विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.7 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk 0 2829 1362554 1362553 2026-06-20T12:27:54Z Bishaldev100 28807 /* राजनीतिक तथा प्रशाशनिक संरचना */ 1362554 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | conventional_long_name = संयुक्त राज्य अमेरिका <br /> United States of America <br /> Estados Unidos de América | common_name = अमेरिका | image_flag = Flag_of_the_United_States_(Pantone).svg | image_coat = US-GreatSeal-Obverse.svg | length = सन् १७७६ देखि अहिलेसम्म | symbol_type = निसाना छाप | national_motto = <!--यो राष्ट्र वाणीलाई सच्याउनुअघि कृपया वार्तालाप पृष्ठ पढ्नुहोस्:-->हामी प्रभुमा विश्वास गर्छौं <br />[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]: [[In God We Trust]]{{spaces|2}}<small>(आधिकारिक)</small><br />{{lang|la|''[[E pluribus unum|E Pluribus Unum]]''}}{{spaces|2}}<small>(परम्परागत)</small><br />([[रोमन भाषा|ल्याटिन]]: धेरैमध्येको, एउटा) | image_map = United States (orthographic projection).svg | map_width = 220px | national_anthem = "द स्टार–स्प्याङ्गल्ड ब्यानर"<br />[[चित्र:Star Spangled Banner instrumental.ogg]] | official_languages = सङ्घीय स्तरमा कुनै पनि छैन{{Ref label|engoffbox|a|}} | languages_type = [[राष्ट्रभाषा|राष्ट्रिय भाषा]] | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] (''[[de facto]]''){{Ref label|engfactobox|b|}} | capital = [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] | largest_city = [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] | latd = 38 | latm = 53 | latNS = N | longd = 77 | longm = 01 | longEW = W | government_type = सङ्घीय राष्ट्रपतिय प्रणालीसहितको संवैधानिक गणतन्त्र | leader_title1 = [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | leader_name1 = [[जो बाइडेन]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title2 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] | leader_name2 = [[कमला ह्यारिस]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title3 = {{nowrap|[[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाका सभामुख|सभामुख]]}} | leader_name3 = [[न्यान्सी पेलोसी]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title4 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका प्रधान न्यायाधीश|प्रधान न्यायाधीश]] | leader_name4 = [[जोन रोबर्ट्स]] | legislature = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको कङ्ग्रेस|कङ्ग्रेस]] | upper_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको सिनेट|सिनेट]] | lower_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभा]] | sovereignty_type = [[अमेरिकी स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|स्वतन्त्रता]] | sovereignty_note = [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट | established_event1 = [[स्वतन्त्रताको घोषणापत्र|घोषणा मिति]] | established_date1 = सन् १७७६ जुलाई ४ | established_event2 = [[पेरिसको सन्धि (१७८३)|मान्यता पाएको मिति]] | established_date2 = सन् १७८३ सेप्टेम्बर ३ | established_event3 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|वर्तमान संविधान]] | established_date3 = सन् १७८८ जुन २१ | currency = अमेरिकी [[डलर]] | utc_offset_DST = +५:४५ | cctld = [[डटयूएस]] [[डटगव]] [[डटमिल]] [[डटइडीयू]] | calling_code = +१ | date_format = m/d/yyyy ([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = right | official_website = {{URL|https://www.usa.gov|यूएसए.गव}} }} '''संयुक्त राज्य अमेरिका''', (सामान्यत: '''अमेरिका''', '''यु.एस्.ए.''' वा '''यु.एस्.''') संवैधानिक सङ्घीय गणतन्त्रमा आधारित [[उत्तर अमेरिका]] [[महादेश]]मा रहेको विश्वको चौथो ठुलो राष्ट्र हो। ५० वटा संवैधानिक राज्यमा बाँडिएको अमेरिकाको राजधानी [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] हो। यहाँका अठ्चालीस राज्य [[प्रशान्त महासागर|प्रशान्त]] र [[आन्ध्र महासागर|आन्ध्र]] [[महासागर]]हरूको बीचमा मध्य उत्तर अमेरिकामा पर्दछन् जसको उत्तरमा [[क्यानडा|क्यानाडा]] र दक्षिणमा [[मेक्सिको]] छ। बाँकी दुई मध्ये [[अलास्का]] सोही महादेशको उत्तरपश्चिममा पर्दछ जसको पूर्वमा क्यानाडा र पश्चिममा [[रुस]] रहेको छ। त्यसैगरी हवाइ राज्य भने मध्य प्रशान्त महासागरमा अवस्थित द्वीपमा पर्दछ। ९८ लाख वर्ग कि. मि.मा फैलिएको र ३१,७७,१२,००० जनसङ्ख्या भएको, संयुक्त राज्य [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]], विश्वका बहुसांस्कृतिक देशहरूमध्ये एक हो। पालेओ-आदिवासीहरू कम्तिमा १२,००० वर्ष पहिले उत्तर अमेरिकी मुख्य भूमिमा साइबेरियाबाट बसाइँ सरेका थिए, र उन्नत संस्कृतिहरू पछि देखा पर्न थाले। १६औँ शताब्दीको दौडान [[अमेरिका को युरोपीय उपनिवेशीकरण|युरोपेली उपनिवेशवादी]]हरू आइपुग्दा यी उन्नत संस्कृतिहरू लगभग पूर्ण रूपमा घटिसकेका थिए। संयुक्त राज्य द्वि-सदनात्मक व्यवस्थापिका सहित तीन फरक सरकारी अङ्ग भएको सङ्घीय गणतन्त्र हो। अमेरिका [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]], [[विश्व बैङ्क]], [[अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष|अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोष]], अर्गनाइजेसन अफ अमेरिकन स्टेट्स, [[उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन|नेटो]], र अन्य अन्तराष्ट्रिय सङ्गठन हरूको संस्थापक सदस्य हो। यो [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्|संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]]को [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदका स्थायी सदस्यहरू|स्थायी सदस्य]] पनि हो। == इतिहास == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाको इतिहास}} संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थापनाको आधिकारिक मिति ४ जुलाई १७७६ हो, जब द्वितीय महाद्विपीय काङ्ग्रेसले १३ पृथकतावदी उपनिवेशिक राज्यहरूको प्रतिनिधि स्वरूप स्वतन्त्रताको घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरे। यद्यपि सन् १७८८ मा जब लेख सङ्घ (आर्टिकल्स अफ कन्फिडिरेसन)को स्थानमा अमेरिकी संविधान ल्याइयो, सरकारको मूलभूत ढाँचामा धेरै परिवर्तन गरियो। सरकारी राजधानी फिलाडेल्फियामा स्थानान्तरित हुनु भन्दा अगाडि , न्युयोर्क सहर एक वर्ष सम्म सङ्घीय राजधानी थियो। [[१७९१]] मा, राज्यहरूले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र कानुनी सुरक्षाको सीमाको सङ्घीय प्रतिबन्धलाई निषिद्ध गर्न अधिकार विधेयक लाई पारित गरे, संविधानमा दस संशोधन गरे। उत्तरी राज्यहरूले [[१७८०]] देखि [[१८०४]] को बीचमा दास प्रथालाई प्रतिबन्ध लगाइयो तर दक्षिणी राज्यहरूमा यो प्रथा कायमै रह्यो। सन् [[सन् १८००|१८००]] मा नयाँ स्थापित सहर नया बसा [[वाशिंगटन डीसी]] सङ्घीय सरकार र राष्ट्रको नयाँ राजधानी बन्यो। [[दोस्रो विश्वयुद्ध]] पछि, संयुक्त राज्यले युरोपको पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्न [[मार्शल प्लान]] सुरु गर्यो।<ref>See {{cite journal |last=Frankenfeld |first=Peter |date=2012 |title=A Marshall Plan for Greece? The European Union and the Financial Crisis in Greece. A Theoretical and Political Analysis in the Global World Against a Background of Regional Integration: Table 1. European Recovery Programme – Marshall Plan ($ million) |url=http://bazekon.icm.edu.pl/bazekon/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171238489 |journal=Prace i Materiały Instytutu Handlu Zagranicznego Uniwersytetu Gdańskiego |language=EN |issue=31/1 |pages=69 |issn=2300-6153}}</ref> यस अवधिमा [[शीतयुद्ध]]को सुरुवात पनि भयो, जहाँ अमेरिका र [[सोभियत सङ्घ|सोभियत सङ्घ]]बीचको भूराजनीतिक तनावले वैचारिक मतभेद र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावको प्रतिस्पर्धाले दुई देशहरूलाई युरोपको मामिलामा प्रभुत्व जमाउन नेतृत्व गर्‍यो,<ref>{{Cite book|last=Sempa|first=Francis|url=https://books.google.com/books?id=Px4uDwAAQBAJ|title=Geopolitics: From the Cold War to the 21st Century|date=12 July 2017|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-51768-3}}</ref> जसमा अमेरिकी नेतृत्वको [[पूँजीवाद|पूँजीवादी]] पश्चिमी ब्लक र सोभियत नेतृत्वको कम्युनिस्ट पूर्वी ब्लक आमने सामने थिए। संयुक्त राज्य अमेरिकाले सोभियत सङ्घसँग गठबन्धन मानिने सरकारहरू विरुद्ध शासन परिवर्तनमा संलग्न भएको, [[कोरियाली युद्ध|कोरियाली]] र [[भियतनाम युद्ध|भियतनाम युद्धहरू]] जस्ता द्वन्द्वहरूमा भाग लियो, र [[अन्तरिक्ष दौड]]मा प्रतिस्पर्धा गर्‍यो, १९६९ मा पहिलो चालक दल चन्द्रमा अवतरणमा परिणत भयो।