घ|राष्ट्रसंघ]]को निर्माण एवं संगठन भर्सेलिज-सन्धिको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग थियो। सन्धिको प्रथम भागको सम्बन्ध यो संग नै छ। यो मूलतः राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन|विल्सन]]को सृजना थियो। उसका विचार थियो कि राष्ट्रसंघलाई शान्ति-सम्मेलनको सबैभन्दा महान कृति मानिनेछ। लायड जर्जले लेखेका छन् विल्सन शान्ति-सन्धिको केवल उक्त भागलाई जसमा राष्ट्रसंघ व्यवस्था थियो, सबैभन्दा अधिक महत्व दिने गर्थे। यसको लागि उनी जे पनि त्याग गर्न तयार थिए र उनको प्रयासबाट नै राष्ट्रसंघ को निर्माण भयो। विल्सन बाहेक मित्रराष्ट्रका अन्य प्रतिनिधिहरूले यो विचार थियो कि राष्ट्रसंघ सम्बन्धी कुरा भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत राख्न आवश्यक छैन। अन्ततः विल्सनको कुरा मानियो र राष्ट्रसंघको संविधानलाई भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत नै राखियो । भर्सेलिज सन्धीको प्रथम २६ धाराहरू राष्ट्रसंघको संविधान नै हो, जसको उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रीय सहयोगलाई बढाउनु तथा अन्तर्राष्ट्रीय शान्ति र सुरक्षालाई कायम राख्नु थियो। === क्षेत्रीय व्यवस्था/प्रणाली === === एल्सेस-लरेन क्षेत्र: === भर्सेलिज सन्धिमा क्षेत्रीय परिवर्तन गरि जर्मनीलाई अंग-भंग गरियो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एल्सेस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले "यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ" भनेर स्विकार गरे। त्यसकारण, सन्धिका सर्तहरू बमोजिम, एल्सेस-लोरेन फ्रान्सले फिर्ता पायो। '''राइन ल्याण्ड''' : फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टि ले जर्मनीको राइन ल्याण्ड मा मित्र राष्ट्रहरूको सेना १५ वर्ष सम्म रहनेछ तथा राइन नदी आस-पासको क्षेत्रलाई स्थाई रूप ले निःशस्त्र गरियो ताकि जर्मनी कुनै प्रकारको किलाबन्दी गर्न नसकुन्। '''सार क्षेत्र''' : सार क्षेत्र जर्मनीमा कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो । यो प्रदेशको शासन व्यवस्थाको जिम्मेवारी राष्ट्रसंघलाई दिइयो तर कोइला खानीको स्वामित्व फ्रान्सलाई दिइयो। यो पनि तय गरियो कि १५ वर्ष पछी [[जनमत सङ्ग्रह]]द्वारा सारा क्षेत्रको बासिन्दा जर्मनी को साथ् रहन चाहन्छन् कि फ्रान्सको साथ तय गरिनेछ । यदि सारवासी जर्मनीको साथ मिल्न चाहन्छन् भने जर्मनी फ्रान्सलाई निश्चित मूल्य दिएर ती खानीहरू पुनः खरीद गर्नेछ । '''बेल्जियम एवं डेनमार्क की प्राप्ति''' : यूपेन मार्शनेट र मलमेडीको प्रदेश बेल्जियमको अधीन गरियो। श्लेशविगमा जनमत संग्रह गरेर त्यहाँको उत्तरी भाग डेनमार्कलाई दिइयो । '''जर्मनीको पूर्वी सीमा''' : जर्मनीलाई सबैभन्दा अधिक क्षति पूर्वी सीमामा उठाउनु पर्यो । मित्र राष्ट्रहरूले एक स्वतन्त्र पोल्याण्ड राज्य को निर्माणको निर्णय गरे । डान्जिङलाई स्वतन्त्र नगरको रूपमा परिवर्तित गरियो र उसलाई राष्ट्र संघको संरक्षणमा राखियो । पोल्याण्डलाई समुद्री मार्ग दिनको लागि डाजिंगको बन्दरगाहको उपयोग गर्ने अधिकार दिइयो। मेमेलको बन्दरगाह जर्मनीबाट खोसेर लिथुआनियालाई दिइयो । जर्मनीले चेकोस्लोवाकियालाई राज्य को मान्यता दियो । यस प्रकार प्रादेशिक व्यवस्थाको कारण जर्मनी को २५ हजार वर्ग मीलको प्रदेश र ७० लाखको जनसंख्या गुमाउनु पर्यो । '''जर्मन उपनिवेश सम्बंधी व्यवस्था''' : मित्र राष्ट्र जर्मन उपनिवेशहरूलाई आफ्नो आफ्नो साम्राज्यमा मिलाउन चाहन्थे तर विल्सनले यसको कडा विरोध गरे। [[उड्रो विल्सन|वुड्रो विल्सन]]को विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले संरक्षण प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ यो थियो कि जुन देश एकदम पिछदिएको छ, त्यस देशको समुचित कल्याण र विकास गर्नु । सभ्य राष्ट्रमा पवित्र धरोहरको रूप राष्ट्रसंघको तर्फाबाट त्यस देशको उन्नतिको लागि दिन पर्छ। Mindet व्यवस्थाको माध्यमले जर्मनीलाई आआफ्नो सबै उपनिवेश त्याग्नु पर्यो र ती उपनीवेशालाई मित्र-राष्ट्रको संरक्षणमा राखियो। प्रशान्त महासागरको कयौ द्विप तथा अफ्रीकी महादेशमा स्थित उपनिवेश जर्मनीले गुमाउनु पर्यो । === सैन्य प्रणाली === जर्मनेली सेनाको अधिकतम सङ्ख्या १ लाख बनाइएको थियो। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित रहेको थियो। जर्मनीमा मात्र नौसेनाको ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो भने सहयोगीहरूका पनडुब्बीहरूलाई कम लगाउने बारे छलफल गरिएको थियो। === वित्तीय प्रणाली === === नैतिक दायित्व === सन्धिको २३१ औँ सन्धिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === राजनीतिक व्यवस्था === राष्ट्रसंघको स्थापना राजनीतिक प्रणाली अन्तर्गत भर्सेलिजको सन्धिको एक महत्त्वपूर्ण भाग थियो। [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसंघ]]को उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र सुरक्षा कायम राख्नु थियो। == सन्धिको मूल्याङ्कन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:दोस्रो विश्व युद्ध]] bpmrmjv9fijchncbdv5ui0x04oazyvz 1361136 1361133 2026-06-11T09:26:03Z Bishaldev100 28807 /* नाकाबन्दी */ 1361136 wikitext text/x-wiki [[File:Treaty of Versailles, English version.jpg|thumb|{{{image_alt}}}|alt={{{image_alt}}}|thumb|भर्सिल्स् सन्धिको बाहिरी आवरण, अङ्गरेजी संस्करण]] '''भर्सेलिजको सन्धि''' ({{lang-en|Treaty of Versailles}} {{lang-fr|Traité de Versailles}}) २८ जुन १९१९ मा हस्ताक्षर गरिएको शान्ति सन्धि थियो। [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]को सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सन्धिको रूपमा, यसले जर्मनी र अधिकांश मित्र राष्ट्रहरू बीचको युद्धको अवस्थाको अन्त्य गर्‍यो। आर्कड्यूक फ्रान्ज फर्डिनान्डको हत्या (उक्त घटना विश्व युद्धको कारण )को ठीक पाँच वर्ष पछि भर्साइलको दरबारमा हस्ताक्षर गरिएको थियो, जसले युद्ध निम्त्यायो। जर्मनी पक्ष शक्तिहरूले पनि भिन्नै सन्धिहरु गरेका थिए।<ref> {{cite book|editor1-last=Davis|editor1-first =Robert T.|title=U.S. Foreign Policy and National Security: Chronology and Index for the 20th Century|publisher=Praeger Security International|location=Santa Barbara, California|volume=1|year= 2010|page=[https://books.google.com/books?id=gsM1JiXAMJEC&pg=PA49 49]|isbn=978-0-313-38385-4}}</ref> सन्धिमा हस्ताक्षर गर्नु अघि जर्मनीलाई वार्तामा भाग लिन अनुमति थिएन।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> यस सन्धि [[राष्ट्र सङ्घ|लिग अफ नेसन्स]]को सचिवालयमा २१ अक्टोबर १९९९ मा दर्ता भएको थियो।<ref>{{Cite book|title=The Treaty of Versailles: a reassessment after 75 years|date=1998|publisher=German Historical Institute; Cambridge University Press|isbn=978-0-521-62132-8|editor-last=Boemeke|editor-first=Manfred F.|series=Publications of the German Historical Institute|location=Washington, D.C.: Cambridge, UK; New York, NY|editor-last2=Feldman|editor-first2=Gerald D.|editor-last3=Gläser|editor-first3=Elisabeth}}</ref> उक्त सन्धिमा जर्मनीले निशस्त्रीकरण गर्नुपर्ने, भुभाग त्याग्नुपर्ने, कथित युद्ध अपराधीहरूलाई सुपुर्दगी गर्नुपर्ने, कैसर विल्हेल्मलाई मुद्दा चलाउन सहमति जनाउनुपर्ने, पहिले [[जर्मनेली साम्राज्य|जर्मन साम्राज्य]]को हिस्सा रहेको राज्यहरूको स्वतन्त्रतालाई मान्यता दिनुपर्ने र मित्र शक्तिहरूलाई क्षतिपूर्ति दिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको थियो। सन्धिमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण र विवादास्पद प्रावधान थियो: "जर्मनी र यसका सहयोगीहरूको आक्रमणद्वारा उनीहरूमाथि लगाइएको युद्धको परिणामस्वरूप मित्र राष्ट्र र सम्बद्ध सरकारहरू र उनीहरूका नागरिकहरूलाई भएको सबै हानि र क्षतिको जिम्मेवारी जर्मनी स्वीकार गर्दछ र सहयोगी र सम्बद्ध सरकारहरू पुष्टि गर्दछ।"<ref>{{Cite book|last=Neiberg|first=Michael S.|title=The Treaty of Versailles: a concise history|date=2017|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-065918-9|location=New York, NY}}</ref> केन्द्रीय शक्तिका अन्य सदस्यहरूले समान लेखहरू भएका सन्धिहरूमा हस्ताक्षर गरे। यो धारा २३१, "युद्ध अपराध" खण्डको रूपमा परिचित भएको छ। जोन मेनार्ड केन्स लगायतका आलोचकहरूले सन्धिलाई धेरै कठोर भएको बताए, यसलाई "कार्थाजिनियन शान्ति" को उपमा दिए। उनले क्षतिपूर्ति अत्यधिक र प्रतिउत्पादक पनि भने। अन्यले क्षतिपूर्तिले आगामी अति उच्च मुद्रास्फिति सिर्जना गरेको पुर्‍याएको बताए। अर्कोतर्फ, फ्रान्सेली मार्शल फर्डिनान्ड फोच जस्ता प्रमुख मित्र राष्ट्रहरूले जर्मनीलाई धेरै उदार व्यवहार गरेकोमा सन्धिको आलोचना गरे। यो सन्धी अझै पनि इतिहासकारहरू र अर्थशास्त्रीहरूद्वारा चलिरहेको बहसको विषय हो। विजेताहरू बीचको यी प्रतिस्पर्धात्मक र द्वन्द्वात्मक लक्ष्यहरूको परिणामस्वरूप एउटा सम्झौता भयो जसले कसैलाई पनि सन्तुष्ट पार्न सकेन। विशेष गरी, जर्मनी न त शान्त भयो, न त मेलमिलाप भयो, न त यो स्थायी रूपमा कमजोर नै भयो। संयुक्त राज्य अमेरिकाले कहिल्यै भर्साइल सन्धिलाई अनुमोदन गरेन; बरु यसले भर्साइल सन्धिको आधारमा जर्मनीसँग छुट्टै शान्ति सन्धि गर्यो। सन्धिबाट उत्पन्न समस्याहरूले लोकार्नो सन्धिहरू निम्त्यायो, जसले जर्मनी र अन्य युरोपेली शक्तिहरू बीचको सम्बन्धमा सुधार ल्यायो। क्षतिपूर्ति प्रणाली पुनर्गठन गरियो र भुक्तानी कम भयो। सन्धिप्रतिको तीतो आक्रोशले [[नाजी पार्टी]]को उदयलाई बल दियो, र अन्ततः [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]को सुरुवात भयो। यसलाई प्रायः "भर्साइल्स सम्मेलन" भनिए पनि, सन्धिको ऐतिहासिक दरबारमा वास्तविक हस्ताक्षर मात्र भएको थियो। धेरैजसो वार्ताहरू पेरिसमा भएका थिए, "बिग फोर" (संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य, फ्रान्स, इटाली) बैठकहरू सामान्यतया फ्रान्सेली विदेश मन्त्रालयमा क्वाई डी'ओरसेमा हुने गर्थे। ==पृष्ठभुमि == ===प्रथम विश्व युद्ध=== {{main|प्रथम विश्व युद्ध}} [[File:The signing of the peace treaty of Versailles.webm|thumb|thumbtime=00:01:45|Newsreel footage of the signing of the peace treaty at Versailles]] २८ जुन १९१४ मा, अष्ट्रिया हंगेरीको गद्दीका उत्तराधिकारी, आर्कड्युक फ्रान्ज फर्डिनान्डको सर्बियाली राष्ट्रवादीद्वारा हत्या भयो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|pp=xxv, 9}} यसको कारणले युरोपको माहोल तीव्र गतिमा बिग्रियो जसकारण अस्ट्रिया हंगेरीले सर्बिया बिरुद्ध युद्धको घोषणा गर्यो। त्यसपछी अधिकांश युरोपेली सैनिकहरू तुरुन्तै पहिलो विश्व युद्धमा प्रवेश गरे।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=1078}} जर्मनीको नेतृत्वको केन्द्रिय शक्ति र (बेलायत, फ्रान्स र रसिया नेतृत्वको) त्रि पक्षीय गुट एक आपसमा भिडे। युरोप, मध्य पूर्व अफ्रिका र एसियामा विश्व युद्धको आगो सल्किदै गएपछी अन्य देशहरू पनि युद्धमा छिरे। १९१७ मा, [[रुसी साम्राज्य]] मा दुई क्रान्ति भए। त्यसपछि [[भ्लादिमिर लेनिन]]को नेतृत्वमा बनेको नयाँ बोल्सेभिक सरकारले १९१८ मार्चमा जर्मनी सँग सन्धिमा हस्ताक्षर गर्यो, जुन धेरै हदसम्म जर्मनको पक्षमा थियो। अमेरिकी सैनिक तयार हुनुभन्दा अगाडि [[विजय]] हासिल गर्न सकिने भएकाले, जर्मनीले अब आफ्नो बल पश्चिमी मोर्चामा तैनाथ गर्यो र एलाइज शक्तिलाई डुबाउने प्रयास गर्यो। तर त्यो प्रयास असफल रह्यो। तर त्यस विपरित, एलाइज शक्तिले निर्णायक रुपमा रणभुमीमा [[विजय]] पाए र नोबेम्बर १९१८ मा युद्धविराममा हस्ताक्षरको लागि बाध्य बनाए जुन आत्मसमर्पणको समान थियो । {{sfn|Wiest|2012|pp=126, 168, 200}} === युद्धविराम === [[चित्र:Western_front_1918_allied.jpg|पाठ=|अङ्गुठाकार|Map showing the Western Front as it stood on 11 November 1918. The German frontier of 1914 had been crossed in the vicinities of [[Mulhouse]], [[Château-Salins]], and [[Marieulles]] in Alsace-Lorraine. The post-war bridgeheads over the Rhine are also shown.]] १९१८ को शरद ऋतुमा, केन्द्रीय शक्तिहरू पतन हुन थाले।{{sfn|Beller|2007|pp=182–195}} जर्मन सेना भित्र पलायन दर बढ्न थाल्यो, र आमनागरिक हडतालहरूले युद्ध उत्पादनमा उल्लेखनीय कमी ल्यायो।{{sfn|Bessel|1993|pp=47–48}}{{sfn|Hardach|1987|pp=183–184}} पश्चिमी मोर्चामा, मित्र राष्ट्रहरूले सय दिनको आक्रमण सुरु गरे र जर्मन पश्चिमी सेनाहरूलाई निर्णायक रूपमा पराजित गरे। {{sfn|Simkins|2002|p=71}} किलमा इम्पेरियल जर्मन नौसेनाका नाविकहरूले २४ अक्टोबर १९१८ को नौसेना आदेशको प्रतिक्रियामा विद्रोह गरे, जसले जर्मनीमा विद्रोह निम्त्यायो। यसलाई [[जर्मन क्रान्ति]]को रूपमा चिनिन थाल्यो।{{sfn|Tucker|Roberts|2005|p=638}}{{sfn|Schmitt|1960|p=101}} जर्मन सरकारले चौध बुँदाहरूमा आधारित शान्ति सम्झौता प्राप्त गर्ने प्रयास गर्‍यो, र यसै आधारमा उनीहरूले आत्मसमर्पण गरेको दाबी गर्‍यो। वार्ता पछि, मित्र राष्ट्रहरू र जर्मनीले [[युद्धविराम]]मा हस्ताक्षर गरे, जुन नोभेम्बर ११ मा लागू भयो जबकि जर्मन सेनाहरू अझै फ्रान्स र बेल्जियममा तैनाथ थिए।{{sfn|Schmitt|1960|p=102}}{{sfn|Weinberg|1994|p=8}}{{sfn|Boyer|Clark|Hawley|Kett|2009|p=526}} भर्साय सन्धिका धेरै पक्षहरू, जसको पछी आलोचना भयो, त्यसमा सबैभन्दा पहिले ११ नभेम्बरको युद्धबिराम सम्झौतामा सहमति भएको थियो, जबकि युद्ध अझै पनि चलिरहेको थियो। यसमा जर्मनीको कब्जामा रहेको फ्रान्स, बेल्जियम, लक्जमबर्ग, अलसेस-लोरेन र राइनको बायाँ किनारबाट जर्मनी बाहिरिनुपर्ने  (यी सबै क्षेत्रमायुद्धबिराम सम्झौताअनुसार मित्र शक्तिको प्रशासन चल्ने थियो), ठूलो मात्रामा युद्ध सामग्रीको आत्मसमर्पण, र "युद्धको क्षतिको क्षतिपूर्ति" को भुक्तानीमा सहमति समावेश थियो।{{sfn|Gilbert|1974|pp=270–273}} युद्धविराम सम्झौता अनुसार आवश्यक पन्ध्र दिन भित्र जर्मन सेनाले कब्जा गरेको फ्रान्स, बेल्जियम र लक्जमबर्ग खाली गरायो।{{sfn|Edmonds|1943|p=1}} १९१८ को अन्त्यतिर, मित्र राष्ट्रका सेनाहरू जर्मनीमा प्रवेश गरिसकेका थिए र सम्झौता अन्तर्गत राइनल्याण्डको कब्जा सुरु गरेका थिए, यस प्रक्रियामा कोलोन, कोब्लेन्ज र मेन्जमा नयाँ लडाईंको अवस्थामा राइनमा पुल निर्माण गरिएको थियो। मित्र राष्ट्र र जर्मन सेनाहरूलाई थप १० किलोमिटर चौडा असैन्यीकृत क्षेत्रद्वारा अलग गरिनु पर्ने थियो।{{sfn|Martel|1999|p=18}}{{sfn|Barnes|Ebertowski|2011|p=14}} === नाकाबन्दी === जर्मनी र ग्रेट ब्रिटेन दुवै खाद्यान्न र कच्चा पदार्थको आयातमा निर्भर थिए, जसमध्ये धेरैजसो एट्लान्टिक महासागर पार गरेर ढुवानी गर्नुपर्थ्यो। जर्मनीको नाकाबन्दी केन्द्रीय शक्तिहरूमा पुग्ने कच्चा पदार्थ र खाद्य पदार्थहरूको आपूर्ति रोक्न मित्र राष्ट्रहरूले सञ्चालन गरेको नौसेना अभियान थियो। जर्मन कैसरलिच मरीन मुख्यतया जर्मन बाइटमा सीमित थियो र प्रति-नाकाबन्दीको लागि पनडुब्बी युद्ध प्रयोग गर्थ्यो। डिसेम्बर १९१८ मा जर्मन जनस्वास्थ्य बोर्डले मित्र राष्ट्रहरूको नाकाबन्दीको समयमा ७६३,००० जर्मन नागरिकहरूको मृत्यु भएको बताएको थियो, यद्यपि १९२८ मा गरिएको एक शैक्षिक अध्ययनले मृत्युको संख्या ४२४,००० जना रहेको बताएको थियो।{{sfn|Grebler|1940|p=78}} नोभेम्बर १९१८ मा युद्धविराम पछि आठ महिनासम्म नाकाबन्दी कायम रह्यो। जर्मनीसँगको युद्धविराम पछि जर्मनीले जुन १९१९ मा भर्साइलको सन्धिमा हस्ताक्षर नगरेसम्म जर्मनीमा खाद्य पदार्थको आयात मित्र राष्ट्रहरूद्वारा नियन्त्रण गरिएको थियो। {{sfn|Mowat|1968|p=213}} मार्च १९१९ मा, [[विन्स्टन चर्चिल]]ले [[हाउस अफ कमन्स, संयुक्त अधिराज्य|हाउस अफ कमन्स]]लाई जानकारी गराए कि जारी नाकाबन्दी सफल भएको छ र "जर्मनी भोकमरीको धेरै नजिक छ।" {{sfn|Fuller|1993}} जनवरी १९१९ देखि मार्च १९१९ सम्म, जर्मनीले खाद्य आपूर्ति ढुवानी गर्न मित्र राष्ट्रहरूको बन्दरगाहहरूमा आफ्ना व्यापारी जहाजहरू आत्मसमर्पण गर्ने मित्र राष्ट्रहरूको मागहरू स्वीकार गर्न अस्वीकार गर्यो। केही जर्मनहरूले युद्धविरामलाई युद्धको अस्थायी अन्त्य मान्थे र थाहा थियो कि यदि फेरि लडाईं सुरु भयो भने, तिनीहरूका जहाजहरू कब्जा गरिनेछ।{{sfn|Marks|2013|p=650}} १९१९ को जाडोमा, स्थिति निराशाजनक भयो र जर्मनी अन्ततः मार्चमा आफ्नो बेडा आत्मसमर्पण गर्न सहमत भयो। {{sfn|March 1919 Brussels agreement}} त्यसपछि मित्र राष्ट्रहरूले २७०,००० टन खाद्य पदार्थ आयात गर्न अनुमति दिए।{{sfn|March 1919 Brussels agreement}} जर्मन र गैर-जर्मन दुवै पर्यवेक्षकहरूले तर्क गरेका छन् कि जर्मन नागरिकहरूका लागि नाकाबन्दीको यी सबैभन्दा विनाशकारी महिनाहरू थिए,{{sfn|Paul|1985|p=145}} यद्यपि कति हदसम्म र वास्तवमा कसको गल्ती छ भन्ने बारेमा असहमति कायम छ।{{sfn|Marks|2013|p=651}}{{sfn|''Proceedings of the National Assembly''|1919|pp=631–635}}{{sfn|''Deutsche Allgemeine Zeitung''|1919}}{{sfn|Roerkohl|1991|p=348}}{{sfn|Rudloff|1998|p=184}} म्याक्स रुबनरका अनुसार युद्धविराम पछि निरन्तर नाकाबन्दीका कारण १,००,००० जर्मन नागरिकहरूको मृत्यु भयो।{{sfn|Rubner|1919|p=15}} बेलायतमा, [[लेबर पार्टी (संयुक्त अधिराज्य)|लेबर पार्टी]]का सदस्य र युद्ध विरोधी कार्यकर्ता रोबर्ट स्मिलीले जुन १९१९ मा नाकाबन्दीको निरन्तरताको निन्दा गर्दै एक विज्ञप्ति जारी गरे, जसमा नाकाबन्दीको परिणामस्वरूप १,००,००० जर्मन नागरिकहरूको मृत्यु भएको दाबी गरिएको थियो।<ref>''Common Sense'' 5 July 1919.</ref>{{sfn|Bane|1942|p=791}} ==भर्सेलिज सन्धिका मुख्य प्रावधान== ===राष्ट्रसंघ=== [[राष्ट्र सङ्घ|राष्ट्रसंघ]]को निर्माण एवं संगठन भर्सेलिज-सन्धिको एक अत्यन्त महत्वपूर्ण अंग थियो। सन्धिको प्रथम भागको सम्बन्ध यो संग नै छ। यो मूलतः राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन|विल्सन]]को सृजना थियो। उसका विचार थियो कि राष्ट्रसंघलाई शान्ति-सम्मेलनको सबैभन्दा महान कृति मानिनेछ। लायड जर्जले लेखेका छन् विल्सन शान्ति-सन्धिको केवल उक्त भागलाई जसमा राष्ट्रसंघ व्यवस्था थियो, सबैभन्दा अधिक महत्व दिने गर्थे। यसको लागि उनी जे पनि त्याग गर्न तयार थिए र उनको प्रयासबाट नै राष्ट्रसंघ को निर्माण भयो। विल्सन बाहेक मित्रराष्ट्रका अन्य प्रतिनिधिहरूले यो विचार थियो कि राष्ट्रसंघ सम्बन्धी कुरा भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत राख्न आवश्यक छैन। अन्ततः विल्सनको कुरा मानियो र राष्ट्रसंघको संविधानलाई भर्सेलिज सन्धिको अन्तर्गत नै राखियो । भर्सेलिज सन्धीको प्रथम २६ धाराहरू राष्ट्रसंघको संविधान नै हो, जसको उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रीय सहयोगलाई बढाउनु तथा अन्तर्राष्ट्रीय शान्ति र सुरक्षालाई कायम राख्नु थियो। === क्षेत्रीय व्यवस्था/प्रणाली === === एल्सेस-लरेन क्षेत्र: === भर्सेलिज सन्धिमा क्षेत्रीय परिवर्तन गरि जर्मनीलाई अंग-भंग गरियो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एल्सेस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले "यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ" भनेर स्विकार गरे। त्यसकारण, सन्धिका सर्तहरू बमोजिम, एल्सेस-लोरेन फ्रान्सले फिर्ता पायो। '''राइन ल्याण्ड''' : फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टि ले जर्मनीको राइन ल्याण्ड मा मित्र राष्ट्रहरूको सेना १५ वर्ष सम्म रहनेछ तथा राइन नदी आस-पासको क्षेत्रलाई स्थाई रूप ले निःशस्त्र गरियो ताकि जर्मनी कुनै प्रकारको किलाबन्दी गर्न नसकुन्। '''सार क्षेत्र''' : सार क्षेत्र जर्मनीमा कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो । यो प्रदेशको शासन व्यवस्थाको जिम्मेवारी राष्ट्रसंघलाई दिइयो तर कोइला खानीको स्वामित्व फ्रान्सलाई दिइयो। यो पनि तय गरियो कि १५ वर्ष पछी [[जनमत सङ्ग्रह]]द्वारा सारा क्षेत्रको बासिन्दा जर्मनी को साथ् रहन चाहन्छन् कि फ्रान्सको साथ तय गरिनेछ । यदि सारवासी जर्मनीको साथ मिल्न चाहन्छन् भने जर्मनी फ्रान्सलाई निश्चित मूल्य दिएर ती खानीहरू पुनः खरीद गर्नेछ । '''बेल्जियम एवं डेनमार्क की प्राप्ति''' : यूपेन मार्शनेट र मलमेडीको प्रदेश बेल्जियमको अधीन गरियो। श्लेशविगमा जनमत संग्रह गरेर त्यहाँको उत्तरी भाग डेनमार्कलाई दिइयो । '''जर्मनीको पूर्वी सीमा''' : जर्मनीलाई सबैभन्दा अधिक क्षति पूर्वी सीमामा उठाउनु पर्यो । मित्र राष्ट्रहरूले एक स्वतन्त्र पोल्याण्ड राज्य को निर्माणको निर्णय गरे । डान्जिङलाई स्वतन्त्र नगरको रूपमा परिवर्तित गरियो र उसलाई राष्ट्र संघको संरक्षणमा राखियो । पोल्याण्डलाई समुद्री मार्ग दिनको लागि डाजिंगको बन्दरगाहको उपयोग गर्ने अधिकार दिइयो। मेमेलको बन्दरगाह जर्मनीबाट खोसेर लिथुआनियालाई दिइयो । जर्मनीले चेकोस्लोवाकियालाई राज्य को मान्यता दियो । यस प्रकार प्रादेशिक व्यवस्थाको कारण जर्मनी को २५ हजार वर्ग मीलको प्रदेश र ७० लाखको जनसंख्या गुमाउनु पर्यो । '''जर्मन उपनिवेश सम्बंधी व्यवस्था''' : मित्र राष्ट्र जर्मन उपनिवेशहरूलाई आफ्नो आफ्नो साम्राज्यमा मिलाउन चाहन्थे तर विल्सनले यसको कडा विरोध गरे। [[उड्रो विल्सन|वुड्रो विल्सन]]को विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले संरक्षण प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ यो थियो कि जुन देश एकदम पिछदिएको छ, त्यस देशको समुचित कल्याण र विकास गर्नु । सभ्य राष्ट्रमा पवित्र धरोहरको रूप राष्ट्रसंघको तर्फाबाट त्यस देशको उन्नतिको लागि दिन पर्छ। Mindet व्यवस्थाको माध्यमले जर्मनीलाई आआफ्नो सबै उपनिवेश त्याग्नु पर्यो र ती उपनीवेशालाई मित्र-राष्ट्रको संरक्षणमा राखियो। प्रशान्त महासागरको कयौ द्विप तथा अफ्रीकी महादेशमा स्थित उपनिवेश जर्मनीले गुमाउनु पर्यो । === सैन्य प्रणाली === जर्मनेली सेनाको अधिकतम सङ्ख्या १ लाख बनाइएको थियो। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित रहेको थियो। जर्मनीमा मात्र नौसेनाको ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो भने सहयोगीहरूका पनडुब्बीहरूलाई कम लगाउने बारे छलफल गरिएको थियो। === वित्तीय प्रणाली === === नैतिक दायित्व === सन्धिको २३१ औँ सन्धिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === राजनीतिक व्यवस्था === राष्ट्रसंघको स्थापना राजनीतिक प्रणाली अन्तर्गत भर्सेलिजको सन्धिको एक महत्त्वपूर्ण भाग थियो। [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसंघ]]को उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय सहयोग र सुरक्षा कायम राख्नु थियो। == सन्धिको मूल्याङ्कन == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:दोस्रो विश्व युद्ध]] lf8szg4ga7xrwzijr8qtl6x3dkpjznz 0 97696 1361069 1257867 2026-06-10T13:21:22Z Bishaldev100 28807 1361069 wikitext text/x-wiki कुनैपनि तत्वको भौतिक,रासायनिक र जैविक गुणहरूमा परिवर्तन आउनु तथा त्यसको मात्रात्मक तथा गुणात्मक अवस्थामा परिवर्तन आउनु लाई प्रदूषण भनिन्छ । ==प्रदूषणका प्रकार == प्रदूषण धेरै प्रकारका हुन्छन् - *[[वायु प्रदूषण|वायु]] प्रदूषण, *[[ध्वनि प्रदूषण]] *[[जल प्रदूषण]], *प्रकाश प्रदूषण, *[[माटो प्रदूषण]], आदि । [[श्रेणी:वातावरण]] यसका प्रकारहरू धेरै छन् जस्तो ब‌‌|यु प्रदूषण ध्वनि प्रदूषण, जल प्रदूषण प्रकाश प्रदूषण माटो प्रदूषण, आदि । == प्रभावहरू == === मानव स्वास्थ्य === प्रदूषणले संसारको हरेक भागमा मानिसलाई असर गर्छ। २०१७ अक्टोबरमा प्रदूषण र स्वास्थ्य सम्बन्धी लान्सेट आयोगको को अध्ययनले विश्वव्यापी प्रदूषण, विशेष गरी विषाक्त हावा, पानी, माटो र कार्यस्थलले वार्षिक ९० लाख मानिसको ज्यान लिन्छ, जुन एड्स, क्षयरोग र मलेरियाबाट हुने मृत्युको तीन गुणा हो, र [[युद्ध]] र अन्य मानव हिंसाका कारण हुने मृत्युभन्दा १५ गुणा बढी हो। <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/20/study-global-pollution-worlds-biggest-killer-and-threat-survival-mankind/783321001/|title=Global pollution is the world's biggest killer and a threat to survival of mankind, study finds|last=Stanglin|first=Doug|date=20 October 2017|work=[[USA Today]]|access-date=20 October 2017}}</ref> === सामाजिक आर्थिक प्रभावहरू === === वातावरण === qopx7ccmr1hsa6foy6o0prw1gywpkx5 1361070 1361069 2026-06-10T13:26:09Z Bishaldev100 28807 /* मानव स्वास्थ्य */ 1361070 wikitext text/x-wiki कुनैपनि तत्वको भौतिक,रासायनिक र जैविक गुणहरूमा परिवर्तन आउनु तथा त्यसको मात्रात्मक तथा गुणात्मक अवस्थामा परिवर्तन आउनु लाई प्रदूषण भनिन्छ । ==प्रदूषणका प्रकार == प्रदूषण धेरै प्रकारका हुन्छन् - *[[वायु प्रदूषण|वायु]] प्रदूषण, *[[ध्वनि प्रदूषण]] *[[जल प्रदूषण]], *प्रकाश प्रदूषण, *[[माटो प्रदूषण]], आदि । [[श्रेणी:वातावरण]] यसका प्रकारहरू धेरै छन् जस्तो ब‌‌|यु प्रदूषण ध्वनि प्रदूषण, जल प्रदूषण प्रकाश प्रदूषण माटो प्रदूषण, आदि । == प्रभावहरू == === मानव स्वास्थ्य === प्रदूषणले संसारको हरेक भागमा मानिसलाई असर गर्छ। २०१७ अक्टोबरमा प्रदूषण र स्वास्थ्य सम्बन्धी लान्सेट आयोगको को अध्ययनले विश्वव्यापी प्रदूषण, विशेष गरी विषाक्त हावा, पानी, माटो र कार्यस्थलले वार्षिक ९० लाख मानिसको ज्यान लिन्छ, जुन एड्स, क्षयरोग र मलेरियाबाट हुने मृत्युको तीन गुणा हो, र [[युद्ध]] र अन्य मानव हिंसाका कारण हुने मृत्युभन्दा १५ गुणा बढी हो। <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/20/study-global-pollution-worlds-biggest-killer-and-threat-survival-mankind/783321001/|title=Global pollution is the world's biggest killer and a threat to survival of mankind, study finds|last=Stanglin|first=Doug|date=20 October 2017|work=[[USA Today]]|access-date=20 October 2017}}</ref> घातक हावाको गुणस्तरले मानिसलगायत धेरै जीवहरूलाई मार्न सक्छ। ओजोन प्रदूषणले [[श्वासप्रस्वास प्रणाली|श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग]], [[हृदयघात|हृदयाघात]], घाँटी सुन्निने, छाती दुख्ने लाग्न सक्छ। सन् २०१० को एक विश्लेषणले वायु प्रदूषणका कारण चीनमा मात्रै प्रत्येक वर्ष १२ लाख मानिसको अकालमै मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। <ref>{{cite web |last=Wong |first=Edward |date=1 April 2013 |title=Air Pollution Linked to 1.2 Million Deaths in China |url=https://www.nytimes.com/2013/04/02/world/asia/air-pollution-linked-to-1-2-million-deaths-in-china.html |access-date=1 December 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref> === सामाजिक आर्थिक प्रभावहरू === === वातावरण === esabsbnugs0jvcidduyr3mbfhy668hf 1361071 1361070 2026-06-10T13:26:19Z Bishaldev100 28807 /* वातावरण */ 1361071 wikitext text/x-wiki कुनैपनि तत्वको भौतिक,रासायनिक र जैविक गुणहरूमा परिवर्तन आउनु तथा त्यसको मात्रात्मक तथा गुणात्मक अवस्थामा परिवर्तन आउनु लाई प्रदूषण भनिन्छ । ==प्रदूषणका प्रकार == प्रदूषण धेरै प्रकारका हुन्छन् - *[[वायु प्रदूषण|वायु]] प्रदूषण, *[[ध्वनि प्रदूषण]] *[[जल प्रदूषण]], *प्रकाश प्रदूषण, *[[माटो प्रदूषण]], आदि । [[श्रेणी:वातावरण]] यसका प्रकारहरू धेरै छन् जस्तो ब‌‌|यु प्रदूषण ध्वनि प्रदूषण, जल प्रदूषण प्रकाश प्रदूषण माटो प्रदूषण, आदि । == प्रभावहरू == === मानव स्वास्थ्य === प्रदूषणले संसारको हरेक भागमा मानिसलाई असर गर्छ। २०१७ अक्टोबरमा प्रदूषण र स्वास्थ्य सम्बन्धी लान्सेट आयोगको को अध्ययनले विश्वव्यापी प्रदूषण, विशेष गरी विषाक्त हावा, पानी, माटो र कार्यस्थलले वार्षिक ९० लाख मानिसको ज्यान लिन्छ, जुन एड्स, क्षयरोग र मलेरियाबाट हुने मृत्युको तीन गुणा हो, र [[युद्ध]] र अन्य मानव हिंसाका कारण हुने मृत्युभन्दा १५ गुणा बढी हो। <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/20/study-global-pollution-worlds-biggest-killer-and-threat-survival-mankind/783321001/|title=Global pollution is the world's biggest killer and a threat to survival of mankind, study finds|last=Stanglin|first=Doug|date=20 October 2017|work=[[USA Today]]|access-date=20 October 2017}}</ref> घातक हावाको गुणस्तरले मानिसलगायत धेरै जीवहरूलाई मार्न सक्छ। ओजोन प्रदूषणले [[श्वासप्रस्वास प्रणाली|श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग]], [[हृदयघात|हृदयाघात]], घाँटी सुन्निने, छाती दुख्ने लाग्न सक्छ। सन् २०१० को एक विश्लेषणले वायु प्रदूषणका कारण चीनमा मात्रै प्रत्येक वर्ष १२ लाख मानिसको अकालमै मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। <ref>{{cite web |last=Wong |first=Edward |date=1 April 2013 |title=Air Pollution Linked to 1.2 Million Deaths in China |url=https://www.nytimes.com/2013/04/02/world/asia/air-pollution-linked-to-1-2-million-deaths-in-china.html |access-date=1 December 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref> === सामाजिक आर्थिक प्रभावहरू === === वातावरण === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ojmb4rhvrnffq8gay4yw1yohlrrd538 1361072 1361071 2026-06-10T13:37:10Z Bishaldev100 28807 1361072 wikitext text/x-wiki '''प्रदुषण''' भन्नाले कुनैपनि तत्वको भौतिक,रासायनिक र जैविक गुणहरूमा परिवर्तन आउनु तथा त्यसको मात्रात्मक तथा गुणात्मक अवस्थामा परिवर्तन आउनु लाई भनिन्छ । ==प्रदूषणका प्रकार == प्रदूषण धेरै प्रकारका हुन्छन् - *[[वायु प्रदूषण|वायु]] प्रदूषण, *[[ध्वनि प्रदूषण]] *[[जल प्रदूषण]], *प्रकाश प्रदूषण, *[[माटो प्रदूषण]], आदि । [[श्रेणी:वातावरण]] यसका प्रकारहरू धेरै छन् जस्तो ब‌‌|यु प्रदूषण ध्वनि प्रदूषण, जल प्रदूषण प्रकाश प्रदूषण माटो प्रदूषण, आदि । == प्रभावहरू == === मानव स्वास्थ्य === प्रदूषणले संसारको हरेक भागमा मानिसलाई असर गर्छ। २०१७ अक्टोबरमा प्रदूषण र स्वास्थ्य सम्बन्धी लान्सेट आयोगको को अध्ययनले विश्वव्यापी प्रदूषण, विशेष गरी विषाक्त हावा, पानी, माटो र कार्यस्थलले वार्षिक ९० लाख मानिसको ज्यान लिन्छ, जुन एड्स, क्षयरोग र मलेरियाबाट हुने मृत्युको तीन गुणा हो, र [[युद्ध]] र अन्य मानव हिंसाका कारण हुने मृत्युभन्दा १५ गुणा बढी हो। <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/20/study-global-pollution-worlds-biggest-killer-and-threat-survival-mankind/783321001/|title=Global pollution is the world's biggest killer and a threat to survival of mankind, study finds|last=Stanglin|first=Doug|date=20 October 2017|work=[[USA Today]]|access-date=20 October 2017}}</ref> घातक हावाको गुणस्तरले मानिसलगायत धेरै जीवहरूलाई मार्न सक्छ। ओजोन प्रदूषणले [[श्वासप्रस्वास प्रणाली|श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग]], [[हृदयघात|हृदयाघात]], घाँटी सुन्निने, छाती दुख्ने लाग्न सक्छ। सन् २०१० को एक विश्लेषणले वायु प्रदूषणका कारण चीनमा मात्रै प्रत्येक वर्ष १२ लाख मानिसको अकालमै मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। <ref>{{cite web |last=Wong |first=Edward |date=1 April 2013 |title=Air Pollution Linked to 1.2 Million Deaths in China |url=https://www.nytimes.com/2013/04/02/world/asia/air-pollution-linked-to-1-2-million-deaths-in-china.html |access-date=1 December 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref> === सामाजिक आर्थिक प्रभावहरू === === वातावरण === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 8e4njqrpo7quzgpkb1hn7wos7u3rxzf 1361103 1361072 2026-06-11T04:18:26Z Bishaldev100 28807 1361103 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Air_pollution3.jpg|अङ्गुठाकार|[[वायु प्रदूषण]]]] '''प्रदुषण''' भन्नाले कुनैपनि तत्वको भौतिक,रासायनिक र जैविक गुणहरूमा परिवर्तन आउनु तथा त्यसको मात्रात्मक तथा गुणात्मक अवस्थामा परिवर्तन आउनु लाई भनिन्छ । ==प्रदूषणका प्रकार == प्रदूषण धेरै प्रकारका हुन्छन् - *[[वायु प्रदूषण|वायु]] प्रदूषण, *[[ध्वनि प्रदूषण]] *[[जल प्रदूषण]], *प्रकाश प्रदूषण, *[[माटो प्रदूषण]], आदि । [[श्रेणी:वातावरण]] यसका प्रकारहरू धेरै छन् जस्तो ब‌‌|यु प्रदूषण ध्वनि प्रदूषण, जल प्रदूषण प्रकाश प्रदूषण माटो प्रदूषण, आदि । == प्रभावहरू == === मानव स्वास्थ्य === प्रदूषणले संसारको हरेक भागमा मानिसलाई असर गर्छ। २०१७ अक्टोबरमा प्रदूषण र स्वास्थ्य सम्बन्धी लान्सेट आयोगको को अध्ययनले विश्वव्यापी प्रदूषण, विशेष गरी विषाक्त हावा, पानी, माटो र कार्यस्थलले वार्षिक ९० लाख मानिसको ज्यान लिन्छ, जुन एड्स, क्षयरोग र मलेरियाबाट हुने मृत्युको तीन गुणा हो, र [[युद्ध]] र अन्य मानव हिंसाका कारण हुने मृत्युभन्दा १५ गुणा बढी हो। <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/20/study-global-pollution-worlds-biggest-killer-and-threat-survival-mankind/783321001/|title=Global pollution is the world's biggest killer and a threat to survival of mankind, study finds|last=Stanglin|first=Doug|date=20 October 2017|work=[[USA Today]]|access-date=20 October 2017}}</ref> घातक हावाको गुणस्तरले मानिसलगायत धेरै जीवहरूलाई मार्न सक्छ। ओजोन प्रदूषणले [[श्वासप्रस्वास प्रणाली|श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग]], [[हृदयघात|हृदयाघात]], घाँटी सुन्निने, छाती दुख्ने लाग्न सक्छ। सन् २०१० को एक विश्लेषणले वायु प्रदूषणका कारण चीनमा मात्रै प्रत्येक वर्ष १२ लाख मानिसको अकालमै मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। <ref>{{cite web |last=Wong |first=Edward |date=1 April 2013 |title=Air Pollution Linked to 1.2 Million Deaths in China |url=https://www.nytimes.com/2013/04/02/world/asia/air-pollution-linked-to-1-2-million-deaths-in-china.html |access-date=1 December 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref> === सामाजिक आर्थिक प्रभावहरू === === वातावरण === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} kw9cgurb34cvigkwh0odm3kipdcogey 1361106 1361103 2026-06-11T04:55:06Z Bishaldev100 28807 1361106 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Air_pollution3.jpg|अङ्गुठाकार|[[वायु प्रदूषण]]]] '''प्रदुषण''' भन्नाले कुनैपनि तत्वको भौतिक,रासायनिक र जैविक गुणहरूमा परिवर्तन आउनु तथा त्यसको मात्रात्मक तथा गुणात्मक अवस्थामा परिवर्तन आउनु लाई भनिन्छ । ==प्रदूषणका प्रकार == प्रदूषण धेरै प्रकारका हुन्छन् - *[[वायु प्रदूषण|वायु]] प्रदूषण, *[[ध्वनि प्रदूषण]] *[[जल प्रदूषण]], *प्रकाश प्रदूषण, *[[माटो प्रदूषण]], आदि । [[श्रेणी:वातावरण]] यसका प्रकारहरू धेरै छन् जस्तो ब‌‌|यु प्रदूषण ध्वनि प्रदूषण, जल प्रदूषण प्रकाश प्रदूषण माटो प्रदूषण, आदि । == प्राकृतिक कारण == प्रदूषणको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण प्राकृतिक स्रोतहरू मध्ये एक [[ज्वालामुखी]] हो । ज्वालामुखी विस्फोटको समयमा वायुमण्डलमा ठूलो मात्रामा हानिकारक ग्यासहरू उत्सर्जन हुन्छ। ज्वालामुखी ग्यासहरूमा [[कार्बनडाइअक्साइड|कार्बन डाइअक्साइड]], हाइड्रोजन हलाइड्स, [[सल्फर डाइअक्साइड]] र [[हाइड्रोजन सल्फाइड]] पर्छ। कार्बन डाइअक्साइडले जलवायु परिवर्तनमा योगदान पुर्‍याउँछ र ठूलो मात्रामा छ भने घातक हुन सक्छ । हाइड्रोजन हलाइड्सले [[अम्ल वर्षा|अम्लीय एसिड वर्षा]] गराउन सक्छ। सल्फर डाइअक्साइड जनावरहरूको लागि हानिकारक छ र ओजोन तहलाई क्षति पुर्‍याउँछ। हाइड्रोजन सल्फाइडको प्रति हजार १ भाग भन्दा कम मात्रामा मानिसहरूलाई मार्न सक्छ।<ref>{{Cite web |title=Volcanic gases can be harmful to health, vegetation and infrastructure |url=https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanic-gases-can-be-harmful-health-vegetation-and-infrastructure |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711214637/https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanic-gases-can-be-harmful-health-vegetation-and-infrastructure |archive-date=July 11, 2025 |website=[[United States Geological Survey]]}}</ref> ज्वालामुखी विस्फोटमा सूक्ष्म र अतिसूक्ष्म कणहरू पनि उत्सर्जन हुन्छन् जसमा [[आर्सेनिक]], [[सिसा]] र [[पारो|पारा]] जस्ता विषाक्त रसायन र पदार्थहरू हुन सक्छन्। <ref>{{Cite journal |last1=Trejos |first1=Erika M. |last2=Silva |first2=Luis F. O. |last3=Hower |first3=James C. |last4=Flores |first4=Eriko M. M. |last5=González |first5=Carlos Mario |last6=Pachón |first6=Jorge E. |last7=Aristizábal |first7=Beatriz H. |date=1 March 2021 |title=Volcanic emissions and atmospheric pollution: A study of nanoparticles |journal=Geoscience Frontiers |language=en |volume=12 |issue=2 |pages=746–755 |bibcode=2021GeoFr..12..746T |doi=10.1016/j.gsf.2020.08.013 |issn=1674-9871 |s2cid=224936937 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=11323/7574}}</ref> प्राकृतिक रूपमा [[चट्याङ]] पर्दा लाग्ने [[डढेलो]] पनि वायु प्रदूषणको एक प्रमुख स्रोत हो। डढेलोको धुवाँमा कार्बन डाइअक्साइड र [[कार्बन मोनोअक्साइड]] दुवैको उल्लेखनीय मात्रा हुन्छ, जसले निसास्सिने समस्या निम्त्याउन सक्छ। डढेलोको धुवाँमा पनि ठूलो मात्रामा सूक्ष्म कणहरू पाइन्छन्, जसले जनावरहरूको स्वास्थ्यमा जोखिम निम्त्याउँछ। <ref>{{Cite web |title=Wildfires |url=https://www.who.int/health-topics/wildfires |access-date=8 May 2022 |website=[[World Health Organization]]}}</ref> == मानवीय गतिबिधी == == प्रभावहरू == === मानव स्वास्थ्य === प्रदूषणले संसारको हरेक भागमा मानिसलाई असर गर्छ। २०१७ अक्टोबरमा प्रदूषण र स्वास्थ्य सम्बन्धी लान्सेट आयोगको को अध्ययनले विश्वव्यापी प्रदूषण, विशेष गरी विषाक्त हावा, पानी, माटो र कार्यस्थलले वार्षिक ९० लाख मानिसको ज्यान लिन्छ, जुन एड्स, क्षयरोग र मलेरियाबाट हुने मृत्युको तीन गुणा हो, र [[युद्ध]] र अन्य मानव हिंसाका कारण हुने मृत्युभन्दा १५ गुणा बढी हो। <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/20/study-global-pollution-worlds-biggest-killer-and-threat-survival-mankind/783321001/|title=Global pollution is the world's biggest killer and a threat to survival of mankind, study finds|last=Stanglin|first=Doug|date=20 October 2017|work=[[USA Today]]|access-date=20 October 2017}}</ref> घातक हावाको गुणस्तरले मानिसलगायत धेरै जीवहरूलाई मार्न सक्छ। ओजोन प्रदूषणले [[श्वासप्रस्वास प्रणाली|श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग]], [[हृदयघात|हृदयाघात]], घाँटी सुन्निने, छाती दुख्ने लाग्न सक्छ। सन् २०१० को एक विश्लेषणले वायु प्रदूषणका कारण चीनमा मात्रै प्रत्येक वर्ष १२ लाख मानिसको अकालमै मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। <ref>{{cite web |last=Wong |first=Edward |date=1 April 2013 |title=Air Pollution Linked to 1.2 Million Deaths in China |url=https://www.nytimes.com/2013/04/02/world/asia/air-pollution-linked-to-1-2-million-deaths-in-china.html |access-date=1 December 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref> === सामाजिक आर्थिक प्रभावहरू === === वातावरण === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 721sk7ntji4xv7r5s9rmc9zymlil0g6 1361107 1361106 2026-06-11T05:08:37Z Bishaldev100 28807 /* मानवीय गतिबिधी */ 1361107 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Air_pollution3.jpg|अङ्गुठाकार|[[वायु प्रदूषण]]]] '''प्रदुषण''' भन्नाले कुनैपनि तत्वको भौतिक,रासायनिक र जैविक गुणहरूमा परिवर्तन आउनु तथा त्यसको मात्रात्मक तथा गुणात्मक अवस्थामा परिवर्तन आउनु लाई भनिन्छ । ==प्रदूषणका प्रकार == प्रदूषण धेरै प्रकारका हुन्छन् - *[[वायु प्रदूषण|वायु]] प्रदूषण, *[[ध्वनि प्रदूषण]] *[[जल प्रदूषण]], *प्रकाश प्रदूषण, *[[माटो प्रदूषण]], आदि । [[श्रेणी:वातावरण]] यसका प्रकारहरू धेरै छन् जस्तो ब‌‌|यु प्रदूषण ध्वनि प्रदूषण, जल प्रदूषण प्रकाश प्रदूषण माटो प्रदूषण, आदि । == प्राकृतिक कारण == प्रदूषणको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण प्राकृतिक स्रोतहरू मध्ये एक [[ज्वालामुखी]] हो । ज्वालामुखी विस्फोटको समयमा वायुमण्डलमा ठूलो मात्रामा हानिकारक ग्यासहरू उत्सर्जन हुन्छ। ज्वालामुखी ग्यासहरूमा [[कार्बनडाइअक्साइड|कार्बन डाइअक्साइड]], हाइड्रोजन हलाइड्स, [[सल्फर डाइअक्साइड]] र [[हाइड्रोजन सल्फाइड]] पर्छ। कार्बन डाइअक्साइडले जलवायु परिवर्तनमा योगदान पुर्‍याउँछ र ठूलो मात्रामा छ भने घातक हुन सक्छ । हाइड्रोजन हलाइड्सले [[अम्ल वर्षा|अम्लीय एसिड वर्षा]] गराउन सक्छ। सल्फर डाइअक्साइड जनावरहरूको लागि हानिकारक छ र ओजोन तहलाई क्षति पुर्‍याउँछ। हाइड्रोजन सल्फाइडको प्रति हजार १ भाग भन्दा कम मात्रामा मानिसहरूलाई मार्न सक्छ।<ref>{{Cite web |title=Volcanic gases can be harmful to health, vegetation and infrastructure |url=https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanic-gases-can-be-harmful-health-vegetation-and-infrastructure |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711214637/https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanic-gases-can-be-harmful-health-vegetation-and-infrastructure |archive-date=July 11, 2025 |website=[[United States Geological Survey]]}}</ref> ज्वालामुखी विस्फोटमा सूक्ष्म र अतिसूक्ष्म कणहरू पनि उत्सर्जन हुन्छन् जसमा [[आर्सेनिक]], [[सिसा]] र [[पारो|पारा]] जस्ता विषाक्त रसायन र पदार्थहरू हुन सक्छन्। <ref>{{Cite journal |last1=Trejos |first1=Erika M. |last2=Silva |first2=Luis F. O. |last3=Hower |first3=James C. |last4=Flores |first4=Eriko M. M. |last5=González |first5=Carlos Mario |last6=Pachón |first6=Jorge E. |last7=Aristizábal |first7=Beatriz H. |date=1 March 2021 |title=Volcanic emissions and atmospheric pollution: A study of nanoparticles |journal=Geoscience Frontiers |language=en |volume=12 |issue=2 |pages=746–755 |bibcode=2021GeoFr..12..746T |doi=10.1016/j.gsf.2020.08.013 |issn=1674-9871 |s2cid=224936937 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=11323/7574}}</ref> प्राकृतिक रूपमा [[चट्याङ]] पर्दा लाग्ने [[डढेलो]] पनि वायु प्रदूषणको एक प्रमुख स्रोत हो। डढेलोको धुवाँमा कार्बन डाइअक्साइड र [[कार्बन मोनोअक्साइड]] दुवैको उल्लेखनीय मात्रा हुन्छ, जसले निसास्सिने समस्या निम्त्याउन सक्छ। डढेलोको धुवाँमा पनि ठूलो मात्रामा सूक्ष्म कणहरू पाइन्छन्, जसले जनावरहरूको स्वास्थ्यमा जोखिम निम्त्याउँछ। <ref>{{Cite web |title=Wildfires |url=https://www.who.int/health-topics/wildfires |access-date=8 May 2022 |website=[[World Health Organization]]}}</ref> == मानवीय गतिबिधी == [[चित्र:2021_Death_rates,_by_energy_source.svg|अङ्गुठाकार|Deaths caused as a result of [[fossil fuel]] use (areas of rectangles in chart) greatly exceed those resulting from production of [[renewable energy]] (rectangles barely visible in chart).<ref name="OWID_SafestEnergy_2021">{{cite web |last1=Ritchie |first1=Hannah |author1-link=Hannah Ritchie |last2=Roser |first2=Max |author2-link=Max Roser |date=2021 |title=What are the safest and cleanest sources of energy? |url=https://ourworldindata.org/safest-sources-of-energy |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115112316/https://ourworldindata.org/safest-sources-of-energy |archive-date=15 January 2024 |publisher=Our World in Data}} Data sources: Markandya & Wilkinson (2007); UNSCEAR (2008; 2018); Sovacool et al. (2016); IPCC AR5 (2014); Pehl et al. (2017); Ember Energy (2021).</ref>]] वायु प्रदूषणको प्रमुख कारणहरू मध्ये मोटर गाडीको उत्सर्जन एक हो।<ref>[http://www.tc.gc.ca/programs/environment/ems/epr2001/awareness.htm Environmental Performance Report 2001] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071112065500/http://www.tc.gc.ca/programs/environment/ems/epr2001/awareness.htm|date=12 November 2007}} (Transport, [[Canada]] website page)</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/soe/2006/publications/drs/atmosphere/issue/188/index.html State of the Environment, Issue: Air Quality] ([[Australia|Australian]] Government website page)</ref><ref>{{cite web |date=11 April 2007 |title=Pollution |url=http://www.umich.edu/~gs265/society/pollution.htm |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20070411002000/http://www.umich.edu/~gs265/society/pollution.htm |archive-date=11 April 2007 |access-date=1 December 2017}}</ref>चीन, संयुक्त राज्य अमेरिका, रूस, भारत,<ref>{{cite web |last=Laboratory |first=Oak Ridge National |title=Top 20 Emitting Countries by Total Fossil-Fuel CO2 Emissions for 2009 |url=http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/tre_tp20.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170511124547/http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/tre_tp20.html |archive-date=11 May 2017 |access-date=1 December 2017 |website=Cdiac.ornl.gov}}</ref> मेक्सिको र जापान वायु प्रदूषण उत्सर्जनमा विश्वका अग्रणी देशहरू हुन्। प्रमुख अचल प्रदूषण स्रोतहरूमा रासायनिक प्लान्टहरू, कोइलाबाट चल्ने पावर प्लान्टहरू, तेल रिफाइनरीहरू,<ref name="Aqueous" />पेट्रोकेमिकल प्लान्टहरू, आणविक फोहोर व्यवस्थापन गतिविधि, इन्सिनरेटरहरू, ठूला पशुपालन फार्महरू (दुग्ध गाई, सुँगुर, कुखुरा, आदि), पीवीसी कारखानाहरू, धातु उत्पादन कारखानाहरू, प्लास्टिक कारखानाहरू, र अन्य भारी उद्योगहरू समावेश छन्। कृषि वायु प्रदूषण प्राकृतिक वनस्पतिहरूको स्पष्ट कटान र जलाउने साथै कीटनाशक र झारनाशक छर्कने जस्ता समकालीन अभ्यासहरूबाट आउँछ।<ref>''Silent Spring'', R Carlson, 1962</ref> प्रत्येक वर्ष लगभग ४० करोड मेट्रिक टन घातक फोहोर उत्पादन हुन्छ।<ref>"[https://encarta.msn.com/encyclopedia_761570933_2/Pollution.html Pollution] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091021014815/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761570933_2/Pollution.html|date=2009-10-21}}". Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2009.</ref>संयुक्त राज्य अमेरिकाले मात्र लगभग २५ करोड मेट्रिक टन उत्पादन गर्छ। <ref>{{cite web |title=Solid Waste – The Ultimate Guide |url=http://www.ppsthane.com/blog/solid-hazardous-waste-ultimate-guide |access-date=1 December 2017 |website=Ppsthane.com}}</ref> अमेरिकाले विश्वको जनसंख्याको ५% भन्दा कम ओगटेका छन्, तर विश्वको [[कार्बनडाइअक्साइड|CO₂]] को लगभग २५% उत्पादन गर्छ,<ref>"[http://news.uns.purdue.edu/x/2008a/080407GurneyVulcan.html Revolutionary ]{{CO2}}<span> maps zoom in on greenhouse gas sources</span> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200501115653/http://news.uns.purdue.edu/x/2008a/080407GurneyVulcan.html|date=2020-05-01}}". [[Purdue University]]. 7 April 2008.</ref> र विश्वको फोहोरको लगभग ३०% उत्पादन गर्छ।<ref>{{cite web |title=Waste Watcher |url=http://www.oregon.gov/DAS/FAC/docs/ww092001.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510211714/https://www.oregon.gov/DAS/FAC/docs/ww092001.pdf |archive-date=10 May 2020 |access-date=26 August 2010}}</ref><ref>[http://archive.boston.com/news/nation/articles/2006/08/31/alarm_sounds_on_us_population_boom/ Alarm sounds on US population boom]. 31 August 2006. The Boston Globe.</ref> २००७ मा, चीनले विश्वको सबैभन्दा ठूलो CO2 उत्पादकको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकालाई उछिनेको थियो,<ref>"[https://www.theguardian.com/environment/2007/jun/19/china.usnews China overtakes US as world's biggest ]{{CO2}}<span> emitter</span>". Guardian.co.uk. 19 June 2007.</ref> यद्यपी चीन प्रतिव्यक्ति प्रदूषणको आधारमा धेरै पछाडि (विश्वका राष्ट्रहरूमा ७८ औं स्थानमा) पर्छ।<ref>"[http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/top2008.cap Ranking of the world's countries by 2008 per capita fossil-fuel CO2 emission rates.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927213509/http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/top2008.cap|date=2011-09-27}}". CDIAC. 2008.</ref> [[चित्र:Yangzhou_-_industrial_area_west_of_Wenfeng_Temple_-_P1130239.JPG|अङ्गुठाकार|An industrial area, with a power plant, south of [[Yangzhou]]'s downtown, [[China]]]] == प्रभावहरू == === मानव स्वास्थ्य === प्रदूषणले संसारको हरेक भागमा मानिसलाई असर गर्छ। २०१७ अक्टोबरमा प्रदूषण र स्वास्थ्य सम्बन्धी लान्सेट आयोगको को अध्ययनले विश्वव्यापी प्रदूषण, विशेष गरी विषाक्त हावा, पानी, माटो र कार्यस्थलले वार्षिक ९० लाख मानिसको ज्यान लिन्छ, जुन एड्स, क्षयरोग र मलेरियाबाट हुने मृत्युको तीन गुणा हो, र [[युद्ध]] र अन्य मानव हिंसाका कारण हुने मृत्युभन्दा १५ गुणा बढी हो। <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/20/study-global-pollution-worlds-biggest-killer-and-threat-survival-mankind/783321001/|title=Global pollution is the world's biggest killer and a threat to survival of mankind, study finds|last=Stanglin|first=Doug|date=20 October 2017|work=[[USA Today]]|access-date=20 October 2017}}</ref> घातक हावाको गुणस्तरले मानिसलगायत धेरै जीवहरूलाई मार्न सक्छ। ओजोन प्रदूषणले [[श्वासप्रस्वास प्रणाली|श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग]], [[हृदयघात|हृदयाघात]], घाँटी सुन्निने, छाती दुख्ने लाग्न सक्छ। सन् २०१० को एक विश्लेषणले वायु प्रदूषणका कारण चीनमा मात्रै प्रत्येक वर्ष १२ लाख मानिसको अकालमै मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। <ref>{{cite web |last=Wong |first=Edward |date=1 April 2013 |title=Air Pollution Linked to 1.2 Million Deaths in China |url=https://www.nytimes.com/2013/04/02/world/asia/air-pollution-linked-to-1-2-million-deaths-in-china.html |access-date=1 December 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref> === सामाजिक आर्थिक प्रभावहरू === === वातावरण === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 8nbl82ocgmiyjuu5gzd9klrspz3hme6 1361108 1361107 2026-06-11T05:13:06Z Bishaldev100 28807 1361108 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Air_pollution3.jpg|अङ्गुठाकार|[[वायु प्रदूषण]]]] '''प्रदुषण''' भन्नाले कुनैपनि तत्वको भौतिक,रासायनिक र जैविक गुणहरूमा परिवर्तन आउनु तथा त्यसको मात्रात्मक तथा गुणात्मक अवस्थामा परिवर्तन आउनु लाई भनिन्छ। वातावरणीय प्रदूषण प्राकृतिक घटनाबाट पनि हुन्छ, तैपनी "प्रदूषण" शब्दले सामान्यतया मानव स्रोतलाई जनाउँछ, जस्तै [[निर्माण]], [[म्यानुफ्याकचरिङ|म्यानुफ्याक्चरिङ]] , निकासी उद्योग, खराब फोहोर व्यवस्थापन, [[यातायात]] वा [[कृषि]]लाई बुझाउँछ। ==प्रदूषणका प्रकार == प्रदूषण धेरै प्रकारका हुन्छन् - *[[वायु प्रदूषण|वायु]] प्रदूषण, *[[ध्वनि प्रदूषण]] *[[जल प्रदूषण]], *प्रकाश प्रदूषण, *[[माटो प्रदूषण]], आदि । [[श्रेणी:वातावरण]] यसका प्रकारहरू धेरै छन् जस्तो ब‌‌|यु प्रदूषण ध्वनि प्रदूषण, जल प्रदूषण प्रकाश प्रदूषण माटो प्रदूषण, आदि । == प्राकृतिक कारण == प्रदूषणको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण प्राकृतिक स्रोतहरू मध्ये एक [[ज्वालामुखी]] हो । ज्वालामुखी विस्फोटको समयमा वायुमण्डलमा ठूलो मात्रामा हानिकारक ग्यासहरू उत्सर्जन हुन्छ। ज्वालामुखी ग्यासहरूमा [[कार्बनडाइअक्साइड|कार्बन डाइअक्साइड]], हाइड्रोजन हलाइड्स, [[सल्फर डाइअक्साइड]] र [[हाइड्रोजन सल्फाइड]] पर्छ। कार्बन डाइअक्साइडले जलवायु परिवर्तनमा योगदान पुर्‍याउँछ र ठूलो मात्रामा छ भने घातक हुन सक्छ । हाइड्रोजन हलाइड्सले [[अम्ल वर्षा|अम्लीय एसिड वर्षा]] गराउन सक्छ। सल्फर डाइअक्साइड जनावरहरूको लागि हानिकारक छ र ओजोन तहलाई क्षति पुर्‍याउँछ। हाइड्रोजन सल्फाइडको प्रति हजार १ भाग भन्दा कम मात्रामा मानिसहरूलाई मार्न सक्छ।<ref>{{Cite web |title=Volcanic gases can be harmful to health, vegetation and infrastructure |url=https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanic-gases-can-be-harmful-health-vegetation-and-infrastructure |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711214637/https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanic-gases-can-be-harmful-health-vegetation-and-infrastructure |archive-date=July 11, 2025 |website=[[United States Geological Survey]]}}</ref> ज्वालामुखी विस्फोटमा सूक्ष्म र अतिसूक्ष्म कणहरू पनि उत्सर्जन हुन्छन् जसमा [[आर्सेनिक]], [[सिसा]] र [[पारो|पारा]] जस्ता विषाक्त रसायन र पदार्थहरू हुन सक्छन्। <ref>{{Cite journal |last1=Trejos |first1=Erika M. |last2=Silva |first2=Luis F. O. |last3=Hower |first3=James C. |last4=Flores |first4=Eriko M. M. |last5=González |first5=Carlos Mario |last6=Pachón |first6=Jorge E. |last7=Aristizábal |first7=Beatriz H. |date=1 March 2021 |title=Volcanic emissions and atmospheric pollution: A study of nanoparticles |journal=Geoscience Frontiers |language=en |volume=12 |issue=2 |pages=746–755 |bibcode=2021GeoFr..12..746T |doi=10.1016/j.gsf.2020.08.013 |issn=1674-9871 |s2cid=224936937 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=11323/7574}}</ref> प्राकृतिक रूपमा [[चट्याङ]] पर्दा लाग्ने [[डढेलो]] पनि वायु प्रदूषणको एक प्रमुख स्रोत हो। डढेलोको धुवाँमा कार्बन डाइअक्साइड र [[कार्बन मोनोअक्साइड]] दुवैको उल्लेखनीय मात्रा हुन्छ, जसले निसास्सिने समस्या निम्त्याउन सक्छ। डढेलोको धुवाँमा पनि ठूलो मात्रामा सूक्ष्म कणहरू पाइन्छन्, जसले जनावरहरूको स्वास्थ्यमा जोखिम निम्त्याउँछ। <ref>{{Cite web |title=Wildfires |url=https://www.who.int/health-topics/wildfires |access-date=8 May 2022 |website=[[World Health Organization]]}}</ref> == मानवीय गतिबिधी == [[चित्र:2021_Death_rates,_by_energy_source.svg|अङ्गुठाकार|Deaths caused as a result of [[fossil fuel]] use (areas of rectangles in chart) greatly exceed those resulting from production of [[renewable energy]] (rectangles barely visible in chart).<ref name="OWID_SafestEnergy_2021">{{cite web |last1=Ritchie |first1=Hannah |author1-link=Hannah Ritchie |last2=Roser |first2=Max |author2-link=Max Roser |date=2021 |title=What are the safest and cleanest sources of energy? |url=https://ourworldindata.org/safest-sources-of-energy |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115112316/https://ourworldindata.org/safest-sources-of-energy |archive-date=15 January 2024 |publisher=Our World in Data}} Data sources: Markandya & Wilkinson (2007); UNSCEAR (2008; 2018); Sovacool et al. (2016); IPCC AR5 (2014); Pehl et al. (2017); Ember Energy (2021).</ref>]] वायु प्रदूषणको प्रमुख कारणहरू मध्ये मोटर गाडीको उत्सर्जन एक हो।<ref>[http://www.tc.gc.ca/programs/environment/ems/epr2001/awareness.htm Environmental Performance Report 2001] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071112065500/http://www.tc.gc.ca/programs/environment/ems/epr2001/awareness.htm|date=12 November 2007}} (Transport, [[Canada]] website page)</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/soe/2006/publications/drs/atmosphere/issue/188/index.html State of the Environment, Issue: Air Quality] ([[Australia|Australian]] Government website page)</ref><ref>{{cite web |date=11 April 2007 |title=Pollution |url=http://www.umich.edu/~gs265/society/pollution.htm |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20070411002000/http://www.umich.edu/~gs265/society/pollution.htm |archive-date=11 April 2007 |access-date=1 December 2017}}</ref>चीन, संयुक्त राज्य अमेरिका, रूस, भारत,<ref>{{cite web |last=Laboratory |first=Oak Ridge National |title=Top 20 Emitting Countries by Total Fossil-Fuel CO2 Emissions for 2009 |url=http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/tre_tp20.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170511124547/http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/tre_tp20.html |archive-date=11 May 2017 |access-date=1 December 2017 |website=Cdiac.ornl.gov}}</ref> मेक्सिको र जापान वायु प्रदूषण उत्सर्जनमा विश्वका अग्रणी देशहरू हुन्। प्रमुख अचल प्रदूषण स्रोतहरूमा रासायनिक प्लान्टहरू, कोइलाबाट चल्ने पावर प्लान्टहरू, तेल रिफाइनरीहरू,<ref name="Aqueous" />पेट्रोकेमिकल प्लान्टहरू, आणविक फोहोर व्यवस्थापन गतिविधि, इन्सिनरेटरहरू, ठूला पशुपालन फार्महरू (दुग्ध गाई, सुँगुर, कुखुरा, आदि), पीवीसी कारखानाहरू, धातु उत्पादन कारखानाहरू, प्लास्टिक कारखानाहरू, र अन्य भारी उद्योगहरू समावेश छन्। कृषि वायु प्रदूषण प्राकृतिक वनस्पतिहरूको स्पष्ट कटान र जलाउने साथै कीटनाशक र झारनाशक छर्कने जस्ता समकालीन अभ्यासहरूबाट आउँछ।<ref>''Silent Spring'', R Carlson, 1962</ref> प्रत्येक वर्ष लगभग ४० करोड मेट्रिक टन घातक फोहोर उत्पादन हुन्छ।<ref>"[https://encarta.msn.com/encyclopedia_761570933_2/Pollution.html Pollution] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091021014815/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761570933_2/Pollution.html|date=2009-10-21}}". Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2009.</ref>संयुक्त राज्य अमेरिकाले मात्र लगभग २५ करोड मेट्रिक टन उत्पादन गर्छ। <ref>{{cite web |title=Solid Waste – The Ultimate Guide |url=http://www.ppsthane.com/blog/solid-hazardous-waste-ultimate-guide |access-date=1 December 2017 |website=Ppsthane.com}}</ref> अमेरिकाले विश्वको जनसंख्याको ५% भन्दा कम ओगटेका छन्, तर विश्वको [[कार्बनडाइअक्साइड|CO₂]] को लगभग २५% उत्पादन गर्छ,<ref>"[http://news.uns.purdue.edu/x/2008a/080407GurneyVulcan.html Revolutionary ]{{CO2}}<span> maps zoom in on greenhouse gas sources</span> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200501115653/http://news.uns.purdue.edu/x/2008a/080407GurneyVulcan.html|date=2020-05-01}}". [[Purdue University]]. 7 April 2008.</ref> र विश्वको फोहोरको लगभग ३०% उत्पादन गर्छ।<ref>{{cite web |title=Waste Watcher |url=http://www.oregon.gov/DAS/FAC/docs/ww092001.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510211714/https://www.oregon.gov/DAS/FAC/docs/ww092001.pdf |archive-date=10 May 2020 |access-date=26 August 2010}}</ref><ref>[http://archive.boston.com/news/nation/articles/2006/08/31/alarm_sounds_on_us_population_boom/ Alarm sounds on US population boom]. 31 August 2006. The Boston Globe.</ref> २००७ मा, चीनले विश्वको सबैभन्दा ठूलो CO2 उत्पादकको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकालाई उछिनेको थियो,<ref>"[https://www.theguardian.com/environment/2007/jun/19/china.usnews China overtakes US as world's biggest ]{{CO2}}<span> emitter</span>". Guardian.co.uk. 19 June 2007.</ref> यद्यपी चीन प्रतिव्यक्ति प्रदूषणको आधारमा धेरै पछाडि (विश्वका राष्ट्रहरूमा ७८ औं स्थानमा) पर्छ।<ref>"[http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/top2008.cap Ranking of the world's countries by 2008 per capita fossil-fuel CO2 emission rates.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927213509/http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/top2008.cap|date=2011-09-27}}". CDIAC. 2008.</ref> [[चित्र:Yangzhou_-_industrial_area_west_of_Wenfeng_Temple_-_P1130239.JPG|अङ्गुठाकार|An industrial area, with a power plant, south of [[Yangzhou]]'s downtown, [[China]]]] == प्रभावहरू == === मानव स्वास्थ्य === प्रदूषणले संसारको हरेक भागमा मानिसलाई असर गर्छ। २०१७ अक्टोबरमा प्रदूषण र स्वास्थ्य सम्बन्धी लान्सेट आयोगको को अध्ययनले विश्वव्यापी प्रदूषण, विशेष गरी विषाक्त हावा, पानी, माटो र कार्यस्थलले वार्षिक ९० लाख मानिसको ज्यान लिन्छ, जुन एड्स, क्षयरोग र मलेरियाबाट हुने मृत्युको तीन गुणा हो, र [[युद्ध]] र अन्य मानव हिंसाका कारण हुने मृत्युभन्दा १५ गुणा बढी हो। <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/20/study-global-pollution-worlds-biggest-killer-and-threat-survival-mankind/783321001/|title=Global pollution is the world's biggest killer and a threat to survival of mankind, study finds|last=Stanglin|first=Doug|date=20 October 2017|work=[[USA Today]]|access-date=20 October 2017}}</ref> घातक हावाको गुणस्तरले मानिसलगायत धेरै जीवहरूलाई मार्न सक्छ। ओजोन प्रदूषणले [[श्वासप्रस्वास प्रणाली|श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग]], [[हृदयघात|हृदयाघात]], घाँटी सुन्निने, छाती दुख्ने लाग्न सक्छ। सन् २०१० को एक विश्लेषणले वायु प्रदूषणका कारण चीनमा मात्रै प्रत्येक वर्ष १२ लाख मानिसको अकालमै मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। <ref>{{cite web |last=Wong |first=Edward |date=1 April 2013 |title=Air Pollution Linked to 1.2 Million Deaths in China |url=https://www.nytimes.com/2013/04/02/world/asia/air-pollution-linked-to-1-2-million-deaths-in-china.html |access-date=1 December 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref> === सामाजिक आर्थिक प्रभावहरू === === वातावरण === ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} be2qblkzn75y0xl1ooj81jnx4tiuo1o 1361109 1361108 2026-06-11T05:20:36Z Bishaldev100 28807 1361109 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Air_pollution3.jpg|अङ्गुठाकार|[[वायु प्रदूषण]]]] '''प्रदुषण''' भन्नाले कुनैपनि तत्वको भौतिक,रासायनिक र जैविक गुणहरूमा परिवर्तन आउनु तथा त्यसको मात्रात्मक तथा गुणात्मक अवस्थामा परिवर्तन आउनु लाई भनिन्छ। वातावरणीय प्रदूषण प्राकृतिक घटनाबाट पनि हुन्छ, तैपनी "प्रदूषण" शब्दले सामान्यतया मानव स्रोतलाई जनाउँछ, जस्तै [[निर्माण]], [[म्यानुफ्याकचरिङ|म्यानुफ्याक्चरिङ]] , निकासी उद्योग, खराब फोहोर व्यवस्थापन, [[यातायात]] वा [[कृषि]]लाई बुझाउँछ। ==प्रदूषणका प्रकार == प्रदूषण धेरै प्रकारका हुन्छन् - *[[वायु प्रदूषण|वायु]] प्रदूषण, *[[ध्वनि प्रदूषण]] *[[जल प्रदूषण]], *प्रकाश प्रदूषण, *[[माटो प्रदूषण]], आदि । [[श्रेणी:वातावरण]] यसका प्रकारहरू धेरै छन् जस्तो ब‌‌|यु प्रदूषण ध्वनि प्रदूषण, जल प्रदूषण प्रकाश प्रदूषण माटो प्रदूषण, आदि । == प्राकृतिक कारण == प्रदूषणको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण प्राकृतिक स्रोतहरू मध्ये एक [[ज्वालामुखी]] हो । ज्वालामुखी विस्फोटको समयमा वायुमण्डलमा ठूलो मात्रामा हानिकारक ग्यासहरू उत्सर्जन हुन्छ। ज्वालामुखी ग्यासहरूमा [[कार्बनडाइअक्साइड|कार्बन डाइअक्साइड]], हाइड्रोजन हलाइड्स, [[सल्फर डाइअक्साइड]] र [[हाइड्रोजन सल्फाइड]] पर्छ। कार्बन डाइअक्साइडले जलवायु परिवर्तनमा योगदान पुर्‍याउँछ र ठूलो मात्रामा छ भने घातक हुन सक्छ । हाइड्रोजन हलाइड्सले [[अम्ल वर्षा|अम्लीय एसिड वर्षा]] गराउन सक्छ। सल्फर डाइअक्साइड जनावरहरूको लागि हानिकारक छ र ओजोन तहलाई क्षति पुर्‍याउँछ। हाइड्रोजन सल्फाइडको प्रति हजार १ भाग भन्दा कम मात्रामा मानिसहरूलाई मार्न सक्छ।<ref>{{Cite web |title=Volcanic gases can be harmful to health, vegetation and infrastructure |url=https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanic-gases-can-be-harmful-health-vegetation-and-infrastructure |archive-url=https://web.archive.org/web/20250711214637/https://www.usgs.gov/programs/VHP/volcanic-gases-can-be-harmful-health-vegetation-and-infrastructure |archive-date=July 11, 2025 |website=[[United States Geological Survey]]}}</ref> ज्वालामुखी विस्फोटमा सूक्ष्म र अतिसूक्ष्म कणहरू पनि उत्सर्जन हुन्छन् जसमा [[आर्सेनिक]], [[सिसा]] र [[पारो|पारा]] जस्ता विषाक्त रसायन र पदार्थहरू हुन सक्छन्। <ref>{{Cite journal |last1=Trejos |first1=Erika M. |last2=Silva |first2=Luis F. O. |last3=Hower |first3=James C. |last4=Flores |first4=Eriko M. M. |last5=González |first5=Carlos Mario |last6=Pachón |first6=Jorge E. |last7=Aristizábal |first7=Beatriz H. |date=1 March 2021 |title=Volcanic emissions and atmospheric pollution: A study of nanoparticles |journal=Geoscience Frontiers |language=en |volume=12 |issue=2 |pages=746–755 |bibcode=2021GeoFr..12..746T |doi=10.1016/j.gsf.2020.08.013 |issn=1674-9871 |s2cid=224936937 |doi-access=free |hdl-access=free |hdl=11323/7574}}</ref> प्राकृतिक रूपमा [[चट्याङ]] पर्दा लाग्ने [[डढेलो]] पनि वायु प्रदूषणको एक प्रमुख स्रोत हो। डढेलोको धुवाँमा कार्बन डाइअक्साइड र [[कार्बन मोनोअक्साइड]] दुवैको उल्लेखनीय मात्रा हुन्छ, जसले निसास्सिने समस्या निम्त्याउन सक्छ। डढेलोको धुवाँमा पनि ठूलो मात्रामा सूक्ष्म कणहरू पाइन्छन्, जसले जनावरहरूको स्वास्थ्यमा जोखिम निम्त्याउँछ। <ref>{{Cite web |title=Wildfires |url=https://www.who.int/health-topics/wildfires |access-date=8 May 2022 |website=[[World Health Organization]]}}</ref> == मानवीय गतिबिधी == [[चित्र:2021_Death_rates,_by_energy_source.svg|अङ्गुठाकार|Deaths caused as a result of [[fossil fuel]] use (areas of rectangles in chart) greatly exceed those resulting from production of [[renewable energy]] (rectangles barely visible in chart).<ref name="OWID_SafestEnergy_2021">{{cite web |last1=Ritchie |first1=Hannah |author1-link=Hannah Ritchie |last2=Roser |first2=Max |author2-link=Max Roser |date=2021 |title=What are the safest and cleanest sources of energy? |url=https://ourworldindata.org/safest-sources-of-energy |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115112316/https://ourworldindata.org/safest-sources-of-energy |archive-date=15 January 2024 |publisher=Our World in Data}} Data sources: Markandya & Wilkinson (2007); UNSCEAR (2008; 2018); Sovacool et al. (2016); IPCC AR5 (2014); Pehl et al. (2017); Ember Energy (2021).</ref>]] वायु प्रदूषणको प्रमुख कारणहरू मध्ये मोटर गाडीको उत्सर्जन एक हो।<ref>[http://www.tc.gc.ca/programs/environment/ems/epr2001/awareness.htm Environmental Performance Report 2001] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071112065500/http://www.tc.gc.ca/programs/environment/ems/epr2001/awareness.htm|date=12 November 2007}} (Transport, [[Canada]] website page)</ref><ref>[http://www.environment.gov.au/soe/2006/publications/drs/atmosphere/issue/188/index.html State of the Environment, Issue: Air Quality] ([[Australia|Australian]] Government website page)</ref><ref>{{cite web |date=11 April 2007 |title=Pollution |url=http://www.umich.edu/~gs265/society/pollution.htm |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20070411002000/http://www.umich.edu/~gs265/society/pollution.htm |archive-date=11 April 2007 |access-date=1 December 2017}}</ref>चीन, संयुक्त राज्य अमेरिका, रूस, भारत,<ref>{{cite web |last=Laboratory |first=Oak Ridge National |title=Top 20 Emitting Countries by Total Fossil-Fuel CO2 Emissions for 2009 |url=http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/tre_tp20.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20170511124547/http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/tre_tp20.html |archive-date=11 May 2017 |access-date=1 December 2017 |website=Cdiac.ornl.gov}}</ref> मेक्सिको र जापान वायु प्रदूषण उत्सर्जनमा विश्वका अग्रणी देशहरू हुन्। प्रमुख अचल प्रदूषण स्रोतहरूमा रासायनिक प्लान्टहरू, कोइलाबाट चल्ने पावर प्लान्टहरू, तेल रिफाइनरीहरू,<ref name="Aqueous" />पेट्रोकेमिकल प्लान्टहरू, आणविक फोहोर व्यवस्थापन गतिविधि, इन्सिनरेटरहरू, ठूला पशुपालन फार्महरू (दुग्ध गाई, सुँगुर, कुखुरा, आदि), पीवीसी कारखानाहरू, धातु उत्पादन कारखानाहरू, प्लास्टिक कारखानाहरू, र अन्य भारी उद्योगहरू समावेश छन्। कृषि वायु प्रदूषण प्राकृतिक वनस्पतिहरूको स्पष्ट कटान र जलाउने साथै कीटनाशक र झारनाशक छर्कने जस्ता समकालीन अभ्यासहरूबाट आउँछ।<ref>''Silent Spring'', R Carlson, 1962</ref> प्रत्येक वर्ष लगभग ४० करोड मेट्रिक टन घातक फोहोर उत्पादन हुन्छ।<ref>"[https://encarta.msn.com/encyclopedia_761570933_2/Pollution.html Pollution] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091021014815/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761570933_2/Pollution.html|date=2009-10-21}}". Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2009.</ref>संयुक्त राज्य अमेरिकाले मात्र लगभग २५ करोड मेट्रिक टन उत्पादन गर्छ। <ref>{{cite web |title=Solid Waste – The Ultimate Guide |url=http://www.ppsthane.com/blog/solid-hazardous-waste-ultimate-guide |access-date=1 December 2017 |website=Ppsthane.com}}</ref> अमेरिकाले विश्वको जनसंख्याको ५% भन्दा कम ओगटेका छन्, तर विश्वको [[कार्बनडाइअक्साइड|CO₂]] को लगभग २५% उत्पादन गर्छ,<ref>"[http://news.uns.purdue.edu/x/2008a/080407GurneyVulcan.html Revolutionary ]{{CO2}}<span> maps zoom in on greenhouse gas sources</span> {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200501115653/http://news.uns.purdue.edu/x/2008a/080407GurneyVulcan.html|date=2020-05-01}}". [[Purdue University]]. 7 April 2008.</ref> र विश्वको फोहोरको लगभग ३०% उत्पादन गर्छ।<ref>{{cite web |title=Waste Watcher |url=http://www.oregon.gov/DAS/FAC/docs/ww092001.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20200510211714/https://www.oregon.gov/DAS/FAC/docs/ww092001.pdf |archive-date=10 May 2020 |access-date=26 August 2010}}</ref><ref>[http://archive.boston.com/news/nation/articles/2006/08/31/alarm_sounds_on_us_population_boom/ Alarm sounds on US population boom]. 31 August 2006. The Boston Globe.</ref> २००७ मा, चीनले विश्वको सबैभन्दा ठूलो CO2 उत्पादकको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकालाई उछिनेको थियो,<ref>"[https://www.theguardian.com/environment/2007/jun/19/china.usnews China overtakes US as world's biggest ]{{CO2}}<span> emitter</span>". Guardian.co.uk. 19 June 2007.</ref> यद्यपी चीन प्रतिव्यक्ति प्रदूषणको आधारमा धेरै पछाडि (विश्वका राष्ट्रहरूमा ७८ औं स्थानमा) पर्छ।<ref>"[http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/top2008.cap Ranking of the world's countries by 2008 per capita fossil-fuel CO2 emission rates.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927213509/http://cdiac.ornl.gov/trends/emis/top2008.cap|date=2011-09-27}}". CDIAC. 2008.</ref> [[चित्र:Yangzhou_-_industrial_area_west_of_Wenfeng_Temple_-_P1130239.JPG|अङ्गुठाकार|An industrial area, with a power plant, south of [[Yangzhou]]'s downtown, [[China]]]] == प्रभावहरू == === मानव स्वास्थ्य === प्रदूषणले संसारको हरेक भागमा मानिसलाई असर गर्छ। २०१७ अक्टोबरमा प्रदूषण र स्वास्थ्य सम्बन्धी लान्सेट आयोगको को अध्ययनले विश्वव्यापी प्रदूषण, विशेष गरी विषाक्त हावा, पानी, माटो र कार्यस्थलले वार्षिक ९० लाख मानिसको ज्यान लिन्छ, जुन एड्स, क्षयरोग र मलेरियाबाट हुने मृत्युको तीन गुणा हो, र [[युद्ध]] र अन्य मानव हिंसाका कारण हुने मृत्युभन्दा १५ गुणा बढी हो। <ref>{{cite news|url=https://www.usatoday.com/story/news/2017/10/20/study-global-pollution-worlds-biggest-killer-and-threat-survival-mankind/783321001/|title=Global pollution is the world's biggest killer and a threat to survival of mankind, study finds|last=Stanglin|first=Doug|date=20 October 2017|work=[[USA Today]]|access-date=20 October 2017}}</ref> घातक हावाको गुणस्तरले मानिसलगायत धेरै जीवहरूलाई मार्न सक्छ। ओजोन प्रदूषणले [[श्वासप्रस्वास प्रणाली|श्वासप्रश्वाससम्बन्धी रोग]], [[हृदयघात|हृदयाघात]], घाँटी सुन्निने, छाती दुख्ने लाग्न सक्छ। सन् २०१० को एक विश्लेषणले वायु प्रदूषणका कारण चीनमा मात्रै प्रत्येक वर्ष १२ लाख मानिसको अकालमै मृत्यु हुने अनुमान गरेको छ। <ref>{{cite web |last=Wong |first=Edward |date=1 April 2013 |title=Air Pollution Linked to 1.2 Million Deaths in China |url=https://www.nytimes.com/2013/04/02/world/asia/air-pollution-linked-to-1-2-million-deaths-in-china.html |access-date=1 December 2017 |website=[[The New York Times]]}}</ref> === सामाजिक आर्थिक प्रभावहरू === === वातावरण === == सबैभन्दा फोहोर उद्योग == ''प्योर अर्थ'' (Pure Earth, विकासशील विश्वमा जीवनलाई जोखिममा पार्ने प्रदूषण हटाउन समर्पित अन्तर्राष्ट्रिय गैर-नाफामुखी संस्था) ले विश्वका केही सबैभन्दा प्रदूषणकारी उद्योगहरूको वार्षिक सूची जारी गर्दछ। तल २०१६ को लागि सूची छ:<ref>{{cite web |title=2016 World's Worst Pollution Problems |url=http://www.worstpolluted.org/docs/WorldsWorst2016.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223181158/http://www.worstpolluted.org/docs/WorldsWorst2016.pdf |archive-date=23 February 2024 |website=WorstPolluted.org |publisher=Pure Earth, Green Cross Switzerland}}</ref> * लिड-एसिड ब्याट्री रिसाइक्लिङ * खानन र निकासी * लिड उद्योग * ट्यानिंग * साना खनिज उत्खानन उद्योग * ल्याण्डफिलहरू * औद्योगिक पार्कहरू * रासायन उद्योग * [[म्यानुफ्याकचरिङ|म्यानुफ्याक्चरिङ]] * रंगाउने ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} qvsna56fbptnxkazt0wyzsbwad90kve 0 100203 1361120 1361066 2026-06-11T05:42:11Z Bishaldev100 28807 /* स्थापना */ 1361120 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = मुन्शी खाना | native_name = मुन्शी खाना | former_name = जैशी कोठा | image = | alt = | image_border = | size = <!-- default 200px --> | caption = | map = | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = | map2 = | abbreviation = | motto = | predecessor = | successor = | formation = १८२६ | founder = श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह | extinction = <!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --> | merger = | merged = | type = सरकारी अड्डा | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = पररास्ट्र मामिला | professional_title = <!-- for professional associations --> | headquarters = काठमाडौँ | location = | coords = <!-- Coordinates of location using {{Coord}} --> | region_served = | services = | membership = | language = | general = | leader_title = कप्तान | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | key_people = | main_organ = | parent_organization = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय ]] | subsidiaries = | affiliations = | budget = | num_staff = | num_volunteers= | slogan = | website = https://mofa.gov.np/ | remarks = | footnotes = }} मुन्सी खाना (मुन्शी खाना) [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालिन प्रशासन]]मा परराष्ट्र मामिलासम्बन्धी कार्य गर्ने निकाय थियो। ==स्थापना== नेपालको पररास्ट्र मामिलाको कार्यालय [[एसिया|एसिया]]कै पुरानो मानिन्छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह]]बाट १८२६ मा नेपालको एकीकरण पछी; पररास्ट्र मामिला हेर्न जैशी कोठा नाम गरेको एक अड्डाको स्थापना भयो; विशेष गरी [[तिब्बत]] र [[चीन]]संगको सम्बन्धको लागि। यो जैशी कोठा नामक अड्डा नै नेपालको इतिहासको पहिलो परराष्ट्र मामिला सम्बन्धि कार्यालय मानिन्छ। जनरल [[भीमसेन थापा]]को प्रधानमन्त्रीत्व कालिन समयमा जैशी कोठाको नाम परिवर्तन गरी "मुन्सी खाना" कायम गरियो ; जाशी कोठालाई मुन्सी खाना मातहतको इकाईको कार्यालयमा राखियो।<ref>{{Cite web |title=Introduction {{!}} Ministry Of Foreign Affairs |url=https://mofa.gov.np/pages/introduction-10/ |access-date=2026-06-11 |website=mofa.gov.np |language=en}}</ref> ==राणा शासन== राणा शासनभरि नै "मुन्सी खाना "को नाम निरन्तर यहि विद्यमान रह्यो र समय-समयमा यसको सङ्गठनिक सरचनामा परिवर्तनहरु भईरहे। === प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा === राणा शासनमा यसको पहिलो पुनर्संरचना प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]को पालामा भयो । जंगबहादुरले मुन्सी खाना अन्तर्गत तीन इकाइको स्थापना गरे : # ब्रिटिश भारत डिभिजन, # जैशी कोठा , र # मुन्सी कप्तानको अड्डा । === प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेर === [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेर जंगबहादुर राणा]]को कार्यकालमा अर्को ठुलो सङ्गठनिक पुनर्संरचनाको काम भयो। मुन्सी खानाको मातहत अन्तर्गत थप पांच डिभिजन र एक सहायक डिभिजन स्थापना गरिए। ती डिभिजनहरूको नाम यस प्रकार थियो : # जैशी कोठा # सदर अमिनी गोश्वारा # सीमा सर्वे # भारत - ब्रिटेन डिभिजन # मुन्सी कप्तानको अड्डा र ##सिंहदरबार फर्मैसी अड्डा नामक सहायक डिभिजन। === प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेर === प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरको समयमा वि. सं १९९० पछि मुन्सी खानालाई अंग्रजी समकक्षताको विदेश विभागको रूपमा समेत हेरियो । यसलाई विभागको स्तरसम्म उन्नत गरियो र यसको प्रमुखको रूपमा डाइरेक्टर जनरल नियुक्त हुने भए । मुन्सी खानाकोको मुख्य काम भनेको तत्कालिन समयको शासकहरूबाट प्राप्त हुने निर्देशनको पालना गराउने तथा भारत तथा ल्हासामा स्थापना भएका कार्यालयको समकक्षताको रूपमा काम गर्ने थियो। तिनीहरु थिए : # पटनाको "अलैची कोठा"; # [[ल्हासा]]को " वकिलको कार्यालय"; # बनारसको "सम्माननीय वकिलको कार्यालय " र # [[कोलकाता|कलकत्ता]]को "वकिलको कार्यालय" । भारतको राजधानी कलकताबाट [[नयाँ दिल्ली]] सरे संगै कलकत्ताको वकिलको कार्यालय पनि [[नयाँ दिल्ली]] सरेको थियो । [[राणा शासन]] सय वर्ष भन्दा धेरै समय चले पनि नेपालको [[भारत]]; [[फ्रान्स]]; [[बेलायत]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] केवल चार देशसंग मात्र कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएको थियो।<ref>[https://mofa.gov.np/the-ministry/history-of-the-ministry-of-foreign-affairs/ History of the Ministry of Foreign Affairs ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831143350/https://mofa.gov.np/the-ministry/history-of-the-ministry-of-foreign-affairs/ |date=2018-08-31 }}</ref><ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/14591/ राजदूत नियुक्तिमा राजनीति]</ref> ==प्रजातन्त्र स्थापना पछी== २००७ को क्रान्ति पछि नेपालमा [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय ]]को स्थापना भयो र [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] पहिलो परराष्ट्र मन्न्री बने । ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]] * [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]]{{ढाँचा:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध}} [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]] [[श्रेणी:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} j72ddrghw6ab3frpervfo35vqxbijul 1361121 1361120 2026-06-11T06:20:48Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1361121 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = मुन्शी खाना | native_name = मुन्शी खाना | former_name = जैशी कोठा | image = | alt = | image_border = | size = <!-- default 200px --> | caption = | map = | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = | map2 = | abbreviation = | motto = | predecessor = | successor = | formation = १८२६ | founder = श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह | extinction = <!-- {{End date and age|YYYY|MM|DD}} --> | merger = | merged = | type = सरकारी अड्डा | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = पररास्ट्र मामिला | professional_title = <!-- for professional associations --> | headquarters = काठमाडौँ | location = | coords = <!-- Coordinates of location using {{Coord}} --> | region_served = | services = | membership = | language = | general = | leader_title = कप्तान | leader_name = | leader_title2 = | leader_name2 = | leader_title3 = | leader_name3 = | leader_title4 = | leader_name4 = | key_people = | main_organ = | parent_organization = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय ]] | subsidiaries = | affiliations = | budget = | num_staff = | num_volunteers= | slogan = | website = https://mofa.gov.np/ | remarks = | footnotes = }} मुन्सी खाना (मुन्शी खाना) [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू|राणाकालिन प्रशासन]]मा परराष्ट्र मामिलासम्बन्धी कार्य गर्ने निकाय थियो। ==स्थापना== नेपालको पररास्ट्र मामिलाको कार्यालय [[एसिया|एसिया]]कै पुरानो मानिन्छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|श्री ५ बडामहाराजधिराज पृथ्वीनारायण शाह]]बाट १८२६ मा नेपालको एकीकरण पछी; पररास्ट्र मामिला हेर्न जैशी कोठा नाम गरेको एक अड्डाको स्थापना भयो; विशेष गरी [[तिब्बत]] र [[चीन]]संगको सम्बन्धको लागि। यो जैशी कोठा नामक अड्डा नै नेपालको इतिहासको पहिलो परराष्ट्र मामिला सम्बन्धि कार्यालय मानिन्छ। जनरल [[भीमसेन थापा]]को प्रधानमन्त्रीत्व कालिन समयमा जैशी कोठाको नाम परिवर्तन गरी "मुन्सी खाना" कायम गरियो ; जाशी कोठालाई मुन्सी खाना मातहतको इकाईको कार्यालयमा राखियो।<ref>{{Cite web |title=Introduction {{!}} Ministry Of Foreign Affairs |url=https://mofa.gov.np/pages/introduction-10/ |access-date=2026-06-11 |website=mofa.gov.np |language=en}}</ref> ==राणा शासन== राणा शासनभरि नै "मुन्सी खाना "को नाम निरन्तर यहि विद्यमान रह्यो र समय-समयमा यसको सङ्गठनिक सरचनामा परिवर्तनहरु भईरहे। === प्रधानमन्त्री जंगबहादुर राणा === राणा शासनमा यसको पहिलो पुनर्संरचना प्रधानमन्त्री [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]को पालामा भयो । जंगबहादुरले मुन्सी खाना अन्तर्गत तीन इकाइको स्थापना गरे : # ब्रिटिश भारत डिभिजन, # जैशी कोठा , र # मुन्सी कप्तानको अड्डा । === प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेर === [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|प्रधानमन्त्री चन्द्र शमशेर जंगबहादुर राणा]]को कार्यकालमा अर्को ठुलो सङ्गठनिक पुनर्संरचनाको काम भयो। मुन्सी खानाको मातहत अन्तर्गत थप पांच डिभिजन र एक सहायक डिभिजन स्थापना गरिए। ती डिभिजनहरूको नाम यस प्रकार थियो : # जैशी कोठा # सदर अमिनी गोश्वारा # सीमा सर्वे # भारत - ब्रिटेन डिभिजन # मुन्सी कप्तानको अड्डा र ##सिंहदरबार फर्मैसी अड्डा नामक सहायक डिभिजन। === प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेर === प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरको समयमा वि. सं १९९० पछि मुन्सी खानालाई अंग्रजी समकक्षताको विदेश विभागको रूपमा समेत हेरियो । यसलाई विभागको स्तरसम्म उन्नत गरियो र यसको प्रमुखको रूपमा डाइरेक्टर जनरल नियुक्त हुने भए । मुन्सी खानाकोको मुख्य काम भनेको तत्कालिन समयको शासकहरूबाट प्राप्त हुने निर्देशनको पालना गराउने तथा भारत तथा ल्हासामा स्थापना भएका कार्यालयको समकक्षताको रूपमा काम गर्ने थियो। तिनीहरु थिए : # पटनाको "अलैची कोठा"; # [[ल्हासा]]को " वकिलको कार्यालय"; # बनारसको "सम्माननीय वकिलको कार्यालय " र # [[कोलकाता|कलकत्ता]]को "वकिलको कार्यालय" । भारतको राजधानी कलकताबाट [[नयाँ दिल्ली]] सरे संगै कलकत्ताको वकिलको कार्यालय पनि [[नयाँ दिल्ली]] सरेको थियो । [[राणा शासन]] सय वर्ष भन्दा धेरै समय चले पनि नेपालको [[भारत]]; [[फ्रान्स]]; [[बेलायत]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] केवल चार देशसंग मात्र कूटनीतिक सम्बन्ध कायम भएको थियो।<ref>[https://mofa.gov.np/the-ministry/history-of-the-ministry-of-foreign-affairs/ History of the Ministry of Foreign Affairs ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180831143350/https://mofa.gov.np/the-ministry/history-of-the-ministry-of-foreign-affairs/ |date=2018-08-31 }}</ref><ref>[https://nagariknews.nagariknetwork.com/news/14591/ राजदूत नियुक्तिमा राजनीति]</ref> ==प्रजातन्त्र स्थापना पछी== २००७ को क्रान्ति पछि नेपालमा [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्रालय ]]को स्थापना भयो र [[मोहन शमशेर जङ्गबहादुर राणा|मोहन शमशेर]] पहिलो परराष्ट्र मन्न्री बने । ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[चन्द्रशेखर उपाध्याय]] * [[राणाकालीन सरकारी कार्यालयहरू]] * [[विजय शमशेर]]{{ढाँचा:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध}} [[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:राणाकालीन प्रशासन]] [[श्रेणी:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} 2ine77rmi45dgg8ziny1beistxh24ka 0 111687 1361101 1260787 2026-06-11T03:28:18Z Bishaldev100 28807 /* */ 1361101 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist |name =विलियम जोन म्याक्युर्न रेङ्किन |native_name = William John Macquorn Rankine |image = William John Macquorn Rankine by Thomas Annan.jpg |image_size = |caption = विलियम जोन म्याक्युर्न रेङ्किन William John Macquorn Rankine |birth_date = {{birth date|1820|7|5|df=y}} |birth_place = इडनबर्ग, स्कटल्याण्ड |death_date = {{death date and age|1872|12|24|1820|7|5|df=y}} |death_place = ग्लासगो, स्कटल्याण्ड |nationality = स्कटिस |field = [[भौतिक शास्त्र]], [[इन्जिनियरिङ]], [[सिभिल इन्जिनियरिङ]] |workplaces = [[ग्लासगो विश्वविद्यालय|युनिभर्सिटी अफ ग्लासगो]] |alma_mater = [[युनिभर्सिटी अफ इडनबर्घ]] |doctoral_advisor = |doctoral_students = |known_for = [[रेन्किन स्केल]] <br> [[ऊष्मागतिकीको नियम]] |author_abbrev_bot = |author_abbrev_zoo = |influences = |influenced = [[Pierre Duhem]] |prizes = [[Keith Medal]] <small>(1854)</small> |religion = |footnotes = |signature = <!-- included in portrait --> }} '''विलियम जोन म्याक्युर्न रेङ्किन''' ( {{IPAc-en|ˈ|r|æ|ŋ|k|ɪ|n}} ) ( ५ जुलाई १८२०-२४ डिसेम्बर १८७२) एक स्कटिस मेकानिकल इन्जिनियर थिए जसले [[सिभिल इन्जिनियरिङ]], [[भौतिक शास्त्र]], र गणितमा समेत योगदान दिएका थिए। रुडोल्फ क्लाउसियस र [[केल्भिन थमसन|विलियम थमसन]] (लर्ड केल्भिन)सँग संगै उनी पनि [[उष्मागतिकी|ऊष्मागतिकी (थर्मोडायनामिक्स)]] विज्ञानका संस्थापक योगदानकर्ता थिए जसले विशेष गरी तीन ऊष्मागतिकी (थर्मोडायनामिक) नियम पत्ता लगाएका थिए । उनले तापक्रमको रान्काइन स्केलको विकास गरेका थिए जुन तापमानको [[केल्भिन|केल्भिन स्केल]] सँग समानुपात हुन्छ । रेङ्किनले [[वाष्प इन्जिन|स्टीम इञ्जिनको]] सम्पूर्ण सिद्धान्तको विकास गरे र वास्तवमै सबै ताप ईन्जिनहरूको पनि उनैले गरेका । उनको इन्जिनियरिङ बिज्ञानको र अभ्याासको म्यानुअल १८५० र १८६० को दशकमा प्रकाशन पछि लामो समय सम्म प्रयोगमा आयो। १८४० पछि उनले विज्ञान र ईन्जिनियरिङका विषयहरूमा सयौं लेख, टिप्पणी, कागजातहरू र नोटहरू प्रकाशित गरे ।र उनको रुचि एकदम भिन्न थियो, जसमा [[वनस्पति विज्ञान|वनस्पति]] विज्ञान, संगीत सिद्धान्त र संख्या सिद्धान्त र आफ्नो परिपक्व उमेरमा विज्ञानको मुख्य शाखाहरू थिए।, गणित र ईन्जिनियरिङमा उनको रुचि थियो। उनी एक जोसिलो गायक, पियानोवादक र सेलिस्ट पनि थिए जसले आफ्नै हास्यपूर्ण गीतहरू रचना गरेका थिए। == जीवन == रेङ्किनको जन्म एडिनबर्गमा सैन्य पृष्ठभूमिका सिभिल इन्जिनियर लेफ्टिनेन्ट डेभिड रेन्किन मा भएको थियो, जसले पछि एडिनबर्ग र डल्कीथ रेलवे (स्थानीय रूपमा इनोसेन्ट रेलवे भनेर चिनिन्छ) मा काम गरेका थिए।<ref name=":0">{{cite web |last= |title=Scottish Engineering Hall of Fame |url=https://engineeringhalloffame.org/profile/william-john-macquorn-rankine |access-date=9 April 2018 |website=www.engineeringhalloffame.org |publisher=[[The Institution of Engineers in Scotland]]}}</ref><ref name="auto">{{cite book|title=Biographical Index of Former Fellows of the Royal Society of Edinburgh 1783–2002|date=July 2006|publisher=The Royal Society of Edinburgh|isbn=0-902-198-84-X|url=https://www.royalsoced.org.uk/cms/files/fellows/biographical_index/fells_indexp2.pdf}}</ref> उनकी आमा बारबरा ग्राहम थिइन्, जो एक प्रख्यात कानूनी र बैंकिंङ परिवारकी हुन्। == थर्मोडायनामिक्स == रेङ्किनले [[ताप इन्जिन]]को कार्य सिद्धान्त्को साथ आफ्नो युवावस्थाको आकर्षणमा फर्के। उनको सिद्धान्त आधुनिक खातामा बनेका वैज्ञानिकहरूलाई काल्पनिक लागे पनि, १८४९ सम्म, उनले संतृप्त वाष्प दबाव र तापमान बीचको सम्बन्ध पत्ता लगाउन सफल भएका थिए। अर्को वर्ष, उसले तापक्रम, दबाब र ग्यासको घनत्व, र तरल पदार्थको वाष्पीकरणको सुप्त तापका लागि अभिव्यक्तिहरू बीचको सम्बन्ध स्थापित गर्न आफ्नो सिद्धान्त प्रयोग गरे। संतृप्त वाफको स्पष्ट विशिष्ट ताप नकारात्मक हुनेछ भन्ने आश्चर्यजनक तथ्यको उनले सही भविष्यवाणी गरे।<ref>{{cite journal |last=Rankine |first=William |year=1850 |title=On the Mechanical Action of Heat, especially in Gases and Vapours |url=https://zenodo.org/records/1905155/files/article.pdf |journal=Transactions of the Royal Society of Edinburgh |volume=20 |pages=147–190 |doi=10.1017/S008045680003307X |s2cid=100996660}}</ref> आफ्नो सफलताबाट उत्साहित भएर, १८५१ मा उनले ताप इन्जिनको दक्षता गणना गर्ने बिधी बिकास गरे र आफ्नो विचारलाई कुनै पनि ताप इन्जिनको लागि सम्भव अधिकतम दक्षता भनेको दुईवटा तापक्रमहरू बीचको कार्य मात्र हो भन्ने सिद्धान्त निकाल्नको लागि प्रयोग गरे। == सम्मान == {{ठुटो}} == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[रेङ्किन चक्र]] == सन्दर्भ == {{Reflist}} {{ढाँचा:नाम इकाईको रुपमा प्रयोग भएका बैज्ञानिकहरू}} [[श्रेणी:ऊष्मागतिशास्त्री]] tt7k1rmtgxb6c0tf8uhakvm9gmfigka 0 113209 1361080 1316753 2026-06-10T16:17:59Z Bishaldev100 28807 /* */ 1361080 wikitext text/x-wiki {{Infobox pandemic |name=सन् २०२० बङ्गलादेशमा कोरोना विषाणु महामारी |map1=COVID-19 outbreak Bangladesh district wise cases map.svg |legend1=आइइडिसिआको सन् २०२० जुन १० को तथ्याङ्क अनुसार कोभिड १९बाट प्रभावित जिल्लाहरूको सङ्क्रमण दर {{legend |#fee5d9|० सङ्क्रमण पुष्टि भएको}} {{legend |#fcbba1|१ - ९ सङ्क्रमण पुष्टि भएको}} {{legend |#fc9272|१० - ९९ सङ्क्रमण पुष्टि भएको}} {{legend |#fb6a4a|१०० - ९९९ सङ्क्रमण पुष्टि भएको }} {{legend|#de2d26|१००० - ९९९९ सङ्क्रमण पुष्टि भएको }} {{legend|#a50f15|≥ १०,००० सङ्क्रमण पुष्टि भएको }} | map2 = | legend2 = |disease=[[कोरोना भाइरस|कोरोना विषाणु]] |virus_strain=सार्स-कोभ-२ |first_case=टोलारबाग, मिरपुर, [[ढाका]]<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52593897|शीर्षक=করোনাইরাস: ঢাকাসহ হটস্পটগুলোতে বেশি সংক্রমণের ক্ষেত্রে ধনী-গরিবের स्थानন কি কোন ভূমিকা রেখেছে|मिति=2020-05-08|कार्य=বিবিসি বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-20|भाषा=bn}}</ref> |arrival_date=८ मार्च २०२०<br>({{Age in years, months, weeks and days|month1=03|day1=8|year1=2020|month2=|day2=|year2=}}) |origin=[[वुहान|उहान]], हुबेई प्रदेश, {{झण्डा|चीन}} | confirmed_cases = २,६०,५०७ (सरकारी तथ्याङ्क) | active_cases = ८८,७१२ (सरकारी तथ्याङ्कअनुसार) | suspected_cases = | recovery_cases = १,५०,४३७ (सरकारी तथ्याङ्कअनुसार) | deaths = ३,४३८ (सरकारी तथ्याङ्कअनुसार) |fatality_rate = १.३% (२३ जुलाईसम्मको सरकारी तथ्याङ्कअनुसार) | territories = [[सङ्क्रमित जिल्लाहरूको सूची]]<br />[[ढाका महानगरमा कोरोना सङ्क्रमण|ढाका महानगर]]<!--কোন জেলা, বিভাগে কতজন আক্রান্ত তা যেভাবে যুক্ত করবেন: জেলাভিত্তিক প্রতিদিনের আক্রান্তের তথ্যগুলো, iedcr.gov.bd এর 'Distribution of confirmed cases in Bangladesh' অংশের pdf থেকে নিয়ে এই Template এ বসিয়ে দিন (https://bn.wikipedia.org/s/f3ho); (টেমপ্লেট:२०१९–२०२० করোনাভাইরাসের বৈশ্বিক মহামারী উপাত্ত/বাংলাদেশে বিভাগভিত্তিক আক্রান্তের ঘটনা)। मिति, সংখ্যা এবং তথ্যসূত্র সঠিকভাবে বসাবেন। দয়া করে পাঠককে বিভ্রান্তিতে ফেলবেন না। আর, বড় ধরনের কোন পরিবর্তনের পূর্বে এখানে আলোচনা করে নেবেন (https://bn.wikipedia.org/s/680) --> | total_ili= |website={{URL|corona.gov.bd}} }} '''बङ्गलादेशमा कोरोना विषाणुको महामारी'''ले ({{भाषा-बाङ्ला|'''२०२० বাংলাদেশে করোনাভাইরাসের বৈশ্বিক মহামারী'''}}), (उच्चारण:२०२० बाङ्लादेशे कोरोनाभाइरासेर बोइश्विक महामारी), बङ्गलादेशमा फैलिरहेको रोगको तीव्र प्रकोप र तीव्र प्रसारणलाई जनाउँछ जुन हाल विश्वव्यापी रूपमा फैलिरहेको कोरोना विषाणु महामारीको एक अंश हो।<ref name="२_জুনের_সংবাদ_বিজ্ঞপ্তি">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/June2020/0EDEgpOTxN0qvqCazBRn.pdf|शीर्षक=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন|वेबसाइट=করোনা ইনফো, ম্যানেজমেন্ট ইনফরমেশন সিস্টেম|मिति=९ जुन २०२०}}</ref> कोरोना विषाणु विश्वव्यापी महामारी को सुरूवात एक नयाँ किसिमको कोरोनाविषाणु (सार्स कोभ-२)को सङ्क्रमणको रूपमा मध्य [[चीन]]को उहान सहरमा सन् २०१९ को मध्य डिसेम्बरमा भएको थियो। कोरोनाको सङ्क्रमण विश्वभर फैलिन थालेपछि २३ जनवरी २०२० मा विश्व स्वास्थ्य्य सङ्गठनले अन्तर्राष्ट्रिय चिन्ताको सार्वजनिक स्वास्थ्य्य आपतकाल घोषणा गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.worldometers.info/coronavirus/country/bangladesh/|शीर्षक=বাংলাদেশ করোনাভাইরাস|मिति=|वेबसाइट=ওয়ার্ল্ডোমিটার|भाषा=en|पहुँचमिति=2020-06-09}}</ref> विश्व स्वास्थ्य्य सङ्गठनले यस रोगलाई व्यापक रूपमा फैलन सक्ने सम्भावना पहिले देखिनै दिएको थियो भने चिनियाँ नयाँ वर्षको नजिक यो चीनको उहान सहरबाट महामारीको रूपमा फैलिएको थियो। चीनबाट नयाँ किसिमको कोरोना भाइसको पहिलो उत्पत्तिपछि बङ्गलादेशमा कोभिड १९ को पहिलो मामला ७ मार्च २०२० का दिन र सोही रोगबाट पहिलो मृत्यु १६ मार्च २०२० को दिन भएको थियो।<ref name="ক্লেমেনস_७.५_লাখ">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.economist.com/asia/2020/06/06/infections-are-rising-fast-in-bangladesh-india-and-pakistan|शीर्षक=ইনফেকশন্স আর রাইজিং ফাস্ট ইন বাংলাদেশ, ইন্ডিয়া অ্যান্ড পাকিস্তান|वेबसाइट=দ্য ইকোনমিস্ট|भाषा=en|पहुँचमिति=2020-06-06}}</ref> १० जुन २०२० सम्म बङ्गलादेशको स्वास्थ्य्य विभागका अनुसार बङ्गलादेशमा कोभिड १९ रोगका लागि कुल ४,४१,९५८ मानिसहरूको परीक्षण गरिएको थियो जसमा पछिल्लो २४ घण्टामा १९,९८५ मध्ये ३,१९० जना सङ्क्रमित भेटिएका थिए। देशभरिमा हालसम्म कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ७४,८६५ रहेको छ जसमध्ये १५,६९९ मानिसहरू स्वस्थ्यलभ पछि घर फर्किएका छन्।<ref name="জনস_হপকিন্স_२_জুন">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6|शीर्षक=Coronavirus COVID-19 Global Cases by the Center for Systems Science and Engineering (CSSE) at Johns Hopkins University (JHU)|lang=en|मिति=|वेबसाइट=arcgis.co|पहुँचमिति=2020-06-02}}</ref> पछिल्लो २४ घण्टामा ५६३ जना मानिसहरूको यस रोगबाट निको भई घर फर्किएका छन् भने पछिल्लो २४ घण्टामा ३८ मानिसहरूको मृत्यु भएको छ र कुल मृतकहरूको सङ्ख्या १,०१२ पुगेको छ। स्वास्थ्य्य विभागको तथ्याङ्क अनुसार बङ्गलादेशमा स्वास्थ्य्यलभ हुनेहरूमा २१.२%, मृत्यु हुनेहरूमा १.४%, पृथकीकरणमा हुनेहरू ७.४% रहेका छन्। ६ जुनमा प्रकाशित एक प्रतिवेदन अनुसार आइसिडिडिआरका कार्यकारी निर्देशकले बङ्गलादेशको ढाकामा मात्र १.५ लाख भन्दा बढी कोरोना विषाणु सङ्क्रमितहरू रहेका छन् भन्ने कुराको दावी गरेका थिए।<ref name="কোভিভ_१९_রোগের_ন্যায়_উপসর্গ_(সিজিএস)">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1657616/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%B8%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%97-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A7%9F%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81-%E0%A6%95%E0%A6%AE%E0%A6%9B%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%8F%E0%A6%B8|शीर्षक=করোনার উপসর্গ নিয়ে মৃত্যু কমছে: সিজিএস|मिति=2020-05-19|वेबसाइट=প্রথম আলো|पहुँचमिति=2020-05-20}}</ref> कोरोना विषाणुको परीक्षण सङ्ख्याको कमीका कारण बङ्गलादेश, भारत र पाकिस्तानको आधिकारिक तथ्याङ्कमा भनिएको छ कि कोरोनाविषाणु सङ्क्रमित व्यक्तिको वास्तविक सङ्ख्या धेरै बढी हुनसक्ने देखिएको छ। दक्षिण एसियामा यो रोगको प्रसारणलाई सुस्त बनाउनमा सफल भएतापनि यसलाई रोक्न सकेनन् जुन बन्दाबन्दी हटेपछि फेरि छिटो फैलिन सक्छ भनि थप रूपमा भनेको छ। सङ्क्रमणको वर्तमान दरमा, सङ्क्रमणको सङ्ख्या प्रत्येक दुई हप्तामा दुई गुणा भैरहेको छ तर केही प्रतिवेदनका अनुसार यो अनुमान लगाइएको छ कि सङ्क्रमण जुलाई महिनाको अन्त्यमा यस क्षेत्रमा चरम सीमामा पुग्दछ र भने यसका कारण ५० लाख सङ्क्रमित र १.५ लाखको मृत्यु हुन सक्छ।<ref name="আইইডিসিআর_জেলাভিত্তিক">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.iedcr.gov.bd/website/images/files/nCoV/Case_dist_29_May_upload.pdf|शीर्षक=२९ মে পর্যন্ত জেলাভিত্তিক কোভিড-१९ নিশ্চিত আক্রান্ত|मिति=१९ मे २०२०|प्रकाशक=আইইডিসিআর|पहुँचमिति=३१ मे २०२०}}</ref> नारायनगञ्जमा स्थित एक चिहानमा मे महिनामा ५७५ मानिसहरूको मृत्यु पश्चात् चिहानमा गाडिएको थियो जुन प्रतिमहिना २५० मानिसहरू भन्दा कम थियो तर एक प्रतिवेदनका अनुसार ५७५ मानिसहरू मध्ये मात्र ७० जना कोभिड १९ रोगबाट आक्रान्त थिए।<ref name=":4">{{Cite web|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2020/03/29/covid-19-pandemic-testing-remains-low-despite-having-enough-kits-in-stock|title=Covid-19 pandemic: Testing remains low despite having enough kits in stock|date=2020-03-29|website=Dhaka Tribune|access-date=2020-03-30}}</ref> एक प्रतिवेदनका अनुसार चट्टोग्रामा चिहान खान्ने कार्यमा सामेल एक व्यक्तिको अनुसार कामको बढिरहेको चापका कारण उनी र उनका केही साथीहरू चार दिन देखि सुन्न पाइरहेका छैनन्। यस बाहेक वर्ल्डोमिटरको अनुसार बङ्गलादेश कोरोनो विषाणुबाट सङ्क्रमित शीर्ष १९ देशहरूको सूचीमा सामेल भएको थियो।<ref name="news.yahoo.com">{{Cite web|url=https://news.yahoo.com/massive-bangladesh-coronavirus-prayer-gathering-sparks-outcry-193538973.html|title=Massive Bangladesh coronavirus prayer gathering sparks outcry|website=news.yahoo.com|language=en-US|access-date=2020-03-30}}</ref> ९ जुन २०२० सम्म जोन्स होपकिन्स विश्वविद्यालयको अनुसार बङ्गलादेश कोभिड-१९ रोगबाट ग्रसित २५ देशहरूमा १९औँ तथा दक्षिण एसियामा ३ औँ स्थानमा रहेको छ। ढाका विश्वविद्यालय परियोजनाको एक अध्ययनमा पाइएको थियो कि ६ मार्च देखि १७ मेको बीचमा कोभिड १९ जस्तै देखिने लक्षणहरूका कारण देशमा १,०१० मानिसहरूको मृत्यु भएको थियो।<ref name="newagebd.net">{{Cite web|url=https://www.newagebd.net/article/103364/six-die-with-coronavirus-symptoms-no-new-case-reported-in-bangladesh|title=Six die with coronavirus symptoms, no new case reported in Bangladesh|website=New Age {{!}} The Most Popular Outspoken English Daily in Bangladesh|language=en|access-date=2020-03-30}}</ref> अफवाह तथा भ्रामक सूचना फैलाइरहेको आरोपमा ७६ मानिसहरूलाई गिरफ्तार गरिएको थियो र ४१८ मानिसरूलाई राहत तथा खाद्यान्नमा मिसावट र त्यससँग सम्बन्धि निर्देशनहरूको उल्लङ्घन गरेका कारण गिरफ्तार गरिएको थियो। देश भरिबाट ८,५३३ मानिसहरूलाई गलत कार्यका लागि जरिवाना तिराइएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/opinion/article/1645374/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%87%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B8-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A7%80%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%AA%E0%A6%A6|title=করোনাভাইরাস: পরীক্ষার অভাবে বাড়বে বিপদ|website=প্রথম আলো|language=बाङ्ला|access-date=2020-03-30}}</ref> कोरोना विषाणुका कारण देशका विभिन्न जिल्लाहरूमा विभिन्न समस्याहरू देखापरेका थिए जसका १३९ मध्ये ६९ विरोध प्रदर्शन भएको थियो। २९ मे २०२० का दिन बिहान ८ बजेसम्म आइइडिसिआर द्वारा प्राप्त जानकारीको अनुसार देशका ८ विभागको पुरै ६४ जिल्लाहरूमा कोरोना विषाणु पुष्टि गरिएको थियो।<ref name="Corona starts">{{cite news|author1=Kamrul Hasan; and Ashif Islam Shaon|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/dhaka/2020/03/08/iedcr-3-affected-with-coronavirus-in-bangladesh|title=First 3 cases of coronavirus confirmed in Bangladesh|date=8 March 2020|work=Dhaka Tribune|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200308193315/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/dhaka/2020/03/08/iedcr-3-affected-with-coronavirus-in-bangladesh|archivedate=8 March 2020|language=en}}</ref> महानगर बाहेक ढाका विभागमा कोरोना विषाणुका कारण ५,२८९ मानिसहरू आक्रान्त भएका थिए भने आक्रान्त दर १७.७८% रहेको थियो (ढाका महानगरमा १५,१९० सङ्क्रमित र ५३.०९% सङ्क्रमण दर रहेको छ)। चट्टोग्राम विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ४,६३१ र सङ्क्रमण दर प्रतिशत १५.९१%, सिलेट विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ६३ तथा सङ्क्रमण दर २.२३%, रङपुर विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ६५६ तथा सङ्क्रमण दर २.६%, खुलना विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ५३१ तथा सङ्क्रमण दर १.६९%, मयमनसिङ्ह विभागमा सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ९९२ तथा सङ्क्रमण दर ३.३४%, बरिशाल विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या २३१ तथा सङ्क्रमण दर ०.६%, राजशाही विभागमा सङ्क्रमित मानिसहरूको कुल सङ्ख्या ८५६ तथा सङ्क्रमण दर २.२१% रहेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1654563/%E0%A6%9B%E0%A7%81%E0%A6%9F%E0%A6%BF-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%A1%E0%A6%BC%E0%A6%B2-%E0%A6%88%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%9B%E0%A7%81%E0%A6%9F%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%A5%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%B9%E0%A6%AC%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AE%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%B2%E0%A7%87|शीर्षक=ছুটি বাড়ল, ঈদের ছুটিতে থাকতে হবে कार्यস্থলে|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=बाङ्ला|पहुँचमिति=2020-05-06}}</ref> केही विशेषज्ञहरूका अनुसार अन्य छिमेकी देशहरूको तुलनामा बङ्गलादेशमा कम परीक्षण गरिएका कारण वास्तविक सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या पत्ता लगाउन नसकिएको हो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jugantor.com/todays-paper/first-page/300761/ |शीर्षक=রাজধানীর ८०४টি বাড়ি লকডাউন, করোনার আঘাত ५७ জেলায় |मिति=१८ अप्रिल २०२० |पहुँचमिति=२४ अप्रिल २०२० |प्रकाशक=সমকাল}}</ref> २२ मार्चसम्म बङ्गलादेशमा कुल ३२,६३० कोरोना विषाणु परीक्षण गरिएको थियो भने छिमेकी देश भारतमा ५,००,५४२ परीक्षणहरू गरिएको थियो।<ref>{{cite web |last1=De Feo |first1=Gianluca |title=Sondaggio Demos: gradimento per Conte alle stelle |url=https://www.youtrend.it/2020/03/20/sondaggio-demos-gradimento-per-conte-alle-stelle/ |website=YouTrend |accessdate=22 March 2020 |language=it-IT |date=20 March 2020}}</ref><ref>{{cite web |title=PM Modi announces extension of lockdown till 3 May| url=https://www.livemint.com/news/india/pm-modi-announces-extension-of-lockdown-till-3-may-11586839412073.html|website=Livemint|author=| date= April 2020|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date= 14 April 2020}}</ref> विशेषज्ञहरूको अनुसार १६ करोड जनसङ्ख्या भएको देशको रूपमा बङ्गलादेशमा पर्याप्त परीक्षण गरिएको छैन। समाचार पत्र तर सामाजिक सञ्जालले कोभिड -१९ को कारण कयौँ रोगीहरूको मृत्यु भएको सूचना दिएको थियो जसमा केही अफवाह फैलाउनका लागि गरिएका झुठा समाचारको रूपमा सार्वजनिक भएका थिए। मृतकहरूमा केहीलाई कोभिड -१९ का लागि स्थानीय जिल्ला अस्पतालमा पृथकीकरण गरी उपचार गरिएको थियो तर केहीलाई आक्रान्त व्यक्तिहरूको उपचारै गरिएको थिइन। कोभिड १९ को लक्षण भएका रोगीहरू देशको सबै जिल्लाहरूमा भेटिएता पनि लामो समयसम्म परीक्षण प्रक्रिया मात्र राजधानीको आइडिसिआरमा केन्द्रित रहेको थियो। आइइडीसीआरद्वारा [[हटलाइन]] नम्बर, डाँक ठेगाना र आधिकारिक फेसबुक पृष्ठलाई जारी गर्दै उक्त सम्पर्क ठेगानाहरू विभिन्न सञ्चार माध्यमबाट सार्वजनिक गरिएको थियो जसको मुल उद्देश्य जनतालाई कोभिड १९ रोगबाट जनचेतना फैलाउनु र रोग लागेका मानिहरूको पहिचान गरी पृथकीकरण र उपचार गर्नु थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/international/article/1651537/%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%B8%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%B9%E0%A7%87-%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%87-%E0%A6%B9%E0%A7%9F%E0%A7%87-%E0%A6%97%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A7%8B-%E0%A7%AB%E0%A7%A6-%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%B7|शीर्षक=এক সপ্তাহে নেই হয়ে গেল ५० হাজার মানুষ|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=बाङ्ला|पहुँचमिति=2020-04-17}}</ref> २२ मार्च का दिन बङ्गलादेश सरकारले १० दिनसम्मका लागि बन्दाबन्दीको घोषणा गरेको थियो जसलाई पछि सात पटक बढाई ३० मेसम्म जारी राखिएको थियो। बङ्गलादेशमा बन्दाबन्दीको कार्यान्वयनको समयमलाई आधिकारिक रूपमा 'साधारण छुट्टी'को रूपमा हेरिएको थियो। जसमा आपातकालीन सेवाहरू, माल सामानको परिवहन, चिकित्सा उपचार र अन्य एकदमै जरूरी क्षेत्रहरूलाई छोडेर पूरै देशमा सार्वजनिक परिवहन तथा आवतजावतलाई निषेधित गरिन्छ। जबसम्म एक राष्ट्रव्यापी बन्दाबन्दी लागू हुँदैन प्रभावित घर, जिल्ला, उपजिल्लामा आवतजावतलाई बन्द गरिएको थियो। १७ अप्रिल सम्म देशका २९ जिल्ला पूर्ण रूपमा र १९ जिल्ला आंशिक रूपमा अवरुद्धिकरण गरिएको थियो। तर अन्य देशहरूको सरह देश भरि कडा रूपमा पूर्ण अवरुद्धिकरण गरिएको थिएन तर पनि अत्यावश्यक कार्यहरू बाहेक अन्य कार्यका लागि मानिसहरूको आवतजावतलाई प्रतिबन्ध लगाइएको थियो। लोक प्रशासन मन्त्रालयले यदि मानिसहरू बिहान ६ बजेदेखि राति ८ बजेसम्म आवतजावत गर्छन् भने तिनीहरूलाई कानूनी कार्वाही गर्ने भनि एक अधिसूचना जारी गरेको थियो र यस सँगसँगै प्रशासन मन्त्रालयले आवतजावत रोक्नका लागि थप रूपमा प्रहरी तथा सुरक्षाकर्मीहरूलाई परिचालन गरेको थियो। १८ अप्रिलसम्म बङ्गलादेशको दक्षिण एसियाली देशहरू मध्ये मृत्यु दर सबैभन्दा उच्च रहेको थियो।<ref name="ls">https://www.livescience.com/new-coronavirus-compare-with-flu.html</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/news/health-51674743|शीर्षक=Coronavirus death rate: What are the chances of dying?|मिति=2020-02-29|कार्य=বিবিসি নিউজ|पहुँचमिति=2020-05-19|भाषा=ইংরেজী}}</ref><ref name="worldometers.info">{{Cite web|url=https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/|title=Wuhan Coronavirus Death Rate |website=www.worldometers.info|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200131223143/https://www.worldometers.info/coronavirus/coronavirus-death-rate/#ref-6|archive-date=31 January 2020|access-date=2 February 2020|name-list-format=vanc}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|title=Report 4: Severity of 2019-novel coronavirus (nCoV)|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200210105717/https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-2019-nCoV-severity-10-02-2020.pdf|archive-date=10 February 2020|access-date=10 February 2020| name-list-format = vanc}}</ref> बङ्गलादेशको दर ४% थियो भने त्यस समय भारत मा ३.३%, पाकिस्तानमा १.६%, श्रीलङ्कामा २.९%, अफघानिस्तानमा ३.६% र नेपाल, भुटान र मालाद्विपमा दक्षिण एसियाली देशहरू मध्ये सबैभन्दा कम मृत्यु दर रहेका थिए। यस विषाणुको सङ्क्रमणका कारण ज्वरो (८३%-९३% रोगीहरूमा), सुख्खा खोकी (७६%-८२% रोगीहरूमा), थकाइ तथा मांसपेशी दुखाइ (११%-४४% रोगीहरूमा) र पछि श्वासप्रश्वासमा कठिनाइ, टाउको दुख्ने, रिङ्गटा लाग्ने, पेटको तल्लो भाग दुख्ने, निमोनिया आदि दिखिएका छन्।[[File:করোনাভাইরাসের সংক্রমণ রোধে জরুরী অবস্থা.jpg|thumb|right|250px|बन्दाबन्दीको समयमा घरबाट बाहिर निस्कन सरकारले रोक लगाएपनि मानिसहरूले यसको अवहेलना गर्दै आवतजावत गरिरहेका छन्]]<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51989460|शीर्षक=করোনাভাইরাস: বাংলাদেশে কোয়ারেন্টিন না মানলে ঘরে তালাবন্ধ করে রাখার নির্দেশ|मिति=2020-03-21|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-04-07|भाषा=bn}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52039133|शीर्षक=করোনাভাইরাস: সামাজিক দূরত্ব কেন ও কীভাবে বজায় রাখবেন?|मिति=2020-03-25|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-04-14|भाषा=bn}}</ref> == पृष्ठभूमि == सन् २०१९ डिसेम्बर ३१ का दिन चीनले अज्ञात कारणहरूले गर्दा मानिसहरू निमोनियाबाट पीडित भएको जानकारी विश्व स्वास्थ्य्य सङ्गठन गराएको थियो।<ref name=Elsevier>{{cite web |url=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center |title=Novel Coronavirus Information Center |last=Elsevier |date= |website=Elsevier Connect|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200130171622/https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|archive-date=30 January 2020|access-date=15 March 2020}}</ref><ref name=Reynolds4March2020>{{Cite news |last=Reynolds |first=Matt |url=https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus |title=What is coronavirus and how close is it to becoming a pandemic? |date=4 March 2020 |work=Wired UK|access-date=5 March 2020 |issn=1357-0978|archive-url=https://web.archive.org/web/20200305104806/https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|archive-date=5 March 2020|url-status=live}}</ref> १२ जनवरी २०२० का दिन विश्व स्वास्थ्य्य सङ्गठनले चीनको उहान, हुबेई प्रदेशका मानिसहरूमा एक नयाँ प्रजातिको कोरोनो विषाणु बिमारीको कारण बनिरहेको थियो।<ref name=Imperial13March2020>{{cite web |url= https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/ |title=Crunching the numbers for coronavirus |website=Imperial News|access-date=15 March 2020|archive-url= https://web.archive.org/web/20200319084913/https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|archive-date=19 March 2020|url-status=live}}</ref><ref name=Gov.ukHCIDDef>{{cite web |url=https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid |title=High consequence infectious diseases (HCID); Guidance and information about high consequence infectious diseases and their management in England |last= |first= |date= |website=GOV.UK |language=en|url-status=live|archive-url= https://web.archive.org/web/20200303051938/https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid|archive-date=3 March 2020|access-date=17 March 2020}}</ref> कोभिड १९ को कारण मृत्यु दर सन् २००३ मा सार्सको तुलनामा निकै कम थियो तर सङ्क्रमणको कारण भएको मृत्युको कुल सङ्ख्यामा अधिक वृद्धि भैरहेको थियो। कोभिड १९ को बारेमा बङ्गलादेशले ठूलो परीक्षाको सामना गरेको थियो किनभने यो विश्वको सबैभन्दा अधिक जनसङ्ख्या भएको देश मध्ये एक थियो। पछि ६ मार्च २०२० का दिन बङ्गलादेशमा पहिलो कोरोना विषाणु युक्त मानिसको पहिचान गरिएको थियो जसमा दुई पुरुष प्रवासी बङ्गलादेशी थिए जो हालसालै इतालीबाट बङ्गलादेश आएका थिए र एक महिला नातेदार थिइन् जो उनीहरू मध्ये एकको सम्पर्कमा आएका कारण उनको कोरोना विषाणुको जाँच गर्दा सकारात्मक पाइएको थियो।<ref name=WFSA>{{cite web|url=https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus|title=World Federation Of Societies of Anaesthesiologists – Coronavirus|last=|first=|date=|website=www.wfsahq.org|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312233527/https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus|archive-date=12 March 2020|access-date=15 March 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200312233527/https://www.wfsahq.org/resources/coronavirus |date=12 March 2020 }}</ref> २६ अप्रिलसम्म प्राप्त जानकारीको अनुसार, प्रत्येक विभागका लागि कोरोना सकारात्मक देखिएका मानिसहरूका लागि थुप्रै शय्याहरू तयार पारिएको थियो जसमा ढाका विभागमा १,१२२, चट्टोग्राम विभागमा १,२०६, बोरिशाल विभागमा ७२८, खुलना विभागमा ९३२, मयमनसिङ्ह विभागमा ४०६, सिलेट विभागमा ९०४, राजशाही विभागमा: ७२१, रङ्पुर विभागमा ५५५ रहेका छन्।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51789497 |शीर्षक=বাংলাদেশে করোনাভাইরাস শনাক্ত, সতর্ক থাকার নির্দেশনা |मिति=८ मार्च २०२० |वेबसाइट=বিবিসি বাংলা |पहुँचमिति=१२ मार्च २०२० |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200310122412/https://www.bbc.com/bengali/news-51789497 |अभिलेखमिति=१० मार्च २०२० }}</ref> राष्ट्रिय दूरसञ्चार केन्द्रका अनुसार बन्दाबन्दीको घोषणा भएको पछि राजधानी ढाकाबाट १ कोरोड १० लाख मानिसहरूको गृह जिल्लामा पुगेका थिए तर पछि ४ लाख ७० हजार मानिसहरू पुनः ढाकामा आएका थिए।<ref name=":8">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/May2020/HU0ZEHtz3vx2d2q1oa8O.pdf|शीर्षक=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন|वेबसाइट=করোনা ইনফো, ম্যানেজমেন্ট ইনফরমেশন সিস্টেম|पहुँचमिति=2020-05-09}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1647453/|शीर्षक=ঢাকা ছেড়েছে १ কোটি १० লাখ মোবাইল ব্যবহারকারী, ५ লাখ বিদেশফেরত|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=बाङ्ला|पहुँचमिति=2020-03-28|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200328101223/https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1647453/|अभिलेखमिति=२०२०-०३-२८}}</ref> == घटनाक्रम == {{COVID-19 pandemic data/Bangladesh medical cases chart}}{{anchor|COVID chart}} === मार्च === '''सन् २०२० मार्च ६'''का दिन आइइडिसिआरका निदेशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराले बङ्गलादेशमा पहिलो कोरोना विषाणु सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचानलाई पुष्टि गरेको थियो। उनले ढाकामा आयोजित एक स्वस्थ्य सम्मेलनमा तीन मानिसहरूको शरीरमा कोरोना विषाणुको उपस्थिति रहेको घोषणा गरेकी थिइन् जसको उमेर २० देखि ३५ वर्षसम्म रहेको थियो। सङ्क्रमित व्यक्तिहरू मध्ये दुई प्रवासी बङ्गलादेशी पुरुष र त्यही एक पुरुषको एक महिला नातेदार थिइन् जो उनीहरूको मध्ये एकको सम्पर्कमा आएका उनीमा सङ्क्रमण देखिएको थियो। ति दुई पुरुषहरू हालसालै इतालीबाट बङ्गलादेश आएका थिए। सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान हुनुभन्दा अगाडिनै आइडिसिआले बङ्गलादेशमा जनघनत्व बढी भएका कारण कोरोना विषाणुको तिव्र गतिमा फैलिन सक्ने भन्दै चेतावनी जारी गरेको थियो भने त्यसको साथसाथै सङ्गठनले विषाणुको विरुद्धमा तत्काल निवारक उपायहरूको पनि घोषणा गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51789497 |शीर्षक=বাংলাদেশে করোনাভাইরাস শনাক্ত, সতর্ক থাকার নির্দেশনা |मिति=८ मार्च २०२० |वेबसाइट=বিবিসি বাংলা |पहुँचमिति=१२ मार्च २०२० |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200310122412/https://www.bbc.com/bengali/news-51789497 |अभिलेखमिति=१० मार्च २०२० }}</ref> कोरोना विषाणुको प्रकोपलाई नियन्त्रित गर्नका लागि बङ्गलादेश सरकारले सबैभन्दा पहिला बङ्गलादेशमा प्रवेश गर्नका लागि प्रयोग गरिने सबै बन्दरगाहहरूमा ज्वरो मापक यन्त्र सहित केही स्वस्थ्यकर्महरूलाई परिचालन गरेको थियो भने सरकारले सडक यातायात तथा हवाई यातायातलाई पनि केही हप्ताका लागि बन्द गरेको थियो। विभिन्न जिल्लाहरूका प्रतिवेदनमा उल्लेख गरे अनुसार कयौँ देशहरूकम लगभग सबै प्रवासी व्यक्तिहरूलाई पृथकीकरण गरी राखिएको थियो। '''१० मार्च''' का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार केही दिन अगाडि पहिचान गरिएका तीन सङ्क्रमित व्यक्तिहरू बाहेक अन्य सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको छैन।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://bdnews24.com/bangladesh/2020/03/11/no-new-coronavirus-patient-in-bangladesh-first-three-stable |शीर्षक=নতুন কোন করোনাভাইরাস আক্রান্ত ব্যক্তি বাংলাদেশে নেই, প্রথম তিন ‘স্থির’। |अन्तिम=সংবাদদাতা |प्रथम=সিনিয়র |मिति=11 March 2020 |कार्य=বিডি নিউজ २४ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200311151751/https://bdnews24.com/bangladesh/2020/03/11/no-new-coronavirus-patient-in-bangladesh-first-three-stable |अभिलेखमिति=11 March 2020 |भाषा=en}}</ref> '''११ मार्च''' का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार तीन सङ्क्रमित व्यक्तिहरू मध्ये दुई जनाको स्वस्थ्यमा सुधार आएका कारण उनीहरूलाई केही दिन पश्चात् रिहा गरिने जानकारी गराएकी थिइन्।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51832193 |शीर्षक=করোনাভাইরাস: সুস্থ হয়েছেন দুজন, দ্বিতীয় পরীক্ষার পর ছাড়পত্র |मिति=११ मार्च २०२० |वेबसाइट=বিবিসি বাংলা |पहुँचमिति=१२ मार्च २०२० |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200311162320/https://www.bbc.com/bengali/news-51832193 |अभिलेखमिति=११ मार्च २०२० }}</ref> '''१२ मार्च''' का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार दुई कोरोना विषाणु सङ्क्रमित व्यक्तिहरू पूर्ण रूपमा निको भएका र उनीहरूको शरीरमा कुनै कोभिड १९ नपाइएको जानकारी गराएकी थिइन्।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://m.prothomalo.com/bangladesh/article/1644887/আরও-२-জন-করোনায়-আক্রান্ত-আইইডিসিআর |शीर्षक=আরও २ জন করোনায় আক্রান্ত: আইইডিসিআর |मिति=१४ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१४ मार्च २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো}}</ref> डब्ल्यूएचओ प्रोटोकलको प्रयोग गर्दै उनीहरू माथि थप दुई परीक्षणहरू गरिएको थियो भने दुवै परीक्षणमा उनीहरूमा कोरोना विषाणु सङ्क्रमण नदेखिएका कारण उनीहरूलाई घर जान अनुमति दिइएको थियो। '''१४ मार्च''' का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार यस दिन थप दुई जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.abnews24.com/national/70051/%E0%A7%A9%E0%A7%A7-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%9A-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B8%E0%A6%AC-%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B7%E0%A7%8D%E0%A6%A0%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7' |शीर्षक=३१ मार्च পর্যন্ত সব শিক্ষা প্রতিষ্ঠান বন্ধ |मिति=१६ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१६ मार्च २०२० |प्रकाशक=এবিনিউজ२४}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.ajkerpatrika.com/%E0%A6%A2%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BF-%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7-%E0%A6%98%E0%A7%8B%E0%A6%B7%E0%A6%A3%E0%A6%BE/ |शीर्षक=ঢাবি বন্ধ ঘোষণা |मिति=१६ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१६ मार्च २०२० |प्रकाशक=আজকের পত্রিকা }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://dailyinqilab.com/article/275690/ |शीर्षक=ক্রিকেট দলের পাকিস্তান সফর স্থগিত |मिति=१६ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१६ मार्च २०२० |प्रकाशक=দৈনিক ইনকিলাব }}</ref> '''१६ मार्च'''का दिन देशका सबै शिक्षण संस्थाहरूलाई ३१ मार्च २०२० सम्म र ढाका विश्वविद्यालयलाई १६ मार्चदेखि २६ मार्चसम्म बन्द गर्ने घोषित गरिएको थियो भने बङ्गलादेश राष्ट्रिय क्रिकेट टोलीको पाकिस्तान राष्ट्रिय क्रिकेट टोली विरुद्धको खेलहरू पनि स्थगित भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1735213 |शीर्षक=আরও ३ জন করোনাভাইরাসে আক্রান্ত |मिति=१६ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१६ मार्च २०२० |प्रकाशक=bdnews24 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200316143748/https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1735213 |अभिलेखमिति=१६ मार्च २०२० }}</ref> आइइडिसिआरकी निदेशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार थप ३ जना सङ्क्रमितहरूको पुष्टि गरिएको थियो। '''१७ मार्च''' का दिन आइइडिसिआरकी निर्देशक मीरजादी सेब्रिना फ्लोराका अनुसार थप २ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.thedailystar.net/bangla/শীর্ষ-খবর/আরও-२-করোনা-রোগী-শনাক্ত-139414 |शीर्षक=আরও २ করোনা রোগী শনাক্ত |मिति=१७ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१७ मार्च २०२० |प्रकाशक=দ্য ডেইলি স্টার}}</ref> '''१८ मार्च''' का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ४ जना कोरोना सङ्क्रमित मानिसहरूको पहिचान गरिएको थियो भने योसँग कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १८ मार्चसम्म १४ पुगेको थियो। आइइडिसिआरका अनुसार यस दिन कोरोनो विषाणु सङ्क्रमणका कारण पहिलो व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो भने मृतक एक ६० वर्षीया पुरुष थिए जसलाई एक सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कबाट रोग सरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://m.prothomalo.com/bangladesh/article/1645491/গাজীপুরের-কোয়ারেন্টিনে-রাখা-একজনের-শরীরে |शीर्षक=গাজীপুরের কোয়ারেন্টিনে রাখা একজনের শরীরে করোনাভাইরাস শনাক্ত |मिति=१८ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१८ मार्च २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1736106|शीर्षक= করোনাভাইরাসে বাংলাদেশে প্রথম মৃত্যু, আক্রান্ত বেড়ে १४|प्रकाशक=bdnews24|पहुँचमिति= १८ मार्च २०२०|मिति= १८ मार्च २०२०}}</ref> '''१९ मार्च''' का दिन बङ्गलादेशमा थप ३ व्यक्तिहरूमा सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने यसको साथमा देशमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १७ पुगेको थियो। स्वास्थ्य्य विभागमा महानिदेशक आबुल कालाम आजादका अनुसार उक्त तीन नयाँ सङ्क्रमित मानिसहरू इतालीबाट बङ्गलादेशका लागि हवाईमार्फत आएका थिए भने उनीहरूलाई एक सङ्क्रमित व्यक्तिको सम्पर्कका कारण सङ्क्रमण सरेको थियो। सोही दिन दिउँसोको समयमा मादारीपुरको शिवचर उपजिल्लामा आवचजावतलाई ठप्प पारिएको थियो भने औषधि पसल तथा किराना पसलालाई छाडेर अन्य सबै दोकानहरू तथा सार्वजनिक परिवहन सेवाहरूलाई बन्द गरिएको थियो।ढाकाबाट राजशाही र राजशाहीबाट ढाकासम्मका सबै सडक यातायातका माध्यमहरूलाई पनि रोक लगाइएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://m.prothomalo.com/bangladesh/article/1645525/করোনায়-বাংলাদেশে-প্রথম-মৃত্যু |शीर्षक=করোনায় বাংলাদেশে প্রথম মৃত্যু: আইইডিসিআর |मिति=१८ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१८ मार्च २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো}}</ref> बङ्गलादेशका स्वास्थ्य्यमन्त्री जाहिद मालेकले सचिवालयमा एक संवाददाता सम्मेलनमा जनाए अनुसार कोरोनो विषाणुका कारण पृथकीकरण तथा आवश्यक चिकित्साका लागि टङ्गीको विश्व इजतेमाको मैदानलाई प्रयोग गर्ने तैयारी गरिएको थियो। दिउँसो समयमा प्रधानमन्त्री कार्यालयले सबै क्षेत्रको कडा प्रशासनलाई धार्मिक, राजनीतिक, सामाजिक र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू श्रव्य दृश्य सम्मेलन मार्फत रोक्न निर्देशन दिएको थियो। '''२० मार्च''' का दिन बङ्गलादेशमा थप तीन जना नयाँ सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरी पुष्टि गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jugantor.com/country-news/290844/মাদারীপুরের-শিবচর-লকডাউন |शीर्षक=মাদারীপুরের শিবচর লকডাউন |मिति=१९ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१९ मार्च २०२० |प्रकाशक=যুগান্তর}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51960525 |शीर्षक=সংক্রমণের কারণে 'লকডাউন' করা হলো মাদারীপুরের শিবচর উপজেলা |मिति=१९ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१९ मार्च २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200319173752/https://www.bbc.com/bengali/news-51960525 |अभिलेखमिति=१९ मार्च २०२० }}</ref> स्वास्थ्य्य विभागका अतिरिक्त महानिदेशक नासिमा सुलतानाले एक विज्ञप्तिमा जनाए अनुसार सबै कुनै न कुनै तरिकाबाट सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको सम्पर्कमा आएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1645677 |शीर्षक=দেশে আরও ३ জন করোনায় আক্রান্ত |मिति=१९ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१९ मार्च २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200319092035/https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1645677 |अभिलेखमिति=१९ मार्च २०२० }}</ref> '''२१ मार्च''' का दिन बङ्गलादेशका स्वास्थ्य्यमन्त्री जाहिद मालेकले शनिवारका दिन एक सम्मेलनमा जानकारी गराए अनुसार देशमा कोरोना सङ्क्रमणका कारण दोस्रो व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो भने थप चार जनामा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि भएको थियो जसकारण बङ्गलादेशमा कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या २४ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.jugantor.com/country-news/290852/করোনাভাইরাস-রাজশাহী-থেকে-ঢাকাসহ-দূরপাল্লার-সব-বাস-বন্ধ |शीर्षक=করোনাভাইরাস: রাজশাহী থেকে ঢাকাসহ দূরপাল্লার সব বাস বন্ধ |मिति=१९ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१९ मार्च २०२० |प्रकाशक=যুগান্তর}}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1645728/কোয়ারেন্টিন-চিকিৎসার-প্রস্তুতির-জন্য-বিশ্ব-ইজতেমা |शीर्षक=কোয়ারেন্টিন-চিকিৎসার প্রস্তুতির জন্য বিশ্ব ইজতেমা মাঠ সেনাবাহিনীর কাছে হস্তান্তর |मिति=१९ मार्च २०२० |पहुँचमिति=१९ मार्च २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো}}</ref> यही दिन सरकारले आधा रातबाट ३१ मार्चसम्मका लागि १० विमानस्थलहरूमा सबै प्रकारका उडानहरूलाई प्रतिबन्धित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51972235 |शीर्षक=বাংলাদেশে আক্রান্ত আরো ३ জন, একজনের অবস্থা আশঙ্কাজনক |मिति=२० मार्च २०२० |पहुँचमिति=२० मार्च २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200320152953/https://www.bbc.com/bengali/news-51972235 |अभिलेखमिति=२० मार्च २०२० }}</ref><ref>{{cite news|url= https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1737141|title= করোনাভাইরাসে বাংলাদেশে দ্বিতীয় মৃত্যু, আক্রান্ত আরও ४|publisher= bdnews24|accessdate= २१ मार्च २०२०|date= २१ मार्च २०२०|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200321085744/https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1737141|archivedate= २१ मार्च २०२०}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200321085744/https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1737141 |date=2020-03-21 }}</ref> '''२२ मार्च'''का दिन थप तीन जना मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने यस दिन अन्य तीन जना व्यक्तिहरू सहित थप ५ व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51985654 |शीर्षक=শনিবার মধ্যরাত থেকে १० দেশের সঙ্গে বাংলাদেশের বিমান চলাচল বন্ধ |मिति=२१ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२१ मार्च २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200321141000/https://www.bbc.com/bengali/news-51985654 |अभिलेखमिति=२१ मार्च २०२० }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51994221 |शीर्षक=তিন জন নতুন করে আক্রান্ত, পুরনোদের মধ্যে দুজন সুস্থ হয়ে বাড়ি যাবেন |मिति=२२ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२२ मार्च २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200322132720/https://www.bbc.com/bengali/news-51994221 |अभिलेखमिति=२२ मार्च २०२० }}</ref> सन् २०२० अप्रिल १ का दिनबाट सुरुहुने भनिएको माध्यमिक तहको प्रवेशिका परीक्षालाई पनि सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या वृद्धि हुनसक्ने र खतराको स्थिति आउन सक्ने भन्दै उक्त परीक्षालाई स्थगित गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51993800 |शीर्षक=বাংলাদেশে উচ্চ মাধ্যমিক পরীক্ষা স্থগিত |मिति=२२ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२२ मार्च २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200322152415/https://www.bbc.com/bengali/news-51993800 |अभिलेखमिति=२२ मार्च २०२० }}</ref><ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1646310/এইচএসসি-সমমানের-পরীক্ষা-স্থগিত |शीर्षक=এইচএসসি-সমমানের পরীক্ষা স্থগিত |मिति=२२ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२२ मार्च २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200322100108/https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1646310/%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%2587%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25B8%25E0%25A6%25B8%25E0%25A6%25BF-%25E0%25A6%25B8%25E0%25A6%25AE%25E0%25A6%25AE%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25A8%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B0-%25E0%25A6%25AA%25E0%25A6%25B0%25E0%25A7%2580%25E0%25A6%2595%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25B7%25E0%25A6%25BE-%25E0%25A6%25B8%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25A5%25E0%25A6%2597%25E0%25A6%25BF%25E0%25A6%25A4 |अभिलेखमिति=२२ मार्च २०२० }}</ref> एक घोषणाका अनुसार दोकान मालिक सङ्गठनले २५ मार्चदेखि ३१ मार्चसम्मका लागि बङ्गलादेशका सबै ठूलो दोकानहरूलाई बन्द गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-51994222 |शीर्षक=२५শে मार्च থেকে ३१শে मार्च পর্যন্ত বাংলাদেশের সব বিপণিবিতান বন্ধ, দোকান মালিক সমিতি |मिति=२२ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२२ मार्च २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200323165222/https://www.bbc.com/bengali/news-51994222 |अभिलेखमिति=२३ मार्च २०२० }}</ref> '''२३ मार्च'''का दिन थप ६ जनामा सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने थप १ जना सङ्क्रमित व्यक्तिको मृत्यु भएको थियो र यसको सँगै देशमा कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कुल सङ्ख्या ३३ पुगेको थियो।<ref>{{cite news|url= https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1737839|title= করোনাভাইরাস: আক্রান্ত বেড়ে ३३, মৃত্যু ३ জনের|publisher= bdnews24|accessdate= २३ मार्च २०२०|date= २३ मार्च २०२०|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200323102910/https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1737839|archivedate= २३ मार्च २०२०}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200323102910/https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1737839 |date=2020-03-23 }}</ref> मन्त्री परिषद् बैठकको घोषणा अनुसार २९ मार्चदेखि २ अप्रिलसम्म खुकुलो बन्दाबन्दी तथा सार्वजनिक छुट्टीको घोषणा गरिएको थियो जसअन्तर्गत कानून प्रवर्तन तथा अस्पतालहरू सहित आपातकालीन सेवा विभागलाई छाडेर सबै सरकारी कार्यालयलाई ४ अप्रिलसम्मका लागि बन्द गरिएको थियो भने थप सुरक्षाका लागि देशका विभिन्न स्थानहरूमा सशस्त्र बललाई पनि तैनाथ गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52001769 |शीर्षक=সেনা মোতায়েন, চৌঠা এপ্রিল সব সরকারি অফিস বন্ধ |मिति=२३ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२३ मार्च २०२० |प्रकाशक=বিবিসি বাংলা |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200323165221/https://www.bbc.com/bengali/news-52001769 |अभिलेखमिति=२३ मार्च २०२० }}</ref> '''२४ मार्च'''का दिन थप ६ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो जसमध्ये एक विदेश प्रवासी व्यक्ति थिए।<ref>{{cite news|url= https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1738201|title= করোনাভাইরাস: আক্রান্ত বেড়ে ३९, মৃত্যু ४ জনের|publisher= bdnews24|date= २४ मार्च २०२०|accessdate= २४ मार्च २०२०|archiveurl= https://web.archive.org/web/20200324095057/https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1738201|archivedate= २४ मार्च २०२०}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200324095057/https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1738201 |date=2020-03-24 }}</ref> २४ मार्च २०२० का दिन ७० वर्षीया एक व्यक्तिको पनि कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो। '''२५ मार्च'''का दिन स्वस्थ्य मन्त्रालयका अनुसार यस दिन कुनै पनि थप कोरोना सङ्क्रमितहरू भेटिएका थिएनन् भने थप १ जना व्यक्तिको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.thedailystar.net/coronavirus-deadly-new-threat/news/1-more-person-dies-coronavirus-death-toll-bangladesh-now-5-iedcr-1885723 |शीर्षक=1 more person dies of coronavirus, death toll now 5 in Bangladesh: IEDCR |मिति=२५ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२५ मार्च २०२० |प्रकाशक=ডেইলি স্টার |भाषा=en |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200326110614/https://www.thedailystar.net/coronavirus-deadly-new-threat/news/1-more-person-dies-coronavirus-death-toll-bangladesh-now-5-iedcr-1885723 |अभिलेखमिति=२६ मार्च २०२० }}</ref> '''२६ मार्च'''का दिन स्वास्थ्य्य मन्त्रालयका अनुसार थप ५ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान भएको थियो भने यससँगै कोरोना सङ्क्रमण भएका कुल व्यक्तिहरूको सङ्ख्या ४४ पुगेको थियो जसमध्ये ११ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1647083/ |शीर्षक=নতুন পাঁচ রোগীর চারজনের বয়স ३० থেকে ५० বছর |मिति=२६ मार्च २०२० |पहुँचमिति=२६ मार्च २०२० |प्रकाशक=প্রথম আলো |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200326103608/https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1647083/ |अभिलेखमिति=२६ मार्च २०२० }}</ref> '''२७ मार्च''' २०२० का दिन थप चार जनामा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने योसँगै कोरोना सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ४८ पुगेको थियो जसमध्ये २ जना चिकित्सकहरू रहेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1647195/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A6%93-%E0%A6%9A%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%9C%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%86%E0%A6%87%E0%A6%87%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%B0|शीर्षक=দেশে আরও চারজন করোনায় আক্রান্ত: আইইডিসিআর|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=বাংলা|पहुँचमिति=2020-03-27|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200327162620/https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1647195/%25E0%25A6%25A6%25E0%25A7%2587%25E0%25A6%25B6%25E0%25A7%2587-%25E0%25A6%2586%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%2593-%25E0%25A6%259A%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%259C%25E0%25A6%25A8-%25E0%25A6%2595%25E0%25A6%25B0%25E0%25A7%258B%25E0%25A6%25A8%25E0%25A6%25BE%25E0%25A7%259F-%25E0%25A6%2586%25E0%25A6%2595%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25B0%25E0%25A6%25BE%25E0%25A6%25A8%25E0%25A7%258D%25E0%25A6%25A4-%25E0%25A6%2586%25E0%25A6%2587%25E0%25A6%2587%25E0%25A6%25A1%25E0%25A6%25BF%25E0%25A6%25B8%25E0%25A6%25BF%25E0%25A6%2586%25E0%25A6%25B0|अभिलेखमिति=२०२०-०३-२७}}</ref> '''२८ मार्च'''का दिन कुनै पनि व्यक्तमा कोरोना सङ्क्रमण भेटिएको थिएन भने कोरोना सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या यथावतनै (४८) रहेको थियो भने सङ्क्रमित मध्ये १५ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://docs.google.com/viewerng/viewer?url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/JUSGdNH7XSCjl9BosKD2.docx|शीर्षक=२८ मार्चের সংবাদ বিজ্ঞপ্তি (আফিস ডকুমেন্ট)|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=গুগল ডক|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=}}</ref> '''२९ मार्च'''का दिन कुनै पनि व्यक्तमा कोरोना सङ्क्रमण भेटिएको थिएन भने कोरोना सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या यथावतनै (४८) रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1647619/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%87-%E0%A6%86%E0%A6%87%E0%A6%87%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%B0|शीर्षक=করোনায় নতুন কেউ শনাক্ত হয়নি: আইইডিসিআর|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=বাংলা|पहुँचमिति=2020-03-30}}</ref> '''३० मार्च'''कम दिन थप १ जनामा कोरोना सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने योसँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ४९ पुगेको थियो जसमध्ये १९ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएा थिए भने ति व्यक्तिहरू मध्य ३ जना साठी वर्षभन्दा माथि उमेरका रहेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://corona.gov.bd/press-release|शीर्षक=নতুন করে १ জন আক্রান্ত মোট আক্রান্ত ४९|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20200330210444/https://corona.gov.bd/press-release|अभिलेखमिति=३० मार्च २०२०|पहुँचमिति=}}</ref> '''३१ मार्च'''का दिन थप दुई जना व्यक्तिहरूमा कोरोना अर्थात् कोभिड १९ सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५१ पुगेको थियो। सोही दिन थप ६ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू स्वस्थ्यलाभ पश्चात् घर फर्किएका थिए भने स्वास्थ्य्य हुनेहरूको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा २५ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://samakal.com/bangladesh/article/200317231/%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A7%A8-%E0%A6%9C%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4 |शीर्षक=দেশে নতুন २ জন করোনায় আক্রান্ত |वेबसाइट=সমকাল|भाषा=বাংলা|पहुँचमिति=३१ मार्च २०२०}}</ref> === अप्रिल === '''१ अप्रिल'''का दिन थप ३ जनामा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने सोही दिन १ व्यक्तिको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो। यससँगै बङ्गलादेशमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५४ पुगेको थियो भने ७५ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूलाई पृथकीकरण गरी उपचार गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bd-pratidin.com/coronavirus/2020/04/01/516389 |शीर्षक=বাংলাদেশে গত २४ ঘণ্টায় করোনায় সংক্রমিত আরও ३ ব্যক্তি|वेबसाइट=বাংলাদেশ প্রতিদিন |भाषा=bn|पहुँचमिति=१ अप्रिल २०२०}}</ref> '''२ अप्रिल'''का दिन थप ५ जना मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५६ पुगेको थियो। यस दिन कुनैपनि सङ्क्रमित व्यक्तिको मृत्यु भएको थिइन् भने सङ्क्रमित मध्ये २६ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1741899 |शीर्षक=করোনাভাইরাস: দেশে আক্রান্ত বেড়ে ५६|वेबसाइट=বিডিনিউজ টোয়েন্টিফোর ডটকম |भाषा=bn|पहुँचमिति=२ अप्रिल २०२०}}</ref> '''३ अप्रिल'''का दिन थप २ जना मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ६१ पुगेको थियो। यस दिनसम्मको तथ्याङ्क अनुसार २९ सङ्क्रमित व्यक्तिहरूलाई पृथकीकरणमा राखि उपचार गरिएको थियो जसमध्ये २२ अस्पतालमा र ६ जनाको घरमै उपचार गरिएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.kalerkantho.com/online/national/2020/04/03/894248|शीर्षक=গত २४ ঘণ্টায় নতুন আক্রান্ত ५, মৃত্যুর ঘটনা নেই {{!}} কালের কণ্ঠ|मिति=2020-04-03|वेबसाइट=কালের কন্ঠ|पहुँचमिति=2020-04-03}}</ref> '''४ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ९ जनामा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने थप २ जनाक१ कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो। यससँग देशभरिमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ७० पुगेको थियो भने मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ६ पुगेको थियो र ३० कुल ३० सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किसकेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.ittefaq.com.bd/covid19-update/142332/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A7%A8-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A7%8B-%E0%A7%AF-%E0%A6%9C%E0%A6%A8|शीर्षक=দেশে করোনায় আরো २ জনের মৃত্যু, নতুন আক্রান্ত ९ |मिति=४ अप्रिल २०२०|वेबसाइट=ইত্তেফাক |पहुँचमिति=४ अप्रिल २०२०}}</ref> '''५ अप्रिल'''का दिन थप १८ जनामा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहररूको सङ्ख्या ८८ पुगेको थियो भने सङ्क्रमित मध्ये थप १ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो र यसको साथमा कुल मृतकको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ९ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1743151|शीर्षक=করোনাভাইরাস: আরও १८ জন আক্রান্ত, মৃত্যু সংখ্যা ९ |वेबसाइट=bdnews24.com |पहुँचमिति=५ अप्रिल २०२०}}</ref> '''६ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप ३ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या १२ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानबाट थप ३५ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रणको पुष्टि गरिएको थियो। ८ मार्चका दिन पहिलो सङ्क्रमित व्यक्तिको पहिचान भएपछि यस दिन सर्वाधिक व्यक्तिहरूमा सङ्क्रमण पुष्टि गरिएको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १२३ पुगेको थियो। कुल सङ्क्रमितहरू मध्ये ढाकाका ६४, नारायनगञ्जका २०, मादारीपुरका ११ र गाइबान्धा जिल्लाका ५ व्यक्तिहरू रहेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7-%E0%A6%96%E0%A6%AC%E0%A6%B0/%E0%A6%97%E0%A6%A4-%E0%A7%A8%E0%A7%AA-%E0%A6%98%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%A9%E0%A7%AB-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%97%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A7%A9-%E0%A6%86%E0%A6%87%E0%A6%87%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%86%E0%A6%B0-142786 |शीर्षक=গত २४ ঘণ্টায় মারা গেছেন ३ জন, নতুন আক্রান্ত ३५: আইইডিসিআর|वेबसाइट=The Daily Star |पहुँचमिति=६ अप्रिल २०२०}}</ref> आइइडिसिआरका अनुसार उच्च जोखिम भएका जिल्लाहरूमा ५ जिल्लालाई अग्रश्रेणीमा राखिएको थियो भने केही अन्य जिल्लाहरूलाई सङ्क्रमणको खतरा हुन सक्ने श्रेणीमा राखिएको थियो। कुल सङ्क्रमितहरू मध्ये चट्टोग्रामका २, जामालपुरका ३, कुमिल्लाका २, चुयाडाङ्गाका १ र सिलेटका १ जना रहेका थिए। <ref>{{Cite web|url=https://www.dharibune.com/bangladesh/2020/03/29/covid-19-pandemic-testing-remains-low-despite-having-enough-kits-in-stock|title=Covid-19 pandemic: Testing remains low despite having enough kits in stock|date=2020-03-29|website=Dhaka Tribune|access-date=2020-03-30}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''७ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा बङ्गलादेशमा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप ५ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ग्रह १८ पुगेक‍ थियो। सोही दिन देशका विभिन्न स्थानबाट थप ४१ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो जुन हालसम्मकै सबै अधिक सङ्क्रमित सङ्ख्या रहेको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १६४ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52197218|शीर्षक=করোনাভাইরাস: বাংলাদেশে চব্বিশ ঘণ্টায় কোভিড-१९ আক্রান্ত ५ জনের মৃত্যু |वेबसाइट=BBC |पहुँचमिति=७ अप्रिल २०२०}}</ref> '''८ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप तीन जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या २० पुगेको थियो। यस दिन थप ५४ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या २१६ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7-%E0%A6%96%E0%A6%AC%E0%A6%B0/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A6%93-%E0%A7%A9-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%AB%E0%A7%AA-143131|शीर्षक=দেশে আরও ३ জনের মৃত্যু, নতুন আক্রান্ত ५४ |वेबसाइट=thedailystar.net |पहुँचमिति=८ अप्रिल २०२०}}</ref> '''९ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप १ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या २१ पुगेको थियो। यस दिन थप ११२ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ३३० पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.btv.gov.bd/site/news/53ffc085-7909-40ee-8ca5-496ef9fd642e/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A6%93-%E0%A7%A7-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81-%E0%A7%A8%E0%A7%AA-%E0%A6%98%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%A7%E0%A7%A7%E0%A7%A8-%E0%A6%9C%E0%A6%A8|शीर्षक=দেশে করোনায় আরও १ জনের মৃত্যু, २४ ঘন্টায় আক্রান্ত ११२ জন |वेबसाइट=btv.gov.bd |पहुँचमिति=९ अप्रिल २०२०}}</ref> '''१० अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ६ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या २६ पुगेको थियो। यस दिन थप ९४ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ४२४ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.ittefaq.com.bd/national/143699/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81-%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A7%9C%E0%A7%87-%E0%A7%A8%E0%A7%AD-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%AF%E0%A7%AA|शीर्षक=দেশে করোনায় মৃত্যু বেড়ে २७, নতুন আক্রান্ত ९४ |वेबसाइट=ইত্তেফাক |पहुँचमिति=१० अप्रिल २०२०}}</ref> '''११ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ३ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या ३० पुगेको थियो। यस दिन थप ५६ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ४८२ पुगेको थियो। यस दिन थप ३ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1650101/%E0%A7%A8%E0%A7%AA-%E0%A6%98%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%B6%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%AB%E0%A7%AE-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81-%E0%A7%A9|शीर्षक=२४ ঘণ্টায় নতুন শনাক্ত ५८, মৃত্যু ३|वेबसाइट=প্রথম আলো|पहुँचमिति=2020-04-11}}</ref> '''१२ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ४ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै बङ्गलादेशमा मृतकको कुल सङ्ख्या ३४ पुगेको थियो। यस दिन थप १३९ व्यक्तिहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या ६२१ पुगेको थियो। यस दिन थप ३ जना कोरोना सङ्क्रमित उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1650300/দেশে-গত-२४-ঘণ্টায়-সবচেয়ে-বেশি-করোনা-রোগী-শনাক্ত|शीर्षक=দেশে গত २४ ঘণ্টায় সবচেয়ে বেশি করোনা রোগী শনাক্ত |वेबसाइट=প্রথম আলো|पहुँचमिति=१२ अप्रिल २०२०}}</ref> '''१३ अप्रिल'''का दिन गत २४ घण्टामा थप ५ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने यससँगै मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ३९ पुगेको थियो। यस दिन पछिल्लो २४ घण्टामा ९७० नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्म कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या १०,६२३ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://m.banglanews24.com/cat/news/bd/782705.details |शीर्षक=করোনা: দেশে আরও ५ জনের মৃত্যু, শনাক্ত १८२ |वेबसाइट=banglanews24.com|पहुँचमिति=१३ अप्रिल २०२०}}</ref> '''१४ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ६ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने यससँगै मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ४६ पुगेको थियो। यस दिनमा देशका विभिन्न स्थानहरूबाट थप २०९ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने यससँगै कोरोना सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या १,०१२ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B6%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%8D%E0%A6%AA%E0%A6%95%E0%A6%B2%E0%A6%BE/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A6%93-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%A4-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%A8%E0%A7%A6%E0%A7%AF-144289 |शीर्षक=করোনায় দেশে আরও সাত জনের মৃত্যু, নতুন আক্রান্ত २०९ |वेबसाइट=দি ডেইলি স্টার|पहुँचमिति=१४ अप्रिल २०२०}}</ref> '''१५ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ४ मानिसहरूको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो। चार मृतकहरू मध्ये एक सिलेट एमजी ओसमानी शिक्षण अस्पतालका सहायक अधिवक्ता डाक्टर मईन उद्दिन थिए भने कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुने उनी पहिला चिकित्सक थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7-%E0%A6%96%E0%A6%AC%E0%A6%B0/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4-%E0%A6%A1%E0%A6%BE-%E0%A6%AE%E0%A6%88%E0%A6%A8-%E0%A6%89%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%9F%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%87%E0%A6%B8%E0%A6%BF%E0%A6%87%E0%A6%89-%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%A8%E0%A6%BE-144577|शीर्षक=করোনায় মৃত ডা. মঈন উদ্দিন কেন সিলেটে আইসিইউ পেলেন না?|मिति=2020-04-16|वेबसाइट=The Daily Star Bangla|भाषा=bn|पहुँचमिति=2020-04-16}}</ref> यस दिनमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप २१९ जना मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने तत्कालीन समयसम्म देशभरिमा कोरोना सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १,२३१ रहेको थियो भने कुल ५० जनाको सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो। पछिल्लो २४ घण्टामा थप ६ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् स्वास्थ्य भई घर फर्किएका थिए भने यससँगै उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको सङ्ख्या ४९ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.jugantor.com/covid-19/298433/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A7%9C%E0%A7%87-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B2-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A6%93-%E0%A7%AA-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%A8%E0%A7%A7%E0%A7%AF |शीर्षक=দেশে করোনা কেড়ে নিল আরও ४ প্রাণ, নতুন আক্রান্ত २१९ |वेबसाइट=দৈনিক যুগান্তর|पहुँचमिति=१५ अप्रिल २०२०}}</ref> '''१६ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमणका कारण थप १० सङ्क्रमितहरूको मृत्यु भएको थियो भने यही दिन तप ३४१ मानिसहरूमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो। यस दिनसम्ममा मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ६० पुगेको थियो भने १,५६२ जना सङ्क्रमितहरूको उपचार भैरहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1651151/%E0%A6%8F%E0%A6%95-%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BF-%E0%A7%A7%E0%A7%A6-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%B6%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%A9%E0%A7%AA%E0%A7%A7|शीर्षक=এক দিনে করোনায় প্রাণহানি १०, নতুন শনাক্ত ३४१|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=bn|पहुँचमिति=2020-04-16}}</ref> '''१७ अप्रिल''' का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप १५ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको कोरोना सङ्क्रमणमा कारण मृत्यु भएको थियो भने मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या यस दिनसम्ममा ७५ पुगेको थियो र यस बाहेक यस दिन थप २६ जना सङ्क्रमितहरू भेटिएका थिए र २६ को साथमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १,६३८ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7-%E0%A6%96%E0%A6%AC%E0%A6%B0/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A6%93-%E0%A7%A7%E0%A7%AB-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%A8%E0%A7%AC%E0%A7%AC-144874|शीर्षक=করোনায় দেশে আরও १५ জনের মৃত্যু, নতুন শনাক্ত २६६|वेबसाइट=দি ডেইলি স্টার|पहुँचमिति=2020-04-17}}</ref> '''१८ अप्रिल''' का दिन बङ्गलादेशमा पछिल्लो २४ घण्टामा थप ३०६ जना सङ्क्रमितहरूलाई देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने यस दिन सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ९ रहेको थियो। यस दिनसम्ममम देशमा २,१४४ सङ्क्रमित व्यक्तिहरू रहेका थिए भने कुल ८४ मानिसहरूको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भैसकेको थियो। यस दिन थप ८ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् स्वस्थ हुनेहरूको सङ्ख्या ८८ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52335969|शीर्षक=করোনাভাইরাস: গত २४ ঘণ্টায় বাংলাদেশে নতুন শনাক্ত ३०६ জন, মৃত্যু হয়েছে ९ জনের|वेबसाइट=বিবিসি|पहुँचमिति=2020-04-18}}</ref> '''१९ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप ८ जनाको मृत्यु भएको थियो भने कुल मृतकको सङ्ख्या यस दिनसम्म ९१ पुगेको थियो। यसै दिनमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ३१२ मानिसमा कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या २,४५६ पुगेको थियो। यस दिन थप ९ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् स्वास्थ्य हुनेहरूको सङ्ख्या ७५ रहेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52343432|शीर्षक=করোনাভাইরাস: বাংলাদেশে নতুন আক্রান্ত ३१२ জন, মৃত ७ জন|वेबसाइट=বিবিসি|पहुँचमिति=2020-04-19}}</ref> '''२० अप्रिल''' का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप १० जना मानिसहरूको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने यससँगै कुल मृतकको सङ्ख्या १०१ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ४९२ नयाँ सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या यस दिन सम्ममा २,९४६ पुगेको थियो। यस दिन थप १० जना उपचार पश्चात् निको भइ घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ८५ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52352404|शीर्षक=বাংলাদেশে মৃত্যুর সংখ্যা একশো ছাড়ালো, আক্রান্ত প্রায় তিন হাজার|मिति=2020-04-20|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-04-20}}</ref> '''२१ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप ९ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यसको साथसाथै देशमा कुल मृतकहरूको सङ्ख्या ११० पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ४३४ व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो भने देशमा कुल सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ३,३७२ पुगेको थियो। यस दिन थप २ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने यससँगै देशमा सङ्क्रमितहरू स्वस्थ्य हुनेहरूको सङ्ख्या ८७ पुगेको थियो।<ref name="bbc.com">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52364240|शीर्षक=করোনাভাইরাসে মারা গেলেন আরও নয়জন, আজও চারশো ছাড়িয়েছে শনাক্ত|मिति=2020-04-21|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-04-21|भाषा=bn}}</ref> पछिल्लो २४ घण्टामा थप २,९८४ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या २९,५७८ पुगेको थियो। '''२२ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप १० जनाको मृत्यु भएको थियो भने देशमा कोरोनाका कारण मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या १२० पुगेको थियो। यस दिन थप ३,९० जनामा कोरोना पुष्टि गरिएको थियो भने देशमा कुल सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ३,७७२ पुगेको थियो। यस दिन थप ५ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भएका थिए भने निकोहुनेहरूको कुल सङ्ख्या ९२ पुगेको थियो।<ref name="ReferenceA">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52379214|शीर्षक=করোনাভাইরাসে নতুন শনাক্ত ३९० জন, মৃত্যু १० জনের|मिति=2020-04-22|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-04-22|भाषा=bn}}</ref> पछिल्लो २४ घण्टामा कुल ३,०९८ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्म कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ३२,६७४ पुगेको थियो। '''२३ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ७ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने देशभरीमा कोरोनाका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या १२७ पुगेको थियो। यस दिन थप ४१४ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूलाई देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने देशभरिमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ४,१८५ पुगेको थियो। यस दिन थप १६ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको सङ्ख्या १०८ पुगेको थियो।<ref name=":3">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52393615|शीर्षक=বাংলাদেশে নতুন আক্রান্ত চার শতাধিক, মৃত্যু আরও ७ জনের|मिति=२३ अप्रिल २०२०|कार्य=বিবিসি নিউজ বাংলা|पहुँचमिति=२३ अप्रिल २०२०|भाषा=bn}}</ref> '''२४ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ४ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल मृतकको सङ्ख्या १३१ पुगेको थियो। यस दिन उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको सङ्ख्या ४ पुगेको थियो भने यस दिनसम्म उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ११२ पुगेको थियो।<ref name=":5">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.jugantor.com/covid-19/301245/%E0%A6%8F%E0%A6%95%E0%A6%A6%E0%A6%BF%E0%A6%A8%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%95%E0%A7%87%E0%A7%9C%E0%A7%87-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B2-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A6%93-%E0%A7%AA-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A3-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%AB%E0%A7%A6%E0%A7%A9|शीर्षक=একদিনে করোনা কেড়ে নিল আরও ४ প্রাণ, নতুন আক্রান্ত ५०३|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|कार्य=যুগান্তর|पहुँचमिति=|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=}}</ref> '''२५ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ९ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने देशभरिमा कुल मृतकहरूको कुल सङ्ख्या १४० पुगेको थियो। यस दिन देशका विभिन्न स्थानहरूबाट ३०९ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने देशमा कुल सङ्क्रमितहरूको कुल सङ्ख्या ४,९९८ पुगेको थियो। यस दिनसम्मा देशभरिमा उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ११२ पुगेको थियो।<ref name=":6">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52423884|शीर्षक=নতুন ३०९ জন কোভিড-१९ রোগী শনাক্ত, মারা গেছে ९ জন|मिति=2020-04-25|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-04-25|भाषा=bn}}</ref> '''२६ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ५ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको मृत्यु भएको थियो भने मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या देशभरिमा १४५ पुगेको थियो। यस दिन थप ४१८ जना नयाँ सङ्क्रमितहरूको देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने देशभरिमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५,४१८ पुगेको थियो। यस दिन थप ९ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या १२२ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.iedcr.gov.bd/|शीर्षक=আইইডিসিআর|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=www.iedcr.gov.bd|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=2020-04-26}}</ref><ref name=":7">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52431006|शीर्षक=বাংলাদেশে করোনাভাইরাসে আক্রান্ত রোগীর সংখ্যা ५ হাজার ছাড়ালো|मिति=2020-04-26|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-04-26|भाषा=bn}}</ref> पछिल्लो २४ घण्टामा थप ३,४७६ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल ४६,५८९ नमुना परीक्षण गरिएको थियो। '''२७ अप्रिल'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ७ जनाको कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु भएको थियो भने यससँगै कुल मृतकको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १५२ पुगेको थियो। यस दिन देशका विभिन्न स्थानहरूबाट थप ४९७ कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको पहिचान गरिएको थियो भने देशभरिमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ५,९१३ पुगेको थियो। यस दिन थप ९ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १३१ पुगेको थियो पछिल्लो २४ घण्टामा थप ३,८१२ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यससँगै यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ५०,४०१ पुगेको थियो।<ref name=":9">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1653327/%E0%A7%A8%E0%A7%AA-%E0%A6%98%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%B6%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%AA%E0%A7%AF%E0%A7%AD-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4-%E0%A7%AD|शीर्षक=२४ ঘণ্টায় শনাক্ত ४९७, মৃত ७|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=bn|पहुँचमिति=2020-04-27}}</ref> '''२८ अप्रिल''' का दिन पछिल्लो २४ घण्टााा थप ३ जनाको कोरोना सङ्क्रमणकम कारण मृत्यु भएको थियो भने यससँगै कुल मृतकको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १५५ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ५४९ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ६,४७२ पुगेको थियो। यस दिन थप १३९ कोरोना सङ्क्रमित रोगीहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए। गत २४ घण्टामा कुल ४,३३२ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ५४,७३३ पुगेको थियो।<ref name=":10">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1653491|शीर्षक=দেশে এক দিনে সর্বোচ্চ করোনা শনাক্ত|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=bn|पहुँचमिति=2020-04-28}}</ref> '''२९ अप्रिल'''का दिन थप ६ जना कोरोना सङ्क्रमितको मृत्यु भएको थियो भने कुल मृतकको सङ्ख्या देशभरिमा १६३ पुगेको थियो। यस दिन थप ६४१ कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूलाई देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने यससँगै कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ७,१०३ पुगेको थियो। यस बाहेक यस दिन थप ११ जना कोरोना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या १५० पुगेको थियो। गत २५ घण्टामा कुल ४,९६८ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ५९,७०१ पुगेको थियो। <ref name=":11">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1653690/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%B8%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%AA%E0%A6%B0%E0%A7%80%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BE-%E0%A6%93-%E0%A6%B8%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%BE%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A-%E0%A7%AC%E0%A7%AA%E0%A7%AD-%E0%A6%9C%E0%A6%A8|शीर्षक=দেশে সর্বোচ্চ করোনা পরীক্ষা, সর্বোচ্চ ६४१ জন শনাক্ত|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=bn|पहुँचमिति=2020-04-30}}</ref> '''३० अप्रिल'''का दिन गत २४ घण्टामा थप ५ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको मृत भएको थियो भने यससँगै मृतकको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १६८ पुगेको थियो। यस दिन थप ५७४ कोरोना सङ्क्रमितहरूलाई देशको विभिन्न स्थानहरूबाट पहिचान गरिएको थियो भने सङ्क्रमितको कुल सङ्ख्या यस दिनसम्ममा ७,६६७ रहेको थियो। यस दिन थप १० जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १८० पुगेको थियो। गत २४ घण्टामा थप ४,९६५ नमुना परीक्षण गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ६४,६६६ पुगेको थियो। <ref name=":12">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52485554|शीर्षक=গত २४ ঘণ্টায় আক্রান্ত ५६४ জন, মারা গেছেন ५ জন|मिति=2020-04-30|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-04-30|भाषा=bn}}</ref> === मे === '''१ मे'''का दिन पछिल्लो २४ घण्टामा कोरोना सङ्क्रमणका कारण थप २ जना व्यक्तिहरूको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै कुल मृतकको सङ्ख्या १७० पुगेको थियो। देशका यस दिन थप ५७१ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूलाई विभिन्न स्थानबाट पहिचान गरिएको थियो भने। आजको दिन पहिलो पटक संसदमा नओगाँ जिल्लाका शाहीदुज्जमान नामक एक सांसदमा पनि कोरोना सङ्क्रमणको पुष्टि गरिएको थियो भने यस बाहेक यस दिन १४ जना सङ्क्रमित व्यक्तिहरूको उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या १७४ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1654149/%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B8%E0%A6%A6-%E0%A6%B6%E0%A6%B9%E0%A7%80%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4|शीर्षक=সাংসদ শহীদুজ্জামান করোনায় আক্রান্ত|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-01}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52497713|शीर्षक=বাংলাদেশে নুতন করে ५७१ জন শনাক্ত, মারা গেছেন २ জন|मिति=2020-05-01|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-01|भाषा=বাংলা}}</ref> '''२ मे''' का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप ५ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १७५ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ५५२ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ८,७९० पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप ३ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १७७ पुगेको थियो। यस दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ५,६२७ नमुना परीक्षणहरूको गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ७६,०६६ रहेको थियो।<ref name=":14">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1654202/%20-%20-%20-%20-%20-%20-|शीर्षक=२४ ঘণ্টায় করোনা শনাক্ত কমেছে, মৃত্যু বেড়েছে|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-02}}</ref> '''३ मे''' का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप २ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १७७ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ६६५ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ९,४५५ पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप ८८६ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १,०६३ पुगेको थियो। एकै दिनमा यति धेरै सङ्ख्यामा कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् घर फर्किएका छन् जबकि पछिल्ला केही दिनहरूका थोरै मात्र रोगीहरू उपचार पश्चात् निको भएका थिए भन्ने तथ्यलाई लिएर बिबिसी बाङ्लाले आश्चर्य व्यक्त गरेको थियो।<ref name=":15">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52520214|शीर्षक=বাংলাদেশে সুস্থ হওয়াদের সংখ্যা १७७ থেকে একলাফে বেড়ে সহস্রাধিক|मिति=2020-05-03|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-03|भाषा=বাংলা}}</ref> '''४ मे''' का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप ५ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १८२ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ६८८ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १०,१४३ पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप १४७ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १,२०९ पुगेको थियो। यस दिन पछिल्लो २४ घण्टामा थप ५,२०८ नमुना परीक्षणहरूको गरिएको थियो भने यस दिनसम्ममा कुल नमुना परीक्षणको सङ्ख्या ८७,६४१ रहेको थियो।<ref name=":17">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52528912|शीर्षक=আটান্নতম দিনে १० হাজার ছাড়ালো বাংলাদেশের রোগীর সংখ্যা|मिति=2020-05-04|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-04|भाषा=বাংলা}}</ref> '''५ मे''' का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप १ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १८३ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ७८६ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १०,९२९ पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप १९३ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १४०३ पुगेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52542734|शीर्षक=বাংলাদেশে একদিনে কোভিড-१९ আক্রান্তের সংখ্যা প্রায় ८००|मिति=2020-05-05|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-06|भाषा=বাংলা}}</ref> '''६ मे''' का दिन गत २४ घण्टामा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण थप ३ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या १८९ पुगेको थियो। यस दिन देशको विभिन्न स्थानहरूबाट थप ७९० कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ११,७१९ पुगेको थियो। यस दिन कोरोना सङ्क्रमितहरू मध्ये थप ३७७ जना उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १,७८० पुगेको थियो। <ref name=":18">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52556042|शीर्षक=ষাটতম দিনে আরো প্রায় আটশ রোগী শনাক্ত হলো বাংলাদেশে|मिति=2020-05-06|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-06}}</ref> '''७-९ मे''', गत ७ देखि ९ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः १३ जना, ७ जना र ८ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या २१४ पुगेको थियो। ७ देखि ९ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः ७०६ जना, ७०९ जना र ८३८ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा १३,७७० पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः १३० जना, १९१ जना र ३१३ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या २,४१४ पुगेको थियो। ९ मेसम्ममा कुल १,१६, ९१९ नमुना परीक्षण गरिएको थियो।