<ref name="Blakemore-2019">{{cite web |last=Blakemore |first=Erin |date=March 22, 2019 |title=What was the Cold War? |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/topics/reference/cold-war/ |access-date=August 28, 2020 |website=National Geographic |language=en}}</ref><ref>Mark Kramer, "The Soviet Bloc and the Cold War in Europe," in {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EyNcCwAAQBAJ&pg=PT174 |title=A Companion to Europe Since 1945 |publisher=Wiley |year=2014 |isbn=978-1-118-89024-0 |editor-last=Larresm |editor-first=Klaus |page=79}}</ref><ref>[[#Blakeley|Blakeley, 2009]], [https://books.google.com/books?id=rft8AgAAQBAJ&pg=PA92 p. 92]</ref><ref name="Proxy">{{cite book |last=Collins |first=Michael |url=https://archive.org/details/liftoff00coll |title=Liftoff: The Story of America's Adventure in Space |publisher=Grove Press |year=1988 |isbn=978-0-8021-1011-4 |location=New York |author-link=Michael Collins (astronaut) |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Origins of the Vietnam War |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of American History |publisher=Oxford University Press |url=https://oxfordre.com/americanhistory/view/10.1093/acrefore/9780199329175.001.0001/acrefore-9780199329175-e-353 |access-date=August 28, 2020 |last=Chapman |first=Jessica M. |date=August 5, 2016 |language=en |doi=10.1093/acrefore/9780199329175.013.353 |isbn=978-0-19-932917-5}}</ref> आन्तरिक रूपमा, संयुक्त राज्यले दोस्रो विश्वयुद्ध पछि ठुलो आर्थिक वृद्धि, सहरीकरण, र जनसङ्ख्या वृद्धि अनुभव गर्यो{{sfn|Winchester|2013|pp=305–308}}, र [[अलास्का]] र [[हवाई]]लाई राज्यको रूपमा स्वीकार गर्यो।<ref name="Lightner2004">{{cite book |last=Lightner |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=Yei4fDrecWsC&pg=PA141 |title=Hawaiian History: An Annotated Bibliography |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2004 |isbn=978-0-313-28233-1 |page=141}}</ref>[[चित्र:Martin Luther King - March on Washington (cropped).jpg|thumb|[[मार्टिन लुथर किंग जुनियर]]ले २८ अगस्ट, १९६३ मा [[काम र स्वतन्त्रताको लागि वाशिंगटनमा मार्च|वाशिंगटनमा मार्च]]को समयमा [[लिंकन मेमोरियल]]मा आफ्नो "आई हेभ ए ड्रीम" भाषण दिन्छन्।]] [[मार्टिन लुथर किङ, जुनियर|मार्टिन लुथर किंग जुनियर]] १९६० को दशक को प्रारम्भमा एक प्रमुख नेता बनेर नागरिक अधिकार आन्दोलनको उदय भयो।<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/johngardner/chapters/4b.html|title=The Civil Rights Movement|website=PBS.org|access-date=January 5, 2019}}</ref> राष्ट्रपति [[लिन्डन बेन्स जोन्सन|लिन्डन बी. जोन्सन]]ले [[गरिबी]] र जातीय असमानतालाई सम्बोधन गर्न मतदान अधिकार ऐन र नागरिक अधिकार ऐन सहितका व्यापक कानून र नीतिहरू प्रस्तुत गर्दै "महान समाज" को पहल गरे।<ref>{{cite web|url=https://www.ssa.gov/history/lbjsm.html|title=Social Security|website=ssa.gov|access-date=October 25, 2015}}</ref> संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रति संस्कृति आन्दोलनले मनोरञ्जनात्मक लागुपदार्थको प्रयोग, कामुकताका लागि कुन पदार्थहरू स्वीकार्य छन् भनेर मनोवृत्तिको उदारीकरण सहित महत्त्वपूर्ण सामाजिक परिवर्तनहरू ल्यायो।<ref>{{cite web |author=Svetlana Ter-Grigoryan |date=February 12, 2022 |title=The Sexual Revolution Origins and Impact |url=https://study.com/learn/lesson/sexual-liberation-movement-origin-timeline-impact-revolution.html |access-date=April 27, 2023 |website=study.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 25, 2022 |title=Playboy: American Magazine |url=https://www.britannica.com/topic/Playboy |access-date=February 2, 2023 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |quote=...the so-called sexual revolution in the United States in the 1960s, marked by greatly more permissive attitudes toward sexual interest and activity than had been prevalent in earlier generations.}}</ref> र आधुनिक समलिङ्गी अधिकार आन्दोलनको सुरुवात साथै सैन्य मस्यौदाको खुला अवज्ञा र [[भियतनाम]]मा हस्तक्षेपको विरोध सुरुवात पनि भयो।<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true|title=Behind the Protests Against the Vietnam War in 1968|last=Levy|first=Daniel|date=January 19, 2018|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=May 5, 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211014120640/https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true |date=October 14, 2021 }}</ref> [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]]को राष्ट्रपतिको कार्यकालले भियतनामबाट अमेरिकी फिर्ता भयो तर वाटरगेट काण्ड पनि देखियो, जसले उनको राजीनामा र दशकौंसम्म विस्तार भएको सरकारको जनताको विश्वासमा गिरावट ल्यायो।<ref>{{cite report|author-link1=United States Senate Watergate Committee|title=The Final Report of the Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities (The Ervin Committee Report, The Watergate Report)|date=1973-02-07|editor=Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities|publisher=U.S. Government Printing Office|url=https://archive.org/details/WatergateErvinCommitteeReport/S.%20Rep.%2093-981/?sort=title_desc|number=S. Rep. 93-981}}</ref> सन् १९७० को दशकमा महिला श्रम सहभागितामा वृद्धि भएपछि, सन् १९८५ सम्ममा १६ वर्ष र सोभन्दा माथिका अधिकांश महिलाहरूले रोजगारी पाएका थिए।<ref>{{cite web |year=2013 |title=Women in the Labor Force: A Databook |url=https://www.bls.gov/cps/wlf-databook-2012.pdf |access-date=March 21, 2014 |publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics |page=11}}</ref> १९७० र १९८० को प्रारम्भमा [[आर्थिक मन्दी]] देखियो र राष्ट्रपति [[रोनाल्ड रेगन]]ले [[नवउदारवाद|नवउदारवादी]] सुधार र सोभियत सङ्घ तर्फ रोलब्याक रणनीतिको साथ प्रतिक्रिया दिए।<ref>{{Cite journal |last=Allen |first=Robert C. |date=November 2001 |title=The rise and decline of the Soviet economy |journal=Canadian Journal of Economics |volume=34 |issue=4 |pages=859–881 |doi=10.1111/0008-4085.00103 |issn=0008-4085}}</ref>{{sfn|Gerstle|2022|pp=106–108, 121-128}}<ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Soss|Soss, 2010]], p. 277</ref><ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Fraser|Fraser, 1989]]</ref> १९८० को दशकको अन्त र १९९० को प्रारम्भमा [[वार्सा सम्झौता]]को पतन र सोभियत सङ्घको विघटन देखियो, जसले [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]]को अन्त्य भयो र अमेरिकालाई विश्वको एकमात्र [[महाशक्ति]]को रूपमा बलियो बनायो।<ref name="Gaidar">{{cite book|last=Gaĭdar|first=E.T.|year=2007|title=Collapse of an Empire: Lessons for Modern Russia|url={{GBUrl|bDSfnxYjVwAC|pg=PA102}}|pages=190–205|location=Washington, D.C.|publisher=[[Brookings Institution#Publications|Brookings Institution Press]]|isbn=978-0-8157-3114-6}}</ref><ref>{{cite book|last=Howell|first=Buddy Wayne|title=The Rhetoric of Presidential Summit Diplomacy: Ronald Reagan and the U.S.-Soviet Summits, 1985–1988|year=2006|publisher=Texas A&M University|isbn=978-0-549-41658-6|page=352 }}</ref><ref>{{cite book|last=Kissinger|first=Henry|author-link=Henry Kissinger|title=Diplomacy|url=https://books.google.com/books?id=0IZboamhb5EC&pg=PA731|year=2011|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-1-4391-2631-8|pages=781–784|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite book|last=Mann|first=James|title=The Rebellion of Ronald Reagan: A History of the End of the Cold War|url=https://books.google.com/books?id=BgZyXNIrvB4C&pg=PT12|year=2009|publisher=Penguin|isbn=978-1-4406-8639-9|page=432}}<br /></ref><ref>[[#Hayes|Hayes, 2009]]</ref> [[२१औँ शताब्दी|२१औँ शताब्दी]]को पहिलो दशकहरूमा, अमेरिकाले [[आतंकवाद]]बाट चुनौतीहरूको सामना गर्यो, २००१ सेप्टेम्बर ११ मा [[सेप्टेम्बर ११ को हमला|सेप्टेम्बर ११ को आक्रमण]]को कारणले [[अफगानिस्तान]] र [[इराक]]मा आतंकवाद र सैन्य हस्तक्षेपहरू विरुद्धको युद्धको नेतृत्व गर्यो।<ref>{{cite news|url=https://www.usnews.com/news/articles/2008/12/09/the-war-on-terror-is-critical-to-president-george-w-bushs-legacy|title=The 'War on Terror' Is Critical to President George W. Bush's Legacy|author=Walsh, Kenneth T.|date=December 9, 2008|newspaper=U.S. News & World Report|access-date=March 6, 2013}}<br />{{cite book|last=Atkins|first=Stephen E.|title=The 9/11 Encyclopedia: Second Edition|url=https://books.google.com/books?id=PDDIgWRN_HQC&pg=PA210|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-921-9|page=872|access-date=October 25, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/ref/timestopics/topics_iraq.html|title=Overview: The Iraq War|last=Wong|first=Edward|date=February 15, 2008|newspaper=The New York Times|access-date=March 7, 2013}}<br />{{cite book|last=Johnson|first=James Turner|title=The War to Oust Saddam Hussein: Just War and the New Face of Conflict|url=https://books.google.com/books?id=SF7U27JsLC4C&q=iraq+invasion+removes+hussein|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4956-2|page=159|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite news|url=https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|title=Timeline: Key moments in the Iraq War|author=Durando, Jessica|date=December 21, 2011|newspaper=USA Today|access-date=March 7, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904084312/https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|archive-date=September 4, 2020|agency=Associated Press|author2=Green, Shannon Rae|url-status=dead}}</ref> सन् २००६ मा अमेरिकी आवास बबल [[२००७-२००८ को वित्तीय सङ्कट|२००७-२००८ वित्तीय सङ्कट]] र ठुलो मन्दीमा परिणत भयो, जुन [[महामन्दी]] पछिको सबैभन्दा ठुलो आर्थिक संकुचन हो।<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|title=Worst Crisis Since '30s, With No End Yet in Sight|last1=Hilsenrath|first1=Jon|date=September 18, 2008|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=July 28, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225040616/https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|archive-date=December 25, 2014|last2=Ng|first2=Serena|issn=1042-9840|oclc=781541372|last3=Paletta|first3=Damian|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> आर्थिक सङ्कटको बीचमा, [[बाराक ओबामा|बराक ओबामा]], पहिलो बहुजातीय राष्ट्रपति, २००८ मा निर्वाचित भए।<ref name="multiracial">{{cite news |author=<!-- Staff writer(s); no by-line. --> |date=November 12, 2008 |title=Barack Obama: Face Of New Multiracial Movement? |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96916824}}</ref><ref name="Washington-2011">{{cite news |last1=Washington |first1=Jesse |last2=Rugaber |first2=Chris |date=July 10, 2011 |title=African-American Economic Gains Reversed By Great Recession |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.oklahoman.com/article/3584442/economic-gains-for-blacks-reversed-in-great-recession |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |archive-date=June 16, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |date=June 16, 2013 }}</ref> [[अमेरिकामा राजनीतिक ध्रुवीकरण|राजनीतिक ध्रुवीकरण]] बढ्यो किनकि सांस्कृतिक मुद्दाहरूमा सामाजिक-राजनीतिक बहसहरू राजनीतिक छलफलमा हावी भयो।<ref>{{Cite web |last=Hamid |first=Shadi |date=2022-01-08 |title=The Forever Culture War |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2022/01/republicans-democrats-forever-culture-war/621184/ |access-date=2023-10-01 |website=[[The Atlantic]] |language=en}}</ref> [[अमेरिकामी कोभिड-१९ महामारी|कोभिड-१९ महामारी]] को परिणामस्वरूप १०० मिलियन भन्दा बढी घटनाहरू पुष्टि भएका र १ मिलियनको मृत्यु भएको छ,<ref>{{cite journal | title = Coronavirus Pandemic (COVID-19) | url = https://ourworldindata.org/coronavirus | journal = [[Our World in Data]] | language = en | first1 = Hannah | last1 = Ritchie | author1-link=Hannah Ritchie | first2 = Edouard | last2 = Mathieu | first3 = Lucas | last3 = Rodés-Guirao | first4 = Cameron | last4 = Appel | first5 = Charlie | last5 = Giattino | first6 = Esteban | last6 = Ortiz-Ospina | first7 = Joe | last7 = Hasell | first8 = Bobbie | last8 = Macdonald | first9 = Diana | last9 = Beltekian | first10 = Saloni | last10 = Dattani | first11 = Max | last11 = Roser | author11-link = Max Roser | date = 2020–2022 | access-date = {{COVID-19 data/Date}}}}</ref> यसलाई अमेरिकी इतिहासमा सबैभन्दा घातक महामारी बनाउँदै।<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19 surpasses 1918 flu as deadliest pandemic in U.S. history |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/covid-19-is-now-the-deadliest-pandemic-in-us-history |website=[[National Geographic]] |date=September 21, 2021}}</ref>[[२०२० को अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावलाई उल्टाउने प्रयासहरू]] ६, २०२१ मा संयुक्त राज्यको क्यापिटलमा आक्रमणमा परिणत भयो जसले राष्ट्रपति-निर्वाचित जो बिडेनलाई [[शक्तिको शान्तिपूर्ण हस्तान्तरण]] रोक्न प्रयास गर्यो।<ref>{{cite report|author=Select Committee to Investigate the January 6th Attack on the United States Capitol|title=FINAL REPORT|date=December 22, 2022|publisher=117th Congress Second Session|docket=117-663|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/GPO-J6-REPORT/pdf/GPO-J6-REPORT.pdf}}</ref> == राजनीतिक तथा प्रशाशनिक संरचना == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्य र क्षेत्रहरूको सूची}} संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५० वटा राज्य रहेका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिका ५० राज्यहरू र एक संघीय राजधानी जिल्ला, वाशिंगटन, डी.सी. मिलेर बनेको संघीय गणतन्त्र हो। अमेरिकाले पाँच असंगठित क्षेत्रहरू र धेरै बसोबास नभएका टापुहरूको स्वामित्व राख्छ। यो विश्वको सबैभन्दा पुरानो संघ हो, र यसको संघीय सरकारको राष्ट्रपतिय प्रणालीलाई विश्वभरका धेरै नयाँ स्वतन्त्र राज्यहरूले उपनिवेशीकरणको अन्त्य पछि पूर्ण वा आंशिक रूपमा अपनाएका छन्। [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान]]ले देशको सर्वोच्च कानुनी दस्तावेजको रूपमा काम गर्दछ। ===संघीय सरकार=== तीन शाखाहरू मिलेर बनेको, सबैको मुख्यालय वाशिंगटन, डी.सी.मा रहेको, संघीय सरकार संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रिय सरकार हो। अमेरिकी संविधानले तीन शाखाहरू मध्ये कुनै पनि सर्वोच्च बन्नबाट रोक्नको लागि नियन्त्रण र सन्तुलनको प्रणाली प्रदान गर्ने उद्देश्यले [[शक्ति पृथकीकरण|शक्तिहरूको पृथकीकरण]] स्थापित गर्दछ। ==राज्य== [[चित्र:US States in Nepali language.png|300x300px]] {{col-begin|width=100%}} {{col-1-of-2}} * [[आलास्का]] * [[अलाबामा]] * [[आर्कान्स|आर्कन्सा]] * [[आयडाहो]] * [[आयोवा]] * [[इन्डियाना]] * [[इलिनोइ|इलिनाय]] * [[एरिजोना]] * [[ओहायो]] * [[ओरेगन]] * [[ओक्लाहोमा]] * [[कन्सास]] * [[केन्टकी]] * [[क्यालिफोर्निया]] * [[कोलोराडो]] * [[कनेक्टिकट]] * [[जर्जिया (स्पष्टता)|जर्जिया]] * [[टेनेसी]] * [[टेक्सस]] * [[डेलावेयर]] * [[न्यु जर्सी]] * [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] * [[नेब्रास्का]] * [[न्यू मेक्सिको]] * [[निभाडा|नेवाडा]] {{col-2-of-2}} * [[नर्थ डेकोटा]] * [[न्यु ह्याम्पशायर]] * [[नर्थ क्यारोलाईना]] * [[पेन्सिलभेनिया]] * [[फ्लोरिडा]] * [[मेन]] * [[मेरिल्यान्ड|मेरिल्यान्ड]] * [[मिचिगन]] * [[मिनिसोटा]] * [[मिसिसिपी]] * [[म्यासेचुसेट्स]] * [[मोन्टाना]] * [[मिसौरी]] * [[रोड आइल्यान्ड|रोड आइल्यान्ड]] * [[विस्कान्सिन]] * [[भर्जिनिया]] * [[भर्मोन्ट|भर्मांट]] * [[वायोमिङ]] * [[साउथ क्यारोलाईना]] * [[साउथ डेकोटा]] * [[वेस्ट भर्जिनिया]] * [[युटा]] * [[लुइजियाना|लुजियाना]] * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] * [[हवाई]] {{col-end}} राजधानी * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका देशहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] rlidiwmj0qi8y4gspu1ehqlf5d407xt 1362555 1362554 2026-06-20T12:29:08Z Bishaldev100 28807 /* राज्य */ 1362555 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | conventional_long_name = संयुक्त राज्य अमेरिका <br /> United States of America <br /> Estados Unidos de América | common_name = अमेरिका | image_flag = Flag_of_the_United_States_(Pantone).svg | image_coat = US-GreatSeal-Obverse.svg | length = सन् १७७६ देखि अहिलेसम्म | symbol_type = निसाना छाप | national_motto = <!--यो राष्ट्र वाणीलाई सच्याउनुअघि कृपया वार्तालाप पृष्ठ पढ्नुहोस्:-->हामी प्रभुमा विश्वास गर्छौं <br />[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]: [[In God We Trust]]{{spaces|2}}<small>(आधिकारिक)</small><br />{{lang|la|''[[E pluribus unum|E Pluribus Unum]]''}}{{spaces|2}}<small>(परम्परागत)</small><br />([[रोमन भाषा|ल्याटिन]]: धेरैमध्येको, एउटा) | image_map = United States (orthographic projection).svg | map_width = 220px | national_anthem = "द स्टार–स्प्याङ्गल्ड ब्यानर"<br />[[चित्र:Star Spangled Banner instrumental.ogg]] | official_languages = सङ्घीय स्तरमा कुनै पनि छैन{{Ref label|engoffbox|a|}} | languages_type = [[राष्ट्रभाषा|राष्ट्रिय भाषा]] | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] (''[[de facto]]''){{Ref label|engfactobox|b|}} | capital = [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] | largest_city = [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] | latd = 38 | latm = 53 | latNS = N | longd = 77 | longm = 01 | longEW = W | government_type = सङ्घीय राष्ट्रपतिय प्रणालीसहितको संवैधानिक गणतन्त्र | leader_title1 = [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | leader_name1 = [[जो बाइडेन]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title2 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] | leader_name2 = [[कमला ह्यारिस]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title3 = {{nowrap|[[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाका सभामुख|सभामुख]]}} | leader_name3 = [[न्यान्सी पेलोसी]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title4 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका प्रधान न्यायाधीश|प्रधान न्यायाधीश]] | leader_name4 = [[जोन रोबर्ट्स]] | legislature = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको कङ्ग्रेस|कङ्ग्रेस]] | upper_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको सिनेट|सिनेट]] | lower_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभा]] | sovereignty_type = [[अमेरिकी स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|स्वतन्त्रता]] | sovereignty_note = [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट | established_event1 = [[स्वतन्त्रताको घोषणापत्र|घोषणा मिति]] | established_date1 = सन् १७७६ जुलाई ४ | established_event2 = [[पेरिसको सन्धि (१७८३)|मान्यता पाएको मिति]] | established_date2 = सन् १७८३ सेप्टेम्बर ३ | established_event3 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|वर्तमान संविधान]] | established_date3 = सन् १७८८ जुन २१ | currency = अमेरिकी [[डलर]] | utc_offset_DST = +५:४५ | cctld = [[डटयूएस]] [[डटगव]] [[डटमिल]] [[डटइडीयू]] | calling_code = +१ | date_format = m/d/yyyy ([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = right | official_website = {{URL|https://www.usa.gov|यूएसए.