<ref name=":19">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52598558|शीर्षक=করোনভাইরাসে নতুন রোগী শনাক্ত ६३६ জন, মারা গেছেন ८ জন|मिति=2020-05-09|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-09}}</ref> '''१०-१५ मे''', गत १० देखि १५ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः १४ जना, ११ जना ११ जना, १९ जना,१४ जना र १५ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या २९८ पुगेको थियो। १० देखि १५ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः ८८७ जना, १,०३४ जना, ९६९ जना, १,१६२ जना, १,०४१ जना र १,२०२ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा २०,००० पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः २३६ जना, २५२ जना, २४५ जना, २१४ जना, २४२ जना र २५२ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या ३,८८२ पुगेको थियो। १५ मेसम्ममा कुल १,६०, ५१२ नमुना परीक्षण गरिएको थियो। '''१६-१७ मे''', गत १६ देखि १७ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः १७ जना र १८ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या ३२८ पुगेको थियो। १६ देखि १७ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट ९३० र १२७३ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा २२,२६८ पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः २३५ जना र २५६ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या ४,३७३ पुगेको थियो। १७ मेसम्ममा कुल १,७५,२१८ नमुना परीक्षण गरिएको थियो। '''१८-२६ मे''', गत १८ देखि २६ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः २१ जना, २१ जना १६ जना, २२ जना,२४ जना २०, २६ जना, २१ जना र २१ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या ५२२ पुगेको थियो। १८ देखि २६ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः १,६०२ जना, १,२५१ जना, १,६१७ जना, १,७७३ जना, १६९४ जना, १८७३ जना, १,५३२ जना र १,१६६ कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ३६,७५१ पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः २१२ जना, ४०८ जना, २१४ जना, ३९५ जना, ४१५ जना, ४३३ र २४५ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या ७,५७९ पुगेको थियो। २६ मेसम्ममा कुल २,५८,४५१ नमुना परीक्षण गरिएको थियो। '''२७-३१ मे''', गत २७ देखि ३१ मेसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः २२ जना, १५ जना २३ जना, २८ जना र ४० जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या ६५० पुगेको थियो। २७ देखि ३१ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः १,३४१ जना, २,०२९ जना, २,५२३ जना, १,७६४ जना र २,५४६ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ४७,१५३ पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः ३६४ जना, ५०० जना, ३६० जना र ४०६ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या ९,७८१ पुगेको थियो। ३१ मेसम्ममा कुल ३,०८,९३० नमुना परीक्षण गरिएको थियो। === जुन === '''१-७ मे''', गत १ देखि ७ जुनसम्ममा कोरोना विषाणु सङ्क्रमिणका कारण क्रमशः २२ जना, ३१ जना ३५ जना, ३० जना, ३५ र ४२ जनाको मृत्यु भएको थियो भने यससँगै देशमा कुल मृतकको सङ्ख्या ८८८ पुगेको थियो। १ देखि ७ तारिखको बीचमा देशको विभिन्न स्थानहरूबाट क्रमशः २,३८१ जना, २,९११ जना, २९९५ जना, २,४२३ जना, २,८२८ जना, २६३५ र २,७४३ जना कोरोना सङ्क्रमितहरूको पहिचान गरिएको थियो भने कुल सङ्क्रमितको सङ्ख्या बङ्गलादेशमा ६५,७६९ पुगेको थियो। यस समयको अन्तरालमा क्रमशः ८१६ जना, ५२३ जना, ४७० जना र ५७१ जना, ५४२ जना, ५२१ र ५७८ जना कोरोना सङ्क्रमितहरू उपचार पश्चात् निको भई घर फर्किएका थिए भने देशभरिमा स्वास्थ्य हुनहरूको कुल सङ्ख्या १३,९०३ पुगेको थियो। ७ जुनसम्ममा कुल ३,९७,९८७ नमुना परीक्षण गरिएको थियो। == प्रभाव == [[File:Do more, donate.jpg|thumb|right|250px|বাংলাদেশে উপার্জন ও খাদ্য নিরাপত্তায় প্রভাব ফেলছে করোনাভাইরাস। দারিদ্র্যরেখার নিম্নসীমার নিচে নেমে গেছেন ८९ শতাংশ মানুষ আর १४ ভাগ মানুষের ঘরে কোনো খাবারই নেই, আর সেকারণে সরকারও প্রভাবশালীদেরকে এগিয়ে আসার অনুরোধ জানিয়েছেন<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1649980/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%A7%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%98%E0%A6%B0%E0%A7%87-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%87-%E0%A7%A7%E0%A7%AA-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%97-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%B7%E0%A7%87%E0%A6%B0|शीर्षक=করোনার ধাক্কায় ঘরে খাবার নেই নিম্ন আয়ের १४ ভাগ মানুষের: ব্র্যাক|मिति=2020-04-10|वेबसाइट=প্রথম আলো|पहुँचमिति=2020-04-14}}</ref>]] कोरोनन विषाणु प्रकोपका कारण पछिल्लो केही शताब्दीमा विश्वमा सबैभन्दा ठूलो र सबैभन्दा व्यापक मन्दीकको प्रभाव बङ्गलादेशमा पनि निकै हानिकारक हुने केही अर्थशास्त्री तथा त्यससँग सम्बन्धित सङ्गठनहरूले अनुमान लगाएका थिए जसले बङ्गलादेशमा सबै आर्थिक गतिविधिहरूलाई कम गर्न सक्नेछ र थप रूपमा यसको प्रभावका कारण औद्योगिक उत्पादन, मालको बिक्री र मानिसहरूको प्रतिव्यक्ति आय घट्न गई बेरोजगारी तथा गरीबी बढ्ने छ। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषले विश्वव्यापी अर्थव्यवस्थाको भविष्य माथि अहिलेको पूर्वानुमानमा बङ्गलादेशको बारेमा थुप्रै सकारात्मक भविष्यवाणी गरेको थियो। सन् २०२१ सम्ममा बङ्गलादेश देशहरूको कुल ग्राह्यस्थ उत्पादनको वृद्धिदरको अनुसार शीर्ष स्थान तिर हुने अनुमान रहेको छ। सन् २०१९ मा बङ्गलादेश कुल ग्राह्यस्थ उत्पादनकको ७.९% वृद्धि गर्न सफल भएको थियो भने सन् २०२० मा कोरोनासँग सम्बन्धित सबै सङ्कटहरूका कारण उक्त कुल ग्राह्यस्थ उत्पादन दर मात्र २% ले वृद्धि हुने भविष्यवाणी गरिएको छ। संयुक्त राज्य अमेरिका, चीन, भारत र पाकिस्तानको सम्बन्धमा यो ५.९%, १.२, र १.५ हुने अनुमान गरिएको छ। १ जुनका दिन प्रकाशित ब्र्याक, डेटा सेन्स तथा उन्नयन समन्वयको एक संयुक्त सर्वेक्षणमा पाइएको थियो कि जारी महामारी सङ्कटले बङ्गलादेशमा ६४% परिवारहरूको आम्दान घटाएको छ भने २२ लाख मानिसहरू आर्थिक तथा स्वास्थ्य्य जोखिममा परेका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.abnews24.com/economics/74054/%E0%A6%A7%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A7%80-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC-%E0%A6%B8%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A-%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%A6-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF--%E0%A6%86%E0%A6%87%E0%A6%8F%E0%A6%AE%E0%A6%8F%E0%A6%AB|शीर्षक=ধরাশায়ী সারা বিশ্ব, সর্বোচ্চ নিরাপদ বাংলাদেশের অর্থনীতি : আইএমএফ|वेबसाइट=এবিনিউজ24|पहुँचमिति=2020-04-19}}</ref> यस बाहेक १४ लाख भन्दा अधिक बङ्गलादेशी प्रवासी श्रमिक आफ्नो जागीर गुमाउँदै देश फर्किएका थिए। सर्वेक्षणको अनुसार बङ्गलादेशमा ५ करोड ३६ लाख मानिसहरू आर्थिक तथा स्वास्थ्य्यको (जसको दैनिक आय १.९ अमेरिकी डलर) उच्च जोखिममा रहेका छन् जसमा नव-पीडित परिवारहरू पनि सामेल छन्। उच्च आर्थिक जोखिम भएका अत्यन्त गरीब मानसहरूको सङ्ख्या ८ करोड ८३ लाख छ र उच्च स्वास्थ्य्य जोखिम भएका मानिसहरूको सङ्ख्या ३ लाख ६३ करोड रहेको छ। सर्वेक्षणमा सामेल घरहरूमा ३४.६% घरका कम्तिमामा एक सदस्यले आफ्नो जागीर गुमाएका छन् भने मार्चदेखि मे महिनाको बीच औसत घरेलू आयमा लगभग ७४% को कमी आएको थियो। सन् २०१९ अप्रिलको तुलनामा सन् २०२० अप्रिलमा तयारी कपडाको क्षत्रको निर्यातमा ७४% को कमी आएको थियो। सन् २०२० मार्च देखि ६ अप्रिलको बीच लगभग १,११६ कलकारखानाहरू बन्द भएका थिए भने त्यस्ता कलकारखानाहरूका काम गर्ने २२ लाख मनिसहरूको जागीर गुमेको थियो। कम आय भएका मनिसहरूमा रोग तथा सङ्क्रमणको खतरा अधिक हुने गरेको छ। यस बाहेक यी परिवारहरूको जागीर खाइरहेका सदस्यको मृत्यु भएका कारण महिलाहरू तथा उनका बच्चाहरू भोकमरी तथा कुपोषणको खतरामा रहेका छन् भन्ने जानकारी एक अध्ययनमा पाइएको थियो। यो दावा गरिएको छ कि देशभरिमा समन्वयको कमीका कारण गरीब तथा अति गरीबहरूलाई सरकारद्वारा निःशुल्क प्रदान गरिने खाद्य तथा राहत सही रूपमा वितरण गर्न सकिएको छैन। जारी महामारी सङ्कटले बङ्गलादेशमा नयाँ प्रकारको आर्थिक, सामाजिक तथा अङ्कीय विभाजनको सृष्टि गरेको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.thedailystar.net/bangla/%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7-%E0%A6%96%E0%A6%AC%E0%A6%B0/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%AA%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%BF%E0%A6%95-%E0%A6%86%E0%A7%9F-%E0%A6%95%E0%A6%AE%E0%A7%87%E0%A6%9B%E0%A7%87-%E0%A7%AD%E0%A7%AA-%E0%A6%B6%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B6-%E0%A6%B8%E0%A6%AE%E0%A7%80%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B7%E0%A6%BE-153665|शीर्षक=দেশে করোনায় পারিবারিক আয় কমেছে ७४ শতাংশ: সমীক্ষা|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=2020-06-01|वेबसाइट=দ্য ডেইলি স্টার (বাংলা)|भाषा=|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=2020-06-04}}</ref> बङ्गलादेशमा मात्र ३४% परिवारहरूको साथमा स्मार्टफोन रहेको छ र ५४% परिवारहरूको साथमा मात्र दूरदर्शन रहेको छ। जसको फलस्वरूप अधिक सङ्ख्यामा बच्चहरू अङ्कीय रूपबाट सञ्चालित शैक्षणिक गतिविधिहरूको पहुँचबाट टाढा रहेका छन्। बङ्गलादेशमा ७६ लाख प्राथमिक विद्यार्थीलाई दिइने भनिएको १०० रुपैयाँको छात्रवृत्तिलाई तत्काल ५०० रुपैयाँसम्म बढाउन सकिन्छ भन्ने भनाइ केही विशेषज्ञहरूको रहेको छ भने सहायता सही स्थानमा पुगेको खण्डामा यस प्रणालीलाई लामो समयसम्म चलाउन सकिन्छ। बङ्गलादेश बेङ्कको एक तथ्याङ्कको अनुसार देशको अर्थव्यवस्थाको परिसूचक सन् २०२० मेसम्म सबैभन्दा न्यून स्तरमा पुगेको छ। यस वर्ष पहिलानै बङ्गलादेश सरकारले ७६ करोड ३०० लाख रुपैयाँको ऋण दिएको थियो जुन सन् १९७१ मा बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता पश्चात् प्रधान गरिएको सबैभन्दा अधिक रुपैयाँ थियो। पछिल्लो वर्षको समान अवधिको तुलनामा अप्रिलमा देशको निर्यात आयमा ८३% को गिरावट आएको थियो। अप्रिलमा निर्यात पछिल्लो वर्षको समान अवधिमा ५२ करोड डालर थियो जुन पछिल्लो वर्षमा ३०३ करोड ४२ लाख अमेरिकी डलर रहेको थियो जसकारण निर्यात आय ८२.८६% मा घटेको थियो। चालू २०१९-२० आर्थिक वर्षको पहिलो १० महिनामा (जुलाई-अप्रिल) अमेरिकी सामानोहरूको निर्यात २,९४९ करोड रहेको थियो जुन पछिल्लो आर्थिक वर्षको समान अवधिमा १३% ले कम थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.banglatribune.com/business/news/625577/%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%AC-%E0%A6%B8%E0%A7%82%E0%A6%9A%E0%A6%95-%E0%A6%8F%E0%A6%96%E0%A6%A8-%E0%A6%A4%E0%A6%B2%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87|शीर्षक=দেশের অর্থনীতির সব সূচক এখন তলানিতে {{!}} banglatribune.com|वेबसाइट=Bangla Tribune|भाषा=बाङ्ला|पहुँचमिति=2020-05-29}}</ref> यस वर्ष आयात, ऋणपत्र तथा सम्झौतामा अधिक गिरावट आएको थियो जुन हालका दिनहरूमा देखिएको छैन। अप्रिल महिनामा १६० करोड ऋणपत्र खोलिएको थियो जुन गत वर्षको समान अवधिको तुलनामा ५२६ करोड रहेको थियो जसकारण यसमा पनि २६८% ले कमी आएको थियो। अप्रिल महिनामा ऋणपत्र सम्झौता १९५ करोड अमेरिकी थियो जुन गत वर्ष समान अवधिको तुलनामा ५०८ करोड अमेरिकी डलर रहेको थियो जुन वास्तवमा ७२% ले घटेको थियो। बङ्गलादेशी कपडा उत्पादन उद्योगहरूका कपडाको क्रयआदेशमा पनि कमी आएको छ। बङ्गलादेशको पोशाक निर्माता एवम् निर्यातकर्ता समिति तथा बिकेएमइएकोको अनुसार कोरोना सङ्कटसँगसँगै लगभग ८ बिलियन अमेरिकी डलर बराबरको क्रयआदेश रद्द गरिएको थियो। एक्लै बिजिएमइए द्वारा सञ्चालित ११५० कारखानहरूका कार्यरत २२,६०,००० श्रमिकहरू यसका कारण प्रभावित बनेका तर पनि अप्रिल महिनादेखि देशको पोशाक कारखानाहरूमा काम पुनः सुचारू भएको थियो। क्रयआदश तथा उत्पादन कार्य द्रुतगतिमा अगाडि बढ्यो भने अर्थतन्त्रमा सहयोग मिल्ने अर्थशास्त्रीहरूको धारणा रहेको छ। बङ्गलादेशको राजस्वमा कोरोना विषाणु प्रभावका कारण सबैभन्दा बढी गिरावट आएको छ अन्तरिक राजस्व विभागका अध्यक्षले अर्थ सचिवलाई लेखिएको पत्रमा जनाइएको छ। सन् १९७१ मा बङ्गलादेशको स्वतन्त्रता पश्चात् राजस्वमा प्रत्येक वर्ष वृद्धि भएको थियो तर यो चालू आर्थिक वर्षमा कम हुन सक्छ र चालू आर्थिक वर्ष २०१९-२० का लागि राजस्व विभागको संशोधित लक्ष्यलाई प्राप्त गर्न सकिँदैन भनि उक्त पत्रमा उल्लेख गरिएको छ। पछिल्लो आर्थिक वर्षमा एकत्रित २,३४,६८४ करोड [[टाका]] सङ्कलन गरिएको थियो जुन चालू आर्थिक वर्षको अन्त्यमा २,२०,००० करोड हुने अनुमान गरिएको छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://m.bdnews24.com/amp/bn/detail/economy/1763665|शीर्षक=করোনাভাইরাস সঙ্কটে দেশে প্রতি ६ যুবকের १ জন कार्यহীন: আইএলও|वेबसाइट=m.bdnews24.com|पहुँचमिति=2020-05-30}}</ref> यस राजस्व चालू आर्थिक वर्षका लागि राजस्व बोर्डको मूल लक्ष्यदेखि १,०५,६०० करोड [[टाका]] र संशोधित लक्ष्यदेखि ८०,५०० करोड टाका सङ्कलन गर्ने रकम हुनेछ। जागीर गुमेको तथा समयमा तलब नपाएका कारण सीमित आय भएका मानिसहरूलाई विभिन्न कारणहरूबाट बचत गरिएको रकम खर्च गर्नु परिरहेको छ। बङ्गलादेश बेङ्कको अनुसार बचत प्रमाणपत्रमा लगानी गरिएको रकममा धेरै कमी आएको छ र बचत प्रमाणपत्रको भुक्तानी गर्ने प्रवृत्ति पनि बढेको छ। परिपक्वताका कारण डिसेम्बर देखि मेसम्म बिक्री भएका बचत प्रमाणपत्रहरूको सङ्ख्या भन्दा बढी मुक्ति गरिएको छ। निजी क्षेत्रका उद्यमी ऋण लिन पनि बन्द गरेका छन् भने उनीहरूले कयौँ बेङ्कमा राखिएको बचत रकम पनि झिकेका छन्। बङ्गलादेश बेङ्कको अनुसार निजी क्षेत्रलाई गरिएको ऋण लगानीमा पनि अधिक गिरावट आएको छ। कोरोना विषाणु सङ्कटका कारण बङ्गलादेशका प्रत्येक ६ युवाहरू मध्ये एकलाई बेरोजगार बनाएको छ र २३ प्रतिशत मानिस जोसँग काम थियो उनीहरूको पनि काम गर्नेको समय घटेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठनले २६ मेका दिन प्रकाशन गरेको मोनिटर: कोभिड १९ एन्ड द वर्ल्ड अफ वर्कको चौँथो संस्करणमा यो दावा गरिएको छ कि श्रमबाजार माथि कोरोना सङ्कटले गर्दा परेको प्रभावमाथि अन्तर्राष्ट्रिय श्रम सङ्गठनको प्रतिवेदनकोअनुसार हाल बङ्गलादेशका कुल युवाहरू मध्ये ४ भाग अधिक (२७.३९%) बेरोजगार भएका छन्। फेब्रुअरीदेखि बेरोजगारी बढिरहेको थियो जसमा युवा महिलाहरू मुख्य शिकार बनेका छन्। यस सङ्कटमा युवाहरू ३ तरिकाबाट प्रभावित भैरहेका छन् जस मध्ये सुरुवा उनीहरूको जागीर गुमेको थियो, दोस्रोमा शिक्षा तथा प्रशिक्षणमा बाधा उत्पन्न भएको थियो। बङ्गलादेशको सरकारी तथ्याङ्कको अनुसार बङ्गलादेशमा गरीब मानिसहरूको सङ्ख्या ३ करोड भन्दा पनि अधिक रहेको छ भने यस बाहेक पछिल्लो डेढ दशकमा २.५ करोड मानिसहरू गरीबीको सीमारेखा भन्दा बाहिर आएका छन् तर यदी उनीहरूको आमदानीको स्रोत पुनः गुम्न गएको खण्डमा उनीहरू पुनः द्रुत रूपमा गरीबी सीमारेखा भित्र पर्न सक्छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://amp.dw.com/bn/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%85%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A5%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A4%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%AC/g-53382492|शीर्षक=বাংলাদেশের অর্থনীতিতে করোনার প্রভাব|वेबसाइट=amp.dw.com|पहुँचमिति=2020-05-30}}</ref> गैर-सरकारी सङ्गठन ब्र्याकद्वारा हालसालै गरिएको एक सर्वेक्षणमा यो पनि पाइएको थियो कि कोरोनाका कारण देशको निम्न वर्गको आयमा ७५% ले कमी आएको छ जबकि अत्यधिक गरीबी वा जसको दैनिक आय १६० रुपैयाँ भन्दा कम भएका मानिसहरूको सङ्ख्या ७०% ले वृद्धि भएको छ। === तैयारी पोशाक कारखाना === बङ्गलादेशको निर्यात आयको ८० प्रतिशत भन्दा बढी तैयार पोशाक क्षेत्रबाट प्राप्त हुन्छ। वाणिज्य मन्त्रालय तथा पोशाक कलकारखानाको परिचालक सङ्गठन बिजिएमइएका अनुसार तैयार परिधान क्षेत्रमा ४,००० भन्दा अधिक कपडा कारखानाहरूका लगभग ४५ लाख मानिसहरूलाई रोजगार दिँदै आएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bgmea.com.bd/home/pages/TradeInformation|शीर्षक=বাণিজ্য তথ্য|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=বিজিএমইএ|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=2020-05-27}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://mincom.gov.bd/site/page/cf298df3-7b13-4bdd-ba02-898ab65c2c62/%E0%A6%AC%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%B2|शीर्षक=বস্ত্রসেল|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=বাণিজ্য মন্ত্রণালয়|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=2020-05-27}}</ref> देशमा बन्दाबन्दीको स्थितिका कारण अधिकांश कलकारखाना पहिले देखिनै बन्द भैसकेका थिए जसको फलस्वरूप अधिकांश कारखानाका मालिकहरूले उक्त क्षेत्रमा कार्यरत श्रमिकहरूलाई तलब दिनबाट असमर्थ बनेका थिए। सरकारले यस क्षेत्रलाई पुनः सुचारू गर्नका लागि एक विशेष प्रोत्साहन राहतको घोषणा गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/economy/article/1650510/%E0%A6%AA%E0%A7%87%E0%A6%BE%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%95-%E0%A6%B0%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%A4%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BF%E0%A6%A4%E0%A7%87-%E0%A6%AC%E0%A7%9C-%E0%A6%A7%E0%A6%B8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A6%99%E0%A7%8D%E0%A6%95%E0%A6%BE|शीर्षक=পোশাক রপ্তানিতে বড় ধসের শঙ্কা|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-27}}</ref> कयौँ पोशाक कारखानाका मालिकहरूले आफ्ना कर्मचारीहरूलाई यस प्रकारको प्रोत्साहन राहतको पैसा तलबको रूपमा प्रदान गरेको थियो। समग्र स्थितिलाई ध्यानमा राख्दै केही कारखानाहरूलाई सतर्कता अपनाइ पुनः सुचारू गरिएको छ जसकारण तैयारी पोशाकको उत्पादनमा वृद्धि भएको थियो। कोरोना विषाणुको विश्वव्यापी प्रभावका कारण सबै देशहरूमा तैयारी पोशाहरूको मागमा कमी आएको थियो। ४ अप्रिल २०२० का दिन बीबीसी बाङ्लाद्वारा “করোনাভাইরাস: বাংলাদেশের গার্মেন্টস শিল্প টিকে থাকতে পারবে?” शीर्षकको एक प्रतिवेदन सार्वजनिक भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52150609|शीर्षक=করোনাভাইরাসের প্রকোপে বাংলাদেশের গার্মেন্টস শিল্প টিকে থাকতে পারবে?|अन्तिम=হোসেন|प्रथम=আকবর|मिति=2020-04-04|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-27|भाषा=বাংলা}}</ref> विशेषरूपबाट परिधान उद्योग पहिला देखिनै सङ्कटमा छ। बङ्गलादेशमा यस उद्योगको अस्तित्व युरोपेली तथा अमेरिकी बजारहरूमा निर्भर गर्दछ तर ती देशहरूमा कोरोना विषाणुको व्यापक फैलावटका कयौँ पश्चिमी खरिदारहरूले बङ्गलादेशबाट आफ्नो क्रयआदेशहरूलाई रद्द गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/economy/article/1657912/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%AC%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A7-%E0%A7%AA%E0%A7%A7%E0%A7%AF-%E0%A6%AA%E0%A7%8B%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A6%95-%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE|शीर्षक=করোনায় বন্ধ ४१९ পোশাক কারখানা|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-27}}</ref> सन् २०२० मे २१ का दिन आयोजित प्रथोम आलोको एक प्रतिवेदन अनुसार देशमा ४१९ पोशाक कारखानाहरू कोरोनाको प्रभावका कारण बन्द भएका थिए। विश्लेषकहरूको भनाइ अनुसार हालैदेखि प्रभावकारी कदम चाल्न नसकेको खण्डामा तैयारी पोशाक उद्योग घाटामा जान सक्छन्। ढाका विश्वविद्यालयको स्वास्थ्य्य अर्थशास्त्रका अधिवक्ता सैयद आब्दुफ हामिदको "अर्थतन्त्रमा कोरोनाको प्रभाव: हामीले के गर्ने" (“অর্থনীতিতে করোনার প্রভাব: আমাদের করণীয়”) नामक एक शोध प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको छ कि "विश्वव्यापी बजारमा तैयार कपडाहरूको माग अत्याधिक कमी हुन सक्छ" जसको फलस्वरूप बङ्गलादेशको निर्यात उन्मुख परिधान उद्योगलाई अधिक प्रतिस्पर्धाको सामना गर्न पर्न सक्छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.du.ac.bd/coronavirus/article_info/10|शीर्षक=অর্থনীতিতে করোনার প্রভাব: আমাদের করণীয়|अन्तिम=ড. সৈয়দ আব্দুল হামিদ|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=ঢাকা বিশ্ববিদ্যালয়|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=2020-05-27}}</ref> यस प्रतिस्पर्धामा अडिग रहनका लागि सरकारले घोषणा गरेको राहातलाई कार्यान्वयन गर्नु आवश्यक छ।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52405232|शीर्षक=করোনাভাইরাস: ঘুরে দাঁড়াতে পোশাক শিল্পকে এখনি যা করতে হবে|अन्तिम=পারভীন|प्रथम=শাহনাজ|मिति=2020-04-24|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-27|भाषा=বাংলা}}</ref> एक अन्य बीबीसी बाङ्ला प्रतिवेदनमा बङ्गलादेशको परिधान उद्योगलाई चालू गर्नका लागि चालिने कदमलाई उल्लेख गरिएको छ। === कृषि === विश्व बेङ्कका अनुसार बङ्गलादेशमा ८१% ग्रामीण मानिसहरूका लागि कृषि अहिले पनि आमदानीको मुख्य स्रोतको रूपमा रहेको छ।दुई तिहाई ग्रामीण परिवार कृषि तथा गैर-कृषि आय दुईमा निर्भर छन् भने सहरी क्षेत्रहरूमा बसोबास गर्नेहरू पनि ११ प्रतिशत सिधै कृषिसँग सम्बन्धित छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://samakal.com/editorial-comments/article/200419981/%25E0%25A6%2595%25E0%25A7%2583%25E0%25A6%25B7%25E0%25A6%2595-%25E0%25A6%2595%25E0%25A6%25BF-%25E0%25A6%258F%25E0%25A6%25AE%25E0%25A6%25A8-%25E0%25A6%25AA%25E0%25A7|शीर्षक=কৃষক কি এমন প্রণোদনা চেয়েছিল|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=সমকাল|भाषा=|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=2020-04-22}}</ref> सन् २०१३ को बङ्गलादेश श्रम बल सर्वेक्षणको अनुसार बङ्गलादेशमा कुल श्रम शक्तिको ४५.७ प्रतिशत कृषि क्षेत्रमा कार्यरत छन्। सन् २०२० जनवरीसम्म कृषि मन्त्रालयको तथ्याङ्क अनुसार बङ्गलादेश विश्वमा क्रमशः तरकारी, धान तथा आलु उत्पादनमा तेस्रो, चौथा र ८ औँ स्थान रहेको छ भने बङ्गलादेश माछामा ४औँ, आँपमा ७औँ, अम्बामा ८औँ र विश्वभरीमा १०औँ स्थानमा रहेको छ। बङ्गलादेशको कुल ग्राह्यस्थ उत्पादनमा कृषिको योगदान १६.६% रहेको छ। बङ्गलादेशको कृषि यान्त्रिकीकरण नीति सन् २०१९ ले कृषि सामग्रीको खरीदका लागि व्याज मुक्त ऋण प्रदान गरेको थियोे भने 'राष्ट्रिय कृषि विस्तार नीति सन् २०१९' ले यसलाई अन्तिम रूप दिने प्रक्रियामा रहेको छ। यस बाहेक लघु सिँचाई नीति, जैविक कृषि नीति तथा 'कृषि नीति सन् २०१९ मा केही महत्त्वपूर्ण व्यक्तिहरूलाई कृषि क्षेत्रको विस्तार तथा विकासका लागि तैयार गरिएको थियो। सरकारले किसानहरूकम लागि कुल ४९९ वटा कृषि सूचना तथन सञ्चार केन्द्रको स्थापना गरेको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://moa.gov.bd/site/news/9d6932a7-7c82-4429-9c95-a8b269b44498/%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A6%BF%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%B2%E0%A6%A4|शीर्षक=কৃষির সালতামামী|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=কৃষি মন্ত্রনালয়|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=}}</ref> बङ्गलादेशमा कृषिलाई यान्त्रिकीकरण गर्नका लागि सरकार कृषि सामग्रीको खरिदका लागि अनुदानको रूपमा ६० प्रतिशतको दरबाट किसानहरूका लागि र दक्षिणी तटीय क्षेत्रहरूमा अन्य क्षेत्रहरूका लागि ५० प्रतिशतको अनुदान दिँदै आएको छ। बङ्गलादेशमा कयौँ अर्थशास्त्रीहरूले पहिलेनै महामारी सङ्कट पछि कृषि उत्पादन बढाउनका लागि सुझाव दिएका छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.prothomalo.com/economy/article/1652191/%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%86%E0%A6%97%E0%A7%87-%E0%A6%AE%E0%A6%A8%E0%A7%8B%E0%A6%AF%E0%A7%8B%E0%A6%97-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%93%E0%A7%9F%E0%A6%BE-%E0%A6%A6%E0%A6%B0%E0%A6%95%E0%A6%BE%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A7%83%E0%A6%B7%E0%A6%BF-%E0%A6%96%E0%A6%BE%E0%A6%A4%E0%A7%87|शीर्षक=সবার আগে মনোযোগ দেওয়া দরকার কৃষি খাতে|मिति=2020-04-21|वेबसाइट=প্রথম আলো|पहुँचमिति=2020-04-22}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://thefinancialexpress.com.bd/trade/poor-agri-mechanisation-is-a-big-headache-1587525723|शीर्षक=Poor agri-mechanisation is a big headache|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=দ্যা ফাইনাইসিয়াল এক্সপ্রেস|भाषा=en|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=2020-04-22}}</ref> १३ अप्रिलका दिन राष्ट्रको नाममा सम्बोधन गर्दै बङ्गलादेशकी प्रधानमन्त्री शेख हासिनाले भनेकी थिइन् कि “यस्तो कठिन समयमा हामीले आफ्नो कृषि उत्पादन प्रणालीलाई बलियो गर्नको आवश्यकता उपाय अपनाउन पर्दछ। प्रधानमन्त्रीका अनुसार यस वर्ष किसानहरूका लागि सरकारले २ लाख मेट्रिक टन धान खरीद गर्नेछ र २०० करोड रुपैयाँ उपलब्ध गराउने छ जसकारण कृषकहरूले सजिलैसँग कृषि यन्त्र खरीद गर्न सक्छन्।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.banglanews24.com/national/news/bd/782789.details|शीर्षक=এই দুঃসময়ে কৃষি উৎপাদন আরও বাড়াতে হবে: প্রধানমন্ত্রী|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=বাংলানিউজ টুয়েন্টিফোর|भाषा=en|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=2020-04-22}}</ref> ==तथ्याङ्क== ===विभाग अनुसार सङ्क्रमण व्यक्तिहरूको तथ्याङ्क तथा प्रतिशत=== <!--কোন জেলা, বিভাগে কতজন আক্রান্ত তা যেভাবে যুক্ত করবেন: জেলাভিত্তিক প্রতিদিনের আক্রান্তের তথ্যগুলো, iedcr.gov.bd এর 'Distribution of confirmed cases in Bangladesh' অংশের pdf থেকে নিয়ে এই Template এ বসিয়ে দিন (https://bn.wikipedia.org/s/f3ho); (টেমপ্লেট:२०१९–२०२० করোনাভাইরাসের বৈশ্বিক মহামারী উপাত্ত/বাংলাদেশে বিভাগভিত্তিক আক্রান্তের ঘটনা)। তারিখ, সংখ্যা এবং তথ্যসূত্র সঠিকভাবে বসাবেন। দয়া করে পাঠককে বিভ্রান্তিতে ফেলবেন না। আর, বড় ধরনের কোন পরিবর্তনের পূর্বে এখানে আলোচনা করে নেবেন (https://bn.wikipedia.org/s/680) --> {| class="wikitable plainrowheaders sortable mw-collapsible" style="text-align:left; font-size:90%; width:100px; float:left; clear:left; margin:0px 0px 0.5em 1em;" ! colspan="4" |{{resize|95%|{{Nowrap|विभाग तथा जिल्लामा आधारित बङ्गलादेशमा कोभिड १९ महामारी}}}} |- ! rowspan="2" scope="col" |विभाग ! rowspan="2" |जिल्ला/महानगर ! colspan="2" |कुल सङ्क्रमित |- !{{Abbr|जिल्ला}} !{{Abbr|विभाग}} |- ! rowspan="14" scope="row" |'''ढाका''' !ढाका महानगर |--,--- |'''--,---'''<br />(-.-%) |- !ढाका (जिल्ला) |२,८५६ | rowspan="13" |'''-,---'''<br />(-.-%) |- !गाजीपुर |३,०८७ |- !किशोरगञ्ज |१,०८३ |- !मादारीपुर |६०८ |- !मानिकगञ्ज |१,८५६ |- !नारायनगञ्ज |४,७८८ |- !मुन्सिगञ्ज |१,८५६ |- !नरसिङ्दी |१,२५६ |- !राजबाडी |२४३ |- !फारिदपुर |१,४७९ |- !टाङ्गाइल |४७६ |- !शरीयतपुर |४१३ |- !गोलापगञ्ज |५२१ |- ! rowspan="11" scope="row" |'''चट्टोग्राम ''' !चट्टोग्राम (जिल्ला) |६,६९९ | rowspan="11" |'''-,---'''<br />(-.-%) |- !कक्सबाजार |२,२०४ |- !कुमिल्ला |२,९९४ |- !ब्राह्मनबाडिया |६१२ |- !खागोडाछोडी |१७१ |- !लक्षीपुर |६९३ |- !बान्दरबोन |२०० |- !राङ्गमाटि |२११ |- !नोयाखाली |१,८२८ |- !फेनी |६५३ |- !चाँदपुर |६५२ |- ! rowspan="4" scope="row" |'''सिलेट ''' !सिलेट (जिल्ला) |१,९४४ | rowspan="4" |'''---'''<br />(-.--%) |- !सुनामगञ्ज |७८८ |- !होबिगञ्ज |२७६ |- !मौलभीबाजार |२६५ |- ! rowspan="8" scope="row" |'''रङ्पुर''' !रङ्पुर (जिल्ला) |७८३ | rowspan="8" |'''---'''<br />(-.-%) |- !गाइबान्धा |२११ |- !नीलफामारी |२९८ |- !लालमनिरहाट |७६ |- !कुडिग्राम |१२० |- !दिनाजपुर |५०७ |- !पञ्चगढ |१२६ |- !ठाकुरगाँउ |१८० |- ! rowspan="10" scope="row" |'''खुलना''' !खुलना (जिल्ला) |१,२०६ | rowspan=10" |'''---'''<br />(-.-%) |- !जशोर |३७९ |- !बागेरहाट |११८ |- !नडाइल |१०६ |- !मागुरा |८२ |- !मेहेरपुर |४७ |- !सातखीरा |१०८ |- !झिनाइदह |१४८ |- !कुष्टिया |३९५ |- !चुयाडाङ्गा |१८९ |- ! rowspan="4" scope="row" |''' मयमनसिङ्ह ''' !मयमनसिङ्ह (जिल्ला) |१३९९ | rowspan="4" |'''---'''<br />(-.-%) |- !जामालपुर |५०३ |- !नेत्रकोना |४०१ |- !शेरपुर |२२० |- ! rowspan="6" scope="row" |'''बरिशाल''' !बरिशाल (जिल्ला) |१,२७५ | rowspan="6" |'''---'''<br />(-.-%) |- !भोला |२१४ |- !बरगुना |१६८ |- !पटुयाखाली |२९० |- !पिरोजपुर |१५५ |- !झालकाठि |१६६ |- ! rowspan="8" scope="row" |'''राजशाही''' !राजशाही (जिल्ला) |३५७ | rowspan="8" |'''---'''<br />(-.%) |- !जयपुरहाट |२५६ |- !पाबना |४०७ |- !चाँपाइननबाब |९४ |- !बगुडा |२,५१६ |- !नाटोर |१४८ |- !नउगाँ |२४० |- !सिराजगञ्ज |३०९ |- class="sortbottom" ! scope="col" |८ वटा विभागहरूमा कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या ! ! ! '''''--,--,- जना''''' |- ! colspan="4" |{{Small|'''२८ जुन २०२०; बिहान ८ बजेसम्म, आइइडिसिआरबाट पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार'''}}<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://docs.google.com/spreadsheets/d/e/2PACX-1vQgQAWwlQYF4XTxVT8sYP5wwqz_KxaWfVNQk9B0FlyPPpDphAIv1cRIMV4ve_1gNbewGjcbkKNpi3Wm/pub?gid=624602850&single=true&output=pdf|शीर्षक=२६শে জুন পর্যন্ত জেলাভিত্তিক কোভিড-१९ নিশ্চিত আক্রান্ত|अन्तिम=|প্রথমাংশ=|मिति=२६ जुन २०२०|प्रकाशक=আইইআরডিসি|पहुँचमिति=}}</ref> |} {{clear}} ===सङ्क्रमित तथा मृत्यु भएका मानिसहरूको तथ्याङ्क=== <!--প্রতিদিনের আক্রান্ত ও মৃত্যুর সংখ্যা যেভাবে যুক্ত করবেন: corona.gov.bd/press-release এ গিয়ে সর্বশেষ প্রকাশিত pdf টি থেকে তথ্য নিয়ে নিচে বসিয়ে দিন। मिति, সংখ্যা এবং তথ্যসূত্র সঠিকভাবে বসাবেন। দয়া করে পাঠককে বিভ্রান্তিতে ফেলবেন না। --> {| class="wikitable sortable" |+बङ्गलादेश स्वास्थ्य्य विभागका अनुसार सङ्क्रमण र मृत्यु भएका मानिसहरूको तथ्याङ्क <ref name=":20">{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/press-release|title=Corona Info Press Release|last=|first=|date=|website=Corona Info|language=bn|url-status=live|access-date=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200330210444/https://corona.gov.bd/press-release |date=2020-03-30 }}</ref> <!-- পাতাসমুহে যদিও তথ্যসূত্র দেওয়া আছে, তবুও অবশ্যই প্রতিটিকেই আলাদা আলাদা ভাবে তথ্যসূত্র দিতে হবে। কয়েক বছর পর এই वेबसाइटটি ('করোনা ইনফো') আর live না'ও থাকতে পারে তাই প্রত্যেকটি লিঙ্ককেই archive করা অতি আবশ্যিক দরকার। সরকারী রেফারেন্স, আইইডিসিআর এবং অন্যান্য pdf গুলোও archive করা দরকার--> ! ! colspan="4" |कुल सङ्ख्या ! colspan="4" |गत २४ घण्टामा ! rowspan="2" |टिप्पणी |- !मिति !कुल परीक्षण !कुल सङ्क्रमित !कुल मृतकको सङ्ख्या !कुल स्वास्थ्य्यलभ भएको सङ्ख्या !नयाँ परीक्षण गरिएको !नयाँ सङ्क्रमित !हालै मृत्यु भएको !हालै स्वास्थ्य्यलभ भएको |- |२०२०-०३-०७ |१११<ref>{{Cite web|url=https://matopath.com/2020/03/07/দেশে-যেকোনো-সময়-শনাক্ত-হত/|title=দেশে যেকোনো সময় শনাক্ত হতে পারে করোনা: আইইডিসিআর|last=newsupload|date=2020-03-07|website=মত ও পথ|access-date=2020-03-30}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |० |० |० | | |० | | |- |२०२०-०३-०८ |१११<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1643736|title=দেশে করোনাভাইরাসে আক্রান্ত ३ জন: আইইডিসিআর|date=2020-03-08|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |३ |० |० | | |० | | |- |२०२०-०३-०९ |१११<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1643906|title=দেশে নতুন কেউ করোনাভাইরাসে আক্রান্ত হননি: আইইডিসিআর|date=2020-03-09|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |३ |० |० | | |० | | |- |२०२०-०३-१० |१११<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1644044/|title=করোনায় আক্রান্ত ३ জনের অবস্থা স্থিতিশীল: আইইডিসিআর|date=2020-03-10|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |३ |० |० | | |० | | |- |२०२०-०३-११ |१४२<ref>{{Cite web|url=https://bdnews24.com/health/2020/03/11/two-bangladeshi-patients-recover-from-coronavirus-infection-no-new-cases-detected-iedcr|title=Two Bangladeshi patients recover from coronavirus infection, no new cases detected: IEDCR|last=Correspondent|first=Staff|last2=bdnews24.com|website=bdnews24.com|access-date=2020-03-30}}</ref> |३ |० |२ | | |० | | |- |२०२०-०३-१२ |१६३<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.dhakatribune.com/current-affairs/2020/03/12/coronavirus-10-people-in-isolation-4-quarantined-in-bangladesh|title=Coronavirus: 10 people in isolation, 4 quarantined in Bangladesh|date=|work=Dhaka Tribune|access-date=|url-status=live}}</ref> |३ |० |२ | | |० | | |- |२०२०-०३-१३ |१८७<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1644573/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%87-%E0%A6%B8%E0%A7%81%E0%A6%B8%E0%A7%8D%E0%A6%A5-%E0%A6%B9%E0%A7%9F%E0%A7%87-%E0%A7%A7-%E0%A6%9C%E0%A6%A8-%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%BF.|title=করোনায় নতুন আক্রান্ত নেই, সুস্থ হয়ে १ জন বাড়ি ফিরেছেন|website=প্রথম আলো|language=bn|access-date=2020-03-30}}</ref> |३ |० |२ | | |० | | |- |२०२०-०३-१४ |२११<ref>{{Cite news|last=|first=|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/dhaka/2020/03/14/iedcr-3rd-coronavirus-patient-now-tests-negative.|title=No coronavirus patients in Bangladesh now|date=|work=Dhaka Tribune|access-date=|url-status=live}}</ref> |५ |० |३ | | |० | | |- |२०२०-०३-१५ |२३१<ref>{{Cite magazine|url=https://www.indiatoday.in/world/story/coronavirus-outbreak-confirmed-cases-bangladesh-quarantined-isolation-1655755-2020-03-15|title=Coronavirus outbreak: 5 confirmed cases in Bangladesh, 2,314 in quarantined, 10 in isolation|last=Khokon|first=Sahidul Hasan|date=15 March 2020|magazine=India Today|language=en|access-date=2020-03-30}}</ref> |५ |० |३ | | |० | | |- |२०२०-०३-१६ |२४१<ref>{{Citation|title=আরও ३ করোনা রোগী শনাক্ত ; দুজন শিশু, একজন নারী {{!}} COVID19|url=https://www.youtube.com/watch?v=qAvsk-0lbVo|publisher=Jamuna TV|access-date=2020-03-30|via=YouTube}}</ref> |८ |० |३ | | |० |० | |- |२०२०-०३-१७ |२७७<ref>{{Cite web|url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2020/03/17/2-more-coronavirus-cases-confirmed-in-bangladesh|title=2 more coronavirus cases confirmed in Bangladesh|date=2020-03-17|website=Dhaka Tribune|access-date=2020-03-30}}</ref> |१० |० |२ | | |० |० | |- |२०२०-०३-१८<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/60086ac207ba1c5ed4b9b7bbea3bb832.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন १८ মার্চ|date=2020-03-18|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093443/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/60086ac207ba1c5ed4b9b7bbea3bb832.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |३५१ |१४ |१ |३ |१० |४ |१ |१ | |- |२०२०-०३-१९<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_19.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন १९ মার্চ|date=2020-03-19|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093447/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_19.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |३९७ |१७ |१ |३ |४६ |३ |० |० | २ जना पुरुषहरू इतालीबाट फर्किएका थिए भने एक महिला सोही एक पुरुषको परिवार सदस्य थिइन्। |- |२०२०-०३-२०<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_20.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २० মার্চ|date=2020-03-20|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093501/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_20.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |४३३ |२० |१ |३ |३६ |३ |० |० | |- |२०२०-०३-२१<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_21.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २१ মার্চ|date=2020-03-21|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093451/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_21.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |४३३* (टिप्पणी हेर्नुहोस्) |२४ |२ |३ |३६* (टिप्पणी हेर्नुहोस्) |४ |१ |२ | पहिलो सङ्क्रमण समुदायद्वारा फैलिएको थियो भने * २० र २१ को आधिकारिक विज्ञप्तिमा एकै गणना दोहोरिएको थियो जुन एक सम्भावित लेखन त्रुटि रहेको थियो। |- |२०२०-०३-२२ |५६४<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_22.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २२মার্চ|date=2020-03-22|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093434/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_22.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |२७ |२ |५ |२७ |३ |० |० |एक चिकित्सक सङ्क्रमित भएका थिए जसले २० मार्चका दिन कोभिड १९ का कारण मृत्यु भएका एक व्यक्तिको उपचार गरेका थिए। |- |२०२०-०३-२३<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_23.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २३ মার্চ|date=2020-03-23|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093432/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_23.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |६२० |३३ |३ |५ |५६ |६ |१ |० |३ जना पुरुष, ३ जना महिला ; २३ जना स्वास्थ्य्यकर्मी, २ जना भारत तथा बहराइनबाट आएका थिए। |- |२०२०-०३-२४<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_24.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २४ মার্চ|date=2020-03-24|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093322/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_24.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |७१२ |३९ |४ |५ |९२ |५ |१ |० | |- |२०२०-०३-२५ |७९४<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_25.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २५ মার্চ|date=2020-03-25|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093321/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_25.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |३९ |५ |५ |८२ |० |१ |६ | |- |२०२०-०३-२६ |९२०<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/HZo4rLvzls6c9JsVjQ7i.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २६ মার্চ|date=2020-03-26|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093453/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/HZo4rLvzls6c9JsVjQ7i.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |४४ |५ |११ |१२६ |५ |० |० | |- |२०२०-०३-२७ |१,०२६<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/JUSGdNH7XSCjl9BosKD2.docx|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २७ মার্চ|date=2020-03-27|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093430/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/JUSGdNH7XSCjl9BosKD2.docx |date=2020-06-16 }}</ref> |४८ |५ |११ |१०६ |३ |० |० | |- |२०२०-०३-२८ |१,०७६<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/2LfvWgTMitNdMPNMeexk.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २८ মার্চ|date=2020-03-28|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616093442/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/2LfvWgTMitNdMPNMeexk.pdf |date=2020-06-16 }}</ref> |४८ |५ |१५ |४७ |० |० |४ | |- |२०२०-०३-२९ <ref>{{Cite web|url= https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1647619|title=করোনায় নতুন কেউ শনাক্ত হয়নি: আইইডিসিআর|date=2020-03-29|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |१,१८५<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_29.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २९ মার্চ|date=2020-03-29|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183706/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/press-release_2020_03_29.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |४८ |५ |१५ |१०९ |० |० |० | |- |२०२०-०३-३०<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1647619|title=করোনায় নতুন কেউ শনাক্ত হয়নি: আইইডিসিআর|date=2020-03-30|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |१,३३८<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/Press%20Release%20COVID-19,%2030%20March%202020%20From%20Integrated%20Control%20Room%20DGHS.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন ३० মার্চ|date=2020-03-30|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200909150811/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/Press%20Release%20COVID-19,%2030%20March%202020%20From%20Integrated%20Control%20Room%20DGHS.pdf |date=2020-09-09 }}</ref> |४९ |५ |१९ |१५३ |१ |० |४ | |- |२०२०-०३-३१<ref>{{Cite web|url=https://www.banglatribune.com/national/news/616356/|title=নতুন করে আরও २ জন করোনায় আক্রান্ত|date=2020-03-31|website=বাংলা ট্রিবিউন |access-date=2020-04-09}}</ref> |१,६०२<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/Press%20Release%20COVID-19,%2031%20March%202020%20From%20Integrated%20Control%20Room%20DGHS.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন ३१ মার্চ|date=2020-03-31|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200909150811/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/March2020/Press%20Release%20COVID-19,%2031%20March%202020%20From%20Integrated%20Control%20Room%20DGHS.pdf |date=2020-09-09 }}</ref> |५१ |५ |२५ |१४० |२ |० |६ | |- |२०२०-०४-०१<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1648150|title=করোনাভাইরাসে দেশে আরও একজনের মৃত্যু: স্বাস্থ্যমন্ত্রী|date=2020-04-01|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |१,७५९<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/kOC6nMP9sos4LWN88J2a.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন १ এপ্রিল|date=2020-04-01|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183723/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/kOC6nMP9sos4LWN88J2a.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |५४ |६ |२६ |१५७ |१ |१ |१ | |- |२०२०-०४-०२<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1648329/|title=শনাক্ত নতুন আরও २, মৃত্যু নেই: আইইডিসিআর|date=2020-04-01|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |१,९०६<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/7f4iac3NdV8lgEekxYYl.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন २ এপ্রিল|date=2020-04-02|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183716/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/7f4iac3NdV8lgEekxYYl.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |५६ |६ |२६ |१४१ |२ |० |० | |- |२०२०-०४-०३<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1648535|title=দেশে করোনাভাইরাসে নতুন শনাক্ত ५ জন: স্বাস্থ্যমন্ত্রী|date=2020-04-01|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |२,११३<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/j1KhyPM0QcN49fTIS2gJ.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন ३ এপ্রিল|date=2020-04-03|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183711/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/j1KhyPM0QcN49fTIS2gJ.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |६१ |६ |२६ |२०३ |५ |० |० | |- |२०२०-०४-०४<ref name="নতুন করে ९ জনের করোনা, মৃত २">{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1648695|title=নতুন করে ९ জনের করোনা, মৃত २|date=2020-04-01|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |२,५४७<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/1vVdpUTpSOZtMT1F3uL2.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন ४ এপ্রিল|date=2020-04-04|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183736/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/1vVdpUTpSOZtMT1F3uL2.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |७० |८ |३० |४३४ |९ |२ |४ | |- |२०२०-०४-०५<ref>{{Cite web|url=https://www.banglatribune.com/national/news/617089|title=করোনায় আরও একজনের মৃত্যু, নতুন রোগী १८date=2020-03-31|website=বাংলা ট্রিবিউন |access-date=2020-04-09}}</ref> |२,९१४<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/b7bd7efcf54e74254fe018e2a6343894.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন ५ এপ্রিল|date=2020-04-05|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183719/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/b7bd7efcf54e74254fe018e2a6343894.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |८८ |९ |३३ |३६७ |१८ |१ |३ | |- |२०२०-०४-०६<ref name="নতুন করে ९ জনের করোনা, মৃত २"/> |३,६१०<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/FGFfdR5iayUr3KzyciyQ.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন ६ এপ্রিল|date=2020-04-06|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407003916/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/FGFfdR5iayUr3KzyciyQ.pdf |date=2020-04-07 }}</ref> |१६४ |१७ |३३ |४६८ |४१ |५ |० | |- |२०२०-०४-०७<ref name="নতুন করে ९ জনের করোনা, মৃত २"/> |४,२८९<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/FGFfdR5iayUr3KzyciyQ.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন ७ এপ্রিল|date=2020-04-07|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200407003916/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/FGFfdR5iayUr3KzyciyQ.pdf |date=2020-04-07 }}</ref> |१६४ |१७ |३३ |७९२ |४१ |५ |० | |- |२०२०-०४-०८<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1649492/|title=२४ ঘণ্টায় ५४ জনের করোনা শনাক্ত, মৃত ३|date=2020-04-08|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |५,१६४<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/0r9eHpWrRxYfYTXmE4WG.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন ८ এপ্রিল|date=2020-04-08|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183708/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/0r9eHpWrRxYfYTXmE4WG.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |२१८ |२० |३३ |९८१ |५४ |३ |० | |- |२०२०-०४-०९<ref name="এক দিনেই শনাক্ত ११२, মৃত १">{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1649711|title=এক দিনেই শনাক্ত ११२, মৃত १|date=2020-04-09|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-09}}</ref> |६,१७५<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/550da0551e1a0dda9c5efd2172605cd8.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন ९ এপ্রিল|date=2020-04-09|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183707/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/550da0551e1a0dda9c5efd2172605cd8.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |३३० |२१ |३३ |९०५ |११२ |१ |० | |- |२०२०-०४-१०<ref name="এক দিনেই শনাক্ত ११२, মৃত १"/> | ७,३५९<ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/cb4de32a87cb26aba3de6d942183594a.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন १० এপ্রিল|date=2020-04-10|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183712/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/cb4de32a87cb26aba3de6d942183594a.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |४२४ |२७ |३३ |१,१८४ |९४ |६ |० | |- |२०२०-०४-११<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1649711|title=२४ ঘণ্টায় নতুন শনাক্ত ५८, মৃত্যু ३|date=2020-04-11|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-11}}</ref> |८,३१३ |४८२ |३० |३६ |९५४ |५८ |३ |३ | |- |२०२०-०४-१२<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1650300/দেশে-গত-२४-ঘণ্টায়-সবচেয়ে-বেশি-করোনা-রোগী-শনাক্ত|title=দেশে গত २४ ঘণ্টায় সবচেয়ে বেশি করোনা রোগী শনাক্ত|date=2020-04-12|website=প্রথম আলো|access-date=2020-04-12}}</ref> |९,६५३ <ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/1m8jcUtEl21LKnpf3hur.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন १२ এপ্রিল|date=2020-04-12|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-12}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200412183722/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/1m8jcUtEl21LKnpf3hur.pdf |date=2020-04-12 }}</ref> |६२१ |३४ |३९ |१,३४० |१३९ |४ |३ | |- |२०२०-०४-१३<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1650547/বেড়েছে-পরীক্ষা-বেড়েছে-করোনা-শনাক্ত-মৃত্যু-५-জনের|title=করোনা: বেড়েছে পরীক্ষা, বেড়েছে করোনা শনাক্ত, মৃত্যু ५ জনের|date=2020-04-13|website=prothomalo.com/|access-date=2020-04-13}}</ref> |११,२२३ <ref>{{Cite web|url=https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/trtJN3TDiBWTy6Q1RCqW.pdf|title=স্বাস্থ্য অধিদপ্তরের স্বাস্থ্য বুলেটিন १३ এপ্রিল|date=2020-04-13|website=করোনা বাংলাদেশ|access-date=2020-04-13}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200909150813/https://corona.gov.bd/storage/press-releases/April2020/trtJN3TDiBWTy6Q1RCqW.pdf |date=2020-09-09 }}</ref> |८०३ |३९ |४२ |१,५७० |१८२ |५ |३ | |- |२०२०-०४-१४<ref>{{Cite web|url=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1650773/দেশে-করোনা-শনাক্ত-হাজার-ছাড়াল|title=দেশে করোনা শনাক্ত হাজার ছাড়াল|date=2020-04-14|website=prothomalo.com/|access-date=2020-04-14}}</ref> |१३,१२८ |१,०१२ |४६ |४२ |१,९०५ |२०९ |७ |० | |- |२०२०-०४-१५<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/bengali/news-52291517|title=করোনাভাইরাস: বাংলাদেশে মৃত্যুর সংখ্যা ५० ছুঁয়েছে, শনাক্ত আরো २१९ জন|date=2020-04-15|website=bbc.com|access-date=2020-04-15}}</ref> |१४,८६८ |१,२३१ |५० |४९ |१,७४० |२१९ |४ |७ | |- |२०२०-०४-१६<ref>{{Cite web|url=https://desh.tv/national/details/56541-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A7%8B-%E0%A7%A7%E0%A7%A6-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81,-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%A9%E0%A7%AA%E0%A7%A7|title=দেশে করোনায় আরো १० মৃত্যু, নতুন আক্রান্ত ३४१|date=2020-04-16|website=desh.tv|access-date=2020-04-16}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611112026/https://desh.tv/national/details/56541-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%86%E0%A6%B0%E0%A7%8B-%E0%A7%A7%E0%A7%A6-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81,-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%A9%E0%A7%AA%E0%A7%A7 |date=2020-06-11 }}</ref> |१६,९८७ |१,५७२ |६० |४९ |२,०१९ |३४१ |१० | | |- |२०२०-०४-१७<ref>{{Cite web|url=https://bengali.nenow.in/uncategorized/bangladesh-corona-10/|title=বাংলাদেশে २४ ঘন্টায় করোনা আক্রান্ত २६६ জন!|date=2020-04-17|website=nenow.in|access-date=2020-04-17}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210129162013/https://bengali.nenow.in/uncategorized/bangladesh-corona-10/ |date=2021-01-29 }}</ref> |१९,०७७ |१,८३८ |७५ |५८ |२,१९० |२६६ |१५ |९ | |- |२०२०-०४-१८<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/bengali/news-52335969|title=করোনাভাইরাস: গত २४ ঘণ্টায় বাংলাদেশে নতুন শনাক্ত ३०६ জন, মৃত্যু হয়েছে ९ জনের|date=2020-04-18 |website=BBC|access-date=2020-04-18}}</ref> |२१,१९१ |२,१४४ |८४ |६६ |२,११४ |३०६ |९ |८ | |- |२०२०-०४-१९<ref>{{Cite web |url=https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1748748 |title=করোনাভাইরাস: মৃত্যু বেড়ে ९१, আক্রান্ত २४५६ |website=bdnews24.com |access-date=१९ এপ্রিল २०२० }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200429215356/https://m.bdnews24.com/bn/detail/bangladesh/1748748 |date=2020-04-29 }}</ref> |२३,८२५ |२,४५६ |९१ |७५ |२,६३४ |३१२ |७ |९ | |- |२०२०-०४-२०<ref>{{Cite web|url=https://m.dailyinqilab.com/article/285003/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A7%9F-%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A7%87-%E0%A7%A7%E0%A7%A6%E0%A7%A6-%E0%A6%9B%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B8%E0%A6%82%E0%A6%96%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE-%E0%A6%A8%E0%A6%A4%E0%A7%81%E0%A6%A8-%E0%A6%86%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%AA%E0%A7%AF%E0%A7%A8 |title=করোনায় দেশে १०० ছাড়াল মৃত্যুর সংখ্যা, নতুন আক্রান্ত ४९२ |website=দৈনিক ইনকিলাব |access-date=२० এপ্রিল २०२०}}</ref> |२६,६०४ |२,९४८ |१०१ |८५ |२,७७९ |४९२ |१० |१० |कोरोनाका कारण मृत्युहुनेहरूको सङ्ख्या १०० नाघेको थियो। |- |२०२०-०४-२१<ref name="bbc.com"/> |२९,५७८ |३,३८२ |११० |८७ |२,९७४ |४३४ |९ |२ | |- |२०२०-०४-२२<ref name="ReferenceA"/> |३२,६७४ |३,७७२ |१२० |९२ |३,०९६ |३९० |१० |५ | |- |२०२०-०४-२३ |३६,०९० |४,१८६ |१२७ |१०८ |३,४१६ |४१४ |७ |१६ | |- |२०२०-०४-२४ |३९,७७६ |४,६८९ |१३१ |११२ |३,६८६ |५०३ |४ |४ | |- |२०२०-०४-२५ |४३,११३ |४,९९८ |१४० |११३ |३,३३७ |३०९ |९ |१ | |- |२०२०-०४-२६ |४६,५८९ |५,४१६ |१४५ |१२२ |३,४७६ |४१८ |५ |९ |कोरोना सङ्क्रमितको सङ्ख्या ५,००० नाघेको थियो। |- |२०२०-०४-२७ |५०,४०१ |५,९१३ |१५२ |१३१ |३,८१२ |४९७ |७ |९ | |- |२०२०-०४-२८ |५४,७३३ |६,४६२ |१५५ |१३९ |४,३३२ |५४९ |३ |८ | |- |२०२०-०४-२९ |५९,७०१ |७,१०३ |१६३ |१५० |५,९६८ |६४१ |८ |११ | |- |२०२०-०४-३० |६४,६६६ |७,६६७ |१६८ |१६० |५,९६५ |५६४ |५ |१० | |- |२०२०-०५-०१<ref name=":13">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1654060/%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B6%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A7%AE%E0%A7%A6%E0%A7%A6%E0%A7%A6-%E0%A6%9B%E0%A6%BE%E0%A7%9C%E0%A6%BE%E0%A6%B2-%E0%A6%AE%E0%A7%83%E0%A6%A4%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A7%81-%E0%A7%A7%E0%A7%AD%E0%A7%A6|शीर्षक=করোনা শনাক্ত ८००० ছাড়াল, মৃত্যু १७०|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=bn|पहुँचमिति=2020-05-01}}</ref> |७०,२३९ |८,२३८ |१७० |१७४ |५,५७३ |५७१ |२ |१४ | |- |२०२०-०५-०२ |७६,०६६ |८,७९० |१७५ |१७७ |५,८२७ |५५२ |५ |३ | |- |२०२०-०५-०३<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.prothomalo.com/bangladesh/article/1654385/%E0%A7%A8%E0%A7%AA-%E0%A6%98%E0%A6%A3%E0%A7%8D%E0%A6%9F%E0%A6%BE%E0%A6%AF%E0%A6%BC-%E0%A6%B8%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%9A%E0%A7%8D%E0%A6%9A-%E0%A7%AC%E0%A7%AC%E0%A7%AB-%E0%A6%9C%E0%A6%A8%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A6%B0%E0%A7%8B%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B6%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4|शीर्षक=२४ ঘণ্টায় সর্বোচ্চ ६६५ জনের করোনা শনাক্ত|वेबसाइट=প্রথম আলো|भाषा=bn|पहुँचमिति=2020-05-03}}</ref> |८१,४३४ |९,४५५ |१७७ |१,०६३ |५,३६८ |६६५ |२ |८८६ |२४ घण्टामा उल्लेख्य रूपमा कोरोना सङ्क्रमितहरूको स्वास्थ्य्यलाभ भएको थियो। |- |२०२०-०५-०४ |८७,६९४ |१०,१४३ |१८२ |१,२०९ |६,२६० |६८८ |५ |१४६ |देशभरि कोरोना सङ्क्रमणको सङ्ख्या २०,००० नाघेको थियो। |- |२०२०-०५-०५<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52542734|शीर्षक=বাংলাদেশে একদিনে কোভিড-१९ আক্রান্তের সংখ্যা প্রায় ८००|मिति=2020-05-05|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-05|भाषा=bn}}</ref> |९३,४०५ |१०,९२९ |१८३ |१,४०२ |५,७११ |७८६ |१ |१९३ | |- |२०२०-०५-०६ |९९,६४६ |११,७१९ |१८६ |१,७७९ |६,२४१ |७९० |३ |३७७ | |- |२०२०-०५-०७ <ref>https://en.somoynews.tv/7765/news/Bangladesh-reports-706-more-Covid-19-cases {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200728225316/https://en.somoynews.tv/7765/news/Bangladesh-reports-706-more-Covid-19-cases |date=2020-07-28 }}</ref> |१,०५,५१३ |१२,४२५ |१९९ |१,९०९ |५,८६७ |७०६ |१३ |१३० | |- |२०२०-०५-०८ |१,११,४५४ |१३,१४५ |२०६ |२,१०० |५,९४१ |७०९ |७ |१९१ |कोरोनाका कारण मृत्युहुनेहरूको सङ्ख्या ३०० नाघेको थियो। |- |२०२०-०५-०९ |१,१६,९१९ |१३,७७० |२१४ |२,४१४ |५,५१८ |६३६ |८ |३१३ | |- |२०२०-०५-१० <ref>https://en.somoynews.tv/7850/news/Bangladesh-sees-sharpest-rise-in-coronavirus-cases{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |१,२२,६५७ |१४,६५७ |२२८ |२,६५० |५,७३८ |८८७ |१४ |२३६ | |- |२०२०-०५-११<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.bbc.com/bengali/news-52614760|शीर्षक=করোনাভাইরাস: এই প্রথম বাংলাদেশে শনাক্ত হাজার ছাড়ালো|मिति=2020-05-11|कार्य=BBC News বাংলা|पहुँचमिति=2020-05-11|भाषा=bn}}</ref> |१,२९,८६५ |१५,६९१ |२३९ |२,९०२ |७,२०८ |१,०३४ |११ |२५२ |पछिल्लो २४ घण्टामा १००० भन्दा बढी सङ्क्रमितहरू भेटिएका थिए। |- |२०२०-०५-१२ <ref>https://en.somoynews.tv/7898/news/Coronavirus-cases-surge-by-969-in-Bangladesh-total-16660{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |१,३६,६३८ |१६,६६० |२५० |३,१४७ |६,७७३ |९६९ |११ |२४५ | |- |२०२०-०५-१३ <ref>https://en.somoynews.tv/7920/news/Coronavirus-Bangladesh-sees-deadliest-day{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |१,४४,५३८ |१७,८२२ |२६९ |३,३६१ |७,९९० |१,१६२ |१९ |२१४ | |- |२०२०-०५-१४ <ref>https://en.somoynews.tv/7945/news/Bangladesh-reports-14-more-coronavirus-deaths-1041-new-cases{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |१,५१,९३० |१८,८६३ |२८३ |३,६०३ |७,३९२ |१,०४१ |१४ |२४२ | |- |२०२०-०५-१५ <ref>https://en.somoynews.tv/7972/news/Bangladesh-reports-highest-1202-coronavirus-cases{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |१,६०,५१२ |२०,०६५ |२९८ |३,८८२ |८,५८२ |१,२०२ |१५ |२७९ |कोरोना सङ्क्रमणको सङ्ख्या २०,००० नाघेको थियो। |- |२०२०-०५-१६ <ref>https://en.somoynews.tv/7997/news/angladesh-reports-16-coronavirus-deaths-930-new-cases{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |१,६७,११४ |२०,९९५ |३१४ |४,११७ |६,६०२ |९३० |१६ |२३५ |मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ३०० नाघेको थियो। |- |२०२०-०५-१७ <ref>https://en.somoynews.tv/8026/news/Bangladesh-reports-highest-1273-coronavirus-cases {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611112015/https://en.somoynews.tv/8026/news/Bangladesh-reports-highest-1273-coronavirus-cases |date=2020-06-11 }}</ref> |१,७५,२२८ |२२,२६८ |३२८ |४,३७३ |८,११४ |१,२७३ |१४ |२५६ | |- |२०२०-०५-१८ <ref>https://en.somoynews.tv/8052/news/Coronavirus-Bangladesh-sees-deadliest-day-1 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611112017/https://en.somoynews.tv/8052/news/Coronavirus-Bangladesh-sees-deadliest-day-1 |date=2020-06-11 }}</ref> |१,८५,०८६ |२३,८७० |३४९ |४,५८५ |९,८५८ |१,६०२ |२१ |२१२ | |- |२०२०-०५-१९ <ref>https://en.somoynews.tv/8081/news/Coronavirus-Bangladesh-confirms-21-more-deaths-1251-new-cases-2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611112106/https://en.somoynews.tv/8081/news/Coronavirus-Bangladesh-confirms-21-more-deaths-1251-new-cases-2 |date=2020-06-11 }}</ref> |१,९३,६४५ |२५,१२१ |३७० |४,९९३ |८,५५९ |१,२५१ |२१ |४०८ | |- |२०२०-०५-२० <ref>https://en.somoynews.tv/8104/news/Coronavirus-cases-in-Bangladesh-see-biggest-jump-by-1617 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611112020/https://en.somoynews.tv/8104/news/Coronavirus-cases-in-Bangladesh-see-biggest-jump-by-1617 |date=2020-06-11 }}</ref> |२,०३,८५२ |२६,७३८ |३८६ |५,२०७ |१०,२०७ |१,६१७ |१६ |२१४ | |- |२०२०-०५-२१ <ref>https://en.somoynews.tv/8135/news/Bangladesh-sees-highest-daily-rise-in-cases-deaths{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |२,१४,११४ |२८,५११ |४०८ |५,६०२ |१०,२६२ |१,७७३ |२२ |३९५ | |- |२०२०-०५-२२ <ref>https://en.somoynews.tv/8162/news/Bangladesh%E2%80%99s-daily-virus-death-toll-hits-record-high {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611112021/https://en.somoynews.tv/8162/news/Bangladesh%E2%80%99s-daily-virus-death-toll-hits-record-high |date=2020-06-11 }}</ref> |२,२३,८४१ |३०,२०५ |४३२ |६,१९० |९,७२७ |१,६९४ |२४ |५८८ |कोरोनाका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ४०० नाघेको थियो। |- |२०२०-०५-२३ <ref>https://en.somoynews.tv/8193/news/Bangladesh-sees-highest-rise-in-coronavirus-cases {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611112015/https://en.somoynews.tv/8193/news/Bangladesh-sees-highest-rise-in-coronavirus-cases |date=2020-06-11 }}</ref> |२,३४,६७५ |३२,०७८ |४५२ |६,४८६ |१०,८३४ |१,८७३ |२० |२९६ | |- |२०२०-०५-२४ <ref>https://en.somoynews.tv/8224/news/Bangladesh-reports-record-28-deaths-from-coronavirus-in-24-hours {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611112042/https://en.somoynews.tv/8224/news/Bangladesh-reports-record-28-deaths-from-coronavirus-in-24-hours |date=2020-06-11 }}</ref> |२,४३,५८३ |३३,६१० |४८० |६,९०१ |८,९०८ |१,५३२ |२८ |४१५ | |- |२०२०-०५-२५<ref>https://en.somoynews.tv/8252/news/Bangladesh-sees-highest-rise-in-coronavirus-cases-1{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |२,५३,०३४ |३५,५८५ |५०१ |७,३३४ |९,४५१ |१,९७५ |२१ |४३३ |कोरोनाका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ५०० नाघेको थियो। |- |२०२०-०५-२६<ref>https://en.somoynews.tv/8274/news/Bangladesh-confirms-21-more-coronavirus-deaths-1166-new-cases {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611112024/https://en.somoynews.tv/8274/news/Bangladesh-confirms-21-more-coronavirus-deaths-1166-new-cases |date=2020-06-11 }}</ref> |२,५८,५५० |३६,७५१ |५२२ |७,५७९ |५,५१६ |१,१६६ |२१ |२४५ | |- |२०२०-०५-२७ |२,६६,४५६ |३८,२९२ |५४४ |७,९२५ |७,९०६ |१,५४१ |२२ |३४६ | |- |२०२०-०५-२८ |२,७५,७७६ |४०,३२१ |५५९ |८,४२५ |९,३२० |२,०२९ |१५ |५०० | |- |२०२०-०५-२९ |२,८७,०६७ |४२,८४४ |५८२ |९,०१५ |११,२९१ |२,५२३ |२३ |५९० | |- |२०२०-०५-३० |२,९७,०५४ |४४,६०८ |६१० |९,३७५ |९,९८७ |१,७६४ |२८ |३६० |कोरोनाका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ६०० नाघेको थियो। |- |२०२०-०५-३१ |३,०८,९३० |४७,१५३ |६५० |९,७८१ |११,८७६ |२,५४५ |४० |४०६ | |- |२०२०-०६-०१ |३,२०,९६९ |४९,५३४ |६७२ |१०,५९७ |१२,०३९ |२,३८१ |२२ |८१६ | |- |२०२०-०६-०२ |३,३३,०७३ |५२,४४५ |७०९ |११,१२० |१२,१०४ |२,९११ |३७ |५२३ |कोरोना सङ्क्रमितको सङ्ख्या ५०,००० तथा मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या ७०० नाघेको थियो। |- |२०२०-०६-०३ |३,४५,५८३ |५५,१४० |७४६ |११,५९० |१२,५१० |२,६९५ |३७ |४७० | |- |२०२०-०६-०४ |३,५८,२७७ |५७,५६३ |७८१ |१२,१६१ |१२,६९४ |२,४२३ |३५ |५७१ | |- |२०२०-०६-०५ |३,७२,३६५ |६०,३९१ |८११ |१२,८०४ |१४,०८८ |२,८२८ |३० |६४३ | |- |२०२०-०६-०६ <ref>https://en.somoynews.tv/8583/news/Coronavirus-cases-surge-by-2635-in-Bangladesh {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200607035808/https://en.somoynews.tv/8583/news/Coronavirus-cases-surge-by-2635-in-Bangladesh |date=2020-06-07 }}</ref> |३,८४,८५१ |६३,०२६ |८४६ |१३,३२५ |१२,४८६ |२,६३५ |३५ |५२१ | |- |२०२०-०६-०७ |३,९७,९८७ |६५,७६९ |८८८ |१३,९०३ |१३,१३६ |२,७४३ |४२ |५७८ | |- |२०२०-०६-०८ |४,१०,९३१ |६८,५०४ |९३० |१४,५६० |१२,९४४ |२,७३५ |४२ |६५७ | |- |२०२०-०६-०९ |४,२५,५९५ |७१,६७५ |९७५ |१५,३३७ |१४,६६४ |३,१७१ |४५ |७७७ |पछिल्लो २४ घण्टामा ३००० भन्दा बढी सङ्क्रमितहरू देशको विभिन्न स्थानहरूमा भेटाएका थिए। |- |२०२०-०६-१० |४,४१,९५८ |७४,८६५ |१,०१२ |१५,८९९ |१५,९६५ |३,१९० |३७ |५६३ |कोरोनाका कारण मृत्यु हुनेहरूको सङ्ख्या १,००० नाघेको थियो। |- |२०२०-०६-११ <ref>https://en.somoynews.tv/8732/news/Bangladesh-confirms-3187-new-coronavirus-cases-37-more-deaths {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200615051108/https://en.somoynews.tv/8732/news/Bangladesh-confirms-3187-new-coronavirus-cases-37-more-deaths |date=2020-06-15 }}</ref> |४,५७,३३२ |७८,०५२ |१,०४९ |१६,७४७ |१५,७७२ |३,१८७ |३७ |८४८ | |- |२०२०-०६-१२ <ref>https://en.somoynews.tv/8762/news/Bangladesh-records-biggest-jump-in-coronavirus-cases-deaths-yet {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200614184936/https://en.somoynews.tv/8762/news/Bangladesh-records-biggest-jump-in-coronavirus-cases-deaths-yet |date=2020-06-14 }}</ref> |४,७३,३२२ |८१,५२३ |१,०९५ |१७,२४९ |१५,९९० |३,४७१ |४६ |५०२ | |- |२०२०-०६-१३ |४,८९,९६० |८४,३७९ |१,१३९ |१७,८३७ |१६,६३८ |२,८५६ |३३ |५७८ |- |२०२०-०६-१४ |५,०४,४६५ |८७,५२० |१,१७१ |१८,७३० |१४,५०५ |३,१४१ |३२ |९०२ | |- |२०२०-०६-१५ |५,१९,५०३ |९०,६१९ |१,२०९ |३४,०२७ |१५,०३८ |३,०९९ |३८ |१५,२९७ |कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या १२०० भन्दा बढी पुगेको थियो। |- |२०२०-०६-१६ |५,३६,७१७ |९४,४८१ |१,२६२ |३६,२६४ |१७,२१४ |३,८६२ |५३ |२,२३७ | |- |२०२०-०६-१७ |५,५४,२४४ |९८,४८९ |१,३०५ |३८,१८९ |१७,५२७ |४,००८ |५३ |१,९२५ | |- |२०२०-०६-१८ |५,७०,५०३ |१,०२,२९२ |१,३४३ |४०,१६४ |१६,२५९ |३,८०३ |३८ |१,९७५ |देशमा कोरोना सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या १ लाख भन्दा बढी पुगेको थियो। |- |२०२०-०६-१९ |५,८५,५४८ |१,०५,५३५ |१,३८८ |४२,९४५ |१५,०४५ |३,२४३ |४५ |२,७८१ | |- |२०२०-०६-२० <ref>https://en.somoynews.tv/9008/news/Bangladesh%E2%80%99s-coronavirus-cases-leap-by-3240 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200623100516/https://en.somoynews.tv/9008/news/Bangladesh%E2%80%99s-coronavirus-cases-leap-by-3240 |date=2020-06-23 }}</ref> |५,९९,५७९ |१,०८,७७५ |१,४२५ |४३,९९३ |१४,०३१ |३,२४० |३७ |१,०४८ | |- |२०२०-०६-२१ <ref>https://en.somoynews.tv/9035/news/Bangladesh-reports-3531-more-coronavirus-cases-39-new-deaths{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |६,१५,१६४ |१,१२,३०६ |१,४६४ |४५,०५७ |१५,५८५ |३,५३१ |३९ |१,०८४ |कोरोना परीक्षणको सङ्ख्या १ लाख भन्दा बढी पुगेको थियो। |- |२०२०-०६-२२ |६,३०,७१९ |१,१५,७८६ |१,५०२ |४६,७५५ |१५,५५५ |३,४८० |३८ |१,६७८ |कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेको सङ्ख्या १५०० भन्दा बढी पुगेको थियो। | |- |२०२०-०६-२३ <ref>https://en.somoynews.tv/9099/news/Bangladesh-sees-3412-more-coronavirus-cases-43-new-deaths {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200626201828/https://en.somoynews.tv/9099/news/Bangladesh-sees-3412-more-coronavirus-cases-43-new-deaths |date=2020-06-26 }}</ref> |६,४७,०११ |१,१९,१९८ |१,५४५ |४७,६३५ |१६,२९२ |३,४१२ |४३ |८८० | |- |२०२०-०६-२४ <ref>https://en.somoynews.tv/9133/news/Covid-19-cases-keep-surging-in-Bangladesh-3462-reported-in-24-hours {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200627071827/https://en.somoynews.tv/9133/news/Covid-19-cases-keep-surging-in-Bangladesh-3462-reported-in-24-hours |date=2020-06-27 }}</ref> |६,६३,४४४ |१,२२,६६० |१,५८२ |४९,६६६ |१६,४३३ |३,४६२ |३७ |२,०३१ | |- |२०२०-०६-२५ <ref>https://en.somoynews.tv/9164/news/Coronavirus-cases-soar-by-3946-in-Bangladesh {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200701063549/https://en.somoynews.tv/9164/news/Coronavirus-cases-soar-by-3946-in-Bangladesh |date=2020-07-01 }}</ref> |६,८१,४४३ |१,२६,६०६ |१,६२१ |५१,४९५ |१७,९९९ |३,९४६ |३९ |१,८२९ |उपचार पश्चात् स्वस्थ्यलाभ भई घर फर्किनेहरूको सङ्ख्या ५० हजार भन्दा बढी पुगेको थियो। |- |२०२०-०६-२६ <ref>https://en.somoynews.tv/9200/news/Bangladesh-confirms-3862-more-coronavirus-cases-40-new-deaths {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200701063614/https://en.somoynews.tv/9200/news/Bangladesh-confirms-3862-more-coronavirus-cases-40-new-deaths |date=2020-07-01 }}</ref> |६,९९,९४१ |१,३०,४७४ |१,६६१ |५३,१३३ |१८,४९८ |३,८६८ |४० |१,६३८ | |- |२०२०-०६-२७ <ref>https://en.somoynews.tv/9230/news/Covid-19-Cases-rise-by-3504-in-Bangladesh-34-more-die {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200701063640/https://en.somoynews.tv/9230/news/Covid-19-Cases-rise-by-3504-in-Bangladesh-34-more-die |date=2020-07-01 }}</ref> |७,१५,०९८ |१,३३,९७८ |१,६९५ |५४,३१८ |१५,१५७ |३,५०४ |३४ |१,१८५ |कुल परीक्षण सङ्ख्या ७ लाख भन्दा बढी पुगेको थियो। |- |२०२०-०६-२८ <ref>https://en.somoynews.tv/9263/news/Bangladesh-sees-3809-more-coronavirus-cases-43-deaths {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200701063613/https://en.somoynews.tv/9263/news/Bangladesh-sees-3809-more-coronavirus-cases-43-deaths |date=2020-07-01 }}</ref> |७,३३,१९७ |१,३७,७८७ |१,७३८ |५५,७२७ |१८,०९९ |३,८०९ |४३ |१,४०९ | |- |२०२०-०६-२९ <ref>https://en.somoynews.tv/9293/news/Bangladesh-sees-steepest-single-day-rise-in-Covid-19-cases {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200701091026/https://en.somoynews.tv/9293/news/Bangladesh-sees-steepest-single-day-rise-in-Covid-19-cases |date=2020-07-01 }}</ref> |७,५१,०३४ |१,४१,८०१ |१,७८३ |५७,७८० |१७,८३७ |४,०१४ |४५ |२,०५३ | |- |२०२०-०६-३० <ref>https://en.somoynews.tv/9323/news/Bangladesh-reports-biggest-rise-in-daily-coronavirus-deaths {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200701063552/https://en.somoynews.tv/9323/news/Bangladesh-reports-biggest-rise-in-daily-coronavirus-deaths |date=2020-07-01 }}</ref> |७,६९,४६० |१,४५,४८३ |१,८४७ |५९,६२४ |१८,४२६ |३,६८२ |६४ |१,८४४ | |- |२०२०-०७-०१ <ref>https://en.somoynews.tv/9359/news/Covid-19-cases-jump-by-3775-in-Bangladesh {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200704160527/https://en.somoynews.tv/9359/news/Covid-19-cases-jump-by-3775-in-Bangladesh |date=2020-07-04 }}</ref> |७,८७,३३५ |१,४९,२५८ |१,८८८ |६२,१०८ |१७,८७५ |३,७७५ |४१ |२,४८४ | |- |२०२०-०७-०२ <ref>https://en.somoynews.tv/9389/news/Bangladesh-breaks-record-for-new-Covid-19-cases {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200703093445/https://en.somoynews.tv/9389/news/Bangladesh-breaks-record-for-new-Covid-19-cases |date=2020-07-03 }}</ref> |८,०५,६९७ |१,५३,२७७ |१,९२६ |६६,४४२ |१८,३६२ |४,०१९ |३८ |४,३३४ |कुल परीक्षण सङ्ख्या ८ लाख भन्दा अधिक पुगेको थियो। |- |२०२०-०७-०३ <ref>https://en.somoynews.tv/9416/news/Coronavirus-Bangladesh-records-3114-more-cases {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200704170833/https://en.somoynews.tv/9416/news/Coronavirus-Bangladesh-records-3114-more-cases |date=2020-07-04 }}</ref> |८,२०,३४७ |१,५६,३९१ |१,९६८ |६८,०४८ |१४,६५० |३,११४ |४२ |१,६०६ | |- |२०२०-०७-०४ <ref>https://corona.gov.bd/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210430170915/https://www.corona.gov.bd/ |date=2021-04-30 }}</ref> |८,३५,०७४ |१,५९,६७९ |१,९९७ |७०,७२१ |१४,७२७ |३,२२८ |२९ |२,६७३ | |- |२०२०-०७-०५ |८,४९,०६२ |१,६२,४१७ |२,०५२ |७२,६२५ |१३,९८८ |२,७३८ |५५ |१,९०४ |कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या २००० हजार भन्दा बढी पुगेको थियो। |२०२०-०७-०६ |८,६३,३०७ |१,६५,६१८ |२,०९६ |७६,१४९ |१४,२४५ |३,२०१ |४४ |३,५२४ | |- |२०२०-०७-०७ <ref>https://en.somoynews.tv/9551/news/Bangladesh-witnesses-3027-cases-in-24-hours {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200712001221/https://en.somoynews.tv/9551/news/Bangladesh-witnesses-3027-cases-in-24-hours |date=2020-07-12 }}</ref> |८,७६,४८० |१,६८,६४५ |२,१५१ |७८,१०२ |१३,१७३ |३,०२७ |५५ |१,९५३ | |- |२०२०-०७-०८ <ref>https://en.somoynews.tv/9577/news/3489-more-Covid-19-cases-46-new-deaths-recorded-in-Bangladesh {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200710092905/https://en.somoynews.tv/9577/news/3489-more-Covid-19-cases-46-new-deaths-recorded-in-Bangladesh |date=2020-07-10 }}</ref> |८,९२,१५२ |१,७२,१३४ |२,१९७ |८०,८३८ |१५,६७२ |३,४८९ |४६ |२,७३६ |उपचार पश्चात् निको हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ८० हजार भन्दा पुगेको थियो। |- |२०२०-०७-०९ <ref>https://en.somoynews.tv/9611/news/Bangladesh%E2%80%99s-coronavirus-cases-jump-by-3360 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200710112212/https://en.somoynews.tv/9611/news/Bangladesh%E2%80%99s-coronavirus-cases-jump-by-3360 |date=2020-07-10 }}</ref> |९,०७,७८४ |१,७५,४९४ |२,२३८ |८४,५४४ |१५,६३२ |३,३६० |४१ |३,७०६ |कुल परीक्षण सङ्ख्या ९ लाखभन्दा अधिक भएको थियो। |- |२०२०-०७-१० <ref>https://en.somoynews.tv/9646/news/Bangladesh-registers-2949-Covid-19-cases-37-deaths-in-24-hours {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224195741/https://en.somoynews.tv/9646/news/Bangladesh-registers-2949-Covid-19-cases-37-deaths-in-24-hours |date=2021-02-24 }}</ref> |९,२१,२७२ |१,७८,४४३ |२,२७५ |८৬,४०৬ |१३,४४८ |२,९४९ |३७ |१,८৬२ | |- |२०२०-०७-११ |९,३२,४৬५ |१,८१,१२९ |२,३०५ |८८,०३४ |११,१९३ |२,৬८৬ |३० |१,৬२८ | |- |२०२०-०७-१२ |९,४३,५२४ |१,८३,७९५ |२,३५२ |९३,৬१४ |११,०५९ |२,৬৬৬ |४७ |५,५८० | |- |२०२०-०७-१३ |९,५५,९४७ |१,८৬,८९४ |२,३९१ |९८,३१७ |१२,४२३ |३,०९९ |३९ |४,७०३ | |- |२०२०-०७-१४ |९,৬९,४०० |१,९०,०५७ |२,४२४ |१,०३,२२७ |१३,४५३ |३,१৬३ |३३ |४,९१० | |- |२०२०-०७-१५ |९,८३,४०२ |१,९३,५९० |२,४५७ |१,०५,५२३ |१४,००२ |३,५३३ |३३ |२,२९৬ | |- |२०२०-०७-१৬ |९,९৬,२९१ |१,९৬,३२३ |२,४९৬ |१,०৬,९৬३ |१२,८८९ |२,७३३ |३९ |१,४४० | |- |२०२०-०७-१७ |१०,०९,७५१ |१,९९,३५७ |२,५४७ |१,०८,७२५ |१३,४৬० |३,०३४ |५१ |१,७৬२ |कुल परीक्षण सङ्ख्या १० लाख भन्दा बढी गरिएको थियो। |- |२०२०-०७-१८ |१०,२०,৬७४ |२,०२,०৬৬ |२,५८१ |१,१०,०९८ |१०,९२३ |२,७०९ |३४ |१,३७३ | कुल सङ्क्रमितहरूको सङ्ख्या २ लाख भन्दा बढी पुगेको थियो। |- |२०२०-०७-१९<ref>https://en.somoynews.tv/9867/news/Covid-19-Bangladesh-sees-fall-in-coronavirus-cases {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210404174322/https://en.somoynews.tv/9867/news/Covid-19-Bangladesh-sees-fall-in-coronavirus-cases |date=2021-04-04 }}</ref> |१०,२८,२९९ |२,०४,५२५ |२,৬१८ |१,११,৬४२ |१०,৬२५ |२,५४९ |३७ |१,५४४ | |- |२०२०-०७-२०<ref>https://en.somoynews.tv/9887/news/Covid-19-cases-jump-by-2928-in-Bangladesh {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201230043914/https://en.somoynews.tv/9887/news/Covid-19-cases-jump-by-2928-in-Bangladesh |date=2020-12-30 }}</ref> |१०,४१,৬৬१ |२,०७,४५३ |२,৬৬८ |१,१३,५५৬ |१३,३৬२ |२,९२८ |५० |१,९१४ | |- |२०२०-०७-२१<ref>https://en.somoynews.tv/9906/news/Coronavirus-cases-rise-by-3057-in-Bangladesh {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201207070458/https://en.somoynews.tv/9906/news/Coronavirus-cases-rise-by-3057-in-Bangladesh |date=2020-12-07 }}</ref> |१०,५४,५५९ |२,१०,५१० |२,७०९ |१,१५,३९९ |१२,८९८ |३,०५७ |३९ |१,८४३ | |- |२०२०-०७-२२<ref>https://en.somoynews.tv/9926/news/Bangladesh-reports-2744-more-coronavirus-cases-42-new-deaths {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210226231223/https://en.somoynews.tv/9926/news/Bangladesh-reports-2744-more-coronavirus-cases-42-new-deaths |date=2021-02-26 }}</ref> |१०,৬৬,৬०९ |२,१३,२५४ |२,७५१ |१,१७,२०२ |१२,०५० |२,७४४ |४२ |१,८०३ | |- |२०२०-०७-२३<ref name="en.somoynews.tv">https://en.somoynews.tv/9946/news/Coronavirus-cases-leap-by-2856-in-Bangladesh-50-more-die {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210204211609/https://en.somoynews.tv/9946/news/Coronavirus-cases-leap-by-2856-in-Bangladesh-50-more-die |date=2021-02-04 }}</ref> |१०,७९,००७ |२,१৬,११० |२,८०१ |१,१९,२०८ |१२,३९८ |२,८५৬ |५० |२,००৬ | |- |२०२०-०७-२४<ref name="en.somoynews.tv"/> |१०,९१,०३४ |२,१८,৬५८ |२,८३৬ |१,२०,९७৬ |१२,०२७ |२,५४८ |३५ |१,७৬८ | |- |२०२०-०७-२५<ref name="en.somoynews.tv"/> |११,०१,४८० |२,२१,१७८ |२,८७४ |१,२२,०९० |१०,४४৬ |२,५२० |३८ |१,११४ | |- |२०२०-०७-२৬ |११,११,५५८ |२,२३,४५३ |२,९२८ |१,२३,८८२ |१०,०७८ |२,२७५ |५४ |१,७९२ | |- |२०२०-०७-२७ <ref>https://en.somoynews.tv/10014/news/Bangladesh-registers-2772-Covid-19-cases-37-deaths-in-24-hours {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210206153021/https://en.somoynews.tv/10014/news/Bangladesh-registers-2772-Covid-19-cases-37-deaths-in-24-hours |date=2021-02-06 }}</ref> |११,२४,४१७ |२,२৬,२२५ |२,९৬५ |१,२५,৬८३ |१२,८५९ |२,७७२ |३७ |१,८०१ | |- |२०२०-०७-२८ <ref>https://en.somoynews.tv/10028/news/Bangladesh-records-2960-more-coronavirus-cases {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210426105908/https://en.somoynews.tv/10028/news/Bangladesh-records-2960-more-coronavirus-cases |date=2021-04-26 }}</ref> |११,३७,१३१ |२,२९,१८५ |३,००० |१,२७,४१४ |१२,७१४ |२,९৬० |३५ |१,७३१ |कोरोना सङ्क्रमणका कारण मृत्यु हुनेहरूको कुल सङ्ख्या ३ हजार भन्दा बढी पुगेको थियो। |- |२०२०-०७-२९ <ref>https://en.somoynews.tv/10039/news/Coronavirus-cases-go-up-by-3009-in-Bangladesh {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210224071647/https://en.somoynews.tv/10039/news/Coronavirus-cases-go-up-by-3009-in-Bangladesh |date=2021-02-24 }}</ref> |११,५१,२५८ |२,३२,१९४ |३,०३५ |१,३०,२९२ |१४,१२७ |३,००९ |३५ |२,८७८ | |- |२०२०-०७-३० <ref>https://en.somoynews.tv/10053/news/Bangladesh-confirms-2695-more-coronavirus-cases-48-new-deaths {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210125010352/https://en.somoynews.tv/10053/news/Bangladesh-confirms-2695-more-coronavirus-cases-48-new-deaths |date=2021-01-25 }}</ref> |११,৬४,१९५ |२,३४,८८९ |३,०८३ |१,३२,९৬० |१२,९३७ |२,৬९५ |४८ |२,৬৬८ | |} ===नमुना परीक्षण===<!--প্রতিদিন কি পরিমান নমুনা পরীক্ষা করা হচ্ছে তা যেভাবে যুক্ত করবেন: corona.gov.bd/press-release এ গিয়ে সর্বশেষ প্রকাশিত pdf টি থেকে তথ্য নিয়ে নিচে বসিয়ে দিন। তারিখ, সংখ্যা এবং তথ্যসূত্র সঠিকভাবে বসাবেন। দয়া করে পাঠককে বিভ্রান্তিতে ফেলবেন না। --> {| class="wikitable" |+परीक्षणको बारेमा जानकारी ! कुल नमुना परीक्षण तथ्याङ्क |'''९,०७,७८४''' |- | प्रति दश लाख नमुना परीक्षण गरिएको |'''५,५११''' |- | गत २४ घण्टामा परीक्षण गरिएको |'''१५,६३२''' |- ! कुल सङ्क्रमित |'''१,७५,४९४''' |- | colspan=2| ९ जुलाई २०२० को सरकारी तथ्याङ्क अनुसार |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == * [http://corona.gov.bd कोरोना सम्बन्धित वेबसाइट (कोरोना जानकारी)], बङ्गलादेश सरकार * [https://covid19.cramstack.com तथ्याङ्क र तालिकाहरूको विस्तृत जानकारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616082737/https://covid19.cramstack.com/ |date=2020-06-16 }}, बङ्गलादेश सरकार *[https://www.iedcr.gov.bd आइइडिसिआरको वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200410043931/https://www.iedcr.gov.bd/ |date=2020-04-10 }}, सङ्क्रमित र महामारीको बारेमा जिल्लाहरूको जानकारी *[https://www.dghs.gov.bd/index.php/bd/ स्वस्थ्य मन्त्रालयको वेबसाइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611091936/https://www.dghs.gov.bd/index.php/bd/ |date=2020-06-11 }} *[http://103.247.238.81/webportal/pages/covid19.php स्वास्थ्य्य सूचना विभाग, स्वास्थ्य्य विभागको दैनिक अद्यावधिक जानकारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200326175136/http://103.247.238.81/webportal/pages/covid19.php |date=2020-03-26 }} *[http://covid19tracker.gov.bd/ बङ्गलादेश कोभिड-१९] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200611120518/http://covid19tracker.gov.bd/ |date=2020-06-11 }}, बङ्गलादेश सरकार *[https://livecoronatest.com प्रत्यक्ष कोरोना जोखिम परीक्षण (वेब पृष्ठ)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200616081317/https://livecoronatest.com/ |date=2020-06-16 }}, बङ्गलादेश सरकार *[https://www.worldometers.info/coronavirus/country/bangladesh/ वर्ल्डोमिटरमा बङ्गलादेशको कोरोना सम्बन्धित विस्तृत जानकारी] {{en}} *[https://www.youtube.com/playlist?list=PLiK5wAEM3R6fz9AHPsKhjpvbQHcvrUhUG कोरोना जागरुकता सम्बन्धि '''७०''' वटा श्रव्य दृश्यहरू, बङ्गलादेश सरकार] [[श्रेणी:सन् २०२० मा बङ्गलादेश]] [[श्रेणी:एसियामा कोरोना विषाणु विश्वव्यापी महामारी]] [[श्रेणी:बङ्गलादेशमा रोगको प्रकोप]] [[श्रेणी:सङ्क्रमक रोग]] [[श्रेणी:कोरोना विषाणु]] hgevgaiomx8tql0pc5g38qicb5f97vs 0 113903 1361141 1337208 2026-06-11T09:49:56Z Bishaldev100 28807 1361141 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder <!-- DO NOT ADD HONORIFICS OR NUMBERS OF SUCCESSION; THEY ARE NOT USED IN GREECE -->| name = Alexis Tsipras<br />{{small|{{lang|el|Αλέξης Τσίπρας}}}} | image = Alexis Tsipras, prime minister of Greece.jpg | office = प्रतिपक्षी नेता (ग्रीस) | status = | primeminister = [[किरियाकोस मिचोताकिस|किरियाकोस मिट्सोटाकिस]] | term_start = ८ जुलाई २०१९ | term_end = 29 जुन 2023 | predecessor = [[किरियाकोस मिचोताकिस|किरियाकोस मिट्सोटाकिस]] | succeeded = | successor = | primeminister1 = [[Antonis Samaras]] | term_start1 = २० जुन २०१२ | term_end1 = २६ जनवरी २०१५ | predecessor1 = [[आन्तोनिस समरस]] | successor1 = [[आन्तोनिस समरस]] | office2 = ग्रीसका प्रधानमन्त्री | president2 = [[Prokopis Pavlopoulos]] | deputy2 = [[Yannis Dragasakis]] | term_start2 = २१ सेप्टेम्बर २०१५ | term_end2 = ८ जुलाई २०१९ | predecessor2 = [[Vassiliki Thanou-Christophilou]] | successor2 = [[काइरियाकोस मिचोटाकिस]] | president3 = [[Karolos Papoulias]]<br>[[Prokopis Pavlopoulos]] | deputy3 = [[Yannis Dragasakis]] | term_start3 = २६ जनवरी २०१५ | term_end3 = २७ अगस्ट २०१५ | predecessor3 = [[Antonis Samaras]] | successor3 = [[Vassiliki Thanou-Christophilou]] | office4 = विदेश मन्त्रो | term_start4 = २० अक्टोबर २०१८ | term_end4 = १५ फेब्रुअरी २०१९ | predecessor4 = [[Nikos Kotzias]] | successor4 = [[Georgios Katrougalos]] | office5 = सिरिजा पार्टीका नेता | term_start5 = 7 सेप्टेम्बर 2009 | term_end5 = 29 जुन 2023 | predecessor5 = [[Alekos Alavanos]] | successor5 = [[Stefanos Kasselakis]] | party = {{Nowrap|कम्युनिष्ट पार्टी (१९९१ पहिले)<br>[[Synaspismos]] (1991–2013)<br>सिरिजा (२०१३-हाल)}} | otherparty = [[Party of the European Left]] | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1974|7|28}} | birth_place = [[एथेन्स]], [[ग्रिस|ग्रीस]] | death_date = | death_place = | partner = [[Peristera Baziana]] | children = 2 | residence = | education = [[National Technical University of Athens]] | signature = Alexis Tsipras Signature (Greece prime minister).svg }} '''एलेक्सिस सिप्रास''' ( {{Lang-el|Αλέξης Τσίπρας}} , pronounced  ; जन्म २८ [[जुलाई]] १९७४ ) २०१९ देखि विपक्षी दलका नेताको रूपमा काम गरिरहेका ग्रीक राजनीतिज्ञ हुन्। २००९ देखि [[वामपन्थी राजनीति|वामपन्थी पार्टी]] [[सिरिजा पार्टी|सिरिजा]]को नेताका सिप्रासले, २०१५ देखि २०१९ सम्म ग्रीसको प्रधानमन्त्रीको रूपमा काम गरे। <ref name="Huffington Post">{{Cite news|url=https://www.huffingtonpost.com/2015/01/26/alex-tsipras-profile_n_6547474.html|title=What You Need To Know About Alexis Tsipras, The Greek Leader Who Wants To Change Europe|date=26 January 2015|publisher=Huffington Post}}</ref> सिप्रास २००९ देखि कट्टरपन्थी बाम समुह (सिरिजा), [[वामपन्थी राजनीति|वामपन्थी राजनैतिक पार्टी]]को नेता रहीआएका छन् । उनी २०१०को दशकको [[ग्रीक सरकार-कर्जा सङ्कट|ग्रीक ऋण सङ्कट]] को क्रममा चौथो ग्रीक प्रधानमन्त्री हुन्। मूलतः मितव्ययिता उपायको प्रष्ट आलोचक रहेका सिप्रास, तेश्रो ऋण जमानत (२०१५-२०१९)को सन्दर्भमा गहन मितव्ययिता नीतिले चिनिन्छ । सिप्रसको जन्म १९७४ मा एथेन्समा भएको थियो। उनी १९८० को दशकको अन्त्यतिर ग्रीक कम्युनिष्ट युथमा सामेल भए र १९९० को दशकमा शिक्षा सुधार योजनाको बिरुद्ध विद्यार्थी बिरोधमा राजनैतिक रूपमा सक्रिय थिए , उनी त्यस आन्दोलनको प्रवक्ता बने। उनले एथेन्सको नेशनल टेक्निकल युनिभर्सिटीमा [[सिभिल इन्जिनियरिङ]]को अध्ययन गरे, २००० मा [[स्नातक तह|स्नातक]] गरे, पछि शहरी र क्षेत्रीय योजनामा [[स्नातकोत्तर]] अध्ययन गरे। उनले निर्माण उद्योगमा सिभिल इन्जिनियरको रूपमा काम गरे, जुन एथेन्समा रहेको थियो। जनवरी २०१५ मा, २०१५ को ग्रीक संसदीय निर्वाचनमा सिरिजा पार्टीलाई विजयी नेतृत्व प्रदान गरे। ३०० सिट मध्ये १४९ सिट जितेको सिरिजा ले इन्डीपेन्डेन्ट ग्रीक्ससँग गठबन्धन बनाए । २० अगस्ट २०१५ मा, प्रधानमन्त्री कार्यकालको सात महिना पछि उनले आफ्नो बहुमत गुमाए , त्यसपछी उनले राजिनामा दिएर र अर्को महिना चुनावको घोषणा गरे। त्यसपछिको सेप्टेम्बर २०१५ मा चुनाव भयो। सिप्रसले सिरिजालाई अर्को विजयमा पुर्‍याए। उनले ३०० सीटहरू मध्ये १४५ सिट जित्दै इन्डीपेन्डेन्ट ग्रीक्ससँग फेरि गठबन्धनको गठन गरे। प्रधानमन्त्रीकालको दौडान उनले ग्रीक सरकारको कर्जा सङ्कटसम्बन्धी वार्ताहरूको निरीक्षण गरे, र ग्रीक बेलाउट [[जनमत सङ्ग्रह]]को आरम्भ गरे र युरोपियन आप्रवासी सङ्कट प्रति प्रतिक्रिया दिए। २०१५ मा, उनलाई [[टाइम (पत्रिका)|''टाइम (पत्रिका)'' पत्रिकाले]] विश्वव्यापी १०० प्रभावशाली व्यक्ति मध्ये एकको रूपमा राखेको थियो। <ref>{{Cite news|url=http://time.com/3823031/alexis-tsipras-2015-time-100/|title=Time 100 - Alexis Tsipras, by Pablo Iglesias - time.com|last=|first=|date=16 April 2015|work=Alexis Tsipras {{!}} TIME|access-date=|publisher=}}</ref> ग्रीसका प्रधानमन्त्रीका रूपमा विपक्षी दलहरूले सिप्रासलाई चुनावको पूर्वआश्वासन विपरित कडा मितव्ययी कदम चालेकोमा आरोप लगाएका थिए र पहिले नै विद्यमान समस्याहरूलाई झनै खराब बनाएको आरोप लगाए। ग्रीसको अर्थव्यवस्था, देशले सङ्कट भएदेखि यता २५ % जीडीपी गुमाएको थियो। <ref>{{Cite web|url=http://www.huffingtonpost.gr/2017/05/23/eidiseis-diethnes-politiki-o-tsipras--sti-lista-me-tous-pente-ligotero-dimofileis-arxigous-meta-ton-trump_n_16762864.html|title=Τime: O Tσίπρας στη λίστα με τους πέντε λιγότερο δημοφιλείς αρχηγούς, μετά τον Τραμπ|date=23 May 2017|publisher=|accessdate=17 May 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180504091231/https://www.huffingtonpost.gr/2017/05/23/eidiseis-diethnes-politiki-o-tsipras--sti-lista-me-tous-pente-ligotero-dimofileis-arxigous-meta-ton-trump_n_16762864.html |date=4 May 2018 }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र क्यारियर == == राजनीतिक क्यारियर, १९९९-२०१५ == [[चित्र:Alexis_Tsipras.jpg|left|thumb|200x200px| २००८ मा सिप्रास ]] [[चित्र:Alexis_Tsipras3.jpg|thumb|300x300px| २०१४ मा बोलोग्नामा सिप्रस द युरोप (एल'ल्ट्रा यूरोपा) गठबन्धनको लागि भाषण दिँदै ]] == प्रधानमन्त्री == [[चित्र:Alexis_Tsipras_at_the_National_Resistance_Memorial,_Kaisariani.jpg|thumb| एलेक्सिस त्सिप्रास कैसरियानी मेमोरियलमा रातो गुलाब ओछ्याउँदै । ]] २५ जनवरी २०१५ मा सम्पन्न आम निर्वाचनमा सिप्रासाले सिरिजाको विजयको लागि नेतृत्व गरे , जसमा संसदमा पूर्ण बहुमतको लागि केवल दुई सिट कम थियो। भोलिपल्ट बिहान, सिप्रसले गठबन्धनको गठन गर्न [[दक्षिणपन्थी राजनीति|दक्षिणपन्थी]] लोकतान्त्रिक '''इन्डीपेन्डेन्ट ग्रीक पार्टी'''सँग सम्झौता गरे। २० फेब्रुअरीमा, युरोग्रूप ग्रीक बेलआउट चार महिना लागि थप गर्न ग्रीससंग सम्झौता गर्न आयो। <ref>{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/business/2015/feb/20/eurozone-chiefs-meet-for-last-ditch-talks-to-avert-greece-cash-crunch|title=Eurozone chiefs strike deal to extend Greek bailout for four months|website=theguardian.com|accessdate=20 February 2015}}</ref> सिप्रासले पनि ८ अप्रिलमा [[रुस|रसिया]]को सहयोगको लागि मस्को भ्रमणको घोषणा गरेका थिए। <ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/finance/economics/11511653/Isolated-Greece-pivots-east-to-Russia-China-and-Iran.-But-will-it-work.html|title=Isolated Greece pivots east to Russia, China and Iran. But will it work?|last=Khan|first=Mehreen|date=6 April 2015|work=The Daily Telegraph|access-date=6 April 2015|location=London}}</ref> महिना ==== बेलआउट जनमत ==== २७ जुन २०१५ मा, सिप्रासले [[ग्रिस|ग्रीसलाई]] जुनन्कर आयोग, [[अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष]] र यूरोपीय केन्द्रीय बैङ्कले संयुक्त रूपमा प्रस्ताव गरेको बेलआउट सर्तहरू ग्रीसले स्वीकार्नु पर्छ कि हुँदैन भन्ने निर्णय गर्न [[जनमत सङ्ग्रह]] घोषणा गरे। सिप्रासले "हुँदैन" भन्ने पक्षलाई मत दिन आह्वान गरे। ३ जुलाई मा, राजधानीको सिन्टाग्मा स्क्वायरमा संसदको अगाडि भेला भएका कम्तिमा २ लाख ५० हजार मानिसहरूलाई सम्बोधन गर्दै उनले ""हुँदैन" भन्ने पक्षले जिते ग्रीस युरोजोन छोड्न बाध्य हुने" केहि नेताले दिएको चेतावनीलाई अस्वीकार गरे। उनले घोषणा गरे "आइतवार, हामी केवल युरोपमा रहने निर्णय गरिरहेका छैनौं - हामी युरोपमा मर्यादाका साथ बाँच्ने निर्णय गर्दैछौं"। <ref>{{Cite web|url=https://uk.news.yahoo.com/greece-pm-urges-no-vote-live-dignity-europe-182709597.html|title=Greece PM urges 'No' vote to 'live with dignity in Europe'|date=3 July 2015|publisher=Yahoo News UK}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171017201007/https://uk.news.yahoo.com/greece-pm-urges-no-vote-live-dignity-europe-182709597.html |date=17 October 2017 }}</ref> जनमत संग्रहको नतीजा ६१.३ प्रतिशत मतदान "हुँदैन" को पक्षमा थियो। <ref name="refresults">[http://ekloges.ypes.gr/current/e/public/index.html Δημοψήφισμα Ιούλιος 2015], [[Ministry of the Interior and Administrative Reconstruction]]. (accessed 5 July 2015)</ref> [[फिडेल क्यास्ट्रो|फिदेल कास्त्रोले]] सिप्रासलाई एउटा पत्र पठाई उनलाई "हुँदैन " भन्ने पक्षको जीतको लागि बधाई दिए। त्यो पत्रमा उनले भने कि ग्रीसको साहसलाई ल्याटिन अमेरिका र क्यारिबियनका मानिसहरूद्वारा प्रशंसा गरिएको छ। <ref>{{Cite web|url=http://www.kathimerini.gr/822463/article/epikairothta/politikh/sygxarhthria-epistolh-fintel-kastro-ston-ale3h-tsipra|title="Συγχαρητήρια επιστολή Φιντέλ Κάστρο στον Αλέξη Τσίπρα" (Congratulation letter by Fidel Castro to Alexis Tsipras)|publisher=kathimerini.gr|accessdate=6 July 2015}}</ref> ==== बेलआउट सम्झौता ==== धेरै दिनको वार्तालाप पछि, १३ जुलाई २०१५ मा सिप्रास ऋणदाताहरूसंग सम्झौतामा आए। <ref>{{Cite web|url=http://www.naftemporiki.gr/finance/story/977809/analutika-ti-problepei-i-sumfonia-tis-sunodou-korufis|title=Αναλυτικά τι προβλέπει η συμφωνία της Συνόδου Κορυφής|website=news247.gr|accessdate=13 July 2015}}</ref> ग्रीसले २०१५ देखि २०१८ सम्म ८२ देखि ८६ अरब युरो पाउने थियो। यसको लागि ग्रीसले [[मूल्य अभिवृद्धि कर|भ्याट]] बढाउनुपर्नेछ, पेन्सन प्रणालीमा सुधार गर्नुपर्नेछ, इलस्ट्याटको स्वतन्त्रताको सुनिश्चितता दिनुपर्नेछ, प्राथमिक बचत प्राप्त गर्न सार्वजनिक खर्चमा कटौती हुनुपर्नेछ, न्यायिक सुधार गर्नुपर्नेछ र निर्णयहरू छिटो बनाउन सकिन्छ, ओईसीडीले प्रस्ताव गरेको सुधारको पालना गर्नुपर्नेछ) "मानवीय सङ्कट" सम्बन्धी एक बाहेक सिप्रासले पास गरेका कानूनहरू रद्द गर्नुपर्नेछ, बैङ्कहरूलाई पुनः पूंजीकरण गर्नुपर्नेछ, ५० अर्ब राष्ट्रिय सम्पत्तिको [[निजीकरण]] गर्ने, र सार्वजनिक क्षेत्रको लागत घटाउनु पर्नेछ। यसको बदलामा ग्रीसलाई जंकर प्याकेज,३५ अर्ब युरो, जुन ग्रीसको अर्थतन्त्र विकास गर्न मद्दतको लागि हो। <ref>{{Cite web|url=http://europa.eu/rapid/press-release_IP-15-5373_en.htm|title=A new start for jobs and growth in Greece: Commission mobilises more than €35 billion from the EU budget|website=europa.eu|accessdate=15 July 2015}}</ref> ग्रीसको सिरिजाको नेतृत्वमा रहेको सरकारले ठूलो पेन्सन कटौती र कर बृद्धि रहेको बेलआउट प्याकेज स्वीकार्यो जसलाई जनमत संग्रहमा ग्रीस मतदाताहरूले अस्वीकार गरेको थियो। <ref>[https://www.huffingtonpost.com/2015/07/12/thisisacoup_n_7781736.html German-Led Eurozone Launching Coup Against Greek Government]. ''[[The Huffington Post]].'' 12 July 2015.</ref> ==== राजीनामा ==== २० अगस्ट २०१५ मा, साइप्रसले आफ्नै पार्टी सिरिजाबाट सांसदहरूको विद्रोहको कारण ग्रीसको प्रधानमन्त्रीको पदबाट राजीनामा गरे र तुरुन्तै चुनावको लागि आह्वान गरे।<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-34007859|title=Greece crisis: PM Alexis Tsipras quits and calls early polls|publisher=[[BBC News]]|accessdate=20 August 2015}}</ref> उनले एउटा टेलिभिजन राज्य ठेगानामा यो घोषणा गरे। विपक्षी दलहरूले सरकार गठन गर्न असफल भएपछि भसिलिकी थानौ-क्रिस्टोफिलुलाई चुनाव नभएसम्म अन्तरिम प्रधानमन्त्रीको रूपमा नियुक्त गरियो। === दोस्रो अवधि (सेप्टेम्बर २०१५ – जुलाई २०१९) === ==== पुन: चुनाव ==== ==== दोस्रो सरकार ==== [[चित्र:With_Greek_Prime_Minister_Alexis_Tsipras.jpg|thumb| सिप्रस र रूसी राष्ट्रपति [[भ्लादिमिर पुटिन|भ्लादिमीर पुतिन]], १५ मे २े०१७ ]] सिरिजाले २६ मे २०१९ मा भएको युरोपेली निर्वाचनमा कडा पराजय भोग्नु पर्यो र विपक्षी दल न्यु डेमोक्रेसीसँग पराजित भयो। पराजय पश्चात तुरुन्त निर्वाचन आह्वान गरियो । <ref>{{Cite web|url=https://www.euronews.com/2019/05/27/greece-headed-to-snap-elections-after-syriza-defeat-in-eu-vote|title=Greece headed to snap elections afer Syriza defeat in EU vote|website=www.euronews.com|accessdate=2019-07-08}}</ref> २०१९ को संसदीय निर्वाचनमा सिरिजाले पराजय बेहोर्यो । सिरिजाले ८६ सिट मात्र हात पार्यो। सिप्रासले हार स्वीकार गरे र भोलिपल्ट राजीनामा दिए। <ref>{{Cite web|url=https://cyprus-mail.com/2019/07/08/greek-conservative-mitsotakis-sworn-in-as-prime-minister/|title=Greek conservative Mitsotakis sworn in as prime minister|last=Service|first=Reuters News|date=2019-07-08|website=Cyprus Mail|language=en-GB|accessdate=2019-07-08}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190708133909/https://cyprus-mail.com/2019/07/08/greek-conservative-mitsotakis-sworn-in-as-prime-minister/ |date=2019-07-08 }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == == यो पनि हेर्नुहोस् == == सन्दर्भ == {{Reflist}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:ग्रीसका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:ग्रीक इन्जिनियरहरू]] a6stxfkdp986egchmzlvl83z34yl84z 10 114923 1361123 1355963 2026-06-11T06:35:48Z Bishaldev100 28807 1361123 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध |title = {{flagicon|Nepal}} [[नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |image = {{portal|नेपाल}} |groupstyle = padding:0.35em 1.0em; line-height:1.1em; <!--reduces gap between wrapped groupname lines--> |group1 = अमेरिकी महाद्वीप |list1 = * [[नेपाल – अमेरिका सम्बन्ध|संयुक्त राज्य]] |group2 = एसिया |list2 = * [[Bangladesh–Nepal relations|Bangladesh]] * [[Bhutan–Nepal relations|Bhutan]] * [[नेपाल-चीन सम्बन्ध|चीन]] * [[नेपाल-भारत सम्बन्ध|भारत]] * [[नेपाल–इन्डोनेसिया सम्बन्ध|इन्डोनेसिया]] * [[इजरायल-नेपाल सम्बन्ध|इजरायल ]] * [[जापान-नेपाल सम्बन्ध|जापान]] * [[नेपाल-मलेसिया सम्बन्ध|मलेसिया]] * [[नेपाल-म्यानमार सम्बन्ध|म्यानमार]] * [[नेपाल-पाकिस्तान सम्बन्ध|पाकिस्तान]] |group3 = अन्य |list3 = * [[Denmark–Nepal relations|Denmark]] * [[Nepal – European Union relations|European Union]] * [[Holy See–Nepal relations|Holy See]] * [[Nepal–Norway relations|Norway]] *[[जर्मनी-नेपाल सम्बन्ध|जर्मनी]] * [[नेपाल-रुस सम्बन्ध|रुस]] * [[Nepal–Spain relations|Spain]] * [[नेपाल-बेलायत सम्बन्ध|संयुक्त अधिराज्य]] * [[एन्डोरा-नेपाल कूटनीतिक सम्बन्ध|एन्डोरा]] |group4 = अन्तराष्ट्रिय<br/>सङ्गठनहरू |list4 = * [[बहुक्षेत्रीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बङ्गालको खाडीको प्रयास]] * [[South Asia Co-operative Environment Programme]] * [[दक्षिण एसियाली आर्थिक युनियन]] * [[सार्क]] * [[European Union-Nepal relations|European Union]] |group5 = सन्धिहरू |list5 = * [[दक्षिण एसियाली स्वतन्त्र व्यापार क्षेत्र]] * [[सुगौली सन्धि]] * [[बेलायत-भारत-नेपाल त्रिपक्षीय सम्झौता]] * [[भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि,१९५०]] * [[चीन-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि]] |group6 = सम्बन्धित विषयहरू |list6 = * [[नेपालमा वैदेशिक सहयोग]] * [[नेपाली कूटनीतिक नियोगहरूको सूची|नेपाली कूटनीतिक नियोग]] * [[नेपालमा रहेका कुटनैतिक मिसनहरूको सूची|नेपालमा रहेका कुटनैतिक मिसनहरू]] *[[नेपालमा शरणार्थी]] * [[भुटानी शरणार्थी]] * [[नेपाली राष्ट्रियता कानुन]] * [[:श्रेणी:नेपाली कूटनीतिज्ञहरू|नेपाली कूटनीतिज्ञहरू]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Foreign relations of Nepal|τ]] [[Category:Nepal politics and government templates|Foreign relations]] [[Category:Foreign relations by country templates|Nepal]] </noinclude> [[श्रेणी:नेपालको वैदेशिक सम्बन्ध]] [[श्रेणी:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध]] s1rhy4etgt0pjja911koguyo9oqklp7 0 117651 1361116 1348839 2026-06-11T05:25:53Z Bishaldev100 28807 /* कारणहरू */ 1361116 wikitext text/x-wiki [[File:IPF amiodarone.JPG|thumb|पल्मोनरी फाइब्रोसिस भएको छातीको एक्-रे ]] [[फोक्सो]]मा हुने एक प्रकारको समस्या '''पल्मोनरी फाइब्रोसिस''' हो ।<ref>{{cite web|title=पल्मोनरी फाइब्रोसिस क्या है?|url=https://helloswasthya.com/swasthya-gyan/health-condition/pulmonary-fibrosis-kya-hai/#gref|website=helloswasthya|accessdate=23 सेप्टेम्बर 2020}}</ref> पल्मोनरी फाइब्रोसिसले गर्दा फोक्सोको कोसिकामा दाग पैदा गर्छ । फोक्सोको दागले गर्दा [[प्राणवायु|अक्सिजन]]को मात्रा कम गर्दछ । जसले गर्दा विभिन्न क्रियाकलापमा सहभागी हुदा जस्तै: व्यायाम गर्दा, हिँड्दा, दौडदा सास फेर्न कठिनाइ हुन्छ । यो रोगपनि विभिन्न दीर्घरोगहरू [[मधुमेह]], [[क्यान्सर]], [[रक्तचाप]] जस्तै यो रोग पनि सम्पूर्ण उपचार गर्न सकिँदैन । ==कारणहरू== पल्मोनरी फाइब्रोसिस विविन्न कारणहरू मध्ये [[प्रदूषण|वातावरणीय प्रदूषण]], अत्यधिक [[धुम्रपान]], केहि [[औषधि]]हरू (कडा [[न्युमोनिया|निमोनिया]], एन्टी इन्फ्लेमेन्टरी मेडिकेसन), मध्यवर्ती [[फोक्सो]] [[रोग]]हरु, अटोइम्युन रोग, [[रेडिएसन]] अन्य [[सार्स]], [[कोभिड-१९]] संक्रमणको कारण पनि पल्मोनरी फाइब्रोसिस देखा पर्दछ ।<ref>{{cite web|title=कोभिड निको भएका व्यक्तिमा पल्मोनरी फाइब्रोसिसको जोखिम|url=https://nayapatrikadaily.com/news-details/51604/2020-09-21|website=nayapatrikadaily|accessdate=23 सेप्टेम्बर 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201001163917/https://nayapatrikadaily.com/news-details/51604/2020-09-21 |date=2020-10-01 }}</ref> ==लक्षणहरू== * सुक्खा खोकी, * थकान र कमजोरी, * प्रायजसोमा श्वासप्रश्वासमा समस्या, * औँलाको छालामा समस्या, * छाती दुखाई सहित छाती अस्वस्थता, * भोक कमहुनु र * छिटो वजन घटाउनु ==निदान== पल्मोनरी फाइब्रोसिस फोक्सो बायोप्सी द्वारा पुष्टि हुन सक्छ । बायोप्सी यस्तो प्रक्रिया हो जसमा फोक्सोको तन्तुको नमूनाहरूबाट फोक्सोको रोग वा क्यान्सर छ कि छैन भनेर निर्धारण गर्न गरिन्छ ।<ref>{{cite web|title=What is a lung biopsy?|url=https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/lung-biopsy|website=hopkinsmedicine|accessdate=5 अक्टोबर 2020}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:रोग]] 9t294tkutan5fhuaf9n4befd6irmyu2 0 119873 1361143 1298399 2026-06-11T09:55:53Z Prakashphuyal30 79270 1361143 wikitext text/x-wiki {{Multiple issues| {{अस्पष्ट|date=जनवरी २०२१}} {{अप्रमाणित|date=जनवरी २०२१}} }} सांस्कृतिक मानवशास्त्र मा पारस्पारिकता भनेको सामानको गैर-बजार विनिमय वा श्रमको प्रत्यक्ष विनिमय (समान साटा साट गर्ने) भन्ने बुझिन्छ । उपहार - कोसेली आदानप्रदान गरिए जस्तो हैइन। दिईएको कोसेली कुनै दिन फिर्ता हुने आशा गरिन्छ, जन्मदिन उपहारको उपहार आदानप्रदान गरिए जस्तै। यो उपहार भन्दा भिन्न हुन्छ, जहाँ कुनै दिन फिर्ता हुन्छ भन्ने अपेक्षा गरिदैन। जब सट्टा-पट्टा हुन्छ, यसले सामाजिक सम्बन्ध र दायित्व सिर्जना गर्दैन। जब सट्टा पट्टा ढिला हुन्छ त्यस बेला एक सम्बन्ध र दायित्व वा ऋण को सृजना हुने गर्छ। तसर्थ,ऋण समय मा दिन नसक्ने प्रति साहु हो एक प्रकारको आधिप्तय रहन्छ। साहु र ऋणी बिच बराबर को सम्बन्ध समाप्त हुन सक्छ। पारस्परिक आदानप्रदानले नेतृत्वको स्थापना गरि राजनीतिक प्रभाव पार्न सक्दछ, जस्तो, मेलानेसियामा उपहार आदनप्रदान (मोका) भन्ने संकृति बिधमान छ। [[श्रेणी:मानवशास्त्र]] [[श्रेणी:संस्कृतिक मानवशास्त्र]] hczy5kzjwlvcch0qscw130sw3vgrg8n 0 125902 1361126 1328545 2026-06-11T06:49:05Z Bishaldev100 28807 1361126 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |conventional_long_name = डोयच राइस<br />{{small|{{nobold|(१९३३–१९४३)}}<br />''Deutsches Reich''}}<hr />ग्रोस डोयचेस राइस<br />{{small|{{nobold|(१९४३–१९४५)}}<br />''Großdeutsches Reich''}}<!-- Do not replace with 'Nazi Germany', that's the modern COMMONNAME, whereas this parameter is for the official name --> |era = विश्वयुद्धको मध्यकालीन अवधि {{*}}[[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]] |status = |status_text = |government_type = [[एकात्मक राज्य|एकात्मक]] [[नाजीवाद|नाजी]] [[एकदलीय राज्य|एक दलीय]] [[फासीवाद]] एक तानाशाही अधिनायकत्व अन्तर्गत <!-- Rise and fall, events, years and dates --> |event_start = सत्ताको कब्जा |date_start = ३० जनवरी |year_start = १९३३ |event1 = सन् १९३३ को सक्षमकरण ऐन |date_event1 = २३ मार्च १९३३ |event2 = अस्ट्रियाको विलय |date_event2 = १२ मार्च १९३८ |event3 = पोल्यान्डमाथि हमला/ दोस्रो विश्वयुद्धको सुरुवात |date_event3 = १ सेप्टेम्बर १९३९ |event4 = हिटलरको मृत्यु |date_event4 = ३० अप्रिल १९४५ |event5 = बर्लिनको लडाइँ र पतन |date_event5 = २ मे १९४५ |event_end = जर्मन आत्मसमर्पण |date_end = ८ मे |year_end = १९४५ |event_post = बर्लिन घोषणा |date_post = ५ जुन १९४५ <!-- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 --> |p1 = वाइमर गणतन्त्र |flag_p1 = Flag of Germany (3-2).svg |p2 = अष्ट्रिया |flag_p2 = Flag of Austria.svg <!-- Only include territories which are explicitly so described in reliable sources: this holds true for predecessors and successors --> <!--NOTE: THE ENTRIES IN THESE FIELDS WERE THE RESULT OF A LONG CONSENSUS DISCUSSION ON THE TALK PAGE, AND SHOULD NOT BE CHANGED WITHOUT A NEW CONSENSUS--> |s1 = पूर्वी जर्मनी |flag_s1 = Flag of East Germany.svg |s2 = पश्चिम जर्मनी |flag_s2 = Flag of Germany.svg |s3 = अष्ट्रिया |flag_s3 = Flag of Austria.svg |image_flag = Flag of Germany (1935–1945).svg<!-- Do not replace with NSDAP flag, as the two are not identical. National flag is off-center, NSDAP flag is not --> |flag_alt = <!-- Alt text for flag --> |image_flag2 = <!-- Second flag --> |flag_alt2 = <!-- Alt text for second flag --> |flag = <!-- Link target under flag image. Default: Flag of {{{common_name}}} --> |flag2 = <!-- Link target under flag2 image. Default: Flag of {{{common_name}}} --> |flag_type = झण्डा<br />(सन् १९३५–१९४५) |flag2_type = <!-- Displayed text for link under flag2. Default "Flag" --> |image_coat = Reichsadler.svg |coa_size = 120px |coat_alt = <!-- Alt text for coat of arms --> |symbol_type = प्रतीक चिन्ह<br />(सन् १९३५–१९४५) |symbol_type_article = <!-- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{common_name}}} --> |image_map = Greater German Reich (1942).svg |image_map_alt = |image_map_caption = जर्मनीको क्षेत्रीय नियन्त्रण सबैभन्दा ठूलो मात्रामा {{nowrap|[[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को समयमा (सन् १९४२ को उत्तरार्ध):}} {{parabr}}{{plainlist|style=padding-left: 0.6em; text-align: left;| * {{legend2|#008000|जर्मन राइस{{efn|name=annexed|बोहेमिया र मोराभियाको संरक्षित र मुख्य सरकारसमेत समावेश गरी}} }} * {{legend2|#55c255|नागरिक प्रशासनद्वारा सञ्चालित अधिनस्त क्षेत्रहरू}} * {{legend2|#a5dfa5|सैन्य प्रशासनद्वारा कब्जा गरिएको क्षेत्र}} }}{{parabr}} |capital = [[बर्लिन]] |largest_city = राजधानी |coordinates = {{coord|52|31|N|13|23|E|type:city}} |anthems = <br />''दास लिड डेअ डोइस्चेन''<br />("जर्मनेलीहरूको गीत")<br /><br />'' Horst-Wessel-Lied''{{efn|On 12 July 1933, ''Reichsinnenminister'' भिलहेल्म फ्रिक the Interior Minister, ordered that the ''Horst-Wessel-Lied'' be played right after the standing national anthem ''Das Lied der Deutschen'', better known as ''Deutschland Über Alles''.{{harvnb|Tümmler|2010|p=63}}.}}<br />("होर्स्ट-भिसेल-लिड")<br />{{parabr}}{{center|[[चित्र:Песня Хорста Весселя.ogg]]}} |common_languages = [[जर्मनेली भाषा|जर्मनेली]] |religion = {{unbulleted list|५४% प्रोटेस्टेन्ट|४०% क्याथोलिक|३.५% भगवानमा विश्वास गर्नेहरू|१.५% अधार्मिक|१% अन्य}}{{sfn|Ericksen|Heschel|1999|p=10}} |demonym = जर्मनेली |currency = राइसमार्क (ℛℳ) <!-- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --> |leader1 = पल फोन हिन्डेनबर्ग {{efn|राष्ट्रपतिको रूपमा|name="President"}} |leader2 = [[एडल्फ हिटलर]]{{efn|नेतृत्वकर्ता र साम्राज्य चान्सलरको रूपमा}} |leader3 = कार्ल दोनिट्च {{efn|name="President"}} |leader4 = |year_leader1 = सन् १९३३–१०३४ |year_leader2 = सन् १९३४–१९४५ |year_leader3 = सन् १९४५ |year_leader4 = सन् १९४५ |title_leader = राष्ट्रप्रमुख |deputy1 = एड्ल्फ हिटलर |deputy2 = योसेफ गोबेल्स {{Efn|''De jure'' since 30 April until 1 May.}} |deputy3 = लुट्च फोन क्रोसिस{{Efn|''De jure'' since 2 May until 23 May.}} |year_deputy1 = सन् १९३३–१९४५ |year_deputy2 = सन् १९४५ |year_deputy3 = सन् १९४५ |title_deputy = चान्सलर <!-- Legislature --> |legislature = राइसटाक |house1 = {{nowrap|राइसराट (सन् १९३४ मा विघटन)}} |type_house1 = माथिल्लो सदन |house2 = <!-- Name of second chamber --> |type_house2 = <!-- Default: "Lower house" --> <!-- Area and population of a given year --> |stat_year1 = सन् १९३८ |stat_area1 = ६,३३,७८६ |ref_area1 = {{efn|In 1939, before Germany acquired control of the last two regions which had been in its control before the Versailles Treaty—Alsace-Lorraine, Danzig and the Polish Corridor—its area was {{convert|633786|km2|sqmi}}. See {{harvnb|Statistisches Jahrbuch|2006}}.}} |stat_pop1 = <!-- Population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given --> |stat_year2 = सन् १९३९ |stat_area2 = |stat_pop2 = ७,९३,७५,२८१ |ref_pop2 = {{sfn|सन् १९३९ को जनगणना}} |stat_year3 = सन् १९४०{{sfn|Soldaten-Atlas|1941|p=8}}{{efn|name=annexed}} |stat_area3 = ८,२३,५०५ |stat_pop3 = १०,९५,१८,१८३ |today = <!-- Overlapping modern countries, if no more than four of these --><!-- Do NOT add flags, per MOS:INFOBOXFLAG --> |area_km2 = |area_rank = |GDP_PPP = |GDP_PPP_year = |HDI = |HDI_year = }} '''नाजी जर्मनी''' ({{भाषा-जर्मनेली|Nazi-Deutschland}}), {{Efn|{{lang-de|Nationalsozialistischer Staat}} (lit. "National Socialist State"), ''{{lang|de|NS-Staat}}'' (lit. "Nazi State") for short; also ''{{lang|de|Nationalsozialistisches Deutschland}}'' (lit. "National Socialist Germany")}} सन् १९३३ देखि १९४३ सम्म आधिकारिक रूपमा '''डोयच राइस''' {{Efn|{{lang-de|Deutsches Reich}}}} को नामले र सन् १९४३ देखि १९४५ सम्म '''ग्रोस डोयचेस राइस'''को {{Efn|{{lang-de|Großdeutsches Reich}}}} नामले चिनिने, सन् १९३३ र १९४५ को समयमा अस्तित्वमा रहेको एक जर्मन राज्य थियो। [[एडल्फ हिटलर]] र [[नाजी पार्टी]]ले देशलाई [[तानाशाही]]मा परिणत गरेपछि नाजी जर्मनीको निर्माण भएको थियो। [[चित्र:Hitler_portrait_crop.jpg|left|thumb| [[एडल्फ हिटलर]] सन् १९३४ मा फ्युअ उन्ड राइसकान्च्लको (''Führer und Reichs kanzler)'' उपाधिसँग जर्मनीको राष्ट्र प्रमुख बनेका थिए]] हिटलरको शासनमा, जर्मनी चाँडै नै एक अधिनायकवादी राज्य बन्दा त्यहाँको सामाजिक जीवनका लगभग सबै पक्ष सरकारद्वारा नियन्त्रित बनेका थिए। '''द्रिट्टे राइस''' , {{Efn|{{lang-de|Drittes Reich}}}} अर्थत "तेस्रो साम्राज्य" बताएर नाजी जर्मनीले आफूलाई पहिलेको पवित्र रोमन साम्राज्य (ई. ८००-१८०६) र जर्मन साम्राज्य (ई. १८७१-१९१८) को उत्तराधिकारी दावी गरेको थियो। जसलाई हिटलर र नाजीहरूले '''टाउसेनयागरेस राइस''' {{Efn|{{lang-de|Tausendjähriges Reich}}}} भनेर बयान गर्ने तेस्रो रिच मात्र १२ वर्ष पछि मे १९४५ मा समाप्त भयो, जब मित्र राष्ट्रहरूले जर्मनीलाई पराजित गरे र युरोपमा दोस्रो विश्वयुद्ध समाप्त भयो। सन् १९३३ जनवरी ३० मा, वाइमर गणतन्त्रका [[राष्ट्रप्रमुख]] पल भोन हिन्डनबर्गले हिटलरलाई [[जर्मनीको चान्सलर]],( [[सरकार प्रमुख|सरकारको प्रमुख)]] नियुक्त गरे। त्यसपछि नाजी पार्टीले सबै राजनीतिक विरोधीहरू हटाउन र आफ्नो शक्ति सुदृढ गर्न थाले। २ अगस्ट १९३४ ई. मा हिन्डनबर्गको मृत्यु भयो र हिटलर चान्सेलरी र राष्ट्रपतिको कार्यालय र अधिकारलाई एकीकृत गरेर जर्मनीको तानाशाह बने। सन् १९३४ अगस्ट १९ मा भएको राष्ट्रिय जनमत सङ्ग्रहले हिटलरलाई जर्मनीको एक मात्र ''फ्युहरर'' (नेता) को रूपमा चयन गर्यो। सबै शक्ति तथा अधिकारहरू हिटलरमा नै केन्द्रीकृत थियो र उनको वचन नै सर्वोच्च कानून बन्ने गरेको थियो। सरकार एक समन्वयकारी, सहयोगी निकाय थिएन, तर सत्ता र हिटलरको पक्षमा सङ्घर्ष गरिरहेका गुटहरूको सङ्ग्रह थियो। [[महामन्दी|महामन्दीको]] बीचमा, नाजीहरूले आर्थिक स्थिरता पुनर्स्थापित गरे र भारी सैन्य खर्च र मिश्रित अर्थव्यवस्था प्रयोग गरेर सामूहिक [[बेरोजगारी]] समाप्त गरे। घाटा खर्च प्रयोग गरेर, हिटलरको शासनले ''वेहरमाक्ट'' (सशस्त्र बल) को गठन गरी ठूलो गोप्य पुन: सशस्त्रीकरण कार्यक्रम सञ्चालन गर्‍यो, र ''अटोबहनेन'' (सडक बाटो) सहित व्यापक सार्वजनिक कार्य परियोजनाहरू निर्माण गर्‍यो। आर्थिक स्थायित्वमा फर्किँदा उनको शासनको लोकप्रियता बढ्यो। सन् १९३० को उत्तरार्ध देखि , नाजी जर्मनीले आक्रामक क्षेत्रीय माग गर्यो र ती मागहरू पुरा नभएमा युद्धको धम्की दियो। सन् १९३५ मा भएको जनमत सङ्ग्रहमा मा [[जारलान्ड|सारल्याण्डले]] जर्मनीमा पुन: सामेल हुन मतदान गर्‍यो, र १९३६ मा हिटलरले राइनल्याण्डमा सेना पठाए, जुन क्षेत्रलाई [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]] पछि गैर-सैन्यीकरण गरिएको थियो। जर्मनीले १९३८ को अस्ट्रिया कब्जा गर्‍यो, र सोही वर्ष चेकोस्लोभाकिया को सुडेटेनल्याण्ड क्षेत्रको माग र प्राप्त गर्‍यो। १९३९ मार्च मा, स्लोभाक राज्य घोषणा गरियो र जर्मनीको एक संरक्षित बन्यो, र कब्जा गरिएको चेक भूमिहरूको बाँकी भागमा बोहेमिया र मोराभियाको जर्मन प्रोटेक्टोरेट स्थापना भयो। केही समय पछि, जर्मनीले [[लिथुआनिया|लिथुआनियालाई]] मेमेल क्षेत्र सुम्पन दबाब दियो। जर्मनीले [[सोभियत सङ्घ|सोभियत सङ्घसँग]] [[मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सन्धि|गैर-आक्रमण सम्झौता]] मा हस्ताक्षर गर्यो र सन् १९३९ सेप्टेम्बर १ मा पोल्याण्डमाथि आक्रमण गर्‍यो, त्यसबाट युरोपमा [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]को सुरुवात भयो। सन् १९४२ को अन्त सम्म,धुरी शक्तिमा मित्र राष्ट्रले युरोप र उत्तरी अफ्रिकाका धेरै भूभाग मा नियन्त्रण कायम गरेका थिए । ''Reichskommissariat'' को विस्तारित कार्यालयले नाजी-विजयी क्षेत्रहरूको नियन्त्रण लिए र पोल्याण्डको बाँकी भागहरूमा जर्मन प्रशासन स्थापना भयो। जर्मनीले आफ्ना कब्जा गरिएका क्षेत्रहरू र आफ्ना सहयोगीहरू दुवैको [[काँचो पदार्थ|कच्चा पदार्थ]] र श्रमको शोषण गर्‍यो। सन् १९४१ मा [[पूर्वी मोर्चा (द्वितीय विश्व युद्ध)|सोभियत सङ्घ माथिको जर्मन आक्रमण]] सुरुमा सफल भए तापनि सोभियत सङ्घको पुनरुत्थान र युद्धमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को प्रवेशपछि जर्मनीले [[पूर्वी मोर्चा (द्वितीय विश्व युद्ध)|पूर्वी मोर्चा]]मा हार खायो र १९४४ को अन्त्यसम्ममा पूर्ववर्ती मोर्चा(– सन् १९३९ को सिमानामा) धकेलियो। १९४४ मा जर्मनीमा ठूलो मात्रामा हवाई बमबारी बढ्यो र धुरी शक्तिहरू पूर्वी र दक्षिणी यूरोपमा फिर्ता भए। फ्रान्समा मित्र राष्ट्रहरूको आक्रमण पछि, जर्मनीलाई पूर्वबाट सोभियत सङ्घ र पश्चिमबाट अन्य मित्र राष्ट्रले आक्रमण गरे र मे १९४५ मा आत्मसमर्पण गरेको थियो। हिटलरको पराजय स्वीकार नगर्नाले जर्मन पूर्वाधारको ठूलो विनाश भयो र नतिजास्वरूप युद्धको अन्तिम महिनाहरूमा थप युद्ध-सम्बन्धित हताहत भए। विजयी सहयोगीहरूले विनाजीकरण ([[:en:Denazification|denazification]])को नीति अंगाले र धेरै जीवित नाजी नेतृत्वलाई न्युरेम्बर्ग ट्रायलहरूमा युद्ध अपराधको लागि मुद्दा चलाइयो । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ===टिप्पणी === {{notelist}} [[श्रेणी:जर्मनीको इतिहास]] [[श्रेणी:भूतपूर्व देश]] [[श्रेणी:एडल्फ हिटलर]] 6eus2a232z9hem4yi32ef577ff0mntt 1361127 1361126 2026-06-11T07:13:16Z Bishaldev100 28807 /* */ 1361127 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country |conventional_long_name = डोयच राइस<br />{{small|{{nobold|(१९३३–१९४३)}}<br />''Deutsches Reich''}}<hr />ग्रोस डोयचेस राइस<br />{{small|{{nobold|(१९४३–१९४५)}}<br />''Großdeutsches Reich''}}<!-- Do not replace with 'Nazi Germany', that's the modern COMMONNAME, whereas this parameter is for the official name --> |era = विश्वयुद्धको मध्यकालीन अवधि {{*}}[[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]] |status = |status_text = |government_type = [[एकात्मक राज्य|एकात्मक]] [[नाजीवाद|नाजी]] [[एकदलीय राज्य|एक दलीय]] [[फासीवाद]] एक तानाशाही अधिनायकत्व अन्तर्गत <!-- Rise and fall, events, years and dates --> |event_start = सत्ताको कब्जा |date_start = ३० जनवरी |year_start = १९३३ |event1 = सन् १९३३ को सक्षमकरण ऐन |date_event1 = २३ मार्च १९३३ |event2 = अस्ट्रियाको विलय |date_event2 = १२ मार्च १९३८ |event3 = पोल्यान्डमाथि हमला/ दोस्रो विश्वयुद्धको सुरुवात |date_event3 = १ सेप्टेम्बर १९३९ |event4 = हिटलरको मृत्यु |date_event4 = ३० अप्रिल १९४५ |event5 = बर्लिनको लडाइँ र पतन |date_event5 = २ मे १९४५ |event_end = जर्मन आत्मसमर्पण |date_end = ८ मे |year_end = १९४५ |event_post = बर्लिन घोषणा |date_post = ५ जुन १९४५ <!-- Flag navigation: Preceding and succeeding entities p1 to p5 and s1 to s5 --> |p1 = वाइमर गणतन्त्र |flag_p1 = Flag of Germany (3-2).svg |p2 = अष्ट्रिया |flag_p2 = Flag of Austria.svg <!-- Only include territories which are explicitly so described in reliable sources: this holds true for predecessors and successors --> <!--NOTE: THE ENTRIES IN THESE FIELDS WERE THE RESULT OF A LONG CONSENSUS DISCUSSION ON THE TALK PAGE, AND SHOULD NOT BE CHANGED WITHOUT A NEW CONSENSUS--> |s1 = पूर्वी जर्मनी |flag_s1 = Flag of East Germany.svg |s2 = पश्चिम जर्मनी |flag_s2 = Flag of Germany.svg |s3 = अष्ट्रिया |flag_s3 = Flag of Austria.svg |image_flag = Flag of Germany (1935–1945).svg<!-- Do not replace with NSDAP flag, as the two are not identical. National flag is off-center, NSDAP flag is not --> |flag_alt = <!-- Alt text for flag --> |image_flag2 = <!-- Second flag --> |flag_alt2 = <!-- Alt text for second flag --> |flag = <!-- Link target under flag image. Default: Flag of {{{common_name}}} --> |flag2 = <!-- Link target under flag2 image. Default: Flag of {{{common_name}}} --> |flag_type = झण्डा<br />(सन् १९३५–१९४५) |flag2_type = <!-- Displayed text for link under flag2. Default "Flag" --> |image_coat = Reichsadler.svg |coa_size = 120px |coat_alt = <!-- Alt text for coat of arms --> |symbol_type = प्रतीक चिन्ह<br />(सन् १९३५–१९४५) |symbol_type_article = <!-- Link target under symbol image. Default: Coat of arms of {{{common_name}}} --> |image_map = Greater German Reich (1942).svg |image_map_alt = |image_map_caption = जर्मनीको क्षेत्रीय नियन्त्रण सबैभन्दा ठूलो मात्रामा {{nowrap|[[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को समयमा (सन् १९४२ को उत्तरार्ध):}} {{parabr}}{{plainlist|style=padding-left: 0.6em; text-align: left;| * {{legend2|#008000|जर्मन राइस{{efn|name=annexed|बोहेमिया र मोराभियाको संरक्षित र मुख्य सरकारसमेत समावेश गरी}} }} * {{legend2|#55c255|नागरिक प्रशासनद्वारा सञ्चालित अधिनस्त क्षेत्रहरू}} * {{legend2|#a5dfa5|सैन्य प्रशासनद्वारा कब्जा गरिएको क्षेत्र}} }}{{parabr}} |capital = [[बर्लिन]] |largest_city = राजधानी |coordinates = {{coord|52|31|N|13|23|E|type:city}} |anthems = <br />''दास लिड डेअ डोइस्चेन''<br />("जर्मनेलीहरूको गीत")<br /><br />'' Horst-Wessel-Lied''{{efn|On 12 July 1933, ''Reichsinnenminister'' भिलहेल्म फ्रिक the Interior Minister, ordered that the ''Horst-Wessel-Lied'' be played right after the standing national anthem ''Das Lied der Deutschen'', better known as ''Deutschland Über Alles''.{{harvnb|Tümmler|2010|p=63}}.}}<br />("होर्स्ट-भिसेल-लिड")<br />{{parabr}}{{center|[[चित्र:Песня Хорста Весселя.ogg]]}} |common_languages = [[जर्मनेली भाषा|जर्मनेली]] |religion = {{unbulleted list|५४% प्रोटेस्टेन्ट|४०% क्याथोलिक|३.५% भगवानमा विश्वास गर्नेहरू|१.५% अधार्मिक|१% अन्य}}{{sfn|Ericksen|Heschel|1999|p=10}} |demonym = जर्मनेली |currency = राइसमार्क (ℛℳ) <!-- Titles and names of the first and last leaders and their deputies --> |leader1 = पल फोन हिन्डेनबर्ग {{efn|राष्ट्रपतिको रूपमा|name="President"}} |leader2 = [[एडल्फ हिटलर]]{{efn|नेतृत्वकर्ता र साम्राज्य चान्सलरको रूपमा}} |leader3 = कार्ल दोनिट्च {{efn|name="President"}} |leader4 = |year_leader1 = सन् १९३३–१०३४ |year_leader2 = सन् १९३४–१९४५ |year_leader3 = सन् १९४५ |year_leader4 = सन् १९४५ |title_leader = राष्ट्रप्रमुख |deputy1 = एड्ल्फ हिटलर |deputy2 = योसेफ गोबेल्स {{Efn|''De jure'' since 30 April until 1 May.}} |deputy3 = लुट्च फोन क्रोसिस{{Efn|''De jure'' since 2 May until 23 May.}} |year_deputy1 = सन् १९३३–१९४५ |year_deputy2 = सन् १९४५ |year_deputy3 = सन् १९४५ |title_deputy = चान्सलर <!-- Legislature --> |legislature = राइसटाक |house1 = {{nowrap|राइसराट (सन् १९३४ मा विघटन)}} |type_house1 = माथिल्लो सदन |house2 = <!-- Name of second chamber --> |type_house2 = <!-- Default: "Lower house" --> <!-- Area and population of a given year --> |stat_year1 = सन् १९३८ |stat_area1 = ६,३३,७८६ |ref_area1 = {{efn|In 1939, before Germany acquired control of the last two regions which had been in its control before the Versailles Treaty—Alsace-Lorraine, Danzig and the Polish Corridor—its area was {{convert|633786|km2|sqmi}}. See {{harvnb|Statistisches Jahrbuch|2006}}.}} |stat_pop1 = <!-- Population (w/o commas or spaces), population density is calculated if area is also given --> |stat_year2 = सन् १९३९ |stat_area2 = |stat_pop2 = ७,९३,७५,२८१ |ref_pop2 = {{sfn|सन् १९३९ को जनगणना}} |stat_year3 = सन् १९४०{{sfn|Soldaten-Atlas|1941|p=8}}{{efn|name=annexed}} |stat_area3 = ८,२३,५०५ |stat_pop3 = १०,९५,१८,१८३ |today = <!-- Overlapping modern countries, if no more than four of these --><!-- Do NOT add flags, per MOS:INFOBOXFLAG --> |area_km2 = |area_rank = |GDP_PPP = |GDP_PPP_year = |HDI = |HDI_year = }} '''नाजी जर्मनी''' ({{भाषा-जर्मनेली|Nazi-Deutschland}}), {{Efn|{{lang-de|Nationalsozialistischer Staat}} (lit. "National Socialist State"), ''{{lang|de|NS-Staat}}'' (lit. "Nazi State") for short; also ''{{lang|de|Nationalsozialistisches Deutschland}}'' (lit. "National Socialist Germany")}} सन् १९३३ देखि १९४३ सम्म आधिकारिक रूपमा '''डोयच राइस''' {{Efn|{{lang-de|Deutsches Reich}}}} को नामले र सन् १९४३ देखि १९४५ सम्म '''ग्रोस डोयचेस राइस'''को {{Efn|{{lang-de|Großdeutsches Reich}}}} नामले चिनिने, सन् १९३३ र १९४५ को समयमा अस्तित्वमा रहेको एक जर्मन राज्य थियो। [[एडल्फ हिटलर]] र [[नाजी पार्टी]]ले देशलाई [[तानाशाही]]मा परिणत गरेपछि नाजी जर्मनीको निर्माण भएको थियो। [[चित्र:Hitler_portrait_crop.jpg|left|thumb| [[एडल्फ हिटलर]] सन् १९३४ मा फ्युअ उन्ड राइसकान्च्लको (''Führer und Reichs kanzler)'' उपाधिसँग जर्मनीको राष्ट्र प्रमुख बनेका थिए]] हिटलरको शासनमा, जर्मनी चाँडै नै एक अधिनायकवादी राज्य बन्दा त्यहाँको सामाजिक जीवनका लगभग सबै पक्ष सरकारद्वारा नियन्त्रित बनेका थिए। '''द्रिट्टे राइस''', {{Efn|{{lang-de|Drittes Reich}}}} अर्थत "तेस्रो साम्राज्य" बताएर नाजी जर्मनीले आफूलाई पहिलेको पवित्र रोमन साम्राज्य (ई. ८००-१८०६) र जर्मन साम्राज्य (ई. १८७१-१९१८) को उत्तराधिकारी दावी गरेको थियो। जसलाई हिटलर र नाजीहरूले '''टाउसेनयागरेस राइस''' {{Efn|{{lang-de|Tausendjähriges Reich}}}} भनेर बयान गर्ने तेस्रो रिच मात्र १२ वर्ष पछि मे १९४५ मा समाप्त भयो, जब मित्र राष्ट्रहरूले जर्मनीलाई पराजित गरे र युरोपमा दोस्रो विश्वयुद्ध समाप्त भयो। सन् १९३३ जनवरी ३० मा, वाइमर गणतन्त्रका [[राष्ट्रप्रमुख]] पल भोन हिन्डनबर्गले हिटलरलाई [[जर्मनीको चान्सलर]],( [[सरकार प्रमुख|सरकारको प्रमुख)]] नियुक्त गरे। त्यसपछि नाजी पार्टीले सबै राजनीतिक विरोधीहरू हटाउन र आफ्नो शक्ति सुदृढ गर्न थाले। २ अगस्ट १९३४ ई. मा हिन्डनबर्गको मृत्यु भयो र हिटलर चान्सेलरी र राष्ट्रपतिको कार्यालय र अधिकारलाई एकीकृत गरेर जर्मनीको तानाशाह बने। सन् १९३४ अगस्ट १९ मा भएको राष्ट्रिय जनमत सङ्ग्रहले हिटलरलाई जर्मनीको एक मात्र ''फ्युहरर'' (नेता) को रूपमा चयन गर्यो। सबै शक्ति तथा अधिकारहरू हिटलरमा नै केन्द्रीकृत थियो र उनको वचन नै सर्वोच्च कानून बन्ने गरेको थियो। सरकार एक समन्वयकारी, सहयोगी निकाय थिएन, तर सत्ता र हिटलरको पक्षमा सङ्घर्ष गरिरहेका गुटहरूको सङ्ग्रह थियो। [[महामन्दी|महामन्दीको]] बीचमा, नाजीहरूले आर्थिक स्थिरता पुनर्स्थापित गरे र भारी सैन्य खर्च र मिश्रित अर्थव्यवस्था प्रयोग गरेर सामूहिक [[बेरोजगारी]] समाप्त गरे। घाटा खर्च प्रयोग गरेर, हिटलरको शासनले ''वेहरमाक्ट'' (सशस्त्र बल) को गठन गरी ठूलो गोप्य पुन: सशस्त्रीकरण कार्यक्रम सञ्चालन गर्‍यो, र ''अटोबहनेन'' (सडक बाटो) सहित व्यापक सार्वजनिक कार्य परियोजनाहरू निर्माण गर्‍यो। आर्थिक स्थायित्वमा फर्किँदा उनको शासनको लोकप्रियता बढ्यो। सन् १९३० को उत्तरार्ध देखि , नाजी जर्मनीले आक्रामक क्षेत्रीय माग गर्यो र ती मागहरू पुरा नभएमा युद्धको धम्की दियो। सन् १९३५ मा भएको जनमत सङ्ग्रहमा मा [[जारलान्ड|सारल्याण्डले]] जर्मनीमा पुन: सामेल हुन मतदान गर्‍यो, र १९३६ मा हिटलरले राइनल्याण्डमा सेना पठाए, जुन क्षेत्रलाई [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]] पछि गैर-सैन्यीकरण गरिएको थियो। जर्मनीले १९३८ को अस्ट्रिया कब्जा गर्‍यो, र सोही वर्ष चेकोस्लोभाकिया को सुडेटेनल्याण्ड क्षेत्रको माग र प्राप्त गर्‍यो। १९३९ मार्च मा, स्लोभाक राज्य घोषणा गरियो र जर्मनीको एक संरक्षित बन्यो, र कब्जा गरिएको चेक भूमिहरूको बाँकी भागमा बोहेमिया र मोराभियाको जर्मन प्रोटेक्टोरेट स्थापना भयो। केही समय पछि, जर्मनीले [[लिथुआनिया|लिथुआनियालाई]] मेमेल क्षेत्र सुम्पन दबाब दियो। जर्मनीले [[सोभियत सङ्घ|सोभियत सङ्घसँग]] [[मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सन्धि|गैर-आक्रमण सम्झौता]] मा हस्ताक्षर गर्यो। सन् १९३९ सेप्टेम्बर १ मा पोल्याण्डमाथि आक्रमण गर्‍यो, त्यसबाट युरोपमा [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]को सुरुवात भयो। सन् १९४२ को अन्त सम्म, धुरी शक्तिमा मित्र राष्ट्रले युरोप र उत्तरी अफ्रिकाका धेरै भूभाग मा नियन्त्रण कायम गरेका थिए । ''Reichskommissariat'' को विस्तारित कार्यालयले नाजी-विजयी क्षेत्रहरूको नियन्त्रण लिए र पोल्याण्डको बाँकी भागहरूमा जर्मन प्रशासन स्थापना भयो। जर्मनीले आफ्ना कब्जा गरिएका क्षेत्रहरू र आफ्ना सहयोगीहरू दुवैको [[काँचो पदार्थ|कच्चा पदार्थ]] र श्रमको उपयोग गर्‍यो। सन् १९४१ मा [[पूर्वी मोर्चा (द्वितीय विश्व युद्ध)|सोभियत सङ्घ माथिको जर्मन आक्रमण]] सुरुमा सफल भए तापनि सोभियत सङ्घको पुनरुत्थान र युद्धमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को प्रवेशपछि जर्मनीले [[पूर्वी मोर्चा (द्वितीय विश्व युद्ध)|पूर्वी मोर्चा]]मा हार खायो। १९४४ को अन्त्यसम्ममा पूर्ववर्ती मोर्चा(– सन् १९३९ को सिमानामा) धकेलियो। १९४४ मा जर्मनीमा ठूलो मात्रामा हवाई बमबारी बढ्यो र धुरी शक्तिहरू पूर्वी र दक्षिणी यूरोपमा फिर्ता भए। फ्रान्समा मित्र राष्ट्रहरूको आक्रमण पछि, जर्मनीलाई पूर्वबाट सोभियत सङ्घ र पश्चिमबाट अन्य मित्र राष्ट्रले आक्रमण गरे र मे १९४५ मा आत्मसमर्पण गरेको थियो। हिटलरको पराजय स्वीकार नगर्नाले जर्मन पूर्वाधारको ठूलो विनाश भयो र नतिजास्वरूप युद्धको अन्तिम महिनाहरूमा थप युद्ध-सम्बन्धित हताहत भए। विजयी सहयोगीहरूले विनाजीकरण ([[:en:Denazification|denazification]])को नीति अंगाले र धेरै जीवित नाजी नेतृत्वलाई न्युरेम्बर्ग ट्रायलहरूमा युद्ध अपराधको लागि मुद्दा चलाइयो । ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ===टिप्पणी === {{notelist}} [[श्रेणी:जर्मनीको इतिहास]] [[श्रेणी:भूतपूर्व देश]] [[श्रेणी:एडल्फ हिटलर]] ni0eq5wz7vp9vtis4pv13d827lksxex 5 126156 1361110 1070125 2026-06-11T05:22:18Z Ganesh Paudel 306 /* स्वशिक्षा पृष्ठ पुनर्स्थापना गरी सुरक्षित गर्ने */ नयाँ खण्ड 1361110 wikitext text/x-wiki सन्तानरुपी सैतान मृत्युको पर्खाइमा आमाबुबा कहिले मर्छ , आमाबुबाको नाउँमा भएको सम्पुर्ण सम्पतीको भागबन्डा गरी खाउँ ! " सैतानी सन्तान " == स्वशिक्षा पृष्ठ पुनर्स्थापना गरी सुरक्षित गर्ने == विकि सम्पादन गर्न स्वध्यन गर्ने यो पृष्ठमा रहेका असम्बन्धित सामग्री हटाई पुनर्स्थापना गर्न तथा सुरक्षित राख्न प्रवन्धकहरूलाई अनुरोध छ। [[User:Ganesh Paudel|Ganesh Paudel]] ([[User talk:Ganesh Paudel|कुरा गर्नुहोस्]]) ११:०७, ११ जुन २०२६ (नेपाली समय) q9nnvbt8607nmjntmkltptb0wt9t0d0 0 126904 1361067 1348158 2026-06-10T12:30:26Z আযাদ আহমদ 79249 /* धर्म * 1361067 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox ethnic group | image = Gaye holud (04).JPG |group='''बङ्गाली''' |population = '''२८.५ करोड '''<ref name="popstat01">{{वेब स्रोत|मिति=27 September 2010 |शीर्षक=General Assembly hears appeal for Bangla to be made an official UN language |युआरएल=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=36219#.VV4dvlWqoSE |प्रकाशक=United Nations|पहुँचमिति=21 May 2015}}</ref><ref name="popstat02">{{वेब स्रोत |मिति=27 September 2010 |शीर्षक=Countries and Their Cultures |युआरएल=http://www.everyculture.com/A-Bo/Bangladesh.html |प्रकाशक=Everyculture|पहुँचमिति=21 May 2015}}</ref> [[चित्र:Bengali-speaking world.svg|center|frameless|260x260px]] | regions = {{झन्डा|बङ्गलादेश}} १६,७८,८५,६८९<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल = https://www.macrotrends.net/countries/BGD/bangladesh/population | शीर्षक = Bangladesh Population 1950-2022 | प्रकाशक = 2021 Bangladesh Bureau of Statistics | पहुँचमिति = {{date|28 June 2021|dmy}} }}</ref> <br/>{{झन्डा|भारत}} १०,७२,२८,९१७<ref>https://www.worldatlas.com/articles/who-are-the-bengali-people.html</ref><ref>{{cite web|title=Scheduled Languages in descending order of speaker's strength – 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|publisher=भारतको रजिष्ट्रार जनरल तथा जनगणना आयुक्त|date=29 June 2018}}</ref> | region3 = {{झन्डा|पाकिस्तान}} | pop3 = ५०,००,०००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://tribune.com.pk/story/322325/five-million-illegal-immigrants-residing-in-pakistan/|शीर्षक=Five million illegal immigrants residing in Pakistan|कार्य=Express Tribune}}</ref><ref name="Outlook">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305| शीर्षक = Homeless In Karachi|प्रकाशक = Outlook (magazine)|पहुँचमिति = 2 March 2010}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006\story_17-12-2006_pg12_3 |शीर्षक=Falling back |कार्य=Daily Times |मिति=17 December 2006 |पहुँचमिति=25 April 2015 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20131009194726/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C12%5C17%5Cstory_17-12-2006_pg12_3 |अभिलेखमिति=9 October 2013 |df=dmy }}</ref><ref>{{वेब स्रोत|अन्तिम१=van Schendel|प्रथम१=Willem|शीर्षक=The Bengal Borderland: Beyond State and Nation in South Asia|मिति=2005|प्रकाशक=Anthem Press|आइएसबिएन=9781843311454|पृष्ठ=250|युआरएल=https://books.google.com/books?id=KqTIhTWuAXcC&pg=PA249#v=onepage&q&f=false}}</ref> | region4 = {{झन्डा|साउदी अरब}} | pop4 = १३,०९,००४<ref>[http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/SaudiArabia.pdf Migration Profile - Saudi Arabia]</ref> | region5 = {{झन्डा|संयुक्त अरब इमिरेट्स}} | pop5 = १०,८९,९१७<ref>[http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/UAE.pdf Migration Profile - UAE]</ref> | region6 = {{झन्डा|संयुक्त अधिराज्य}} | pop6 = ४,५१,०००<ref name=2011census>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-local-authorities-in-the-united-kingdom---part-1/rft-ks201uk.xls |शीर्षक=2011 Census: Ethnic group, local authorities in the United Kingdom |प्रकाशक=Office for National Statistics |मिति=11 October 2013 |पहुँचमिति=28 February 2015}}</ref> | region7 = {{झन्डा|कतार}} | pop7 = २,८०,०००<ref name=pop>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://priyadsouza.com/population-of-qatar-by-nationality-in-2017/ |शीर्षक=Population of Qatar by nationality - 2017 report |पहुँचमिति=7 February 2017}}</ref> | region8 = {{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | pop8 = २,५७,७४०<ref>[http://www2.census.gov/library/data/tables/2008/demo/language-use/2009-2013-acs-lang-tables-nation.xls US Census Bureau ''American Community Survey (2009-2013)'' See Row #62]</ref><ref name="usasurveys2015">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B02018&prodType=table|शीर्षक=ASIAN ALONE OR IN ANY COMBINATION BY SELECTED GROUPS: 2015|प्रकाशक=U.S. Census Bureau|पहुँचमिति=15 October 2015|अभिलेखयुआरएल=https://archive.today/20200214011110/http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B02018&prodType=table|अभिलेखमिति=१४ फेब्रुअरी २०२०}}</ref> | region9 = {{झन्डा|मलेसिया}} | pop9 = २,२१,०००<ref>{{वेब स्रोत |मिति=27 July 2017 |शीर्षक=More than 1.7 million foreign workers in Malaysia; majority from Indonesia |युआरएल=https://www.nst.com.my/news/nation/2017/07/261418/more-17-million-foreign-workers-malaysia-majority-indonesia |प्रकाशक=New Straits Times |पहुँचमिति=22 October 2017}}</ref> | region10 = {{झन्डा|कुवेत}} | pop10 = २,००,०००<ref name=dt>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2016/09/07/kuwait-restricts-imports-male-bangladeshi-workers/ |शीर्षक=Kuwait restricts recruitment of male Bangladeshi workers |कार्य=Dhaka Tribune |पहुँचमिति=7 September 2016}}</ref> | region11 = {{झन्डा|इटाली}} | pop11 = १,३५,०००<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=In pursuit of happiness |युआरएल=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20121008000549&mod=skb |प्रकाशक=Korea Herald |मिति=8 October 2012 }}</ref> | region12 = {{झन्डा|सिङ्गापुर}} | pop12 = १,००,०००<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |शीर्षक=Bangladeshis in Singapore |वेबसाइट=High Commission of Bangladesh, Singapore |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20141103005640/http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |अभिलेखमिति=3 November 2014}}</ref> | region13 = {{झन्डा|बहराइन}} | pop13 = ९७,११५<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Bahrain: Foreign population by country of citizenship|युआरएल=http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/|वेबसाइट=gulfmigration.eu|पहुँचमिति=1 January 2015|अभिलेखमिति=१६ डिसेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20171216162345/http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/}}</ref> | region14 = {{झन्डा|क्यानडा}} | pop14 = ६९,४९०<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=NHS Profile, Canada, 2011, Census Data|युआरएल=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=Non-official%20language&B1=All&Custom=&TABID=1|वेबसाइट=Government of Canada, Statistics Canada|पहुँचमिति=4 February 2015}}</ref> | region15 = {{झन्डा|अस्ट्रेलिया}} | pop15 = ५४,५६६<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Census shows Indian population and languages have exponentially grown in Australia|युआरएल=http://www.sbs.com.au/yourlanguage/hindi/en/article/2017/06/28/census-shows-indian-population-and-languages-have-exponentially-grown-australia|वेबसाइट=SBS Australia|पहुँचमिति=28 June 2017}}</ref> | region16 = {{झन्डा|नेपाल}} | pop16 = २१,०६१<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf|शीर्षक=Population Monograph of Nepal Volume II (Social Demography)|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=|वेबसाइट=www.nepal.unfpa.org}}</ref> | region17 = {{झन्डा|जापान}} | pop17 = १७,४६३<ref name="MOJ">{{वेब स्रोत|शीर्षक=バングラデシュ人民共和国（People's Republic of Bangladesh）|युआरएल=http://www.mofa.go.jp/mofaj/area/bangladesh/data.html|वेबसाइट=Ministry of Foreign Affairs (Japan)|पहुँचमिति=29 October 2017|भाषा=जापनी}}</ref> | region18 = {{झन्डा|दक्षिण कोरिया}} | pop18 = १३,६००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.k2web.co.kr/|शीर्षक=K2WebWizard|वेबसाइट=www.k2web.co.kr|भाषा=[[कोरियाली भाषा|कोरियाली]]|पहुँचमिति=2021-10-18}}</ref> | region19 = {{झन्डा|इन्डोनेसिया}} | pop19 = ८,०००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.qatar-tribune.com/news.aspx?n=659B1F3A-7299-4D4A-B2DA-D3BAA8AE673D&d=20150625|शीर्षक = बङ्गाली जाति}}</ref> | region20 = {{झन्डा|आयरल्यान्ड}} | pop20 = ८,०००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.dfa.ie/travel/travel-advice/a-z-list-of-countries/bangladesh/|शीर्षक=Bangladesh - Department of Foreign Affairs}}</ref> |langs = '''[[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]''' र यसको उपभाषा <br>[[अरबी भाषा|अरबी]] বা [[संस्कृत]] ''(धार्मिक क्षेत्रमा)''<br />[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[उर्दु भाषा|उर्दु]]{{efn|मूलतः पाकिस्तानी बङ्गालीहरूद्वारा बोलिने}} | religions = [[चित्र:Star and Crescent.svg|18px]] [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] - १९.२ करोड(६७%)<br />[[चित्र:Om.svg|15px]] [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] - ९.१ करोड (३२%)<br /> अन्य [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] [[चित्र:Dharma Wheel.svg|18px]], [[इसाई धर्म|इसाई]] [[चित्र:Christian cross.svg|12px]] - ०.५ करोड (१%) |related=हिन्द-आर्य जाति }} '''बङ्गाली जाति''' ({{भाषा-बङ्गाली|বাঙালি জাতি}}) [[दक्षिण एसिया]]को एक विशेष हिन्द-आर्य जातीय समूहको नाम हो। बङ्गाली जातिको स्थानीय जनसङ्ख्या [[बङ्गलादेश]] र [[भारत]]को [[पश्चिम बङ्गाल]], [[त्रिपुरा]], बाराक उपत्यका, तल्लो [[असम|असम]] र [[मणिपुर]]का केही भागहरूमा विभाजित छन्।<ref name=chingiz>{{cite journal|title=Is MLA Ashab Uddin a local Manipuri?|author=Khan, Muhammad Chingiz|language=en|date=15 July 2017|journal=Tehelka|volume=14|pages=36-38}}</ref> तिनीहरूमध्ये अधिकांशले [[बङ्गाली भाषा]] बोल्दछन् जुन हिन्द-इरानी भाषाहरूको एक विशेष [[भाषा]] हो। चिनियाँ र अरबी जाति बाहेक बङ्गालीहरू विश्वको तेस्रो ठुलो जातीय समूह हो र तिनीहरू हिन्द-युरोपेलीहरूमध्ये सबैभन्दा ठुलो जातीय समूह हुन्।<ref>बङ्गलादेशमा लगभग १६ करोड ३० लाख र भारतमा १० करोड (सिआइए फ्याक्टबुक सन् २०१४ को अनुमान, तीव्र जनसङ्ख्या वृद्धिको अधीनमा रहेको सङ्ख्या); मध्यपूर्वमा करिब ३० लाख, पाकिस्तानमा २० लाख र बेलायतमा ४ लाख बङ्गालीहरू रहेका छन्</ref>[[अन्डमन र निकोबार द्वीपसमूह|अण्डमान र निकोबार]] द्वीपको जिन्जिरामा आफ्नो पैतृक क्षेत्रबाहेक बङ्गालीहरूको बाहुल्यता भारतको केही क्षेत्रहरूमा रहेको छ। [[नेपाल]]को [[कोशी प्रदेश]], भारतको [[अरुणाचल प्रदेश]], [[दिल्ली]], [[ओडिसा|ओडिसा]], [[छत्तीसगढ]], [[झारखण्ड]], [[मेघालय]], [[मिजोरम]], [[नागाल्यान्ड|नागाल्यान्ड]], [[उत्तराखण्ड]]मा बङ्गालीहरूको ठुलो जनसङ्ख्या रहेको छ।<ref name="langminor">{{वेब स्रोत|शीर्षक=50th REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA|भाषा=en|युआरएल=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf|वेबसाइट=nclm.nic.in|वेबसाइट=Ministry of Minority Affairs|पहुँचमिति=2 November 2018|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf|अभिलेखमिति=8 July 2016}}</ref> मध्यपूर्व, [[पाकिस्तान]], [[म्यानमार|बर्मा]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], [[मलेसिया]], [[इटाली]], [[सिङ्गापुर]], [[माल्दिभ्स]], [[क्यानडा]], [[अस्ट्रेलिया]], [[जापान]] र [[दक्षिण कोरिया]]मा बङ्गालीको सुस्थापित समाजहरू रहेका छन्। बङ्गाली धार्मिक सम्बद्धता र अभ्यासको गणितले एक विविध जातीय समूह हो। वर्तमान ६७ प्रतिशत बङ्गालीहरू [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मको पालन गर्दछन् भने यसबाहेक त्यहाँ [[इसाई धर्म|इसाई]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] समुदायहरूको साथसाथै ठुलो [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] अल्पसङ्ख्यक पनि रहेको छ। इतिहासका हरेक प्रमुख [[देश|राष्ट्र]]जस्तै बङ्गालीहरूले पनि [[कला]] र वास्तुकला, [[भाषा]], लोककथा, [[साहित्य]], [[राजनीति]], [[सेना]], [[व्यापार]], [[विज्ञान]] र [[प्रविधि]]जस्ता विभिन्न क्षेत्रमा ठुलो प्रभाव र योगदान दिएका छन्। == नामको व्युतपत्ती == [[चित्र:Rajshahi College Library Inside 02.JPG|thumb|चार्यपल, बङ्गाली भाषाको प्रारम्भिक सङ्केत]] बङ्गाली शब्दले त्यस्तो व्यक्तिको वर्णन गर्दछ जसको भाषिक, वंशाणुगत र साँस्कृतिक पहिचान मुख्यतया बङ्गालसँग सम्बन्धित छ। यो हिन्द-आर्य जाति अन्य गैर-हिन्द आर्य जातिभन्दा फरक छ। बङ्गाली शब्दको उत्पत्ति बङ्गला नामक एक फारसी शब्दबाट भएको हो जसले बङ्गला नामक एक क्षेत्रलाई जनाउँदछ। मुसलमानहरूको फैलावट हुनुपूर्व बङ्गला भनिने कुनै क्षेत्र नभएको र यो क्षेत्र धेरै भू-राजनीतिक उप-राज्यहरूमा विभाजित थियो। यस्ता क्षेत्रहरू दक्षिणमा बङ्ग (जसको नामबाट बङ्गाल शब्द आएको विश्वास गरिन्छ), पश्चिमी क्षेत्रमा राट, उत्तरमा पुण्ड्रवर्धन वा वरेन्द्र र पूर्वी क्षेत्रमा समतट वा हरिकेलमा विभाजित थियो। प्राचीन कालमा यस क्षेत्रका मानिसहरूले यी विभाजनहरूको नामकरण गरेर आफ्नो साँस्कृतिक पहिचान दिने गर्दथे। [[महाभारत]] जस्ता वैदिक ग्रन्थहरूमा पुण्ड्र नामक राष्ट्रको उल्लेख गरिएको छ। इब्राहिमी र भारतीय धर्मका इतिहासकारहरू प्राचीन बङ्गाल साम्राज्यको स्थापना ''बङ्ग'' नामका एक व्यक्ति थिए जो यस क्षेत्रमा बसोबास गर्थे भनेर विश्वास गर्छन्। इब्राहिमी वंशावलीकारहरू बङ्ग नूहका छोरा र हामका नाति हुन् भनी विश्वास गर्थे।<ref name="Firishta 1768 7–9">{{cite book|author=Firishta|pages=7–9|year=1768|title=History of Hindostan|editor=Alexander Dow}}</ref><ref name="Thomas Trautmann 2005 53">{{cite book|title=Aryans and British India|author=Thomas Trautmann|publisher=Yoda Press|year=2005|page=53}}</ref> 'बङ्ग' शब्दको पहिलो उल्लेख ईसापूर्व ३० मा 'ऐतरेय अरण्यक' पुस्तकमा पाइन्छ। मुगल बादशाह अकबरका सभासद अबुल फजल इबन मुबारकले आफ्नो पुस्तक ऐनेे-अकबरीमा ''देशबाचक बङ्गला'' शब्दको प्रयोग गरेका थिए। भारतीय इतिहासकार गोलम हुसेन सेलिमको रियाजस सलातीनमा पनि बङ्गाल श्ब्दको उत्पत्ति बारे वर्णन गरिएको छ।<ref name="Firishta 1768 7–9"/><ref name="Thomas Trautmann 2005 53"/> सन् १३५२ मा शमसुद्दिन इलियास नामक एक मुस्लिम कुलीन व्यक्तिले शाही बङ्गाल नामक सल्तनतको स्थापना गर्दै यसको विभाजित क्षेत्रलाई पहिलोपटक एकताबद्ध गरेका थिए। इलियास शाहले बङ्गाली उपाधि ग्रहण गर्दा यस युगमा [[बङ्गाली भाषा]] राज्यको सहयोगमा साहित्यिक विकासलाई प्रमाणित गर्ने पहिलो भाषा बनेको थियो।<ref name=banglalang>{{cite book|quote=|last=Eaton |first=Richard M. |year=1993 |title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760 |url=https://archive.org/details/riseofislambenga00eato |publisher=University of California |isbn=978-0-520-20507-9 |access-date=13 July 2017 |url-access=registration }}</ref><ref name=jol>{{cite journal|url=https://www.banglajol.info/index.php/DUJL/article/view/3344|title=Politics and Literary Activities in the Bengali Language during the Independent Sultanate of Bengal|first=AKM Golam|last=Rabbani|date=7 November 2017|journal=Dhaka University Journal of Linguistics|volume=1|issue=1|pages=151–166|access-date=7 November 2017|via=www.banglajol.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011123110/https://www.banglajol.info/index.php/DUJL/article/view/3344|archive-date=11 October 2017|url-status=live}}</ref> यसरी इलियास शाहले यस क्षेत्रका जनताको सामाजिक र भाषिक पहिचानलाई औपचारिक रूपमा "बङ्गाली" नाममा रूपान्तरण गरेका थिए। == इतिहास == === प्राचीन इतिहास === पुरातत्त्वविद्हरूले बृहत्तर बङ्गाल क्षेत्रमा ४,००० वर्षभन्दा पुरानो ताम्रापाषण युगका सभ्यताहरू फेला पारेका छन् र उनीहरूको अनुसार यो खोज यस क्षेत्रमा बसोबासको प्रारम्भिक सङ्केतहरू मध्ये एक हो भनेर विश्वास गरेका छन्। राङ्गमाटी जिल्ला र फेनी जिल्लामा ढुङ्गाबाट बनाइएको औजारहरू तथा हाते बन्चरोहरू धेरै पुरानो पाषणयुग अन्तर्गत बस्तीहरूमा फेला गरेका थिए। पुरातात्विक तथ्यहरूले हालको नरसिङ्दी क्षेत्रमा वारी-बटेश्वर सभ्यताको विकास ईसापूर्व २००० भएको हो भनेर जनाउँदछ।<ref name=xinhua>{{cite news|agency= Xinhua |date= 12 March 2006 |title= 4000-year old settlement unearthed in Bangladesh |url= http://news.xinhuanet.com/english/2006-03/12/content_4293312.htm|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20070510135113/http://news.xinhuanet.com/english/2006-03/12/content_4293312.htm |archive-date = 10 May 2007}}</ref> नदीबाट केही टाढा बन्दरगाह-सहर प्राचीन रोम, दक्षिणपूर्व एसिया र अन्य क्षेत्रहरूसँग विदेशी व्यापारमा संलग्न भएको विश्वास गरिन्छ। यस सभ्यताका मानिसहरू इँटाभट्टाका घरहरूमा बस्थे, चौडा गल्लीहरूमा हिंड्थे, चाँदीका सिक्काहरू र फलामका हतियारहरू प्रयोग गर्दथे। यो बङ्गालको सबैभन्दा पुरानो सहर र सम्पूर्ण उपमहाद्वीपको पूर्वी भागमा मानिन्छ। दक्षिण बङ्गालमा बङ्गाल राज्यको स्थापनाको समयमा लगभग १००० ईसापूर्वमा, बङ्ग नामक एक व्यक्ति यस क्षेत्रमा बस्न थालेपछि भएको विश्वास गरिन्छ। अथर्ववेद र हिन्दु [[महाकाव्य]] [[महाभारत]]मा उत्तर बङ्गालको पुण्ड्रा राज्यसँगै यस राज्यको पनि उल्लेख गरिएको छ। मौर्य साम्राज्यको विस्तार र सम्राट अशोकद्वारा [[बौद्ध धर्म]]को प्रचार-प्रसारले ईसापूर्व दोस्रो शताब्दीदेखि यस क्षेत्रका मानिसहरूमा बढ्दो बौद्ध समाजको विकास गरेको थियो।<ref name=bsahistory>{{cite web|url=http://www.orgs.ttu.edu/saofbangladesh/history.htm|title=History of Bangladesh| access-date = 26 October 2006|publisher = Bangladesh Student Association @ TTU|archive-url=https://web.archive.org/web/20051226045659/http://www.orgs.ttu.edu/saofbangladesh/history.htm |archive-date = 26 December 2005}}</ref> मध्य प्रदेशको सान्चीको स्तूपसम्म धेरै मौर्य स्मारकहरूले यस क्षेत्रका मानिसहरूलाई बौद्ध धर्मको अनुयायीको रूपमा उल्लेख गरेका छन्। यस क्षेत्रका बौद्धधर्मावलम्बीहरूले केही गुम्बाहरू निर्माण गरे र दक्षिण [[भारत]]को नागार्जुनकोन्डासम्म उनीहरूको धार्मिक प्रतिबद्धताहरूको लागि मान्यता प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/উপজেলা%20পটভূমি|language=bn|website=Belabo Upazila|title=বেলাব উপজেলার পটভূমি|access-date=24 February 2022|archive-date=30 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210930113403/http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%20%E0%A6%AA%E0%A6%9F%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AE%E0%A6%BF}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210930113403/http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%20%E0%A6%AA%E0%A6%9F%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AE%E0%A6%BF |date=30 September 2021 }}</ref> विदेशी लेखनमा बङ्गालको पहिलो उल्लेख लगभग १०० ईसापूर्व युनानीहरूको लेखनमा देख्न सकिन्छ। गङ्गाको मैदानी इलाकामा बसोबास गर्ने गङ्गारिदाइ (गङ्गाको हृदय) नामक राष्ट्रको वीरताको बारेमा सुनेर महावीर सिकन्दर बिपाशाको पश्चिमी किनाराबाट आफ्नो विश्व विजयलाई अधुरो छोडेर फर्केको वर्णन गरिएको छ। == भौगोलिक विस्तार == [[चित्र:Sake Dean Mahomed.jpg|thumb|शेख दीन मुहम्मदलाई युरोपेलीहरूसँग स्याम्फु प्रवर्तन गर्ने श्रेय दिइन्छ।]] [[चित्र:Brick Lane street signs.JPG|thumb|250px|बङ्गालीहरूको ठुलो सङ्ख्या लन्डनको ब्रिक लेनमा बसोबास गर्दछ।]] [[चित्र:I'tisam-ud-Din.png|thumb|left|मिर्जा शेख इतेशामुद्दीन [[युरोप]]को भ्रमण गर्ने पहिलो उच्च शिक्षित बङ्गाली तथा [[दक्षिण एसिया]]ली व्यक्ति थिए।]] बङ्गलादेशमा बङ्गालीहरू सबैभन्दा ठुलो जातीय समूह हो जसले कुल जनसङ्ख्याको ९८ प्रतिशत ओगटेको छ। भारतको जनगणनाले जातीयतालाई मान्यता नदिएपनि सिआइए फ्याक्टबुकको अनुमानअनुसार भारतमा १० करोड बङ्गालीहरू रहेका छन् जुन देशको कुल जनसङ्ख्याको ७% हो।<ref name="বাংলাদেশকে জানুন">{{cite web |url=http://www.bangladesh.gov.bd/site/page/812d94a8-0376-4579-a8f1-a1f66fa5df5d/বাংলাদেশকে-জানুন|title=বাংলাদেশকে জানুন|language=बङ्गाली|publisher=National Web Portal of Bangladesh |access-date=13 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216093108/http://www.bangladesh.gov.bd/www.bangladesh.gov.bd/index6517.html?q=bn%2F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%A8 |archive-date=16 February 2015 |url-status=live}}</ref> [[पश्चिम बङ्गाल]] बाहेक, बाराक उपत्यका र [[असम|असम]]को तल्लो क्षेत्रहरू, साथै [[त्रिपुरा]] र [[मणिपुर]]का केही भागहरूमा बङ्गालीहरूको जनसाङ्ख्यिकीय बहुमत रहेको छ।<ref>Kumar, Jayant. Census of India. 2001. 4 September 2006. [http://www.censusindia.gov.in/ Indian Census]</ref> त्रिपुरा र बङ्गालको खाडीमा अवस्थित [[अन्डमन र निकोबार द्वीपसमूह|अण्डमान र निकोबार द्वीपसमूह]]हरूमा बङ्गाली बहुल जनसङ्ख्याको आवास क्षेत्र हो जसमध्ये अधिकांश पूर्वी बङ्गालबाट (वर्तमान [[बङ्गलादेश]]) आएका हिन्दुहरूका वंशजहरू हुन् जो सन् १९४७ मा [[भारतको विभाजन]]पछि त्यहाँ बसाइँ सरेका थिए।<ref name="hdrchap1">{{cite book|title=Tripura human development report 2007|chapter-url=http://hdr.undp.org/en/nhdr/support/other/national/Tripura_india_hdr_2007.pdf|access-date=19 March 2012 |publisher= Government of Tripura|chapter= The state of human development|year=2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130502120425/http://hdr.undp.org/en/nhdr/support/other/national/Tripura_india_hdr_2007.pdf|archivedate=2 May 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/tripura-where-demand-for-assam-like-nrc-widens-gap-between-indigenous-people-and-non-tribal-settlers/article25348269.ece|date=27 October 2018|author=Karmakar, Rahul|title=Tripura, where demand for Assam-like NRC widens gap between indigenous people and non-tribal settlers|website=The Hindu}}</ref><ref>{{cite news|work=Times Now news|url=https://www.timesnownews.com/india/article/indira-gandhi-rahul-gandhi-rajiv-gandhi-east-pakistan-pakistan-assam-accord-national-register-of-citizens-congress-bharatiya-janata-party-tripura/264462|date=19 April 2019|title=When Indira Gandhi said: Refugees of all religions must go back|author=Shekhar, Sidharth}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123092721/https://www.timesnownews.com/india/article/indira-gandhi-rahul-gandhi-rajiv-gandhi-east-pakistan-pakistan-assam-accord-national-register-of-citizens-congress-bharatiya-janata-party-tripura/264462 |date=23 January 2021 }}</ref> भारत सरकारको राज्य-वित्तपोषित उपनिवेशीकरण परियोजनामार्फत यी क्षेत्रहरूमा बङ्गाली हिन्दुहरूको पहुँच बढेको थियो। मूल क्षेत्र भन्दा बाहिरका बङ्गाली समाजहरू मुख्यतया उपमहाद्वीपका अन्य भागहरूमा जस्तै मध्य पूर्व र पश्चिमा देशहरूमा पाइन्छन्। बङ्गाली आप्रवासीहरूबाट बनेको एक महत्त्वपूर्ण जनसाङ्ख्यिकी [[साउदी अरब]], [[पाकिस्तान]] र [[संयुक्त अधिराज्य]]मा अवस्थित छ जहाँ उनीहरू एक करोड भन्दा बढी जनसङ्ख्याका साथ स्थापित समूदायको गठन गरिसकेका छन्। [[हिन्दु धर्म]]मा (काला पानीको नामले परिचित) समुद्री यात्रा निषेधित भएका कारण विदेशी बङ्गाली प्रवासीहरू [[इस्लाम धर्म]]का छन्।<ref>{{cite web | url = http://aha.confex.com/aha/2013/webprogram/Paper11135.html | title = Crossing the Kala Pani to Britain for Hindu Workers and Elites | publisher = American Historical Association | date = 4 January 2012 | access-date = 2 February 2012 }}</ref> बङ्गालीहरूको मुख्य धार्मिक विश्वास इस्लाम धर्ममा आधारित भएकाले यसले अरब देशसँग सम्बन्ध सिर्जना गरेको छ भने मुसलमानहरूले [[हज]] पूरा गर्न जीवनकालमा एक पटक यस साउदी अरबमा जानुपर्ने हुन्छ। बङ्गाली सुल्तानहरूले हिजाज नामक क्षेत्रमा इस्लामी मदरसाहरूका लागि आर्थिक सहयोग गरेका थिए जुन अरबहरूका लागि अल-मदारिस अल-बाङालिया नामले चिनिएको थियो। कथित रूपमा, चौधौँ शताब्दीका नुर कुतुब आलम नाम गरेका एक बङ्गाली अलिम धेरै पटक हजमा सहभागी भएका थिए। बङ्गालीहरू अरब [[देश]]हरूमा कहिलेदेखि बस्न थाले भन्ने कुरा अज्ञात भएतापनि हाजी शरियतुल्लाह र उस्ताद मओलाना मुराद [[बीसौँ शताब्दी]]को सुरुमा [[मक्का]] सहरका स्थायी रूपले बस्दथे भन्ने तथ्य ज्ञात छ। [[ओमान]]का [[कुरान]]का विद्वान् जहुरुल हक र [[जोर्डन]]का शाहजादा हसन बिन तलालकी श्रीमती शरबत अल-हसन मध्यपूर्वमा बसोबास गर्ने उल्लेखनीय बङ्गाली व्यक्तित्वहरू हुन्। युरोपेली महादेशमा बङ्गालीहरूको १६औँ शताब्दीमा [[इङ्ल्यान्ड]]का [[राजा]] जर्ज तृतीयको शासनकालमा पहिलोपटक बसेका थिए।<ref name=buckland>C.E. Buckland, Dictionary of Indian Biography, Haskell House Publishers Ltd, 1968, p.217</ref> सन् १७६५ मा [[मुगल साम्राज्य]]को कूटनीतिज्ञका रूपमा आफ्ना नोकर मोहम्मद मुकिमसँग पहिलोपटक नादियाका बङ्गाली मौलभी शेख इतशमुद्दीन [[युरोप]] आएका थिए।<ref>{{cite book|title=Life of the Honourable Mountstuart Elphinstone|first=Thomas Edward|last=Colebrooke|pages=34–35|year=1884|chapter=First Start in Diplomacy|isbn=9781108097222|chapter-url=https://books.google.com/books?id=tSoMEJ-_Nx0C&q=hookah&pg=PA34}}</ref> आजको दिनसम्म आइसक्दा बङ्गाली मुलका बेलायतीहरूले [[संयुक्त अधिराज्य]]मा एक राम्रो स्थापित समाजको निर्माण गरिसकेका छन् भने उनीहरूले देशको दक्षिण एसियाली कुल [[भोजनालय|रेस्टुरेन्ट]]हरू मध्ये ९० प्रतिशत रेस्टुरेन्टहरू चलाउँदछन्।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2012/jan/08/britains-curry-crisis-chefs-immigration|work=The Guardian|author=Khaleeli, Homa|title=The curry crisis|date=8 January 2012}}</ref> == भाषा तथा सामाजिक गठन == [[चित्र:P.R. Sarkar Bengali Dialects.svg|thumb|बङ्गालीहरूको सामाजिक स्तरीकरणको प्रमुख निर्धारक क्षेत्रीय भाषाहरू हुन्।]] बङ्गालीहरू आफ्नो [[मातृभाषा]]को रूपमा प्रयोग [[बङ्गाली भाषा]]लाई प्रयोग गर्नु उनीहरूको एक एकीकृत विशेषता हो जुन हिन्द-इरानी भाषाहरू अन्तर्गत पर्दछ।<ref name=bari>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/longform/news/tale-two-languages-how-the-persian-language-seeped-bengali-1728421#:~:text=As%20Suniti%20Kumar%20Chatterjee%20explains,of%20the%20Indo%2DEuropean%20languages.|website=The Daily Star (Bangladesh)|author=সারা আঞ্জুম বারী|title=A Tale of Two Languages: How the Persian language seeped into Bengali|date=12 April 2019}}</ref> विश्वमा २२ करोड ६० लाख बङ्गालीका मातृभाषी र विश्वव्यापी रूपमा ३० करोड जनसङ्ख्याको हाराहारीमा बोलिने भाषा भएकाले यो विश्वको छैटौँ सबैभन्दा ठुलो भाषा बनेको छ। बङ्गाली भाषा प्रायः बङ्गाली लिपिमा लेखिएको हुन्छ जुन लगभग १०-१२०० ईस्वीमा मगधी प्राकृतबाट विकसित भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.ethnologue.com/guides/ethnologue200|शीर्षक=What are the top 200 most spoken languages?|मिति=2018-10-03|वेबसाइट=Ethnologue|भाषा=अङ्ग्रेजी|पहुँचमिति=2021-10-18}}</ref><ref>{{cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL30677644M/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE|title=বাংলাপিডিয়া: বাংলাদেশ জাতীয় জ্ঞানকোষ|last=Islam|first=Sirajul|date=2003|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|place=Dhaka, Bangladesh|isbn=978-984-32-0576-6}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.worldcat.org/title/banglapedia-national-encyclopedia-of-bangladesh/oclc/883871743|title=Banglapedia: national encyclopedia of Bangladesh.|last=Asiatic Society of Bangladesh|date=2008|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|place=[[ढाका]]|language=बङ्गाली|oclc=883871743}}</ref> थुप्रै प्रयोजनका लागि बङ्गाली भाषा प्रचलित छ र यसले [[बङ्गाल]]को एकताको लागि आवश्यक प्रभाव प्रदान गर्दछ। बङ्गाली भाषाको विकासक्रमको यी विभिन्न रूपहरूलाई तीन भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ: * सन्त भाषा - एक ऐतिहासिक रूप जुन विशेषगरी साहित्यको लागि मात्र प्रयोग हुने गर्दथ्यो। * मानक वा वर्तमान भाषा - एक आधुनिक साहित्यिक रूप हो। (जुन अब ठुलो [[कुष्टिया जिल्ला|कुष्टिया]] र [[नदिया जिल्ला]]मा विभाजित छ) यो आधिकारिक रूपमा थुप्रै प्रयोजनका जस्तै बोलिचाली, भाषण, रेडियो, समाचार जस्ता माध्यमहरूमा दिनहुँ प्रयोगमा आउने गर्दछ। * क्षेत्रीय भाषाहरू - कुल वक्ताहरूको सबैभन्दा ठुलो रूप। बङ्गालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा विभिन्न क्षेत्रीय भाषाहरू रहेका छन्। बङ्गालीहरू मुख्यतया भाषिक र उप-साँस्कृतिक कारणहरूले गर्दा उप-समूहहरूमा विभाजित छन्। * बङ्गाली: पूर्वी बङ्गालका बासिन्दाहरू हुन्। अधिकांश बङ्गालीहरू यस समूह अन्तर्गत पर्दछन्। यिनीहरू मुख्यतया [[ढाका|विशाल ढाका]], [[मयमनसिंह जिल्ला|मयमनसिंह]], [[कुमिल्ला]], [[बरिसाल|बरिशाल]], तल्लो असम र [[त्रिपुरा]]मा बस्छन्। बङ्गालीहरूबीच पनि उप-समूहहरू छन् जसको पूर्वी बङ्गालको संस्कृतिको साथ-साथै आफ्नै उप-संस्कृति रहेको छ। * घटी: पश्चिम बङ्गालका मूल निवासीहरू हुन् तर पुरुलियाका बासिन्दाहरू पनि घटीको एक उप-समूह अन्तर्गत पर्दछन्। * उत्तरिया: उत्तर बङ्गालका बासिन्दाहरू जो बरिन्दरी र रङ्पुरी भाषा बोल्छन्। उनीहरू आंशिक रूपमाा [[असम|असम]]मा पनि बस्ने गर्दछन् भने उनीहरूको एउटा उपसमूह [[बिहार]]को सेरसाबदियासम्म फैलिएको छ। == धर्म == {{bar box |title=बङ्गालीहरूको धार्मिक विश्वास<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/topic/Bengali | title=Bengali &#124; people &#124; Britannica }}</ref> |titlebar=#F6F6F6 |left1=धर्महरू |right1=प्रतिशत |float=left |bars= {{bar percent|[[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] |green |66|६६}} {{bar percent|[[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]|Orange |33|३३}} {{bar percent|अन्य|purple|1|१}} }} बङ्गालमा प्रचलित सबैभन्दा ठुलो [[धर्म]] [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] र [[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]] हो।<ref name="McDermott">{{cite encyclopedia |year=2005 |surname=McDermott |given=Rachel Fell |title=Bengali religions |encyclopedia=Encyclopedia of Religion: 15 Volume Set |editor=Lindsay Jones |edition=2nd |place=Detroit, Mi |publisher=MacMillan Reference USA |volume=2 |pages=824–832 |isbn=0-02-865735-7}}</ref> बङ्गालीहरूको कुल जनसङ्ख्याको दुई तिहाइभन्दा बढीमा मुसलमानहरूको बाहुल्यता रहेको छ जसमध्ये बहुसङ्ख्यक मानिसहरू सुन्नी सम्प्रदायलाई पछ्याउँछन् भने त्यहाँ शियाहरूको सानो अल्पसङ्ख्यक पनि रहेको पाइन्छ।<ref name=usds>2014 US Department of State estimates</ref> [[बङ्गलादेश]]मा बङ्गाली मुसलमानहरूको ९०.४% बाहुल्यता रहेको छ भने सम्पूर्ण [[भारत]]मा बङ्गाली जातिको ३०% अल्पसङ्ख्यक रहेको छ।<ref>Comparing State Polities: A Framework for Analyzing 100 Governments By Michael J. III Sullivan, pg. 119</ref><ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT|access-date=30 December 2019}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Andre|first1=Aletta|last2=Kumar|first2=Abhimanyu|title=Protest poetry: Assam's Bengali Muslims take a stand|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2016/12/protest-poetry-assam-bengali-muslims-stand-161219094434005.html|access-date=26 January 2017|agency=Aljazeera|publisher=Aljazeera|date=23 December 2016 |quote=Total Muslim population in Assam is 34.22% of which 90% are Bengali Muslims according to this source which puts the Bengali Muslim percentage in Assam as 29.08%}}</ref><ref name="ciafactbook">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ Bangladesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |date=2021-07-30 }}- CIA World Factbook</ref><ref name=westbengalreligion/> [[पश्चिम बङ्गाल]]को मुर्शिदाबाद जिल्लामा बङ्गाली मुसलमानहरूले कुल जनसङ्ख्याको ६६.८८%, मालदामा ५१.२७% बाहुल्यता राख्दछन् भने २४ परगनाहरूमा उनीहरूको जनसङ्ख्या ५४,८७,७५९ भन्दा बढी रहेको छ।<ref name="censusreligion2011">[http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW19C-01%20MDDS.XLS Population by religious community: West Bengal]. 2011 Census of India.</ref> सबै बङ्गालीहरूमध्ये एक तिहाइभन्दा कम मात्र हिन्दु धर्मका छन् (मुख्यतया, शाक्त र वैष्णवहरू) भने पश्चिम बङ्गालमा (सन् २०११ को [[जनगणना]] अनुसार) उनीहरूको ७०.५४% बहुमत छ र बङ्गलादेशमा ८.५४% अल्पसङ्ख्यक रहेको छ।<ref name="ciafactbook"/><ref>{{cite web|url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|title=Population Housing Census|access-date=30 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|archive-date=3 September 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf |date=3 September 2017 }}</ref> बङ्गलादेशमा हिन्दुहरू प्राय: सिलेट विभागमा केन्द्रित छन् जहाँ उनीहरूले जनसङ्ख्याको १७.८% भाग ओगटेका छन्। बङ्गाली हिन्दुहरू प्राय: चट्टोग्राह विभागमा बसोबास गर्छन् जहाँ उनीहरूको सङ्ख्या ३० लाखभन्दा बढी रहेको छ। दाकोप उपजिल्लामा ५६.४१%, कोटालीपारा उपजिल्लामा ५१.६९% र सुल्लाह उपजिल्लामा ५१.२२% हिन्दुहरूको बाहुल्यता रहेको छ। जनसङ्ख्याको गणितले [[भारत]] र [[नेपाल]]पछि [[बङ्गलादेश]] विश्वको तेस्रो ठुलो हिन्दु बहुल [[देश]] हो।<ref>{{cite web |url=http://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-analysis-are-there-any-takeaways-for-muslims-from-the-narendra-modi-government-1992395 |title=[Analysis] Are there any takeaways for Muslims from the Narendra Modi government? |publisher=DNA |date=27 May 2014 |access-date=31 May 2014 |archive-date=6 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106011956/https://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-analysis-are-there-any-takeaways-for-muslims-from-the-narendra-modi-government-1992395 |url-status=live }}</ref> [[यमन]], [[जोर्डन]], [[ताजिकिस्तान]], [[सिरिया]], [[ट्युनिसिया]], [[ओमान]] र अन्य मुस्लिम बाहुल्य देशहरूको जनसङ्ख्याभन्दा बङ्गलादेशमा कुल हिन्दु जनसङ्ख्या बढी छ। साथै बङ्गलादेशमा कुल हिन्दु जनसङ्ख्या [[ग्रिस|युनान]] र [[बेल्जियम]]को कुल जनसङ्ख्याको लगभग बराबर छ।<ref>{{Cite journal|last1=Haider|first1=M. Moinuddin|last2=Rahman|first2=Mizanur|last3=Kamal|first3=Nahid|date=6 May 2019|title=Hindu Population Growth in Bangladesh: A Demographic Puzzle|url=https://brill.com/view/journalspopulatils/jrd/6/1/article-p123_123.xml|journal=Journal of Religion and Demography|language=en|volume=6|issue=1|pages=123–148|doi=10.1163/2589742X-00601003|s2cid=189978272|issn=2589-7411}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> अन्य धार्मिक समूहहरूमा [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] धर्मावलम्बीहरू (बङ्गलादेशको जनसङ्ख्याको लगभग १%) र बङ्गाली इसाईहरू पर्दछन्। बङ्गाली इसाईहरूको ठुलो सङ्ख्या पोर्तगाली यात्रीहरूको वंशज हो।<ref name=westbengalreligion>{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community – West Bengal |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |url-status=dead |archive-date=25 August 2015 |website=census.gov.in |access-date=2 December 2019}}</ref> बङ्गाली बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको ठुलो भाग बङ्गाली भाषी बरुआहरू हुन् जो [[चट्टोग्राम]] र राखिनमा बस्दछन्। == संस्कृति == [[चित्र:Royal Peacock Barge LACMA M.82.154.jpg|thumb|मुर्शिदावादमा बङ्गालको नबाबको शाही मयुर बर्जको एक मूर्ति]] === कला तथा वास्तुकला === [[चित्र:Making of Jamdani-9.jpg|thumb|left|जामदानी बुन्ने परम्परागत विधि]] बङ्गालमा कलाको दस्तावेजीकृत इतिहास १३औँ शताब्दी ईसापूर्वमा पाउन सकिन्छ जहाँ विषेश प्रकारको माटोबाट मूर्तिहरू बनाइएको थिए। शाही बङ्गलाको वास्तुकलाले गुम्बजयुक्त मस्जिदहरूको एक विशिष्ट शैली देखाउँछ जसमा जटिल स्तम्भहरू रहेतापनि मीनार भने नभएको हुन्छ। बङ्गाली कलामा हात्तीको दाँत, भाँडाकुँडा र पित्तलका सामानहरू पनि व्यापक थिए। === पोशाक === [[चित्र:Creative wedding photography.jpg|thumb|कालो शेरवानी लगाएका एक बङ्गाली युवक]] [[चित्र:Bengali wedding rituals.jpg|thumb|पन्जाबी र साडीमा सजिएका एक बङ्गाली हिन्दु दम्पती]] उत्तर भारतीय पहिरन पोशाक बङ्गाली पोशाकसँग मिल्दोजुल्दो छ। साधारणतया महिलाहरूले साडी, सलवार र [[कमिज]] लगाउने गर्दछन्। परम्परागत रूपमा बङ्गाली पुरुषहरूले परम्परागत पोशाक लगाउने गर्दथे यद्यपि सलवार वा पजामा जस्ता पन्जाबी पहिरनहरू पनि पछिल्लो तीन शताब्दीमा यता अधिक लोकप्रिय भएका थिए। साधारणतया बङ्गालीहरूमाझ फतुआ नामक छोटो माथिल्लो पोशाक पनि लोकप्रियता रहेको छ। [[धोती]], लुङ्गी र गम्छा ग्रामीण बङ्गाली पुरुषहरूको लागि एक सामान्य पोशाक हो। विशेष अवसरहरूमा बङ्गाली महिलाहरूले सामान्यतया [[सारी|साडी]], सलवार कमीज लगाउँछन् र मुस्लिम महिलाहरूले हिजाब वा कपाल ढाक्ने [[बुर्का]] लगाउँछन्। मुस्लिम पुरुषहरूले पन्जाबी पोशाकहरू जस्तै [[टोपी]], टाकी, पगडी र रुमालले लगाउँछन् जसले [[टाउको]] ढाक्ने गर्दछ। मुगल बङ्गालको सबैभन्दा प्रसिद्ध कलात्मक परम्परा मलमलमा जामदानी बुन्नु थियो जसलाई वर्तमान [[युनेस्को]]द्वारा अमूर्त साँस्कृतिक सम्पदाको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। पूर्वी बङ्गालका जमदानी बुन्नेहरूले राजाको संरक्षण पाएका थिए।<ref name="star">{{cite news |last=Khandker |first=Hissam |date=31 July 2015 |title=Which India is claiming to have been colonised? |url=http://www.thedailystar.net/op-ed/politics/which-india-claiming-have-been-colonised-119284 |work=The Daily Star |type=Op-ed}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/blogs/ruminations/2015/bangladeshi-islamic-art|title=In Search of Bangladeshi Islamic Art|website=The Metropolitan Museum of Art, i.e. The Met Museum|access-date=19 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812083629/http://www.metmuseum.org/blogs/ruminations/2015/bangladeshi-islamic-art|archive-date=12 August 2016|url-status=live}}</ref> === साहित्य === [[बङ्गाली साहित्य]]ले [[बङ्गाली भाषा]]को लेखक मूललाई बुझाउँछ जुन १३औँ शताब्दीको समयमा विकसित भएको थियो। बङ्गाली साहित्यमा सबैभन्दा पुरानो साहित्यिक लेखन १०औँ र ११औँ शताब्दीका बौद्ध रहस्यमय भजनहरूको सङ्ग्रह चर्यापदमा पाउन सकिन्छ। सन् १९०७ मा हरप्रसाद शास्त्रीले नेपालको शाही दरबार पुस्तकालयमा यिनीहरूको खोजी गरेका थिए। बङ्गाली साहित्यको समयरेखालाई तीन कालखण्ड; प्राचीन (सन् ६५०-१२००), मध्ययुग (सन् १२००-१८००) र आधुनिक (सन् १८०० देखि हालसम्म) विभाजन गरिएको छ। मध्यकालीन बङ्गाली साहित्यमा विभिन्न काव्यात्मक विधाहरूले इस्लामी महाकाव्यहरू जस्तै अब्दुल हकीम, सैयद सुल्तान र अलाओलको लेखनलाई समावेश गरेको छ। बङ्गाली लेखकहरूले धर्म, तमदुन, सृष्टिवाद, प्रेम र इतिहास जस्ता विषयहरूलाई आख्यान र महाकाव्यहरूको माध्यमबाट अन्वेषण गरेका थिए। शाही बङ्गला र आराकान राज्य जस्ता शाही दरबारहरूको बङ्गाली लेखकहरू; शाह मुहम्मद सगीर, दौलत काजी र दौलत वजीर बाहराम खानलाई संरक्षण दिएका थिए। बङ्गाल पुनर्जागरणले १९औँ र [[बीसौँ शताब्दी|२०औँ शताब्दी]]को सुरुमा भएको एक सामाजिक-धार्मिक सुधार आन्दोलनलाई बुझाउँछ जुन [[कोलकाता|कलकत्ता]] सहरको वरिपरि केन्द्रित थियो र मुख्यतया [[ब्रिटिस राज]]को संरक्षणमा उच्च जातिका बङ्गाली हिन्दुद्वारा नेतृत्व गरिएको थियो। यस पुनर्जागरणले ब्रह्म समाज नामक सुधारवादी आन्दोलन पनि सिर्जना गरेका थिए। इतिहासकार नीतिश सेनगुप्ताका अनुसार बङ्गाल पुनर्जागरण [[राजा राममोहन राय]]बाट सुरु भएर [[एसिया]]का पहिलो [[नोबेल पुरस्कार]] विजेता [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]]बाट समाप्त भएको थियो।<ref name="সেনগুপ্ত">{{cite book |author=নীতীশ সেনগুপ্ত|year=2001 |title=History of the Bengali-speaking People |publisher=UBS Publishers' Distributors |page=211 |isbn=978-81-7476-355-6 |quote=The Bengal Renaissance can be said to have started with Raja Ram Mohan Roy (1775-1833) and ended with Rabindranath Tagore (1861-1941).