गव}} }} '''संयुक्त राज्य अमेरिका''', (सामान्यत: '''अमेरिका''', '''यु.एस्.ए.''' वा '''यु.एस्.''') संवैधानिक सङ्घीय गणतन्त्रमा आधारित [[उत्तर अमेरिका]] [[महादेश]]मा रहेको विश्वको चौथो ठुलो राष्ट्र हो। ५० वटा संवैधानिक राज्यमा बाँडिएको अमेरिकाको राजधानी [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] हो। यहाँका अठ्चालीस राज्य [[प्रशान्त महासागर|प्रशान्त]] र [[आन्ध्र महासागर|आन्ध्र]] [[महासागर]]हरूको बीचमा मध्य उत्तर अमेरिकामा पर्दछन् जसको उत्तरमा [[क्यानडा|क्यानाडा]] र दक्षिणमा [[मेक्सिको]] छ। बाँकी दुई मध्ये [[अलास्का]] सोही महादेशको उत्तरपश्चिममा पर्दछ जसको पूर्वमा क्यानाडा र पश्चिममा [[रुस]] रहेको छ। त्यसैगरी हवाइ राज्य भने मध्य प्रशान्त महासागरमा अवस्थित द्वीपमा पर्दछ। ९८ लाख वर्ग कि. मि.मा फैलिएको र ३१,७७,१२,००० जनसङ्ख्या भएको, संयुक्त राज्य [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]], विश्वका बहुसांस्कृतिक देशहरूमध्ये एक हो। पालेओ-आदिवासीहरू कम्तिमा १२,००० वर्ष पहिले उत्तर अमेरिकी मुख्य भूमिमा साइबेरियाबाट बसाइँ सरेका थिए, र उन्नत संस्कृतिहरू पछि देखा पर्न थाले। १६औँ शताब्दीको दौडान [[अमेरिका को युरोपीय उपनिवेशीकरण|युरोपेली उपनिवेशवादी]]हरू आइपुग्दा यी उन्नत संस्कृतिहरू लगभग पूर्ण रूपमा घटिसकेका थिए। संयुक्त राज्य द्वि-सदनात्मक व्यवस्थापिका सहित तीन फरक सरकारी अङ्ग भएको सङ्घीय गणतन्त्र हो। अमेरिका [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]], [[विश्व बैङ्क]], [[अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष|अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोष]], अर्गनाइजेसन अफ अमेरिकन स्टेट्स, [[उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन|नेटो]], र अन्य अन्तराष्ट्रिय सङ्गठन हरूको संस्थापक सदस्य हो। यो [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्|संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]]को [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदका स्थायी सदस्यहरू|स्थायी सदस्य]] पनि हो। == इतिहास == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाको इतिहास}} संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थापनाको आधिकारिक मिति ४ जुलाई १७७६ हो, जब द्वितीय महाद्विपीय काङ्ग्रेसले १३ पृथकतावदी उपनिवेशिक राज्यहरूको प्रतिनिधि स्वरूप स्वतन्त्रताको घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरे। यद्यपि सन् १७८८ मा जब लेख सङ्घ (आर्टिकल्स अफ कन्फिडिरेसन)को स्थानमा अमेरिकी संविधान ल्याइयो, सरकारको मूलभूत ढाँचामा धेरै परिवर्तन गरियो। सरकारी राजधानी फिलाडेल्फियामा स्थानान्तरित हुनु भन्दा अगाडि , न्युयोर्क सहर एक वर्ष सम्म सङ्घीय राजधानी थियो। [[१७९१]] मा, राज्यहरूले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र कानुनी सुरक्षाको सीमाको सङ्घीय प्रतिबन्धलाई निषिद्ध गर्न अधिकार विधेयक लाई पारित गरे, संविधानमा दस संशोधन गरे। उत्तरी राज्यहरूले [[१७८०]] देखि [[१८०४]] को बीचमा दास प्रथालाई प्रतिबन्ध लगाइयो तर दक्षिणी राज्यहरूमा यो प्रथा कायमै रह्यो। सन् [[सन् १८००|१८००]] मा नयाँ स्थापित सहर नया बसा [[वाशिंगटन डीसी]] सङ्घीय सरकार र राष्ट्रको नयाँ राजधानी बन्यो। [[दोस्रो विश्वयुद्ध]] पछि, संयुक्त राज्यले युरोपको पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्न [[मार्शल प्लान]] सुरु गर्यो।<ref>See {{cite journal |last=Frankenfeld |first=Peter |date=2012 |title=A Marshall Plan for Greece? The European Union and the Financial Crisis in Greece. A Theoretical and Political Analysis in the Global World Against a Background of Regional Integration: Table 1. European Recovery Programme – Marshall Plan ($ million) |url=http://bazekon.icm.edu.pl/bazekon/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171238489 |journal=Prace i Materiały Instytutu Handlu Zagranicznego Uniwersytetu Gdańskiego |language=EN |issue=31/1 |pages=69 |issn=2300-6153}}</ref> यस अवधिमा [[शीतयुद्ध]]को सुरुवात पनि भयो, जहाँ अमेरिका र [[सोभियत सङ्घ|सोभियत सङ्घ]]बीचको भूराजनीतिक तनावले वैचारिक मतभेद र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावको प्रतिस्पर्धाले दुई देशहरूलाई युरोपको मामिलामा प्रभुत्व जमाउन नेतृत्व गर्‍यो,<ref>{{Cite book|last=Sempa|first=Francis|url=https://books.google.com/books?id=Px4uDwAAQBAJ|title=Geopolitics: From the Cold War to the 21st Century|date=12 July 2017|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-51768-3}}</ref> जसमा अमेरिकी नेतृत्वको [[पूँजीवाद|पूँजीवादी]] पश्चिमी ब्लक र सोभियत नेतृत्वको कम्युनिस्ट पूर्वी ब्लक आमने सामने थिए। संयुक्त राज्य अमेरिकाले सोभियत सङ्घसँग गठबन्धन मानिने सरकारहरू विरुद्ध शासन परिवर्तनमा संलग्न भएको, [[कोरियाली युद्ध|कोरियाली]] र [[भियतनाम युद्ध|भियतनाम युद्धहरू]] जस्ता द्वन्द्वहरूमा भाग लियो, र [[अन्तरिक्ष दौड]]मा प्रतिस्पर्धा गर्‍यो, १९६९ मा पहिलो चालक दल चन्द्रमा अवतरणमा परिणत भयो।<ref name="Blakemore-2019">{{cite web |last=Blakemore |first=Erin |date=March 22, 2019 |title=What was the Cold War? |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/topics/reference/cold-war/ |access-date=August 28, 2020 |website=National Geographic |language=en}}</ref><ref>Mark Kramer, "The Soviet Bloc and the Cold War in Europe," in {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EyNcCwAAQBAJ&pg=PT174 |title=A Companion to Europe Since 1945 |publisher=Wiley |year=2014 |isbn=978-1-118-89024-0 |editor-last=Larresm |editor-first=Klaus |page=79}}</ref><ref>[[#Blakeley|Blakeley, 2009]], [https://books.google.com/books?id=rft8AgAAQBAJ&pg=PA92 p. 92]</ref><ref name="Proxy">{{cite book |last=Collins |first=Michael |url=https://archive.org/details/liftoff00coll |title=Liftoff: The Story of America's Adventure in Space |publisher=Grove Press |year=1988 |isbn=978-0-8021-1011-4 |location=New York |author-link=Michael Collins (astronaut) |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Origins of the Vietnam War |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of American History |publisher=Oxford University Press |url=https://oxfordre.com/americanhistory/view/10.1093/acrefore/9780199329175.001.0001/acrefore-9780199329175-e-353 |access-date=August 28, 2020 |last=Chapman |first=Jessica M. |date=August 5, 2016 |language=en |doi=10.1093/acrefore/9780199329175.013.353 |isbn=978-0-19-932917-5}}</ref> आन्तरिक रूपमा, संयुक्त राज्यले दोस्रो विश्वयुद्ध पछि ठुलो आर्थिक वृद्धि, सहरीकरण, र जनसङ्ख्या वृद्धि अनुभव गर्यो{{sfn|Winchester|2013|pp=305–308}}, र [[अलास्का]] र [[हवाई]]लाई राज्यको रूपमा स्वीकार गर्यो।<ref name="Lightner2004">{{cite book |last=Lightner |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=Yei4fDrecWsC&pg=PA141 |title=Hawaiian History: An Annotated Bibliography |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2004 |isbn=978-0-313-28233-1 |page=141}}</ref>[[चित्र:Martin Luther King - March on Washington (cropped).jpg|thumb|[[मार्टिन लुथर किंग जुनियर]]ले २८ अगस्ट, १९६३ मा [[काम र स्वतन्त्रताको लागि वाशिंगटनमा मार्च|वाशिंगटनमा मार्च]]को समयमा [[लिंकन मेमोरियल]]मा आफ्नो "आई हेभ ए ड्रीम" भाषण दिन्छन्।]] [[मार्टिन लुथर किङ, जुनियर|मार्टिन लुथर किंग जुनियर]] १९६० को दशक को प्रारम्भमा एक प्रमुख नेता बनेर नागरिक अधिकार आन्दोलनको उदय भयो।<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/johngardner/chapters/4b.html|title=The Civil Rights Movement|website=PBS.org|access-date=January 5, 2019}}</ref> राष्ट्रपति [[लिन्डन बेन्स जोन्सन|लिन्डन बी. जोन्सन]]ले [[गरिबी]] र जातीय असमानतालाई सम्बोधन गर्न मतदान अधिकार ऐन र नागरिक अधिकार ऐन सहितका व्यापक कानून र नीतिहरू प्रस्तुत गर्दै "महान समाज" को पहल गरे।<ref>{{cite web|url=https://www.ssa.gov/history/lbjsm.html|title=Social Security|website=ssa.gov|access-date=October 25, 2015}}</ref> संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रति संस्कृति आन्दोलनले मनोरञ्जनात्मक लागुपदार्थको प्रयोग, कामुकताका लागि कुन पदार्थहरू स्वीकार्य छन् भनेर मनोवृत्तिको उदारीकरण सहित महत्त्वपूर्ण सामाजिक परिवर्तनहरू ल्यायो।<ref>{{cite web |author=Svetlana Ter-Grigoryan |date=February 12, 2022 |title=The Sexual Revolution Origins and Impact |url=https://study.com/learn/lesson/sexual-liberation-movement-origin-timeline-impact-revolution.html |access-date=April 27, 2023 |website=study.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 25, 2022 |title=Playboy: American Magazine |url=https://www.britannica.com/topic/Playboy |access-date=February 2, 2023 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |quote=...the so-called sexual revolution in the United States in the 1960s, marked by greatly more permissive attitudes toward sexual interest and activity than had been prevalent in earlier generations.}}</ref> र आधुनिक समलिङ्गी अधिकार आन्दोलनको सुरुवात साथै सैन्य मस्यौदाको खुला अवज्ञा र [[भियतनाम]]मा हस्तक्षेपको विरोध सुरुवात पनि भयो।<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true|title=Behind the Protests Against the Vietnam War in 1968|last=Levy|first=Daniel|date=January 19, 2018|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=May 5, 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211014120640/https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true |date=October 14, 2021 }}</ref> [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]]को राष्ट्रपतिको कार्यकालले भियतनामबाट अमेरिकी फिर्ता भयो तर वाटरगेट काण्ड पनि देखियो, जसले उनको राजीनामा र दशकौंसम्म विस्तार भएको सरकारको जनताको विश्वासमा गिरावट ल्यायो।<ref>{{cite report|author-link1=United States Senate Watergate Committee|title=The Final Report of the Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities (The Ervin Committee Report, The Watergate Report)|date=1973-02-07|editor=Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities|publisher=U.S. Government Printing Office|url=https://archive.org/details/WatergateErvinCommitteeReport/S.%20Rep.%2093-981/?sort=title_desc|number=S. Rep. 93-981}}</ref> सन् १९७० को दशकमा महिला श्रम सहभागितामा वृद्धि भएपछि, सन् १९८५ सम्ममा १६ वर्ष र सोभन्दा माथिका अधिकांश महिलाहरूले रोजगारी पाएका थिए।<ref>{{cite web |year=2013 |title=Women in the Labor Force: A Databook |url=https://www.bls.gov/cps/wlf-databook-2012.pdf |access-date=March 21, 2014 |publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics |page=11}}</ref> १९७० र १९८० को प्रारम्भमा [[आर्थिक मन्दी]] देखियो र राष्ट्रपति [[रोनाल्ड रेगन]]ले [[नवउदारवाद|नवउदारवादी]] सुधार र सोभियत सङ्घ तर्फ रोलब्याक रणनीतिको साथ प्रतिक्रिया दिए।<ref>{{Cite journal |last=Allen |first=Robert C. |date=November 2001 |title=The rise and decline of the Soviet economy |journal=Canadian Journal of Economics |volume=34 |issue=4 |pages=859–881 |doi=10.1111/0008-4085.00103 |issn=0008-4085}}</ref>{{sfn|Gerstle|2022|pp=106–108, 121-128}}<ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Soss|Soss, 2010]], p. 277</ref><ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Fraser|Fraser, 1989]]</ref> १९८० को दशकको अन्त र १९९० को प्रारम्भमा [[वार्सा सम्झौता]]को पतन र सोभियत सङ्घको विघटन देखियो, जसले [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]]को अन्त्य भयो र अमेरिकालाई विश्वको एकमात्र [[महाशक्ति]]को रूपमा बलियो बनायो।<ref name="Gaidar">{{cite book|last=Gaĭdar|first=E.T.|year=2007|title=Collapse of an Empire: Lessons for Modern Russia|url={{GBUrl|bDSfnxYjVwAC|pg=PA102}}|pages=190–205|location=Washington, D.C.|publisher=[[Brookings Institution#Publications|Brookings Institution Press]]|isbn=978-0-8157-3114-6}}</ref><ref>{{cite book|last=Howell|first=Buddy Wayne|title=The Rhetoric of Presidential Summit Diplomacy: Ronald Reagan and the U.S.-Soviet Summits, 1985–1988|year=2006|publisher=Texas A&M University|isbn=978-0-549-41658-6|page=352 }}</ref><ref>{{cite book|last=Kissinger|first=Henry|author-link=Henry Kissinger|title=Diplomacy|url=https://books.google.com/books?id=0IZboamhb5EC&pg=PA731|year=2011|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-1-4391-2631-8|pages=781–784|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite book|last=Mann|first=James|title=The Rebellion of Ronald Reagan: A History of the End of the Cold War|url=https://books.google.com/books?id=BgZyXNIrvB4C&pg=PT12|year=2009|publisher=Penguin|isbn=978-1-4406-8639-9|page=432}}<br /></ref><ref>[[#Hayes|Hayes, 2009]]</ref> [[२१औँ शताब्दी|२१औँ शताब्दी]]को पहिलो दशकहरूमा, अमेरिकाले [[आतंकवाद]]बाट चुनौतीहरूको सामना गर्यो, २००१ सेप्टेम्बर ११ मा [[सेप्टेम्बर ११ को हमला|सेप्टेम्बर ११ को आक्रमण]]को कारणले [[अफगानिस्तान]] र [[इराक]]मा आतंकवाद र सैन्य हस्तक्षेपहरू विरुद्धको युद्धको नेतृत्व गर्यो।<ref>{{cite news|url=https://www.usnews.com/news/articles/2008/12/09/the-war-on-terror-is-critical-to-president-george-w-bushs-legacy|title=The 'War on Terror' Is Critical to President George W. Bush's Legacy|author=Walsh, Kenneth T.|date=December 9, 2008|newspaper=U.S. News & World Report|access-date=March 6, 2013}}<br />{{cite book|last=Atkins|first=Stephen E.|title=The 9/11 Encyclopedia: Second Edition|url=https://books.google.com/books?id=PDDIgWRN_HQC&pg=PA210|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-921-9|page=872|access-date=October 25, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/ref/timestopics/topics_iraq.html|title=Overview: The Iraq War|last=Wong|first=Edward|date=February 15, 2008|newspaper=The New York Times|access-date=March 7, 2013}}<br />{{cite book|last=Johnson|first=James Turner|title=The War to Oust Saddam Hussein: Just War and the New Face of Conflict|url=https://books.google.com/books?id=SF7U27JsLC4C&q=iraq+invasion+removes+hussein|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4956-2|page=159|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite news|url=https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|title=Timeline: Key moments in the Iraq War|author=Durando, Jessica|date=December 21, 2011|newspaper=USA Today|access-date=March 7, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904084312/https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|archive-date=September 4, 2020|agency=Associated Press|author2=Green, Shannon Rae|url-status=dead}}</ref> सन् २००६ मा अमेरिकी आवास बबल [[२००७-२००८ को वित्तीय सङ्कट|२००७-२००८ वित्तीय सङ्कट]] र ठुलो मन्दीमा परिणत भयो, जुन [[महामन्दी]] पछिको सबैभन्दा ठुलो आर्थिक संकुचन हो।<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|title=Worst Crisis Since '30s, With No End Yet in Sight|last1=Hilsenrath|first1=Jon|date=September 18, 2008|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=July 28, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225040616/https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|archive-date=December 25, 2014|last2=Ng|first2=Serena|issn=1042-9840|oclc=781541372|last3=Paletta|first3=Damian|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> आर्थिक सङ्कटको बीचमा, [[बाराक ओबामा|बराक ओबामा]], पहिलो बहुजातीय राष्ट्रपति, २००८ मा निर्वाचित भए।<ref name="multiracial">{{cite news |author=<!-- Staff writer(s); no by-line. --> |date=November 12, 2008 |title=Barack Obama: Face Of New Multiracial Movement? |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96916824}}</ref><ref name="Washington-2011">{{cite news |last1=Washington |first1=Jesse |last2=Rugaber |first2=Chris |date=July 10, 2011 |title=African-American Economic Gains Reversed By Great Recession |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.oklahoman.com/article/3584442/economic-gains-for-blacks-reversed-in-great-recession |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |archive-date=June 16, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |date=June 16, 2013 }}</ref> [[अमेरिकामा राजनीतिक ध्रुवीकरण|राजनीतिक ध्रुवीकरण]] बढ्यो किनकि सांस्कृतिक मुद्दाहरूमा सामाजिक-राजनीतिक बहसहरू राजनीतिक छलफलमा हावी भयो।