}}</ref> बङ्गाल पुनर्जागरणले मुख्यतया ब्रिटिस उपनिवेशवादीहरूसँगको सम्बन्धको कारण हिन्दु समुदायको प्रतिनिधित्व गरेको थियो। तथापि यस युगमा आधुनिक मुसलमान लेखकहरूका उदाहरणहरू पनि थिए। मीर मोसर्रफ होसेन आधुनिक युगका पहिलो प्रमुख लेखक थिए जो बङ्गाली मुस्लिम समाजबाट उदाएर बङ्गाली भाषाका सर्वश्रेष्ठ गद्य लेखकहरू मध्ये एक बनेका थिए। उनको विशाद सिन्धु नामक कृति बङ्गाली पाठकहरू बीच लोकप्रिय रहेको छ।<ref name="Sengupta2001p213">{{cite book |author=Nitish Sengupta |year=2001 |title=History of the Bengali-speaking People |publisher=UBS Publishers' Distributors |page=213 |isbn=978-81-7476-355-6}}</ref> आफ्नो सक्रियता र विरोधी साहित्यको लागि प्रसिद्ध [[कवि]] [[काजी नजरुल इसलाम]] हुन् जसलाई "विद्रोही कवि" को रूपमा वर्णन गरिएको थियो र उनलाई बङ्गलादेशको राष्ट्रिय कविको रूपमा चिनिन्छ। [[बेगम रोकेया]] त्यस समयको अग्रणी महिला बङ्गाली लेखिका थिइन् जसले ''सुल्तानाको सपना'' नामक एक उत्कृष्ट उपन्यास, जसलाई पछि धेरै भाषाहरूमा अनुवाद गरिएको थियो। === विवहा समारोह === [[चित्र:All grown up and married!.jpg|thumb|221x221px|left|कन्याको हातमा मेहन्दी लगाइदिनु, बङ्गाली हिन्दु र मुस्लिम दुवै समुदायमा प्रचलित छ।]] [[चित्र:Bengali wedding (05).JPG|thumb|विवाहको समयमा प्रार्थना गर्नु बङ्गाली मुस्लिम समुदायको एक विशेष अनुष्ठान हो।]] [[चित्र:Hindu_Wedding_Photo.jpg|right|thumb|बङ्गाली हिन्दुको विवाह समारोहको एक तस्वीर]] विवाहको समयमा बङ्गालीहरूबीच एक वा एक भन्दा बढी समारोह हुने गर्दछ। औपचारिक विवाह बङ्गालीहरू बीच विवाहको सबैभन्दा सामान्य रूप हो र यसलाई समाजको परम्परा पनि मानिन्छ। यद्यपि बहुविवाह पनि केही ग्रामीण भेगहरूमा देख्न सकिन्छ।<ref name="Practiced">{{cite web|url=https://www.elitedaily.com/p/6-places-in-the-world-where-arranged-marriages-is-traditional-historically-practiced-15922788|title=6 Places In The World Where Arranged Marriages Is Traditional & Historically Practiced|website=[[Elite Daily]]}}</ref> यो बिलातीको नियन्त्रण भन्दा पहिले बहुविवहा [[इस्लाम धर्म|मुस्लिम]] र [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] दुवैमा ऐतिहासिक रूपमा प्रचलित भने यसलाई समृद्धिको सङ्केत मानिन्थ्यो। [[विवाह]]लाई दुई जनाको मात्र नभई दुई खान्दान बीचको मिलनका रूपमा लिइन्छ। परिवार र गाउँहरूबीच सामाजिक बन्धन विकास र कायम राख्न विवाहले ठुलो भूमिका खेल्ने गर्दछ।<ref name="A BANGLADESHI WEDDING JOURNAL">{{Cite news |url=https://www.thedailystar.net/a-bangladeshi-wedding-journal-49457|title=A Bangladeshi Wedding Journal|date=11 November 2014|work=The Daily Star|language=en|access-date=17 January 2020}}</ref><ref>{{Cite book|title=Mirror for humanity : a concise introduction to cultural anthropology|last=Kottak, Conrad Phillip, author.|isbn=978-1-260-56570-6|oclc=1132235649|date = 4 October 2019}}</ref> विवहा पूर्व दुई परिवार एक समारोहलाई सहभागी भएपछि कन्या पक्षबाट सामान्य खानपिनको आयोजना गरिन्छ। यस अवसरमा दुलहाको परिवारबाट सलामी ग्रहण गरी विवाहको मिति तय गरिन्छ। परम्परागत बङ्गाली खाना, [[पान]], [[चिया]] र मिठाइ जस्ता खानेकुराहरू यस अवसरमा प्रयोग गरिन्छ। त्यसपछि दुलहीलाई [[मेहन्दी]] लगाउने काम गरिन्छ। त्यसबाहेक मुख्य कार्यक्रम वालिमा (अरबी परम्परा अनुसार विवहाको भोज) हजारौँ अतिथिहरूलाई भोजन गराइन्छ। त्यसपछि इस्लामी परम्परा अनुसार एक विवहा सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरिएको गरिन्छ।<ref>{{cite news|title=Those 'paan-chini' days|author=Faruque, Nafisa|date=13 November 2021|work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|url=https://www.thedailystar.net/lifestyle/special-feature/news/those-paan-chini-days-1659598}}</ref> यस अवसरमा काजी वा इमाम सामान्यतया यहाँ उपस्थित हुन्छन् र [[कुरान]] पाठ गरि दम्पतीको लागि प्रार्थना गर्दछन्। त्यसपछि ज्वाईले श्रीमतीलाई महर दिनुपर्दछ। फिराजात्रा वा फिरखवामा छोरी आमाबाबुको घर फर्कन्छ जसलाई नय्यरको रूपमा चिनिन्छ। त्यहाँ खीर र दूधको परिकारहरूको भोजन गर्न चलन छ। अन्य कार्यक्रमहरूमा केटा पक्षको घरमा आयोजित भोजन कार्यक्रम पनि समावेश छ। === विज्ञान === [[चित्र:Jagadish Chandra Bose.jpg|right|thumb|[[जगदीश चन्द्र बोस]] बङ्गालको विज्ञान जगतका एक प्रख्यात वैज्ञानिक हुन्। उनी [[बिबिसी|बीबीसी]]द्वारा आयोजित २० महान बङ्गालीहरूको सूचीमा सातौँ स्थानमा छन्।।]] [[चित्र:Dr. Khondkar Siddique-e-Rabbani 8.jpg|thumb|left|बायोमेडिकल पदार्थविद खन्दोकार सिद्दिक-इ-रब्बानी]] [[चित्र:Khan Bahadur Qazi Azizul Haque.jpg|thumb|काजी आजिजुल हक, आधुनिकऔँठाछाप प्रविधि विकासमा यसको योगदानको लागि मान्यता प्राप्त]] आधुनिक [[विज्ञान]]मा बङ्गालीहरूको योगदान विश्वको सन्दर्भमा अभूतपूर्व छ। काजी आजिजुल हक एक आविष्कारक थिए जसलेऔँठाछाप वर्गीकरण प्रणालीको पछाडि गणितीय आधार सिर्जना गरे जुन [[अपराध (चलचित्र)|अपराध]] [[अनुसन्धान]]का लागि सन् १९९० सम्ममा प्रयोगमा आइसकेको थियो।<ref name=nationalacademies>National Academies [http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=02012007 Press Release], accessed 5 February 2007.</ref> आब्दुस सात्तार खानले अन्तरिक्ष यान], जेट इन्जिन, रेलमार्ग इन्जिन र औद्योगिक ग्याँस [[टर्बाइन]]का लागि चालीस भन्दा बढी विभिन्न उच्च स्तरीय [[धातु]]हरूको आविष्कार गरेका थिए। सन् २००६ मा आबुल हुससामले आर्सेनिक फिल्टरको आविष्कार गरेका थिए र उनी सन् २००७ को ''दिगोपनका लागि ग्रेन्जर च्यालेन्ज पुरस्कार''का प्राप्तकर्ता थिए। बायोमेडिकल वैज्ञानिक परवेज ह्यारिसलाई स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयले विश्वका एक लाख वैज्ञानिकमध्ये सूचीकृत गरेको थियो।<ref name="br24">{{cite web|url=https://britbangla24.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%9E%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A6%E0%A7%87/|title=বিশ্বের শীর্ষ বিজ্ঞানীদের তালিকায় প্রফেসর পারভেজ হারিস : আর্সেনিক নিয়ে গবেষণা সাড়া জাগিয়েছে|website=britbangla24|date=23 January 2021|access-date=25 January 2021|language=bn}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123232544/https://britbangla24.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b6%e0%a7%8d%e0%a6%ac%e0%a7%87%e0%a6%b0-%e0%a6%b6%e0%a7%80%e0%a6%b0%e0%a7%8d%e0%a6%b7-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%9c%e0%a7%8d%e0%a6%9e%e0%a6%be%e0%a6%a8%e0%a7%80%e0%a6%a6%e0%a7%87/ |date=23 January 2021 }}</ref> खन्दोकार सिद्दीक-इ-रब्बानीले केन्द्रित प्रतिबाधा मापन विकसित गरेका थिए जुन उन्नत क्षेत्र स्थानीयकरणको माध्यमबाट मानव शरीरमा विद्युत प्रतिरोधको मात्रा निर्धारण गर्ने प्रविधि हो।<ref>{{cite journal|title=Focused impedance measurement (FIM). A new technique with improved zone localization|journal=Annals of the New York Academy of Sciences|date=20 April 1999|pmid=10372184|volume=873|pages=408–20 | last1 = Rabbani | first1 = KS | last2 = Sarker | first2 = M | last3 = Akond | first3 = MH | last4 = Akter | first4 = T |issue=1| doi=10.1111/j.1749-6632.1999.tb09490.x|bibcode=1999NYASA.873..408R|s2cid=80628}}</ref><ref name=bas>{{cite news|url=http://www.bas.org.bd/news/news-archive/256.html|title=BAS Gold Medal Award Ceremony 2011|publisher=Bangladesh Academy of Sciences|access-date=8 June 2016|archivedate=२९ जुलाई २०१३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130729174235/http://www.bas.org.bd/news/news-archive/256.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729174235/http://www.bas.org.bd/news/news-archive/256.html |date=29 July 2013 }}</ref> === उत्सव तथा पर्वहरू === [[चित्र:5456g baghbazar-pratima crp.jpg|left|thumb|दुर्गापूजा, बङ्गाली हिन्दु समुदायको एक प्रमुख धार्मिक उत्सव हो।]] [[चित्र:Eid Prayers at Barashalghar, Debidwar, Comilla.jpg|thumbnail|left|270px|[[ईद]], मुस्लिम समुदायको एक प्रमुख धार्मिक उत्सव हो।]] बङ्गालीहरूले आफ्नो धर्मको आधारमा मुसलमानहरूले इस्लामी बिदा र हिन्दुहरूले हिन्दु चाडहरू मनाउने गरेका छन्। ईद-उल-अजहा र ईद-उल-फित्र जस्ता प्रमुख इस्लामी पर्वहरूमा गरीवहरूलाई जकात र सदाकाह र बालबालिकाहरूलाई पैसा दिइने गरिन्छ।<ref name=clothingcustoms>{{cite book |last=Sarah C. |first=White |title=Arguing with the Crocodile: Gender and Class in Bangladesh |year=1992 |page=[https://archive.org/details/arguingwithcroco00whit/page/30 30] |isbn=978-1-85649-085-6 |url=https://archive.org/details/arguingwithcroco00whit/page/30}}</ref> यस समयमा साथीभाइ तथा छरछिमेकहरू गाउँको परिक्रमा गर्नेे र खाना तथा मिठाइ साटासाट गर्छन्। हिन्दु धर्मावलम्बीका मुख्य चाडहरू जस्तै दुर्गा पूजा, दीपावली, डोलजात्रा, जन्माष्टमी आदि विशेष बिदाका दिनहरू हुन्।<ref name=imagine170>{{cite book |last1=Eade |first1=John |last2=Fremeaux |first2=Isabelle |last3=Garbin |first3=David |year=2002 |chapter=The Political Construction of Diasporic Communities in the Global City |editor-last=Gilbert |editor-first=Pamela K. |title=Imagined Londons |url=https://archive.org/details/imaginedlondons00gilb |url-access=limited |publisher=State University of New York |page=[https://archive.org/details/imaginedlondons00gilb/page/n180 170] |isbn=0-7914-5501-7}}</ref> यसबाहेक दुर्गा पूजाको समयमा नयाँ कपडाहरू किनेर आफन्तलाई दिइने गरिन्छ। उल्लेखनीय साँस्कृतिक समारोहहरू समुदायद्वारा वार्षिक रूपमा मनाइने गरिन्छ। बङ्गाली पात्रो अनुसार सर्वप्रथम वैशाख महिना पर्दछ भने यस समय रमाइलो साँस्कृतिक मेलाहरू सहित अन्य ग्रीष्मकालिन पर्वहरू मनाइन्छ। फागुन वसन्त जस्ता चाडहरू पनि सबै धर्मका मानिसहरूद्वारा देशव्यापी रूपमा मनाइन्छ।<ref name=mela2>{{cite web |url=http://www.london.gov.uk/londoner/06may/p3a.jsp?nav=on |url-status=dead |title=Banglatown spices it up for the new year |work=The Londoner |archive-url=https://web.archive.org/web/20060501231154/http://www.london.gov.uk/londoner/06may/p3a.jsp?nav=on |archive-date=1 May 2006 |access-date=25 July 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060501231154/http://www.london.gov.uk/londoner/06may/p3a.jsp?nav=on |date=1 May 2006 }}</ref> ढाकामा बङ्गालीहरूले वार्षिक रूपमा चङ्गा पर्व मनाउँछन्। नबान्न एक बङ्गाली उत्सव हो जुन पश्चिमी विश्वको खेती काट्ने उत्सवसँग मिल्दोजुल्दो छ। === खेलकुद === [[चित्र:Lathi khela, Ancient Festival - Shamim Tirmizi.jpg|thumb|[[टाङ्गाइल जिल्ला|टाङ्गाइल]]मा लाठी खेलाको आयोजना गरिएको थियो।]] [[चित्र:Rowing on Canal.jpg|thumb|left|वार्षिक रूपमा आयोजना हुने डुङ्गा प्रतियोगिता]] परम्परागत बङ्गाली खेलहरूमा विभिन्न [[मार्सल आर्ट|मार्सल कला]]का खेलहरू र [[कुस्ती]] खेल समावेश थिए यद्यपि [[क्रिकेट]] र [[फुटबल खेल|फुटबल]] विदेशी खेलको रूपमा भित्रिएपनि वर्तमान बङ्गालीहरू बीच यी खेल सबैभन्दा लोकप्रिय खेलहरू हुन्।<ref name="prothom-alo">''[http://www.prothom-alo.com/art_and_literature/article/33350/%E0%A6%88%E0%A6%A6_%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE_%E0%A6%B0%E0%A6%82 ঈদ উৎসবের নানা রং] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103042311/http://www.prothom-alo.com/art_and_literature/article/33350/%E0%A6%88%E0%A6%A6_%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE_%E0%A6%B0%E0%A6%82 |date=३ नोभेम्बर २०१३ }}'',সাইমন জাকারিয়া, দৈনিক প্রথম আলো। ঢাকা থেকে প্রকাশের তারিখ: আগস্ট ০২, ২০১৩</ref> ऐतिहासिक रूपमा लाठीद्वारा खेलिने लाठी खेल बङ्गालीहरू बीच प्रचलित थियोे जसमा लाठीद्वारा युद्धको अभ्यास गरिन्थ्यो। यो खेल ऐतिहासिक रूपमा भूमि र धनको रक्षा गर्न वा अरूको [[भूमि]] र [[धन]] नियन्त्रण गर्ने एक तरिका थियो। बङ्गालका जमिनदारहरूले तालिम प्राप्त लठियालहरूलाई जनताहरूबाट जबर्जस्ती कर उठाउने साधनको रूपमा प्रयोग गरेका थिए। सन् १९८९ सम्म प्रत्येक वर्ष [[कुष्टिया जिल्ला|कुष्टिया]]मा राष्ट्रव्यापी लाठी खेल प्रतियोगिता आयोजना हुँदै आएकोमा वर्तमान यसको प्रचलन घट्दै गएको र यो खेल केही [[चाडपर्व]] र उत्सवहरूमा मात्र सीमित बनेको छ।<ref name=dhakamirror.com>{{cite web|url=http://www.dhakamirror.com/nation/lathi-khela-to-celebrate-tangail-free-day/|title=Lathi Khela to celebrate Tangail Free Day|publisher=dhakamirror.com|date=13 December 2011|access-date=9 June 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029191316/http://www.dhakamirror.com/nation/lathi-khela-to-celebrate-tangail-free-day/ |date=29 October 2013 }}</ref> कुस्ती अर्को लोकप्रिय खेल हो जसका विभिन्न क्षेत्रीय रूपहरू छन्। उदाहरणका लागि; सन् १८८९ मा [[चट्टोग्राम]]का जमिनदार कादिर बख्सले ''बोलिखेला'' (कुस्ती जस्तै खेल) भनिने एक खेलको सुरुवात गरेका थिए। अब्दुल जब्बारको नामले परिचित एक व्यापारीले सन् १९०७ मा बङ्गालीहरूलाई विदेशी आक्रमणकारीहरू विरुद्ध लड्न बाध्य पार्ने खेलको विकास गर्ने उद्देश्यले बोलिखेलाको रूपान्तरण गरेका थिए। वर्तमान यसलाई ''जब्बारको बोलिखेला'' भनेर चिनिन्छ।<ref name=independent>{{cite news |last=Zaman |first=Jaki |title=Jabbarer Boli Khela: Better Than WWE |url=http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=168299:jabbarer-boli-khela-better-than-wwe&catid=175:weekend-independent&Itemid=213 |newspaper=The Independent |location=Dhaka |date=10 May 2013 |access-date=8 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104225255/http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=168299%3Ajabbarer-boli-khela-better-than-wwe&catid=175%3Aweekend-independent&Itemid=213 |archive-date=4 November 2013 }}</ref><ref name=thedailystar.net>{{cite news |title=Jabbarer Boli Khela tomorrow |url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/jabbarer-boli-khela-tomorrow/ |newspaper=The Daily Star |date=24 April 2013 |access-date=8 June 2013}}</ref> सन् १९७२ मा [[कबड्डी]] [[बङ्गलादेश]]को राष्ट्रिय [[खेल]] बनेको थियो तर त्यससमय यस खेलमा कुनैपनि विशिष्ट नियमहरू बनाइएको थिएन। बङ्गलादेश कबड्डी महासङ्घको स्थापना सन् १९७३ मा भएको थियो।<ref name=unb>{{cite web |url=https://unb.com.bd/category/Sports/seminar-on-butthan-combat-sports-co-competition-system-held/30629 |date=13 October 2019 |title=Seminar on Butthan Combat Sports & Co-competition system held |access-date=20 May 2020 |publisher=United News of Bangladesh}}</ref> [[चित्र:Mohammed Salim (Indian footballer) having feet bandaged at Celtic FC, 1936 photograph.jpg|thumb|left|मोहम्मद सलिम विदेशी क्लबबाट खेल्ने पहिलो दक्षिण एसियाली फुटबल खेलाडी थिए, खाली खुट्टा खेल्ने गरेकाले जिमी म्याकमेनीद्वारा खुट्टामा पट्टी बाँध्दै गरेको एक तस्वीर]] [[चित्र:Sourav-ganguly-india-1200.jpg|thumb|[[सौरभ गाङ्गुली]] [[भारत राष्ट्रिय क्रिकेट टोली]]का पूर्व कप्तान तथा बिसिसिआईका वर्तमान अध्यक्ष हुन्।]] डुङ्गा दौड एक बङ्गाली नौसैनिक दौड प्रतियोगिता हो जुन वर्षायाममा खेलिने गरिन्छ। यस बाहेक बङ्गालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा विभिन्न प्रकारका खेलहरू पनि खेलिन्छन्। घोडा दौडलाई विशेष गरी [[नाटोर जिल्ला|नाटोर]]का दिघापातिया राजाहरूले संरक्षण दिएका थिए र उनीहरूको चलन अनुसार घोडा दौड शताब्दीयौँदेखि हरेक वर्ष आयोजना हुँदै आएको छ। [[चित्र:Shakib Al Hasan (7).jpg|thumb|क्रिकेट खेलाडी [[साकिब आल हासान]] [[एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय]] क्रिकेटका लागि वर्तमान विश्वकै उत्कृष्ट अलराउन्डर हुन्<ref>{{cite news|title=Bangladeshi Player Shakib Al Hasan named best all-rounder in all formats by ICC: Some interesting facts about the cricketer|location=New Delhi, India|date=27 June 2015|website=India Today}}</ref><ref name="shakib">{{Cite news|title=Why Shakib Al Hasan is one of cricket's greatest allrounders|url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-analysis-why-shakib-al-hasan-is-one-of-cricket-s-greatest-allrounders-1219732|url-status=live|date=23 March 2020|access-date=23 March 2021|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=15 July 2020|title=Where does Shakib rank among the greatest all-rounders?|url=http://www.tbsnews.net/sports/where-does-shakib-rank-among-greatest-all-rounders-106672|url-status=live|access-date=23 March 2021|work=Business Standard]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cricfrenzy.com|first=Z. Ahmed|title="I don't play to be the best all-rounder of all time": Shakib Al Hasan|url=https://www.cricfrenzy.com/en/article/127412/%E2%80%9CI-don%E2%80%99t-play-to-be-the-best-all-rounder-of-all-time%E2%80%9D--Shakib-Al-Hasan-|date=1 August 2020|access-date=23 March 2021|website=cricfrenzy.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 March 2020|title=Why Shakib Al Hasan is one of cricket's greatest allrounders|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28945972/why-shakib-al-hasan-one-cricket-greatest-allrounders|url-status=live|access-date=23 March 2021|website=ESPN|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Parida|first=Bastab K.|date=5 July 2019|title=Greatest all-rounder of 21st century debate – where does Shakib Al Hasan stand?|url=https://sportscafe.in/cricket/articles/2019/jul/05/greatest-all-rounder-of-21-st-century-debate-where-does-shakib-al-hasan-stand|access-date=23 March 2021|website=SportsCafe.in|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Best All-Rounders in Cricket History|url=https://www.thetoptens.com/cricket/all-rounders-cricket/|access-date=23 March 2021|website=TheTopTens|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Is Shakib Al Hasan a greater allrounder than Garry Sobers?|url=https://www.espncricinfo.com/story/anantha-narayanan-is-shakib-al-hasan-a-greater-allrounder-than-garry-sobers-1257937|access-date=25 April 2021|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref>]] [[कोलकाता|कलकत्ता]]का मोहम्मद सलिम सन् १९३६ मा युरोपेली फुटबल क्लबका लागि पहिलो दक्षिण एसियाली खेलाडी बनेका थिए। [[स्कटल्यान्ड]]मा सेल्टिक फुटबल क्लब लागि आफ्नो दुई उपस्थितिमा उनले सम्पूर्ण खेलहरू खाली खुट्टा खेल्दै थुप्रै गोल गरेका थिए।<ref name="Breck">Breck, A. ''Alan Breck's Book of Scottish Football''. Scottish Daily Express, 1937, cited in {{cite web |url = http://www.thecelticwiki.com/page/Salim%2C+Mohammed |title = ''Salim, Mohammed'' |publisher = thecelticwiki.org |date = 29 May 2006 |work = All time A to Z of Celtic players |access-date = 15 April 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130529055952/http://www.thecelticwiki.com/page/Salim%2C+Mohammed |date=29 May 2013 }} See also, {{cite web |url = http://www.scotsman.com/sport/barefooted-indian-who-left-calcutta-to-join-celtic-1-1151472 |title = ''Barefooted Indian who left Calcutta to join Celtic'' |publisher = The Scotsman |date = 12 December 2008 |access-date = 15 April 2013 }}</ref> [[एस्टन भिल्ला फुटबल क्लब|एस्टन भिल्ला]]का [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]]का खेलाडी नेइल टेलर र [[लेस्टर सिटी फुटबल क्लब|लेस्टर सिटी]]का [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]]का खेलाडी हम्जा चौधुरी [[प्रिमियर लिग]] खेल्ने बङ्गाली मूलका पहिला खेलाडीहरू हुन्।<ref>''Scottish Daily Express'', 29 August 1936, cited in Majumdar, B. and Bandyopadhyay, K. [https://books.google.com/books?id=V-sMYjZkpigC&pg=PA68 ''A Social History Of Indian Football: Striving To Score'']. Routledge, 2006, p. 68.</ref> चौधुरीले इङ्ल्यान्डको २१ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीबाट पनि खेलिसकेका छन् र उनी [[इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली]]का लागि खेल्ने पहिलो दक्षिण एसियाली खेलाडी हुने अनुमान गरिएको छ।<ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/football/news/11712/11796199/hamza-choudhury-can-be-first-british-south-asian-to-play-for-england-says-michael-chopra |last=Trehan |first=Dev |publisher=[[Sky Sports]] |date=2 September 2019 |title=Hamza Choudhury can be first British South Asian to play for England, says Michael Chopra}}</ref> बङ्गालीहरू बोर्ड तथा घरेलु खेलहरू जस्तै लुडो, घुर्रा, क्यारम बोर्ड, चोर-पुलिस, कनामाछी र शतरन्जको सन्दर्भमा निकै प्रतिस्पर्धी देखिन्छन्। रानी हमिद विश्वको सबैभन्दा सफल शतरन्ज खेलाडीमध्ये एक थिइन् जसले [[एसिया]] र [[युरोप]]मा धेरै पटक उपाधिहरू जितेकी थिइन्। रामनाथ विश्वास एक क्रान्तिकारी सिपाही थिए जसले १९औँ शताब्दीमा तीन पटक विश्व-यात्रा गरेका थिए। == प्रख्यात व्यक्तिहरू == === बीबीसी सर्वेक्षणको सबै समयको २० शीर्ष बङ्गालीहरू === {| class=wikitable sortable |- ! '''क्रम''' !! '''नाम''' |- | प्रथम |[[शेख मुजिबुर रहमान|बङ्गबन्धु शेख मुजीवुर रहमान]] |- |द्वितीय |[[रवीन्द्रनाथ ठाकुर|विश्वकवि रवीन्द्रनाथ ठाकुुर]] |- |तृतीय |[[काजी नजरुल इसलाम]] |- |चौथो |[[एके फजलुल हक]] |- |पाँचौँ |नेताजी [[सुभाषचन्द्र बोस]] |- |छैटौँ |[[बेगम रोकेया]] |- |सातौँ |[[जगदीश चन्द्र बोस]] |- |आठौँ |[[ईश्वरचन्द्र विद्यासागर]] |- |नवौँ |[[माओलाना आबदुल हासिम खान भासानी]] |- |दशौँ |[[राजा राममोहन राय]] |- |एघारौँ |[[तितुमीर]] |- |बाह्रौँ |[[लालन]] |- |तेह्रौँ |[[सत्यजित राय]] |- |चौधौँ |[[अमर्त्य सेन]] |- |पन्ध्रौँ |भाषा सहिदहरू |- |सोह्रौँ |[[मुहम्मद सहिदुल्लाह]] |- | सत्रौँँ |[[स्वामी विवेकानन्द]] |- |अठारौँ |[[अतीश दीपङ्कर]] |- |उन्नाइसौँ |[[जियाउर रहमान]] |- | बीसौँ |[[होसेन सहिद सोहरावार्दी]] |} === विगतका शासकहरू === समुद्र सेन र चन्द्र सेन (महाभारत) * [[गङ्गाऋद्दी]] * [[मौर्य साम्राज्य]] * [[गुप्त साम्राज्य]] * [[राजा शशाङ्क]] * [[पाल साम्राज्य]] * [[सेन राजवंश]] * [[दिल्ली सलतनाल]] * [[शाही बाङ्ला]] * [[बारो भूँइया]] * [[मुगल साम्राज्य]] ** बङ्गाल सुबाह ** बङ्गाल र मुर्शिदावादका नबाबहरू * [[ब्रिटिस राज]] * [[पाकिस्तान]] ** [[पाकिस्तान अधिराज्य]] ** [[पूर्वी पाकिस्तान|पूर्व पाकिस्तान]] * [[बङ्गलादेश|जणप्रजातान्त्रिक बङ्गलादेश सरकार]] === स्वतन्त्रता सेनानी === * [[शेख मुजिबुर रहमान|बङ्गबन्धु शेख मुजीवुर रहमान]] * [[तितुमीर]] * [[सुभाषचन्द्र बोस]] * [[सूर्य सेन]] * [[बाघा जतीन]] * [[नलिनीकान्त बागची]] * [[अरबिन्द घोष]] * [[खुदिराम बसु]] * [[प्रफुल्ल चाकी]] * [[उल्लासकर दत्त]] * माओलाना हामीद खान भासानी * [[एके फजलुल हक|शेरे बाङ्ला एके फजलुल हक]] * सोहरावार्दी ===भाषा सैनिक=== * [[आबुल बरकत]] * [[रफिक उद्दिन आहमेद]] * [[आब्दुल जब्बार]] * [[आब्दुस सालाम]] * [[शफिउर रहमान]] * [[कमला भट्टचार्य]] ===बङ्गलादेश स्वतन्त्रता योद्धा=== * प्रधान सेनापति कर्णेल मुहम्मद आताउल गनी ओसमानी * आबदुर रब * आब्दुल करिम खन्दोकार * [[जियाउर रहमान]] * [[वीर श्रेष्ठ]] * [[वीर उत्तम]] * [[वीर विक्रम]] * [[वीर प्रतीक]] * [[मुक्तिवाहिनी]] * मुक्ति फौज === बङ्गाली वीरश्रेष्ठ === {| class=wikitable sortable |- ! '''क्रम''' !! '''नाम''' !!'''पदवी'''!!'''क्षेत्र'''!!'''सङ्ख्या''' !मृत्यु मिति |- |०१ | महिउद्दिन जाहाङ्गीर | कप्तान | [[बङ्गलादेशी सेना]] | ०१ |१४ डिसेम्बर १९७१ |- | ०२ | हामीदुर रहमान |[[सिपाही]] | [[बङ्गलादेशी सेना]] | ०२ | २८ अक्टोबर १९७१ |- | ०३ | [[मोस्तफा कामाल]] |[[सिपाही]] | [[बङ्गलादेशी सेना]] | ०३ | १८ अप्रिल १९७१ |- |०४ | मोहाम्मद रुहुल आमिन | | बङ्गलादेशी नौसेना | ०४ | १० डिसेम्बर १९७१ |- |०५ | मतिउर रहमान | उडान उपसेनानी | बङ्गलादेश विमान सेना | ०५ | २० अगस्ट १९७१ |- |०६ | मुन्सी अब्दुर रउफ | लान्स नायक | सीमा रक्षक | ०६ | ८ अप्रिल १९७१ |- | ०७. | नूर मोहम्मद शेख | लान्स नायक | सीमा रक्षक | ०७ | ५ सेप्टेम्बर १९७१ |} ===राजनीति=== * [[एके फजलुल हक]] * [[होसेन सहिद सोहरावार्दी]] * [[शेख मुजिबुर रहमान|शेख मुजीवुर रहमान]] * [[प्रणब मुखर्जी|प्रणव मुखर्जी]] * [[ज्योति बसु]] * [[शेख हसिना]] * [[ममता बेनर्जी]] * [[खालेदा जिया]] * [[सुभाषचन्द्र बोस]] === नोबेल पुरस्कार विजेता === * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[अमर्त्य सेन]] * [[मुहम्मद युनिस]] * [[अभिजित बन्दोपाध्याय]] === कवि === * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[काजी नजरुल इसलाम]] * [[जीवनानन्द दास]] * [[माइकल मधुसूदन दत्त]] * [[अल महमुद]] * [[द्विजेन्द्रलाल राय]] * [[शामसुर रहमान]] * [[सुफिया कामाल]] * [[जसिम उद्दिन]] * [[रुद्र मुहम्मद साहिदुल्लाह]] * [[मनीषा घटक]] * [[शक्ति चट्टोपाध्याय]] * [[सुनील गङ्गोपाध्याय]] * [[शङ्ख धोष]] * [[जय गोस्वामी]] * [[शम्भु भट्टचार्य]] * [[अरप चन्द्र]] * [[मतिउर रहमान मलिक]] * [[दिलवार]] * [[आफजाल चौधुरी]] ===लेखक=== * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[काजी नजरुल इसलाम]] * [[शरतचन्द्र चट्टोपाध्याय]] * [[बङ्किमचन्द्र चट्टोपाध्याय]] * [[सैयद मुजतबा आली]] * [[हुमायुन आहमेद]] * [[জহির রায়হান]] * [[मुहम्मद जाफर इककाल]] * [[शरतचन्द्र चट्टोपाध्याय]] * [[विभूतिभूषण बन्दोपाध्याय]] * [[मानिक बन्दोपाध्याय]] * [[देवान मोहम्मद आजरफ]] * [[हुमायुन आजाद]] * [[शाहेद आली]] * [[ममताजउद्दिन आहमेद]] ===इतिहासविद्=== * [[राखालदास बन्दोपाध्याय]] * [[प्रवोधचन्द्र सेन]] * [[सैयल मुर्ताजा आली]] === बङ्गाली दार्शनिक দার্শনিক === * [[मनोवेन्द्रनाथ राय]] * [[देवान मोहम्मद आवरफ]] * [[गोविन्दचन्द्र देव]] * [[आरज आली मातुब्बर]] ===चलचित्र निर्देशक=== * [[सत्यजित राय]] * [[जहिर रायहान]] * [[ऋतिक घटक]] * [[तपन सिन्हा]] * [[चाषी नजरुल इसलाम]] * [[सृजित मुखर्जी]] * [[ऋतुपर्णो घोष]] * [[कौशिक गङ्गोपाध्याय]] * [[अपर्णा सेन]] * [[मृणाल सेन]] * [[राज चक्रवर्ती]] === बाउल साधक === * [[लालन शाह]] * [[हासन राजा]] * [[राधारमण दत्त]] * [[शाह अब्दुद करिम]] * [[पाञ्जु शाह]] * [[पागला कानाई]] === गायक तथा सङ्गीतकार === * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[काजी नजरुल इसलाम]] * [[रुना लायला]] * [[एन्ड्रयु किशोर]] * [[सविना जस्मिन]] * [[सुवीर नन्दी]] * [[निर्मलेन्दु चौधुरी]] * [[हेमाङ्ग विश्वास]] * [[फरिदा परभीन]] * [[बन्या मिर्जा]] * [[किशोर कुमार]] * [[कुमार शानु]] * [[जेम्स (सङ्गीतकार)|जेम्स]] * [[अयुब बाच्चु]] * [[लकी आँखान्द]] * [[मन्ना डे]] * [[श्रेया घोषाल]] * [[हेमन्त मुखोपाध्याय]] * [[रामकमनाई दास]] * [[अलका याज्ञनिक]] * [[नचिकेता चक्रवर्ती]] * [[अनुपम राय]] * [[रुपम इस्लाम]] * [[राहुल देव बर्मन]] * [[श्रीकान्त आचार्य]] * [[अरिजित सिंह]] == टिप्पणी == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons category|Bengali people|बङ्गाली जाति}} {{wikiquote}} * [https://www.britannica.com/topic/Bengali बङ्गाली] ''[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]'' [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] [[श्रेणी:आर्य जातिहरू]] [[श्रेणी:बङ्गलादेशका जातीय समूहहरू]] 8z9rxqvcwv6lsa7wdddr3ctbbq4cko1 1361094 1361067 2026-06-11T01:08:59Z ~2026-33819-49 79240 /* धर्म */ 1361094 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox ethnic group | image = Gaye holud (04).JPG |group='''बङ्गाली''' |population = '''२८.५ करोड '''<ref name="popstat01">{{वेब स्रोत|मिति=27 September 2010 |शीर्षक=General Assembly hears appeal for Bangla to be made an official UN language |युआरएल=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=36219#.VV4dvlWqoSE |प्रकाशक=United Nations|पहुँचमिति=21 May 2015}}</ref><ref name="popstat02">{{वेब स्रोत |मिति=27 September 2010 |शीर्षक=Countries and Their Cultures |युआरएल=http://www.everyculture.com/A-Bo/Bangladesh.html |प्रकाशक=Everyculture|पहुँचमिति=21 May 2015}}</ref> [[चित्र:Bengali-speaking world.svg|center|frameless|260x260px]] | regions = {{झन्डा|बङ्गलादेश}} १६,७८,८५,६८९<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल = https://www.macrotrends.net/countries/BGD/bangladesh/population | शीर्षक = Bangladesh Population 1950-2022 | प्रकाशक = 2021 Bangladesh Bureau of Statistics | पहुँचमिति = {{date|28 June 2021|dmy}} }}</ref> <br/>{{झन्डा|भारत}} १०,७२,२८,९१७<ref>https://www.worldatlas.com/articles/who-are-the-bengali-people.html</ref><ref>{{cite web|title=Scheduled Languages in descending order of speaker's strength – 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|publisher=भारतको रजिष्ट्रार जनरल तथा जनगणना आयुक्त|date=29 June 2018}}</ref> | region3 = {{झन्डा|पाकिस्तान}} | pop3 = ५०,००,०००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://tribune.com.pk/story/322325/five-million-illegal-immigrants-residing-in-pakistan/|शीर्षक=Five million illegal immigrants residing in Pakistan|कार्य=Express Tribune}}</ref><ref name="Outlook">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305| शीर्षक = Homeless In Karachi|प्रकाशक = Outlook (magazine)|पहुँचमिति = 2 March 2010}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006\story_17-12-2006_pg12_3 |शीर्षक=Falling back |कार्य=Daily Times |मिति=17 December 2006 |पहुँचमिति=25 April 2015 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20131009194726/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C12%5C17%5Cstory_17-12-2006_pg12_3 |अभिलेखमिति=9 October 2013 |df=dmy }}</ref><ref>{{वेब स्रोत|अन्तिम१=van Schendel|प्रथम१=Willem|शीर्षक=The Bengal Borderland: Beyond State and Nation in South Asia|मिति=2005|प्रकाशक=Anthem Press|आइएसबिएन=9781843311454|पृष्ठ=250|युआरएल=https://books.google.com/books?id=KqTIhTWuAXcC&pg=PA249#v=onepage&q&f=false}}</ref> | region4 = {{झन्डा|साउदी अरब}} | pop4 = १३,०९,००४<ref>[http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/SaudiArabia.pdf Migration Profile - Saudi Arabia]</ref> | region5 = {{झन्डा|संयुक्त अरब इमिरेट्स}} | pop5 = १०,८९,९१७<ref>[http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/UAE.pdf Migration Profile - UAE]</ref> | region6 = {{झन्डा|संयुक्त अधिराज्य}} | pop6 = ४,५१,०००<ref name=2011census>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-local-authorities-in-the-united-kingdom---part-1/rft-ks201uk.xls |शीर्षक=2011 Census: Ethnic group, local authorities in the United Kingdom |प्रकाशक=Office for National Statistics |मिति=11 October 2013 |पहुँचमिति=28 February 2015}}</ref> | region7 = {{झन्डा|कतार}} | pop7 = २,८०,०००<ref name=pop>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://priyadsouza.com/population-of-qatar-by-nationality-in-2017/ |शीर्षक=Population of Qatar by nationality - 2017 report |पहुँचमिति=7 February 2017}}</ref> | region8 = {{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | pop8 = २,५७,७४०<ref>[http://www2.census.gov/library/data/tables/2008/demo/language-use/2009-2013-acs-lang-tables-nation.xls US Census Bureau ''American Community Survey (2009-2013)'' See Row #62]</ref><ref name="usasurveys2015">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B02018&prodType=table|शीर्षक=ASIAN ALONE OR IN ANY COMBINATION BY SELECTED GROUPS: 2015|प्रकाशक=U.S. Census Bureau|पहुँचमिति=15 October 2015|अभिलेखयुआरएल=https://archive.today/20200214011110/http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B02018&prodType=table|अभिलेखमिति=१४ फेब्रुअरी २०२०}}</ref> | region9 = {{झन्डा|मलेसिया}} | pop9 = २,२१,०००<ref>{{वेब स्रोत |मिति=27 July 2017 |शीर्षक=More than 1.7 million foreign workers in Malaysia; majority from Indonesia |युआरएल=https://www.nst.com.my/news/nation/2017/07/261418/more-17-million-foreign-workers-malaysia-majority-indonesia |प्रकाशक=New Straits Times |पहुँचमिति=22 October 2017}}</ref> | region10 = {{झन्डा|कुवेत}} | pop10 = २,००,०००<ref name=dt>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2016/09/07/kuwait-restricts-imports-male-bangladeshi-workers/ |शीर्षक=Kuwait restricts recruitment of male Bangladeshi workers |कार्य=Dhaka Tribune |पहुँचमिति=7 September 2016}}</ref> | region11 = {{झन्डा|इटाली}} | pop11 = १,३५,०००<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=In pursuit of happiness |युआरएल=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20121008000549&mod=skb |प्रकाशक=Korea Herald |मिति=8 October 2012 }}</ref> | region12 = {{झन्डा|सिङ्गापुर}} | pop12 = १,००,०००<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |शीर्षक=Bangladeshis in Singapore |वेबसाइट=High Commission of Bangladesh, Singapore |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20141103005640/http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |अभिलेखमिति=3 November 2014}}</ref> | region13 = {{झन्डा|बहराइन}} | pop13 = ९७,११५<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Bahrain: Foreign population by country of citizenship|युआरएल=http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/|वेबसाइट=gulfmigration.eu|पहुँचमिति=1 January 2015|अभिलेखमिति=१६ डिसेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20171216162345/http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/}}</ref> | region14 = {{झन्डा|क्यानडा}} | pop14 = ६९,४९०<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=NHS Profile, Canada, 2011, Census Data|युआरएल=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=Non-official%20language&B1=All&Custom=&TABID=1|वेबसाइट=Government of Canada, Statistics Canada|पहुँचमिति=4 February 2015}}</ref> | region15 = {{झन्डा|अस्ट्रेलिया}} | pop15 = ५४,५६६<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Census shows Indian population and languages have exponentially grown in Australia|युआरएल=http://www.sbs.com.au/yourlanguage/hindi/en/article/2017/06/28/census-shows-indian-population-and-languages-have-exponentially-grown-australia|वेबसाइट=SBS Australia|पहुँचमिति=28 June 2017}}</ref> | region16 = {{झन्डा|नेपाल}} | pop16 = २१,०६१<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf|शीर्षक=Population Monograph of Nepal Volume II (Social Demography)|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=|वेबसाइट=www.nepal.unfpa.org}}</ref> | region17 = {{झन्डा|जापान}} | pop17 = १७,४६३<ref name="MOJ">{{वेब स्रोत|शीर्षक=バングラデシュ人民共和国（People's Republic of Bangladesh）|युआरएल=http://www.mofa.go.jp/mofaj/area/bangladesh/data.html|वेबसाइट=Ministry of Foreign Affairs (Japan)|पहुँचमिति=29 October 2017|भाषा=जापनी}}</ref> | region18 = {{झन्डा|दक्षिण कोरिया}} | pop18 = १३,६००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.k2web.co.kr/|शीर्षक=K2WebWizard|वेबसाइट=www.k2web.co.kr|भाषा=[[कोरियाली भाषा|कोरियाली]]|पहुँचमिति=2021-10-18}}</ref> | region19 = {{झन्डा|इन्डोनेसिया}} | pop19 = ८,०००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.qatar-tribune.com/news.aspx?n=659B1F3A-7299-4D4A-B2DA-D3BAA8AE673D&d=20150625|शीर्षक = बङ्गाली जाति}}</ref> | region20 = {{झन्डा|आयरल्यान्ड}} | pop20 = ८,०००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.dfa.ie/travel/travel-advice/a-z-list-of-countries/bangladesh/|शीर्षक=Bangladesh - Department of Foreign Affairs}}</ref> |langs = '''[[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]''' र यसको उपभाषा <br>[[अरबी भाषा|अरबी]] বা [[संस्कृत]] ''(धार्मिक क्षेत्रमा)''<br />[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[उर्दु भाषा|उर्दु]]{{efn|मूलतः पाकिस्तानी बङ्गालीहरूद्वारा बोलिने}} | religions = [[चित्र:Star and Crescent.svg|18px]] [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] - १९.२ करोड(६७%)<br />[[चित्र:Om.svg|15px]] [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] - ९.१ करोड (३२%)<br /> अन्य [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] [[चित्र:Dharma Wheel.svg|18px]], [[इसाई धर्म|इसाई]] [[चित्र:Christian cross.svg|12px]] - ०.५ करोड (१%) |related=हिन्द-आर्य जाति }} '''बङ्गाली जाति''' ({{भाषा-बङ्गाली|বাঙালি জাতি}}) [[दक्षिण एसिया]]को एक विशेष हिन्द-आर्य जातीय समूहको नाम हो। बङ्गाली जातिको स्थानीय जनसङ्ख्या [[बङ्गलादेश]] र [[भारत]]को [[पश्चिम बङ्गाल]], [[त्रिपुरा]], बाराक उपत्यका, तल्लो [[असम|असम]] र [[मणिपुर]]का केही भागहरूमा विभाजित छन्।<ref name=chingiz>{{cite journal|title=Is MLA Ashab Uddin a local Manipuri?|author=Khan, Muhammad Chingiz|language=en|date=15 July 2017|journal=Tehelka|volume=14|pages=36-38}}</ref> तिनीहरूमध्ये अधिकांशले [[बङ्गाली भाषा]] बोल्दछन् जुन हिन्द-इरानी भाषाहरूको एक विशेष [[भाषा]] हो। चिनियाँ र अरबी जाति बाहेक बङ्गालीहरू विश्वको तेस्रो ठुलो जातीय समूह हो र तिनीहरू हिन्द-युरोपेलीहरूमध्ये सबैभन्दा ठुलो जातीय समूह हुन्।<ref>बङ्गलादेशमा लगभग १६ करोड ३० लाख र भारतमा १० करोड (सिआइए फ्याक्टबुक सन् २०१४ को अनुमान, तीव्र जनसङ्ख्या वृद्धिको अधीनमा रहेको सङ्ख्या); मध्यपूर्वमा करिब ३० लाख, पाकिस्तानमा २० लाख र बेलायतमा ४ लाख बङ्गालीहरू रहेका छन्</ref>[[अन्डमन र निकोबार द्वीपसमूह|अण्डमान र निकोबार]] द्वीपको जिन्जिरामा आफ्नो पैतृक क्षेत्रबाहेक बङ्गालीहरूको बाहुल्यता भारतको केही क्षेत्रहरूमा रहेको छ। [[नेपाल]]को [[कोशी प्रदेश]], भारतको [[अरुणाचल प्रदेश]], [[दिल्ली]], [[ओडिसा|ओडिसा]], [[छत्तीसगढ]], [[झारखण्ड]], [[मेघालय]], [[मिजोरम]], [[नागाल्यान्ड|नागाल्यान्ड]], [[उत्तराखण्ड]]मा बङ्गालीहरूको ठुलो जनसङ्ख्या रहेको छ।<ref name="langminor">{{वेब स्रोत|शीर्षक=50th REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA|भाषा=en|युआरएल=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf|वेबसाइट=nclm.nic.in|वेबसाइट=Ministry of Minority Affairs|पहुँचमिति=2 November 2018|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf|अभिलेखमिति=8 July 2016}}</ref> मध्यपूर्व, [[पाकिस्तान]], [[म्यानमार|बर्मा]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], [[मलेसिया]], [[इटाली]], [[सिङ्गापुर]], [[माल्दिभ्स]], [[क्यानडा]], [[अस्ट्रेलिया]], [[जापान]] र [[दक्षिण कोरिया]]मा बङ्गालीको सुस्थापित समाजहरू रहेका छन्। बङ्गाली धार्मिक सम्बद्धता र अभ्यासको गणितले एक विविध जातीय समूह हो। वर्तमान ६७ प्रतिशत बङ्गालीहरू [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मको पालन गर्दछन् भने यसबाहेक त्यहाँ [[इसाई धर्म|इसाई]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] समुदायहरूको साथसाथै ठुलो [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] अल्पसङ्ख्यक पनि रहेको छ। इतिहासका हरेक प्रमुख [[देश|राष्ट्र]]जस्तै बङ्गालीहरूले पनि [[कला]] र वास्तुकला, [[भाषा]], लोककथा, [[साहित्य]], [[राजनीति]], [[सेना]], [[व्यापार]], [[विज्ञान]] र [[प्रविधि]]जस्ता विभिन्न क्षेत्रमा ठुलो प्रभाव र योगदान दिएका छन्। == नामको व्युतपत्ती == [[चित्र:Rajshahi College Library Inside 02.JPG|thumb|चार्यपल, बङ्गाली भाषाको प्रारम्भिक सङ्केत]] बङ्गाली शब्दले त्यस्तो व्यक्तिको वर्णन गर्दछ जसको भाषिक, वंशाणुगत र साँस्कृतिक पहिचान मुख्यतया बङ्गालसँग सम्बन्धित छ। यो हिन्द-आर्य जाति अन्य गैर-हिन्द आर्य जातिभन्दा फरक छ। बङ्गाली शब्दको उत्पत्ति बङ्गला नामक एक फारसी शब्दबाट भएको हो जसले बङ्गला नामक एक क्षेत्रलाई जनाउँदछ। मुसलमानहरूको फैलावट हुनुपूर्व बङ्गला भनिने कुनै क्षेत्र नभएको र यो क्षेत्र धेरै भू-राजनीतिक उप-राज्यहरूमा विभाजित थियो। यस्ता क्षेत्रहरू दक्षिणमा बङ्ग (जसको नामबाट बङ्गाल शब्द आएको विश्वास गरिन्छ), पश्चिमी क्षेत्रमा राट, उत्तरमा पुण्ड्रवर्धन वा वरेन्द्र र पूर्वी क्षेत्रमा समतट वा हरिकेलमा विभाजित थियो। प्राचीन कालमा यस क्षेत्रका मानिसहरूले यी विभाजनहरूको नामकरण गरेर आफ्नो साँस्कृतिक पहिचान दिने गर्दथे। [[महाभारत]] जस्ता वैदिक ग्रन्थहरूमा पुण्ड्र नामक राष्ट्रको उल्लेख गरिएको छ। इब्राहिमी र भारतीय धर्मका इतिहासकारहरू प्राचीन बङ्गाल साम्राज्यको स्थापना ''बङ्ग'' नामका एक व्यक्ति थिए जो यस क्षेत्रमा बसोबास गर्थे भनेर विश्वास गर्छन्। इब्राहिमी वंशावलीकारहरू बङ्ग नूहका छोरा र हामका नाति हुन् भनी विश्वास गर्थे।<ref name="Firishta 1768 7–9">{{cite book|author=Firishta|pages=7–9|year=1768|title=History of Hindostan|editor=Alexander Dow}}</ref><ref name="Thomas Trautmann 2005 53">{{cite book|title=Aryans and British India|author=Thomas Trautmann|publisher=Yoda Press|year=2005|page=53}}</ref> 'बङ्ग' शब्दको पहिलो उल्लेख ईसापूर्व ३० मा 'ऐतरेय अरण्यक' पुस्तकमा पाइन्छ। मुगल बादशाह अकबरका सभासद अबुल फजल इबन मुबारकले आफ्नो पुस्तक ऐनेे-अकबरीमा ''देशबाचक बङ्गला'' शब्दको प्रयोग गरेका थिए। भारतीय इतिहासकार गोलम हुसेन सेलिमको रियाजस सलातीनमा पनि बङ्गाल श्ब्दको उत्पत्ति बारे वर्णन गरिएको छ।<ref name="Firishta 1768 7–9"/><ref name="Thomas Trautmann 2005 53"/> सन् १३५२ मा शमसुद्दिन इलियास नामक एक मुस्लिम कुलीन व्यक्तिले शाही बङ्गाल नामक सल्तनतको स्थापना गर्दै यसको विभाजित क्षेत्रलाई पहिलोपटक एकताबद्ध गरेका थिए। इलियास शाहले बङ्गाली उपाधि ग्रहण गर्दा यस युगमा [[बङ्गाली भाषा]] राज्यको सहयोगमा साहित्यिक विकासलाई प्रमाणित गर्ने पहिलो भाषा बनेको थियो।<ref name=banglalang>{{cite book|quote=|last=Eaton |first=Richard M. |year=1993 |title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760 |url=https://archive.org/details/riseofislambenga00eato |publisher=University of California |isbn=978-0-520-20507-9 |access-date=13 July 2017 |url-access=registration }}</ref><ref name=jol>{{cite journal|url=https://www.banglajol.info/index.php/DUJL/article/view/3344|title=Politics and Literary Activities in the Bengali Language during the Independent Sultanate of Bengal|first=AKM Golam|last=Rabbani|date=7 November 2017|journal=Dhaka University Journal of Linguistics|volume=1|issue=1|pages=151–166|access-date=7 November 2017|via=www.banglajol.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011123110/https://www.banglajol.info/index.php/DUJL/article/view/3344|archive-date=11 October 2017|url-status=live}}</ref> यसरी इलियास शाहले यस क्षेत्रका जनताको सामाजिक र भाषिक पहिचानलाई औपचारिक रूपमा "बङ्गाली" नाममा रूपान्तरण गरेका थिए। == इतिहास == === प्राचीन इतिहास === पुरातत्त्वविद्हरूले बृहत्तर बङ्गाल क्षेत्रमा ४,००० वर्षभन्दा पुरानो ताम्रापाषण युगका सभ्यताहरू फेला पारेका छन् र उनीहरूको अनुसार यो खोज यस क्षेत्रमा बसोबासको प्रारम्भिक सङ्केतहरू मध्ये एक हो भनेर विश्वास गरेका छन्। राङ्गमाटी जिल्ला र फेनी जिल्लामा ढुङ्गाबाट बनाइएको औजारहरू तथा हाते बन्चरोहरू धेरै पुरानो पाषणयुग अन्तर्गत बस्तीहरूमा फेला गरेका थिए। पुरातात्विक तथ्यहरूले हालको नरसिङ्दी क्षेत्रमा वारी-बटेश्वर सभ्यताको विकास ईसापूर्व २००० भएको हो भनेर जनाउँदछ।<ref name=xinhua>{{cite news|agency= Xinhua |date= 12 March 2006 |title= 4000-year old settlement unearthed in Bangladesh |url= http://news.xinhuanet.com/english/2006-03/12/content_4293312.htm|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20070510135113/http://news.xinhuanet.com/english/2006-03/12/content_4293312.htm |archive-date = 10 May 2007}}</ref> नदीबाट केही टाढा बन्दरगाह-सहर प्राचीन रोम, दक्षिणपूर्व एसिया र अन्य क्षेत्रहरूसँग विदेशी व्यापारमा संलग्न भएको विश्वास गरिन्छ। यस सभ्यताका मानिसहरू इँटाभट्टाका घरहरूमा बस्थे, चौडा गल्लीहरूमा हिंड्थे, चाँदीका सिक्काहरू र फलामका हतियारहरू प्रयोग गर्दथे। यो बङ्गालको सबैभन्दा पुरानो सहर र सम्पूर्ण उपमहाद्वीपको पूर्वी भागमा मानिन्छ। दक्षिण बङ्गालमा बङ्गाल राज्यको स्थापनाको समयमा लगभग १००० ईसापूर्वमा, बङ्ग नामक एक व्यक्ति यस क्षेत्रमा बस्न थालेपछि भएको विश्वास गरिन्छ। अथर्ववेद र हिन्दु [[महाकाव्य]] [[महाभारत]]मा उत्तर बङ्गालको पुण्ड्रा राज्यसँगै यस राज्यको पनि उल्लेख गरिएको छ। मौर्य साम्राज्यको विस्तार र सम्राट अशोकद्वारा [[बौद्ध धर्म]]को प्रचार-प्रसारले ईसापूर्व दोस्रो शताब्दीदेखि यस क्षेत्रका मानिसहरूमा बढ्दो बौद्ध समाजको विकास गरेको थियो।<ref name=bsahistory>{{cite web|url=http://www.orgs.ttu.edu/saofbangladesh/history.htm|title=History of Bangladesh| access-date = 26 October 2006|publisher = Bangladesh Student Association @ TTU|archive-url=https://web.archive.org/web/20051226045659/http://www.orgs.ttu.edu/saofbangladesh/history.htm |archive-date = 26 December 2005}}</ref> मध्य प्रदेशको सान्चीको स्तूपसम्म धेरै मौर्य स्मारकहरूले यस क्षेत्रका मानिसहरूलाई बौद्ध धर्मको अनुयायीको रूपमा उल्लेख गरेका छन्। यस क्षेत्रका बौद्धधर्मावलम्बीहरूले केही गुम्बाहरू निर्माण गरे र दक्षिण [[भारत]]को नागार्जुनकोन्डासम्म उनीहरूको धार्मिक प्रतिबद्धताहरूको लागि मान्यता प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/উপজেলা%20পটভূমি|language=bn|website=Belabo Upazila|title=বেলাব উপজেলার পটভূমি|access-date=24 February 2022|archive-date=30 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210930113403/http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%20%E0%A6%AA%E0%A6%9F%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AE%E0%A6%BF}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210930113403/http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%20%E0%A6%AA%E0%A6%9F%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AE%E0%A6%BF |date=30 September 2021 }}</ref> विदेशी लेखनमा बङ्गालको पहिलो उल्लेख लगभग १०० ईसापूर्व युनानीहरूको लेखनमा देख्न सकिन्छ। गङ्गाको मैदानी इलाकामा बसोबास गर्ने गङ्गारिदाइ (गङ्गाको हृदय) नामक राष्ट्रको वीरताको बारेमा सुनेर महावीर सिकन्दर बिपाशाको पश्चिमी किनाराबाट आफ्नो विश्व विजयलाई अधुरो छोडेर फर्केको वर्णन गरिएको छ। == भौगोलिक विस्तार == [[चित्र:Sake Dean Mahomed.jpg|thumb|शेख दीन मुहम्मदलाई युरोपेलीहरूसँग स्याम्फु प्रवर्तन गर्ने श्रेय दिइन्छ।]] [[चित्र:Brick Lane street signs.JPG|thumb|250px|बङ्गालीहरूको ठुलो सङ्ख्या लन्डनको ब्रिक लेनमा बसोबास गर्दछ।]] [[चित्र:I'tisam-ud-Din.png|thumb|left|मिर्जा शेख इतेशामुद्दीन [[युरोप]]को भ्रमण गर्ने पहिलो उच्च शिक्षित बङ्गाली तथा [[दक्षिण एसिया]]ली व्यक्ति थिए।]] बङ्गलादेशमा बङ्गालीहरू सबैभन्दा ठुलो जातीय समूह हो जसले कुल जनसङ्ख्याको ९८ प्रतिशत ओगटेको छ। भारतको जनगणनाले जातीयतालाई मान्यता नदिएपनि सिआइए फ्याक्टबुकको अनुमानअनुसार भारतमा १० करोड बङ्गालीहरू रहेका छन् जुन देशको कुल जनसङ्ख्याको ७% हो।<ref name="বাংলাদেশকে জানুন">{{cite web |url=http://www.bangladesh.gov.bd/site/page/812d94a8-0376-4579-a8f1-a1f66fa5df5d/বাংলাদেশকে-জানুন|title=বাংলাদেশকে জানুন|language=बङ्गाली|publisher=National Web Portal of Bangladesh |access-date=13 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216093108/http://www.bangladesh.gov.bd/www.bangladesh.gov.bd/index6517.html?q=bn%2F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%A8 |archive-date=16 February 2015 |url-status=live}}</ref> [[पश्चिम बङ्गाल]] बाहेक, बाराक उपत्यका र [[असम|असम]]को तल्लो क्षेत्रहरू, साथै [[त्रिपुरा]] र [[मणिपुर]]का केही भागहरूमा बङ्गालीहरूको जनसाङ्ख्यिकीय बहुमत रहेको छ।<ref>Kumar, Jayant. Census of India. 2001. 4 September 2006. [http://www.censusindia.gov.in/ Indian Census]</ref> त्रिपुरा र बङ्गालको खाडीमा अवस्थित [[अन्डमन र निकोबार द्वीपसमूह|अण्डमान र निकोबार द्वीपसमूह]]हरूमा बङ्गाली बहुल जनसङ्ख्याको आवास क्षेत्र हो जसमध्ये अधिकांश पूर्वी बङ्गालबाट (वर्तमान [[बङ्गलादेश]]) आएका हिन्दुहरूका वंशजहरू हुन् जो सन् १९४७ मा [[भारतको विभाजन]]पछि त्यहाँ बसाइँ सरेका थिए।<ref name="hdrchap1">{{cite book|title=Tripura human development report 2007|chapter-url=http://hdr.undp.org/en/nhdr/support/other/national/Tripura_india_hdr_2007.pdf|access-date=19 March 2012 |publisher= Government of Tripura|chapter= The state of human development|year=2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130502120425/http://hdr.undp.org/en/nhdr/support/other/national/Tripura_india_hdr_2007.pdf|archivedate=2 May 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/tripura-where-demand-for-assam-like-nrc-widens-gap-between-indigenous-people-and-non-tribal-settlers/article25348269.ece|date=27 October 2018|author=Karmakar, Rahul|title=Tripura, where demand for Assam-like NRC widens gap between indigenous people and non-tribal settlers|website=The Hindu}}</ref><ref>{{cite news|work=Times Now news|url=https://www.timesnownews.com/india/article/indira-gandhi-rahul-gandhi-rajiv-gandhi-east-pakistan-pakistan-assam-accord-national-register-of-citizens-congress-bharatiya-janata-party-tripura/264462|date=19 April 2019|title=When Indira Gandhi said: Refugees of all religions must go back|author=Shekhar, Sidharth}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123092721/https://www.timesnownews.com/india/article/indira-gandhi-rahul-gandhi-rajiv-gandhi-east-pakistan-pakistan-assam-accord-national-register-of-citizens-congress-bharatiya-janata-party-tripura/264462 |date=23 January 2021 }}</ref> भारत सरकारको राज्य-वित्तपोषित उपनिवेशीकरण परियोजनामार्फत यी क्षेत्रहरूमा बङ्गाली हिन्दुहरूको पहुँच बढेको थियो। मूल क्षेत्र भन्दा बाहिरका बङ्गाली समाजहरू मुख्यतया उपमहाद्वीपका अन्य भागहरूमा जस्तै मध्य पूर्व र पश्चिमा देशहरूमा पाइन्छन्। बङ्गाली आप्रवासीहरूबाट बनेको एक महत्त्वपूर्ण जनसाङ्ख्यिकी [[साउदी अरब]], [[पाकिस्तान]] र [[संयुक्त अधिराज्य]]मा अवस्थित छ जहाँ उनीहरू एक करोड भन्दा बढी जनसङ्ख्याका साथ स्थापित समूदायको गठन गरिसकेका छन्। [[हिन्दु धर्म]]मा (काला पानीको नामले परिचित) समुद्री यात्रा निषेधित भएका कारण विदेशी बङ्गाली प्रवासीहरू [[इस्लाम धर्म]]का छन्।<ref>{{cite web | url = http://aha.confex.com/aha/2013/webprogram/Paper11135.html | title = Crossing the Kala Pani to Britain for Hindu Workers and Elites | publisher = American Historical Association | date = 4 January 2012 | access-date = 2 February 2012 }}</ref> बङ्गालीहरूको मुख्य धार्मिक विश्वास इस्लाम धर्ममा आधारित भएकाले यसले अरब देशसँग सम्बन्ध सिर्जना गरेको छ भने मुसलमानहरूले [[हज]] पूरा गर्न जीवनकालमा एक पटक यस साउदी अरबमा जानुपर्ने हुन्छ। बङ्गाली सुल्तानहरूले हिजाज नामक क्षेत्रमा इस्लामी मदरसाहरूका लागि आर्थिक सहयोग गरेका थिए जुन अरबहरूका लागि अल-मदारिस अल-बाङालिया नामले चिनिएको थियो। कथित रूपमा, चौधौँ शताब्दीका नुर कुतुब आलम नाम गरेका एक बङ्गाली अलिम धेरै पटक हजमा सहभागी भएका थिए। बङ्गालीहरू अरब [[देश]]हरूमा कहिलेदेखि बस्न थाले भन्ने कुरा अज्ञात भएतापनि हाजी शरियतुल्लाह र उस्ताद मओलाना मुराद [[बीसौँ शताब्दी]]को सुरुमा [[मक्का]] सहरका स्थायी रूपले बस्दथे भन्ने तथ्य ज्ञात छ। [[ओमान]]का [[कुरान]]का विद्वान् जहुरुल हक र [[जोर्डन]]का शाहजादा हसन बिन तलालकी श्रीमती शरबत अल-हसन मध्यपूर्वमा बसोबास गर्ने उल्लेखनीय बङ्गाली व्यक्तित्वहरू हुन्। युरोपेली महादेशमा बङ्गालीहरूको १६औँ शताब्दीमा [[इङ्ल्यान्ड]]का [[राजा]] जर्ज तृतीयको शासनकालमा पहिलोपटक बसेका थिए।<ref name=buckland>C.E. Buckland, Dictionary of Indian Biography, Haskell House Publishers Ltd, 1968, p.217</ref> सन् १७६५ मा [[मुगल साम्राज्य]]को कूटनीतिज्ञका रूपमा आफ्ना नोकर मोहम्मद मुकिमसँग पहिलोपटक नादियाका बङ्गाली मौलभी शेख इतशमुद्दीन [[युरोप]] आएका थिए।<ref>{{cite book|title=Life of the Honourable Mountstuart Elphinstone|first=Thomas Edward|last=Colebrooke|pages=34–35|year=1884|chapter=First Start in Diplomacy|isbn=9781108097222|chapter-url=https://books.google.com/books?id=tSoMEJ-_Nx0C&q=hookah&pg=PA34}}</ref> आजको दिनसम्म आइसक्दा बङ्गाली मुलका बेलायतीहरूले [[संयुक्त अधिराज्य]]मा एक राम्रो स्थापित समाजको निर्माण गरिसकेका छन् भने उनीहरूले देशको दक्षिण एसियाली कुल [[भोजनालय|रेस्टुरेन्ट]]हरू मध्ये ९० प्रतिशत रेस्टुरेन्टहरू चलाउँदछन्।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2012/jan/08/britains-curry-crisis-chefs-immigration|work=The Guardian|author=Khaleeli, Homa|title=The curry crisis|date=8 January 2012}}</ref> == भाषा तथा सामाजिक गठन == [[चित्र:P.R. Sarkar Bengali Dialects.svg|thumb|बङ्गालीहरूको सामाजिक स्तरीकरणको प्रमुख निर्धारक क्षेत्रीय भाषाहरू हुन्।]] बङ्गालीहरू आफ्नो [[मातृभाषा]]को रूपमा प्रयोग [[बङ्गाली भाषा]]लाई प्रयोग गर्नु उनीहरूको एक एकीकृत विशेषता हो जुन हिन्द-इरानी भाषाहरू अन्तर्गत पर्दछ।<ref name=bari>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/longform/news/tale-two-languages-how-the-persian-language-seeped-bengali-1728421#:~:text=As%20Suniti%20Kumar%20Chatterjee%20explains,of%20the%20Indo%2DEuropean%20languages.|website=The Daily Star (Bangladesh)|author=সারা আঞ্জুম বারী|title=A Tale of Two Languages: How the Persian language seeped into Bengali|date=12 April 2019}}</ref> विश्वमा २२ करोड ६० लाख बङ्गालीका मातृभाषी र विश्वव्यापी रूपमा ३० करोड जनसङ्ख्याको हाराहारीमा बोलिने भाषा भएकाले यो विश्वको छैटौँ सबैभन्दा ठुलो भाषा बनेको छ। बङ्गाली भाषा प्रायः बङ्गाली लिपिमा लेखिएको हुन्छ जुन लगभग १०-१२०० ईस्वीमा मगधी प्राकृतबाट विकसित भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.ethnologue.com/guides/ethnologue200|शीर्षक=What are the top 200 most spoken languages?|मिति=2018-10-03|वेबसाइट=Ethnologue|भाषा=अङ्ग्रेजी|पहुँचमिति=2021-10-18}}</ref><ref>{{cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL30677644M/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE|title=বাংলাপিডিয়া: বাংলাদেশ জাতীয় জ্ঞানকোষ|last=Islam|first=Sirajul|date=2003|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|place=Dhaka, Bangladesh|isbn=978-984-32-0576-6}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.worldcat.org/title/banglapedia-national-encyclopedia-of-bangladesh/oclc/883871743|title=Banglapedia: national encyclopedia of Bangladesh.|last=Asiatic Society of Bangladesh|date=2008|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|place=[[ढाका]]|language=बङ्गाली|oclc=883871743}}</ref> थुप्रै प्रयोजनका लागि बङ्गाली भाषा प्रचलित छ र यसले [[बङ्गाल]]को एकताको लागि आवश्यक प्रभाव प्रदान गर्दछ। बङ्गाली भाषाको विकासक्रमको यी विभिन्न रूपहरूलाई तीन भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ: * सन्त भाषा - एक ऐतिहासिक रूप जुन विशेषगरी साहित्यको लागि मात्र प्रयोग हुने गर्दथ्यो। * मानक वा वर्तमान भाषा - एक आधुनिक साहित्यिक रूप हो। (जुन अब ठुलो [[कुष्टिया जिल्ला|कुष्टिया]] र [[नदिया जिल्ला]]मा विभाजित छ) यो आधिकारिक रूपमा थुप्रै प्रयोजनका जस्तै बोलिचाली, भाषण, रेडियो, समाचार जस्ता माध्यमहरूमा दिनहुँ प्रयोगमा आउने गर्दछ। * क्षेत्रीय भाषाहरू - कुल वक्ताहरूको सबैभन्दा ठुलो रूप। बङ्गालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा विभिन्न क्षेत्रीय भाषाहरू रहेका छन्। बङ्गालीहरू मुख्यतया भाषिक र उप-साँस्कृतिक कारणहरूले गर्दा उप-समूहहरूमा विभाजित छन्। * बङ्गाली: पूर्वी बङ्गालका बासिन्दाहरू हुन्। अधिकांश बङ्गालीहरू यस समूह अन्तर्गत पर्दछन्। यिनीहरू मुख्यतया [[ढाका|विशाल ढाका]], [[मयमनसिंह जिल्ला|मयमनसिंह]], [[कुमिल्ला]], [[बरिसाल|बरिशाल]], तल्लो असम र [[त्रिपुरा]]मा बस्छन्। बङ्गालीहरूबीच पनि उप-समूहहरू छन् जसको पूर्वी बङ्गालको संस्कृतिको साथ-साथै आफ्नै उप-संस्कृति रहेको छ। * घटी: पश्चिम बङ्गालका मूल निवासीहरू हुन् तर पुरुलियाका बासिन्दाहरू पनि घटीको एक उप-समूह अन्तर्गत पर्दछन्। * उत्तरिया: उत्तर बङ्गालका बासिन्दाहरू जो बरिन्दरी र रङ्पुरी भाषा बोल्छन्। उनीहरू आंशिक रूपमाा [[असम|असम]]मा पनि बस्ने गर्दछन् भने उनीहरूको एउटा उपसमूह [[बिहार]]को सेरसाबदियासम्म फैलिएको छ। == धर्म == {{bar box |title=Religions among Bengalis<ref>{{cite magazine |first=Romita |last=Datta |date=13 November 2020 |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20201123-the-great-hindu-vote-trick-1740691-2020-11-13 |title=The great Hindu vote trick |magazine=[[India Today]] |access-date=4 October 2022 |quote=Hindus add up to about 70 million in Bengal's 100 million population, of which around 55 million are Bengalis. |archive-date=17 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230217152015/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/20201123-the-great-hindu-vote-trick-1740691-2020-11-13 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |first=Zamser |last=Ali |date=5 December 2019 |url=https://sabrangindia.in/article/exclusive-bjp-govt-plans-evict-70-lakh-muslims-60-lakh-bengali-hindus-through-its-land |title=EXCLUSIVE: BJP Govt plans to evict 70 lakh Muslims, 60 lakh Bengali Hindus through its Land Policy (2019) in Assam |website=[[Sabrang Communications]] |access-date=4 October 2022 |quote=Hence, about 70 lakh Assamese Muslims and 60 lakh Bengali-speaking Hindus face mass evictions and homelessness if the policy is allowed to be passed in the Assembly. |archive-date=3 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003180815/https://sabrangindia.in/article/exclusive-bjp-govt-plans-evict-70-lakh-muslims-60-lakh-bengali-hindus-through-its-land |url-status=live}}</ref><ref name="thenewsweb.in" /><ref>{{cite news |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2022/07/27/census-2022-number-of-muslims-increased-in-the-country |title=Census 2022: Number of Muslims increased in the country |work=[[Dhaka Tribune]] |date=27 July 2022 |access-date=1 October 2022 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326033444/https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2022/07/27/census-2022-number-of-muslims-increased-in-the-country |url-status=live}}</ref><ref name="globalreligiousfutures.org" /><ref name="Khan 2013 2">{{Cite book |last=Khan |first=Mojlum |title=The Muslim Heritage of Bengal: The Lives, Thoughts and Achievements of Great Muslim Scholars, Writers and Reformers of Bangladesh and West Bengal |publisher=Kube Publishing Ltd |year=2013 |isbn=978-1-84774-052-6 |pages=2 |quote=Bengali-speaking Muslims as a group consists of around 200 million people.}}</ref> |titlebar=#F6F6F6 |left1=Religions |right1=Percent |float=right |bars= {{bar percent|Islam |green |70}} {{bar percent|Hinduism|Orange |28}} {{bar percent|others|purple|2}} }} बङ्गालमा प्रचलित सबैभन्दा ठुलो [[धर्म]] [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] र [[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]] हो।<ref name="McDermott">{{cite encyclopedia |year=2005 |surname=McDermott |given=Rachel Fell |title=Bengali religions |encyclopedia=Encyclopedia of Religion: 15 Volume Set |editor=Lindsay Jones |edition=2nd |place=Detroit, Mi |publisher=MacMillan Reference USA |volume=2 |pages=824–832 |isbn=0-02-865735-7}}</ref> बङ्गालीहरूको कुल जनसङ्ख्याको दुई तिहाइभन्दा बढीमा मुसलमानहरूको बाहुल्यता रहेको छ जसमध्ये बहुसङ्ख्यक मानिसहरू सुन्नी सम्प्रदायलाई पछ्याउँछन् भने त्यहाँ शियाहरूको सानो अल्पसङ्ख्यक पनि रहेको पाइन्छ।<ref name=usds>2014 US Department of State estimates</ref> [[बङ्गलादेश]]मा बङ्गाली मुसलमानहरूको ९०.४% बाहुल्यता रहेको छ भने सम्पूर्ण [[भारत]]मा बङ्गाली जातिको ३०% अल्पसङ्ख्यक रहेको छ।<ref>Comparing State Polities: A Framework for Analyzing 100 Governments By Michael J. III Sullivan, pg. 119</ref><ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT|access-date=30 December 2019}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Andre|first1=Aletta|last2=Kumar|first2=Abhimanyu|title=Protest poetry: Assam's Bengali Muslims take a stand|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2016/12/protest-poetry-assam-bengali-muslims-stand-161219094434005.html|access-date=26 January 2017|agency=Aljazeera|publisher=Aljazeera|date=23 December 2016 |quote=Total Muslim population in Assam is 34.22% of which 90% are Bengali Muslims according to this source which puts the Bengali Muslim percentage in Assam as 29.08%}}</ref><ref name="ciafactbook">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ Bangladesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |date=2021-07-30 }}- CIA World Factbook</ref><ref name=westbengalreligion/> [[पश्चिम बङ्गाल]]को मुर्शिदाबाद जिल्लामा बङ्गाली मुसलमानहरूले कुल जनसङ्ख्याको ६६.८८%, मालदामा ५१.२७% बाहुल्यता राख्दछन् भने २४ परगनाहरूमा उनीहरूको जनसङ्ख्या ५४,८७,७५९ भन्दा बढी रहेको छ।<ref name="censusreligion2011">[http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW19C-01%20MDDS.XLS Population by religious community: West Bengal]. 2011 Census of India.</ref> सबै बङ्गालीहरूमध्ये एक तिहाइभन्दा कम मात्र हिन्दु धर्मका छन् (मुख्यतया, शाक्त र वैष्णवहरू) भने पश्चिम बङ्गालमा (सन् २०११ को [[जनगणना]] अनुसार) उनीहरूको ७०.५४% बहुमत छ र बङ्गलादेशमा ८.५४% अल्पसङ्ख्यक रहेको छ।<ref name="ciafactbook"/><ref>{{cite web|url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|title=Population Housing Census|access-date=30 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|archive-date=3 September 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf |date=3 September 2017 }}</ref> बङ्गलादेशमा हिन्दुहरू प्राय: सिलेट विभागमा केन्द्रित छन् जहाँ उनीहरूले जनसङ्ख्याको १७.८% भाग ओगटेका छन्। बङ्गाली हिन्दुहरू प्राय: चट्टोग्राह विभागमा बसोबास गर्छन् जहाँ उनीहरूको सङ्ख्या ३० लाखभन्दा बढी रहेको छ। दाकोप उपजिल्लामा ५६.४१%, कोटालीपारा उपजिल्लामा ५१.६९% र सुल्लाह उपजिल्लामा ५१.२२% हिन्दुहरूको बाहुल्यता रहेको छ। जनसङ्ख्याको गणितले [[भारत]] र [[नेपाल]]पछि [[बङ्गलादेश]] विश्वको तेस्रो ठुलो हिन्दु बहुल [[देश]] हो।<ref>{{cite web |url=http://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-analysis-are-there-any-takeaways-for-muslims-from-the-narendra-modi-government-1992395 |title=[Analysis] Are there any takeaways for Muslims from the Narendra Modi government? |publisher=DNA |date=27 May 2014 |access-date=31 May 2014 |archive-date=6 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106011956/https://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-analysis-are-there-any-takeaways-for-muslims-from-the-narendra-modi-government-1992395 |url-status=live }}</ref> [[यमन]], [[जोर्डन]], [[ताजिकिस्तान]], [[सिरिया]], [[ट्युनिसिया]], [[ओमान]] र अन्य मुस्लिम बाहुल्य देशहरूको जनसङ्ख्याभन्दा बङ्गलादेशमा कुल हिन्दु जनसङ्ख्या बढी छ। साथै बङ्गलादेशमा कुल हिन्दु जनसङ्ख्या [[ग्रिस|युनान]] र [[बेल्जियम]]को कुल जनसङ्ख्याको लगभग बराबर छ।<ref>{{Cite journal|last1=Haider|first1=M. Moinuddin|last2=Rahman|first2=Mizanur|last3=Kamal|first3=Nahid|date=6 May 2019|title=Hindu Population Growth in Bangladesh: A Demographic Puzzle|url=https://brill.com/view/journalspopulatils/jrd/6/1/article-p123_123.xml|journal=Journal of Religion and Demography|language=en|volume=6|issue=1|pages=123–148|doi=10.1163/2589742X-00601003|s2cid=189978272|issn=2589-7411}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> अन्य धार्मिक समूहहरूमा [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] धर्मावलम्बीहरू (बङ्गलादेशको जनसङ्ख्याको लगभग १%) र बङ्गाली इसाईहरू पर्दछन्। बङ्गाली इसाईहरूको ठुलो सङ्ख्या पोर्तगाली यात्रीहरूको वंशज हो।<ref name=westbengalreligion>{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community – West Bengal |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |url-status=dead |archive-date=25 August 2015 |website=census.gov.in |access-date=2 December 2019}}</ref> बङ्गाली बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको ठुलो भाग बङ्गाली भाषी बरुआहरू हुन् जो [[चट्टोग्राम]] र राखिनमा बस्दछन्। == संस्कृति == [[चित्र:Royal Peacock Barge LACMA M.82.154.jpg|thumb|मुर्शिदावादमा बङ्गालको नबाबको शाही मयुर बर्जको एक मूर्ति]] === कला तथा वास्तुकला === [[चित्र:Making of Jamdani-9.jpg|thumb|left|जामदानी बुन्ने परम्परागत विधि]] बङ्गालमा कलाको दस्तावेजीकृत इतिहास १३औँ शताब्दी ईसापूर्वमा पाउन सकिन्छ जहाँ विषेश प्रकारको माटोबाट मूर्तिहरू बनाइएको थिए। शाही बङ्गलाको वास्तुकलाले गुम्बजयुक्त मस्जिदहरूको एक विशिष्ट शैली देखाउँछ जसमा जटिल स्तम्भहरू रहेतापनि मीनार भने नभएको हुन्छ। बङ्गाली कलामा हात्तीको दाँत, भाँडाकुँडा र पित्तलका सामानहरू पनि व्यापक थिए। === पोशाक === [[चित्र:Creative wedding photography.jpg|thumb|कालो शेरवानी लगाएका एक बङ्गाली युवक]] [[चित्र:Bengali wedding rituals.jpg|thumb|पन्जाबी र साडीमा सजिएका एक बङ्गाली हिन्दु दम्पती]] उत्तर भारतीय पहिरन पोशाक बङ्गाली पोशाकसँग मिल्दोजुल्दो छ। साधारणतया महिलाहरूले साडी, सलवार र [[कमिज]] लगाउने गर्दछन्। परम्परागत रूपमा बङ्गाली पुरुषहरूले परम्परागत पोशाक लगाउने गर्दथे यद्यपि सलवार वा पजामा जस्ता पन्जाबी पहिरनहरू पनि पछिल्लो तीन शताब्दीमा यता अधिक लोकप्रिय भएका थिए। साधारणतया बङ्गालीहरूमाझ फतुआ नामक छोटो माथिल्लो पोशाक पनि लोकप्रियता रहेको छ। [[धोती]], लुङ्गी र गम्छा ग्रामीण बङ्गाली पुरुषहरूको लागि एक सामान्य पोशाक हो। विशेष अवसरहरूमा बङ्गाली महिलाहरूले सामान्यतया [[सारी|साडी]], सलवार कमीज लगाउँछन् र मुस्लिम महिलाहरूले हिजाब वा कपाल ढाक्ने [[बुर्का]] लगाउँछन्। मुस्लिम पुरुषहरूले पन्जाबी पोशाकहरू जस्तै [[टोपी]], टाकी, पगडी र रुमालले लगाउँछन् जसले [[टाउको]] ढाक्ने गर्दछ। मुगल बङ्गालको सबैभन्दा प्रसिद्ध कलात्मक परम्परा मलमलमा जामदानी बुन्नु थियो जसलाई वर्तमान [[युनेस्को]]द्वारा अमूर्त साँस्कृतिक सम्पदाको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। पूर्वी बङ्गालका जमदानी बुन्नेहरूले राजाको संरक्षण पाएका थिए।<ref name="star">{{cite news |last=Khandker |first=Hissam |date=31 July 2015 |title=Which India is claiming to have been colonised? |url=http://www.thedailystar.net/op-ed/politics/which-india-claiming-have-been-colonised-119284 |work=The Daily Star |type=Op-ed}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/blogs/ruminations/2015/bangladeshi-islamic-art|title=In Search of Bangladeshi Islamic Art|website=The Metropolitan Museum of Art, i.e. The Met Museum|access-date=19 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812083629/http://www.metmuseum.org/blogs/ruminations/2015/bangladeshi-islamic-art|archive-date=12 August 2016|url-status=live}}</ref> === साहित्य === [[बङ्गाली साहित्य]]ले [[बङ्गाली भाषा]]को लेखक मूललाई बुझाउँछ जुन १३औँ शताब्दीको समयमा विकसित भएको थियो। बङ्गाली साहित्यमा सबैभन्दा पुरानो साहित्यिक लेखन १०औँ र ११औँ शताब्दीका बौद्ध रहस्यमय भजनहरूको सङ्ग्रह चर्यापदमा पाउन सकिन्छ। सन् १९०७ मा हरप्रसाद शास्त्रीले नेपालको शाही दरबार पुस्तकालयमा यिनीहरूको खोजी गरेका थिए। बङ्गाली साहित्यको समयरेखालाई तीन कालखण्ड; प्राचीन (सन् ६५०-१२००), मध्ययुग (सन् १२००-१८००) र आधुनिक (सन् १८०० देखि हालसम्म) विभाजन गरिएको छ। मध्यकालीन बङ्गाली साहित्यमा विभिन्न काव्यात्मक विधाहरूले इस्लामी महाकाव्यहरू जस्तै अब्दुल हकीम, सैयद सुल्तान र अलाओलको लेखनलाई समावेश गरेको छ। बङ्गाली लेखकहरूले धर्म, तमदुन, सृष्टिवाद, प्रेम र इतिहास जस्ता विषयहरूलाई आख्यान र महाकाव्यहरूको माध्यमबाट अन्वेषण गरेका थिए। शाही बङ्गला र आराकान राज्य जस्ता शाही दरबारहरूको बङ्गाली लेखकहरू; शाह मुहम्मद सगीर, दौलत काजी र दौलत वजीर बाहराम खानलाई संरक्षण दिएका थिए। बङ्गाल पुनर्जागरणले १९औँ र [[बीसौँ शताब्दी|२०औँ शताब्दी]]को सुरुमा भएको एक सामाजिक-धार्मिक सुधार आन्दोलनलाई बुझाउँछ जुन [[कोलकाता|कलकत्ता]] सहरको वरिपरि केन्द्रित थियो र मुख्यतया [[ब्रिटिस राज]]को संरक्षणमा उच्च जातिका बङ्गाली हिन्दुद्वारा नेतृत्व गरिएको थियो। यस पुनर्जागरणले ब्रह्म समाज नामक सुधारवादी आन्दोलन पनि सिर्जना गरेका थिए। इतिहासकार नीतिश सेनगुप्ताका अनुसार बङ्गाल पुनर्जागरण [[राजा राममोहन राय]]बाट सुरु भएर [[एसिया]]का पहिलो [[नोबेल पुरस्कार]] विजेता [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]]बाट समाप्त भएको थियो।<ref name="সেনগুপ্ত">{{cite book |author=নীতীশ সেনগুপ্ত|year=2001 |title=History of the Bengali-speaking People |publisher=UBS Publishers' Distributors |page=211 |isbn=978-81-7476-355-6 |quote=The Bengal Renaissance can be said to have started with Raja Ram Mohan Roy (1775-1833) and ended with Rabindranath Tagore (1861-1941).}}</ref> बङ्गाल पुनर्जागरणले मुख्यतया ब्रिटिस उपनिवेशवादीहरूसँगको सम्बन्धको कारण हिन्दु समुदायको प्रतिनिधित्व गरेको थियो। तथापि यस युगमा आधुनिक मुसलमान लेखकहरूका उदाहरणहरू पनि थिए। मीर मोसर्रफ होसेन आधुनिक युगका पहिलो प्रमुख लेखक थिए जो बङ्गाली मुस्लिम समाजबाट उदाएर बङ्गाली भाषाका सर्वश्रेष्ठ गद्य लेखकहरू मध्ये एक बनेका थिए। उनको विशाद सिन्धु नामक कृति बङ्गाली पाठकहरू बीच लोकप्रिय रहेको छ।<ref name="Sengupta2001p213">{{cite book |author=Nitish Sengupta |year=2001 |title=History of the Bengali-speaking People |publisher=UBS Publishers' Distributors |page=213 |isbn=978-81-7476-355-6}}</ref> आफ्नो सक्रियता र विरोधी साहित्यको लागि प्रसिद्ध [[कवि]] [[काजी नजरुल इसलाम]] हुन् जसलाई "विद्रोही कवि" को रूपमा वर्णन गरिएको थियो र उनलाई बङ्गलादेशको राष्ट्रिय कविको रूपमा चिनिन्छ। [[बेगम रोकेया]] त्यस समयको अग्रणी महिला बङ्गाली लेखिका थिइन् जसले ''सुल्तानाको सपना'' नामक एक उत्कृष्ट उपन्यास, जसलाई पछि धेरै भाषाहरूमा अनुवाद गरिएको थियो। === विवहा समारोह === [[चित्र:All grown up and married!.jpg|thumb|221x221px|left|कन्याको हातमा मेहन्दी लगाइदिनु, बङ्गाली हिन्दु र मुस्लिम दुवै समुदायमा प्रचलित छ।]] [[चित्र:Bengali wedding (05).JPG|thumb|विवाहको समयमा प्रार्थना गर्नु बङ्गाली मुस्लिम समुदायको एक विशेष अनुष्ठान हो।]] [[चित्र:Hindu_Wedding_Photo.jpg|right|thumb|बङ्गाली हिन्दुको विवाह समारोहको एक तस्वीर]] विवाहको समयमा बङ्गालीहरूबीच एक वा एक भन्दा बढी समारोह हुने गर्दछ। औपचारिक विवाह बङ्गालीहरू बीच विवाहको सबैभन्दा सामान्य रूप हो र यसलाई समाजको परम्परा पनि मानिन्छ। यद्यपि बहुविवाह पनि केही ग्रामीण भेगहरूमा देख्न सकिन्छ।<ref name="Practiced">{{cite web|url=https://www.elitedaily.com/p/6-places-in-the-world-where-arranged-marriages-is-traditional-historically-practiced-15922788|title=6 Places In The World Where Arranged Marriages Is Traditional & Historically Practiced|website=[[Elite Daily]]}}</ref> यो बिलातीको नियन्त्रण भन्दा पहिले बहुविवहा [[इस्लाम धर्म|मुस्लिम]] र [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] दुवैमा ऐतिहासिक रूपमा प्रचलित भने यसलाई समृद्धिको सङ्केत मानिन्थ्यो। [[विवाह]]लाई दुई जनाको मात्र नभई दुई खान्दान बीचको मिलनका रूपमा लिइन्छ। परिवार र गाउँहरूबीच सामाजिक बन्धन विकास र कायम राख्न विवाहले ठुलो भूमिका खेल्ने गर्दछ।<ref name="A BANGLADESHI WEDDING JOURNAL">{{Cite news |url=https://www.thedailystar.net/a-bangladeshi-wedding-journal-49457|title=A Bangladeshi Wedding Journal|date=11 November 2014|work=The Daily Star|language=en|access-date=17 January 2020}}</ref><ref>{{Cite book|title=Mirror for humanity : a concise introduction to cultural anthropology|last=Kottak, Conrad Phillip, author.|isbn=978-1-260-56570-6|oclc=1132235649|date = 4 October 2019}}</ref> विवहा पूर्व दुई परिवार एक समारोहलाई सहभागी भएपछि कन्या पक्षबाट सामान्य खानपिनको आयोजना गरिन्छ। यस अवसरमा दुलहाको परिवारबाट सलामी ग्रहण गरी विवाहको मिति तय गरिन्छ। परम्परागत बङ्गाली खाना, [[पान]], [[चिया]] र मिठाइ जस्ता खानेकुराहरू यस अवसरमा प्रयोग गरिन्छ। त्यसपछि दुलहीलाई [[मेहन्दी]] लगाउने काम गरिन्छ। त्यसबाहेक मुख्य कार्यक्रम वालिमा (अरबी परम्परा अनुसार विवहाको भोज) हजारौँ अतिथिहरूलाई भोजन गराइन्छ। त्यसपछि इस्लामी परम्परा अनुसार एक विवहा सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरिएको गरिन्छ।<ref>{{cite news|title=Those 'paan-chini' days|author=Faruque, Nafisa|date=13 November 2021|work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|url=https://www.thedailystar.net/lifestyle/special-feature/news/those-paan-chini-days-1659598}}</ref> यस अवसरमा काजी वा इमाम सामान्यतया यहाँ उपस्थित हुन्छन् र [[कुरान]] पाठ गरि दम्पतीको लागि प्रार्थना गर्दछन्। त्यसपछि ज्वाईले श्रीमतीलाई महर दिनुपर्दछ। फिराजात्रा वा फिरखवामा छोरी आमाबाबुको घर फर्कन्छ जसलाई नय्यरको रूपमा चिनिन्छ। त्यहाँ खीर र दूधको परिकारहरूको भोजन गर्न चलन छ। अन्य कार्यक्रमहरूमा केटा पक्षको घरमा आयोजित भोजन कार्यक्रम पनि समावेश छ। === विज्ञान === [[चित्र:Jagadish Chandra Bose.jpg|right|thumb|[[जगदीश चन्द्र बोस]] बङ्गालको विज्ञान जगतका एक प्रख्यात वैज्ञानिक हुन्। उनी [[बिबिसी|बीबीसी]]द्वारा आयोजित २० महान बङ्गालीहरूको सूचीमा सातौँ स्थानमा छन्।।]] [[चित्र:Dr. Khondkar Siddique-e-Rabbani 8.jpg|thumb|left|बायोमेडिकल पदार्थविद खन्दोकार सिद्दिक-इ-रब्बानी]] [[चित्र:Khan Bahadur Qazi Azizul Haque.jpg|thumb|काजी आजिजुल हक, आधुनिकऔँठाछाप प्रविधि विकासमा यसको योगदानको लागि मान्यता प्राप्त]] आधुनिक [[विज्ञान]]मा बङ्गालीहरूको योगदान विश्वको सन्दर्भमा अभूतपूर्व छ। काजी आजिजुल हक एक आविष्कारक थिए जसलेऔँठाछाप वर्गीकरण प्रणालीको पछाडि गणितीय आधार सिर्जना गरे जुन [[अपराध (चलचित्र)|अपराध]] [[अनुसन्धान]]का लागि सन् १९९० सम्ममा प्रयोगमा आइसकेको थियो।<ref name=nationalacademies>National Academies [http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=02012007 Press Release], accessed 5 February 2007.</ref> आब्दुस सात्तार खानले अन्तरिक्ष यान], जेट इन्जिन, रेलमार्ग इन्जिन र औद्योगिक ग्याँस [[टर्बाइन]]का लागि चालीस भन्दा बढी विभिन्न उच्च स्तरीय [[धातु]]हरूको आविष्कार गरेका थिए। सन् २००६ मा आबुल हुससामले आर्सेनिक फिल्टरको आविष्कार गरेका थिए र उनी सन् २००७ को ''दिगोपनका लागि ग्रेन्जर च्यालेन्ज पुरस्कार''का प्राप्तकर्ता थिए। बायोमेडिकल वैज्ञानिक परवेज ह्यारिसलाई स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयले विश्वका एक लाख वैज्ञानिकमध्ये सूचीकृत गरेको थियो।<ref name="br24">{{cite web|url=https://britbangla24.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%9E%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A6%E0%A7%87/|title=বিশ্বের শীর্ষ বিজ্ঞানীদের তালিকায় প্রফেসর পারভেজ হারিস : আর্সেনিক নিয়ে গবেষণা সাড়া জাগিয়েছে|website=britbangla24|date=23 January 2021|access-date=25 January 2021|language=bn}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123232544/https://britbangla24.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b6%e0%a7%8d%e0%a6%ac%e0%a7%87%e0%a6%b0-%e0%a6%b6%e0%a7%80%e0%a6%b0%e0%a7%8d%e0%a6%b7-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%9c%e0%a7%8d%e0%a6%9e%e0%a6%be%e0%a6%a8%e0%a7%80%e0%a6%a6%e0%a7%87/ |date=23 January 2021 }}</ref> खन्दोकार सिद्दीक-इ-रब्बानीले केन्द्रित प्रतिबाधा मापन विकसित गरेका थिए जुन उन्नत क्षेत्र स्थानीयकरणको माध्यमबाट मानव शरीरमा विद्युत प्रतिरोधको मात्रा निर्धारण गर्ने प्रविधि हो।<ref>{{cite journal|title=Focused impedance measurement (FIM). A new technique with improved zone localization|journal=Annals of the New York Academy of Sciences|date=20 April 1999|pmid=10372184|volume=873|pages=408–20 | last1 = Rabbani | first1 = KS | last2 = Sarker | first2 = M | last3 = Akond | first3 = MH | last4 = Akter | first4 = T |issue=1| doi=10.1111/j.1749-6632.1999.tb09490.x|bibcode=1999NYASA.873..408R|s2cid=80628}}</ref><ref name=bas>{{cite news|url=http://www.bas.org.bd/news/news-archive/256.html|title=BAS Gold Medal Award Ceremony 2011|publisher=Bangladesh Academy of Sciences|access-date=8 June 2016|archivedate=२९ जुलाई २०१३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130729174235/http://www.bas.org.bd/news/news-archive/256.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729174235/http://www.bas.org.bd/news/news-archive/256.html |date=29 July 2013 }}</ref> === उत्सव तथा पर्वहरू === [[चित्र:5456g baghbazar-pratima crp.jpg|left|thumb|दुर्गापूजा, बङ्गाली हिन्दु समुदायको एक प्रमुख धार्मिक उत्सव हो।]] [[चित्र:Eid Prayers at Barashalghar, Debidwar, Comilla.jpg|thumbnail|left|270px|[[ईद]], मुस्लिम समुदायको एक प्रमुख धार्मिक उत्सव हो।]] बङ्गालीहरूले आफ्नो धर्मको आधारमा मुसलमानहरूले इस्लामी बिदा र हिन्दुहरूले हिन्दु चाडहरू मनाउने गरेका छन्। ईद-उल-अजहा र ईद-उल-फित्र जस्ता प्रमुख इस्लामी पर्वहरूमा गरीवहरूलाई जकात र सदाकाह र बालबालिकाहरूलाई पैसा दिइने गरिन्छ।<ref name=clothingcustoms>{{cite book |last=Sarah C. |first=White |title=Arguing with the Crocodile: Gender and Class in Bangladesh |year=1992 |page=[https://archive.org/details/arguingwithcroco00whit/page/30 30] |isbn=978-1-85649-085-6 |url=https://archive.org/details/arguingwithcroco00whit/page/30}}</ref> यस समयमा साथीभाइ तथा छरछिमेकहरू गाउँको परिक्रमा गर्नेे र खाना तथा मिठाइ साटासाट गर्छन्। हिन्दु धर्मावलम्बीका मुख्य चाडहरू जस्तै दुर्गा पूजा, दीपावली, डोलजात्रा, जन्माष्टमी आदि विशेष बिदाका दिनहरू हुन्।<ref name=imagine170>{{cite book |last1=Eade |first1=John |last2=Fremeaux |first2=Isabelle |last3=Garbin |first3=David |year=2002 |chapter=The Political Construction of Diasporic Communities in the Global City |editor-last=Gilbert |editor-first=Pamela K. |title=Imagined Londons |url=https://archive.org/details/imaginedlondons00gilb |url-access=limited |publisher=State University of New York |page=[https://archive.org/details/imaginedlondons00gilb/page/n180 170] |isbn=0-7914-5501-7}}</ref> यसबाहेक दुर्गा पूजाको समयमा नयाँ कपडाहरू किनेर आफन्तलाई दिइने गरिन्छ। उल्लेखनीय साँस्कृतिक समारोहहरू समुदायद्वारा वार्षिक रूपमा मनाइने गरिन्छ। बङ्गाली पात्रो अनुसार सर्वप्रथम वैशाख महिना पर्दछ भने यस समय रमाइलो साँस्कृतिक मेलाहरू सहित अन्य ग्रीष्मकालिन पर्वहरू मनाइन्छ। फागुन वसन्त जस्ता चाडहरू पनि सबै धर्मका मानिसहरूद्वारा देशव्यापी रूपमा मनाइन्छ।<ref name=mela2>{{cite web |url=http://www.london.gov.uk/londoner/06may/p3a.jsp?nav=on |url-status=dead |title=Banglatown spices it up for the new year |work=The Londoner |archive-url=https://web.archive.org/web/20060501231154/http://www.london.gov.uk/londoner/06may/p3a.jsp?nav=on |archive-date=1 May 2006 |access-date=25 July 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060501231154/http://www.london.gov.uk/londoner/06may/p3a.jsp?nav=on |date=1 May 2006 }}</ref> ढाकामा बङ्गालीहरूले वार्षिक रूपमा चङ्गा पर्व मनाउँछन्। नबान्न एक बङ्गाली उत्सव हो जुन पश्चिमी विश्वको खेती काट्ने उत्सवसँग मिल्दोजुल्दो छ। === खेलकुद === [[चित्र:Lathi khela, Ancient Festival - Shamim Tirmizi.jpg|thumb|[[टाङ्गाइल जिल्ला|टाङ्गाइल]]मा लाठी खेलाको आयोजना गरिएको थियो।]] [[चित्र:Rowing on Canal.jpg|thumb|left|वार्षिक रूपमा आयोजना हुने डुङ्गा प्रतियोगिता]] परम्परागत बङ्गाली खेलहरूमा विभिन्न [[मार्सल आर्ट|मार्सल कला]]का खेलहरू र [[कुस्ती]] खेल समावेश थिए यद्यपि [[क्रिकेट]] र [[फुटबल खेल|फुटबल]] विदेशी खेलको रूपमा भित्रिएपनि वर्तमान बङ्गालीहरू बीच यी खेल सबैभन्दा लोकप्रिय खेलहरू हुन्।<ref name="prothom-alo">''[http://www.prothom-alo.com/art_and_literature/article/33350/%E0%A6%88%E0%A6%A6_%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE_%E0%A6%B0%E0%A6%82 ঈদ উৎসবের নানা রং] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103042311/http://www.prothom-alo.com/art_and_literature/article/33350/%E0%A6%88%E0%A6%A6_%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE_%E0%A6%B0%E0%A6%82 |date=३ नोभेम्बर २०१३ }}'',সাইমন জাকারিয়া, দৈনিক প্রথম আলো। ঢাকা থেকে প্রকাশের তারিখ: আগস্ট ০২, ২০১৩</ref> ऐतिहासिक रूपमा लाठीद्वारा खेलिने लाठी खेल बङ्गालीहरू बीच प्रचलित थियोे जसमा लाठीद्वारा युद्धको अभ्यास गरिन्थ्यो। यो खेल ऐतिहासिक रूपमा भूमि र धनको रक्षा गर्न वा अरूको [[भूमि]] र [[धन]] नियन्त्रण गर्ने एक तरिका थियो। बङ्गालका जमिनदारहरूले तालिम प्राप्त लठियालहरूलाई जनताहरूबाट जबर्जस्ती कर उठाउने साधनको रूपमा प्रयोग गरेका थिए। सन् १९८९ सम्म प्रत्येक वर्ष [[कुष्टिया जिल्ला|कुष्टिया]]मा राष्ट्रव्यापी लाठी खेल प्रतियोगिता आयोजना हुँदै आएकोमा वर्तमान यसको प्रचलन घट्दै गएको र यो खेल केही [[चाडपर्व]] र उत्सवहरूमा मात्र सीमित बनेको छ।<ref name=dhakamirror.com>{{cite web|url=http://www.dhakamirror.com/nation/lathi-khela-to-celebrate-tangail-free-day/|title=Lathi Khela to celebrate Tangail Free Day|publisher=dhakamirror.com|date=13 December 2011|access-date=9 June 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029191316/http://www.dhakamirror.com/nation/lathi-khela-to-celebrate-tangail-free-day/ |date=29 October 2013 }}</ref> कुस्ती अर्को लोकप्रिय खेल हो जसका विभिन्न क्षेत्रीय रूपहरू छन्। उदाहरणका लागि; सन् १८८९ मा [[चट्टोग्राम]]का जमिनदार कादिर बख्सले ''बोलिखेला'' (कुस्ती जस्तै खेल) भनिने एक खेलको सुरुवात गरेका थिए। अब्दुल जब्बारको नामले परिचित एक व्यापारीले सन् १९०७ मा बङ्गालीहरूलाई विदेशी आक्रमणकारीहरू विरुद्ध लड्न बाध्य पार्ने खेलको विकास गर्ने उद्देश्यले बोलिखेलाको रूपान्तरण गरेका थिए। वर्तमान यसलाई ''जब्बारको बोलिखेला'' भनेर चिनिन्छ।<ref name=independent>{{cite news |last=Zaman |first=Jaki |title=Jabbarer Boli Khela: Better Than WWE |url=http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=168299:jabbarer-boli-khela-better-than-wwe&catid=175:weekend-independent&Itemid=213 |newspaper=The Independent |location=Dhaka |date=10 May 2013 |access-date=8 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104225255/http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=168299%3Ajabbarer-boli-khela-better-than-wwe&catid=175%3Aweekend-independent&Itemid=213 |archive-date=4 November 2013 }}</ref><ref name=thedailystar.net>{{cite news |title=Jabbarer Boli Khela tomorrow |url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/jabbarer-boli-khela-tomorrow/ |newspaper=The Daily Star |date=24 April 2013 |access-date=8 June 2013}}</ref> सन् १९७२ मा [[कबड्डी]] [[बङ्गलादेश]]को राष्ट्रिय [[खेल]] बनेको थियो तर त्यससमय यस खेलमा कुनैपनि विशिष्ट नियमहरू बनाइएको थिएन। बङ्गलादेश कबड्डी महासङ्घको स्थापना सन् १९७३ मा भएको थियो।