<ref>{{Cite web |last=Hamid |first=Shadi |date=2022-01-08 |title=The Forever Culture War |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2022/01/republicans-democrats-forever-culture-war/621184/ |access-date=2023-10-01 |website=[[The Atlantic]] |language=en}}</ref> [[अमेरिकामी कोभिड-१९ महामारी|कोभिड-१९ महामारी]] को परिणामस्वरूप १०० मिलियन भन्दा बढी घटनाहरू पुष्टि भएका र १ मिलियनको मृत्यु भएको छ,<ref>{{cite journal | title = Coronavirus Pandemic (COVID-19) | url = https://ourworldindata.org/coronavirus | journal = [[Our World in Data]] | language = en | first1 = Hannah | last1 = Ritchie | author1-link=Hannah Ritchie | first2 = Edouard | last2 = Mathieu | first3 = Lucas | last3 = Rodés-Guirao | first4 = Cameron | last4 = Appel | first5 = Charlie | last5 = Giattino | first6 = Esteban | last6 = Ortiz-Ospina | first7 = Joe | last7 = Hasell | first8 = Bobbie | last8 = Macdonald | first9 = Diana | last9 = Beltekian | first10 = Saloni | last10 = Dattani | first11 = Max | last11 = Roser | author11-link = Max Roser | date = 2020–2022 | access-date = {{COVID-19 data/Date}}}}</ref> यसलाई अमेरिकी इतिहासमा सबैभन्दा घातक महामारी बनाउँदै।<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19 surpasses 1918 flu as deadliest pandemic in U.S. history |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/covid-19-is-now-the-deadliest-pandemic-in-us-history |website=[[National Geographic]] |date=September 21, 2021}}</ref>[[२०२० को अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावलाई उल्टाउने प्रयासहरू]] ६, २०२१ मा संयुक्त राज्यको क्यापिटलमा आक्रमणमा परिणत भयो जसले राष्ट्रपति-निर्वाचित जो बिडेनलाई [[शक्तिको शान्तिपूर्ण हस्तान्तरण]] रोक्न प्रयास गर्यो।<ref>{{cite report|author=Select Committee to Investigate the January 6th Attack on the United States Capitol|title=FINAL REPORT|date=December 22, 2022|publisher=117th Congress Second Session|docket=117-663|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/GPO-J6-REPORT/pdf/GPO-J6-REPORT.pdf}}</ref> == राजनीतिक तथा प्रशाशनिक संरचना == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्य र क्षेत्रहरूको सूची}} संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५० वटा राज्य रहेका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिका ५० राज्यहरू र एक संघीय राजधानी जिल्ला, वाशिंगटन, डी.सी. मिलेर बनेको संघीय गणतन्त्र हो। अमेरिकाले पाँच असंगठित क्षेत्रहरू र धेरै बसोबास नभएका टापुहरूको स्वामित्व राख्छ। यो विश्वको सबैभन्दा पुरानो संघ हो, र यसको संघीय सरकारको राष्ट्रपतिय प्रणालीलाई विश्वभरका धेरै नयाँ स्वतन्त्र राज्यहरूले उपनिवेशीकरणको अन्त्य पछि पूर्ण वा आंशिक रूपमा अपनाएका छन्। [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान]]ले देशको सर्वोच्च कानुनी दस्तावेजको रूपमा काम गर्दछ। ===संघीय सरकार=== तीन शाखाहरू मिलेर बनेको, सबैको मुख्यालय वाशिंगटन, डी.सी.मा रहेको, संघीय सरकार संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रिय सरकार हो। अमेरिकी संविधानले तीन शाखाहरू मध्ये कुनै पनि सर्वोच्च बन्नबाट रोक्नको लागि नियन्त्रण र सन्तुलनको प्रणाली प्रदान गर्ने उद्देश्यले [[शक्ति पृथकीकरण|शक्तिहरूको पृथकीकरण]] स्थापित गर्दछ। ==राज्य== [[चित्र:US_States_in_Nepali_language.png|बायाँ|730x730पिक्सेल]] {{col-begin|width=100%}} {{col-1-of-2}} * [[आलास्का]] * [[अलाबामा]] * [[आर्कान्स|आर्कन्सा]] * [[आयडाहो]] * [[आयोवा]] * [[इन्डियाना]] * [[इलिनोइ|इलिनाय]] * [[एरिजोना]] * [[ओहायो]] * [[ओरेगन]] * [[ओक्लाहोमा]] * [[कन्सास]] * [[केन्टकी]] * [[क्यालिफोर्निया]] * [[कोलोराडो]] * [[कनेक्टिकट]] * [[जर्जिया (स्पष्टता)|जर्जिया]] * [[टेनेसी]] * [[टेक्सस]] * [[डेलावेयर]] * [[न्यु जर्सी]] * [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] * [[नेब्रास्का]] * [[न्यू मेक्सिको]] * [[निभाडा|नेवाडा]] {{col-2-of-2}} * [[नर्थ डेकोटा]] * [[न्यु ह्याम्पशायर]] * [[नर्थ क्यारोलाईना]] * [[पेन्सिलभेनिया]] * [[फ्लोरिडा]] * [[मेन]] * [[मेरिल्यान्ड|मेरिल्यान्ड]] * [[मिचिगन]] * [[मिनिसोटा]] * [[मिसिसिपी]] * [[म्यासेचुसेट्स]] * [[मोन्टाना]] * [[मिसौरी]] * [[रोड आइल्यान्ड|रोड आइल्यान्ड]] * [[विस्कान्सिन]] * [[भर्जिनिया]] * [[भर्मोन्ट|भर्मांट]] * [[वायोमिङ]] * [[साउथ क्यारोलाईना]] * [[साउथ डेकोटा]] * [[वेस्ट भर्जिनिया]] * [[युटा]] * [[लुइजियाना|लुजियाना]] * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] * [[हवाई]] {{col-end}} राजधानी * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका देशहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] sbi8t9mux8nfcyf16r1um7q1pppv122 1362557 1362555 2026-06-20T12:41:57Z Bishaldev100 28807 1362557 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | conventional_long_name = संयुक्त राज्य अमेरिका <br /> United States of America <br /> Estados Unidos de América | common_name = अमेरिका | image_flag = Flag_of_the_United_States_(Pantone).svg | image_coat = US-GreatSeal-Obverse.svg | length = सन् १७७६ देखि अहिलेसम्म | symbol_type = निसाना छाप | national_motto = <!--यो राष्ट्र वाणीलाई सच्याउनुअघि कृपया वार्तालाप पृष्ठ पढ्नुहोस्:-->हामी प्रभुमा विश्वास गर्छौं <br />[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]: [[In God We Trust]]{{spaces|2}}<small>(आधिकारिक)</small><br />{{lang|la|''[[E pluribus unum|E Pluribus Unum]]''}}{{spaces|2}}<small>(परम्परागत)</small><br />([[रोमन भाषा|ल्याटिन]]: धेरैमध्येको, एउटा) | image_map = United States (orthographic projection).svg | map_width = 220px | national_anthem = "द स्टार–स्प्याङ्गल्ड ब्यानर"<br />[[चित्र:Star Spangled Banner instrumental.ogg]] | official_languages = सङ्घीय स्तरमा कुनै पनि छैन{{Ref label|engoffbox|a|}} | languages_type = [[राष्ट्रभाषा|राष्ट्रिय भाषा]] | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] (''[[de facto]]''){{Ref label|engfactobox|b|}} | capital = [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] | largest_city = [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] | latd = 38 | latm = 53 | latNS = N | longd = 77 | longm = 01 | longEW = W | government_type = सङ्घीय राष्ट्रपतिय प्रणालीसहितको संवैधानिक गणतन्त्र | leader_title1 = [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | leader_name1 = [[जो बाइडेन]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title2 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] | leader_name2 = [[कमला ह्यारिस]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title3 = {{nowrap|[[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाका सभामुख|सभामुख]]}} | leader_name3 = [[न्यान्सी पेलोसी]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title4 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका प्रधान न्यायाधीश|प्रधान न्यायाधीश]] | leader_name4 = [[जोन रोबर्ट्स]] | legislature = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको कङ्ग्रेस|कङ्ग्रेस]] | upper_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको सिनेट|सिनेट]] | lower_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभा]] | sovereignty_type = [[अमेरिकी स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|स्वतन्त्रता]] | sovereignty_note = [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट | established_event1 = [[स्वतन्त्रताको घोषणापत्र|घोषणा मिति]] | established_date1 = सन् १७७६ जुलाई ४ | established_event2 = [[पेरिसको सन्धि (१७८३)|मान्यता पाएको मिति]] | established_date2 = सन् १७८३ सेप्टेम्बर ३ | established_event3 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|वर्तमान संविधान]] | established_date3 = सन् १७८८ जुन २१ | currency = अमेरिकी [[डलर]] | utc_offset_DST = +५:४५ | cctld = [[डटयूएस]] [[डटगव]] [[डटमिल]] [[डटइडीयू]] | calling_code = +१ | date_format = m/d/yyyy ([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = right | official_website = {{URL|https://www.usa.gov|यूएसए.गव}} }} '''संयुक्त राज्य अमेरिका''', (सामान्यत: '''अमेरिका''', '''यु.एस्.ए.''' वा '''यु.एस्.''') संवैधानिक सङ्घीय गणतन्त्रमा आधारित [[उत्तर अमेरिका]] [[महादेश]]मा रहेको विश्वको चौथो ठुलो राष्ट्र हो। ५० वटा संवैधानिक राज्यमा बाँडिएको अमेरिकाको राजधानी [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] हो। यहाँका अठ्चालीस राज्य [[प्रशान्त महासागर|प्रशान्त]] र [[आन्ध्र महासागर|आन्ध्र]] [[महासागर]]हरूको बीचमा मध्य उत्तर अमेरिकामा पर्दछन् जसको उत्तरमा [[क्यानडा|क्यानाडा]] र दक्षिणमा [[मेक्सिको]] छ। बाँकी दुई मध्ये [[अलास्का]] सोही महादेशको उत्तरपश्चिममा पर्दछ जसको पूर्वमा क्यानाडा र पश्चिममा [[रुस]] रहेको छ। त्यसैगरी हवाइ राज्य भने मध्य प्रशान्त महासागरमा अवस्थित द्वीपमा पर्दछ। ९८ लाख वर्ग कि. मि.