<ref name=unb>{{cite web |url=https://unb.com.bd/category/Sports/seminar-on-butthan-combat-sports-co-competition-system-held/30629 |date=13 October 2019 |title=Seminar on Butthan Combat Sports & Co-competition system held |access-date=20 May 2020 |publisher=United News of Bangladesh}}</ref> [[चित्र:Mohammed Salim (Indian footballer) having feet bandaged at Celtic FC, 1936 photograph.jpg|thumb|left|मोहम्मद सलिम विदेशी क्लबबाट खेल्ने पहिलो दक्षिण एसियाली फुटबल खेलाडी थिए, खाली खुट्टा खेल्ने गरेकाले जिमी म्याकमेनीद्वारा खुट्टामा पट्टी बाँध्दै गरेको एक तस्वीर]] [[चित्र:Sourav-ganguly-india-1200.jpg|thumb|[[सौरभ गाङ्गुली]] [[भारत राष्ट्रिय क्रिकेट टोली]]का पूर्व कप्तान तथा बिसिसिआईका वर्तमान अध्यक्ष हुन्।]] डुङ्गा दौड एक बङ्गाली नौसैनिक दौड प्रतियोगिता हो जुन वर्षायाममा खेलिने गरिन्छ। यस बाहेक बङ्गालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा विभिन्न प्रकारका खेलहरू पनि खेलिन्छन्। घोडा दौडलाई विशेष गरी [[नाटोर जिल्ला|नाटोर]]का दिघापातिया राजाहरूले संरक्षण दिएका थिए र उनीहरूको चलन अनुसार घोडा दौड शताब्दीयौँदेखि हरेक वर्ष आयोजना हुँदै आएको छ। [[चित्र:Shakib Al Hasan (7).jpg|thumb|क्रिकेट खेलाडी [[साकिब आल हासान]] [[एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय]] क्रिकेटका लागि वर्तमान विश्वकै उत्कृष्ट अलराउन्डर हुन्<ref>{{cite news|title=Bangladeshi Player Shakib Al Hasan named best all-rounder in all formats by ICC: Some interesting facts about the cricketer|location=New Delhi, India|date=27 June 2015|website=India Today}}</ref><ref name="shakib">{{Cite news|title=Why Shakib Al Hasan is one of cricket's greatest allrounders|url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-analysis-why-shakib-al-hasan-is-one-of-cricket-s-greatest-allrounders-1219732|url-status=live|date=23 March 2020|access-date=23 March 2021|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=15 July 2020|title=Where does Shakib rank among the greatest all-rounders?|url=http://www.tbsnews.net/sports/where-does-shakib-rank-among-greatest-all-rounders-106672|url-status=live|access-date=23 March 2021|work=Business Standard]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cricfrenzy.com|first=Z. Ahmed|title="I don't play to be the best all-rounder of all time": Shakib Al Hasan|url=https://www.cricfrenzy.com/en/article/127412/%E2%80%9CI-don%E2%80%99t-play-to-be-the-best-all-rounder-of-all-time%E2%80%9D--Shakib-Al-Hasan-|date=1 August 2020|access-date=23 March 2021|website=cricfrenzy.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 March 2020|title=Why Shakib Al Hasan is one of cricket's greatest allrounders|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28945972/why-shakib-al-hasan-one-cricket-greatest-allrounders|url-status=live|access-date=23 March 2021|website=ESPN|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Parida|first=Bastab K.|date=5 July 2019|title=Greatest all-rounder of 21st century debate – where does Shakib Al Hasan stand?|url=https://sportscafe.in/cricket/articles/2019/jul/05/greatest-all-rounder-of-21-st-century-debate-where-does-shakib-al-hasan-stand|access-date=23 March 2021|website=SportsCafe.in|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Best All-Rounders in Cricket History|url=https://www.thetoptens.com/cricket/all-rounders-cricket/|access-date=23 March 2021|website=TheTopTens|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Is Shakib Al Hasan a greater allrounder than Garry Sobers?|url=https://www.espncricinfo.com/story/anantha-narayanan-is-shakib-al-hasan-a-greater-allrounder-than-garry-sobers-1257937|access-date=25 April 2021|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref>]] [[कोलकाता|कलकत्ता]]का मोहम्मद सलिम सन् १९३६ मा युरोपेली फुटबल क्लबका लागि पहिलो दक्षिण एसियाली खेलाडी बनेका थिए। [[स्कटल्यान्ड]]मा सेल्टिक फुटबल क्लब लागि आफ्नो दुई उपस्थितिमा उनले सम्पूर्ण खेलहरू खाली खुट्टा खेल्दै थुप्रै गोल गरेका थिए।<ref name="Breck">Breck, A. ''Alan Breck's Book of Scottish Football''. Scottish Daily Express, 1937, cited in {{cite web |url = http://www.thecelticwiki.com/page/Salim%2C+Mohammed |title = ''Salim, Mohammed'' |publisher = thecelticwiki.org |date = 29 May 2006 |work = All time A to Z of Celtic players |access-date = 15 April 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130529055952/http://www.thecelticwiki.com/page/Salim%2C+Mohammed |date=29 May 2013 }} See also, {{cite web |url = http://www.scotsman.com/sport/barefooted-indian-who-left-calcutta-to-join-celtic-1-1151472 |title = ''Barefooted Indian who left Calcutta to join Celtic'' |publisher = The Scotsman |date = 12 December 2008 |access-date = 15 April 2013 }}</ref> [[एस्टन भिल्ला फुटबल क्लब|एस्टन भिल्ला]]का [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]]का खेलाडी नेइल टेलर र [[लेस्टर सिटी फुटबल क्लब|लेस्टर सिटी]]का [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]]का खेलाडी हम्जा चौधुरी [[प्रिमियर लिग]] खेल्ने बङ्गाली मूलका पहिला खेलाडीहरू हुन्।<ref>''Scottish Daily Express'', 29 August 1936, cited in Majumdar, B. and Bandyopadhyay, K. [https://books.google.com/books?id=V-sMYjZkpigC&pg=PA68 ''A Social History Of Indian Football: Striving To Score'']. Routledge, 2006, p. 68.</ref> चौधुरीले इङ्ल्यान्डको २१ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीबाट पनि खेलिसकेका छन् र उनी [[इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली]]का लागि खेल्ने पहिलो दक्षिण एसियाली खेलाडी हुने अनुमान गरिएको छ।<ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/football/news/11712/11796199/hamza-choudhury-can-be-first-british-south-asian-to-play-for-england-says-michael-chopra |last=Trehan |first=Dev |publisher=[[Sky Sports]] |date=2 September 2019 |title=Hamza Choudhury can be first British South Asian to play for England, says Michael Chopra}}</ref> बङ्गालीहरू बोर्ड तथा घरेलु खेलहरू जस्तै लुडो, घुर्रा, क्यारम बोर्ड, चोर-पुलिस, कनामाछी र शतरन्जको सन्दर्भमा निकै प्रतिस्पर्धी देखिन्छन्। रानी हमिद विश्वको सबैभन्दा सफल शतरन्ज खेलाडीमध्ये एक थिइन् जसले [[एसिया]] र [[युरोप]]मा धेरै पटक उपाधिहरू जितेकी थिइन्। रामनाथ विश्वास एक क्रान्तिकारी सिपाही थिए जसले १९औँ शताब्दीमा तीन पटक विश्व-यात्रा गरेका थिए। == प्रख्यात व्यक्तिहरू == === बीबीसी सर्वेक्षणको सबै समयको २० शीर्ष बङ्गालीहरू === {| class=wikitable sortable |- ! '''क्रम''' !! '''नाम''' |- | प्रथम |[[शेख मुजिबुर रहमान|बङ्गबन्धु शेख मुजीवुर रहमान]] |- |द्वितीय |[[रवीन्द्रनाथ ठाकुर|विश्वकवि रवीन्द्रनाथ ठाकुुर]] |- |तृतीय |[[काजी नजरुल इसलाम]] |- |चौथो |[[एके फजलुल हक]] |- |पाँचौँ |नेताजी [[सुभाषचन्द्र बोस]] |- |छैटौँ |[[बेगम रोकेया]] |- |सातौँ |[[जगदीश चन्द्र बोस]] |- |आठौँ |[[ईश्वरचन्द्र विद्यासागर]] |- |नवौँ |[[माओलाना आबदुल हासिम खान भासानी]] |- |दशौँ |[[राजा राममोहन राय]] |- |एघारौँ |[[तितुमीर]] |- |बाह्रौँ |[[लालन]] |- |तेह्रौँ |[[सत्यजित राय]] |- |चौधौँ |[[अमर्त्य सेन]] |- |पन्ध्रौँ |भाषा सहिदहरू |- |सोह्रौँ |[[मुहम्मद सहिदुल्लाह]] |- | सत्रौँँ |[[स्वामी विवेकानन्द]] |- |अठारौँ |[[अतीश दीपङ्कर]] |- |उन्नाइसौँ |[[जियाउर रहमान]] |- | बीसौँ |[[होसेन सहिद सोहरावार्दी]] |} === विगतका शासकहरू === समुद्र सेन र चन्द्र सेन (महाभारत) * [[गङ्गाऋद्दी]] * [[मौर्य साम्राज्य]] * [[गुप्त साम्राज्य]] * [[राजा शशाङ्क]] * [[पाल साम्राज्य]] * [[सेन राजवंश]] * [[दिल्ली सलतनाल]] * [[शाही बाङ्ला]] * [[बारो भूँइया]] * [[मुगल साम्राज्य]] ** बङ्गाल सुबाह ** बङ्गाल र मुर्शिदावादका नबाबहरू * [[ब्रिटिस राज]] * [[पाकिस्तान]] ** [[पाकिस्तान अधिराज्य]] ** [[पूर्वी पाकिस्तान|पूर्व पाकिस्तान]] * [[बङ्गलादेश|जणप्रजातान्त्रिक बङ्गलादेश सरकार]] === स्वतन्त्रता सेनानी === * [[शेख मुजिबुर रहमान|बङ्गबन्धु शेख मुजीवुर रहमान]] * [[तितुमीर]] * [[सुभाषचन्द्र बोस]] * [[सूर्य सेन]] * [[बाघा जतीन]] * [[नलिनीकान्त बागची]] * [[अरबिन्द घोष]] * [[खुदिराम बसु]] * [[प्रफुल्ल चाकी]] * [[उल्लासकर दत्त]] * माओलाना हामीद खान भासानी * [[एके फजलुल हक|शेरे बाङ्ला एके फजलुल हक]] * सोहरावार्दी ===भाषा सैनिक=== * [[आबुल बरकत]] * [[रफिक उद्दिन आहमेद]] * [[आब्दुल जब्बार]] * [[आब्दुस सालाम]] * [[शफिउर रहमान]] * [[कमला भट्टचार्य]] ===बङ्गलादेश स्वतन्त्रता योद्धा=== * प्रधान सेनापति कर्णेल मुहम्मद आताउल गनी ओसमानी * आबदुर रब * आब्दुल करिम खन्दोकार * [[जियाउर रहमान]] * [[वीर श्रेष्ठ]] * [[वीर उत्तम]] * [[वीर विक्रम]] * [[वीर प्रतीक]] * [[मुक्तिवाहिनी]] * मुक्ति फौज === बङ्गाली वीरश्रेष्ठ === {| class=wikitable sortable |- ! '''क्रम''' !! '''नाम''' !!'''पदवी'''!!'''क्षेत्र'''!!'''सङ्ख्या''' !मृत्यु मिति |- |०१ | महिउद्दिन जाहाङ्गीर | कप्तान | [[बङ्गलादेशी सेना]] | ०१ |१४ डिसेम्बर १९७१ |- | ०२ | हामीदुर रहमान |[[सिपाही]] | [[बङ्गलादेशी सेना]] | ०२ | २८ अक्टोबर १९७१ |- | ०३ | [[मोस्तफा कामाल]] |[[सिपाही]] | [[बङ्गलादेशी सेना]] | ०३ | १८ अप्रिल १९७१ |- |०४ | मोहाम्मद रुहुल आमिन | | बङ्गलादेशी नौसेना | ०४ | १० डिसेम्बर १९७१ |- |०५ | मतिउर रहमान | उडान उपसेनानी | बङ्गलादेश विमान सेना | ०५ | २० अगस्ट १९७१ |- |०६ | मुन्सी अब्दुर रउफ | लान्स नायक | सीमा रक्षक | ०६ | ८ अप्रिल १९७१ |- | ०७. | नूर मोहम्मद शेख | लान्स नायक | सीमा रक्षक | ०७ | ५ सेप्टेम्बर १९७१ |} ===राजनीति=== * [[एके फजलुल हक]] * [[होसेन सहिद सोहरावार्दी]] * [[शेख मुजिबुर रहमान|शेख मुजीवुर रहमान]] * [[प्रणब मुखर्जी|प्रणव मुखर्जी]] * [[ज्योति बसु]] * [[शेख हसिना]] * [[ममता बेनर्जी]] * [[खालेदा जिया]] * [[सुभाषचन्द्र बोस]] === नोबेल पुरस्कार विजेता === * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[अमर्त्य सेन]] * [[मुहम्मद युनिस]] * [[अभिजित बन्दोपाध्याय]] === कवि === * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[काजी नजरुल इसलाम]] * [[जीवनानन्द दास]] * [[माइकल मधुसूदन दत्त]] * [[अल महमुद]] * [[द्विजेन्द्रलाल राय]] * [[शामसुर रहमान]] * [[सुफिया कामाल]] * [[जसिम उद्दिन]] * [[रुद्र मुहम्मद साहिदुल्लाह]] * [[मनीषा घटक]] * [[शक्ति चट्टोपाध्याय]] * [[सुनील गङ्गोपाध्याय]] * [[शङ्ख धोष]] * [[जय गोस्वामी]] * [[शम्भु भट्टचार्य]] * [[अरप चन्द्र]] * [[मतिउर रहमान मलिक]] * [[दिलवार]] * [[आफजाल चौधुरी]] ===लेखक=== * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[काजी नजरुल इसलाम]] * [[शरतचन्द्र चट्टोपाध्याय]] * [[बङ्किमचन्द्र चट्टोपाध्याय]] * [[सैयद मुजतबा आली]] * [[हुमायुन आहमेद]] * [[জহির রায়হান]] * [[मुहम्मद जाफर इककाल]] * [[शरतचन्द्र चट्टोपाध्याय]] * [[विभूतिभूषण बन्दोपाध्याय]] * [[मानिक बन्दोपाध्याय]] * [[देवान मोहम्मद आजरफ]] * [[हुमायुन आजाद]] * [[शाहेद आली]] * [[ममताजउद्दिन आहमेद]] ===इतिहासविद्=== * [[राखालदास बन्दोपाध्याय]] * [[प्रवोधचन्द्र सेन]] * [[सैयल मुर्ताजा आली]] === बङ्गाली दार्शनिक দার্শনিক === * [[मनोवेन्द्रनाथ राय]] * [[देवान मोहम्मद आवरफ]] * [[गोविन्दचन्द्र देव]] * [[आरज आली मातुब्बर]] ===चलचित्र निर्देशक=== * [[सत्यजित राय]] * [[जहिर रायहान]] * [[ऋतिक घटक]] * [[तपन सिन्हा]] * [[चाषी नजरुल इसलाम]] * [[सृजित मुखर्जी]] * [[ऋतुपर्णो घोष]] * [[कौशिक गङ्गोपाध्याय]] * [[अपर्णा सेन]] * [[मृणाल सेन]] * [[राज चक्रवर्ती]] === बाउल साधक === * [[लालन शाह]] * [[हासन राजा]] * [[राधारमण दत्त]] * [[शाह अब्दुद करिम]] * [[पाञ्जु शाह]] * [[पागला कानाई]] === गायक तथा सङ्गीतकार === * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[काजी नजरुल इसलाम]] * [[रुना लायला]] * [[एन्ड्रयु किशोर]] * [[सविना जस्मिन]] * [[सुवीर नन्दी]] * [[निर्मलेन्दु चौधुरी]] * [[हेमाङ्ग विश्वास]] * [[फरिदा परभीन]] * [[बन्या मिर्जा]] * [[किशोर कुमार]] * [[कुमार शानु]] * [[जेम्स (सङ्गीतकार)|जेम्स]] * [[अयुब बाच्चु]] * [[लकी आँखान्द]] * [[मन्ना डे]] * [[श्रेया घोषाल]] * [[हेमन्त मुखोपाध्याय]] * [[रामकमनाई दास]] * [[अलका याज्ञनिक]] * [[नचिकेता चक्रवर्ती]] * [[अनुपम राय]] * [[रुपम इस्लाम]] * [[राहुल देव बर्मन]] * [[श्रीकान्त आचार्य]] * [[अरिजित सिंह]] == टिप्पणी == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons category|Bengali people|बङ्गाली जाति}} {{wikiquote}} * [https://www.britannica.com/topic/Bengali बङ्गाली] ''[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]'' [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] [[श्रेणी:आर्य जातिहरू]] [[श्रेणी:बङ्गलादेशका जातीय समूहहरू]] sfhcg51oafnibkcfe9iigzamq4kq44o 1361095 1361094 2026-06-11T01:09:50Z ~2026-33819-49 79240 /* धर्म */ 1361095 wikitext text/x-wiki {{विशेष लेख}} {{Infobox ethnic group | image = Gaye holud (04).JPG |group='''बङ्गाली''' |population = '''२८.५ करोड '''<ref name="popstat01">{{वेब स्रोत|मिति=27 September 2010 |शीर्षक=General Assembly hears appeal for Bangla to be made an official UN language |युआरएल=https://www.un.org/apps/news/story.asp?NewsID=36219#.VV4dvlWqoSE |प्रकाशक=United Nations|पहुँचमिति=21 May 2015}}</ref><ref name="popstat02">{{वेब स्रोत |मिति=27 September 2010 |शीर्षक=Countries and Their Cultures |युआरएल=http://www.everyculture.com/A-Bo/Bangladesh.html |प्रकाशक=Everyculture|पहुँचमिति=21 May 2015}}</ref> [[चित्र:Bengali-speaking world.svg|center|frameless|260x260px]] | regions = {{झन्डा|बङ्गलादेश}} १६,७८,८५,६८९<ref>{{वेब स्रोत | युआरएल = https://www.macrotrends.net/countries/BGD/bangladesh/population | शीर्षक = Bangladesh Population 1950-2022 | प्रकाशक = 2021 Bangladesh Bureau of Statistics | पहुँचमिति = {{date|28 June 2021|dmy}} }}</ref> <br/>{{झन्डा|भारत}} १०,७२,२८,९१७<ref>https://www.worldatlas.com/articles/who-are-the-bengali-people.html</ref><ref>{{cite web|title=Scheduled Languages in descending order of speaker's strength – 2011|url=http://www.censusindia.gov.in/2011Census/Language-2011/Statement-1.pdf|publisher=भारतको रजिष्ट्रार जनरल तथा जनगणना आयुक्त|date=29 June 2018}}</ref> | region3 = {{झन्डा|पाकिस्तान}} | pop3 = ५०,००,०००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://tribune.com.pk/story/322325/five-million-illegal-immigrants-residing-in-pakistan/|शीर्षक=Five million illegal immigrants residing in Pakistan|कार्य=Express Tribune}}</ref><ref name="Outlook">{{वेब स्रोत|युआरएल = http://www.outlookindia.com/article.aspx?200305| शीर्षक = Homeless In Karachi|प्रकाशक = Outlook (magazine)|पहुँचमिति = 2 March 2010}}</ref><ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006\story_17-12-2006_pg12_3 |शीर्षक=Falling back |कार्य=Daily Times |मिति=17 December 2006 |पहुँचमिति=25 April 2015 |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20131009194726/http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=2006%5C12%5C17%5Cstory_17-12-2006_pg12_3 |अभिलेखमिति=9 October 2013 |df=dmy }}</ref><ref>{{वेब स्रोत|अन्तिम१=van Schendel|प्रथम१=Willem|शीर्षक=The Bengal Borderland: Beyond State and Nation in South Asia|मिति=2005|प्रकाशक=Anthem Press|आइएसबिएन=9781843311454|पृष्ठ=250|युआरएल=https://books.google.com/books?id=KqTIhTWuAXcC&pg=PA249#v=onepage&q&f=false}}</ref> | region4 = {{झन्डा|साउदी अरब}} | pop4 = १३,०९,००४<ref>[http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/SaudiArabia.pdf Migration Profile - Saudi Arabia]</ref> | region5 = {{झन्डा|संयुक्त अरब इमिरेट्स}} | pop5 = १०,८९,९१७<ref>[http://esa.un.org/MigGMGProfiles/indicators/files/UAE.pdf Migration Profile - UAE]</ref> | region6 = {{झन्डा|संयुक्त अधिराज्य}} | pop6 = ४,५१,०००<ref name=2011census>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://www.ons.gov.uk/ons/rel/census/2011-census/key-statistics-and-quick-statistics-for-local-authorities-in-the-united-kingdom---part-1/rft-ks201uk.xls |शीर्षक=2011 Census: Ethnic group, local authorities in the United Kingdom |प्रकाशक=Office for National Statistics |मिति=11 October 2013 |पहुँचमिति=28 February 2015}}</ref> | region7 = {{झन्डा|कतार}} | pop7 = २,८०,०००<ref name=pop>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://priyadsouza.com/population-of-qatar-by-nationality-in-2017/ |शीर्षक=Population of Qatar by nationality - 2017 report |पहुँचमिति=7 February 2017}}</ref> | region8 = {{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | pop8 = २,५७,७४०<ref>[http://www2.census.gov/library/data/tables/2008/demo/language-use/2009-2013-acs-lang-tables-nation.xls US Census Bureau ''American Community Survey (2009-2013)'' See Row #62]</ref><ref name="usasurveys2015">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B02018&prodType=table|शीर्षक=ASIAN ALONE OR IN ANY COMBINATION BY SELECTED GROUPS: 2015|प्रकाशक=U.S. Census Bureau|पहुँचमिति=15 October 2015|अभिलेखयुआरएल=https://archive.today/20200214011110/http://factfinder.census.gov/faces/tableservices/jsf/pages/productview.xhtml?pid=ACS_15_1YR_B02018&prodType=table|अभिलेखमिति=१४ फेब्रुअरी २०२०}}</ref> | region9 = {{झन्डा|मलेसिया}} | pop9 = २,२१,०००<ref>{{वेब स्रोत |मिति=27 July 2017 |शीर्षक=More than 1.7 million foreign workers in Malaysia; majority from Indonesia |युआरएल=https://www.nst.com.my/news/nation/2017/07/261418/more-17-million-foreign-workers-malaysia-majority-indonesia |प्रकाशक=New Straits Times |पहुँचमिति=22 October 2017}}</ref> | region10 = {{झन्डा|कुवेत}} | pop10 = २,००,०००<ref name=dt>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2016/09/07/kuwait-restricts-imports-male-bangladeshi-workers/ |शीर्षक=Kuwait restricts recruitment of male Bangladeshi workers |कार्य=Dhaka Tribune |पहुँचमिति=7 September 2016}}</ref> | region11 = {{झन्डा|इटाली}} | pop11 = १,३५,०००<ref>{{वेब स्रोत |शीर्षक=In pursuit of happiness |युआरएल=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20121008000549&mod=skb |प्रकाशक=Korea Herald |मिति=8 October 2012 }}</ref> | region12 = {{झन्डा|सिङ्गापुर}} | pop12 = १,००,०००<ref>{{वेब स्रोत |युआरएल=http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |शीर्षक=Bangladeshis in Singapore |वेबसाइट=High Commission of Bangladesh, Singapore |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20141103005640/http://bangladesh.org.sg/cms/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=29 |अभिलेखमिति=3 November 2014}}</ref> | region13 = {{झन्डा|बहराइन}} | pop13 = ९७,११५<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Bahrain: Foreign population by country of citizenship|युआरएल=http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/|वेबसाइट=gulfmigration.eu|पहुँचमिति=1 January 2015|अभिलेखमिति=१६ डिसेम्बर २०१७|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20171216162345/http://gulfmigration.eu/bahrain-foreign-population-by-country-of-citizenship-sex-and-migration-status-worker-family-dependent-selected-countries-january-2015/}}</ref> | region14 = {{झन्डा|क्यानडा}} | pop14 = ६९,४९०<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=NHS Profile, Canada, 2011, Census Data|युआरएल=https://www12.statcan.gc.ca/nhs-enm/2011/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Data=Count&SearchText=canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&A1=Non-official%20language&B1=All&Custom=&TABID=1|वेबसाइट=Government of Canada, Statistics Canada|पहुँचमिति=4 February 2015}}</ref> | region15 = {{झन्डा|अस्ट्रेलिया}} | pop15 = ५४,५६६<ref>{{वेब स्रोत|शीर्षक=Census shows Indian population and languages have exponentially grown in Australia|युआरएल=http://www.sbs.com.au/yourlanguage/hindi/en/article/2017/06/28/census-shows-indian-population-and-languages-have-exponentially-grown-australia|वेबसाइट=SBS Australia|पहुँचमिति=28 June 2017}}</ref> | region16 = {{झन्डा|नेपाल}} | pop16 = २१,०६१<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf|शीर्षक=Population Monograph of Nepal Volume II (Social Demography)|अन्तिम=|प्रथम=|मिति=|वेबसाइट=|अभिलेखयुआरएल=|अभिलेखमिति=|पहुँचमिति=|वेबसाइट=www.nepal.unfpa.org}}</ref> | region17 = {{झन्डा|जापान}} | pop17 = १७,४६३<ref name="MOJ">{{वेब स्रोत|शीर्षक=バングラデシュ人民共和国（People's Republic of Bangladesh）|युआरएल=http://www.mofa.go.jp/mofaj/area/bangladesh/data.html|वेबसाइट=Ministry of Foreign Affairs (Japan)|पहुँचमिति=29 October 2017|भाषा=जापनी}}</ref> | region18 = {{झन्डा|दक्षिण कोरिया}} | pop18 = १३,६००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.k2web.co.kr/|शीर्षक=K2WebWizard|वेबसाइट=www.k2web.co.kr|भाषा=[[कोरियाली भाषा|कोरियाली]]|पहुँचमिति=2021-10-18}}</ref> | region19 = {{झन्डा|इन्डोनेसिया}} | pop19 = ८,०००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.qatar-tribune.com/news.aspx?n=659B1F3A-7299-4D4A-B2DA-D3BAA8AE673D&d=20150625|शीर्षक = बङ्गाली जाति}}</ref> | region20 = {{झन्डा|आयरल्यान्ड}} | pop20 = ८,०००<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.dfa.ie/travel/travel-advice/a-z-list-of-countries/bangladesh/|शीर्षक=Bangladesh - Department of Foreign Affairs}}</ref> |langs = '''[[बङ्गाली भाषा|बङ्गाली]]''' र यसको उपभाषा <br>[[अरबी भाषा|अरबी]] বা [[संस्कृत]] ''(धार्मिक क्षेत्रमा)''<br />[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]], [[उर्दु भाषा|उर्दु]]{{efn|मूलतः पाकिस्तानी बङ्गालीहरूद्वारा बोलिने}} | religions = [[चित्र:Star and Crescent.svg|18px]] [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] - १९.२ करोड(६७%)<br />[[चित्र:Om.svg|15px]] [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] - ९.१ करोड (३२%)<br /> अन्य [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] [[चित्र:Dharma Wheel.svg|18px]], [[इसाई धर्म|इसाई]] [[चित्र:Christian cross.svg|12px]] - ०.५ करोड (१%) |related=हिन्द-आर्य जाति }} '''बङ्गाली जाति''' ({{भाषा-बङ्गाली|বাঙালি জাতি}}) [[दक्षिण एसिया]]को एक विशेष हिन्द-आर्य जातीय समूहको नाम हो। बङ्गाली जातिको स्थानीय जनसङ्ख्या [[बङ्गलादेश]] र [[भारत]]को [[पश्चिम बङ्गाल]], [[त्रिपुरा]], बाराक उपत्यका, तल्लो [[असम|असम]] र [[मणिपुर]]का केही भागहरूमा विभाजित छन्।<ref name=chingiz>{{cite journal|title=Is MLA Ashab Uddin a local Manipuri?|author=Khan, Muhammad Chingiz|language=en|date=15 July 2017|journal=Tehelka|volume=14|pages=36-38}}</ref> तिनीहरूमध्ये अधिकांशले [[बङ्गाली भाषा]] बोल्दछन् जुन हिन्द-इरानी भाषाहरूको एक विशेष [[भाषा]] हो। चिनियाँ र अरबी जाति बाहेक बङ्गालीहरू विश्वको तेस्रो ठुलो जातीय समूह हो र तिनीहरू हिन्द-युरोपेलीहरूमध्ये सबैभन्दा ठुलो जातीय समूह हुन्।<ref>बङ्गलादेशमा लगभग १६ करोड ३० लाख र भारतमा १० करोड (सिआइए फ्याक्टबुक सन् २०१४ को अनुमान, तीव्र जनसङ्ख्या वृद्धिको अधीनमा रहेको सङ्ख्या); मध्यपूर्वमा करिब ३० लाख, पाकिस्तानमा २० लाख र बेलायतमा ४ लाख बङ्गालीहरू रहेका छन्</ref>[[अन्डमन र निकोबार द्वीपसमूह|अण्डमान र निकोबार]] द्वीपको जिन्जिरामा आफ्नो पैतृक क्षेत्रबाहेक बङ्गालीहरूको बाहुल्यता भारतको केही क्षेत्रहरूमा रहेको छ। [[नेपाल]]को [[कोशी प्रदेश]], भारतको [[अरुणाचल प्रदेश]], [[दिल्ली]], [[ओडिसा|ओडिसा]], [[छत्तीसगढ]], [[झारखण्ड]], [[मेघालय]], [[मिजोरम]], [[नागाल्यान्ड|नागाल्यान्ड]], [[उत्तराखण्ड]]मा बङ्गालीहरूको ठुलो जनसङ्ख्या रहेको छ।<ref name="langminor">{{वेब स्रोत|शीर्षक=50th REPORT OF THE COMMISSIONER FOR LINGUISTIC MINORITIES IN INDIA|भाषा=en|युआरएल=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf|वेबसाइट=nclm.nic.in|वेबसाइट=Ministry of Minority Affairs|पहुँचमिति=2 November 2018|अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20160708012438/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM50thReport.pdf|अभिलेखमिति=8 July 2016}}</ref> मध्यपूर्व, [[पाकिस्तान]], [[म्यानमार|बर्मा]], [[संयुक्त अधिराज्य]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका]], [[मलेसिया]], [[इटाली]], [[सिङ्गापुर]], [[माल्दिभ्स]], [[क्यानडा]], [[अस्ट्रेलिया]], [[जापान]] र [[दक्षिण कोरिया]]मा बङ्गालीको सुस्थापित समाजहरू रहेका छन्। बङ्गाली धार्मिक सम्बद्धता र अभ्यासको गणितले एक विविध जातीय समूह हो। वर्तमान ६७ प्रतिशत बङ्गालीहरू [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] धर्मको पालन गर्दछन् भने यसबाहेक त्यहाँ [[इसाई धर्म|इसाई]] र [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] समुदायहरूको साथसाथै ठुलो [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] अल्पसङ्ख्यक पनि रहेको छ। इतिहासका हरेक प्रमुख [[देश|राष्ट्र]]जस्तै बङ्गालीहरूले पनि [[कला]] र वास्तुकला, [[भाषा]], लोककथा, [[साहित्य]], [[राजनीति]], [[सेना]], [[व्यापार]], [[विज्ञान]] र [[प्रविधि]]जस्ता विभिन्न क्षेत्रमा ठुलो प्रभाव र योगदान दिएका छन्। == नामको व्युतपत्ती == [[चित्र:Rajshahi College Library Inside 02.JPG|thumb|चार्यपल, बङ्गाली भाषाको प्रारम्भिक सङ्केत]] बङ्गाली शब्दले त्यस्तो व्यक्तिको वर्णन गर्दछ जसको भाषिक, वंशाणुगत र साँस्कृतिक पहिचान मुख्यतया बङ्गालसँग सम्बन्धित छ। यो हिन्द-आर्य जाति अन्य गैर-हिन्द आर्य जातिभन्दा फरक छ। बङ्गाली शब्दको उत्पत्ति बङ्गला नामक एक फारसी शब्दबाट भएको हो जसले बङ्गला नामक एक क्षेत्रलाई जनाउँदछ। मुसलमानहरूको फैलावट हुनुपूर्व बङ्गला भनिने कुनै क्षेत्र नभएको र यो क्षेत्र धेरै भू-राजनीतिक उप-राज्यहरूमा विभाजित थियो। यस्ता क्षेत्रहरू दक्षिणमा बङ्ग (जसको नामबाट बङ्गाल शब्द आएको विश्वास गरिन्छ), पश्चिमी क्षेत्रमा राट, उत्तरमा पुण्ड्रवर्धन वा वरेन्द्र र पूर्वी क्षेत्रमा समतट वा हरिकेलमा विभाजित थियो। प्राचीन कालमा यस क्षेत्रका मानिसहरूले यी विभाजनहरूको नामकरण गरेर आफ्नो साँस्कृतिक पहिचान दिने गर्दथे। [[महाभारत]] जस्ता वैदिक ग्रन्थहरूमा पुण्ड्र नामक राष्ट्रको उल्लेख गरिएको छ। इब्राहिमी र भारतीय धर्मका इतिहासकारहरू प्राचीन बङ्गाल साम्राज्यको स्थापना ''बङ्ग'' नामका एक व्यक्ति थिए जो यस क्षेत्रमा बसोबास गर्थे भनेर विश्वास गर्छन्। इब्राहिमी वंशावलीकारहरू बङ्ग नूहका छोरा र हामका नाति हुन् भनी विश्वास गर्थे।<ref name="Firishta 1768 7–9">{{cite book|author=Firishta|pages=7–9|year=1768|title=History of Hindostan|editor=Alexander Dow}}</ref><ref name="Thomas Trautmann 2005 53">{{cite book|title=Aryans and British India|author=Thomas Trautmann|publisher=Yoda Press|year=2005|page=53}}</ref> 'बङ्ग' शब्दको पहिलो उल्लेख ईसापूर्व ३० मा 'ऐतरेय अरण्यक' पुस्तकमा पाइन्छ। मुगल बादशाह अकबरका सभासद अबुल फजल इबन मुबारकले आफ्नो पुस्तक ऐनेे-अकबरीमा ''देशबाचक बङ्गला'' शब्दको प्रयोग गरेका थिए। भारतीय इतिहासकार गोलम हुसेन सेलिमको रियाजस सलातीनमा पनि बङ्गाल श्ब्दको उत्पत्ति बारे वर्णन गरिएको छ।<ref name="Firishta 1768 7–9"/><ref name="Thomas Trautmann 2005 53"/> सन् १३५२ मा शमसुद्दिन इलियास नामक एक मुस्लिम कुलीन व्यक्तिले शाही बङ्गाल नामक सल्तनतको स्थापना गर्दै यसको विभाजित क्षेत्रलाई पहिलोपटक एकताबद्ध गरेका थिए। इलियास शाहले बङ्गाली उपाधि ग्रहण गर्दा यस युगमा [[बङ्गाली भाषा]] राज्यको सहयोगमा साहित्यिक विकासलाई प्रमाणित गर्ने पहिलो भाषा बनेको थियो।<ref name=banglalang>{{cite book|quote=|last=Eaton |first=Richard M. |year=1993 |title=The Rise of Islam and the Bengal Frontier, 1204–1760 |url=https://archive.org/details/riseofislambenga00eato |publisher=University of California |isbn=978-0-520-20507-9 |access-date=13 July 2017 |url-access=registration }}</ref><ref name=jol>{{cite journal|url=https://www.banglajol.info/index.php/DUJL/article/view/3344|title=Politics and Literary Activities in the Bengali Language during the Independent Sultanate of Bengal|first=AKM Golam|last=Rabbani|date=7 November 2017|journal=Dhaka University Journal of Linguistics|volume=1|issue=1|pages=151–166|access-date=7 November 2017|via=www.banglajol.info|archive-url=https://web.archive.org/web/20171011123110/https://www.banglajol.info/index.php/DUJL/article/view/3344|archive-date=11 October 2017|url-status=live}}</ref> यसरी इलियास शाहले यस क्षेत्रका जनताको सामाजिक र भाषिक पहिचानलाई औपचारिक रूपमा "बङ्गाली" नाममा रूपान्तरण गरेका थिए। == इतिहास == === प्राचीन इतिहास === पुरातत्त्वविद्हरूले बृहत्तर बङ्गाल क्षेत्रमा ४,००० वर्षभन्दा पुरानो ताम्रापाषण युगका सभ्यताहरू फेला पारेका छन् र उनीहरूको अनुसार यो खोज यस क्षेत्रमा बसोबासको प्रारम्भिक सङ्केतहरू मध्ये एक हो भनेर विश्वास गरेका छन्। राङ्गमाटी जिल्ला र फेनी जिल्लामा ढुङ्गाबाट बनाइएको औजारहरू तथा हाते बन्चरोहरू धेरै पुरानो पाषणयुग अन्तर्गत बस्तीहरूमा फेला गरेका थिए। पुरातात्विक तथ्यहरूले हालको नरसिङ्दी क्षेत्रमा वारी-बटेश्वर सभ्यताको विकास ईसापूर्व २००० भएको हो भनेर जनाउँदछ।<ref name=xinhua>{{cite news|agency= Xinhua |date= 12 March 2006 |title= 4000-year old settlement unearthed in Bangladesh |url= http://news.xinhuanet.com/english/2006-03/12/content_4293312.htm|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20070510135113/http://news.xinhuanet.com/english/2006-03/12/content_4293312.htm |archive-date = 10 May 2007}}</ref> नदीबाट केही टाढा बन्दरगाह-सहर प्राचीन रोम, दक्षिणपूर्व एसिया र अन्य क्षेत्रहरूसँग विदेशी व्यापारमा संलग्न भएको विश्वास गरिन्छ। यस सभ्यताका मानिसहरू इँटाभट्टाका घरहरूमा बस्थे, चौडा गल्लीहरूमा हिंड्थे, चाँदीका सिक्काहरू र फलामका हतियारहरू प्रयोग गर्दथे। यो बङ्गालको सबैभन्दा पुरानो सहर र सम्पूर्ण उपमहाद्वीपको पूर्वी भागमा मानिन्छ। दक्षिण बङ्गालमा बङ्गाल राज्यको स्थापनाको समयमा लगभग १००० ईसापूर्वमा, बङ्ग नामक एक व्यक्ति यस क्षेत्रमा बस्न थालेपछि भएको विश्वास गरिन्छ। अथर्ववेद र हिन्दु [[महाकाव्य]] [[महाभारत]]मा उत्तर बङ्गालको पुण्ड्रा राज्यसँगै यस राज्यको पनि उल्लेख गरिएको छ। मौर्य साम्राज्यको विस्तार र सम्राट अशोकद्वारा [[बौद्ध धर्म]]को प्रचार-प्रसारले ईसापूर्व दोस्रो शताब्दीदेखि यस क्षेत्रका मानिसहरूमा बढ्दो बौद्ध समाजको विकास गरेको थियो।<ref name=bsahistory>{{cite web|url=http://www.orgs.ttu.edu/saofbangladesh/history.htm|title=History of Bangladesh| access-date = 26 October 2006|publisher = Bangladesh Student Association @ TTU|archive-url=https://web.archive.org/web/20051226045659/http://www.orgs.ttu.edu/saofbangladesh/history.htm |archive-date = 26 December 2005}}</ref> मध्य प्रदेशको सान्चीको स्तूपसम्म धेरै मौर्य स्मारकहरूले यस क्षेत्रका मानिसहरूलाई बौद्ध धर्मको अनुयायीको रूपमा उल्लेख गरेका छन्। यस क्षेत्रका बौद्धधर्मावलम्बीहरूले केही गुम्बाहरू निर्माण गरे र दक्षिण [[भारत]]को नागार्जुनकोन्डासम्म उनीहरूको धार्मिक प्रतिबद्धताहरूको लागि मान्यता प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/উপজেলা%20পটভূমি|language=bn|website=Belabo Upazila|title=বেলাব উপজেলার পটভূমি|access-date=24 February 2022|archive-date=30 September 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210930113403/http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%20%E0%A6%AA%E0%A6%9F%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AE%E0%A6%BF}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210930113403/http://belabo.narsingdi.gov.bd/site/page/74694ffe-41fb-429a-a941-ab3426892c3d/%E0%A6%89%E0%A6%AA%E0%A6%9C%E0%A7%87%E0%A6%B2%E0%A6%BE%20%E0%A6%AA%E0%A6%9F%E0%A6%AD%E0%A7%82%E0%A6%AE%E0%A6%BF |date=30 September 2021 }}</ref> विदेशी लेखनमा बङ्गालको पहिलो उल्लेख लगभग १०० ईसापूर्व युनानीहरूको लेखनमा देख्न सकिन्छ। गङ्गाको मैदानी इलाकामा बसोबास गर्ने गङ्गारिदाइ (गङ्गाको हृदय) नामक राष्ट्रको वीरताको बारेमा सुनेर महावीर सिकन्दर बिपाशाको पश्चिमी किनाराबाट आफ्नो विश्व विजयलाई अधुरो छोडेर फर्केको वर्णन गरिएको छ। == भौगोलिक विस्तार == [[चित्र:Sake Dean Mahomed.jpg|thumb|शेख दीन मुहम्मदलाई युरोपेलीहरूसँग स्याम्फु प्रवर्तन गर्ने श्रेय दिइन्छ।]] [[चित्र:Brick Lane street signs.JPG|thumb|250px|बङ्गालीहरूको ठुलो सङ्ख्या लन्डनको ब्रिक लेनमा बसोबास गर्दछ।]] [[चित्र:I'tisam-ud-Din.png|thumb|left|मिर्जा शेख इतेशामुद्दीन [[युरोप]]को भ्रमण गर्ने पहिलो उच्च शिक्षित बङ्गाली तथा [[दक्षिण एसिया]]ली व्यक्ति थिए।]] बङ्गलादेशमा बङ्गालीहरू सबैभन्दा ठुलो जातीय समूह हो जसले कुल जनसङ्ख्याको ९८ प्रतिशत ओगटेको छ। भारतको जनगणनाले जातीयतालाई मान्यता नदिएपनि सिआइए फ्याक्टबुकको अनुमानअनुसार भारतमा १० करोड बङ्गालीहरू रहेका छन् जुन देशको कुल जनसङ्ख्याको ७% हो।<ref name="বাংলাদেশকে জানুন">{{cite web |url=http://www.bangladesh.gov.bd/site/page/812d94a8-0376-4579-a8f1-a1f66fa5df5d/বাংলাদেশকে-জানুন|title=বাংলাদেশকে জানুন|language=बङ्गाली|publisher=National Web Portal of Bangladesh |access-date=13 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150216093108/http://www.bangladesh.gov.bd/www.bangladesh.gov.bd/index6517.html?q=bn%2F%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%87%E0%A6%B6%E0%A6%95%E0%A7%87-%E0%A6%9C%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%81%E0%A6%A8 |archive-date=16 February 2015 |url-status=live}}</ref> [[पश्चिम बङ्गाल]] बाहेक, बाराक उपत्यका र [[असम|असम]]को तल्लो क्षेत्रहरू, साथै [[त्रिपुरा]] र [[मणिपुर]]का केही भागहरूमा बङ्गालीहरूको जनसाङ्ख्यिकीय बहुमत रहेको छ।<ref>Kumar, Jayant. Census of India. 2001. 4 September 2006. [http://www.censusindia.gov.in/ Indian Census]</ref> त्रिपुरा र बङ्गालको खाडीमा अवस्थित [[अन्डमन र निकोबार द्वीपसमूह|अण्डमान र निकोबार द्वीपसमूह]]हरूमा बङ्गाली बहुल जनसङ्ख्याको आवास क्षेत्र हो जसमध्ये अधिकांश पूर्वी बङ्गालबाट (वर्तमान [[बङ्गलादेश]]) आएका हिन्दुहरूका वंशजहरू हुन् जो सन् १९४७ मा [[भारतको विभाजन]]पछि त्यहाँ बसाइँ सरेका थिए।<ref name="hdrchap1">{{cite book|title=Tripura human development report 2007|chapter-url=http://hdr.undp.org/en/nhdr/support/other/national/Tripura_india_hdr_2007.pdf|access-date=19 March 2012 |publisher= Government of Tripura|chapter= The state of human development|year=2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130502120425/http://hdr.undp.org/en/nhdr/support/other/national/Tripura_india_hdr_2007.pdf|archivedate=2 May 2013}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/tripura-where-demand-for-assam-like-nrc-widens-gap-between-indigenous-people-and-non-tribal-settlers/article25348269.ece|date=27 October 2018|author=Karmakar, Rahul|title=Tripura, where demand for Assam-like NRC widens gap between indigenous people and non-tribal settlers|website=The Hindu}}</ref><ref>{{cite news|work=Times Now news|url=https://www.timesnownews.com/india/article/indira-gandhi-rahul-gandhi-rajiv-gandhi-east-pakistan-pakistan-assam-accord-national-register-of-citizens-congress-bharatiya-janata-party-tripura/264462|date=19 April 2019|title=When Indira Gandhi said: Refugees of all religions must go back|author=Shekhar, Sidharth}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123092721/https://www.timesnownews.com/india/article/indira-gandhi-rahul-gandhi-rajiv-gandhi-east-pakistan-pakistan-assam-accord-national-register-of-citizens-congress-bharatiya-janata-party-tripura/264462 |date=23 January 2021 }}</ref> भारत सरकारको राज्य-वित्तपोषित उपनिवेशीकरण परियोजनामार्फत यी क्षेत्रहरूमा बङ्गाली हिन्दुहरूको पहुँच बढेको थियो। मूल क्षेत्र भन्दा बाहिरका बङ्गाली समाजहरू मुख्यतया उपमहाद्वीपका अन्य भागहरूमा जस्तै मध्य पूर्व र पश्चिमा देशहरूमा पाइन्छन्। बङ्गाली आप्रवासीहरूबाट बनेको एक महत्त्वपूर्ण जनसाङ्ख्यिकी [[साउदी अरब]], [[पाकिस्तान]] र [[संयुक्त अधिराज्य]]मा अवस्थित छ जहाँ उनीहरू एक करोड भन्दा बढी जनसङ्ख्याका साथ स्थापित समूदायको गठन गरिसकेका छन्। [[हिन्दु धर्म]]मा (काला पानीको नामले परिचित) समुद्री यात्रा निषेधित भएका कारण विदेशी बङ्गाली प्रवासीहरू [[इस्लाम धर्म]]का छन्।<ref>{{cite web | url = http://aha.confex.com/aha/2013/webprogram/Paper11135.html | title = Crossing the Kala Pani to Britain for Hindu Workers and Elites | publisher = American Historical Association | date = 4 January 2012 | access-date = 2 February 2012 }}</ref> बङ्गालीहरूको मुख्य धार्मिक विश्वास इस्लाम धर्ममा आधारित भएकाले यसले अरब देशसँग सम्बन्ध सिर्जना गरेको छ भने मुसलमानहरूले [[हज]] पूरा गर्न जीवनकालमा एक पटक यस साउदी अरबमा जानुपर्ने हुन्छ। बङ्गाली सुल्तानहरूले हिजाज नामक क्षेत्रमा इस्लामी मदरसाहरूका लागि आर्थिक सहयोग गरेका थिए जुन अरबहरूका लागि अल-मदारिस अल-बाङालिया नामले चिनिएको थियो। कथित रूपमा, चौधौँ शताब्दीका नुर कुतुब आलम नाम गरेका एक बङ्गाली अलिम धेरै पटक हजमा सहभागी भएका थिए। बङ्गालीहरू अरब [[देश]]हरूमा कहिलेदेखि बस्न थाले भन्ने कुरा अज्ञात भएतापनि हाजी शरियतुल्लाह र उस्ताद मओलाना मुराद [[बीसौँ शताब्दी]]को सुरुमा [[मक्का]] सहरका स्थायी रूपले बस्दथे भन्ने तथ्य ज्ञात छ। [[ओमान]]का [[कुरान]]का विद्वान् जहुरुल हक र [[जोर्डन]]का शाहजादा हसन बिन तलालकी श्रीमती शरबत अल-हसन मध्यपूर्वमा बसोबास गर्ने उल्लेखनीय बङ्गाली व्यक्तित्वहरू हुन्। युरोपेली महादेशमा बङ्गालीहरूको १६औँ शताब्दीमा [[इङ्ल्यान्ड]]का [[राजा]] जर्ज तृतीयको शासनकालमा पहिलोपटक बसेका थिए।<ref name=buckland>C.E. Buckland, Dictionary of Indian Biography, Haskell House Publishers Ltd, 1968, p.217</ref> सन् १७६५ मा [[मुगल साम्राज्य]]को कूटनीतिज्ञका रूपमा आफ्ना नोकर मोहम्मद मुकिमसँग पहिलोपटक नादियाका बङ्गाली मौलभी शेख इतशमुद्दीन [[युरोप]] आएका थिए।<ref>{{cite book|title=Life of the Honourable Mountstuart Elphinstone|first=Thomas Edward|last=Colebrooke|pages=34–35|year=1884|chapter=First Start in Diplomacy|isbn=9781108097222|chapter-url=https://books.google.com/books?id=tSoMEJ-_Nx0C&q=hookah&pg=PA34}}</ref> आजको दिनसम्म आइसक्दा बङ्गाली मुलका बेलायतीहरूले [[संयुक्त अधिराज्य]]मा एक राम्रो स्थापित समाजको निर्माण गरिसकेका छन् भने उनीहरूले देशको दक्षिण एसियाली कुल [[भोजनालय|रेस्टुरेन्ट]]हरू मध्ये ९० प्रतिशत रेस्टुरेन्टहरू चलाउँदछन्।<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2012/jan/08/britains-curry-crisis-chefs-immigration|work=The Guardian|author=Khaleeli, Homa|title=The curry crisis|date=8 January 2012}}</ref> == भाषा तथा सामाजिक गठन == [[चित्र:P.R. Sarkar Bengali Dialects.svg|thumb|बङ्गालीहरूको सामाजिक स्तरीकरणको प्रमुख निर्धारक क्षेत्रीय भाषाहरू हुन्।]] बङ्गालीहरू आफ्नो [[मातृभाषा]]को रूपमा प्रयोग [[बङ्गाली भाषा]]लाई प्रयोग गर्नु उनीहरूको एक एकीकृत विशेषता हो जुन हिन्द-इरानी भाषाहरू अन्तर्गत पर्दछ।<ref name=bari>{{cite news|url=https://www.thedailystar.net/star-weekend/longform/news/tale-two-languages-how-the-persian-language-seeped-bengali-1728421#:~:text=As%20Suniti%20Kumar%20Chatterjee%20explains,of%20the%20Indo%2DEuropean%20languages.|website=The Daily Star (Bangladesh)|author=সারা আঞ্জুম বারী|title=A Tale of Two Languages: How the Persian language seeped into Bengali|date=12 April 2019}}</ref> विश्वमा २२ करोड ६० लाख बङ्गालीका मातृभाषी र विश्वव्यापी रूपमा ३० करोड जनसङ्ख्याको हाराहारीमा बोलिने भाषा भएकाले यो विश्वको छैटौँ सबैभन्दा ठुलो भाषा बनेको छ। बङ्गाली भाषा प्रायः बङ्गाली लिपिमा लेखिएको हुन्छ जुन लगभग १०-१२०० ईस्वीमा मगधी प्राकृतबाट विकसित भएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.ethnologue.com/guides/ethnologue200|शीर्षक=What are the top 200 most spoken languages?|मिति=2018-10-03|वेबसाइट=Ethnologue|भाषा=अङ्ग्रेजी|पहुँचमिति=2021-10-18}}</ref><ref>{{cite book|url=https://openlibrary.org/books/OL30677644M/%E0%A6%AC%E0%A6%BE%E0%A6%82%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A6%BF%E0%A6%A1%E0%A6%BF%E0%A6%AF%E0%A6%BC%E0%A6%BE|title=বাংলাপিডিয়া: বাংলাদেশ জাতীয় জ্ঞানকোষ|last=Islam|first=Sirajul|date=2003|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|place=Dhaka, Bangladesh|isbn=978-984-32-0576-6}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.worldcat.org/title/banglapedia-national-encyclopedia-of-bangladesh/oclc/883871743|title=Banglapedia: national encyclopedia of Bangladesh.|last=Asiatic Society of Bangladesh|date=2008|publisher=Asiatic Society of Bangladesh|place=[[ढाका]]|language=बङ्गाली|oclc=883871743}}</ref> थुप्रै प्रयोजनका लागि बङ्गाली भाषा प्रचलित छ र यसले [[बङ्गाल]]को एकताको लागि आवश्यक प्रभाव प्रदान गर्दछ। बङ्गाली भाषाको विकासक्रमको यी विभिन्न रूपहरूलाई तीन भागमा विभाजन गर्न सकिन्छ: * सन्त भाषा - एक ऐतिहासिक रूप जुन विशेषगरी साहित्यको लागि मात्र प्रयोग हुने गर्दथ्यो। * मानक वा वर्तमान भाषा - एक आधुनिक साहित्यिक रूप हो। (जुन अब ठुलो [[कुष्टिया जिल्ला|कुष्टिया]] र [[नदिया जिल्ला]]मा विभाजित छ) यो आधिकारिक रूपमा थुप्रै प्रयोजनका जस्तै बोलिचाली, भाषण, रेडियो, समाचार जस्ता माध्यमहरूमा दिनहुँ प्रयोगमा आउने गर्दछ। * क्षेत्रीय भाषाहरू - कुल वक्ताहरूको सबैभन्दा ठुलो रूप। बङ्गालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा विभिन्न क्षेत्रीय भाषाहरू रहेका छन्। बङ्गालीहरू मुख्यतया भाषिक र उप-साँस्कृतिक कारणहरूले गर्दा उप-समूहहरूमा विभाजित छन्। * बङ्गाली: पूर्वी बङ्गालका बासिन्दाहरू हुन्। अधिकांश बङ्गालीहरू यस समूह अन्तर्गत पर्दछन्। यिनीहरू मुख्यतया [[ढाका|विशाल ढाका]], [[मयमनसिंह जिल्ला|मयमनसिंह]], [[कुमिल्ला]], [[बरिसाल|बरिशाल]], तल्लो असम र [[त्रिपुरा]]मा बस्छन्। बङ्गालीहरूबीच पनि उप-समूहहरू छन् जसको पूर्वी बङ्गालको संस्कृतिको साथ-साथै आफ्नै उप-संस्कृति रहेको छ। * घटी: पश्चिम बङ्गालका मूल निवासीहरू हुन् तर पुरुलियाका बासिन्दाहरू पनि घटीको एक उप-समूह अन्तर्गत पर्दछन्। * उत्तरिया: उत्तर बङ्गालका बासिन्दाहरू जो बरिन्दरी र रङ्पुरी भाषा बोल्छन्। उनीहरू आंशिक रूपमाा [[असम|असम]]मा पनि बस्ने गर्दछन् भने उनीहरूको एउटा उपसमूह [[बिहार]]को सेरसाबदियासम्म फैलिएको छ। == धर्म == {{bar box |title=बङ्गालीहरूको धार्मिक विश्वास<ref>{{cite web | url=https://www.britannica.com/topic/Bengali | title=Bengali &#124; people &#124; Britannica }}</ref> |titlebar=#F6F6F6 |left1=धर्महरू |right1=प्रतिशत |float=left |bars= {{bar percent|[[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] |green |66|६६}} {{bar percent|[[हिन्दु धर्म|हिन्दु]]|Orange |33|३३}} {{bar percent|अन्य|purple|1|१}} }} बङ्गालमा प्रचलित सबैभन्दा ठुलो [[धर्म]] [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] र [[हिन्दु धर्म|हिन्दु धर्म]] हो।<ref name="McDermott">{{cite encyclopedia |year=2005 |surname=McDermott |given=Rachel Fell |title=Bengali religions |encyclopedia=Encyclopedia of Religion: 15 Volume Set |editor=Lindsay Jones |edition=2nd |place=Detroit, Mi |publisher=MacMillan Reference USA |volume=2 |pages=824–832 |isbn=0-02-865735-7}}</ref> बङ्गालीहरूको कुल जनसङ्ख्याको दुई तिहाइभन्दा बढीमा मुसलमानहरूको बाहुल्यता रहेको छ जसमध्ये बहुसङ्ख्यक मानिसहरू सुन्नी सम्प्रदायलाई पछ्याउँछन् भने त्यहाँ शियाहरूको सानो अल्पसङ्ख्यक पनि रहेको पाइन्छ।<ref name=usds>2014 US Department of State estimates</ref> [[बङ्गलादेश]]मा बङ्गाली मुसलमानहरूको ९०.४% बाहुल्यता रहेको छ भने सम्पूर्ण [[भारत]]मा बङ्गाली जातिको ३०% अल्पसङ्ख्यक रहेको छ।<ref>Comparing State Polities: A Framework for Analyzing 100 Governments By Michael J. III Sullivan, pg. 119</ref><ref>{{cite web|url=https://2009-2017.state.gov/documents/organization/256513.pdf|title=BANGLADESH 2015 INTERNATIONAL RELIGIOUS FREEDOM REPORT|access-date=30 December 2019}}</ref><ref name=":0">{{cite news|last1=Andre|first1=Aletta|last2=Kumar|first2=Abhimanyu|title=Protest poetry: Assam's Bengali Muslims take a stand|url=http://www.aljazeera.com/indepth/features/2016/12/protest-poetry-assam-bengali-muslims-stand-161219094434005.html|access-date=26 January 2017|agency=Aljazeera|publisher=Aljazeera|date=23 December 2016 |quote=Total Muslim population in Assam is 34.22% of which 90% are Bengali Muslims according to this source which puts the Bengali Muslim percentage in Assam as 29.08%}}</ref><ref name="ciafactbook">[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ Bangladesh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210730024842/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/bangladesh/ |date=2021-07-30 }}- CIA World Factbook</ref><ref name=westbengalreligion/> [[पश्चिम बङ्गाल]]को मुर्शिदाबाद जिल्लामा बङ्गाली मुसलमानहरूले कुल जनसङ्ख्याको ६६.८८%, मालदामा ५१.२७% बाहुल्यता राख्दछन् भने २४ परगनाहरूमा उनीहरूको जनसङ्ख्या ५४,८७,७५९ भन्दा बढी रहेको छ।<ref name="censusreligion2011">[http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW19C-01%20MDDS.XLS Population by religious community: West Bengal]. 2011 Census of India.</ref> सबै बङ्गालीहरूमध्ये एक तिहाइभन्दा कम मात्र हिन्दु धर्मका छन् (मुख्यतया, शाक्त र वैष्णवहरू) भने पश्चिम बङ्गालमा (सन् २०११ को [[जनगणना]] अनुसार) उनीहरूको ७०.५४% बहुमत छ र बङ्गलादेशमा ८.५४% अल्पसङ्ख्यक रहेको छ।<ref name="ciafactbook"/><ref>{{cite web|url=http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|title=Population Housing Census|access-date=30 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf|archive-date=3 September 2017|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170903181037/http://203.112.218.65:8008/WebTestApplication/userfiles/Image/National%20Reports/Union%20Statistics.pdf |date=3 September 2017 }}</ref> बङ्गलादेशमा हिन्दुहरू प्राय: सिलेट विभागमा केन्द्रित छन् जहाँ उनीहरूले जनसङ्ख्याको १७.८% भाग ओगटेका छन्। बङ्गाली हिन्दुहरू प्राय: चट्टोग्राह विभागमा बसोबास गर्छन् जहाँ उनीहरूको सङ्ख्या ३० लाखभन्दा बढी रहेको छ। दाकोप उपजिल्लामा ५६.४१%, कोटालीपारा उपजिल्लामा ५१.६९% र सुल्लाह उपजिल्लामा ५१.२२% हिन्दुहरूको बाहुल्यता रहेको छ। जनसङ्ख्याको गणितले [[भारत]] र [[नेपाल]]पछि [[बङ्गलादेश]] विश्वको तेस्रो ठुलो हिन्दु बहुल [[देश]] हो।<ref>{{cite web |url=http://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-analysis-are-there-any-takeaways-for-muslims-from-the-narendra-modi-government-1992395 |title=[Analysis] Are there any takeaways for Muslims from the Narendra Modi government? |publisher=DNA |date=27 May 2014 |access-date=31 May 2014 |archive-date=6 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190106011956/https://www.dnaindia.com/analysis/standpoint-analysis-are-there-any-takeaways-for-muslims-from-the-narendra-modi-government-1992395 |url-status=live }}</ref> [[यमन]], [[जोर्डन]], [[ताजिकिस्तान]], [[सिरिया]], [[ट्युनिसिया]], [[ओमान]] र अन्य मुस्लिम बाहुल्य देशहरूको जनसङ्ख्याभन्दा बङ्गलादेशमा कुल हिन्दु जनसङ्ख्या बढी छ। साथै बङ्गलादेशमा कुल हिन्दु जनसङ्ख्या [[ग्रिस|युनान]] र [[बेल्जियम]]को कुल जनसङ्ख्याको लगभग बराबर छ।<ref>{{Cite journal|last1=Haider|first1=M. Moinuddin|last2=Rahman|first2=Mizanur|last3=Kamal|first3=Nahid|date=6 May 2019|title=Hindu Population Growth in Bangladesh: A Demographic Puzzle|url=https://brill.com/view/journalspopulatils/jrd/6/1/article-p123_123.xml|journal=Journal of Religion and Demography|language=en|volume=6|issue=1|pages=123–148|doi=10.1163/2589742X-00601003|s2cid=189978272|issn=2589-7411}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> अन्य धार्मिक समूहहरूमा [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] धर्मावलम्बीहरू (बङ्गलादेशको जनसङ्ख्याको लगभग १%) र बङ्गाली इसाईहरू पर्दछन्। बङ्गाली इसाईहरूको ठुलो सङ्ख्या पोर्तगाली यात्रीहरूको वंशज हो।<ref name=westbengalreligion>{{cite web |title=C-1 Population By Religious Community – West Bengal |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |archive-url=https://web.archive.org/web/20150825155850/http://www.censusindia.gov.in/2011census/C-01/DDW00C-01%20MDDS.XLS |url-status=dead |archive-date=25 August 2015 |website=census.gov.in |access-date=2 December 2019}}</ref> बङ्गाली बौद्ध धर्मावलम्बीहरूको ठुलो भाग बङ्गाली भाषी बरुआहरू हुन् जो [[चट्टोग्राम]] र राखिनमा बस्दछन्। == संस्कृति == [[चित्र:Royal Peacock Barge LACMA M.82.154.jpg|thumb|मुर्शिदावादमा बङ्गालको नबाबको शाही मयुर बर्जको एक मूर्ति]] === कला तथा वास्तुकला === [[चित्र:Making of Jamdani-9.jpg|thumb|left|जामदानी बुन्ने परम्परागत विधि]] बङ्गालमा कलाको दस्तावेजीकृत इतिहास १३औँ शताब्दी ईसापूर्वमा पाउन सकिन्छ जहाँ विषेश प्रकारको माटोबाट मूर्तिहरू बनाइएको थिए। शाही बङ्गलाको वास्तुकलाले गुम्बजयुक्त मस्जिदहरूको एक विशिष्ट शैली देखाउँछ जसमा जटिल स्तम्भहरू रहेतापनि मीनार भने नभएको हुन्छ। बङ्गाली कलामा हात्तीको दाँत, भाँडाकुँडा र पित्तलका सामानहरू पनि व्यापक थिए। === पोशाक === [[चित्र:Creative wedding photography.jpg|thumb|कालो शेरवानी लगाएका एक बङ्गाली युवक]] [[चित्र:Bengali wedding rituals.jpg|thumb|पन्जाबी र साडीमा सजिएका एक बङ्गाली हिन्दु दम्पती]] उत्तर भारतीय पहिरन पोशाक बङ्गाली पोशाकसँग मिल्दोजुल्दो छ। साधारणतया महिलाहरूले साडी, सलवार र [[कमिज]] लगाउने गर्दछन्। परम्परागत रूपमा बङ्गाली पुरुषहरूले परम्परागत पोशाक लगाउने गर्दथे यद्यपि सलवार वा पजामा जस्ता पन्जाबी पहिरनहरू पनि पछिल्लो तीन शताब्दीमा यता अधिक लोकप्रिय भएका थिए। साधारणतया बङ्गालीहरूमाझ फतुआ नामक छोटो माथिल्लो पोशाक पनि लोकप्रियता रहेको छ। [[धोती]], लुङ्गी र गम्छा ग्रामीण बङ्गाली पुरुषहरूको लागि एक सामान्य पोशाक हो। विशेष अवसरहरूमा बङ्गाली महिलाहरूले सामान्यतया [[सारी|साडी]], सलवार कमीज लगाउँछन् र मुस्लिम महिलाहरूले हिजाब वा कपाल ढाक्ने [[बुर्का]] लगाउँछन्। मुस्लिम पुरुषहरूले पन्जाबी पोशाकहरू जस्तै [[टोपी]], टाकी, पगडी र रुमालले लगाउँछन् जसले [[टाउको]] ढाक्ने गर्दछ। मुगल बङ्गालको सबैभन्दा प्रसिद्ध कलात्मक परम्परा मलमलमा जामदानी बुन्नु थियो जसलाई वर्तमान [[युनेस्को]]द्वारा अमूर्त साँस्कृतिक सम्पदाको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। पूर्वी बङ्गालका जमदानी बुन्नेहरूले राजाको संरक्षण पाएका थिए।<ref name="star">{{cite news |last=Khandker |first=Hissam |date=31 July 2015 |title=Which India is claiming to have been colonised? |url=http://www.thedailystar.net/op-ed/politics/which-india-claiming-have-been-colonised-119284 |work=The Daily Star |type=Op-ed}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.metmuseum.org/blogs/ruminations/2015/bangladeshi-islamic-art|title=In Search of Bangladeshi Islamic Art|website=The Metropolitan Museum of Art, i.e. The Met Museum|access-date=19 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160812083629/http://www.metmuseum.org/blogs/ruminations/2015/bangladeshi-islamic-art|archive-date=12 August 2016|url-status=live}}</ref> === साहित्य === [[बङ्गाली साहित्य]]ले [[बङ्गाली भाषा]]को लेखक मूललाई बुझाउँछ जुन १३औँ शताब्दीको समयमा विकसित भएको थियो। बङ्गाली साहित्यमा सबैभन्दा पुरानो साहित्यिक लेखन १०औँ र ११औँ शताब्दीका बौद्ध रहस्यमय भजनहरूको सङ्ग्रह चर्यापदमा पाउन सकिन्छ। सन् १९०७ मा हरप्रसाद शास्त्रीले नेपालको शाही दरबार पुस्तकालयमा यिनीहरूको खोजी गरेका थिए। बङ्गाली साहित्यको समयरेखालाई तीन कालखण्ड; प्राचीन (सन् ६५०-१२००), मध्ययुग (सन् १२००-१८००) र आधुनिक (सन् १८०० देखि हालसम्म) विभाजन गरिएको छ। मध्यकालीन बङ्गाली साहित्यमा विभिन्न काव्यात्मक विधाहरूले इस्लामी महाकाव्यहरू जस्तै अब्दुल हकीम, सैयद सुल्तान र अलाओलको लेखनलाई समावेश गरेको छ। बङ्गाली लेखकहरूले धर्म, तमदुन, सृष्टिवाद, प्रेम र इतिहास जस्ता विषयहरूलाई आख्यान र महाकाव्यहरूको माध्यमबाट अन्वेषण गरेका थिए। शाही बङ्गला र आराकान राज्य जस्ता शाही दरबारहरूको बङ्गाली लेखकहरू; शाह मुहम्मद सगीर, दौलत काजी र दौलत वजीर बाहराम खानलाई संरक्षण दिएका थिए। बङ्गाल पुनर्जागरणले १९औँ र [[बीसौँ शताब्दी|२०औँ शताब्दी]]को सुरुमा भएको एक सामाजिक-धार्मिक सुधार आन्दोलनलाई बुझाउँछ जुन [[कोलकाता|कलकत्ता]] सहरको वरिपरि केन्द्रित थियो र मुख्यतया [[ब्रिटिस राज]]को संरक्षणमा उच्च जातिका बङ्गाली हिन्दुद्वारा नेतृत्व गरिएको थियो। यस पुनर्जागरणले ब्रह्म समाज नामक सुधारवादी आन्दोलन पनि सिर्जना गरेका थिए। इतिहासकार नीतिश सेनगुप्ताका अनुसार बङ्गाल पुनर्जागरण [[राजा राममोहन राय]]बाट सुरु भएर [[एसिया]]का पहिलो [[नोबेल पुरस्कार]] विजेता [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]]बाट समाप्त भएको थियो।<ref name="সেনগুপ্ত">{{cite book |author=নীতীশ সেনগুপ্ত|year=2001 |title=History of the Bengali-speaking People |publisher=UBS Publishers' Distributors |page=211 |isbn=978-81-7476-355-6 |quote=The Bengal Renaissance can be said to have started with Raja Ram Mohan Roy (1775-1833) and ended with Rabindranath Tagore (1861-1941).}}</ref> बङ्गाल पुनर्जागरणले मुख्यतया ब्रिटिस उपनिवेशवादीहरूसँगको सम्बन्धको कारण हिन्दु समुदायको प्रतिनिधित्व गरेको थियो। तथापि यस युगमा आधुनिक मुसलमान लेखकहरूका उदाहरणहरू पनि थिए। मीर मोसर्रफ होसेन आधुनिक युगका पहिलो प्रमुख लेखक थिए जो बङ्गाली मुस्लिम समाजबाट उदाएर बङ्गाली भाषाका सर्वश्रेष्ठ गद्य लेखकहरू मध्ये एक बनेका थिए। उनको विशाद सिन्धु नामक कृति बङ्गाली पाठकहरू बीच लोकप्रिय रहेको छ।<ref name="Sengupta2001p213">{{cite book |author=Nitish Sengupta |year=2001 |title=History of the Bengali-speaking People |publisher=UBS Publishers' Distributors |page=213 |isbn=978-81-7476-355-6}}</ref> आफ्नो सक्रियता र विरोधी साहित्यको लागि प्रसिद्ध [[कवि]] [[काजी नजरुल इसलाम]] हुन् जसलाई "विद्रोही कवि" को रूपमा वर्णन गरिएको थियो र उनलाई बङ्गलादेशको राष्ट्रिय कविको रूपमा चिनिन्छ। [[बेगम रोकेया]] त्यस समयको अग्रणी महिला बङ्गाली लेखिका थिइन् जसले ''सुल्तानाको सपना'' नामक एक उत्कृष्ट उपन्यास, जसलाई पछि धेरै भाषाहरूमा अनुवाद गरिएको थियो। === विवहा समारोह === [[चित्र:All grown up and married!.jpg|thumb|221x221px|left|कन्याको हातमा मेहन्दी लगाइदिनु, बङ्गाली हिन्दु र मुस्लिम दुवै समुदायमा प्रचलित छ।]] [[चित्र:Bengali wedding (05).JPG|thumb|विवाहको समयमा प्रार्थना गर्नु बङ्गाली मुस्लिम समुदायको एक विशेष अनुष्ठान हो।]] [[चित्र:Hindu_Wedding_Photo.jpg|right|thumb|बङ्गाली हिन्दुको विवाह समारोहको एक तस्वीर]] विवाहको समयमा बङ्गालीहरूबीच एक वा एक भन्दा बढी समारोह हुने गर्दछ। औपचारिक विवाह बङ्गालीहरू बीच विवाहको सबैभन्दा सामान्य रूप हो र यसलाई समाजको परम्परा पनि मानिन्छ। यद्यपि बहुविवाह पनि केही ग्रामीण भेगहरूमा देख्न सकिन्छ।<ref name="Practiced">{{cite web|url=https://www.elitedaily.com/p/6-places-in-the-world-where-arranged-marriages-is-traditional-historically-practiced-15922788|title=6 Places In The World Where Arranged Marriages Is Traditional & Historically Practiced|website=[[Elite Daily]]}}</ref> यो बिलातीको नियन्त्रण भन्दा पहिले बहुविवहा [[इस्लाम धर्म|मुस्लिम]] र [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] दुवैमा ऐतिहासिक रूपमा प्रचलित भने यसलाई समृद्धिको सङ्केत मानिन्थ्यो। [[विवाह]]लाई दुई जनाको मात्र नभई दुई खान्दान बीचको मिलनका रूपमा लिइन्छ। परिवार र गाउँहरूबीच सामाजिक बन्धन विकास र कायम राख्न विवाहले ठुलो भूमिका खेल्ने गर्दछ।<ref name="A BANGLADESHI WEDDING JOURNAL">{{Cite news |url=https://www.thedailystar.net/a-bangladeshi-wedding-journal-49457|title=A Bangladeshi Wedding Journal|date=11 November 2014|work=The Daily Star|language=en|access-date=17 January 2020}}</ref><ref>{{Cite book|title=Mirror for humanity : a concise introduction to cultural anthropology|last=Kottak, Conrad Phillip, author.|isbn=978-1-260-56570-6|oclc=1132235649|date = 4 October 2019}}</ref> विवहा पूर्व दुई परिवार एक समारोहलाई सहभागी भएपछि कन्या पक्षबाट सामान्य खानपिनको आयोजना गरिन्छ। यस अवसरमा दुलहाको परिवारबाट सलामी ग्रहण गरी विवाहको मिति तय गरिन्छ। परम्परागत बङ्गाली खाना, [[पान]], [[चिया]] र मिठाइ जस्ता खानेकुराहरू यस अवसरमा प्रयोग गरिन्छ। त्यसपछि दुलहीलाई [[मेहन्दी]] लगाउने काम गरिन्छ। त्यसबाहेक मुख्य कार्यक्रम वालिमा (अरबी परम्परा अनुसार विवहाको भोज) हजारौँ अतिथिहरूलाई भोजन गराइन्छ। त्यसपछि इस्लामी परम्परा अनुसार एक विवहा सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर गरिएको गरिन्छ।<ref>{{cite news|title=Those 'paan-chini' days|author=Faruque, Nafisa|date=13 November 2021|work=[[The Daily Star (Bangladesh)]]|url=https://www.thedailystar.net/lifestyle/special-feature/news/those-paan-chini-days-1659598}}</ref> यस अवसरमा काजी वा इमाम सामान्यतया यहाँ उपस्थित हुन्छन् र [[कुरान]] पाठ गरि दम्पतीको लागि प्रार्थना गर्दछन्। त्यसपछि ज्वाईले श्रीमतीलाई महर दिनुपर्दछ। फिराजात्रा वा फिरखवामा छोरी आमाबाबुको घर फर्कन्छ जसलाई नय्यरको रूपमा चिनिन्छ। त्यहाँ खीर र दूधको परिकारहरूको भोजन गर्न चलन छ। अन्य कार्यक्रमहरूमा केटा पक्षको घरमा आयोजित भोजन कार्यक्रम पनि समावेश छ। === विज्ञान === [[चित्र:Jagadish Chandra Bose.jpg|right|thumb|[[जगदीश चन्द्र बोस]] बङ्गालको विज्ञान जगतका एक प्रख्यात वैज्ञानिक हुन्। उनी [[बिबिसी|बीबीसी]]द्वारा आयोजित २० महान बङ्गालीहरूको सूचीमा सातौँ स्थानमा छन्।।]] [[चित्र:Dr. Khondkar Siddique-e-Rabbani 8.jpg|thumb|left|बायोमेडिकल पदार्थविद खन्दोकार सिद्दिक-इ-रब्बानी]] [[चित्र:Khan Bahadur Qazi Azizul Haque.jpg|thumb|काजी आजिजुल हक, आधुनिकऔँठाछाप प्रविधि विकासमा यसको योगदानको लागि मान्यता प्राप्त]] आधुनिक [[विज्ञान]]मा बङ्गालीहरूको योगदान विश्वको सन्दर्भमा अभूतपूर्व छ। काजी आजिजुल हक एक आविष्कारक थिए जसलेऔँठाछाप वर्गीकरण प्रणालीको पछाडि गणितीय आधार सिर्जना गरे जुन [[अपराध (चलचित्र)|अपराध]] [[अनुसन्धान]]का लागि सन् १९९० सम्ममा प्रयोगमा आइसकेको थियो।<ref name=nationalacademies>National Academies [http://www8.nationalacademies.org/onpinews/newsitem.aspx?RecordID=02012007 Press Release], accessed 5 February 2007.</ref> आब्दुस सात्तार खानले अन्तरिक्ष यान], जेट इन्जिन, रेलमार्ग इन्जिन र औद्योगिक ग्याँस [[टर्बाइन]]का लागि चालीस भन्दा बढी विभिन्न उच्च स्तरीय [[धातु]]हरूको आविष्कार गरेका थिए। सन् २००६ मा आबुल हुससामले आर्सेनिक फिल्टरको आविष्कार गरेका थिए र उनी सन् २००७ को ''दिगोपनका लागि ग्रेन्जर च्यालेन्ज पुरस्कार''का प्राप्तकर्ता थिए। बायोमेडिकल वैज्ञानिक परवेज ह्यारिसलाई स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालयले विश्वका एक लाख वैज्ञानिकमध्ये सूचीकृत गरेको थियो।<ref name="br24">{{cite web|url=https://britbangla24.com/%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%B6%E0%A7%8D%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%B6%E0%A7%80%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%B7-%E0%A6%AC%E0%A6%BF%E0%A6%9C%E0%A7%8D%E0%A6%9E%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A7%80%E0%A6%A6%E0%A7%87/|title=বিশ্বের শীর্ষ বিজ্ঞানীদের তালিকায় প্রফেসর পারভেজ হারিস : আর্সেনিক নিয়ে গবেষণা সাড়া জাগিয়েছে|website=britbangla24|date=23 January 2021|access-date=25 January 2021|language=bn}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123232544/https://britbangla24.com/%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%b6%e0%a7%8d%e0%a6%ac%e0%a7%87%e0%a6%b0-%e0%a6%b6%e0%a7%80%e0%a6%b0%e0%a7%8d%e0%a6%b7-%e0%a6%ac%e0%a6%bf%e0%a6%9c%e0%a7%8d%e0%a6%9e%e0%a6%be%e0%a6%a8%e0%a7%80%e0%a6%a6%e0%a7%87/ |date=23 January 2021 }}</ref> खन्दोकार सिद्दीक-इ-रब्बानीले केन्द्रित प्रतिबाधा मापन विकसित गरेका थिए जुन उन्नत क्षेत्र स्थानीयकरणको माध्यमबाट मानव शरीरमा विद्युत प्रतिरोधको मात्रा निर्धारण गर्ने प्रविधि हो।<ref>{{cite journal|title=Focused impedance measurement (FIM). A new technique with improved zone localization|journal=Annals of the New York Academy of Sciences|date=20 April 1999|pmid=10372184|volume=873|pages=408–20 | last1 = Rabbani | first1 = KS | last2 = Sarker | first2 = M | last3 = Akond | first3 = MH | last4 = Akter | first4 = T |issue=1| doi=10.1111/j.1749-6632.1999.tb09490.x|bibcode=1999NYASA.873..408R|s2cid=80628}}</ref><ref name=bas>{{cite news|url=http://www.bas.org.bd/news/news-archive/256.html|title=BAS Gold Medal Award Ceremony 2011|publisher=Bangladesh Academy of Sciences|access-date=8 June 2016|archivedate=२९ जुलाई २०१३|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130729174235/http://www.bas.org.bd/news/news-archive/256.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130729174235/http://www.bas.org.bd/news/news-archive/256.html |date=29 July 2013 }}</ref> === उत्सव तथा पर्वहरू === [[चित्र:5456g baghbazar-pratima crp.jpg|left|thumb|दुर्गापूजा, बङ्गाली हिन्दु समुदायको एक प्रमुख धार्मिक उत्सव हो।]] [[चित्र:Eid Prayers at Barashalghar, Debidwar, Comilla.jpg|thumbnail|left|270px|[[ईद]], मुस्लिम समुदायको एक प्रमुख धार्मिक उत्सव हो।]] बङ्गालीहरूले आफ्नो धर्मको आधारमा मुसलमानहरूले इस्लामी बिदा र हिन्दुहरूले हिन्दु चाडहरू मनाउने गरेका छन्। ईद-उल-अजहा र ईद-उल-फित्र जस्ता प्रमुख इस्लामी पर्वहरूमा गरीवहरूलाई जकात र सदाकाह र बालबालिकाहरूलाई पैसा दिइने गरिन्छ।<ref name=clothingcustoms>{{cite book |last=Sarah C. |first=White |title=Arguing with the Crocodile: Gender and Class in Bangladesh |year=1992 |page=[https://archive.org/details/arguingwithcroco00whit/page/30 30] |isbn=978-1-85649-085-6 |url=https://archive.org/details/arguingwithcroco00whit/page/30}}</ref> यस समयमा साथीभाइ तथा छरछिमेकहरू गाउँको परिक्रमा गर्नेे र खाना तथा मिठाइ साटासाट गर्छन्। हिन्दु धर्मावलम्बीका मुख्य चाडहरू जस्तै दुर्गा पूजा, दीपावली, डोलजात्रा, जन्माष्टमी आदि विशेष बिदाका दिनहरू हुन्।<ref name=imagine170>{{cite book |last1=Eade |first1=John |last2=Fremeaux |first2=Isabelle |last3=Garbin |first3=David |year=2002 |chapter=The Political Construction of Diasporic Communities in the Global City |editor-last=Gilbert |editor-first=Pamela K. |title=Imagined Londons |url=https://archive.org/details/imaginedlondons00gilb |url-access=limited |publisher=State University of New York |page=[https://archive.org/details/imaginedlondons00gilb/page/n180 170] |isbn=0-7914-5501-7}}</ref> यसबाहेक दुर्गा पूजाको समयमा नयाँ कपडाहरू किनेर आफन्तलाई दिइने गरिन्छ। उल्लेखनीय साँस्कृतिक समारोहहरू समुदायद्वारा वार्षिक रूपमा मनाइने गरिन्छ। बङ्गाली पात्रो अनुसार सर्वप्रथम वैशाख महिना पर्दछ भने यस समय रमाइलो साँस्कृतिक मेलाहरू सहित अन्य ग्रीष्मकालिन पर्वहरू मनाइन्छ। फागुन वसन्त जस्ता चाडहरू पनि सबै धर्मका मानिसहरूद्वारा देशव्यापी रूपमा मनाइन्छ।<ref name=mela2>{{cite web |url=http://www.london.gov.uk/londoner/06may/p3a.jsp?nav=on |url-status=dead |title=Banglatown spices it up for the new year |work=The Londoner |archive-url=https://web.archive.org/web/20060501231154/http://www.london.gov.uk/londoner/06may/p3a.jsp?nav=on |archive-date=1 May 2006 |access-date=25 July 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060501231154/http://www.london.gov.uk/londoner/06may/p3a.jsp?nav=on |date=1 May 2006 }}</ref> ढाकामा बङ्गालीहरूले वार्षिक रूपमा चङ्गा पर्व मनाउँछन्। नबान्न एक बङ्गाली उत्सव हो जुन पश्चिमी विश्वको खेती काट्ने उत्सवसँग मिल्दोजुल्दो छ। === खेलकुद === [[चित्र:Lathi khela, Ancient Festival - Shamim Tirmizi.jpg|thumb|[[टाङ्गाइल जिल्ला|टाङ्गाइल]]मा लाठी खेलाको आयोजना गरिएको थियो।]] [[चित्र:Rowing on Canal.jpg|thumb|left|वार्षिक रूपमा आयोजना हुने डुङ्गा प्रतियोगिता]] परम्परागत बङ्गाली खेलहरूमा विभिन्न [[मार्सल आर्ट|मार्सल कला]]का खेलहरू र [[कुस्ती]] खेल समावेश थिए यद्यपि [[क्रिकेट]] र [[फुटबल खेल|फुटबल]] विदेशी खेलको रूपमा भित्रिएपनि वर्तमान बङ्गालीहरू बीच यी खेल सबैभन्दा लोकप्रिय खेलहरू हुन्।<ref name="prothom-alo">''[http://www.prothom-alo.com/art_and_literature/article/33350/%E0%A6%88%E0%A6%A6_%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE_%E0%A6%B0%E0%A6%82 ঈদ উৎসবের নানা রং] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131103042311/http://www.prothom-alo.com/art_and_literature/article/33350/%E0%A6%88%E0%A6%A6_%E0%A6%89%E0%A7%8E%E0%A6%B8%E0%A6%AC%E0%A7%87%E0%A6%B0_%E0%A6%A8%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE_%E0%A6%B0%E0%A6%82 |date=३ नोभेम्बर २०१३ }}'',সাইমন জাকারিয়া, দৈনিক প্রথম আলো। ঢাকা থেকে প্রকাশের তারিখ: আগস্ট ০২, ২০১৩</ref> ऐतिहासिक रूपमा लाठीद्वारा खेलिने लाठी खेल बङ्गालीहरू बीच प्रचलित थियोे जसमा लाठीद्वारा युद्धको अभ्यास गरिन्थ्यो। यो खेल ऐतिहासिक रूपमा भूमि र धनको रक्षा गर्न वा अरूको [[भूमि]] र [[धन]] नियन्त्रण गर्ने एक तरिका थियो। बङ्गालका जमिनदारहरूले तालिम प्राप्त लठियालहरूलाई जनताहरूबाट जबर्जस्ती कर उठाउने साधनको रूपमा प्रयोग गरेका थिए। सन् १९८९ सम्म प्रत्येक वर्ष [[कुष्टिया जिल्ला|कुष्टिया]]मा राष्ट्रव्यापी लाठी खेल प्रतियोगिता आयोजना हुँदै आएकोमा वर्तमान यसको प्रचलन घट्दै गएको र यो खेल केही [[चाडपर्व]] र उत्सवहरूमा मात्र सीमित बनेको छ।<ref name=dhakamirror.com>{{cite web|url=http://www.dhakamirror.com/nation/lathi-khela-to-celebrate-tangail-free-day/|title=Lathi Khela to celebrate Tangail Free Day|publisher=dhakamirror.com|date=13 December 2011|access-date=9 June 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131029191316/http://www.dhakamirror.com/nation/lathi-khela-to-celebrate-tangail-free-day/ |date=29 October 2013 }}</ref> कुस्ती अर्को लोकप्रिय खेल हो जसका विभिन्न क्षेत्रीय रूपहरू छन्। उदाहरणका लागि; सन् १८८९ मा [[चट्टोग्राम]]का जमिनदार कादिर बख्सले ''बोलिखेला'' (कुस्ती जस्तै खेल) भनिने एक खेलको सुरुवात गरेका थिए। अब्दुल जब्बारको नामले परिचित एक व्यापारीले सन् १९०७ मा बङ्गालीहरूलाई विदेशी आक्रमणकारीहरू विरुद्ध लड्न बाध्य पार्ने खेलको विकास गर्ने उद्देश्यले बोलिखेलाको रूपान्तरण गरेका थिए। वर्तमान यसलाई ''जब्बारको बोलिखेला'' भनेर चिनिन्छ।<ref name=independent>{{cite news |last=Zaman |first=Jaki |title=Jabbarer Boli Khela: Better Than WWE |url=http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=168299:jabbarer-boli-khela-better-than-wwe&catid=175:weekend-independent&Itemid=213 |newspaper=The Independent |location=Dhaka |date=10 May 2013 |access-date=8 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131104225255/http://theindependentbd.com/index.php?option=com_content&view=article&id=168299%3Ajabbarer-boli-khela-better-than-wwe&catid=175%3Aweekend-independent&Itemid=213 |archive-date=4 November 2013 }}</ref><ref name=thedailystar.net>{{cite news |title=Jabbarer Boli Khela tomorrow |url=http://www.thedailystar.net/beta2/news/jabbarer-boli-khela-tomorrow/ |newspaper=The Daily Star |date=24 April 2013 |access-date=8 June 2013}}</ref> सन् १९७२ मा [[कबड्डी]] [[बङ्गलादेश]]को राष्ट्रिय [[खेल]] बनेको थियो तर त्यससमय यस खेलमा कुनैपनि विशिष्ट नियमहरू बनाइएको थिएन। बङ्गलादेश कबड्डी महासङ्घको स्थापना सन् १९७३ मा भएको थियो।<ref name=unb>{{cite web |url=https://unb.com.bd/category/Sports/seminar-on-butthan-combat-sports-co-competition-system-held/30629 |date=13 October 2019 |title=Seminar on Butthan Combat Sports & Co-competition system held |access-date=20 May 2020 |publisher=United News of Bangladesh}}</ref> [[चित्र:Mohammed Salim (Indian footballer) having feet bandaged at Celtic FC, 1936 photograph.jpg|thumb|left|मोहम्मद सलिम विदेशी क्लबबाट खेल्ने पहिलो दक्षिण एसियाली फुटबल खेलाडी थिए, खाली खुट्टा खेल्ने गरेकाले जिमी म्याकमेनीद्वारा खुट्टामा पट्टी बाँध्दै गरेको एक तस्वीर]] [[चित्र:Sourav-ganguly-india-1200.jpg|thumb|[[सौरभ गाङ्गुली]] [[भारत राष्ट्रिय क्रिकेट टोली]]का पूर्व कप्तान तथा बिसिसिआईका वर्तमान अध्यक्ष हुन्।]] डुङ्गा दौड एक बङ्गाली नौसैनिक दौड प्रतियोगिता हो जुन वर्षायाममा खेलिने गरिन्छ। यस बाहेक बङ्गालका विभिन्न क्षेत्रहरूमा विभिन्न प्रकारका खेलहरू पनि खेलिन्छन्। घोडा दौडलाई विशेष गरी [[नाटोर जिल्ला|नाटोर]]का दिघापातिया राजाहरूले संरक्षण दिएका थिए र उनीहरूको चलन अनुसार घोडा दौड शताब्दीयौँदेखि हरेक वर्ष आयोजना हुँदै आएको छ। [[चित्र:Shakib Al Hasan (7).jpg|thumb|क्रिकेट खेलाडी [[साकिब आल हासान]] [[एकदिवसीय अन्तर्राष्ट्रिय]] क्रिकेटका लागि वर्तमान विश्वकै उत्कृष्ट अलराउन्डर हुन्<ref>{{cite news|title=Bangladeshi Player Shakib Al Hasan named best all-rounder in all formats by ICC: Some interesting facts about the cricketer|location=New Delhi, India|date=27 June 2015|website=India Today}}</ref><ref name="shakib">{{Cite news|title=Why Shakib Al Hasan is one of cricket's greatest allrounders|url=https://www.espncricinfo.com/story/stats-analysis-why-shakib-al-hasan-is-one-of-cricket-s-greatest-allrounders-1219732|url-status=live|date=23 March 2020|access-date=23 March 2021|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=15 July 2020|title=Where does Shakib rank among the greatest all-rounders?|url=http://www.tbsnews.net/sports/where-does-shakib-rank-among-greatest-all-rounders-106672|url-status=live|access-date=23 March 2021|work=Business Standard]}}</ref><ref>{{Cite web|last=Cricfrenzy.com|first=Z. Ahmed|title="I don't play to be the best all-rounder of all time": Shakib Al Hasan|url=https://www.cricfrenzy.com/en/article/127412/%E2%80%9CI-don%E2%80%99t-play-to-be-the-best-all-rounder-of-all-time%E2%80%9D--Shakib-Al-Hasan-|date=1 August 2020|access-date=23 March 2021|website=cricfrenzy.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=24 March 2020|title=Why Shakib Al Hasan is one of cricket's greatest allrounders|url=https://www.espncricinfo.com/story/_/id/28945972/why-shakib-al-hasan-one-cricket-greatest-allrounders|url-status=live|access-date=23 March 2021|website=ESPN|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|last=Parida|first=Bastab K.|date=5 July 2019|title=Greatest all-rounder of 21st century debate – where does Shakib Al Hasan stand?|url=https://sportscafe.in/cricket/articles/2019/jul/05/greatest-all-rounder-of-21-st-century-debate-where-does-shakib-al-hasan-stand|access-date=23 March 2021|website=SportsCafe.in|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Best All-Rounders in Cricket History|url=https://www.thetoptens.com/cricket/all-rounders-cricket/|access-date=23 March 2021|website=TheTopTens|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Is Shakib Al Hasan a greater allrounder than Garry Sobers?|url=https://www.espncricinfo.com/story/anantha-narayanan-is-shakib-al-hasan-a-greater-allrounder-than-garry-sobers-1257937|access-date=25 April 2021|website=ESPNcricinfo|language=en}}</ref>]] [[कोलकाता|कलकत्ता]]का मोहम्मद सलिम सन् १९३६ मा युरोपेली फुटबल क्लबका लागि पहिलो दक्षिण एसियाली खेलाडी बनेका थिए। [[स्कटल्यान्ड]]मा सेल्टिक फुटबल क्लब लागि आफ्नो दुई उपस्थितिमा उनले सम्पूर्ण खेलहरू खाली खुट्टा खेल्दै थुप्रै गोल गरेका थिए।<ref name="Breck">Breck, A. ''Alan Breck's Book of Scottish Football''. Scottish Daily Express, 1937, cited in {{cite web |url = http://www.thecelticwiki.com/page/Salim%2C+Mohammed |title = ''Salim, Mohammed'' |publisher = thecelticwiki.org |date = 29 May 2006 |work = All time A to Z of Celtic players |access-date = 15 April 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130529055952/http://www.thecelticwiki.com/page/Salim%2C+Mohammed |date=29 May 2013 }} See also, {{cite web |url = http://www.scotsman.com/sport/barefooted-indian-who-left-calcutta-to-join-celtic-1-1151472 |title = ''Barefooted Indian who left Calcutta to join Celtic'' |publisher = The Scotsman |date = 12 December 2008 |access-date = 15 April 2013 }}</ref> [[एस्टन भिल्ला फुटबल क्लब|एस्टन भिल्ला]]का [[रक्षापङ्क्ति (फुटबल)|रक्षापङ्क्ति]]का खेलाडी नेइल टेलर र [[लेस्टर सिटी फुटबल क्लब|लेस्टर सिटी]]का [[मध्यपङ्क्ति (फुटबल)|मध्यपङ्क्ति]]का खेलाडी हम्जा चौधुरी [[प्रिमियर लिग]] खेल्ने बङ्गाली मूलका पहिला खेलाडीहरू हुन्।<ref>''Scottish Daily Express'', 29 August 1936, cited in Majumdar, B. and Bandyopadhyay, K. [https://books.google.com/books?id=V-sMYjZkpigC&pg=PA68 ''A Social History Of Indian Football: Striving To Score'']. Routledge, 2006, p. 68.</ref> चौधुरीले इङ्ल्यान्डको २१ वर्ष मुनिको राष्ट्रिय टोलीबाट पनि खेलिसकेका छन् र उनी [[इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टोली]]का लागि खेल्ने पहिलो दक्षिण एसियाली खेलाडी हुने अनुमान गरिएको छ।<ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/football/news/11712/11796199/hamza-choudhury-can-be-first-british-south-asian-to-play-for-england-says-michael-chopra |last=Trehan |first=Dev |publisher=[[Sky Sports]] |date=2 September 2019 |title=Hamza Choudhury can be first British South Asian to play for England, says Michael Chopra}}</ref> बङ्गालीहरू बोर्ड तथा घरेलु खेलहरू जस्तै लुडो, घुर्रा, क्यारम बोर्ड, चोर-पुलिस, कनामाछी र शतरन्जको सन्दर्भमा निकै प्रतिस्पर्धी देखिन्छन्। रानी हमिद विश्वको सबैभन्दा सफल शतरन्ज खेलाडीमध्ये एक थिइन् जसले [[एसिया]] र [[युरोप]]मा धेरै पटक उपाधिहरू जितेकी थिइन्। रामनाथ विश्वास एक क्रान्तिकारी सिपाही थिए जसले १९औँ शताब्दीमा तीन पटक विश्व-यात्रा गरेका थिए। == प्रख्यात व्यक्तिहरू == === बीबीसी सर्वेक्षणको सबै समयको २० शीर्ष बङ्गालीहरू === {| class=wikitable sortable |- ! '''क्रम''' !! '''नाम''' |- | प्रथम |[[शेख मुजिबुर रहमान|बङ्गबन्धु शेख मुजीवुर रहमान]] |- |द्वितीय |[[रवीन्द्रनाथ ठाकुर|विश्वकवि रवीन्द्रनाथ ठाकुुर]] |- |तृतीय |[[काजी नजरुल इसलाम]] |- |चौथो |[[एके फजलुल हक]] |- |पाँचौँ |नेताजी [[सुभाषचन्द्र बोस]] |- |छैटौँ |[[बेगम रोकेया]] |- |सातौँ |[[जगदीश चन्द्र बोस]] |- |आठौँ |[[ईश्वरचन्द्र विद्यासागर]] |- |नवौँ |[[माओलाना आबदुल हासिम खान भासानी]] |- |दशौँ |[[राजा राममोहन राय]] |- |एघारौँ |[[तितुमीर]] |- |बाह्रौँ |[[लालन]] |- |तेह्रौँ |[[सत्यजित राय]] |- |चौधौँ |[[अमर्त्य सेन]] |- |पन्ध्रौँ |भाषा सहिदहरू |- |सोह्रौँ |[[मुहम्मद सहिदुल्लाह]] |- | सत्रौँँ |[[स्वामी विवेकानन्द]] |- |अठारौँ |[[अतीश दीपङ्कर]] |- |उन्नाइसौँ |[[जियाउर रहमान]] |- | बीसौँ |[[होसेन सहिद सोहरावार्दी]] |} === विगतका शासकहरू === समुद्र सेन र चन्द्र सेन (महाभारत) * [[गङ्गाऋद्दी]] * [[मौर्य साम्राज्य]] * [[गुप्त साम्राज्य]] * [[राजा शशाङ्क]] * [[पाल साम्राज्य]] * [[सेन राजवंश]] * [[दिल्ली सलतनाल]] * [[शाही बाङ्ला]] * [[बारो भूँइया]] * [[मुगल साम्राज्य]] ** बङ्गाल सुबाह ** बङ्गाल र मुर्शिदावादका नबाबहरू * [[ब्रिटिस राज]] * [[पाकिस्तान]] ** [[पाकिस्तान अधिराज्य]] ** [[पूर्वी पाकिस्तान|पूर्व पाकिस्तान]] * [[बङ्गलादेश|जणप्रजातान्त्रिक बङ्गलादेश सरकार]] === स्वतन्त्रता सेनानी === * [[शेख मुजिबुर रहमान|बङ्गबन्धु शेख मुजीवुर रहमान]] * [[तितुमीर]] * [[सुभाषचन्द्र बोस]] * [[सूर्य सेन]] * [[बाघा जतीन]] * [[नलिनीकान्त बागची]] * [[अरबिन्द घोष]] * [[खुदिराम बसु]] * [[प्रफुल्ल चाकी]] * [[उल्लासकर दत्त]] * माओलाना हामीद खान भासानी * [[एके फजलुल हक|शेरे बाङ्ला एके फजलुल हक]] * सोहरावार्दी ===भाषा सैनिक=== * [[आबुल बरकत]] * [[रफिक उद्दिन आहमेद]] * [[आब्दुल जब्बार]] * [[आब्दुस सालाम]] * [[शफिउर रहमान]] * [[कमला भट्टचार्य]] ===बङ्गलादेश स्वतन्त्रता योद्धा=== * प्रधान सेनापति कर्णेल मुहम्मद आताउल गनी ओसमानी * आबदुर रब * आब्दुल करिम खन्दोकार * [[जियाउर रहमान]] * [[वीर श्रेष्ठ]] * [[वीर उत्तम]] * [[वीर विक्रम]] * [[वीर प्रतीक]] * [[मुक्तिवाहिनी]] * मुक्ति फौज === बङ्गाली वीरश्रेष्ठ === {| class=wikitable sortable |- ! '''क्रम''' !! '''नाम''' !!'''पदवी'''!!'''क्षेत्र'''!!'''सङ्ख्या''' !मृत्यु मिति |- |०१ | महिउद्दिन जाहाङ्गीर | कप्तान | [[बङ्गलादेशी सेना]] | ०१ |१४ डिसेम्बर १९७१ |- | ०२ | हामीदुर रहमान |[[सिपाही]] | [[बङ्गलादेशी सेना]] | ०२ | २८ अक्टोबर १९७१ |- | ०३ | [[मोस्तफा कामाल]] |[[सिपाही]] | [[बङ्गलादेशी सेना]] | ०३ | १८ अप्रिल १९७१ |- |०४ | मोहाम्मद रुहुल आमिन | | बङ्गलादेशी नौसेना | ०४ | १० डिसेम्बर १९७१ |- |०५ | मतिउर रहमान | उडान उपसेनानी | बङ्गलादेश विमान सेना | ०५ | २० अगस्ट १९७१ |- |०६ | मुन्सी अब्दुर रउफ | लान्स नायक | सीमा रक्षक | ०६ | ८ अप्रिल १९७१ |- | ०७. | नूर मोहम्मद शेख | लान्स नायक | सीमा रक्षक | ०७ | ५ सेप्टेम्बर १९७१ |} ===राजनीति=== * [[एके फजलुल हक]] * [[होसेन सहिद सोहरावार्दी]] * [[शेख मुजिबुर रहमान|शेख मुजीवुर रहमान]] * [[प्रणब मुखर्जी|प्रणव मुखर्जी]] * [[ज्योति बसु]] * [[शेख हसिना]] * [[ममता बेनर्जी]] * [[खालेदा जिया]] * [[सुभाषचन्द्र बोस]] === नोबेल पुरस्कार विजेता === * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[अमर्त्य सेन]] * [[मुहम्मद युनिस]] * [[अभिजित बन्दोपाध्याय]] === कवि === * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[काजी नजरुल इसलाम]] * [[जीवनानन्द दास]] * [[माइकल मधुसूदन दत्त]] * [[अल महमुद]] * [[द्विजेन्द्रलाल राय]] * [[शामसुर रहमान]] * [[सुफिया कामाल]] * [[जसिम उद्दिन]] * [[रुद्र मुहम्मद साहिदुल्लाह]] * [[मनीषा घटक]] * [[शक्ति चट्टोपाध्याय]] * [[सुनील गङ्गोपाध्याय]] * [[शङ्ख धोष]] * [[जय गोस्वामी]] * [[शम्भु भट्टचार्य]] * [[अरप चन्द्र]] * [[मतिउर रहमान मलिक]] * [[दिलवार]] * [[आफजाल चौधुरी]] ===लेखक=== * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[काजी नजरुल इसलाम]] * [[शरतचन्द्र चट्टोपाध्याय]] * [[बङ्किमचन्द्र चट्टोपाध्याय]] * [[सैयद मुजतबा आली]] * [[हुमायुन आहमेद]] * [[জহির রায়হান]] * [[मुहम्मद जाफर इककाल]] * [[शरतचन्द्र चट्टोपाध्याय]] * [[विभूतिभूषण बन्दोपाध्याय]] * [[मानिक बन्दोपाध्याय]] * [[देवान मोहम्मद आजरफ]] * [[हुमायुन आजाद]] * [[शाहेद आली]] * [[ममताजउद्दिन आहमेद]] ===इतिहासविद्=== * [[राखालदास बन्दोपाध्याय]] * [[प्रवोधचन्द्र सेन]] * [[सैयल मुर्ताजा आली]] === बङ्गाली दार्शनिक দার্শনিক === * [[मनोवेन्द्रनाथ राय]] * [[देवान मोहम्मद आवरफ]] * [[गोविन्दचन्द्र देव]] * [[आरज आली मातुब्बर]] ===चलचित्र निर्देशक=== * [[सत्यजित राय]] * [[जहिर रायहान]] * [[ऋतिक घटक]] * [[तपन सिन्हा]] * [[चाषी नजरुल इसलाम]] * [[सृजित मुखर्जी]] * [[ऋतुपर्णो घोष]] * [[कौशिक गङ्गोपाध्याय]] * [[अपर्णा सेन]] * [[मृणाल सेन]] * [[राज चक्रवर्ती]] === बाउल साधक === * [[लालन शाह]] * [[हासन राजा]] * [[राधारमण दत्त]] * [[शाह अब्दुद करिम]] * [[पाञ्जु शाह]] * [[पागला कानाई]] === गायक तथा सङ्गीतकार === * [[रवीन्द्रनाथ ठाकुर]] * [[काजी नजरुल इसलाम]] * [[रुना लायला]] * [[एन्ड्रयु किशोर]] * [[सविना जस्मिन]] * [[सुवीर नन्दी]] * [[निर्मलेन्दु चौधुरी]] * [[हेमाङ्ग विश्वास]] * [[फरिदा परभीन]] * [[बन्या मिर्जा]] * [[किशोर कुमार]] * [[कुमार शानु]] * [[जेम्स (सङ्गीतकार)|जेम्स]] * [[अयुब बाच्चु]] * [[लकी आँखान्द]] * [[मन्ना डे]] * [[श्रेया घोषाल]] * [[हेमन्त मुखोपाध्याय]] * [[रामकमनाई दास]] * [[अलका याज्ञनिक]] * [[नचिकेता चक्रवर्ती]] * [[अनुपम राय]] * [[रुपम इस्लाम]] * [[राहुल देव बर्मन]] * [[श्रीकान्त आचार्य]] * [[अरिजित सिंह]] == टिप्पणी == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{commons category|Bengali people|बङ्गाली जाति}} {{wikiquote}} * [https://www.britannica.com/topic/Bengali बङ्गाली] ''[[इन्साइक्लोपिडिया ब्रिटानिका]]'' [[श्रेणी:जातीय समूहहरू]] [[श्रेणी:आर्य जातिहरू]] [[श्रेणी:बङ्गलादेशका जातीय समूहहरू]] 8z9rxqvcwv6lsa7wdddr3ctbbq4cko1 0 127269 1361105 1296899 2026-06-11T04:34:29Z Ramesh Deuba 37151 सुधार गरियो 1361105 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = जर्जिया मेलोनी | image = Giorgia Meloni Official 2024 (cropped).jpg | caption = आधिकारिक तस्वीर, २०२४ | office = [[इटालीकी प्रधानमन्त्री]] | president = [[सर्जियो मत्तारेला]] | term_start = २२ अक्टोबर २०२२ | deputy = {{ubl|[[एन्टोनियो ताजानी]]|[[मात्तेओ साल्भिनी]]}} | predecessor = [[मारियो ड्राघी]] | successor = | office2 = [[ब्रदर्स अफ इटाली#नेतृत्व|ब्रदर्स अफ इटालीकी अध्यक्ष]] | term_start2 = ८ मार्च २०१४ | term_end2 = | predecessor2 = [[इग्नात्सियो ला रुस्सा]] | successor2 = | office3 = [[युरोपेली कन्जर्भेटिभ्स तथा रिफर्मिस्ट पार्टी#नेतृत्व|युरोपेली कन्जर्भेटिभ्स तथा रिफर्मिस्ट पार्टीकी अध्यक्ष]] | term_start3 = १ अप्रिल २०२० | term_end3 = १४ जनवरी २०२५ | predecessor3 = [[यान जाह्रादिल]] | successor3 = [[मातেউस मोराभिएत्स्की]] | office4 = [[इटालीका युवा मामिला मन्त्री]] | term_start4 = ८ मे २००८ | term_end4 = १६ नोभेम्बर २०११ | prime_minister4 = [[सिल्भियो बेरलुस्कोनी]] | predecessor4 = [[जियोभाना मेलान्द्री]] | successor4 = [[आन्द्रेआ रिक्कार्दी]] | office5 = [[इटालीको प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभाकी सदस्य]] | term_start5 = २८ अप्रिल २००६ | constituency5 = {{collapsible list |title = {{nobold|''सूची हेर्नुहोस्''}} |[[Lazio 1 (Chamber of Deputies constituency)|लात्सियो १]] (२००६–२००८) |[[Lazio 2 (Chamber of Deputies constituency)|लात्सियो २]] (२००८–२०१३) |[[Lombardy 3 (Chamber of Deputies constituency)|लोम्बार्डी ३]] (२०१३–२०१८) |[[Lazio 2 (Chamber of Deputies constituency)|लातिना]] (२०१८–२०२२) |[[Abruzzo (Chamber of Deputies constituency)|ल'आक्विला]] (२०२२ देखि) }} | birth_date = {{birth date and age|1977|1|15|df=y}} | birth_place = [[रोम]], इटाली | party = [[ब्रदर्स अफ इटाली]]<br />(२०१२ देखि) | other_party = {{ubl|[[इटालियन सोसल मुभमेन्ट]] (१९९२–१९९५)|[[नेशनल एलायन्स (इटाली)|नेशनल एलायन्स]]<br />(१९९५–२००९)|[[द पिपल अफ फ्रिडम]] (२००९–२०१२)}} | partner = [[आन्द्रेआ जियाम्ब्रुनो]]<br />(२०१५–२०२३) | children = १ | relations = | relatives = {{ubl|[[जोए इन्क्रोच्ची]] (हजुरआमा)|[[अजेनोरे इन्क्रोच्ची]] (महान् काका)}} | website = {{ubl|{{Official website|https://www.governo.it/it/il-presidente|name=सरकारी वेबसाइट}}|{{Official website|https://www.giorgiameloni.it|name=व्यक्तिगत वेबसाइट}}}} | signature = Giorgia Meloni signature.svg | module = {{Listen voice | filename = Giorgia Meloni - Giorno della Libertà.ogg | name = मेलोनी | description = [[बर्लिन पर्खालको पतन]] को स्मरणमा | recorded = ९ नोभेम्बर २०२२ }} }} '''{{पृष्ठको नाम}}''' ( {{IPA-it|ˈdʒordʒa meˈloːni}} ; जन्म १५ जनवरी १९७७) एक इटालेली राजनीतिज्ञ र [[पत्रकारिता|पत्रकार]] हुन्। उनी २०२२ अक्टोबर २२ देखि इटालीको प्रधानमन्त्रीको रुपमा पदासिन छिन्। सन् २००६ देखि इटालीको प्रतिनिधि सभाको सदस्य रहेकी '''मेलोनी'''ले २०१४ देखि फ्रातेल्ली दे इतालिया (एफडिआई) राजनीतिक पार्टीको नेतृत्व गरिरहेकी छिन् र सन् २०२० मा युरोपेली रुढीवादी तथा र सुधारवादी पार्टीकी अध्यक्ष भएकी थिइन्। उनी [[इटाली]]को प्रथम महिला प्रधानमन्त्री बन्ने अनुमान गरिएको छ।