मा फैलिएको र ३१,७७,१२,००० जनसङ्ख्या भएको, संयुक्त राज्य [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]], विश्वका बहुसांस्कृतिक देशहरूमध्ये एक हो। पालेओ-आदिवासीहरू कम्तिमा १२,००० वर्ष पहिले उत्तर अमेरिकी मुख्य भूमिमा साइबेरियाबाट बसाइँ सरेका थिए, र उन्नत संस्कृतिहरू पछि देखा पर्न थाले। १६औँ शताब्दीको दौडान [[अमेरिका को युरोपीय उपनिवेशीकरण|युरोपेली उपनिवेशवादी]]हरू आइपुग्दा यी उन्नत संस्कृतिहरू लगभग पूर्ण रूपमा घटिसकेका थिए। संयुक्त राज्य द्वि-सदनात्मक व्यवस्थापिका सहित तीन फरक सरकारी अङ्ग भएको सङ्घीय गणतन्त्र हो। अमेरिका [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]], [[विश्व बैङ्क]], [[अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष|अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोष]], अर्गनाइजेसन अफ अमेरिकन स्टेट्स, [[उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन|नेटो]], र अन्य अन्तराष्ट्रिय सङ्गठन हरूको संस्थापक सदस्य हो। यो [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्|संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]]को [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदका स्थायी सदस्यहरू|स्थायी सदस्य]] पनि हो। == इतिहास == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाको इतिहास}} संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थापनाको आधिकारिक मिति ४ जुलाई १७७६ हो, जब द्वितीय महाद्विपीय काङ्ग्रेसले १३ पृथकतावदी उपनिवेशिक राज्यहरूको प्रतिनिधि स्वरूप स्वतन्त्रताको घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरे। यद्यपि सन् १७८८ मा जब लेख सङ्घ (आर्टिकल्स अफ कन्फिडिरेसन)को स्थानमा अमेरिकी संविधान ल्याइयो, सरकारको मूलभूत ढाँचामा धेरै परिवर्तन गरियो। सरकारी राजधानी फिलाडेल्फियामा स्थानान्तरित हुनु भन्दा अगाडि , न्युयोर्क सहर एक वर्ष सम्म सङ्घीय राजधानी थियो। [[१७९१]] मा, राज्यहरूले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र कानुनी सुरक्षाको सीमाको सङ्घीय प्रतिबन्धलाई निषिद्ध गर्न अधिकार विधेयक लाई पारित गरे, संविधानमा दस संशोधन गरे। उत्तरी राज्यहरूले [[१७८०]] देखि [[१८०४]] को बीचमा दास प्रथालाई प्रतिबन्ध लगाइयो तर दक्षिणी राज्यहरूमा यो प्रथा कायमै रह्यो। सन् [[सन् १८००|१८००]] मा नयाँ स्थापित सहर नया बसा [[वाशिंगटन डीसी]] सङ्घीय सरकार र राष्ट्रको नयाँ राजधानी बन्यो। [[दोस्रो विश्वयुद्ध]] पछि, संयुक्त राज्यले युरोपको पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्न [[मार्शल प्लान]] सुरु गर्यो।<ref>See {{cite journal |last=Frankenfeld |first=Peter |date=2012 |title=A Marshall Plan for Greece? The European Union and the Financial Crisis in Greece. A Theoretical and Political Analysis in the Global World Against a Background of Regional Integration: Table 1. European Recovery Programme – Marshall Plan ($ million) |url=http://bazekon.icm.edu.pl/bazekon/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171238489 |journal=Prace i Materiały Instytutu Handlu Zagranicznego Uniwersytetu Gdańskiego |language=EN |issue=31/1 |pages=69 |issn=2300-6153}}</ref> यस अवधिमा [[शीतयुद्ध]]को सुरुवात पनि भयो, जहाँ अमेरिका र [[सोभियत सङ्घ|सोभियत सङ्घ]]बीचको भूराजनीतिक तनावले वैचारिक मतभेद र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावको प्रतिस्पर्धाले दुई देशहरूलाई युरोपको मामिलामा प्रभुत्व जमाउन नेतृत्व गर्‍यो,<ref>{{Cite book|last=Sempa|first=Francis|url=https://books.google.com/books?id=Px4uDwAAQBAJ|title=Geopolitics: From the Cold War to the 21st Century|date=12 July 2017|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-51768-3}}</ref> जसमा अमेरिकी नेतृत्वको [[पूँजीवाद|पूँजीवादी]] पश्चिमी ब्लक र सोभियत नेतृत्वको कम्युनिस्ट पूर्वी ब्लक आमने सामने थिए। संयुक्त राज्य अमेरिकाले सोभियत सङ्घसँग गठबन्धन मानिने सरकारहरू विरुद्ध शासन परिवर्तनमा संलग्न भएको, [[कोरियाली युद्ध|कोरियाली]] र [[भियतनाम युद्ध|भियतनाम युद्धहरू]] जस्ता द्वन्द्वहरूमा भाग लियो, र [[अन्तरिक्ष दौड]]मा प्रतिस्पर्धा गर्‍यो, १९६९ मा पहिलो चालक दल चन्द्रमा अवतरणमा परिणत भयो।<ref name="Blakemore-2019">{{cite web |last=Blakemore |first=Erin |date=March 22, 2019 |title=What was the Cold War? |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/topics/reference/cold-war/ |access-date=August 28, 2020 |website=National Geographic |language=en}}</ref><ref>Mark Kramer, "The Soviet Bloc and the Cold War in Europe," in {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EyNcCwAAQBAJ&pg=PT174 |title=A Companion to Europe Since 1945 |publisher=Wiley |year=2014 |isbn=978-1-118-89024-0 |editor-last=Larresm |editor-first=Klaus |page=79}}</ref><ref>[[#Blakeley|Blakeley, 2009]], [https://books.google.com/books?id=rft8AgAAQBAJ&pg=PA92 p. 92]</ref><ref name="Proxy">{{cite book |last=Collins |first=Michael |url=https://archive.org/details/liftoff00coll |title=Liftoff: The Story of America's Adventure in Space |publisher=Grove Press |year=1988 |isbn=978-0-8021-1011-4 |location=New York |author-link=Michael Collins (astronaut) |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Origins of the Vietnam War |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of American History |publisher=Oxford University Press |url=https://oxfordre.com/americanhistory/view/10.1093/acrefore/9780199329175.001.0001/acrefore-9780199329175-e-353 |access-date=August 28, 2020 |last=Chapman |first=Jessica M. |date=August 5, 2016 |language=en |doi=10.1093/acrefore/9780199329175.013.353 |isbn=978-0-19-932917-5}}</ref> आन्तरिक रूपमा, संयुक्त राज्यले दोस्रो विश्वयुद्ध पछि ठुलो आर्थिक वृद्धि, सहरीकरण, र जनसङ्ख्या वृद्धि अनुभव गर्यो{{sfn|Winchester|2013|pp=305–308}}, र [[अलास्का]] र [[हवाई]]लाई राज्यको रूपमा स्वीकार गर्यो।<ref name="Lightner2004">{{cite book |last=Lightner |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=Yei4fDrecWsC&pg=PA141 |title=Hawaiian History: An Annotated Bibliography |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2004 |isbn=978-0-313-28233-1 |page=141}}</ref>[[चित्र:Martin Luther King - March on Washington (cropped).jpg|thumb|[[मार्टिन लुथर किंग जुनियर]]ले २८ अगस्ट, १९६३ मा [[काम र स्वतन्त्रताको लागि वाशिंगटनमा मार्च|वाशिंगटनमा मार्च]]को समयमा [[लिंकन मेमोरियल]]मा आफ्नो "आई हेभ ए ड्रीम" भाषण दिन्छन्।]] [[मार्टिन लुथर किङ, जुनियर|मार्टिन लुथर किंग जुनियर]] १९६० को दशक को प्रारम्भमा एक प्रमुख नेता बनेर नागरिक अधिकार आन्दोलनको उदय भयो।<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/johngardner/chapters/4b.html|title=The Civil Rights Movement|website=PBS.org|access-date=January 5, 2019}}</ref> राष्ट्रपति [[लिन्डन बेन्स जोन्सन|लिन्डन बी. जोन्सन]]ले [[गरिबी]] र जातीय असमानतालाई सम्बोधन गर्न मतदान अधिकार ऐन र नागरिक अधिकार ऐन सहितका व्यापक कानून र नीतिहरू प्रस्तुत गर्दै "महान समाज" को पहल गरे।<ref>{{cite web|url=https://www.ssa.gov/history/lbjsm.html|title=Social Security|website=ssa.gov|access-date=October 25, 2015}}</ref> संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रति संस्कृति आन्दोलनले मनोरञ्जनात्मक लागुपदार्थको प्रयोग, कामुकताका लागि कुन पदार्थहरू स्वीकार्य छन् भनेर मनोवृत्तिको उदारीकरण सहित महत्त्वपूर्ण सामाजिक परिवर्तनहरू ल्यायो।<ref>{{cite web |author=Svetlana Ter-Grigoryan |date=February 12, 2022 |title=The Sexual Revolution Origins and Impact |url=https://study.com/learn/lesson/sexual-liberation-movement-origin-timeline-impact-revolution.html |access-date=April 27, 2023 |website=study.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 25, 2022 |title=Playboy: American Magazine |url=https://www.britannica.com/topic/Playboy |access-date=February 2, 2023 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |quote=...the so-called sexual revolution in the United States in the 1960s, marked by greatly more permissive attitudes toward sexual interest and activity than had been prevalent in earlier generations.}}</ref> र आधुनिक समलिङ्गी अधिकार आन्दोलनको सुरुवात साथै सैन्य मस्यौदाको खुला अवज्ञा र [[भियतनाम]]मा हस्तक्षेपको विरोध सुरुवात पनि भयो।<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true|title=Behind the Protests Against the Vietnam War in 1968|last=Levy|first=Daniel|date=January 19, 2018|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=May 5, 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211014120640/https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true |date=October 14, 2021 }}</ref> [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]]को राष्ट्रपतिको कार्यकालले भियतनामबाट अमेरिकी फिर्ता भयो तर वाटरगेट काण्ड पनि देखियो, जसले उनको राजीनामा र दशकौंसम्म विस्तार भएको सरकारको जनताको विश्वासमा गिरावट ल्यायो।<ref>{{cite report|author-link1=United States Senate Watergate Committee|title=The Final Report of the Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities (The Ervin Committee Report, The Watergate Report)|date=1973-02-07|editor=Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities|publisher=U.S. Government Printing Office|url=https://archive.org/details/WatergateErvinCommitteeReport/S.%20Rep.%2093-981/?sort=title_desc|number=S. Rep. 93-981}}</ref> सन् १९७० को दशकमा महिला श्रम सहभागितामा वृद्धि भएपछि, सन् १९८५ सम्ममा १६ वर्ष र सोभन्दा माथिका अधिकांश महिलाहरूले रोजगारी पाएका थिए।