<ref>{{cite web|author=|title=इटालीमा निर्वाचन : दक्षिणपन्थी नेतृ मेलोनी नयाँ प्रधानमन्त्री बन्ने अनुमान|url=https://www.lokpath.com/story/581381|language=नेपाली |work=|website=लोकपथ|date=|accessdate=०६ असोज २०७९}}</ref><ref>{{cite web|author=|title=इटालीको पहिलो महिला प्रधानमन्त्री बन्दै मेलोनी|url=https://ekantipur.com/world/2022/09/26/166420688306695686.html|language=नेपाली |work=कान्तिपुर दैनिक|website=|date=|accessdate=०६ असोज २०७९}}</ref> मेलोनी एक दक्षिणपन्थी लोकतान्त्रिक र इटालेली राष्ट्रवादी हुन्। उनको राजनीतिक विचारलाई अति दक्षिणपन्थी मानिन्छ। उनी [[गर्भपतन]], इच्छामृत्यु, र समलिङ्गी जोडीहरूद्वारा साझेदारी, विवाह र अभिभावकत्वको विपक्षमा छिन्। गैर-युरोपेली आप्रवासी र बहुसांस्कृतिकताको स्वागतको विरोध गर्दै, उनीमाथि जेनोफोबिया र इस्लामोफोबियाको आरोप लगाइएको छ। [[नाटो]]को समर्थक, उनले [[युरोपेली सङ्घ]]को बारेमा युरोसेप्टिक विचार राख्छिन् र [[सन् २०२२ युक्रेनमा रूसी आक्रमण|युक्रेनमा २०२२ को रूसी आक्रमण]] अघि [[रुस]]सँग राम्रो सम्बन्धको पक्षमा थिइन्। उनले [[युक्रेन]]मा हतियार पठाउने वाचा गर्दै रुसी आक्रमणको निन्दा गरेकी थिइन्। उनले सन् १९९६ मा इटालेली तानाशाह [[बेनितो मुसोलिनी]] र २०२० मा नाजी सहयोगी र इटालेली सामाजिक आन्दोलनको सह-संस्थापक जर्जियो अल्मिरेन्तेको प्रशंसा गर्ने जस्ता विवादास्पद विचारहरू व्यक्त गरेकी थिइन्। == प्रारम्भिक जीवन == जर्जिया मेलोनीको जन्म १५ जनवरी १९७७ मा [[रोम]], इटालीमा भएको थियो।<ref name="Pietromarchi 2022" /><ref name="Biography" /> उनका पिता फ्रान्चेस्को मेलोनी [[सार्डिनिया]]का रेडियो निर्देशक निनो मेलोनी तथा [[लोम्बार्डी]]की अभिनेत्री [[Zoe Incrocci|जोए इन्क्रोच्ची]]का छोरा थिए।<ref>{{cite web|url=https://espresso.repubblica.it/politica/2022/12/02/news/giorgia_meloni_famiglia_teatro-377146552/|title=Giorgia Meloni, il teatro nel sangue. Ecco chi erano i nonni della premier|access-date=20 May 2023|date=2 December 2022|work=[[la Repubblica]]|archive-date=17 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517210745/https://espresso.repubblica.it/politica/2022/12/02/news/giorgia_meloni_famiglia_teatro-377146552/|url-status=live}}</ref> मेलोनीकी आमा अन्ना पारातोरे [[सिसिली]]की हुन्। उनका पिता पेशाले [[कर सल्लाहकार]] थिए र केही राजनीतिक विवरणहरूका अनुसार उनी [[साम्यवाद|साम्यवादी]] विचारप्रति सहानुभूतिशील थिए तथा [[इटालियन कम्युनिस्ट पार्टी]]लाई मतदान गर्थे, जबकि उनकी आमा पछि उपन्यासकार बनिन्।<ref name="corriere.it" /><ref>{{cite web|url=https://www.politico.eu/article/how-giorgia-meloni-thinks-brothers-of-italy-election-salvini-mario-draghi-silvio-berlusconi/|title=How Giorgia Meloni thinks|date=23 September 2022|access-date=10 May 2023|archive-date=13 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230613045218/https://www.politico.eu/article/how-giorgia-meloni-thinks-brothers-of-italy-election-salvini-mario-draghi-silvio-berlusconi/|url-status=live}}</ref><ref name="trtworld.com" /> सन् १९७८ मा, मेलोनी एक वर्षकी हुँदा उनका पिताले परिवार त्यागेर [[क्यानरी टापुहरू]]मा बसाइँ सरे र पुनः विवाह गरे। उनका पिताको दोस्रो विवाहबाट चार जना सौतेनी दाजुभाइ–दिदीबहिनी छन्।<ref name="Dell'Arti & Spada 2014" /> सत्र वर्षपछि, सन् १९९५ मा उनका पिता लागूऔषध तस्करीको अभियोगमा दोषी ठहरिए र स्पेनको कारागारमा नौ वर्षको सजाय सुनाइयो। उनले अन्तिम पटक सन् २००६ मा मेलोनीसँग सम्पर्क गरेका थिए, जब उनी प्रतिनिधि सभाकी उपाध्यक्ष बनेकी थिइन्।<ref>{{cite news|date=28 September 2022|title=Giorgia Meloni, il racconto della stampa spagnola sul padre (che la abbandonò da piccola): 'Fu condannato per traffico di droga'|trans-title=Giorgia Meloni, from the Spanish press about her father (who abandoned her as a child): 'He was convicted of drug trafficking'|language=it|work=[[Il Fatto Quotidiano]]|url=https://www.ilfattoquotidiano.it/2022/09/28/giorgia-meloni-il-racconto-della-stampa-spagnola-sul-padre-che-la-abbandono-da-piccola-fu-condannato-per-traffico-di-droga/6821134/|url-status=live|access-date=1 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001152047/https://www.ilfattoquotidiano.it/2022/09/28/giorgia-meloni-il-racconto-della-stampa-spagnola-sul-padre-che-la-abbandono-da-piccola-fu-condannato-per-traffico-di-droga/6821134/|archive-date=1 October 2022}}</ref><ref>{{cite news|last=Pistilli|first=Clemente|date=29 September 2022|url=https://roma.repubblica.it/cronaca/2022/09/29/news/giorgia_meloni_narcotraffico_spagna-367863619/|title=Il padre di Giorgia Meloni fu condannato per narcotraffico, il racconto della stampa spagnola|trans-title=Giorgia Meloni's father was convicted of drug trafficking, the story from the Spanish press|work=[[La Repubblica]]|language=it|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001192003/https://roma.repubblica.it/cronaca/2022/09/29/news/giorgia_meloni_narcotraffico_spagna-367863619/|archive-date=1 October 2022|access-date=6 October 2022}}</ref>कानुनी कागजातहरूले अचल सम्पत्ति कम्पनीहरूको सञ्जालमार्फत कथित अप्रत्यक्ष आर्थिक सम्बन्ध रहेको खुलासा गरेका छन्, जसमा जर्जिया मेलोनीकी आमा तथा फ्रान्चेस्को मेलोनीकी पूर्वपत्नी अन्ना पारातोरे विभिन्न समयमा साझेदारका रूपमा आबद्ध रहेको उल्लेख गरिएको छ।<ref>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/politica/2023/05/20/news/anna_paratore_mamma_meloni_replica_inchiesta-401021935/|title="Non sono un'abile affarista immobiliare". Anna Paratore, la madre di Meloni, si difende|work=La Repubblica|date=20 May 2023|access-date=20 September 2023|archive-date=3 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231003203554/https://www.repubblica.it/politica/2023/05/20/news/anna_paratore_mamma_meloni_replica_inchiesta-401021935/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://infosannio.com/2023/05/19/linchiesta-di-domani-societa-spagnola-e-plusvalenza-le-bugie-della-madre-di-meloni/|title=l'inchiesta di "Domani": "Società spagnola e plusvalenza: le bugie della madre di Meloni"|date=19 May 2023|work=Infosannio from [[Domani (newspaper)|Domani]]|access-date=20 September 2023|archive-date=2 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231002170149/https://infosannio.com/2023/05/19/linchiesta-di-domani-societa-spagnola-e-plusvalenza-le-bugie-della-madre-di-meloni/|url-status=live}}</ref> मेलोनीको पालनपोषण रोमको श्रमिक वर्गीय क्षेत्र [[Garbatella|गार्बातेल्ला]]मा भएको थियो। उनका पिता परिवारबाट अलग भएपछि केही वर्षमै, उनी बाल्यकालमा आमाबुबासँग बसेको अपेक्षाकृत सम्पन्न घर [[घरमा लागेको आगलागी]]का कारण नष्ट भएको थियो, त्यसपछि परिवार गार्बातेल्लामा सरेको थियो। उनका परिवारजनका अनुसार उनको बाल्यकाल आर्थिक अभावमा बितेको थियो।<ref name="corriere.it"/> आफ्नो आत्मकथामा मेलोनीले आफ्नो बाल्यकाल तथा परिवार विघटनको अनुभवले आफ्नो राजनीतिक दृष्टिकोण निर्माणमा प्रभाव पारेको उल्लेख गरेकी छन्।<ref name="trtworld.com"/><ref>{{cite web|url=https://www.repubblica.it/politica/2022/08/14/news/giorgia_meloni_la_storia_e_le_radici-359540378/|title=Investigation into M.|date=13 August 2022|access-date=10 May 2023|archive-date=10 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230510215227/https://www.repubblica.it/politica/2022/08/14/news/giorgia_meloni_la_storia_e_le_radici-359540378/|url-status=live}}</ref><ref name="Dell'Arti & Spada 2014" /><ref name="Brezar 2022" /> मेलोनीकी एक दिदी [[Arianna Meloni|आरियाना मेलोनी]] छिन्, जसको जन्म सन् १९७५ मा भएको थियो। उनलाई सन् २०२३ मा ब्रदर्स अफ इटाली पार्टीको राजनीतिक सचिवालय प्रमुख नियुक्त गरिएको थियो। आरियाना [[Francesco Lollobrigida|फ्रान्चेस्को लोल्लोब्रिजिदा]]सँग सम्बन्धमा थिइन्,<ref>{{cite news|last=Spagnoli|first=Sofia|date=27 September 2022|title=Arianna Meloni: chi è la sorella di Giorgia. 'Ti accompagnerò come Sam con Frodo'|trans-title=Arianna Meloni: who is Giorgia's sister. 'I'll accompany you like Sam with Frodo'|url=https://www.quotidiano.net/elezioni/arianna-meloni-sorella-giorgia-1.8120618|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927112008/https://www.quotidiano.net/elezioni/arianna-meloni-sorella-giorgia-1.8120618|archive-date=27 September 2022|access-date=23 October 2022|work=[[Quotidiano Nazionale]]|language=it}}</ref> जो २२ अक्टोबर २०२२ देखि [[इटालीका कृषि मन्त्री]]का रूपमा कार्यरत छन्।<ref>{{cite web|date=23 October 2022|title=Cos'è il Ministero della Sovranità alimentare e cosa significa|trans-title=What is the Ministry of Food Sovereignty and what it means|url=https://quifinanza.it/economia/video/ministero-sovranita-alimentare-cosa-significa-francesco-lollobrigida/672881/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20221023212235/https://quifinanza.it/economia/video/ministero-sovranita-alimentare-cosa-significa-francesco-lollobrigida/672881/|archive-date=23 October 2022|access-date=23 October 2022|website=QuiFinanza|language=it}}</ref> === शिक्षा तथा प्रारम्भिक राजनीतिक सक्रियता === सन् १९९२ मा, १५ वर्षको उमेरमा, मेलोनी [[Youth Front (Italy)|युथ फ्रन्ट]]मा आबद्ध भइन्, जुन नव-फासिस्ट राजनीतिक दल [[Italian Social Movement]] (एमएसआई) को युवा संगठन थियो। उक्त दल सन् १९९५ मा विघटन भएको थियो।<ref name="Pietromarchi 2022" /> यस अवधिमा उनले {{lang|it|Gli Antenati}} ('पूर्वजहरू') नामक विद्यार्थी समन्वय समूह स्थापना गरिन्, जसले मन्त्री [[Rosa Russo Iervolino|रोसा रूसो इएर्भोलिनो]]द्वारा प्रवर्द्धित सार्वजनिक शिक्षा सुधारविरुद्धको आन्दोलनमा भाग लिएको थियो।<ref>{{cite web|last=Fontana|first=Simone|date=28 July 2022|title=Da dove arriva Giorgia Meloni, l'ultima fiamma della destra|trans-title=Where does Giorgia Meloni, the last flame of the right, come from|url=https://www.laregione.ch/estero/estero/1597310/da-dove-arriva-giorgia-meloni-l-ultima-fiamma-della-destra|access-date=21 September 2022|website=[[laRegione Ticino]]|language=it|archive-date=7 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220807111359/https://www.laregione.ch/estero/estero/1597310/da-dove-arriva-giorgia-meloni-l-ultima-fiamma-della-destra|url-status=live}}</ref> सन् १९९६ मा, उनी उत्तर-फासिस्ट [[National Alliance (Italy)|नेशनल एलायन्स]] (एएन) को विद्यार्थी संगठन [[Student Action (Italy)|स्टुडेन्ट एक्शन]]की राष्ट्रिय नेतृ बनिन्। नेशनल एलायन्स एमएसआईको [[राष्ट्रिय रूढिवादी]] उत्तराधिकारी दल थियो। उनले [[इटालीको शिक्षा मन्त्रालय]]द्वारा स्थापित विद्यार्थी सङ्घ–संस्थाहरूको मञ्चमा उक्त आन्दोलनको प्रतिनिधित्व गरेकी थिइन्।<ref>{{cite web|date=10 August 2022|title='Woman, mother, Christian' guides Italian far-right to brink of power|url=https://www.euractiv.com/section/elections/news/woman-mother-christian-guides-italian-far-right-to-brink-of-power/|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220822125300/https://www.euractiv.com/section/elections/news/woman-mother-christian-guides-italian-far-right-to-brink-of-power/|archive-date=22 August 2022|access-date=21 September 2022|website=[[Euractiv]]}}</ref> सन् १९९८ मा, प्राथमिक निर्वाचनमा विजयी भएपछि, मेलोनी [[province of Rome|रोम प्रान्त]]को परिषद् सदस्यमा निर्वाचित भइन् र सन् २००२ सम्म उक्त पदमा कार्यरत रहिन्। सन् २००० मा उनी राष्ट्रिय निर्देशकमा निर्वाचित भइन् तथा सन् २००४ मा [[Youth Action (Italy)|युथ एक्शन]]—नेशनल एलायन्स (एएन) को युवा संगठन—की पहिलो महिला अध्यक्ष बनिन्। यी वर्षहरूमा उनले बाल हेरचाहकर्ता (न्यानी), वेट्रेस तथा रोमका सबैभन्दा प्रसिद्ध [[nightclub|नाइटक्लब]]हरूमध्ये एक [[:it:Piper Club|पाइपर क्लब]]मा बारटेन्डरका रूपमा पनि काम गरिन्।<ref>{{cite news|orig-date=17 January 2013|title=Meloni, da barman a tata... a ministro: 'Ho fatto tutti i lavori e ne sono fiera'|trans-title=Meloni, from barman to nanny... to minister: 'I did all the jobs and I'm proud of it'|language=it|work=Blitz Quotidiano|url=https://www.blitzquotidiano.it/politica-italiana/meloni-barman-tata-ministro-ho-fatto-tutti-lavori-vado-fiera-1450587/|url-status=live|access-date=14 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210422135929/https://www.blitzquotidiano.it/politica-italiana/meloni-barman-tata-ministro-ho-fatto-tutti-lavori-vado-fiera-1450587/|archive-date=22 April 2021|date=17 April 2020}}</ref><ref>{{cite news|last=Guerzoni|first=Monica|date=17 January 2013|title=Giorgia Meloni: 'Io militante ventenne e i Lego con la figlia di Fiorello'|trans-title=Giorgia Meloni: 'I'm a militant in my twenties and Lego with Fiorello's daughter'|language=it|work=[[Corriere della Sera]]|url=http://www.corriere.it/politica/13_gennaio_17/meloni-fiorello-politica-guerzoni_7ddfc190-607a-11e2-bd7d-debf946ea0b6.shtml|url-status=live|access-date=14 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20210331123122/https://www.corriere.it/politica/13_gennaio_17/meloni-fiorello-politica-guerzoni_7ddfc190-607a-11e2-bd7d-debf946ea0b6.shtml|archive-date=31 March 2021}}</ref> मेलोनीले सन् १९९६ मा ''Istituto tecnico professionale di Stato Amerigo Vespucci'' बाट स्नातक तहको शिक्षा पूरा गरेकी थिइन्।<ref name="money.it/che-scuola"/><ref name="amerigovespucci.edu.it/la-storia">{{cite web|title=La Storia|url=https://www.amerigovespucci.edu.it/la-scuola/la-storia/|website=L'Istituto Professionale di Stato per l'Enogastronomia e l'Ospitalità. Amerigo Vespucci|access-date=24 May 2023|language=it-IT|archive-date=24 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230524145422/https://www.amerigovespucci.edu.it/la-scuola/la-storia/|url-status=live}}</ref><ref name="Biography">{{cite web|url=http://www.sitiarcheologici.palazzochigi.it/www.governo.it/novembre%202011/www.governo.it/Governo/Biografie/ministri/Meloni_Giorgia.html|title=Biografia del ministro Giorgia Meloni|trans-title=Biography of Minister Giorgia Meloni|language=it|publisher=[[Chigi Palace]]|date=November 2011|access-date=14 August 2022|archive-date=31 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210331122339/http://www.sitiarcheologici.palazzochigi.it/www.governo.it/novembre%202011/www.governo.it/Governo/Biografie/ministri/Meloni_Giorgia.html|url-status=live}}</ref> सन् २००६ मा [[इटालीको संसद]]मा निर्वाचित भएपछि, उनले आफ्नो [[जीवनवृत्त (CV)|जीवनवृत्त]]मा आफूले ६०/६० अङ्कसहित भाषासम्बन्धी उच्च माध्यमिक डिप्लोमा प्राप्त गरेको तथा "''Diploma di liceo linguistico; Giornalista''" (भाषा उच्च माध्यमिक डिप्लोमा; पत्रकार) हासिल गरेको उल्लेख गरेकी थिइन्।<ref name="camera.it/leg">*{{cite web|title=MELONI Giorgia|url=https://www.camera.it/leg18/29?tipoAttivita=&tipoVisAtt=&tipoPersona=&shadow_deputato=302103&idLegislatura=18|website=XVIII Legislatura – Deputati e Organi – Scheda deputato|publisher=[[Chamber of Deputies (Italy)]]|access-date=24 May 2023|language=it}} *{{cite web|title=MELONI Giorgia|url=https://leg16.camera.it/29?shadow_deputato=302103&idpersona=302103|website=XVI Legislatura – Deputati e Organi Parlamentari – Scheda deputato|publisher=[[camera.it]]|access-date=24 May 2023|archive-date=9 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409092148/https://leg16.camera.it/29?shadow_deputato=302103&idpersona=302103|url-status=live}} *{{cite web|title=MELONI Giorgia|url=https://leg15.camera.it/cartellecomuni/leg15/include/contenitore_dati.asp?deputato=d302103&Pagina=Deputati/Composizione/SchedeDeputati/SchedeDeputati.asp%3Fdeputato=d302103&Vis=1&Nominativo=MELONI%20Giorgia|website=XV legislatura – Deputati – La scheda personale|publisher=camera.it|access-date=24 May 2023|archive-date=6 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406221947/https://leg15.camera.it/cartellecomuni/leg15/include/contenitore_dati.asp?deputato=d302103&Pagina=Deputati%2FComposizione%2FSchedeDeputati%2FSchedeDeputati.asp%3Fdeputato%3Dd302103&Vis=1&Nominativo=MELONI%20Giorgia|url-status=live}}</ref> यस विषयले केही विवाद उत्पन्न गर्यो, किनकि ''Istituto tecnico professionale di Stato Amerigo Vespucci'' कुनै भाषा-केन्द्रित उच्च माध्यमिक विद्यालय नभई आतिथ्य तथा व्यावसायिक शिक्षा प्रदान गर्ने संस्था थियो।<ref name="money.it/che-scuola"/><ref name="amerigovespucci.edu.it/la-storia"/> उक्त संस्थाले भाषासम्बन्धी डिप्लोमा प्रदान गर्दैनथ्यो; बरु विद्यार्थीले रोजेको अध्ययनक्रमअनुसार शेफ, वेटर, मनोरञ्जनकर्मी, पर्यटक मार्गदर्शक वा होस्टेसजस्ता पेशागत योग्यताका प्रमाणपत्र प्रदान गर्थ्यो। मेलोनीले उक्त संस्थामा कुन अध्ययनक्रम रोजेकी थिइन् भन्ने सार्वजनिक रूपमा स्पष्ट छैन।<ref name="amerigovespucci.edu.it/la-storia"/><ref name="money.it/che-scuola">{{cite web|last=Nuzzo|first=Alessandro|date=1 September 2022|title=Che scuola ha fatto Giorgia Meloni: cosa sappiamo sul curriculum della leader di FdI|trans-title=What school did Giorgia Meloni go to: what do we know about the curriculum of the FdI leader|url=https://www.money.it/che-scuola-ha-fatto-giorgia-meloni-cosa-sappiamo-curriculum-leader-fdi|access-date=21 September 2022|website=Money.it|language=it|archive-date=1 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220901205943/https://www.money.it/che-scuola-ha-fatto-giorgia-meloni-cosa-sappiamo-curriculum-leader-fdi|url-status=live}}</ref> मेलोनीले आफूले अध्ययन गरेको आतिथ्यसम्बन्धी संस्थान पछि ''Centro di Formazione Professionale Ernesto Nathan'' मा रूपान्तरण भई विदेशी भाषासम्बन्धी डिप्लोमा प्रदान गर्न थालेको बताएकी थिइन्। तर व्यावसायिक प्रशिक्षण केन्द्रहरूलाई डिप्लोमा प्रदान गर्ने अधिकार हुँदैन। ''Centro di Formazione Professionale Ernesto Nathan'' ले मुख्यतः सौन्दर्यकर्मी तथा कपाल सजावटसम्बन्धी व्यवसायका लागि व्यावसायिक योग्यता प्रदान गर्दछ।<ref>{{cite web|date=23 May 2023|url=https://www.comune.roma.it/web/it/scheda-servizi.page?contentId=INF60570|title=Centro di Formazione Professionale "Ernesto Nathan"|trans-title='Ernesto Nathan' Professional Training Center|language=it|website=Rome City Council|access-date=23 May 2023|archive-date=23 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230523132229/https://www.comune.roma.it/web/it/scheda-servizi.page?contentId=INF60570|url-status=live}}</ref> == राजनीतिक जीवन == === युवा मामिला मन्त्री === [[File:Giorgia Meloni daticamera 2008.jpg|thumb|upright|left|सन् २००८ मा युवा नीतिसम्बन्धी मन्त्रीका रूपमा मेलोनी|alt=प्रतिनिधि सभाका लागि सन् २००८ को मेलोनीको तस्बिर]] [[2006 Italian general election|सन् २००६ को इटालीको आम निर्वाचन]]मा मेलोनी [[National Alliance (Italy)|नेशनल एलायन्स]] (AN) का तर्फबाट [[Chamber of Deputies (Italy)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्यमा निर्वाचित भइन्। त्यसपछि उनी उक्त सभाकी इतिहासकै सबैभन्दा कम उमेरकी उपाध्यक्ष बनिन्।<ref>{{cite web|date=21 September 2022|title=Meloni: Italy's far-right 'Christian mother' on brink of power|url=https://www.france24.com/en/live-news/20220921-meloni-italy-s-far-right-christian-mother-on-brink-of-power|access-date=21 September 2022|website=[[France 24]]|publisher=[[Agence France-Presse]]|archive-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925050828/https://www.france24.com/en/live-news/20220921-meloni-italy-s-far-right-christian-mother-on-brink-of-power|url-status=live}}</ref> सन् २००६ देखि उनले पत्रकारका रूपमा पनि कार्य गर्न थालिन्।<ref>{{cite web|url=http://www.odg.roma.it/ricerca.php|title=Ordine dei giornalisti del Lazio|trans-title=Lazio पत्रकार महासङ्घ|language=it|publisher=[[Italian Order of Journalists]]|date=2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110303201224/http://www.odg.roma.it/ricerca.php|archive-date=3 March 2011|access-date=14 August 2022}}</ref> सन् २००६ मा मेलोनीले [[third Berlusconi government|तेस्रो बर्लुस्कोनी सरकार]]द्वारा पारित ती कानुनहरूको समर्थन गरेकी थिइन्, जसले प्रधानमन्त्री तथा सञ्चार उद्यमी [[Silvio Berlusconi]]का कम्पनीहरूलाई लाभ पुर्‍याएका थिए र उनीसँग सम्बन्धित जारी न्यायिक मुद्दाहरूलाई समेत ढिलाइ गरेका थिए। यस विषयमा मेलोनीले भनिन्, “यी कानुनहरूलाई सन्दर्भअनुसार बुझ्न आवश्यक छ। ती कानुन सिल्भियो बर्लुस्कोनीले आफ्ना लागि बनाएका थिए, तर ती पूर्ण रूपमा न्यायोचित कानुनहरू हुन्।”<ref>{{cite web|date=7 December 2006|title=Giorgia Meloni|url=http://www.melba.it/csf/articolo.asp?articolo=341|archive-url=https://web.archive.org/web/20071012233156/http://www.melba.it/csf/articolo.asp?articolo=341|archive-date=12 October 2007|access-date=11 August 2022|website=Corsera Magazine|language=it}}</ref> [[2008 Italian general election|अप्रिल २००८ को आम निर्वाचन]]पछि, ३१ वर्षीया मेलोनीलाई [[fourth Berlusconi government|चौथो बर्लुस्कोनी सरकार]]मा [[Italian Minister of Youth|युवा नीतिसम्बन्धी मन्त्री]] नियुक्त गरियो। उनले यो पद १६ नोभेम्बर २०११ सम्म सम्हालिन्, जब वित्तीय सङ्कट र [[2011 Rome demonstration|जनविरोध प्रदर्शन]]का कारण बर्लुस्कोनी प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा दिन बाध्य भए।<ref>{{Cite web|last=Naím|first=Moisés|date=19 September 2022|title=Who is Giorgia Meloni?|url=https://english.elpais.com/opinion/the-global-observer/2022-09-19/who-is-giorgia-meloni.html|access-date=21 September 2022|website=[[El País]]|archive-date=19 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220919174203/https://english.elpais.com/opinion/the-global-observer/2022-09-19/who-is-giorgia-meloni.html|url-status=live}}</ref> उनी [[Kingdom of Italy|इटाली राज्य]]को स्थापना (१८६१) यताकी इतिहासमा दोस्रो सबैभन्दा कम उमेरकी मन्त्री थिइन्।<ref name="Il Sole 24 Ore 2013">{{cite news|url=http://argomenti.ilsole24ore.com/giorgia-meloni.html|title=Giorgia Meloni|work=[[Il Sole 24 Ore]]|language=it|date=8 February 2013|access-date=14 August 2022|archive-date=26 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226160946/http://argomenti.ilsole24ore.com/giorgia-meloni.html|url-status=live}}</ref> अगस्ट २००८ मा उनले इटालीका खेलाडीहरूलाई [[2008 Summer Olympics|बेइजिङ ओलम्पिक खेलकुद]]को उद्घाटन समारोह बहिष्कार गर्न आह्वान गरिन्। यो आह्वान [[Sinicization of Tibet|तिब्बतप्रति चीन सरकारले अपनाएको नीतिको]] विरोधस्वरूप गरिएको थियो। उनको उक्त अभिव्यक्तिको तत्कालीन प्रधानमन्त्री बर्लुस्कोनी तथा विदेशमन्त्री [[Franco Frattini]]ले आलोचना गरेका थिए।<ref>{{cite news|url=https://loccidentale.it/giorgia-meloni-a-tatanka-ho-chiesto-un-gesto-non-di-non-gareggiare/|title=Giorgia Meloni a Tatanka: 'Ho chiesto un gesto, non di non gareggiare'|trans-title=जर्जिया मेलोनीले टाटाङ्कालाई भनिन्: ‘मैले प्रतिस्पर्धा नगर्न होइन, एउटा प्रतीकात्मक कदम चाल्न आग्रह गरेकी थिएँ’|work=[[L'Occidentale]]|language=it|date=6 August 2008|access-date=14 August 2022|archive-date=6 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220806143841/https://loccidentale.it/giorgia-meloni-a-tatanka-ho-chiesto-un-gesto-non-di-non-gareggiare/|url-status=live}}</ref> सन् २००९ मा उनको पार्टी [[Forza Italia (1994)|फोर्जा इटालिया]] (FI) सँग विलय भई [[The People of Freedom]] (PdL) मा परिणत भयो, र मेलोनीले एकीकृत पार्टीको युवा संगठन [[Young Italy (2009)|यङ इटाली]]को अध्यक्षता सम्हालिन्।<ref name="Il Sole 24 Ore 2013"/> सोही वर्ष उनले [[euthanasia|इच्छामृत्यु]] विरुद्धको अध्यादेश कानुनको पक्षमा मतदान गरिन्।<ref>{{cite news|last=Telese|first=Luca|date=8 February 2009|url=https://www.ilgiornale.it/news/meloni-caro-fini-ecco-perch-non-ti-seguo.html|title=La Meloni: 'Caro Fini, ecco perché non ti seguo'|trans-title=मेलोनी: ‘प्रिय फिनी, म किन तपाईंको पछाडि लाग्दिनँ’|work=[[Il Giornale]]|language=it|access-date=14 August 2022|archive-date=14 August 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220814115349/https://www.ilgiornale.it/news/meloni-caro-fini-ecco-perch-non-ti-seguo.html|url-status=live}}</ref> नोभेम्बर २०१० मा उनले मन्त्रालयका तर्फबाट “'''भविष्यको अधिकार'''” ({{lang|it|Diritto al Futuro}}) नामक ३० करोड युरोको कार्यक्रम सार्वजनिक गरिन् ({{Inflation/year|EU}} अनुसार लगभग € मिलियन बराबर)। यसको उद्देश्य युवाहरूमा लगानी गर्नु थियो। यस कार्यक्रमअन्तर्गत नयाँ उद्यमीहरूका लागि प्रोत्साहन, अस्थायी कामदारहरूका लागि बोनस तथा उत्कृष्ट विद्यार्थीहरूका लागि ऋण सुविधा लगायत पाँचवटा प्रमुख पहलहरू समावेश थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.confinionline.it/detail.aspx?id=21382&l=it|title=Diritto al futuro: 300 milioni di euro per il domani dei giovani|trans-title=भविष्यको अधिकार: युवाहरूको भविष्यका लागि ३० करोड युरो|website=Confini Online|language=it|date=3 December 2010|access-date=11 August 2022|archive-date=25 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925105136/https://www.confinionline.it/detail.aspx?id=21382&l=it|url-status=live}}</ref> नोभेम्बर २०१२ मा उनले [[The People of Freedom|PdL]] को नेतृत्वका लागि [[Angelino Alfano]] विरुद्ध उम्मेदवारी दिने घोषणा गरिन्। यो कदम पार्टीले [[Monti government|मोन्ती सरकार]]लाई दिएको समर्थनको विरोधमा थियो। पार्टीभित्रको प्राथमिक निर्वाचन रद्द भएपछि उनले [[Ignazio La Russa]] र [[Guido Crosetto]] सँग मिलेर मोन्ती-विरोधी राजनीतिक अभियान सुरु गरिन्। उनीहरूले पार्टीभित्र नवीकरणको माग गर्दै तत्कालीन नेतृत्व तथा [[Silvio Berlusconi|बर्लुस्कोनी]]को नेतृत्व शैलीको पनि आलोचना गरे।<ref>{{cite news|last=Sala|first=Alessandro|date=20 November 2012|url=http://www.corriere.it/politica/12_novembre_29/primarie-pdl-rabbia-giovani-meloni-cattaneo_90f27118-3a16-11e2-8e20-34fd72ebaa93.shtml|title=Pdl, primarie in fumo. La rabbia dei giovani|trans-title=पीडीएलको प्राथमिक निर्वाचन असफल, युवाहरूको आक्रोश|work=[[Corriere della Sera]]|language=it|access-date=14 August 2022|archive-date=12 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140512223714/http://www.corriere.it/politica/12_novembre_29/primarie-pdl-rabbia-giovani-meloni-cattaneo_90f27118-3a16-11e2-8e20-34fd72ebaa93.shtml|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.repubblica.it/politica/2012/12/20/news/crosetto_meloni_via_dal_pdl-49183057/|title=Crosetto e Meloni dal Pdl a 'Fratelli d'Italia': trattativa con La Russa su nome e simbolo|trans-title=क्रोसेत्तो र मेलोनी PdL बाट ‘फ्रातेली द'इटालिया’तर्फ: नाम र प्रतीकबारे ला रूसासँग छलफल|work=[[La Repubblica]]|language=it|date=20 December 2012|access-date=14 August 2022|archive-date=24 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190924185352/https://www.repubblica.it/politica/2012/12/20/news/crosetto_meloni_via-dal-pdl-49183057/|url-status=live}}</ref> == इटालीको प्रधानमन्त्री == पार्टीहरू र राष्ट्रपति सर्जियो माटारेला,<ref name=":0">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-63327290|title=Italy Meloni: Far-right leader agrees to form government|last=Kirby|first=Paul|date=21 October 2022|work=[[BBC News]]|access-date=21 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021200052/https://www.bbc.com/news/world-europe-63327290|archive-date=21 October 2022|url-status=live}}</ref><ref name=":1">{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2022/10/21/world/europe/giorgia-meloni-new-italian-government.html|title=Giorgia Meloni Gets Go-Ahead for New Italian Government|last=Horowitz|first=Jason|date=21 October 2022|work=The New York Times|access-date=21 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021201738/https://www.nytimes.com/2022/10/21/world/europe/giorgia-meloni-new-italian-government.html|archive-date=21 October 2022|issn=0362-4331|url-status=live}}</ref><ref name=":2">{{cite web|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-63327290|title=Italy Meloni: Far-right leader agrees to form government|date=21 October 2022|website=[[The Local]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021095848/https://www.thelocal.it/20221021/far-right-leader-meloni-set-to-be-named-italys-first-woman-pm/|archive-date=21 October 2022|url-status=live|access-date=21 October 2022}}</ref> २०२२ इटालियन सरकार गठनको भागको रूपमा परम्परागत वार्ता पछि, मेलोनीले नयाँ सरकार गठन गर्ने कार्य स्वीकार गरे र मेलोनी क्याबिनेट घोषणा गरे, जुन २२ अक्टूबर मा आधिकारिक रूपमा शपथ ग्रहण भयो। <ref name=":3">{{cite news|url=https://www.rainews.it/maratona/2022/10/consultazioni-con-il-presidente-della-repubblica-per-il-nuovo-governo-92e01557-486a-43f5-b45d-57207f7f329d.html|title=Il governo Meloni giura oggi al Quirinale|date=21 October 2022|access-date=21 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021134007/https://www.rainews.it/maratona/2022/10/consultazioni-con-il-presidente-della-repubblica-per-il-nuovo-governo-92e01557-486a-43f5-b45d-57207f7f329d.html|archive-date=21 October 2022|publisher=[[RAI]]|language=it|trans-title=The Meloni government swears today at the Quirinale|postscript=. Updated as of 22 October 2022.|url-status=live}}</ref><ref name=":4">{{cite news|url=https://tg24.sky.it/politica/2022/10/21/governo-meloni-ultime-news|title=Nuovo governo, le news. Alle 10 il giuramento di Giorgia Meloni e dei ministri|date=21 October 2022|access-date=21 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021134336/https://tg24.sky.it/politica/2022/10/21/governo-meloni-ultime-news|archive-date=21 October 2022|language=it|trans-title=New government, the news. At 10 the oath of Giorgia Meloni and the ministers|postscript=. Updated as of 22 October 2022.|url-status=live|website=[[Sky TG24]]}}</ref><ref name=":5">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/world/2022/10/21/giorgia-meloni-silvio-berlusconi-italy/|title=Meloni sworn in as Italy's first female prime minister|last1=Harlan|first1=Chico|date=21 October 2022|work=[[The Washington Post]]|access-date=22 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021231732/https://www.washingtonpost.com/world/2022/10/21/giorgia-meloni-silvio-berlusconi-italy/|archive-date=21 October 2022|last2=Pitrelli|first2=Stefano|issn=0190-8286|url-status=live}}</ref> उनी प्रधानमन्त्रीको पद धारण गर्ने पहिलो महिला हुन्।<ref name=":6">{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/europe/italys-meloni-meets-president-set-become-prime-minister-2022-10-21/|title=Meloni takes charge as PM as Italy swings to the right|last1=Amante|first1=Angelo|date=21 October 2022|work=[[Reuters]]|access-date=21 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021102408/https://www.reuters.com/world/europe/italys-meloni-meets-president-set-become-prime-minister-2022-10-21/|archive-date=21 October 2022|last2=Weir|first2=Keith|url-status=live}}</ref><ref name=":7">{{cite news|url=https://abcnews.go.com/International/wireStory/presidential-palace-giorgia-meloni-forms-government-giving-italy-91866408|title=Presidential palace says Giorgia Meloni forms government, giving Italy first far-right-led coalition since World War II|date=21 October 2022|access-date=21 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221022000948/https://abcnews.go.com/International/wireStory/presidential-palace-giorgia-meloni-forms-government-giving-italy-91866408|archive-date=22 October 2022|agency=[[Associated Press]]|url-status=live|website=[[ABC News]]}}</ref><ref name=":8">{{cite news|url=https://www.france24.com/en/live-news/20221021-far-right-meloni-set-to-become-italy-s-first-woman-pm|title=Far-right Meloni set to become Italy's first woman PM|date=21 October 2022|access-date=21 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221021100236/https://www.france24.com/en/live-news/20221021-far-right-meloni-set-to-become-italy-s-first-woman-pm|archive-date=21 October 2022|publisher=[[Agence France-Presse]]|url-status=live|website=[[France 24]]}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{Prime ministers of Italy}} [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:सन् १९७७ मा जन्म]] [[श्रेणी:इटालीका प्रधानमन्त्रीहरू]] kubx31h6vgqkbj9dg6ua9euwnj2dfpo 0 131088 1361088 1266622 2026-06-10T18:32:41Z Bishaldev100 28807 /* */ 1361088 wikitext text/x-wiki '''हर्स पावर''' ( [[अङ्ग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]] : Horsepower / Horsepower (hp) सामर्थ्यको मापन गर्ने एकाइ हो। यो गैर- [[एसआइ एकाइ]] हो। हर्स पावरको धेरै मानकहरू छन् र त्यहाँ धेरै प्रकारहरू छन्। ' हर्स पावर' शब्द पहिलो पटक [[स्कटल्यान्ड|स्कटिश]] इन्जिनियर [[जेम्स वाट|जेम्स वाटले]] १८ औं शताब्दीको अन्त्यमा प्रयोग गरेका थिए। उनले [[वाष्प इन्जिन|स्टीम इन्जिन]]बाट प्राप्त शक्तिलाई घोडाको तान्न सक्ने शक्तिसँग तुलना गरेका थिए। पछि, हर्स पावर शब्द अन्य पिस्टन [[इन्जिन]] र [[टर्बाइन]], विद्युतीय मोटरहरू, र अन्य मेसिनहरूको शक्तिको लागि पनि प्रयोग गरियो। <ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/272384/horsepower Horsepower] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150429171902/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/272384/horsepower|date=29 अप्रैल 2015}}", Encyclopedia Britannica Online. Retrieved 2012-06-24.</ref> <ref>"[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/291305/International-System-of-Units-SI International System of Units" (SI)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150502192211/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/291305/International-System-of-Units-SI|date=2 मई 2015}}, Encyclopedia Britannica Online. Retrieved 2012-06-24.</ref> तर यस शब्दको परिभाषा विभिन्न क्षेत्रमा फरक थियो। हाल, धेरैजसो देशहरूमा पावर मापनको लागि '''[[वाट]]''' भनिने [[एसआइ एकाइ]] प्रयोग गरिन्छ। == हर्स पावरको वर्तमान परिभाषा == [[चित्र:Horsepower_plain.svg|दायाँ|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल| '''१ मेट्रिक हर्स पावर''' भनेको ७५ [[किलोग्राम|किलोग्रामको तौल]] १ [[सेकेन्ड|सेकेन्डमा]] १ [[मिटर]] माथि उठाउन आवश्यक पर्ने शक्ति हो।]] निम्न परिभाषाहरू व्यापक रूपमा प्रयोग गरिन्छ- {| class="wikitable" | valign="top" |[[हर्स पावर#Mechanical horsepower|Mechanical&nbsp;horsepower]]<nowiki/>hp(I) |≡ 33,000&nbsp;[[Feet-pound-force|ft-lb_f]]/min {{=}} 550&nbsp;ft·lb_f/s ≈ 17696&nbsp;lb_m·ft²/s³ {{=}} 745.69987158227&nbsp;[[Watt|W]] |- | valign="top" |[[हर्स पावर#Metric horsepower|Metric&nbsp;horsepower]]<nowiki/>hp(M) - also ''PS'', ''cv'', ''hk'', ''pk'', ''ks'' or ''ch'' |≡ 75&nbsp;[[Kilogram-force|kg_f]]·m/s ≡ 75&nbsp;kg · 9.80665&nbsp;m/s² · 1&nbsp;m/s ≡ 735.49875&nbsp;W |- |[[हर्स पावर#Electrical horsepower|Electrical&nbsp;horsepower]]<nowiki/>hp(E) |≡ 746&nbsp;W |- | valign="top" |[[हर्स पावर#Boiler horsepower|Boiler&nbsp;horsepower]]<nowiki/>hp(S) |≡ 33,475 [[BTU]]/h {{=}} 9,812.5&nbsp;W |- | valign="top" |[[हर्स पावर#Hydraulic horsepower|Hydraulic&nbsp;horsepower]] | colspan="2" |= flow rate ([[US gal]]/[[Minute|min]]) × pressure ([[Lbf/in²|psi]]) × 7/12,000 or {{=}} flow rate ([[US gal]]/[[Minute|min]]) × pressure ([[Lbf/in²|psi]]) / 1714 {{=}} 550&nbsp;ft·lb_f/s {{=}} 745.69987158227&nbsp;W |- | valign="top" |Air&nbsp;horsepower | colspan="2" |= flow rate ( cubic feet / minute) × pressure (inches water column) / 6,356 or {{=}} 550&nbsp;ft·lb_f/s {{=}} 745.69987158227&nbsp;W |} ==यो पनि हेर्नुहोस्== * शक्ति (भौतिकशास्त्र) * [[वाट]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} 4cudoq5ymxtd9p9x5kjuoie3fv4upo9 0 133349 1361148 1298330 2026-06-11T11:24:19Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन विधेयक, २०७७]] पृष्ठलाई [[नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन, २०७७]]मा सारियो 1298330 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislation |short_title = नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन, २०७७ |legislature = [[नेपालको सङ्घीय संसद|नेपालको संसद]] |image = |imagesize = 150px |imagealt = |caption = |long_title = |citation = [http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=24111 दोस्रो संशोधन] |territorial_extent = [[नेपाल]] |enacted_by = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] |date_passed = २०७७ असार ४ |enacted_by2 = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] |date_passed2 = २०७७ असार ४ |date_assented = २०७७ असार ४ |signed_by = [[विद्यादेवी भण्डारी]] |date_commenced = २०७७ असार ४<ref>{{Cite news|url=https://president.gov.np/विधेयक-प्रमाणीकरण-6/|title=विधेयक प्रमाणीकरण|date=२०७७ असार ४|work=राष्ट्रपतिको कार्यालय|access-date=२०७७ असार ४|language=np|issn=}}</ref> |date_repealed = |administered_by = |bill = नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन विधेयक, २०७७ |bill_citation = |bill_date = २०७७ असार ४ |introduced_by =[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |conf_committee_passed = |bill2 = |bill_citation2 = |bill_date2 = |introduced_by2 = |1st_reading2 = |2nd_reading2 = |3rd_reading2 = |conf_committee_passed2 = |date_conf_committee = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related_legislation = |summary = |keywords = |status = सक्रिय }}{{ढाँचा:नेपालको संविधान २०७२}} '''नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन २०७७ ले''' नेपालको [[नेपालको संविधान|संविधानको]] [[नेपालको निसानछाप|अनुसूची ३]] (निसान चिह्न)लाई परिमार्जन गरि देशको [[नेपालको निसानछाप|निसान छापमा]] प्रयोग हुने [[नेपाल|नेपालको]] नयाँ नक्सालाई कानुनी मान्यता दिएको छ। [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|नेपालको मन्त्रिपरिषद्ले]] २० मे २०२० मा नयाँ नक्सा सार्वजनिक गरेको थियो र त्यसको दुई दिनपछि संसदमा प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ghimire |first=Binod |date=13 June 2020 |title=Constitution amendment bill to update Nepal map endorsed unanimously at the Lower House |url=https://kathmandupost.com/national/2020/06/13/constitution-amendment-bill-to-update-nepal-map-endorsed-unanimously-at-the-lower-house |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614061052/https://kathmandupost.com/national/2020/06/13/constitution-amendment-bill-to-update-nepal-map-endorsed-unanimously-at-the-lower-house |archive-date=2020-06-14 |access-date=2020-06-14 |website=Kathmandu Post |language=English}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last= |first= |date=13 June 2020 |title=Nepal parliament unanimously endorses second amendment, map updated |url=http://thehimalayantimes.com/kathmandu/parliament-unanimously-endorses-second-amendment-updating-nepals-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614061112/https://thehimalayantimes.com/kathmandu/parliament-unanimously-endorses-second-amendment-updating-nepals-map/ |archive-date=2020-06-14 |access-date=2020-06-14 |website=The Himalayan Times |language=en-US}}</ref> १३ जुन २०२० मा प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओलीको]] सरकारले नेपालको संसदको तल्लो सदनमा मतदानका लागि प्रस्ताव राखेको थिएँ। २५८ मतमा सर्वसम्मत बाट नै यो विधेयक पारित भएको थियो।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> १८ जुन २०२० मा, माथिल्लो सदनले सर्वसम्मतिले विधेयक पारित गरेपछि राष्ट्रपति [[विद्यादेवी भण्डारी|विद्यादेवी भण्डारीले]] विधेयकमा हस्ताक्षर गरिन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/nepals-parliament-passes-constitution-amendment-bill-to-update-map-incorporating-indian-territories/article31858573.ece|title=Nepal’s new map now part of Constitution|last=Bhattacherjee|first=Kallol|date=2020-06-18|work=The Hindu|access-date=2020-06-27|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> नयाँ नक्सामा लिम्पियाधुरा, [[लिपुलेक भञ्ज्याङ|लिपुलेक]] र [[कालापानी|कालापानीलाई]] नेपालको भूभाग समेटिएको छ।<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/nepal-parliaments-lower-house-unanimously-passes-bill-to-redraw-political-map/article31821242.ece|title=Nepal passes amendment on new map|last=Bhattacharjee|first=Kallol|date=2020-06-13|work=The Hindu|access-date=2020-06-14|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=13 June 2020 |title=Nepal seeks talks with India as its lower House approves amendment proposal on controversial new map |url=https://www.aninews.in/news/world/asia/nepal-seeks-talks-with-india-as-its-lower-house-approves-amendment-proposal-on-controversial-new-map20200613231800/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614061055/https://www.aninews.in/news/world/asia/nepal-seeks-talks-with-india-as-its-lower-house-approves-amendment-proposal-on-controversial-new-map20200613231800/ |archive-date=2020-06-14 |access-date=2020-06-14 |website=ANI News |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200614061055/https://www.aninews.in/news/world/asia/nepal-seeks-talks-with-india-as-its-lower-house-approves-amendment-proposal-on-controversial-new-map20200613231800/ |date=2020-06-14 }}</ref> नेपालले [[सुगौली सन्धि|सुगौली सन्धिअनुसार]] उक्त क्षेत्र दाबी गर्दै सन् १९५० को दशकमा भारतले सो क्षेत्रमा सेना परिचालन गर्न अनुमति दिएको दाबी गरे पनि त्यसयता भारतले फिर्ता त्यस क्षेत्र नेपाललाई फिर्ता गर्न अस्वीकार गरेको छ।<ref name=":3">{{Cite web |last=Giri |first=Anil |date=4 November 2019 |title=India’s new political map places disputed territory of Kalapani inside its own borders |url=https://kathmandupost.com/national-security/2019/11/04/india-s-new-political-map-places-disputed-territory-of-kalapani-inside-its-own-borders |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105163956/https://kathmandupost.com/national-security/2019/11/04/india-s-new-political-map-places-disputed-territory-of-kalapani-inside-its-own-borders |archive-date=2019-11-05 |access-date=2020-06-27 |website=Kathmandu Post |language=English}}</ref><ref name=":2" /> यो कदम पनि भारतले लिपुलेक हुँदै चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र|तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको]] [[मानसरोवर|मानसरोवर तालसम्म]] सडक खोलेको दिन पछि भएको थियो।<ref name=":0"/> नोभेम्बर २०१९ मा भारतले नयाँ नक्सा जारी गरेको थियो जसमा नेपालको विवादित क्षेत्र कालापानीलाई भारतीय भूमि देखाइएको थियो।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Tandan |first=Promod |date=25 June 2020 |title=Nepal is caught in the middle of India-China border tensions |url=http://theconversation.com/nepal-is-caught-in-the-middle-of-india-china-border-tensions-140671 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625225608/https://theconversation.com/nepal-is-caught-in-the-middle-of-india-china-border-tensions-140671 |archive-date=2020-06-25 |access-date=2020-06-27 |website=The Conversation |language=en}}</ref> नक्साले नेपालका उक्त क्षेत्रहरूलाई [[उत्तराखण्ड|उत्तराखण्डको]] भागको रूपमा देखाएको थियो।<ref name=":2" /> ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[नेपालको संविधानको पहिलो संशोधन विधेयक, २०७२]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको संविधान २०७२]] mtd2f8w4ffj8tqwogoqmcytmhrv91ks 1361150 1361148 2026-06-11T11:24:34Z Bishaldev100 28807 /* यो पनि हेर्नुहोस् */ 1361150 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislation |short_title = नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन, २०७७ |legislature = [[नेपालको सङ्घीय संसद|नेपालको संसद]] |image = |imagesize = 150px |imagealt = |caption = |long_title = |citation = [http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=24111 दोस्रो संशोधन] |territorial_extent = [[नेपाल]] |enacted_by = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]] |date_passed = २०७७ असार ४ |enacted_by2 = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]] |date_passed2 = २०७७ असार ४ |date_assented = २०७७ असार ४ |signed_by = [[विद्यादेवी भण्डारी]] |date_commenced = २०७७ असार ४<ref>{{Cite news|url=https://president.gov.np/विधेयक-प्रमाणीकरण-6/|title=विधेयक प्रमाणीकरण|date=२०७७ असार ४|work=राष्ट्रपतिको कार्यालय|access-date=२०७७ असार ४|language=np|issn=}}</ref> |date_repealed = |administered_by = |bill = नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन विधेयक, २०७७ |bill_citation = |bill_date = २०७७ असार ४ |introduced_by =[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]] |1st_reading = |2nd_reading = |3rd_reading = |conf_committee_passed = |bill2 = |bill_citation2 = |bill_date2 = |introduced_by2 = |1st_reading2 = |2nd_reading2 = |3rd_reading2 = |conf_committee_passed2 = |date_conf_committee = |white_paper = |committee_report = |amendments = |repeals = |related_legislation = |summary = |keywords = |status = सक्रिय }}{{ढाँचा:नेपालको संविधान २०७२}} '''नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन २०७७ ले''' नेपालको [[नेपालको संविधान|संविधानको]] [[नेपालको निसानछाप|अनुसूची ३]] (निसान चिह्न)लाई परिमार्जन गरि देशको [[नेपालको निसानछाप|निसान छापमा]] प्रयोग हुने [[नेपाल|नेपालको]] नयाँ नक्सालाई कानुनी मान्यता दिएको छ। [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्|नेपालको मन्त्रिपरिषद्ले]] २० मे २०२० मा नयाँ नक्सा सार्वजनिक गरेको थियो र त्यसको दुई दिनपछि संसदमा प्रस्तुत गरिएको थियो।<ref name=":0">{{Cite web |last=Ghimire |first=Binod |date=13 June 2020 |title=Constitution amendment bill to update Nepal map endorsed unanimously at the Lower House |url=https://kathmandupost.com/national/2020/06/13/constitution-amendment-bill-to-update-nepal-map-endorsed-unanimously-at-the-lower-house |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614061052/https://kathmandupost.com/national/2020/06/13/constitution-amendment-bill-to-update-nepal-map-endorsed-unanimously-at-the-lower-house |archive-date=2020-06-14 |access-date=2020-06-14 |website=Kathmandu Post |language=English}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last= |first= |date=13 June 2020 |title=Nepal parliament unanimously endorses second amendment, map updated |url=http://thehimalayantimes.com/kathmandu/parliament-unanimously-endorses-second-amendment-updating-nepals-map/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614061112/https://thehimalayantimes.com/kathmandu/parliament-unanimously-endorses-second-amendment-updating-nepals-map/ |archive-date=2020-06-14 |access-date=2020-06-14 |website=The Himalayan Times |language=en-US}}</ref> १३ जुन २०२० मा प्रधानमन्त्री [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओलीको]] सरकारले नेपालको संसदको तल्लो सदनमा मतदानका लागि प्रस्ताव राखेको थिएँ। २५८ मतमा सर्वसम्मत बाट नै यो विधेयक पारित भएको थियो।<ref name=":0" /><ref name=":1" /> १८ जुन २०२० मा, माथिल्लो सदनले सर्वसम्मतिले विधेयक पारित गरेपछि राष्ट्रपति [[विद्यादेवी भण्डारी|विद्यादेवी भण्डारीले]] विधेयकमा हस्ताक्षर गरिन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/nepals-parliament-passes-constitution-amendment-bill-to-update-map-incorporating-indian-territories/article31858573.ece|title=Nepal’s new map now part of Constitution|last=Bhattacherjee|first=Kallol|date=2020-06-18|work=The Hindu|access-date=2020-06-27|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> नयाँ नक्सामा लिम्पियाधुरा, [[लिपुलेक भञ्ज्याङ|लिपुलेक]] र [[कालापानी|कालापानीलाई]] नेपालको भूभाग समेटिएको छ।<ref name=":2">{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/international/nepal-parliaments-lower-house-unanimously-passes-bill-to-redraw-political-map/article31821242.ece|title=Nepal passes amendment on new map|last=Bhattacharjee|first=Kallol|date=2020-06-13|work=The Hindu|access-date=2020-06-14|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref><ref>{{Cite web |last= |first= |date=13 June 2020 |title=Nepal seeks talks with India as its lower House approves amendment proposal on controversial new map |url=https://www.aninews.in/news/world/asia/nepal-seeks-talks-with-india-as-its-lower-house-approves-amendment-proposal-on-controversial-new-map20200613231800/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200614061055/https://www.aninews.in/news/world/asia/nepal-seeks-talks-with-india-as-its-lower-house-approves-amendment-proposal-on-controversial-new-map20200613231800/ |archive-date=2020-06-14 |access-date=2020-06-14 |website=ANI News |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200614061055/https://www.aninews.in/news/world/asia/nepal-seeks-talks-with-india-as-its-lower-house-approves-amendment-proposal-on-controversial-new-map20200613231800/ |date=2020-06-14 }}</ref> नेपालले [[सुगौली सन्धि|सुगौली सन्धिअनुसार]] उक्त क्षेत्र दाबी गर्दै सन् १९५० को दशकमा भारतले सो क्षेत्रमा सेना परिचालन गर्न अनुमति दिएको दाबी गरे पनि त्यसयता भारतले फिर्ता त्यस क्षेत्र नेपाललाई फिर्ता गर्न अस्वीकार गरेको छ।<ref name=":3">{{Cite web |last=Giri |first=Anil |date=4 November 2019 |title=India’s new political map places disputed territory of Kalapani inside its own borders |url=https://kathmandupost.com/national-security/2019/11/04/india-s-new-political-map-places-disputed-territory-of-kalapani-inside-its-own-borders |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20191105163956/https://kathmandupost.com/national-security/2019/11/04/india-s-new-political-map-places-disputed-territory-of-kalapani-inside-its-own-borders |archive-date=2019-11-05 |access-date=2020-06-27 |website=Kathmandu Post |language=English}}</ref><ref name=":2" /> यो कदम पनि भारतले लिपुलेक हुँदै चीनको [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र|तिब्बत स्वायत्त क्षेत्रको]] [[मानसरोवर|मानसरोवर तालसम्म]] सडक खोलेको दिन पछि भएको थियो।<ref name=":0"/> नोभेम्बर २०१९ मा भारतले नयाँ नक्सा जारी गरेको थियो जसमा नेपालको विवादित क्षेत्र कालापानीलाई भारतीय भूमि देखाइएको थियो।<ref name=":3" /><ref>{{Cite web |last=Tandan |first=Promod |date=25 June 2020 |title=Nepal is caught in the middle of India-China border tensions |url=http://theconversation.com/nepal-is-caught-in-the-middle-of-india-china-border-tensions-140671 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200625225608/https://theconversation.com/nepal-is-caught-in-the-middle-of-india-china-border-tensions-140671 |archive-date=2020-06-25 |access-date=2020-06-27 |website=The Conversation |language=en}}</ref> नक्साले नेपालका उक्त क्षेत्रहरूलाई [[उत्तराखण्ड|उत्तराखण्डको]] भागको रूपमा देखाएको थियो।<ref name=":2" /> ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[नेपालको संविधानको पहिलो संशोधन, २०७२]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:नेपालको संविधान २०७२]] fg1nws4arma38jjjv350mahf65mzx59 0 134184 1361113 1219951 2026-06-11T05:23:45Z Bishaldev100 28807 1361113 wikitext text/x-wiki [[चित्र:IMF advanced economies and UN least developed countries.svg|thumb|upright=1.5|<!-- Map is up to date, despite the file name. --> {{legend|#00b9fa|[[विकसित देश|विकसित देश वा सहरहरू]]}} {{legend|#ffb219|[[विकासशील देश|विकासशील देशहरू]]}} {{legend|#ff562f|[[अल्पविकसित देश|अल्पविकसित देशहरू]]}} {{legend|#b9b9b9|जानकारी उपलब्ध छैन}}]] '''विकासशील देश''' त्यस्तो [[सार्वभौम राज्य]] हो जसको औद्योगिक बिकासको आधार र [[मानव विकास सूचकाङ्क]] अन्य देशहरूको तुलनामा कम हुन्छ। यद्यपि, यो परिभाषालाई [[विश्वव्यापीकरण|विश्वव्यापी]] रूपमा सहमत छैन। यो श्रेणीमा कुन देशहरू फिट हुन्छन् भन्नेमा पनि कुनै स्पष्ट सम्झौता छैन।<ref name=":5">{{cite web |date=16 November 2015 |title=Should we continue to use the term "developing world"? |url=https://blogs.worldbank.org/opendata/should-we-continue-use-term-developing-world |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230211131900/https://blogs.worldbank.org/opendata/should-we-continue-use-term-developing-world |archive-date=11 February 2023 |access-date=5 March 2020 |website=World Bank blogs}}</ref> [[विश्व बैङ्क]]ले प्रतिव्यक्ति सकल राष्ट्रिय आयको आधारमा विश्वका अर्थतन्त्रहरूलाई चार समूहमा वर्गीकरण गर्दछ: उच्च, उच्च-मध्यम, निम्न-मध्यम र न्यून आय भएका देशहरू। [[अल्पविकसित देश|अल्पविकसित देशहरू]], भूपरिवेष्ठित विकासशील देशहरू र साना टापुहरू विकासशील राष्ट्रहरू सबै विकासशील देशहरूका उप-समूहहरू हुन्।<ref name="UN">{{cite web |title=Composition of macro geographical (continental) region |url=http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#ftnc |archive-url=https://web.archive.org/web/20100306024500/http://unstats.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm |archive-date=6 March 2010 |publisher=United Nation s}}</ref> विकासशील देशहरू प्रायः तिनीहरूको इतिहास वा भूगोलको कारणले गर्दा केही विशेषताहरू समान हुन्छन्। उदाहरणका लागि, तिनीहरूसँग सामान्यतया: सुरक्षित पिउने पानी, सरसफाइ र स्वच्छता, ऊर्जा गरीबी, उच्च स्तरको [[प्रदूषण]] (जस्तै [[वायु प्रदूषण]], फोहोर, [[जल प्रदूषण|पानी प्रदूषण]], खुला दिसा), उष्णकटिबंधीय र संक्रामक रोगहरू भएका मानिसहरूको उच्च अनुपातमा पहुँचको कम स्तर (उपेक्षित उष्णकटिबंधीय रोगहरू), अधिक सडक ट्राफिक दुर्घटनाहरू, र सामान्यतया कमजोर गुणस्तर पूर्वाधार।<ref name=":11">{{cite journal |last1=Alhaji |first1=Mohammed M. |last2=Alam |first2=Sartaj |date=21 March 2019 |title=Health Policy and System Research in Global South: Bridging the Gap through Citizen Participation |url=http://ejournalsystem.net/index.php/jpmi/article/view/2474 |url-status=dead |journal=Journal of Postgraduate Medical Institute |volume=33 |issue=1 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220628094209/http://ejournalsystem.net/index.php/jpmi/article/view/2474 |archive-date=28 June 2022 |access-date=23 September 2020 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220628094209/http://ejournalsystem.net/index.php/jpmi/article/view/2474 |date=28 June 2022 }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:मानव भूगोल]] cckif5g9h5cdet8392ziwk6jyzg8sz5 0 137209 1361086 1271400 2026-06-10T18:29:54Z Bishaldev100 28807 /* */ 1361086 wikitext text/x-wiki {{Electromagnetism}}{{Infobox Unit | bgcolour = | name = वाट | image = | caption = | standard = [[अन्तर्राष्ट्रीय मात्रक प्रणाली|SI]] | quantity = [[दक्षता]] | symbol = W | namedafter = [[जेम्स वाट]] | units1 = [[SI base unit]]s | inunits1 = 1 [[kilogram|kg]]&sdot;[[metre|m]]²&sdot;[[second|s]]⁻³ | units2 = [[CGS unit]]s | inunits2 = {{val|e=7|u=[[erg]]⋅[[second|s]]⁻¹}} | units3 = [[English Engineering Units]] | inunits3 = {{cvt|1|W|ftlbf/s|sigfig=7|disp=out}} = {{cvt|1|W|hp|sigfig=7|disp=out}} }} '''वाट''' (संकेत : '''W''' ) [[अन्तर्राष्ट्रीय मात्रक प्रणाली|एकाइहरूको अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली (SI)]] मा सामर्थ्य वा रेडियन्ट फ्लक्सको एकाइ हो। १ वाट १ जूल प्रति [[सेकेन्ड]] वा १ kg⋅m ² ⋅s ⁻³ बराबर हुन्छ। <ref>{{Cite report|last1=Newell|first1=David B|last2=Tiesinga|first2=Eite|title=The international system of units (SI)|publisher=National Institute of Standards and Technology|year=2019|url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/SpecialPublications/NIST.SP.330-2019.pdf}} §2.3.4, Table 4.</ref> <ref>{{Cite book|title=Comprehensive energy systems. Vol 1: Energy fundamentals}}</ref> यो [[कार्य (भौतिकशास्त्र)|ऊर्जा रुपान्तरण]] दर मापन गर्न प्रयोग गरिन्छ। वाटको नाम १८ औं शताब्दीका स्कटिश [[आविष्कार|आविष्कारक]], [[मेकानिकल इन्जिनियरिङ|मेकानिकल इन्जिनियर]], र रसायनशास्त्री [[जेम्स वाट]] (१७३६–१८१९), को सम्मानमा राखिएको हो जसले १७७६ मा आफ्नै स्टीम इन्जिनले न्यूकोमेन इन्जिनलाई सुधारेका थिए। वाटको आविष्कार [[औद्योगिक क्रान्ति|औद्योगिक क्रान्तिको]] लागि आधारशिला थियो। == परिभाषा == १ वाट सामर्थ्य ([[कार्य (भौतिकशास्त्र)|कार्य]]को दर) भनेको कुनै वस्तुलाई एक [[न्युटन (एकाई)|न्युटनको]] विपरित [[बल]]को विरुद्धमा एक मिटर प्रति सेकेन्ड स्थिर वेग कायम गर्न आवश्यक सामर्थ्य हो ।<math display="block">\mathrm{1 ~ W = 1 ~ J {/} s = 1 ~ N {\cdot} m {/} s = 1 ~ kg {\cdot} m^2 {\cdot} s^{-3}}.</math>विद्युत चुम्बकत्वको सन्दर्भमा, एक वाट भनेको एक भोल्ट (V) को विद्युतीय सम्भावित भिन्नतामा एक [[एम्पियर|एम्पीयर]] (A) को प्रवाह हुँदा विद्युतीय कार्य सम्पन्न हुने दर हो, जसको अर्थ वाट भोल्ट-एम्पीयरको बराबर हुन्छ। पछिल्लो एकाइ, तथापि, विद्युतीय सर्किटको वास्तविक शक्तिबाट फरक मात्राको लागि प्रयोग गरिन्छ)।<math display="block">\mathrm{1 ~ W = 1 ~ V \times 1 ~ A}.</math>माथिको समीकरण र [[ओहमको नियम]] प्रयोग गरेर वाटको लागि दुई अतिरिक्त एकाइ रूपान्तरणहरू फेला पार्न सकिन्छ।<math display="block">\mathrm{1 ~ W = 1 ~ V^2 / \Omega = 1 ~ A^2 {\cdot} \Omega},</math>जहाँ ओहम ( <math>\Omega</math> ) विद्युतीय प्रतिरोधको [[एस आई तत्जन्य एकाइ|SI व्युत्पन्न एकाई]] हो। === उदाहरणहरू === * १०० &nbsp;किलोग्राम पिण्ड मास भएको व्यक्ति ५ सेकेन्डमा ३ मिटर अग्लो भर्याङ चढ्दा करिब ६०० वाटको दरले काम गरिरहेको छ । । {{Efn-lr|The energy in climbing the stairs is given by {{mvar|mgh}}. Setting {{math|''m'' {{=}} 100 kg}}, {{math|''g'' {{=}} 9.8 m/s²}} and {{math|''h'' {{=}} 3 m}} gives 2940&nbsp;J. Dividing this by the time taken (5&nbsp;s) gives a power of 588&nbsp;W.}} * == उत्पत्ति र अन्तर्राष्ट्रीय मात्रक प्रणालीमा स्वीकार == वाटको नाम स्कटिश आविष्कारक [[जेम्स वाट]]को नाममा राखिएको हो। <ref name="Klein">{{Cite book|location=New York|title=The Science of measurement: A historical survey|page=239}}</ref> एकाइको नाम सी. विलियम सिमेन्सले १८८२ अगस्ट मा ब्रिटिस एसोसिएसन फर द एडभान्समेन्ट अफ साइन्सको ५२ औं सम्मेलनको अध्यक्षको सम्बोधनमा प्रस्ताव गरेका थिए। <ref name="Siemens">{{Cite encyclopedia|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95237#page/85/mode/1up|title=Address by C. William Siemens|pages=1–33|encyclopedia=Report of the Fifty-Second meeting of the British Association for the Advancement of Science|location=London|publisher=John Murray|year=1883|volume=52}}</ref> एकाइहरूको व्यावहारिक प्रणालीमा एकाइहरू प्रमुख भौतिकशास्त्रीहरूको नामबाट राखिएको उल्लेख गर्दै, सिमेन्स (Siemens )ले शक्तिको एकाइको लागि ''वाट'' उपयुक्त नाम हुन सक्छ भन्ने प्रस्ताव गरे। <ref>Siemens supported his proposal by asserting that Watt was the first who "had a clear physical conception of power, and gave a rational method for measuring it." [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95237#page/90/mode/1up "Siemens, 1883, p. 6"]</ref> सिमेन्सले व्यावहारिक एकाइहरूको विद्यमान प्रणाली भित्रको एकाइलाई "भोल्टको सम्भाव्यताको भिन्नता मार्फत [[एम्पियर|एम्पियरको]] करेन्टद्वारा अभिप्रेरित शक्ति" भनेर परिभाषित गरेको छ। <ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/95237#page/89/mode/1up "Siemens", 1883, p. 5"]</ref> == गुणन == {{SI गुणक |unit=वाट |symbol=W |note=सामान्य गुणक मोटे अक्षरों में हैं |m=|k=|mc=|M=|n=|G=|p=|T= }} : किलोवाट सामान्यतया [[इन्जिन|इन्जिनको]] आउटपुट पावर र [[विद्युतीय मोटर]], औजार, मेसिन र हीटरको शक्ति मापन गर्न प्रयोग गरिन्छ। यो प्रसारण रेडियो र टेलिभिजन ट्रान्समिटरहरूको [[विद्युतचुम्बकीय विकिरण|विद्युत चुम्बकीय]] पावर आउटपुट अभिव्यक्त गर्न प्रयोग गरिने साझा एकाइ पनि हो।{{Paragraph break}} एक किलोवाट लगभग १.३४ [[हर्स पावर]] बराबर हुन्छ। एउटा हिटिङ कोइल भएको सानो इलेक्ट्रिक हीटरले १ किलोवाट प्रयोग गर्न सक्छ। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा एक घरपरिवारको औसत बिजुली खपत लगभग १ किलोवाट छ। {{Efn-lr|Average household electric power consumption is 1.19&nbsp;kW in the US, 0.53&nbsp;kW in the UK. In India it is 0.13&nbsp;kW (urban) and 0.03&nbsp;kW (rural) – computed from GJ figures quoted by Nakagami, Murakoshi and Iwafune.<ref>{{cite conference |conference = ACEEE Summer Study on Energy Efficiency in Buildings |year = 2008 |conference-url = http://aceee.org/conferences/2008/ssb |publisher = American Council for an Energy-Efficient Economy |location = [[Pacific Grove, California]] |title = International Comparison of Household Energy Consumption and Its Indicator |url = http://www.aceee.org/files/proceedings/2008/data/papers/8_24.pdf |first1 = Hidetoshi |last1 = Nakagami |first2 = Chiharu |last2 = Murakoshi |first3 = Yumiko |last3 = Iwafune |at = Figure 3. Energy Consumption per Household by Fuel Type. 8:214–8:224 |access-date = 14 February 2013 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150109012214/http://www.aceee.org/files/proceedings/2008/data/papers/8_24.pdf |archive-date = 9 January 2015 }}</ref>}}{{Paragraph break}} पृथ्वीको १ वर्ग मिटरको सतह क्षेत्रले (मध्य दिनमा, [[भूमध्यरेखा|भूमध्य रेखा]]को नजिक) सामान्यतया सूर्यबाट लगभग एक किलोवाट [[सूर्य]]को किरण ( सौर विकिरण ) प्राप्त गर्दछ । <ref>Elena Papadopoulou, ''Photovoltaic Industrial Systems: An Environmental Approach'', Springer 2011 {{ISBN|3642163017}}, p.153</ref> ; <span id="Megawatt">मेगावाट</span> : ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{notelist}} [[श्रेणी:एसआइ एकाइ]] 9ojrnnh0oj5iwezvvbvfwixjvfjbl6e 1361087 1361086 2026-06-10T18:30:36Z Bishaldev100 28807 /* */ 1361087 wikitext text/x-wiki {{Electromagnetism}}{{Infobox Unit | bgcolour = | name = वाट | image = | caption = | standard = [[अन्तर्राष्ट्रीय मात्रक प्रणाली|SI]] | quantity = [[सामर्थ्य]] | symbol = W | namedafter = [[जेम्स वाट]] | units1 = [[SI base unit]]s | inunits1 = 1 [[kilogram|kg]]&sdot;[[metre|m]]²&sdot;[[second|s]]⁻³ | units2 = [[CGS unit]]s | inunits2 = {{val|e=7|u=[[erg]]⋅[[second|s]]⁻¹}} | units3 = [[English Engineering Units]] | inunits3 = {{cvt|1|W|ftlbf/s|sigfig=7|disp=out}} = {{cvt|1|W|hp|sigfig=7|disp=out}} }} '''वाट''' (संकेत : '''W''' ) [[अन्तर्राष्ट्रीय मात्रक प्रणाली|एकाइहरूको अन्तर्राष्ट्रिय प्रणाली (SI)]] मा सामर्थ्य वा रेडियन्ट फ्लक्सको एकाइ हो। १ वाट १ जूल प्रति [[सेकेन्ड]] वा १ kg⋅m ² ⋅s ⁻³ बराबर हुन्छ। <ref>{{Cite report|last1=Newell|first1=David B|last2=Tiesinga|first2=Eite|title=The international system of units (SI)|publisher=National Institute of Standards and Technology|year=2019|url=https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/SpecialPublications/NIST.SP.330-2019.pdf}} §2.3.4, Table 4.</ref> <ref>{{Cite book|title=Comprehensive energy systems. Vol 1: Energy fundamentals}}</ref> यो [[कार्य (भौतिकशास्त्र)|ऊर्जा रुपान्तरण]] दर मापन गर्न प्रयोग गरिन्छ। वाटको नाम १८ औं शताब्दीका स्कटिश [[आविष्कार|आविष्कारक]], [[मेकानिकल इन्जिनियरिङ|मेकानिकल इन्जिनियर]], र रसायनशास्त्री [[जेम्स वाट]] (१७३६–१८१९), को सम्मानमा राखिएको हो जसले १७७६ मा आफ्नै स्टीम इन्जिनले न्यूकोमेन इन्जिनलाई सुधारेका थिए। वाटको आविष्कार [[औद्योगिक क्रान्ति|औद्योगिक क्रान्तिको]] लागि आधारशिला थियो। == परिभाषा == १ वाट सामर्थ्य ([[कार्य (भौतिकशास्त्र)|कार्य]]को दर) भनेको कुनै वस्तुलाई एक [[न्युटन (एकाई)|न्युटनको]] विपरित [[बल]]को विरुद्धमा एक मिटर प्रति सेकेन्ड स्थिर वेग कायम गर्न आवश्यक सामर्थ्य हो ।<math display="block">\mathrm{1 ~ W = 1 ~ J {/} s = 1 ~ N {\cdot} m {/} s = 1 ~ kg {\cdot} m^2 {\cdot} s^{-3}}.</math>विद्युत चुम्बकत्वको सन्दर्भमा, एक वाट भनेको एक भोल्ट (V) को विद्युतीय सम्भावित भिन्नतामा एक [[एम्पियर|एम्पीयर]] (A) को प्रवाह हुँदा विद्युतीय कार्य सम्पन्न हुने दर हो, जसको अर्थ वाट भोल्ट-एम्पीयरको बराबर हुन्छ। पछिल्लो एकाइ, तथापि, विद्युतीय सर्किटको वास्तविक शक्तिबाट फरक मात्राको लागि प्रयोग गरिन्छ)।<math display="block">\mathrm{1 ~ W = 1 ~ V \times 1 ~ A}.</math>माथिको समीकरण र [[ओहमको नियम]] प्रयोग गरेर वाटको लागि दुई अतिरिक्त एकाइ रूपान्तरणहरू फेला पार्न सकिन्छ।<math display="block">\mathrm{1 ~ W = 1 ~ V^2 / \Omega = 1 ~ A^2 {\cdot} \Omega},</math>जहाँ ओहम ( <math>\Omega</math> ) विद्युतीय प्रतिरोधको [[एस आई तत्जन्य एकाइ|SI व्युत्पन्न एकाई]] हो। === उदाहरणहरू === * १०० &nbsp;किलोग्राम पिण्ड मास भएको व्यक्ति ५ सेकेन्डमा ३ मिटर अग्लो भर्याङ चढ्दा करिब ६०० वाटको दरले काम गरिरहेको छ । । {{Efn-lr|The energy in climbing the stairs is given by {{mvar|mgh}}. Setting {{math|''m'' {{=}} 100 kg}}, {{math|''g'' {{=}} 9.8 m/s²}} and {{math|''h'' {{=}} 3 m}} gives 2940&nbsp;J. Dividing this by the time taken (5&nbsp;s) gives a power of 588&nbsp;W.}} * == उत्पत्ति र अन्तर्राष्ट्रीय मात्रक प्रणालीमा स्वीकार == वाटको नाम स्कटिश आविष्कारक [[जेम्स वाट]]को नाममा राखिएको हो। <ref name="Klein">{{Cite book|location=New York|title=The Science of measurement: A historical survey|page=239}}</ref> एकाइको नाम सी. विलियम सिमेन्सले १८८२ अगस्ट मा ब्रिटिस एसोसिएसन फर द एडभान्समेन्ट अफ साइन्सको ५२ औं सम्मेलनको अध्यक्षको सम्बोधनमा प्रस्ताव गरेका थिए। <ref name="Siemens">{{Cite encyclopedia|url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/95237#page/85/mode/1up|title=Address by C. William Siemens|pages=1–33|encyclopedia=Report of the Fifty-Second meeting of the British Association for the Advancement of Science|location=London|publisher=John Murray|year=1883|volume=52}}</ref> एकाइहरूको व्यावहारिक प्रणालीमा एकाइहरू प्रमुख भौतिकशास्त्रीहरूको नामबाट राखिएको उल्लेख गर्दै, सिमेन्स (Siemens )ले शक्तिको एकाइको लागि ''वाट'' उपयुक्त नाम हुन सक्छ भन्ने प्रस्ताव गरे। <ref>Siemens supported his proposal by asserting that Watt was the first who "had a clear physical conception of power, and gave a rational method for measuring it." [https://www.biodiversitylibrary.org/item/95237#page/90/mode/1up "Siemens, 1883, p. 6"]</ref> सिमेन्सले व्यावहारिक एकाइहरूको विद्यमान प्रणाली भित्रको एकाइलाई "भोल्टको सम्भाव्यताको भिन्नता मार्फत [[एम्पियर|एम्पियरको]] करेन्टद्वारा अभिप्रेरित शक्ति" भनेर परिभाषित गरेको छ। <ref>[https://www.biodiversitylibrary.org/item/95237#page/89/mode/1up "Siemens", 1883, p. 5"]</ref> == गुणन == {{SI गुणक |unit=वाट |symbol=W |note=सामान्य गुणक मोटे अक्षरों में हैं |m=|k=|mc=|M=|n=|G=|p=|T= }} : किलोवाट सामान्यतया [[इन्जिन|इन्जिनको]] आउटपुट पावर र [[विद्युतीय मोटर]], औजार, मेसिन र हीटरको शक्ति मापन गर्न प्रयोग गरिन्छ। यो प्रसारण रेडियो र टेलिभिजन ट्रान्समिटरहरूको [[विद्युतचुम्बकीय विकिरण|विद्युत चुम्बकीय]] पावर आउटपुट अभिव्यक्त गर्न प्रयोग गरिने साझा एकाइ पनि हो।{{Paragraph break}} एक किलोवाट लगभग १.३४ [[हर्स पावर]] बराबर हुन्छ। एउटा हिटिङ कोइल भएको सानो इलेक्ट्रिक हीटरले १ किलोवाट प्रयोग गर्न सक्छ। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]मा एक घरपरिवारको औसत बिजुली खपत लगभग १ किलोवाट छ। {{Efn-lr|Average household electric power consumption is 1.19&nbsp;kW in the US, 0.53&nbsp;kW in the UK. In India it is 0.13&nbsp;kW (urban) and 0.03&nbsp;kW (rural) – computed from GJ figures quoted by Nakagami, Murakoshi and Iwafune.<ref>{{cite conference |conference = ACEEE Summer Study on Energy Efficiency in Buildings |year = 2008 |conference-url = http://aceee.org/conferences/2008/ssb |publisher = American Council for an Energy-Efficient Economy |location = [[Pacific Grove, California]] |title = International Comparison of Household Energy Consumption and Its Indicator |url = http://www.aceee.org/files/proceedings/2008/data/papers/8_24.pdf |first1 = Hidetoshi |last1 = Nakagami |first2 = Chiharu |last2 = Murakoshi |first3 = Yumiko |last3 = Iwafune |at = Figure 3. Energy Consumption per Household by Fuel Type. 8:214–8:224 |access-date = 14 February 2013 |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20150109012214/http://www.aceee.org/files/proceedings/2008/data/papers/8_24.pdf |archive-date = 9 January 2015 }}</ref>}}{{Paragraph break}} पृथ्वीको १ वर्ग मिटरको सतह क्षेत्रले (मध्य दिनमा, [[भूमध्यरेखा|भूमध्य रेखा]]को नजिक) सामान्यतया सूर्यबाट लगभग एक किलोवाट [[सूर्य]]को किरण ( सौर विकिरण ) प्राप्त गर्दछ । <ref>Elena Papadopoulou, ''Photovoltaic Industrial Systems: An Environmental Approach'', Springer 2011 {{ISBN|3642163017}}, p.153</ref> ; <span id="Megawatt">मेगावाट</span> : ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{notelist}} [[श्रेणी:एसआइ एकाइ]] kr1hzg6e7c4qjh0ox1sg92sztzyqv89 0 140864 1361111 1238640 2026-06-11T05:22:40Z Bishaldev100 28807 1361111 wikitext text/x-wiki [[चित्र:A_bridge_over_the_Bagmati_River,_Kathmandu_District,_Nepal_(2023).jpg|अङ्गुठाकार|काठमाडौँको [[बागमती नदी|बागमती]] धुवाँ र फोहोरको ढिस्कनको रूपमा देखिने प्रदूषित हावा]] '''नेपालका वातावरणीय समस्याहरू'''मा वन विनाश, जलवायु परिवर्तन, ऊर्जा र प्रजाति संरक्षण जस्ता धेरै मुद्दाहरू समावेश छन्। यी मध्ये धेरै समस्याहरू प्रमुख वातावरणीय नियमन बिना द्रुत औद्योगिकीकरणले उत्पन्न गरेको छ।<ref>{{Cite journal |last=Gautam |first=R. |last2=Herat |first2=S. |date=2000-06-01 |title=Environmental issues in Nepal and solving them using the cleaner production approach |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0959652600000068 |journal=Journal of Cleaner Production |language=en |volume=8 |issue=3 |pages=225–232 |doi=10.1016/S0959-6526(00)00006-8 |issn=0959-6526}}</ref> == जैविक विविधता == {{मुख्य|नेपालमा जलवायु परिवर्तन}} उच्च उत्पादन दिने प्रजातिको प्रयोग, प्राकृतिक वासस्थानको विनाश, अतिचारण, भूमिको विभाजन, कृषिको व्यावसायीकरण र आधुनिक उच्च उत्पादन दिने प्रजातिहरूको विस्तार, [[कीटनाशक]] अन्धाधुन्ध प्रयोग, [[जनसङ्ख्या वृद्धि]] र [[सहरीकरण]], र किसानको प्राथमिकताहरूमा परिवर्तनका कारण कृषि-जैव विविधता खतरामा छ। जैविक विविधताको क्षतिको थप कारकहरूमा [[पहिरो|भूस्खलन]] र [[भू-क्षय|माटोको क्षरण]], [[प्रदूषण]], आगो, अत्यधिक चराई, अवैध व्यापार, सिकार र तस्करी समावेश छन्। गैर-काठका वनहरू वन विनाश, बासस्थानको क्षरण र अस्थिर फसलका कारण खतरामा छन्। केही संरक्षित क्षेत्रहरूका लागि प्रमुख खतराहरू वर्षभरि चराउने, उच्च मूल्यका उत्पादनहरूका लागि अवैध शिकार, अवैध काठ काट्ने र अस्थिर पर्यटन हुन्। पर्वतमाला विशाल चराउने दबाबबाट ग्रस्त छन् र [[सिमसार|आर्द्रभूमि आवास]] अतिक्रमण, आर्द्रभूमि स्रोतहरूको अस्थिर फसल, [[प्रदूषण|औद्योगिक प्रदूषण]], कृषि प्रवाह, आर्द्रभूमि इकोसिस्टममा विदेशी र [[आक्रामक प्रजाति|आक्रामक प्रजातिहरू]] परिचय, र गादले आर्द्रभूमि जैव विविधता खतरामा परेको छ। पारिस्थितिकीय कमजोरता र उच्च पर्वतीय वातावरणको अस्थिरता, वन विनाश, प्राकृतिक स्रोतहरूको कमजोर व्यवस्थापन र अनुचित खेती अभ्यासका कारण पर्वतीय जैविक विविधता प्रभावित छ। == पानी र वायु प्रदूषण == [[चित्र:Bijuli_Bazar_Arch_Bridge_over_the_Dhobi_Khola,_Kathmandu_District_(2023)_01.jpg|अङ्गुठाकार| [[काठमाडौँ]] [[धोबीखोला|धोबी खोला]] र छेउछाउ फोहोरको ढिस्को]] औद्योगिक फोहोरको तलछट र निर्वहन पानी प्रदूषणको प्रमुख स्रोत हो, र इन्धनका लागि काठ जलाउनु भित्री [[वायु प्रदूषण]] र श्वासप्रश्वासको समस्याको महत्त्वपूर्ण स्रोत हो। सवारी साधन र औद्योगिक उत्सर्जनले सहरी क्षेत्रमा वायु प्रदूषणमा बढ्दो योगदान पुर्याएको छ। == वन फँडानी == वन फँडानी र भूक्षयले जनसङ्ख्याको ठुलो हिस्सालाई असर गर्ने देखिन्छ र यसले आर्थिक वृद्धि र व्यक्तिको जीविकोपार्जनमा सबैभन्दा खराब प्रभाव पार्छ। वन विनाशका कारण बाढी, भूक्षय र कृषि उत्पादनमा कमी आएको छ। सन् १९६६ देखि २००० सम्ममा वन क्षेत्र कुल क्षेत्रफलको ४५ प्रतिशतबाट घटेर २९ प्रतिशतमा झरेको अनुमान छ। वन फँडानीका प्रायः उद्धृत कारणहरूमा जनसङ्ख्या वृद्धि, उच्च ईन्धन दाउरा खपत, पूर्वाधार परियोजनाहरू, र वनहरूलाई चरन र खेतीयोग्य भूमिमा रूपान्तरण गर्नु समावेश छ। सरकारी अनुमानअनुसार, वार्षिक १.५ मिलियन टन माटोको पोषक तत्व हरू हराउँछन्, र सन् २००२ सम्ममा लगभग ५ प्रतिशत कृषि जोतहरू भूक्षय र बाढीको परिणामस्वरूप खेती योग्य थिएनन्। ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[राष्ट्रिय प्रकृति संरक्षण कोष]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपाल विषय}} [[श्रेणी:नेपालमा वातावरणीय समस्या]] hkzzgk98lzenhaowy9nhilxp1gip4a9 0 141439 1361077 1252856 2026-06-10T16:12:34Z Bishaldev100 28807 /* रूस-फ्रान्स */ 1361077 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Jimmy_Carter_Library_and_Museum_99.JPG|अङ्गुठाकार|हटलाइनहरूका लागि प्रयोग गरिने गैर-डायल रातो फोन। ]] '''हटलाइन''' पोइन्ट टु पोइन्ट [[टेलिफोन]] सुविधा हो जसमा एक व्यक्ति (टेलिफोन) अर्को व्यक्ति (टेलिफोन) सँग सुरक्षित रूपमा जडान हुन्छ। यस प्रणालीमा रिसिभर उठ्ने बित्तिकै सम्बन्धित व्यक्तिसँग सम्पर्क गरिन्छ। यसमा डायल गर्न आवश्यक छैन। यसलाई सञ्चार सेवाको सबैभन्दा सुरक्षित प्रणाली मानिन्छ। यसमा एक टेलिफोनबाट अर्को टेलिफोनमा पूर्वनिर्धारित टेलिफोनमा मात्र जडान गरिन्छ र अन्य कतै जडान हुँदैन। <ref>{{Cite news|url=http://www.livehindustan.com/news/international/article1-hotline-Prime-Minister-Narendra-Modi-US-President-Barack-Obama-491478.html|title=मोदी-ओबामा हॉटलाइन हुई चालू|date=२१ अगस्त २०१५|access-date=२४ अगस्त २०१५|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824172950/http://www.livehindustan.com/news/international/article1-hotline-Prime-Minister-Narendra-Modi-US-President-Barack-Obama-491478.html|archive-date=24 अगस्त 2015|publisher=लाइव हिंदुस्तान}}</ref> == विश्वको प्रमुख हटलाइन == === संयुक्त राज्य अमेरिका-रूस === [[मस्को]] र [[वासिङ्टन डिसी|वाशिंगटन]] बीचको संसारको सबैभन्दा प्रसिद्ध हटलाइन सेवा। यसलाई रातो टेलिफोन पनि भनिन्छ। यो हटलाइन सेवा [[क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट]] पछि जुन २०, १९६३ मा सुरु भएको थियो। यो पहिलो पटक अमेरिकी राष्ट्रपति [[जोन एफ केनेडी]] द्वारा अगस्त ३०, १९६३ मा प्रयोग गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=This Day in History - August 30, 1963: Hotline established between Washington and Moscow |url=https://www.history.com/this-day-in-history/hotline-established-between-washington-and-moscow |archive-url=https://web.archive.org/web/20230520160045/https://www.history.com/this-day-in-history/hotline-established-between-washington-and-moscow |archive-date=May 20, 2023 |access-date=2023-05-06 |website=HISTORY |language=en}}</ref> === रुस-चीन === यो सेवा [[मस्को]] र [[बेइजिङ]] बीच 1969 मा सुरु भयो। तर समयसँगै चीनले यो सेवाबाट आफूलाई अलग गर्‍यो। सन् १९९६ मा दुई देशबीच पुनः हटलाइन सेवा सुरु भयो । === रूस-युनाइटेड किंगडम === [[लन्डन]] र [[मस्को]] बीचको हटलाइन सेवा १९९२ मा सुरु भयो र २०११ मा अपग्रेड गरिएको थियो। === संयुक्त राज्य अमेरिका-चीन === सुरक्षा हटलाइन सन् २००८ मा सुरु भएको थियो === रूस-फ्रान्स === सन् १९६६ मा [[फ्रान्सका राष्ट्रपति]] [[चार्ल्स द गोल]] रुस भ्रमणमा जाँदा रूस-फ्रान्सबीच हटलाइन सेवा सुरु गर्ने निर्णय गरेपछि [[पेरिस]] र मस्कोबीच हटलाइन सेवा प्रारम्भ भयो । === भारत-पाकिस्तान === [[भारत]] र पाकिस्तान बीचको आणविक युद्धको बारेमा गलत धारणा हटाउन, संयुक्त राज्य सेनाका अधिकारीहरूको सहयोगमा इस्लामाबाद र नयाँ दिल्ली बीच जुन २०, २००4 मा हटलाइन सेवा सुरु गरिएको <ref> The Independent—Monday, June 21, 2004--"India and Pakistan to Have Nuclear Hotline":</ref> === संयुक्त राज्य अमेरिका-युनाइटेड किंगडम === [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्धको]] समयमा सन् १९४३ र १९४६ को बीचमा स्थापना भएको यो सेवा सबैभन्दा सुरक्षित थियो । === चीन-भारत === सन् २०१५ को अगस्टमा भारत र चीनका परराष्ट्रमन्त्री स्तरमा हटलाइन सेवा सुरु गर्न सम्झौता भएको थियो तर अहिलेसम्म सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । === चीन-जापान === फेब्रुअरी २०१३ मा, चीन र जापान हटलाइन सेवामा सहमत भए। तर हालसम्म सञ्चालन हुन सकेको छैन । <ref> Japan suggests hotline to Beijing over island spat</ref> === उत्तर कोरिया-दक्षिण कोरिया === [[सियोल]] र [[प्योङयाङ]] बीच [[रेड क्रस]] द्वारा संचालित हटलाइन सेवा १८ अगस्त १९७२ मा सुरु भयो। [[उत्तर कोरिया]]ले मार्च ११, २०१३ मा हटलाइन सेवा बन्द गर्‍यो। === संयुक्त राज्य अमेरिका-भारत === २१ अगस्त २०१५ मा, वाशिंगटन र [[नयाँ दिल्ली]] हटलाइन सेवा बीच सुरु भयो। , <ref> PTI "Modi-Obama hotline becomes operational"</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} g5w8rpgqrckhwgstv5wbgon9on6o5b7 1361078 1361077 2026-06-10T16:14:24Z Bishaldev100 28807 /* रुस-चीन */ 1361078 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Jimmy_Carter_Library_and_Museum_99.JPG|अङ्गुठाकार|हटलाइनहरूका लागि प्रयोग गरिने गैर-डायल रातो फोन। ]] '''हटलाइन''' पोइन्ट टु पोइन्ट [[टेलिफोन]] सुविधा हो जसमा एक व्यक्ति (टेलिफोन) अर्को व्यक्ति (टेलिफोन) सँग सुरक्षित रूपमा जडान हुन्छ। यस प्रणालीमा रिसिभर उठ्ने बित्तिकै सम्बन्धित व्यक्तिसँग सम्पर्क गरिन्छ। यसमा डायल गर्न आवश्यक छैन। यसलाई सञ्चार सेवाको सबैभन्दा सुरक्षित प्रणाली मानिन्छ। यसमा एक टेलिफोनबाट अर्को टेलिफोनमा पूर्वनिर्धारित टेलिफोनमा मात्र जडान गरिन्छ र अन्य कतै जडान हुँदैन। <ref>{{Cite news|url=http://www.livehindustan.com/news/international/article1-hotline-Prime-Minister-Narendra-Modi-US-President-Barack-Obama-491478.html|title=मोदी-ओबामा हॉटलाइन हुई चालू|date=२१ अगस्त २०१५|access-date=२४ अगस्त २०१५|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824172950/http://www.livehindustan.com/news/international/article1-hotline-Prime-Minister-Narendra-Modi-US-President-Barack-Obama-491478.html|archive-date=24 अगस्त 2015|publisher=लाइव हिंदुस्तान}}</ref> == विश्वको प्रमुख हटलाइन == === संयुक्त राज्य अमेरिका-रूस === [[मस्को]] र [[वासिङ्टन डिसी|वाशिंगटन]] बीचको संसारको सबैभन्दा प्रसिद्ध हटलाइन सेवा। यसलाई रातो टेलिफोन पनि भनिन्छ। यो हटलाइन सेवा [[क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट]] पछि जुन २०, १९६३ मा सुरु भएको थियो। यो पहिलो पटक अमेरिकी राष्ट्रपति [[जोन एफ केनेडी]] द्वारा अगस्त ३०, १९६३ मा प्रयोग गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=This Day in History - August 30, 1963: Hotline established between Washington and Moscow |url=https://www.history.com/this-day-in-history/hotline-established-between-washington-and-moscow |archive-url=https://web.archive.org/web/20230520160045/https://www.history.com/this-day-in-history/hotline-established-between-washington-and-moscow |archive-date=May 20, 2023 |access-date=2023-05-06 |website=HISTORY |language=en}}</ref> === रुस-चीन === यो सेवा [[मस्को]] र [[बेइजिङ]] बीच १९६९ मा सुरु भयो। तर समयसँगै चीनले यो सेवाबाट आफूलाई अलग गर्‍यो। सन् १९९६ मा दुई देशबीच पुनः हटलाइन सेवा सुरु भयो । === रूस-युनाइटेड किंगडम === [[लन्डन]] र [[मस्को]] बीचको हटलाइन सेवा १९९२ मा सुरु भयो र २०११ मा अपग्रेड गरिएको थियो। === संयुक्त राज्य अमेरिका-चीन === सुरक्षा हटलाइन सन् २००८ मा सुरु भएको थियो === रूस-फ्रान्स === सन् १९६६ मा [[फ्रान्सका राष्ट्रपति]] [[चार्ल्स द गोल]] रुस भ्रमणमा जाँदा रूस-फ्रान्सबीच हटलाइन सेवा सुरु गर्ने निर्णय गरेपछि [[पेरिस]] र मस्कोबीच हटलाइन सेवा प्रारम्भ भयो । === भारत-पाकिस्तान === [[भारत]] र पाकिस्तान बीचको आणविक युद्धको बारेमा गलत धारणा हटाउन, संयुक्त राज्य सेनाका अधिकारीहरूको सहयोगमा इस्लामाबाद र नयाँ दिल्ली बीच जुन २०, २००4 मा हटलाइन सेवा सुरु गरिएको <ref> The Independent—Monday, June 21, 2004--"India and Pakistan to Have Nuclear Hotline":</ref> === संयुक्त राज्य अमेरिका-युनाइटेड किंगडम === [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्धको]] समयमा सन् १९४३ र १९४६ को बीचमा स्थापना भएको यो सेवा सबैभन्दा सुरक्षित थियो । === चीन-भारत === सन् २०१५ को अगस्टमा भारत र चीनका परराष्ट्रमन्त्री स्तरमा हटलाइन सेवा सुरु गर्न सम्झौता भएको थियो तर अहिलेसम्म सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । === चीन-जापान === फेब्रुअरी २०१३ मा, चीन र जापान हटलाइन सेवामा सहमत भए। तर हालसम्म सञ्चालन हुन सकेको छैन । <ref> Japan suggests hotline to Beijing over island spat</ref> === उत्तर कोरिया-दक्षिण कोरिया === [[सियोल]] र [[प्योङयाङ]] बीच [[रेड क्रस]] द्वारा संचालित हटलाइन सेवा १८ अगस्त १९७२ मा सुरु भयो। [[उत्तर कोरिया]]ले मार्च ११, २०१३ मा हटलाइन सेवा बन्द गर्‍यो। === संयुक्त राज्य अमेरिका-भारत === २१ अगस्त २०१५ मा, वाशिंगटन र [[नयाँ दिल्ली]] हटलाइन सेवा बीच सुरु भयो। , <ref> PTI "Modi-Obama hotline becomes operational"</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} inc3qum3b670sxg545t8fgow7r5ro9d 1361079 1361078 2026-06-10T16:14:45Z Bishaldev100 28807 /* संयुक्त राज्य अमेरिका-भारत */ 1361079 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Jimmy_Carter_Library_and_Museum_99.JPG|अङ्गुठाकार|हटलाइनहरूका लागि प्रयोग गरिने गैर-डायल रातो फोन। ]] '''हटलाइन''' पोइन्ट टु पोइन्ट [[टेलिफोन]] सुविधा हो जसमा एक व्यक्ति (टेलिफोन) अर्को व्यक्ति (टेलिफोन) सँग सुरक्षित रूपमा जडान हुन्छ। यस प्रणालीमा रिसिभर उठ्ने बित्तिकै सम्बन्धित व्यक्तिसँग सम्पर्क गरिन्छ। यसमा डायल गर्न आवश्यक छैन। यसलाई सञ्चार सेवाको सबैभन्दा सुरक्षित प्रणाली मानिन्छ। यसमा एक टेलिफोनबाट अर्को टेलिफोनमा पूर्वनिर्धारित टेलिफोनमा मात्र जडान गरिन्छ र अन्य कतै जडान हुँदैन। <ref>{{Cite news|url=http://www.livehindustan.com/news/international/article1-hotline-Prime-Minister-Narendra-Modi-US-President-Barack-Obama-491478.html|title=मोदी-ओबामा हॉटलाइन हुई चालू|date=२१ अगस्त २०१५|access-date=२४ अगस्त २०१५|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824172950/http://www.livehindustan.com/news/international/article1-hotline-Prime-Minister-Narendra-Modi-US-President-Barack-Obama-491478.html|archive-date=24 अगस्त 2015|publisher=लाइव हिंदुस्तान}}</ref> == विश्वको प्रमुख हटलाइन == === संयुक्त राज्य अमेरिका-रूस === [[मस्को]] र [[वासिङ्टन डिसी|वाशिंगटन]] बीचको संसारको सबैभन्दा प्रसिद्ध हटलाइन सेवा। यसलाई रातो टेलिफोन पनि भनिन्छ। यो हटलाइन सेवा [[क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट]] पछि जुन २०, १९६३ मा सुरु भएको थियो। यो पहिलो पटक अमेरिकी राष्ट्रपति [[जोन एफ केनेडी]] द्वारा अगस्त ३०, १९६३ मा प्रयोग गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=This Day in History - August 30, 1963: Hotline established between Washington and Moscow |url=https://www.history.com/this-day-in-history/hotline-established-between-washington-and-moscow |archive-url=https://web.archive.org/web/20230520160045/https://www.history.com/this-day-in-history/hotline-established-between-washington-and-moscow |archive-date=May 20, 2023 |access-date=2023-05-06 |website=HISTORY |language=en}}</ref> === रुस-चीन === यो सेवा [[मस्को]] र [[बेइजिङ]] बीच १९६९ मा सुरु भयो। तर समयसँगै चीनले यो सेवाबाट आफूलाई अलग गर्‍यो। सन् १९९६ मा दुई देशबीच पुनः हटलाइन सेवा सुरु भयो । === रूस-युनाइटेड किंगडम === [[लन्डन]] र [[मस्को]] बीचको हटलाइन सेवा १९९२ मा सुरु भयो र २०११ मा अपग्रेड गरिएको थियो। === संयुक्त राज्य अमेरिका-चीन === सुरक्षा हटलाइन सन् २००८ मा सुरु भएको थियो === रूस-फ्रान्स === सन् १९६६ मा [[फ्रान्सका राष्ट्रपति]] [[चार्ल्स द गोल]] रुस भ्रमणमा जाँदा रूस-फ्रान्सबीच हटलाइन सेवा सुरु गर्ने निर्णय गरेपछि [[पेरिस]] र मस्कोबीच हटलाइन सेवा प्रारम्भ भयो । === भारत-पाकिस्तान === [[भारत]] र पाकिस्तान बीचको आणविक युद्धको बारेमा गलत धारणा हटाउन, संयुक्त राज्य सेनाका अधिकारीहरूको सहयोगमा इस्लामाबाद र नयाँ दिल्ली बीच जुन २०, २००4 मा हटलाइन सेवा सुरु गरिएको <ref> The Independent—Monday, June 21, 2004--"India and Pakistan to Have Nuclear Hotline":</ref> === संयुक्त राज्य अमेरिका-युनाइटेड किंगडम === [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्धको]] समयमा सन् १९४३ र १९४६ को बीचमा स्थापना भएको यो सेवा सबैभन्दा सुरक्षित थियो । === चीन-भारत === सन् २०१५ को अगस्टमा भारत र चीनका परराष्ट्रमन्त्री स्तरमा हटलाइन सेवा सुरु गर्न सम्झौता भएको थियो तर अहिलेसम्म सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । === चीन-जापान === फेब्रुअरी २०१३ मा, चीन र जापान हटलाइन सेवामा सहमत भए। तर हालसम्म सञ्चालन हुन सकेको छैन । <ref> Japan suggests hotline to Beijing over island spat</ref> === उत्तर कोरिया-दक्षिण कोरिया === [[सियोल]] र [[प्योङयाङ]] बीच [[रेड क्रस]] द्वारा संचालित हटलाइन सेवा १८ अगस्त १९७२ मा सुरु भयो। [[उत्तर कोरिया]]ले मार्च ११, २०१३ मा हटलाइन सेवा बन्द गर्‍यो। === संयुक्त राज्य अमेरिका-भारत === २१ अगस्त २०१५ मा, वाशिंगटन र [[नयाँ दिल्ली]] हटलाइन सेवा बीच सुरु भयो। <ref> PTI "Modi-Obama hotline becomes operational"</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} 0g5x7clu8o4cwmzm97ne9d4ptx3qh5x 1361081 1361079 2026-06-10T16:21:26Z Bishaldev100 28807 /* भारत-पाकिस्तान */ 1361081 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Jimmy_Carter_Library_and_Museum_99.JPG|अङ्गुठाकार|हटलाइनहरूका लागि प्रयोग गरिने गैर-डायल रातो फोन। ]] '''हटलाइन''' पोइन्ट टु पोइन्ट [[टेलिफोन]] सुविधा हो जसमा एक व्यक्ति (टेलिफोन) अर्को व्यक्ति (टेलिफोन) सँग सुरक्षित रूपमा जडान हुन्छ। यस प्रणालीमा रिसिभर उठ्ने बित्तिकै सम्बन्धित व्यक्तिसँग सम्पर्क गरिन्छ। यसमा डायल गर्न आवश्यक छैन। यसलाई सञ्चार सेवाको सबैभन्दा सुरक्षित प्रणाली मानिन्छ। यसमा एक टेलिफोनबाट अर्को टेलिफोनमा पूर्वनिर्धारित टेलिफोनमा मात्र जडान गरिन्छ र अन्य कतै जडान हुँदैन। <ref>{{Cite news|url=http://www.livehindustan.com/news/international/article1-hotline-Prime-Minister-Narendra-Modi-US-President-Barack-Obama-491478.html|title=मोदी-ओबामा हॉटलाइन हुई चालू|date=२१ अगस्त २०१५|access-date=२४ अगस्त २०१५|archive-url=https://web.archive.org/web/20150824172950/http://www.livehindustan.com/news/international/article1-hotline-Prime-Minister-Narendra-Modi-US-President-Barack-Obama-491478.html|archive-date=24 अगस्त 2015|publisher=लाइव हिंदुस्तान}}</ref> == विश्वको प्रमुख हटलाइन == === संयुक्त राज्य अमेरिका-रूस === [[मस्को]] र [[वासिङ्टन डिसी|वाशिंगटन]] बीचको संसारको सबैभन्दा प्रसिद्ध हटलाइन सेवा। यसलाई रातो टेलिफोन पनि भनिन्छ। यो हटलाइन सेवा [[क्युबा क्षेप्यास्त्र सङ्कट]] पछि जुन २०, १९६३ मा सुरु भएको थियो। यो पहिलो पटक अमेरिकी राष्ट्रपति [[जोन एफ केनेडी]] द्वारा अगस्त ३०, १९६३ मा प्रयोग गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |title=This Day in History - August 30, 1963: Hotline established between Washington and Moscow |url=https://www.history.com/this-day-in-history/hotline-established-between-washington-and-moscow |archive-url=https://web.archive.org/web/20230520160045/https://www.history.com/this-day-in-history/hotline-established-between-washington-and-moscow |archive-date=May 20, 2023 |access-date=2023-05-06 |website=HISTORY |language=en}}</ref> === रुस-चीन === यो सेवा [[मस्को]] र [[बेइजिङ]] बीच १९६९ मा सुरु भयो। तर समयसँगै चीनले यो सेवाबाट आफूलाई अलग गर्‍यो। सन् १९९६ मा दुई देशबीच पुनः हटलाइन सेवा सुरु भयो । === रूस-युनाइटेड किंगडम === [[लन्डन]] र [[मस्को]] बीचको हटलाइन सेवा १९९२ मा सुरु भयो र २०११ मा अपग्रेड गरिएको थियो। === संयुक्त राज्य अमेरिका-चीन === सुरक्षा हटलाइन सन् २००८ मा सुरु भएको थियो === रूस-फ्रान्स === सन् १९६६ मा [[फ्रान्सका राष्ट्रपति]] [[चार्ल्स द गोल]] रुस भ्रमणमा जाँदा रूस-फ्रान्सबीच हटलाइन सेवा सुरु गर्ने निर्णय गरेपछि [[पेरिस]] र मस्कोबीच हटलाइन सेवा प्रारम्भ भयो । === भारत-पाकिस्तान === [[भारत]] र पाकिस्तान बीचको आणविक युद्धको बारेमा गलत धारणा हटाउन, संयुक्त राज्य सेनाका अधिकारीहरूको सहयोगमा इस्लामाबाद र नयाँ दिल्ली बीच जुन २०, २००४ मा हटलाइन सेवा सुरु गरिएको <ref> The Independent—Monday, June 21, 2004--"India and Pakistan to Have Nuclear Hotline":</ref> === संयुक्त राज्य अमेरिका-युनाइटेड किंगडम === [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्धको]] समयमा सन् १९४३ र १९४६ को बीचमा स्थापना भएको यो सेवा सबैभन्दा सुरक्षित थियो । === चीन-भारत === सन् २०१५ को अगस्टमा भारत र चीनका परराष्ट्रमन्त्री स्तरमा हटलाइन सेवा सुरु गर्न सम्झौता भएको थियो तर अहिलेसम्म सञ्चालनमा आउन सकेको छैन । === चीन-जापान === फेब्रुअरी २०१३ मा, चीन र जापान हटलाइन सेवामा सहमत भए। तर हालसम्म सञ्चालन हुन सकेको छैन । <ref> Japan suggests hotline to Beijing over island spat</ref> === उत्तर कोरिया-दक्षिण कोरिया === [[सियोल]] र [[प्योङयाङ]] बीच [[रेड क्रस]] द्वारा संचालित हटलाइन सेवा १८ अगस्त १९७२ मा सुरु भयो। [[उत्तर कोरिया]]ले मार्च ११, २०१३ मा हटलाइन सेवा बन्द गर्‍यो। === संयुक्त राज्य अमेरिका-भारत === २१ अगस्त २०१५ मा, वाशिंगटन र [[नयाँ दिल्ली]] हटलाइन सेवा बीच सुरु भयो। <ref> PTI "Modi-Obama hotline becomes operational"</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} ltuc8pcwryqmuu7zptie1h4z4wzksse 0 141698 1361076 1257823 2026-06-10T16:07:24Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भहरू */ 1361076 wikitext text/x-wiki '''श्वेतपत्र''' भनेको पाठकहरूलाई जटिल मुद्दाको बारेमा संक्षिप्त रूपमा जानकारी दिने र यस विषयमा जारी गर्ने निकायको [[दर्शन]] प्रस्तुत गर्ने एउटा प्रतिवेदन वा मार्गदर्शिका हो। यसले पाठकहरूलाई समस्या बुझ्न, समस्या समाधान गर्न र निर्णय लिन मद्दत गर्छ। सन् १९९० को दशकदेखि यस प्रकारको दस्तावेज व्यापार व्यवसायमा प्रचलनमा आएको थियो। आज, बिजनेस टु बिजनेस (B2B) श्वेतपत्र एक बजारीकरणको माध्यम हो , सामग्रीको एक रूप ग्राहक र साझेदारहरूलाई राजी गर्न र एक निश्चित उत्पादन वा दृष्टिकोणलाई बढावा दिने सामग्री हो। <ref name="White Paper Guy">{{cite web |last=Graham |first=Gordon |title=What exactly is a white paper? |url=http://www.thatwhitepaperguy.com/white-paper-faq-frequently-asked-questions/#what_is |access-date=16 March 2015 |publisher=The White Paper FAQ}}</ref><ref name="SearchSOA">{{cite web |last=Rouse |first=Margaret |title=white paper definition |url=http://searchsoa.techtarget.com/definition/white-paper |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313071052/http://searchsoa.techtarget.com/definition/white-paper |archive-date=13 March 2015 |access-date=16 March 2015 |publisher=TechTarget }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150313071052/http://searchsoa.techtarget.com/definition/white-paper |date=13 March 2015 }}</ref><ref name="SearchSOA2">{{cite web |last=Rouse |first=Margaret |title=white paper definition |url=http://searchsoa.techtarget.com/definition/white-paper |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150313071052/http://searchsoa.techtarget.com/definition/white-paper |archive-date=13 March 2015 |access-date=16 March 2015 |publisher=TechTarget }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150313071052/http://searchsoa.techtarget.com/definition/white-paper |date=13 March 2015 }}</ref> == सरकारमा == श्वेतपत्र शब्द [[संयुक्त अधिराज्यको सरकार|ब्रिटिस सरकार]]द्वारा सुरुवात भएको हो, जसको प्रारम्भिक उदाहरण सन् १९२२ को चर्चिल श्वेतपत्र हो।<ref>{{cite web |last=James |first=Anthony |date=17 June 2017 |title=Origin of White Papers |url=http://klariti.com/white-papers/origin-of-white-papers/ |access-date=27 June 2017 |publisher=Klariti.com}}</ref> ब्रिटिस सरकारमा, श्वेतपत्र सामान्यतया तथाकथित निलो पुस्तकको कम व्यापक संस्करण हो, दुवै शब्दहरू कागजातको आवरणको रङबाट लिइएको हो।<ref name="SearchSOA"/> == व्यापार-देखि-व्यापार == सन् १९९० को दशकको सुरुदेखि नै "श्वेतपत्र" वा "श्वेत पत्र 'शब्दहरू व्यवसायमा बजारीकरण वा बिक्री उपकरणको रूपमा प्रयोग हुने कागजातहरूमा लागू गरिएको छ। यी श्वेतपत्रहरू निश्चित कम्पनीबाट उत्पादन वा सेवाको प्रवर्द्धन गर्न डिजाइन गरिएको लामो-सामग्री हुन्। मार्केटिङ उपकरणको रूपमा, यी कागजातहरूले कागजात प्रायोजन गर्ने कम्पनीलाई अनुकूल मामला निर्माण गर्न चयन गरिएका तथ्यहरू र तार्किक तर्कहरू प्रयोग गर्दछ। ==यो पनि हेर्नुहोस्== *[[वार्षिक प्रतिवेदन]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:लेखा]] r5h49yh2rn7t2j2dt0kvo6hrax01mw7 0 144243 1361084 1283042 2026-06-10T16:30:33Z Bishaldev100 28807 /* */ 1361084 wikitext text/x-wiki '''सिन्धु जल सन्धि''' [[भारत]] र [[पाकिस्तान]] पानी बाँडफाँड गर्ने सन्धि हो, जुन [[सिन्धु नदी]] र यसका सहायक नदीहरू उपलब्ध पानी प्रयोग गर्न [[विश्व बैङ्क|विश्व बैंक]] व्यवस्थित र वार्तालाप गरिएको थियो। १९ सेप्टेम्बर १९६० मा तत्कालीन [[भारतको प्रधानमन्त्री|भारतीय प्रधानमन्त्री]] [[जवाहरलाल नेहरू]] र [[पाकिस्तानको राष्ट्रपति|पाकिस्तानी राष्ट्रपति]] तथा [[फिल्ड मार्सल|फिल्ड मार्शल]] अयुब खानले [[कराची]]मा हस्ताक्षर गरेका थिए। २३ अप्रिल २०२५ मा, भारतका विदेश सचिव [[सन् २०२५ पहलगाम नरसंहार|२०२५ पहलगाम आक्रमण]]पछि पाकिस्तानसँग सिन्धु जल सन्धि स्थगित गर्ने घोषणा गरेका थिए।<ref>{{Cite web |date=2025-04-23 |title=Indus Waters Treaty paused, no entry to Pakistanis: India responds to J&K attack |url=https://www.indiatoday.in/india/story/indus-water-treaty-suspended-attari-checkpost-shut-government-response-pahalgam-attack-2713599-2025-04-23 |access-date=2025-04-23 |website=India Today |language=en}}</ref> यस सम्झौता अनुसार, तीन "पूर्वी" नदि— ब्यास, रावी र सतलुज —को नियंत्रण भारतलाई, तथा तीन "पश्चिमी" नदि — सिंधु, चिनाब र झेलम —को नियंत्रण पाकिस्तानलाई दिइयो। सन्धिको प्रस्तावनामा सद्भावना, मित्रता र सहयोगको भावनामा सिन्धु नदी प्रणालीबाट अधिकतम पानी प्रयोग गर्ने प्रत्येक देशको अधिकार र दायित्वलाई मान्यता दिइएको छ। यद्यपि यो सन्धि दुवै राष्ट्रको सुरक्षा पक्षसँग जोडिएको छैन, पाकिस्तान, पूर्वी र पश्चिमी नदीहरूको डाउनस्ट्रीम राष्ट्र भएको कारण, भारतले पाकिस्तानमा विशेष गरी युद्धको समयमा बाढी वा [[खडेरी]] सिर्जना गर्न सक्ने डर रहेको छ।<ref>{{Cite web |title=Indus Water Treaty: Review is not an Option |url=http://www.southasiaanalysis.org/node/2236 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20171220210905/http://www.southasiaanalysis.org/node/2236 |archive-date=20 December 2017 |access-date=30 July 2018}}</ref> == सिन्धु जल सन्धि स्थगित == २३ अप्रिल २०२५ मा, [[जम्मु र कश्मीर (केन्द्र शासित प्रदेश)|जम्मू र कश्मीर]] पहलगाम बैसरान उपत्यकामा लक्षित [[सन् २०२५ पहलगाम नरसंहार|आतंकवादी आक्रमण]] (जसमा २८ जनाको ज्यान गएको थियो र अन्य धेरै घाइते भएका थिए) पछि, [[भारत सरकार]] सुरक्षा सम्बन्धी क्याबिनेट समितिको बैठकमा राष्ट्रिय सुरक्षाको चिन्तालाई उद्धृत गर्दै सिन्धु जल सन्धि निलम्बन गर्ने निर्णय गरेको थियो।<ref>{{Cite web |date=23 April 2025 |title=India Suspends Indus Water Treaty With Pakistan Day After Pahalgam Terror Attack That Killed 26 |url=https://www.ndtv.com/world-news/india-suspends-indus-water-treaty-with-pakistan-day-after-pahalgam-terror-attack-that-killed-26-8238399 |access-date=23 April 2025 |website=NDTV}}</ref>   ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} d6ndactjd97p6nxa4hqs1o4jb6ms8b1 0 144761 1361146 1319215 2026-06-11T10:51:17Z TamizhanEditor 69732 Replaced with better image 1361146 wikitext text/x-wiki {{Infobox Indian politician | name = अन्नामलाई कुप्पुसामी | image = K. Annamalai at padayatra.jpg | image_size = 200px | caption = अन्नामलाई (२०२४) | birth_name = अन्नामलाई | birth_date = {{birth date and age|1984|6|4}}<ref>{{cite web|author=T Muruganandham|date=8 July 2021|title=It's official: Former IPS officer Annamalai Kuppusamy is new chief of Tamil Nadu BJP|url=https://www.newindianexpress.com/states/tamil-nadu/2021/jul/08/its-official-former-ips-officer-annamalai-kuppusamy-is-new-chief-of-tamil-nadu-bjp-2327372.html|newspaper=The New Indian Express|access-date=1 December 2023|language=en}}</ref> | residence = [[करूर]], [[तमिलनाडु]], [[भारत]] | birth_place = तोट्टम्पट्टी, [[चिन्नधरापुरम]], [[करूर जिल्ला]], [[तमिलनाडु]], [[भारत]]<ref>{{cite web|date=8 जुलाई 2021|title=तमिलनाडु भाजपा अध्यक्षमा अन्नामलाई नियुक्त|url=https://www.hindutamil.in/news/tamilnadu/690794-annamalai-appointed-bjp-leader.html|newspaper=Hindu Tamil|access-date=1 December 2023}}</ref> | nationality = [[भारतीय]] | citizenship = भारतीय | office = राज्य अध्यक्ष, [[भारतीय जनता पार्टी]] (तमिलनाडु) | predecessor = [[एल. मुरुगन]] | successor = [[नयनार नागेन्द्रन]] | term_start = १६ जुलाई २०२१ | term_end = ११ अप्रिल २०२५ | office1 = उपाध्यक्ष, [[भारतीय जनता पार्टी]] (तमिलनाडु) | term_start1 = २९ अगस्ट २०२० | term_end1 = ७ जुलाई २०२१ | profession = पूर्व [[भारतीय पुलिस सेवा|आईपीएस अधिकारी]] <br /> कृषक | alma_mater = [[PSG कलेज अफ टेक्नोलोजी, कोयम्बटुर]] <br/> [[इण्डियन इन्स्टिच्युट अफ म्यानेजमेन्ट, लखनऊ]] | year = २०२१ | occupation = [[राजनीतिज्ञ]] | parents = कुप्पुसामी काउन्डर <br /> परमेश्वरी | spouse = अखिला स्वामीनाथन | children = २ }} '''अन्नामलाई कुप्पुसामी''' (''Annamalai Kuppusamy''; जन्म: ४ जुन १९८४) एक जना भारतीय [[राजनीतिज्ञ]] तथा पूर्व [[भारतीय पुलिस सेवा|आईपीएस]] अधिकारी हुन्।<ref>{{cite web|url=https://www.aninews.in/news/national/general-news/ex-ips-officer-annamalai-kuppusamy-appointed-karnataka-bjp-vice-president20200829224151/|title=Ex-IPS officer Annamalai Kuppusamy appointed Karnataka BJP vice president|date=29 August 2020|work=ANI news|access-date=12 February 2024}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221125091157/https://www.aninews.in/news/national/general-news/ex-ips-officer-annamalai-kuppusamy-appointed-karnataka-bjp-vice-president20200829224151/ |date=25 November 2022 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.businessworld.in/article/Ex-IPS-officer-Annamalai-Kuppusamy-appointed-Karnataka-BJP-vice-president-/30-08-2020-314454/|title=Ex-IPS Officer Annamalai Kuppusamy Appointed Karnataka BJP Vice President|date=29 August 2020|work=Businessworld|access-date=1 December 2023}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र परिवार == उनको जन्म १९८४ जुन ४ मा [[तमिलनाडु]] राज्यको [[करूर जिल्ला|करूर जिल्लाको]] तोट्टम्पट्टी गाउँमा [[कोङ्गु वेललार काउन्डर]] किसान परिवारमा भएको थियो। उनका पिता कुप्पुसामी र माता परमेश्वरी हुन्।<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/why-annamalai-was-chosen-over-senior-leaders-lead-bjp-tamil-nadu-152437|title=Why Annamalai was chosen over senior leaders to lead BJP in Tamil Nadu|date=16 July 2021|work=The News Minute|language=en|access-date=26 September 2021}}</ref> उनले अखिला स्वामीनाथनसँग विवाह गरेका छन् र दुई सन्तान छन्।<ref>{{cite web|date=8 July 2021|title=Meet K Annamalai, the youngest Tamil Nadu BJP president ever|url=https://www.livemint.com/news/india/meet-k-annamalai-the-youngest-president-tamil-nadu-bjp-ever-11625761349905.html|work=livemint|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240205000619/https://www.livemint.com/news/india/meet-k-annamalai-the-youngest-president-tamil-nadu-bjp-ever-11625761349905.html|archive-date=5 February 2024}}</ref> == शिक्षा == उनले प्रारम्भिक शिक्षा [[करूर जिल्ला|करूर]] र [[नामक्कल जिल्ला|नामक्कल]] जिल्लाका विद्यालयहरूमा गरे। पछि उनले [[PSG कलेज अफ टेक्नोलोजी, कोयम्बटुर|PSG कलेज अफ टेक्नोलोजी, कोयम्बटुर]] बाट मेकानिकल इन्जिनियरिङमा स्नातक गरे। उनले [[इण्डियन इन्स्टिच्युट अफ म्यानेजमेन्ट, लखनऊ]] बाट MBA गरे। उनी २०११ को [[संघ लोक सेवा आयोग|UPSC]] परीक्षा उत्तीर्ण गरी [[भारतीय पुलिस सेवा|IPS]] बने।<ref>{{cite web|url=https://www.thenewsminute.com/article/bluru-dcp-singam-annamalai-quits-says-ips-officers-death-made-him-re-examine-life-102539|title=Bengaluru DCP 'Singam' Annamalai quits, says IPS officer's death made him 're-examine' life|date=25 May 2019|work=The News Minute|language=en|access-date=30 August 2021}}</ref> उनी [[तमिल]], [[अङ्ग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]], [[कन्नड (स्पष्टता)|कन्नड]] र [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] भाषामा दक्ष छन्।<ref>{{cite web|url=https://www.oneindia.com/politicians/annamalai-kuppusamy-71767.html|title=Annamalai Kuppusamy: Age, Biography, Education, Wife, Caste, Net Worth & More|work=Oneindia|language=en|access-date=10 January 2022}}</ref> == प्रहरी सेवा == २०११ मा उनले [[कर्नाटक]] राज्यमा [[भारतीय पुलिस सेवा|IPS]] अधिकारीको रूपमा सेवा सुरु गरे। उनले [[उडुप्पी जिल्ला|उडुप्पी]] र [[चिक्कमगलुरु जिल्ला|चिक्कमगलुरु]] जिल्लाका SP रूपमा काम गरे। २०१८ मा [[बेङ्गलोर|बेंगलुरु]] सहरको दक्षिण क्षेत्रका उप-प्रहरी आयुक्त बने। २०१९ मा उनले स्वेच्छिक सेवा निवृत्ति लिए।<ref>{{cite web|url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/bengaluru/ace-ips-officer-annamalai-puts-in-papers-736617.html|title=Ace IPS officer Annamalai puts in papers|date=29 May 2019|access-date=1 December 2023|newspaper=Deccan Herald|language=en}}</ref> == स्रोतहरू == {{स्रोत सूची}} [[श्रेणी:१९८४ जन्म]] [[श्रेणी:जीवित व्यक्ति]] [[श्रेणी:भारतीय राजनीतिज्ञ]] [[श्रेणी:भारतीय पुलिस सेवा अधिकारी]] [[श्रेणी:तमिलनाडुका व्यक्तिहरू]] kefmvhfxi3f38w1otbcnfwdurksax3w 0 146514 1361118 1315488 2026-06-11T05:27:20Z Bishaldev100 28807 1361118 wikitext text/x-wiki '''वातावरणीय ह्रास''' वा '''पर्यावरणीय क्षय''' वातावरणको बिग्रँदै गएको अवस्था हो, जसमा हावा, पानी र माटोको गुणस्तरमा ह्रास, प्राकृतिक प्रणालीको विनाश, वन्यजन्तुको आवासमा असर, वन्यजन्तुहरूको विलुप्ति, र [[प्रदूषण]] जस्ता समस्याहरू पर्दछन्।यसलाई वातावरणमा हुने कुनै पनि नकारात्मक परिवर्तन वा अव्यवस्थित अवस्था भनेर पनि परिभाषित गर्न सकिन्छ, जसले मानव र जैविक जीवनको स्वास्थ्य र दीर्घकालीन सन्तुलनमा प्रतिकूल असर पुर्‍याउँछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} dhy2hjwpid8fewxhcforaxsh15n7czj 1361119 1361118 2026-06-11T05:27:29Z Bishaldev100 28807 1361119 wikitext text/x-wiki '''वातावरणीय ह्रास''' वा '''पर्यावरणीय क्षय''' वातावरणको बिग्रँदै गएको अवस्था हो, जसमा हावा, पानी र माटोको गुणस्तरमा ह्रास, प्राकृतिक प्रणालीको विनाश, वन्यजन्तुको आवासमा असर, वन्यजन्तुहरूको विलुप्ति, र [[प्रदूषण]] जस्ता समस्याहरू पर्दछन्। यसलाई वातावरणमा हुने कुनै पनि नकारात्मक परिवर्तन वा अव्यवस्थित अवस्था भनेर पनि परिभाषित गर्न सकिन्छ, जसले मानव र जैविक जीवनको स्वास्थ्य र दीर्घकालीन सन्तुलनमा प्रतिकूल असर पुर्‍याउँछ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} 8b0dmxgcedx2qc0o933mvmzx15p57nd 0 146651 1361068 1358567 2026-06-10T12:46:23Z Nawaraj Ghimire 15628 1361068 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालको २७औँ गृहमन्त्री}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = सुधन गुरुङ | native_name = | image = Sudhan Gurung, portrait.jpg | image_size = 200px | caption = २०८२ मा गुरुङ | office = [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृहमन्त्री]] | term_start = २०८२ चैत १३<ref name="SudanHM" /> | term_end = २०८३ वैशाख ९ (२६ दिन)<ref name="SudanResign" /><ref name="SudanResign1" /> | predecessor = [[ओमप्रकाश अर्याल]] | president = [[रामचन्द्र पौडेल]] | prime_minister = [[बालेन शाह]] | vice_president = [[राम सहाय यादव]] | predecessor1 = [[राजेन्द्र बजगाईं]] | term_start1 = २०८२ चैत १२ | birth_date = २०४४ असार २५ | birth_place = [[गोरखा जिल्ला|गोरखा]], [[नेपाल]] | citizenship = [[नेपाली]] | party = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] | constituency1 = [[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]] | office1 = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]] | profession = {{hlist|राजनीतिज्ञ|सामाजिक अभियन्ता|डीजे}} }} '''सुधन गुरुङ''' एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा सामाजिक अभियान्ता हुन् जो नेपालको २७औँ [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृहमन्त्री]]को रूपमा सेवा गरे । उनी गैर-सरकारी संस्था [[हामी नेपाल]]का संस्थापक<ref>{{Cite news |last=Ahmed |first=Aftab |date=2025-09-15 |title=Exclusive: Young activists who toppled Nepal's government now picking new leaders |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/young-activists-who-toppled-nepals-government-now-picking-new-leaders-2025-09-14/ |access-date=2025-09-18 |work=Reuters |language=en}}</ref> र संयोजक पनि हुन्।<ref>{{Cite web |date=2025-09-17 |title=हामी नेपालका संयोजक सुधन गुरुङमाथि आक्रमणको प्रयास |url=https://www.onlinekhabar.com/2025/09/1545678 |access-date=2025-09-18 |website=अनलाइनखबर |language=ne }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनी [[नेपालमा जेनजी आन्दोलन]]पछि युवा आन्दोलनको एक प्रमुख व्यक्तिको रूपमा अगाडि आएका थिए।<ref name=":0">{{Cite web |date=2024-08-08 |title=अभियन्ता सुधन गुरुङले आफूमाथि आक्रमणको प्रयास भएको दाबी गरे |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/1456789-1723123456.html |access-date=2025-09-18 |website=नागरिक न्यूज |language=ne }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले जेनजी आन्दोलनपछि उनले राष्ट्रपति र प्रधानसेनापतिसँग व्यापक वार्तामा भाग लिएका थिए जसको फलस्वरूप पूर्व प्रधानन्यायाधीश [[सुशीला कार्की]]लाई अन्तरिम प्रधानमन्त्रीको रूपमा चयन गरिएको थियो भने संसद विघटन गरी मध्यावधि निर्वाचनको मार्ग प्रशस्त भएको थियो।<ref name=":1">{{Cite web |last=Awale |first=Sonia |date=2025-09-12 |title=Madam Prime Minister of Nepal |url=https://nepalitimes.com/news/madam-prime-minister-of-nepal |access-date=2025-09-18 |website=नेपाली टाइम्स}}</ref> २०८२ भदौ २९ को रात, गुरुङले अन्तरिम प्रधानमन्त्री कार्कीको राजीनामाको माग गर्दै विरोध प्रदर्शनको नेतृत्व गरेका थिए। उनले प्रधानमन्त्रीले सल्लाह नगरी मन्त्रिपरिषद् विस्तार गरेको आरोप लगाएका थिए।<ref name=":6">{{Cite web |title=सुधन गुरुङको समूहद्वारा मध्यरातमा प्रधानमन्त्री निवास अगाडि प्रदर्शन |url=https://www.setopati.com/politics/345678 |access-date=2025-09-18 |website=सेतोपाटी}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |date=2024-08-08 |title=सुधन गुरुङद्वारा युवा नेताहरूबीच एकताको आह्वान |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/social/1234567.html |access-date=2025-11-17 |website=नागरिक नेटवर्क |language=ne }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":8">{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=p_lefCBi_u0 |title=Sudan Gurung Warns Gen-Z Andolan 2nd Phase |date=2025-11-19 |last=Anand Nepal |access-date=2025-11-22 |via=YouTube}}</ref><ref name=":9">{{Cite web |title=जेन जी युवा र बारा सुरक्षा समितिबीच ६ बुँदे मौखिक सहमति |url=https://kantipur.ekantipur.com/news/2025/11/21/security-deal.html |access-date=2025-11-22 |website=कान्तिपुर |language=ne }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> उनले २०८२ को [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|प्रतिनिधि सभा निर्वाचन]]मा [[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]बाट [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को उम्मेदवारको रूपमा चुनाव लडेर [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का निकटतम प्रतिद्वन्दी प्रेमकुमार खत्रीलाई १४,४९८ मतान्तरले पराजित गर्दै सांसदको रूपमा निर्वाचित भएका थिए । २०८२ चैत १३ मा, उनलाई [[प्रधानमन्त्री]] [[बालेन शाह]]को नेतृत्वमा रहेको [[बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्|सरकार]]द्वारा नेपालको [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृहमन्त्री]]को रूपमा नियुक्त गरिएको थियो ।<ref name="SudanHM">{{Cite web |website=Onlinekhabar |date=27 March 2026 |title=सुधन गुरुङ गृहमन्त्री बन्दै |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898767/sudhan-gurung-becomes-home-minister}}</ref> २०८३ वैशाख ९ मा, बढ्दो विवाद र सार्वजनिक दबाबका कारण नैतिक जिम्मेवारी स्वीकार गर्दै उनले आफ्नो पदबाट राजीनामा दिए । उनले जम्मा २६ दिन गृहमन्त्रीको पदमा बसेर शासन गरेका थिए ।<ref name="SudanResign">{{Cite web |title=Home Minister Sudhan Gurung Resigns Amid Controversy|url=https://english.ratopati.com/story/60090/home-minister-sudhan-gurung-resigns|access-date=2026-04-22 |website=english.ratopati.com |language=English}}</ref><ref name="SudanResign1">{{Cite web |title=Home Minister Sudan Gurung steps down|url=https://english.khabarhub.com/2026/22/545304|access-date=2026-04-22 |website=khabarhub.com |language=English}}</ref> ==शिक्षा== ==परिवार== ==राजनीति== [[प्रधानमन्त्री]] [[बालेन शाह]]ले पुन २०८३ जेष्ठ २६ मा [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृहमन्त्री]]को रूपमा नियुक्त गरे ।<ref>{{Cite web |title=शपथ लिएपछि गृहमन्त्री गुरुङ आफैं गाडी चलाएर निस्किए सिंहदरबार |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/06/1950425/after-taking-the-oath-home-minister-gurung-himself-drove-to-singha-durbar |access-date=2026-06-09 |website=Online Khabar |language=en-US}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०८२–]] [[श्रेणी:सन् १९८७ मा जन्म]] pviumd77knn0jjlw1xzpkj0j6r1v67k 0 150306 1361074 1356659 2026-06-10T14:26:45Z Bishaldev100 28807 /* उपयोग */ 1361074 wikitext text/x-wiki {{Infobox electronic component |component=Inductor |image=Electronic component inductors.jpg |caption=A selection of low-value inductors |type=निष्क्रिय |working_principle=[[विद्युत चुम्बकीय उपपादन]] |invented=[[माइकल फराडे]] |symbol=[[File:Inductor.svg|100px]] }} इन्डक्टर, जसलाई '''कोइल''', '''चोक''', वा '''रिएक्टर''' पनि भनिन्छ, एक निष्क्रिय दुई-टर्मिनल विद्युतीय अवयव हो जसले यसको माध्यमबाट विद्युतीय प्रवाह हुँदा [[चुम्बकीय क्षेत्र]] ऊर्जा भण्डार गर्दछ।<ref>{{cite book|last1=Alexander|first1=Charles K.|last2=Sadiku|first2=Matthew N. O.|title=Fundamentals of Electric Circuits|publisher=McGraw-Hill|page=226|edition=5|year=2013|isbn=978-0-07-338057-5}}</ref> इन्डक्टरमा सामान्यतया इन्सुलेटेड तारको कोइल हुन्छ। जब कोइलबाट बग्ने करेन्ट परिवर्तन हुन्छ, समय-भिन्न चुम्बकीय क्षेत्रले कन्डक्टरमा [[विद्युतवाहक बल|इलेक्ट्रोमोटिभ बल]] वा [[भोल्टेज]] विकास हुन्छ। लेन्जको नियम अनुसार, प्रेरित भोल्टेजको ध्रुवीयता (दिशा) हुन्छ र यसलाई सिर्जना गर्ने करेन्ट परिवर्तनको प्रतिरोध गर्दछ। फलस्वरूप, इन्डक्टरहरूले तिनीहरूमार्फत हुने प्रवाहमा हुने कुनै पनि करेन्ट परिवर्तनको प्रतिरोध गर्छ। == उपयोग == [[File:3Com OfficeConnect ADSL Wireless 11g Firewall Router 2012-10-28-0869.jpg|thumb|वायरलेस राउटरको पावर सप्लाई रहेको इन्डक्टर ]] * विद्युत फिल्टर बनाउनको लागि * इम्पिडेन्स म्याचिङको लागी * ट्यूबलाइट आदिलाई बाल्नको लागी सुरुमा हजारौं भोल्ट पैदा गर्न र बलेपछी यसबाट बग्ने करेन्ट सीमित राख्नको लागी * पुरानो कार एवं स्कूटर आदिमा स्पार्क पैदा गर्नको लागी (इग्निसन कोइल ) === इन्डक्टरको संयोजन === इन्डक्टरलाई समान्तर क्रम वा श्रेणीक्रममा जोड्न सकिन्छ। समान्तर क्रममा जोडिएका '''n''' इन्डक्टर को का तुल्य इन्डक्टेन्स Leq को लागी निम्नलिखित सम्बन्ध हुन्छ- [[चित्र:Inductorsparallel.png|200x200पिक्सेल|समान्तर क्रम में जुड़े हुए प्रेरकत्व]] : <math> \frac{1}{L_\mathrm{eq}} = \frac{1}{L_1} + \frac{1}{L_2} + \cdots + \frac{1}{L_n}</math> [[चित्र:Inductors_in_series.svg|300x300पिक्सेल|श्रेणीक्रम में जुड़े हुए प्रेरकत्व]] श्रेणीक्रममा जोडिएका '''n''' इन्डक्टर को का तुल्य इन्डक्टेन्स : <math> L_\mathrm{eq} = L_1 + L_2 + \cdots + L_n \,\! </math> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{Machines}} [[श्रेणी:ऊर्जा भण्डारण]] dagt7qwt44mao93bavqfei5isv73ehv 1361075 1361074 2026-06-10T14:27:54Z Bishaldev100 28807 1361075 wikitext text/x-wiki {{Infobox electronic component |component=Inductor |image=Electronic component inductors.jpg |caption=A selection of low-value inductors |type=निष्क्रिय |working_principle=[[विद्युत चुम्बकीय उपपादन]] |invented=[[माइकल फराडे]] |symbol=[[File:Inductor.svg|100px]] }} '''इन्डक्टर''', जसलाई '''कोइल''', '''चोक''', वा '''रिएक्टर''' पनि भनिन्छ, एक निष्क्रिय दुई-टर्मिनल विद्युतीय अवयव हो जसले यसको माध्यमबाट विद्युतीय प्रवाह हुँदा [[चुम्बकीय क्षेत्र]] ऊर्जा भण्डार गर्दछ।<ref>{{cite book|last1=Alexander|first1=Charles K.|last2=Sadiku|first2=Matthew N. O.|title=Fundamentals of Electric Circuits|publisher=McGraw-Hill|page=226|edition=5|year=2013|isbn=978-0-07-338057-5}}</ref> इन्डक्टरमा सामान्यतया इन्सुलेटेड तारको कोइल हुन्छ। जब कोइलबाट बग्ने करेन्ट परिवर्तन हुन्छ, समय-भिन्न चुम्बकीय क्षेत्रले कन्डक्टरमा [[विद्युतवाहक बल|इलेक्ट्रोमोटिभ बल]] वा [[भोल्टेज]] विकास हुन्छ। लेन्जको नियम अनुसार, प्रेरित भोल्टेजको ध्रुवीयता (दिशा) हुन्छ र यसलाई सिर्जना गर्ने करेन्ट परिवर्तनको प्रतिरोध गर्दछ। फलस्वरूप, इन्डक्टरहरूले तिनीहरूमार्फत हुने प्रवाहमा हुने कुनै पनि करेन्ट परिवर्तनको प्रतिरोध गर्छ। == उपयोग == [[File:3Com OfficeConnect ADSL Wireless 11g Firewall Router 2012-10-28-0869.jpg|thumb|वायरलेस राउटरको पावर सप्लाई रहेको इन्डक्टर ]] * विद्युत फिल्टर बनाउनको लागि * इम्पिडेन्स म्याचिङको लागी * ट्यूबलाइट आदिलाई बाल्नको लागी सुरुमा हजारौं भोल्ट पैदा गर्न र बलेपछी यसबाट बग्ने करेन्ट सीमित राख्नको लागी * पुरानो कार एवं स्कूटर आदिमा स्पार्क पैदा गर्नको लागी (इग्निसन कोइल ) === इन्डक्टरको संयोजन === इन्डक्टरलाई समान्तर क्रम वा श्रेणीक्रममा जोड्न सकिन्छ। समान्तर क्रममा जोडिएका '''n''' इन्डक्टर को का तुल्य इन्डक्टेन्स Leq को लागी निम्नलिखित सम्बन्ध हुन्छ- [[चित्र:Inductorsparallel.png|200x200पिक्सेल|समान्तर क्रम में जुड़े हुए प्रेरकत्व]] : <math> \frac{1}{L_\mathrm{eq}} = \frac{1}{L_1} + \frac{1}{L_2} + \cdots + \frac{1}{L_n}</math> [[चित्र:Inductors_in_series.svg|300x300पिक्सेल|श्रेणीक्रम में जुड़े हुए प्रेरकत्व]] श्रेणीक्रममा जोडिएका '''n''' इन्डक्टर को का तुल्य इन्डक्टेन्स : <math> L_\mathrm{eq} = L_1 + L_2 + \cdots + L_n \,\! </math> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{Machines}} [[श्रेणी:ऊर्जा भण्डारण]] 8kiibv9uks2f3utkn3uc4ng9n7m5mbn 0 150310 1361085 1356700 2026-06-10T18:28:58Z Bishaldev100 28807 /* ओहमको नियम */ 1361085 wikitext text/x-wiki {{Infobox electronic component |name=रेजिस्टर |image=Electronic-Axial-Lead-Resistors-Array.png|caption=An array of axial-lead resistors |type=निष्क्रिय |working_principle=विद्युत प्रतिरोध |symbol=[[File:Resistor symbol America.svg|100px]] [[File:Resistor symbol Europe.svg|100px]]|symbol_caption=[[ANSI]] and [[IEC]] symbols }} '''रेजिस्टर''' एक निष्क्रिय दुई-टर्मिनल इलेक्ट्रोनिक अंग हो जसले जसले [[विद्युत परिपथ]]मा बग्ने विद्युत धारालाई अवरोध गर्दछ। रेजिस्टरहरू करेन्ट प्रवाह घटाउन, सिग्नल समायोजन गर्न, भोल्टेज विभाजन गर्न, र प्रसारण लाइनहरू समाप्त गर्न तथा अन्य कामको लागी प्रयोग गरिन्छ। उच्च-शक्ति रेजिस्टरले धेरै वाट विद्युतीय शक्तिलाई तापको रूपमा नष्ट गर्न सक्छ । यी उच्च-शक्ति रेजिस्टर मोटर नियन्त्रणको भागको रूपमा, पावर वितरण प्रणालीहरूमा, वा [[विद्युत जेनरेटर|जेनेरेटरहरू]]को लागि परीक्षण भारको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ। स्थिर रेजिस्टरहरूमा तापमान, समय वा सञ्चालन भोल्टेजसँग रेजिस्टेन्सको परिवर्तन न्युन परिवर्तन हुन्छ। भेरीएबल रेजिस्टरहरू सर्किट समायोजन गर्न (जस्तै भोल्युम नियन्त्रण वा बत्ती डिमर वा तातो, प्रकाश, आर्द्रता, बल,) वा रासायनिक गतिविधिको लागि सेन्सिंग उपकरणहरूको रूपमा प्रयोग गर्न सकिन्छ । रेजिस्टरहरू [[विद्युत परिपथ]]का सामान्य तत्वहरू हुन् र [[इलेक्ट्रोनिक्स|इलेक्ट्रोनिक उपकरण]]मा सर्वव्यापी छन्। व्यावहारिक रेजिस्टरहरू असतत घटकहरूको रूपमा विभिन्न यौगिकहरू र रूपहरू मिलेर बनेको हुन सक्छ। रेजिस्टरहरू रेजिस्टरहरू [[इन्टिग्रेटेड सर्किट]] मा पनि प्रयोग गरिन्छ गरिन्छ। रेजिस्टरको विद्युतीय कार्य यसको रेजिस्टेन्सद्वारा निर्धारण गरिन्छ। == सञ्चालनको सिद्धान्त == === ओहमको नियम === एक आदर्श रेजिस्टर [[ओहमको नियम|ओमको नियम]] अनुसार काम गर्छ : <math display="block">V=I \cdot R.</math> ओम (प्रतीकः Ω) रेजिस्टेन्स (विद्युत प्रतिरोध गर्ने गुण) को एस आइ एकाइ हो, जसलाई [[जर्ज साइमन ओहम]]को नामबाट राखिएको हो। एक ओम रेजिस्टेन्स एक [[भोल्ट]] प्रति बराबर हुन्छ। रेजिस्टरहरू निर्दिष्ट र मानहरूको एक धेरै ठूलो दायरामा निर्माण गरिएको हुनाले, मिलीओम (1 mΩ = 10⁻³ Ω ), किलोओम (1 kΩ = 10^3 Ω ) र मेगाओम (1 MΩ = 10^6 Ω ) आम चल्तिमा प्रयोग हुन्छन् । <ref>{{cite book|author=[[American Radio Relay League]] (ARRL)|title=ARRL Handbook for Radio Communications|publisher=American Radio Relay League|isbn=978-1-62595-139-7|date=2021|edition=98|chapter=Fundamental Theory—Circuits and Components}}</ref><ref>{{cite book|author=[[American Radio Relay League]] (ARRL)|title=ARRL Handbook for Radio Communications|publisher=American Radio Relay League|isbn=978-1-62595-139-7|date=2021|edition=98|chapter=Fundamental Theory—Circuits and Components}}</ref> === रेजिस्टरको संयोजन === रेजिस्टरलाई समान्तर क्रम वा श्रेणीक्रममा जोड्न सकिन्छ। समान्तर क्रममा जोडिएका '''n''' रेजिस्टरको तुल्य रेजिस्टेन्स Req को लागी निम्नलिखित सम्बन्ध हुन्छ-<ref name="American Radio Relay League-1968" />{{rp|p.20ff}}{{clear|left}}[[चित्र:Resistors in parallel.svg|200x200पिक्सेल|समान्तर क्रममा जोडिएका रेजिस्टर]] : <math> \frac{1}{R_\mathrm{eq}} = \frac{1}{R_1} + \frac{1}{R_2} + \cdots + \frac{1}{R_n}</math> श्रेणीक्रममा जोडिएका '''n''' रेजिस्टरको का तुल्य रेजिस्टेन्स [[चित्र:Resistors in series.svg|300x300पिक्सेल|श्रेणीक्रममा जोडिएका रेजिस्टर]] : <math> R_\mathrm{eq} = R_1 + R_2 + \cdots + R_n \,\! </math> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[ओहमको नियम|ओमको नियम]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{ढाँचा:Machines}} 5g6atlshy51ex46tgti3dka4sm4pauo 2 150505 1361073 2026-06-10T13:42:14Z Ramesh Deuba 37151 उपयोगकर्ता पृष्ठ बनाया गया 1361073 wikitext text/x-wiki {{/Header}} {{Infobox Wikipedia user | name = | image = | image_caption = | birth_name = | birth_date = | birth_place = | nationality = [[Indian]] | gender = Male | residence = [[Rajasthan]] | occupation = | education = | religion = | marital_status = | hobbies = | joined_date = 2016 | website = | instagram = | twitter = | youtube = | status = Active Wikipedian | userboxes = {{User Wikipedian for|year=2016|month=01|day=27}} {{User India}} {{User Indian cinema task force}} {{User WikiProject Film}} {{User:Me_and/Userboxen/Twinkle}} }} == About Me == This user is an Indian Wikipedian contributing primarily to articles related to Indian cinema, television, biographies, and popular culture. == Articles Created and Expanded == == Wikimedia Contributions == * Content creation and expansion * Article maintenance and cleanup * Counter-vandalism using [[WP:TW|Twinkle]] * Participation in film-related WikiProjects [[Category:Wikipedians in India]] [[Category:Indian Wikipedians]] [[Category:Wikipedians interested in films]]This version follows a cleaner userpage style, uses standard parameter names, groups articles by topic, and presents contributions in a more encyclopedic manner. 998afjivygmkfy4qbo53bvhrm7mlv0a 0 150506 1361089 2026-06-10T19:20:13Z Saroj 31493 नयाँ लेख 1361089 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = टेन थिङ्स आई हेट अबाउट यु | image = 10 Things I Hate About You film.jpg | caption = रङ्गमञ्च प्रदर्शित पोस्टर | director = [[गिल यङ्गर]] | producer = [[एन्ड्र्यु लाजर]] | based_on = {{Based on|''[[द टेमिङ अफ द श्रु]]''|[[विलियम सेक्सपियर]]}} | writer = {{Plainlist| * [[करेन म्याककुला|करेन म्याककुला लुट्ज]] * [[कर्स्टिन स्मिथ (लेखिका)|कर्स्टिन स्मिथ]] }} | starring = {{Plainlist| * [[जुलिया स्टाइल्स]] * [[हिथ लेजर]] * [[जोसेफ गोर्डन-लेभिट]] * [[लारिसा ओलेनिक]] * [[ल्यारी मिलर (हास्य कलाकार)|ल्यारी मिलर]] * [[एन्ड्रु किगन]] * [[डेभिड क्रुमहोल्ट्ज]] * [[सुसन मे प्राट]] * [[ग्याब्रिएल युनियन]] }} | music = [[रिचर्ड गिब्स]] | cinematography = [[मार्क इरविन]] | editing = ओ. निकोलस ब्राउन | studio = [[टचस्टोन पिक्चर्स]]<ref>[[डिज्नी+]] मा [[हुलु]] मार्फत [[ट्वेन्टिएथ सेन्चुरी स्टुडियोज]] फिल्मको रूपमा सूचीबद्ध।</ref><br>म्याड चान्स<br>जेरेट इन्टरटेनमेन्ट | distributor = [[बुएना भिस्टा पिक्चर्स डिस्ट्रिब्युसन]] | released = {{Film date|1999|3|31}} | runtime = ९७ मिनेट | country = संयुक्त राज्य अमेरिका | language = अङ्ग्रेजी | budget = $१३ मिलियन<ref name=NUM>{{cite The Numbers |id=10-Things-I-Hate-About-You |title=10 Things I Hate About You (1999) – Financial Information |access-date=March 28, 2021 }}</ref> | gross = $५३.५ मिलियन<ref name="BOM">{{mojo title|id=10thingsihateaboutyou|title=टेन थिङ्स आई हेट अबाउट यु}}</ref> }} '''''टेन थिङ्स आई हेट अबाउट यु''''' सन् १९९९ को एक अमेरिकी किशोर प्रेमप्रसङ्गयुक्त हास्य चलचित्र हो, जसको निर्देशन [[गिल यङ्गर]]ले आफ्नो निर्देशनात्मक डेब्युका रूपमा गरेका थिए। चलचित्रमा [[जुलिया स्टाइल्स]], [[हिथ लेजर]], [[जोसेफ गार्डन-लेभिट]], [[लारिसा ओलिनिक]], [[ल्यारी मिलर (हास्य कलाकार)|ल्यारी मिलर]], [[एन्ड्रु किगन]], [[डेभिड क्रुमहोल्ट्ज]], [[सुसन मे प्राट]] र [[ग्याब्रिएल युनियन]] मुख्य भूमिकामा छन्। यस चलचित्रको पटकथा [[करेन म्याककुला|करेन म्याककुला लुट्ज]] र [[कर्स्टिन स्मिथ (लेखिका)|कर्स्टिन स्मिथ]]ले लेखेका थिए। यसले [[विलियम सेक्सपियर]]को हास्य नाटक ''[[द टेमिङ अफ द श्रु]]'' बाट प्रेरणा लिएको हो, जसलाई सन् १९९० को अन्त्यतिरको अमेरिकी हाईस्कुल परिवेशमा पुनःकथन गरिएको छ। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * {{IMDb title|id=0147800|title=टेन थिङ्स आई हेट अबाउट यु}} * {{TCMDb title|id=436237|title=टेन थिङ्स आई हेट अबाउट यु}} [[श्रेणी:सन् १९९९ का चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:अमेरिकी प्रेमप्रसङ्गयुक्त हास्य चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषाका चलचित्रहरू]] {{ठुटो}} mw18ifmkrxnls1k4ya240gb42wj3ycv 6 150507 1361090 2024-07-16T18:56:42Z en>TAnthony 0 /* Licensing */ 1361090 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Non-free use rationale poster | Media = film | Article = 10 Things I Hate About You (film) | Use = Infobox <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Name = 10 Things I Hate About You (film) | Distributor = [[Touchstone Pictures]] | Publisher = | Type = | Website = | Owner = | Commentary = <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low_resolution = | Purpose = <!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section / Artist --> | Replaceability = | other_information = }} == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|1990s American film posters}} [[Category:Film posters for English-language films]] [[Category:Images of Heath Ledger]] 8ny8arcffr726471lwhdnnecj6l0lyd 1361091 1361090 2026-06-10T19:22:05Z Saroj 31493 [[:en:File:10_Things_I_Hate_About_You_film.jpg]] बाट १ संशोधन(हरू) 1361090 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Non-free use rationale poster | Media = film | Article = 10 Things I Hate About You (film) | Use = Infobox <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Name = 10 Things I Hate About You (film) | Distributor = [[Touchstone Pictures]] | Publisher = | Type = | Website = | Owner = | Commentary = <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low_resolution = | Purpose = <!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section / Artist --> | Replaceability = | other_information = }} == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|1990s American film posters}} [[Category:Film posters for English-language films]] [[Category:Images of Heath Ledger]] 8ny8arcffr726471lwhdnnecj6l0lyd 1361092 1361091 2026-06-10T19:22:57Z Saroj 31493 /* Summary */ // Edit via Wikiplus 1361092 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Non-free use rationale poster | Media = film | Article = टेन थिङ्स आई हेट अबाउट यु | Use = Infobox <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Name = टेन थिङ्स आई हेट अबाउट यु | Distributor = [[Touchstone Pictures]] | Publisher = | Type = | Website = | Owner = | Commentary = <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low_resolution = | Purpose = <!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section / Artist --> | Replaceability = | other_information = }} == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|1990s American film posters}} [[Category:Film posters for English-language films]] [[Category:Images of Heath Ledger]] ludengpgwmlqe2i17rwcv1hdwtlnru4 1361093 1361092 2026-06-10T19:23:47Z Saroj 31493 Saroj ले [[चित्र:10 Things I Hate About You film.jpg]] अपलोड गरेका छन् 1361092 wikitext text/x-wiki == Summary == {{Non-free use rationale poster | Media = film | Article = टेन थिङ्स आई हेट अबाउट यु | Use = Infobox <!-- ADDITIONAL INFORMATION --> | Name = टेन थिङ्स आई हेट अबाउट यु | Distributor = [[Touchstone Pictures]] | Publisher = | Type = | Website = | Owner = | Commentary = <!--OVERRIDE FIELDS --> | Description = | Source = | Portion = | Low_resolution = | Purpose = <!-- Must be specified if Use is not Infobox / Header / Section / Artist --> | Replaceability = | other_information = }} == Licensing == {{Non-free film poster|image has rationale=yes|1990s American film posters}} [[Category:Film posters for English-language films]] [[Category:Images of Heath Ledger]] ludengpgwmlqe2i17rwcv1hdwtlnru4 14 150508 1361096 2026-06-11T02:34:32Z Biplab Anand 13653 +नयाँ श्रेणी 1361096 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:कोलकाता जिल्लाका रेलवे स्टेसनहरू]] [[श्रेणी:सहर अनुसार भारतका रेलवे स्टेसनहरू|कोलकाता]] 23yriwurv7gmdzkoqex0yxlzrsgcnwc 14 150509 1361097 2026-06-11T02:35:54Z Biplab Anand 13653 +नयाँ श्रेणी 1361097 wikitext text/x-wiki [[श्रेणी:भारतका रेलवे जङ्क्सन स्टेसनहरू|पश्चिम बङ्गाल]] [[श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका रेलवे स्टेसनहरू|*]] 9dvwlwaxo4hambppi5fmk4nmhn2g53k 0 150510 1361098 2026-06-11T03:10:22Z Biplab Anand 13653 +सन्तरागाछी जङ्क्सन रेलवे स्टेसन 1361098 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = सन्तरागाछी जङ्क्सन | symbol = s | symbol_location = kolkata | style = Kolkata Suburban Railway | image = SantragachiRailwayStation01.jpg | image_caption = | address = सन्तरागाछी स्टेसन रोड, [[सन्तरागाछी]] <br> [[हावडा]], [[पश्चिम बङ्गाल]] - ७१११०९ | country = भारत | coordinates = {{Coord|22.584395|88.283082|type:railwaystation_region:IN|format=dms|display=inline,title}} | elevation = {{convert|12|m|ft}} | line = {{Plainlist| * [[हावडा]]–[[खरगपुर]] * [[हावडा]]–[[आमता]] * [[सन्तरागाछी जङ्क्सन|सन्तरागाछी]]–[[शालिमार रेलवे स्टेसन|शालिमार]] }} | other = {{Plainlist| * [[कोना एक्सप्रेसवे]] * {{rint|kolkata|bus}} सन्तरागाछी बस बिसौनी * ट्याक्सी स्ट्यान्ड }} | structure = ग्रेडमा | platform = ८ | tracks = २२ | entrances = | parking = उपलब्ध | baggage_check = | opened ={{start date and age|1900}} | closed = | rebuilt = | electrified = {{start date and age|1968}}<ref>{{Cite web |title=SER OBSERVES GOLDEN JUBILEE CELEBRATIONS FOR SUCCESSFUL COMPLETION OF 50 YEARS OF EMU SERVICES |url=https://ser.indianrailways.gov.in/view_detail.jsp?lang=0&id=0,4,423&dcd=2505&did=15252539839326B259F83A55EC34D676442D9B26268D3.web107 |quote=the electrification of Howrah-Kharagpur section in the year 1968|website=Indian Railways |publisher=South Eastern Railway |date= 2 May 2018|access-date= 9 May 2026}}</ref> | accessible = उपलब्ध {{access icon|20px}} | code = {{Indian railway code | code = SRC | zone = [[दक्षिण पूर्वी रेलवे (भारत)|दक्षिण पूर्वी रेलवे]] | division = {{rwd|खरगपुर}} }} | owned = [[भारतीय रेलवे]] | operator = [[दक्षिण पूर्वी रेलवे (भारत)|दक्षिण पूर्वी रेलवे]] | status = {{color|green|सक्रिय}} | former = [[बङ्गाल नागपुर रेलवे]] | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} | services = {{Adjacent stations|system=कोलकाता उपनगरीय रेलवे |line=दक्षिण पूर्वी|left=मौरीग्राम|right=रामराजातला|to-left=मिदनापुर|type=[[हावडा–खरगपुर लाइन|मुख्य लाइन]] र [[सन्तरागाछी–आमता सहायक लाइन]] |line2=दक्षिण पूर्वी|left2=बाँकरानयाबाज|right2=पद्मापुकुर|to-left2=आमता|to-right2=शालिमार|type2=[[हावडा–खरगपुर लाइन|मुख्य लाइन]] र [[सन्तरागाछी–आमता सहायक लाइन]] }} | route_map = {{switcher | {{Santragachi–Amta branch line}} | Show Santragachi–Amta route map | {{Howrah–Kharagpur line}} | Show Howrah–Kharagpur route map }} | map_type = India Kolkata#India West Bengal#India | map_dot_label = सन्तरागाछी जङ्क्सन | map_caption = [[कोलकाता]]मा स्थान##पश्चिम बङ्गालमा स्थान | mapframe = yes | mapframe-caption = सन्तरागाछी जङ्क्सनको अन्तरक्रियात्मक नक्सा }} '''सन्तरागाछी जङ्क्सन रेलवे स्टेसन''' [[भारतीय रेलवे]]को [[दक्षिण पूर्वी रेलवे (भारत)|दक्षिण पूर्वी रेलवे क्षेत्र]]को एक रेलवे जङ्क्सन हो, जुन [[भारत]]को [[हावडा]]को [[सन्तरागाछी]]मा अवस्थित छ।<ref name="2015-05-26-toi" /> यो रेलवे स्टेसन भारतीय रेलवेको दक्षिण पूर्वी रेलवे क्षेत्रद्वारा सञ्चालित छ। [[कोलकाता महानगर क्षेत्र]]लाई सेवा दिने ठुलो अन्तर सहर रेलवे स्टेसनहरू जस्तै {{stnlnk|हावडा}}, {{stnlnk|शालिमार}}, {{stnlnk|कोलकाता}}, {{rws|डानकुनी}} र {{stnlnk|सियालदह}} मध्येको पनि एक हो।<ref name="2015-05-26-toi">{{cite news |last1=Gupta |first1=Jayanta |title=Santragachi to be developed into terminal in 3–4 years |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Santragachi-to-be-developed-into-terminal-in-3-4-years/articleshow/47433513.cms |access-date=19 May 2020 |work=The Times of India |agency=Times News Network |date=26 May 2015 }}</ref> [[हावडा रेलवे स्टेसन]] जाने लाइनमा यो रेलवे स्टेसन धेरै वर्षदेखि अवस्थित थियो, तर यसलाई रेलवे टर्मिनलमा स्तरोन्नति गर्ने काम सन् २०१५ मा सुरु गरिएको थियो। दक्षिण पूर्वी रेलवेले यसलाई लामो दूरीका रेलहरूको लागि प्रयोग गर्ने अभिप्रायले स्तरोन्नतिको कार्य थालेको थियो। यो रेलवे स्टेसनको स्तरोन्नतिले पूर्वी रेलवेद्वारा सञ्चालित हावडा रेलवे स्टेसनको यात्रु भारलाई कम गर्न सहयोग गरेको छ।<ref name="2015-05-26-toi" /> ==इतिहास== {{ठुटो}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== emymerlgjzwt8jt9qvmrcdpgtyhp3cu 1361099 1361098 2026-06-11T03:11:05Z Biplab Anand 13653 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:कोलकाताका रेलवे स्टेसनहरू]] जोडियो 1361099 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = सन्तरागाछी जङ्क्सन | symbol = s | symbol_location = kolkata | style = Kolkata Suburban Railway | image = SantragachiRailwayStation01.jpg | image_caption = | address = सन्तरागाछी स्टेसन रोड, [[सन्तरागाछी]] <br> [[हावडा]], [[पश्चिम बङ्गाल]] - ७१११०९ | country = भारत | coordinates = {{Coord|22.584395|88.283082|type:railwaystation_region:IN|format=dms|display=inline,title}} | elevation = {{convert|12|m|ft}} | line = {{Plainlist| * [[हावडा]]–[[खरगपुर]] * [[हावडा]]–[[आमता]] * [[सन्तरागाछी जङ्क्सन|सन्तरागाछी]]–[[शालिमार रेलवे स्टेसन|शालिमार]] }} | other = {{Plainlist| * [[कोना एक्सप्रेसवे]] * {{rint|kolkata|bus}} सन्तरागाछी बस बिसौनी * ट्याक्सी स्ट्यान्ड }} | structure = ग्रेडमा | platform = ८ | tracks = २२ | entrances = | parking = उपलब्ध | baggage_check = | opened ={{start date and age|1900}} | closed = | rebuilt = | electrified = {{start date and age|1968}}<ref>{{Cite web |title=SER OBSERVES GOLDEN JUBILEE CELEBRATIONS FOR SUCCESSFUL COMPLETION OF 50 YEARS OF EMU SERVICES |url=https://ser.indianrailways.gov.in/view_detail.jsp?lang=0&id=0,4,423&dcd=2505&did=15252539839326B259F83A55EC34D676442D9B26268D3.web107 |quote=the electrification of Howrah-Kharagpur section in the year 1968|website=Indian Railways |publisher=South Eastern Railway |date= 2 May 2018|access-date= 9 May 2026}}</ref> | accessible = उपलब्ध {{access icon|20px}} | code = {{Indian railway code | code = SRC | zone = [[दक्षिण पूर्वी रेलवे (भारत)|दक्षिण पूर्वी रेलवे]] | division = {{rwd|खरगपुर}} }} | owned = [[भारतीय रेलवे]] | operator = [[दक्षिण पूर्वी रेलवे (भारत)|दक्षिण पूर्वी रेलवे]] | status = {{color|green|सक्रिय}} | former = [[बङ्गाल नागपुर रेलवे]] | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} | services = {{Adjacent stations|system=कोलकाता उपनगरीय रेलवे |line=दक्षिण पूर्वी|left=मौरीग्राम|right=रामराजातला|to-left=मिदनापुर|type=[[हावडा–खरगपुर लाइन|मुख्य लाइन]] र [[सन्तरागाछी–आमता सहायक लाइन]] |line2=दक्षिण पूर्वी|left2=बाँकरानयाबाज|right2=पद्मापुकुर|to-left2=आमता|to-right2=शालिमार|type2=[[हावडा–खरगपुर लाइन|मुख्य लाइन]] र [[सन्तरागाछी–आमता सहायक लाइन]] }} | route_map = {{switcher | {{Santragachi–Amta branch line}} | Show Santragachi–Amta route map | {{Howrah–Kharagpur line}} | Show Howrah–Kharagpur route map }} | map_type = India Kolkata#India West Bengal#India | map_dot_label = सन्तरागाछी जङ्क्सन | map_caption = [[कोलकाता]]मा स्थान##पश्चिम बङ्गालमा स्थान | mapframe = yes | mapframe-caption = सन्तरागाछी जङ्क्सनको अन्तरक्रियात्मक नक्सा }} '''सन्तरागाछी जङ्क्सन रेलवे स्टेसन''' [[भारतीय रेलवे]]को [[दक्षिण पूर्वी रेलवे (भारत)|दक्षिण पूर्वी रेलवे क्षेत्र]]को एक रेलवे जङ्क्सन हो, जुन [[भारत]]को [[हावडा]]को [[सन्तरागाछी]]मा अवस्थित छ।<ref name="2015-05-26-toi" /> यो रेलवे स्टेसन भारतीय रेलवेको दक्षिण पूर्वी रेलवे क्षेत्रद्वारा सञ्चालित छ। [[कोलकाता महानगर क्षेत्र]]लाई सेवा दिने ठुलो अन्तर सहर रेलवे स्टेसनहरू जस्तै {{stnlnk|हावडा}}, {{stnlnk|शालिमार}}, {{stnlnk|कोलकाता}}, {{rws|डानकुनी}} र {{stnlnk|सियालदह}} मध्येको पनि एक हो।<ref name="2015-05-26-toi">{{cite news |last1=Gupta |first1=Jayanta |title=Santragachi to be developed into terminal in 3–4 years |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Santragachi-to-be-developed-into-terminal-in-3-4-years/articleshow/47433513.cms |access-date=19 May 2020 |work=The Times of India |agency=Times News Network |date=26 May 2015 }}</ref> [[हावडा रेलवे स्टेसन]] जाने लाइनमा यो रेलवे स्टेसन धेरै वर्षदेखि अवस्थित थियो, तर यसलाई रेलवे टर्मिनलमा स्तरोन्नति गर्ने काम सन् २०१५ मा सुरु गरिएको थियो। दक्षिण पूर्वी रेलवेले यसलाई लामो दूरीका रेलहरूको लागि प्रयोग गर्ने अभिप्रायले स्तरोन्नतिको कार्य थालेको थियो। यो रेलवे स्टेसनको स्तरोन्नतिले पूर्वी रेलवेद्वारा सञ्चालित हावडा रेलवे स्टेसनको यात्रु भारलाई कम गर्न सहयोग गरेको छ।<ref name="2015-05-26-toi" /> ==इतिहास== {{ठुटो}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:कोलकाताका रेलवे स्टेसनहरू]] qfhnj5n0p6ty6z8sff1b0h2knt96r7a 1361100 1361099 2026-06-11T03:11:20Z Biplab Anand 13653 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका रेलवे जङ्क्सन स्टेसनहरू]] जोडियो 1361100 wikitext text/x-wiki {{Infobox station | name = सन्तरागाछी जङ्क्सन | symbol = s | symbol_location = kolkata | style = Kolkata Suburban Railway | image = SantragachiRailwayStation01.jpg | image_caption = | address = सन्तरागाछी स्टेसन रोड, [[सन्तरागाछी]] <br> [[हावडा]], [[पश्चिम बङ्गाल]] - ७१११०९ | country = भारत | coordinates = {{Coord|22.584395|88.283082|type:railwaystation_region:IN|format=dms|display=inline,title}} | elevation = {{convert|12|m|ft}} | line = {{Plainlist| * [[हावडा]]–[[खरगपुर]] * [[हावडा]]–[[आमता]] * [[सन्तरागाछी जङ्क्सन|सन्तरागाछी]]–[[शालिमार रेलवे स्टेसन|शालिमार]] }} | other = {{Plainlist| * [[कोना एक्सप्रेसवे]] * {{rint|kolkata|bus}} सन्तरागाछी बस बिसौनी * ट्याक्सी स्ट्यान्ड }} | structure = ग्रेडमा | platform = ८ | tracks = २२ | entrances = | parking = उपलब्ध | baggage_check = | opened ={{start date and age|1900}} | closed = | rebuilt = | electrified = {{start date and age|1968}}<ref>{{Cite web |title=SER OBSERVES GOLDEN JUBILEE CELEBRATIONS FOR SUCCESSFUL COMPLETION OF 50 YEARS OF EMU SERVICES |url=https://ser.indianrailways.gov.in/view_detail.jsp?lang=0&id=0,4,423&dcd=2505&did=15252539839326B259F83A55EC34D676442D9B26268D3.web107 |quote=the electrification of Howrah-Kharagpur section in the year 1968|website=Indian Railways |publisher=South Eastern Railway |date= 2 May 2018|access-date= 9 May 2026}}</ref> | accessible = उपलब्ध {{access icon|20px}} | code = {{Indian railway code | code = SRC | zone = [[दक्षिण पूर्वी रेलवे (भारत)|दक्षिण पूर्वी रेलवे]] | division = {{rwd|खरगपुर}} }} | owned = [[भारतीय रेलवे]] | operator = [[दक्षिण पूर्वी रेलवे (भारत)|दक्षिण पूर्वी रेलवे]] | status = {{color|green|सक्रिय}} | former = [[बङ्गाल नागपुर रेलवे]] | passengers = | pass_year = | pass_percent = | pass_system = | mapframe-custom = {{Maplink|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=300|frame-height=180|zoom=14|type=point|marker=rail}} | services = {{Adjacent stations|system=कोलकाता उपनगरीय रेलवे |line=दक्षिण पूर्वी|left=मौरीग्राम|right=रामराजातला|to-left=मिदनापुर|type=[[हावडा–खरगपुर लाइन|मुख्य लाइन]] र [[सन्तरागाछी–आमता सहायक लाइन]] |line2=दक्षिण पूर्वी|left2=बाँकरानयाबाज|right2=पद्मापुकुर|to-left2=आमता|to-right2=शालिमार|type2=[[हावडा–खरगपुर लाइन|मुख्य लाइन]] र [[सन्तरागाछी–आमता सहायक लाइन]] }} | route_map = {{switcher | {{Santragachi–Amta branch line}} | Show Santragachi–Amta route map | {{Howrah–Kharagpur line}} | Show Howrah–Kharagpur route map }} | map_type = India Kolkata#India West Bengal#India | map_dot_label = सन्तरागाछी जङ्क्सन | map_caption = [[कोलकाता]]मा स्थान##पश्चिम बङ्गालमा स्थान | mapframe = yes | mapframe-caption = सन्तरागाछी जङ्क्सनको अन्तरक्रियात्मक नक्सा }} '''सन्तरागाछी जङ्क्सन रेलवे स्टेसन''' [[भारतीय रेलवे]]को [[दक्षिण पूर्वी रेलवे (भारत)|दक्षिण पूर्वी रेलवे क्षेत्र]]को एक रेलवे जङ्क्सन हो, जुन [[भारत]]को [[हावडा]]को [[सन्तरागाछी]]मा अवस्थित छ।<ref name="2015-05-26-toi" /> यो रेलवे स्टेसन भारतीय रेलवेको दक्षिण पूर्वी रेलवे क्षेत्रद्वारा सञ्चालित छ। [[कोलकाता महानगर क्षेत्र]]लाई सेवा दिने ठुलो अन्तर सहर रेलवे स्टेसनहरू जस्तै {{stnlnk|हावडा}}, {{stnlnk|शालिमार}}, {{stnlnk|कोलकाता}}, {{rws|डानकुनी}} र {{stnlnk|सियालदह}} मध्येको पनि एक हो।<ref name="2015-05-26-toi">{{cite news |last1=Gupta |first1=Jayanta |title=Santragachi to be developed into terminal in 3–4 years |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolkata/Santragachi-to-be-developed-into-terminal-in-3-4-years/articleshow/47433513.cms |access-date=19 May 2020 |work=The Times of India |agency=Times News Network |date=26 May 2015 }}</ref> [[हावडा रेलवे स्टेसन]] जाने लाइनमा यो रेलवे स्टेसन धेरै वर्षदेखि अवस्थित थियो, तर यसलाई रेलवे टर्मिनलमा स्तरोन्नति गर्ने काम सन् २०१५ मा सुरु गरिएको थियो। दक्षिण पूर्वी रेलवेले यसलाई लामो दूरीका रेलहरूको लागि प्रयोग गर्ने अभिप्रायले स्तरोन्नतिको कार्य थालेको थियो। यो रेलवे स्टेसनको स्तरोन्नतिले पूर्वी रेलवेद्वारा सञ्चालित हावडा रेलवे स्टेसनको यात्रु भारलाई कम गर्न सहयोग गरेको छ।<ref name="2015-05-26-toi" /> ==इतिहास== {{ठुटो}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== ==यो पनि हेर्नुहोस्== [[श्रेणी:कोलकाताका रेलवे स्टेसनहरू]] [[श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका रेलवे जङ्क्सन स्टेसनहरू]] 31u8oicuxl80zefkq7kjwo2t2ctcjgk 0 150511 1361102 2026-06-11T03:57:05Z Ramesh Deuba 37151 नया लेख 1361102 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = सेन्ट जेभियर्स स्कुल, जावलाखेल | native_name = | latin_name = | image = Kathmandu, Saint-Xavier's School, Jesuit Education.JPG | motto = ''ईश्वरका लागि बाँचौँ, नेपालका लागि नेतृत्व गरौँ'' | location = जावलाखेल | city = ललितपुर | province = बागमती प्रदेश | country = नेपाल | type = निजी सहशैक्षिक विद्यालय | established = १९५१ | founder = फादर एम. डी. मोरान, एस.जे. | religious_affiliation = रोमन क्याथोलिक (जेसुइट) | principal = फादर लियो | staff = करिब १७० | sports = बास्केटबल, फुटबल, भलिबल, क्रिकेट, ब्याडमिन्टन, लन टेनिस तथा टेबल टेनिस | nickname = जेभियरियन | affiliations = माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एस.ई.ई.), राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड | website = http://www.stx.edu.np }} '''सेन्ट जेभियर्स स्कुल'''(स्थापना: १९५१) <ref>{{Cite web |title=St. Xaviers Secondary School Lalitpur - Jawalakhel, Lalitpur |url=https://edusanjal.com/school/st-xaviers-higher-secondary-school-lalitpur/ |access-date=2024-11-22 |website=Edusanjal |language=en}}</ref>नेपालका जेसुइट समाज (Society of Jesus) को नेपाल क्षेत्रद्वारा सञ्चालन गरिएको एक निजी क्याथोलिक सहशैक्षिक आधारभूत तथा माध्यमिक शैक्षिक संस्था हो। यो नेपालमा जेसुइटहरूद्वारा स्थापना गरिएको पहिलो शैक्षिक संस्था हो। हाल यस विद्यालयमा कक्षा १ देखि १२ सम्म अध्ययनको व्यवस्था रहेको छ र एकीकृत प्रशासन अन्तर्गत प्राथमिक, निम्न माध्यमिक तथा माध्यमिक तह सञ्चालन गरिन्छ। == इतिहास == '''सेन्ट जेभियर्स विद्यालय''' जेसुइट धर्मप्रचारक फादर मार्शल डी. मोरानद्वारा स्थापना गरिएको थियो। राणा शासनको एक शताब्दी लामो पारिवारिक शासनपश्चात् नेपालले नयाँ प्रजातान्त्रिक राजनीतिक व्यवस्था अवलम्बन गरिरहेको समयमा तत्कालीन नेपालका राजा त्रिभुवन वीर विक्रम शाहले भारतको पटना शहरमा कार्यरत मोरानलाई नेपालमा जेसुइट शिक्षा भित्र्याउन व्यक्तिगत रूपमा निमन्त्रणा दिएको मानिन्छ। मोरानले उक्त निमन्त्रणा स्वीकार गरेपछि सन् १९५१ मा काठमाडौं उपत्यकाको बाहिरी क्षेत्रमा अवस्थित गोदावरीमा सेन्ट जेभियर्स विद्यालय स्थापना गरियो। सेन्ट जेभियर्स विद्यालय नेपालमा क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन प्राप्त गर्ने पहिलो शैक्षिक संस्था थियो। सन् १९५७ मा यस विद्यालयले नेपालमै पहिलो पटक सिनियर क्याम्ब्रिज (GCE) परीक्षा सञ्चालन गरेको थियो। त्यसैगरी सन् १९८४ मा विद्यालयले पुनः GCE ‘ओ’ लेभल परीक्षा सञ्चालन गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.stx.edu.np/more_history.html|title=About SXC Jawalakhel|year=2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104111533/http://www.stx.edu.np/more_history.html|archive-date=2013-11-04}}</ref> सन् १९५१ देखि २००० सम्म केवल छात्रहरूका लागि सञ्चालित यस विद्यालयले शैक्षिक सत्र २०००/०१ देखि छात्राहरूलाई पनि भर्ना गर्न थालेको हो। == शाखाहरू == सन् १९५१ मा काठमाडौंको बाहिरी क्षेत्रमा रहेको गोदावरीमा स्थापना भएको सेन्ट जेभियर्स विद्यालयले सन् १९५४ मा जावलाखेलमा अर्को शाखा स्थापना गर्‍यो। सन् १९९९ सम्म यी दुई शाखाहरू एउटै शैक्षिक एकाइका रूपमा सञ्चालन हुन्थे, जहाँ गोदावरी शाखाका विद्यार्थीहरू कक्षा ६ पूरा गरेपछि जावलाखेल शाखामा स्थानान्तरण गरिन्थे। जावलाखेल शाखामा कक्षा १ देखि १० सम्मको अध्ययन व्यवस्था थियो। सन् १९९९ पछि गोदावरी शाखाले पनि आफ्नो शैक्षिक कार्यक्रम कक्षा १० सम्म विस्तार गर्‍यो। हाल दुवै शाखाले देशभरिबाट विद्यार्थीहरू भर्ना गर्दै आएका छन्। == पाठ्यक्रम == विद्यालयले कक्षा १० का लागि राष्ट्रिय माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एस.ई.ई.) को पाठ्यक्रम तथा कक्षा १२ का लागि राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (एन.ई.बी.) को पाठ्यक्रम अनुसरण गर्दछ। एस.ई.ई. परीक्षामा सेन्ट जेभियर्स विद्यालयका विद्यार्थीहरूको नतिजा वर्षौंदेखि उत्कृष्ट रहँदै आएको छ। कुनै वर्षमा असफल हुने विद्यार्थीहरूको संख्या अत्यन्त न्यून रहने गरेको छ भने आधाभन्दा बढी विद्यार्थीहरूले उच्च श्रेणी (कुल प्राप्ताङ्क ६० प्रतिशतभन्दा माथि) हासिल गर्ने गरेका छन्। == सन्दर्भ == <references/> orle6dgczmujb2gvfs2hvfiqv9m37yi 1361104 1361102 2026-06-11T04:27:51Z Saroj 31493 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:काठमाडौँका विद्यालयहरू]] जोडियो 1361104 wikitext text/x-wiki {{Infobox school | name = सेन्ट जेभियर्स स्कुल, जावलाखेल | native_name = | latin_name = | image = Kathmandu, Saint-Xavier's School, Jesuit Education.JPG | motto = ''ईश्वरका लागि बाँचौँ, नेपालका लागि नेतृत्व गरौँ'' | location = जावलाखेल | city = ललितपुर | province = बागमती प्रदेश | country = नेपाल | type = निजी सहशैक्षिक विद्यालय | established = १९५१ | founder = फादर एम. डी. मोरान, एस.जे. | religious_affiliation = रोमन क्याथोलिक (जेसुइट) | principal = फादर लियो | staff = करिब १७० | sports = बास्केटबल, फुटबल, भलिबल, क्रिकेट, ब्याडमिन्टन, लन टेनिस तथा टेबल टेनिस | nickname = जेभियरियन | affiliations = माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एस.ई.ई.), राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड | website = http://www.stx.edu.np }} '''सेन्ट जेभियर्स स्कुल'''(स्थापना: १९५१) <ref>{{Cite web |title=St. Xaviers Secondary School Lalitpur - Jawalakhel, Lalitpur |url=https://edusanjal.com/school/st-xaviers-higher-secondary-school-lalitpur/ |access-date=2024-11-22 |website=Edusanjal |language=en}}</ref>नेपालका जेसुइट समाज (Society of Jesus) को नेपाल क्षेत्रद्वारा सञ्चालन गरिएको एक निजी क्याथोलिक सहशैक्षिक आधारभूत तथा माध्यमिक शैक्षिक संस्था हो। यो नेपालमा जेसुइटहरूद्वारा स्थापना गरिएको पहिलो शैक्षिक संस्था हो। हाल यस विद्यालयमा कक्षा १ देखि १२ सम्म अध्ययनको व्यवस्था रहेको छ र एकीकृत प्रशासन अन्तर्गत प्राथमिक, निम्न माध्यमिक तथा माध्यमिक तह सञ्चालन गरिन्छ। == इतिहास == '''सेन्ट जेभियर्स विद्यालय''' जेसुइट धर्मप्रचारक फादर मार्शल डी. मोरानद्वारा स्थापना गरिएको थियो। राणा शासनको एक शताब्दी लामो पारिवारिक शासनपश्चात् नेपालले नयाँ प्रजातान्त्रिक राजनीतिक व्यवस्था अवलम्बन गरिरहेको समयमा तत्कालीन नेपालका राजा त्रिभुवन वीर विक्रम शाहले भारतको पटना शहरमा कार्यरत मोरानलाई नेपालमा जेसुइट शिक्षा भित्र्याउन व्यक्तिगत रूपमा निमन्त्रणा दिएको मानिन्छ। मोरानले उक्त निमन्त्रणा स्वीकार गरेपछि सन् १९५१ मा काठमाडौं उपत्यकाको बाहिरी क्षेत्रमा अवस्थित गोदावरीमा सेन्ट जेभियर्स विद्यालय स्थापना गरियो। सेन्ट जेभियर्स विद्यालय नेपालमा क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालयसँग सम्बन्धन प्राप्त गर्ने पहिलो शैक्षिक संस्था थियो। सन् १९५७ मा यस विद्यालयले नेपालमै पहिलो पटक सिनियर क्याम्ब्रिज (GCE) परीक्षा सञ्चालन गरेको थियो। त्यसैगरी सन् १९८४ मा विद्यालयले पुनः GCE ‘ओ’ लेभल परीक्षा सञ्चालन गरेको थियो।<ref>{{cite news|url=http://www.stx.edu.np/more_history.html|title=About SXC Jawalakhel|year=2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104111533/http://www.stx.edu.np/more_history.html|archive-date=2013-11-04}}</ref> सन् १९५१ देखि २००० सम्म केवल छात्रहरूका लागि सञ्चालित यस विद्यालयले शैक्षिक सत्र २०००/०१ देखि छात्राहरूलाई पनि भर्ना गर्न थालेको हो। == शाखाहरू == सन् १९५१ मा काठमाडौंको बाहिरी क्षेत्रमा रहेको गोदावरीमा स्थापना भएको सेन्ट जेभियर्स विद्यालयले सन् १९५४ मा जावलाखेलमा अर्को शाखा स्थापना गर्‍यो। सन् १९९९ सम्म यी दुई शाखाहरू एउटै शैक्षिक एकाइका रूपमा सञ्चालन हुन्थे, जहाँ गोदावरी शाखाका विद्यार्थीहरू कक्षा ६ पूरा गरेपछि जावलाखेल शाखामा स्थानान्तरण गरिन्थे। जावलाखेल शाखामा कक्षा १ देखि १० सम्मको अध्ययन व्यवस्था थियो। सन् १९९९ पछि गोदावरी शाखाले पनि आफ्नो शैक्षिक कार्यक्रम कक्षा १० सम्म विस्तार गर्‍यो। हाल दुवै शाखाले देशभरिबाट विद्यार्थीहरू भर्ना गर्दै आएका छन्। == पाठ्यक्रम == विद्यालयले कक्षा १० का लागि राष्ट्रिय माध्यमिक शिक्षा परीक्षा (एस.ई.ई.) को पाठ्यक्रम तथा कक्षा १२ का लागि राष्ट्रिय परीक्षा बोर्ड (एन.ई.बी.) को पाठ्यक्रम अनुसरण गर्दछ। एस.ई.ई. परीक्षामा सेन्ट जेभियर्स विद्यालयका विद्यार्थीहरूको नतिजा वर्षौंदेखि उत्कृष्ट रहँदै आएको छ। कुनै वर्षमा असफल हुने विद्यार्थीहरूको संख्या अत्यन्त न्यून रहने गरेको छ भने आधाभन्दा बढी विद्यार्थीहरूले उच्च श्रेणी (कुल प्राप्ताङ्क ६० प्रतिशतभन्दा माथि) हासिल गर्ने गरेका छन्। == सन्दर्भ == <references/> [[श्रेणी:काठमाडौँका विद्यालयहरू]] h9jiens156kve27spokkj9sw6xbt6hq 0 150513 1361122 2026-06-11T06:34:45Z Bishaldev100 28807 "[[:en:Special:Redirect/revision/1356532099|Germany–Nepal relations]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1361122 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-collapse:collapse;" |+ class="infobox-title" id="6" |नेपाल-जर्मनी सम्बन्ध | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Germany_Nepal_Locator.svg|250x250पिक्सेल|Map indicating locations of Germany and Nepal]] |- class="infobox-hiddenrow" ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:lightgrey;color:inherit;" | |- style="height:0.6em" | style="background:#339933;color:inherit;" | | style="background:#E08020;color:inherit;" | |- ! scope="col" style="width:50%; text-align:center" |[[File:Flag_of_Germany.svg|कडी=|पाठ=|बोर्डर|50x50पिक्सेल]]<br />[[Germany|जर्मनी]] ! scope="col" style="width:50%; text-align:center; border-left:thin solid lightgrey;" |[[File:Flag_of_Nepal.svg|कडी=|पाठ=|30x30पिक्सेल| ]]<br />[[Nepal|नेपाल]] |} जर्मनी - नेपाल [[जर्मनी]] र [[नेपाल]] सम्बन्ध बिचको द्विपक्षीय सम्बन्ध हो।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Rishi |date=6 April 2008 |title=Nepal-German relations : Nepali perspectives and lessons |url=https://thehimalayantimes.com/opinion/nepal-german-relations-nepali-perspectives-and-lessons |access-date=11 October 2021 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]मा, जर्मनी विरुद्ध [[युद्धको घोषणा]] गर्ने पहिलो देशहरू मध्ये नेपाल एक थियो। जर्मनले पोल्याण्डमाथि आक्रमण गरेको चौथो दिन ४ सेप्टेम्बर १९३९ मा युद्ध घोषणा गरेको थियो । ।<ref>{{Cite book|title=I Won't Be Home Next Summer: Flight Lieutenant R.N. Selley DFC (1917–1941)|url=https://books.google.com/books?id=AOiZBgAAQBAJ&pg=PA89|location=Pinetown|page=89}}</ref> जर्मनी-नेपाल सम्बन्ध आधिकारिक रूपमा ४ अप्रिल १९५८ मा स्थापित भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Nepal – Germany Relations |url=https://mofa.gov.np/nepal-germany-relations/ |access-date=11 October 2021 |website=Ministry of Foreign Affairs Nepal}}</ref> == व्यापार == सन् २०२२ मा, नेपालले जर्मनीमा ४३ मिलियन डलर बराबरको सामान निर्यात गर्‍यो, जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो निर्यात कार्पेट थियो। जर्मनीले त्यही वर्ष नेपालमा ४७.३ मिलियन डलर बराबरको सामान निर्यात गर्‍यो, जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो निर्यात रेजर ब्लेड थियो।<ref>{{Cite web |title=What does Nepal export to Germany (2022) |url=https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/export/deu/npl/show/2022 |access-date=27 March 2024 |website=oec.world}}</ref> [[चित्र:German_Buddhist_Temple_(9105852247).jpg|अङ्गुठाकार|269x269पिक्सेल|[[लुम्बिनी|लुम्बिनी, नेपाल]] मा जर्मनीको बौद्ध मन्दिर]] == सन्दर्भहरू == {{Reflist}}{{नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध}} [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] gfeuj6s41ywjkot5ewzlydacoa5sbhj 1361124 1361122 2026-06-11T06:36:24Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भहरू */ 1361124 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-collapse:collapse;" |+ class="infobox-title" id="6" |नेपाल-जर्मनी सम्बन्ध | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Germany_Nepal_Locator.svg|250x250पिक्सेल|Map indicating locations of Germany and Nepal]] |- class="infobox-hiddenrow" ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:lightgrey;color:inherit;" | |- style="height:0.6em" | style="background:#339933;color:inherit;" | | style="background:#E08020;color:inherit;" | |- ! scope="col" style="width:50%; text-align:center" |[[File:Flag_of_Germany.svg|कडी=|पाठ=|बोर्डर|50x50पिक्सेल]]<br />[[Germany|जर्मनी]] ! scope="col" style="width:50%; text-align:center; border-left:thin solid lightgrey;" |[[File:Flag_of_Nepal.svg|कडी=|पाठ=|30x30पिक्सेल| ]]<br />[[Nepal|नेपाल]] |} जर्मनी - नेपाल [[जर्मनी]] र [[नेपाल]] सम्बन्ध बिचको द्विपक्षीय सम्बन्ध हो।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Rishi |date=6 April 2008 |title=Nepal-German relations : Nepali perspectives and lessons |url=https://thehimalayantimes.com/opinion/nepal-german-relations-nepali-perspectives-and-lessons |access-date=11 October 2021 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]मा, जर्मनी विरुद्ध [[युद्धको घोषणा]] गर्ने पहिलो देशहरू मध्ये नेपाल एक थियो। जर्मनले पोल्याण्डमाथि आक्रमण गरेको चौथो दिन ४ सेप्टेम्बर १९३९ मा युद्ध घोषणा गरेको थियो । ।<ref>{{Cite book|title=I Won't Be Home Next Summer: Flight Lieutenant R.N. Selley DFC (1917–1941)|url=https://books.google.com/books?id=AOiZBgAAQBAJ&pg=PA89|location=Pinetown|page=89}}</ref> जर्मनी-नेपाल सम्बन्ध आधिकारिक रूपमा ४ अप्रिल १९५८ मा स्थापित भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Nepal – Germany Relations |url=https://mofa.gov.np/nepal-germany-relations/ |access-date=11 October 2021 |website=Ministry of Foreign Affairs Nepal}}</ref> == व्यापार == सन् २०२२ मा, नेपालले जर्मनीमा ४३ मिलियन डलर बराबरको सामान निर्यात गर्‍यो, जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो निर्यात कार्पेट थियो। जर्मनीले त्यही वर्ष नेपालमा ४७.३ मिलियन डलर बराबरको सामान निर्यात गर्‍यो, जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो निर्यात रेजर ब्लेड थियो।<ref>{{Cite web |title=What does Nepal export to Germany (2022) |url=https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/export/deu/npl/show/2022 |access-date=27 March 2024 |website=oec.world}}</ref> [[चित्र:German_Buddhist_Temple_(9105852247).jpg|अङ्गुठाकार|269x269पिक्सेल|[[लुम्बिनी|लुम्बिनी, नेपाल]] मा जर्मनीको बौद्ध मन्दिर]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध}} [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] l2l6teu4noqbqmss01ssd7oymkk37ne 1361125 1361124 2026-06-11T06:36:58Z Bishaldev100 28807 1361125 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="border-collapse:collapse;" |+ class="infobox-title" id="6" |नेपाल-जर्मनी सम्बन्ध | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Germany_Nepal_Locator.svg|250x250पिक्सेल|Map indicating locations of Germany and Nepal]] |- class="infobox-hiddenrow" ! colspan="2" class="infobox-header" style="background:lightgrey;color:inherit;" | |- style="height:0.6em" | style="background:#339933;color:inherit;" | | style="background:#E08020;color:inherit;" | |- ! scope="col" style="width:50%; text-align:center" |[[File:Flag_of_Germany.svg|कडी=|पाठ=|बोर्डर|50x50पिक्सेल]]<br />[[जर्मनी|जर्मनी]] ! scope="col" style="width:50%; text-align:center; border-left:thin solid lightgrey;" |[[File:Flag_of_Nepal.svg|कडी=|पाठ=|30x30पिक्सेल| ]]<br />[[नेपाल|नेपाल]] |} जर्मनी - नेपाल [[जर्मनी]] र [[नेपाल]] सम्बन्ध बिचको द्विपक्षीय सम्बन्ध हो।<ref>{{Cite web |last=Singh |first=Rishi |date=6 April 2008 |title=Nepal-German relations : Nepali perspectives and lessons |url=https://thehimalayantimes.com/opinion/nepal-german-relations-nepali-perspectives-and-lessons |access-date=11 October 2021 |website=The Himalayan Times |language=en}}</ref> [[दोस्रो विश्वयुद्ध]]मा, जर्मनी विरुद्ध [[युद्धको घोषणा]] गर्ने पहिलो देशहरू मध्ये नेपाल एक थियो। जर्मनले पोल्याण्डमाथि आक्रमण गरेको चौथो दिन ४ सेप्टेम्बर १९३९ मा युद्ध घोषणा गरेको थियो । ।<ref>{{Cite book|title=I Won't Be Home Next Summer: Flight Lieutenant R.N. Selley DFC (1917–1941)|url=https://books.google.com/books?id=AOiZBgAAQBAJ&pg=PA89|location=Pinetown|page=89}}</ref> जर्मनी-नेपाल सम्बन्ध आधिकारिक रूपमा ४ अप्रिल १९५८ मा स्थापित भएको थियो।<ref>{{Cite web |title=Nepal – Germany Relations |url=https://mofa.gov.np/nepal-germany-relations/ |access-date=11 October 2021 |website=Ministry of Foreign Affairs Nepal}}</ref> == व्यापार == सन् २०२२ मा, नेपालले जर्मनीमा ४३ मिलियन डलर बराबरको सामान निर्यात गर्‍यो, जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो निर्यात कार्पेट थियो। जर्मनीले त्यही वर्ष नेपालमा ४७.३ मिलियन डलर बराबरको सामान निर्यात गर्‍यो, जसमध्ये सबैभन्दा ठूलो निर्यात रेजर ब्लेड थियो।<ref>{{Cite web |title=What does Nepal export to Germany (2022) |url=https://oec.world/en/visualize/tree_map/hs92/export/deu/npl/show/2022 |access-date=27 March 2024 |website=oec.world}}</ref> [[चित्र:German_Buddhist_Temple_(9105852247).jpg|अङ्गुठाकार|269x269पिक्सेल|[[लुम्बिनी|लुम्बिनी, नेपाल]] मा जर्मनीको बौद्ध मन्दिर]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध}} [[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]] sb5kibuxhyqq0nmagpt8wrkowkldrvc 3 150514 1361134 2026-06-11T09:09:52Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1361134 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Prakashphuyal30ज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,८२२]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Prakashphuyal30|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:५४, ११ जुन २०२६ (नेपाली समय) l9nqnpp2tiwxakweu6f60yskmce4g6h 2 150515 1361135 2026-06-11T09:19:00Z Prakashphuyal30 79270 प्रयोगस्थल 1361135 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Ghandruk11.jpg|अङ्गुठाकार|घान्द्रुक गाउँ, [[कास्की जिल्ला]], नेपाल।]] {{प्रयोगकर्ता प्रयोगस्थल}} <!-- यो रेखा भन्दा तल सम्पादन गर्नुहोस् --> f4vhzuxsm3y6n1hgy26hmkrltqe57ww 0 150516 1361149 2026-06-11T11:24:19Z Bishaldev100 28807 Bishaldev100द्वारा [[नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन विधेयक, २०७७]] पृष्ठलाई [[नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन, २०७७]]मा सारियो 1361149 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[नेपालको संविधान दोस्रो संशोधन, २०७७]] ccrrnnnfpi999chcpuxt237j3ylaxda 3 150517 1361151 2026-06-11T11:35:45Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1361151 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Jamuna chhetriज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,८२२]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Jamuna chhetri|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:२०, ११ जुन २०२६ (नेपाली समय) eipco1m8h9mesib8o5bastaquo3jl8p