<ref>{{cite web |year=2013 |title=Women in the Labor Force: A Databook |url=https://www.bls.gov/cps/wlf-databook-2012.pdf |access-date=March 21, 2014 |publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics |page=11}}</ref> १९७० र १९८० को प्रारम्भमा [[आर्थिक मन्दी]] देखियो र राष्ट्रपति [[रोनाल्ड रेगन]]ले [[नवउदारवाद|नवउदारवादी]] सुधार र सोभियत सङ्घ तर्फ रोलब्याक रणनीतिको साथ प्रतिक्रिया दिए।<ref>{{Cite journal |last=Allen |first=Robert C. |date=November 2001 |title=The rise and decline of the Soviet economy |journal=Canadian Journal of Economics |volume=34 |issue=4 |pages=859–881 |doi=10.1111/0008-4085.00103 |issn=0008-4085}}</ref>{{sfn|Gerstle|2022|pp=106–108, 121-128}}<ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Soss|Soss, 2010]], p. 277</ref><ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Fraser|Fraser, 1989]]</ref> १९८० को दशकको अन्त र १९९० को प्रारम्भमा [[वार्सा सम्झौता]]को पतन र सोभियत सङ्घको विघटन देखियो, जसले [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]]को अन्त्य भयो र अमेरिकालाई विश्वको एकमात्र [[महाशक्ति]]को रूपमा बलियो बनायो।<ref name="Gaidar">{{cite book|last=Gaĭdar|first=E.T.|year=2007|title=Collapse of an Empire: Lessons for Modern Russia|url={{GBUrl|bDSfnxYjVwAC|pg=PA102}}|pages=190–205|location=Washington, D.C.|publisher=[[Brookings Institution#Publications|Brookings Institution Press]]|isbn=978-0-8157-3114-6}}</ref><ref>{{cite book|last=Howell|first=Buddy Wayne|title=The Rhetoric of Presidential Summit Diplomacy: Ronald Reagan and the U.S.-Soviet Summits, 1985–1988|year=2006|publisher=Texas A&M University|isbn=978-0-549-41658-6|page=352 }}</ref><ref>{{cite book|last=Kissinger|first=Henry|author-link=Henry Kissinger|title=Diplomacy|url=https://books.google.com/books?id=0IZboamhb5EC&pg=PA731|year=2011|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-1-4391-2631-8|pages=781–784|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite book|last=Mann|first=James|title=The Rebellion of Ronald Reagan: A History of the End of the Cold War|url=https://books.google.com/books?id=BgZyXNIrvB4C&pg=PT12|year=2009|publisher=Penguin|isbn=978-1-4406-8639-9|page=432}}<br /></ref><ref>[[#Hayes|Hayes, 2009]]</ref> [[२१औँ शताब्दी|२१औँ शताब्दी]]को पहिलो दशकहरूमा, अमेरिकाले [[आतंकवाद]]बाट चुनौतीहरूको सामना गर्यो, २००१ सेप्टेम्बर ११ मा [[सेप्टेम्बर ११ को हमला|सेप्टेम्बर ११ को आक्रमण]]को कारणले [[अफगानिस्तान]] र [[इराक]]मा आतंकवाद र सैन्य हस्तक्षेपहरू विरुद्धको युद्धको नेतृत्व गर्यो।<ref>{{cite news|url=https://www.usnews.com/news/articles/2008/12/09/the-war-on-terror-is-critical-to-president-george-w-bushs-legacy|title=The 'War on Terror' Is Critical to President George W. Bush's Legacy|author=Walsh, Kenneth T.|date=December 9, 2008|newspaper=U.S. News & World Report|access-date=March 6, 2013}}<br />{{cite book|last=Atkins|first=Stephen E.|title=The 9/11 Encyclopedia: Second Edition|url=https://books.google.com/books?id=PDDIgWRN_HQC&pg=PA210|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-921-9|page=872|access-date=October 25, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/ref/timestopics/topics_iraq.html|title=Overview: The Iraq War|last=Wong|first=Edward|date=February 15, 2008|newspaper=The New York Times|access-date=March 7, 2013}}<br />{{cite book|last=Johnson|first=James Turner|title=The War to Oust Saddam Hussein: Just War and the New Face of Conflict|url=https://books.google.com/books?id=SF7U27JsLC4C&q=iraq+invasion+removes+hussein|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4956-2|page=159|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite news|url=https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|title=Timeline: Key moments in the Iraq War|author=Durando, Jessica|date=December 21, 2011|newspaper=USA Today|access-date=March 7, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904084312/https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|archive-date=September 4, 2020|agency=Associated Press|author2=Green, Shannon Rae|url-status=dead}}</ref> सन् २००६ मा अमेरिकी आवास बबल [[२००७-२००८ को वित्तीय सङ्कट|२००७-२००८ वित्तीय सङ्कट]] र ठुलो मन्दीमा परिणत भयो, जुन [[महामन्दी]] पछिको सबैभन्दा ठुलो आर्थिक संकुचन हो।<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|title=Worst Crisis Since '30s, With No End Yet in Sight|last1=Hilsenrath|first1=Jon|date=September 18, 2008|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=July 28, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225040616/https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|archive-date=December 25, 2014|last2=Ng|first2=Serena|issn=1042-9840|oclc=781541372|last3=Paletta|first3=Damian|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> आर्थिक सङ्कटको बीचमा, [[बाराक ओबामा|बराक ओबामा]], पहिलो बहुजातीय राष्ट्रपति, २००८ मा निर्वाचित भए।<ref name="multiracial">{{cite news |author=<!-- Staff writer(s); no by-line. --> |date=November 12, 2008 |title=Barack Obama: Face Of New Multiracial Movement? |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96916824}}</ref><ref name="Washington-2011">{{cite news |last1=Washington |first1=Jesse |last2=Rugaber |first2=Chris |date=July 10, 2011 |title=African-American Economic Gains Reversed By Great Recession |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.oklahoman.com/article/3584442/economic-gains-for-blacks-reversed-in-great-recession |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |archive-date=June 16, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |date=June 16, 2013 }}</ref> [[अमेरिकामा राजनीतिक ध्रुवीकरण|राजनीतिक ध्रुवीकरण]] बढ्यो किनकि सांस्कृतिक मुद्दाहरूमा सामाजिक-राजनीतिक बहसहरू राजनीतिक छलफलमा हावी भयो।<ref>{{Cite web |last=Hamid |first=Shadi |date=2022-01-08 |title=The Forever Culture War |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2022/01/republicans-democrats-forever-culture-war/621184/ |access-date=2023-10-01 |website=[[The Atlantic]] |language=en}}</ref> [[अमेरिकामी कोभिड-१९ महामारी|कोभिड-१९ महामारी]] को परिणामस्वरूप १०० मिलियन भन्दा बढी घटनाहरू पुष्टि भएका र १ मिलियनको मृत्यु भएको छ,<ref>{{cite journal | title = Coronavirus Pandemic (COVID-19) | url = https://ourworldindata.org/coronavirus | journal = [[Our World in Data]] | language = en | first1 = Hannah | last1 = Ritchie | author1-link=Hannah Ritchie | first2 = Edouard | last2 = Mathieu | first3 = Lucas | last3 = Rodés-Guirao | first4 = Cameron | last4 = Appel | first5 = Charlie | last5 = Giattino | first6 = Esteban | last6 = Ortiz-Ospina | first7 = Joe | last7 = Hasell | first8 = Bobbie | last8 = Macdonald | first9 = Diana | last9 = Beltekian | first10 = Saloni | last10 = Dattani | first11 = Max | last11 = Roser | author11-link = Max Roser | date = 2020–2022 | access-date = {{COVID-19 data/Date}}}}</ref> यसलाई अमेरिकी इतिहासमा सबैभन्दा घातक महामारी बनाउँदै।<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19 surpasses 1918 flu as deadliest pandemic in U.S. history |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/covid-19-is-now-the-deadliest-pandemic-in-us-history |website=[[National Geographic]] |date=September 21, 2021}}</ref>[[२०२० को अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावलाई उल्टाउने प्रयासहरू]] ६, २०२१ मा संयुक्त राज्यको क्यापिटलमा आक्रमणमा परिणत भयो जसले राष्ट्रपति-निर्वाचित जो बिडेनलाई [[शक्तिको शान्तिपूर्ण हस्तान्तरण]] रोक्न प्रयास गर्यो।<ref>{{cite report|author=Select Committee to Investigate the January 6th Attack on the United States Capitol|title=FINAL REPORT|date=December 22, 2022|publisher=117th Congress Second Session|docket=117-663|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/GPO-J6-REPORT/pdf/GPO-J6-REPORT.pdf}}</ref> == राजनीतिक तथा प्रशाशनिक संरचना == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्य र क्षेत्रहरूको सूची}} संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५० वटा राज्य रहेका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिका ५० राज्यहरू र एक संघीय राजधानी जिल्ला, वाशिंगटन, डी.सी. मिलेर बनेको संघीय गणतन्त्र हो। अमेरिकाले पाँच असंगठित क्षेत्रहरू र धेरै बसोबास नभएका टापुहरूको स्वामित्व राख्छ। यो विश्वको सबैभन्दा पुरानो संघ हो, र यसको संघीय सरकारको राष्ट्रपतिय प्रणालीलाई विश्वभरका धेरै नयाँ स्वतन्त्र राज्यहरूले उपनिवेशीकरणको अन्त्य पछि पूर्ण वा आंशिक रूपमा अपनाएका छन्। [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान]]ले देशको सर्वोच्च कानुनी दस्तावेजको रूपमा काम गर्दछ। ===संघीय सरकार=== तीन शाखाहरू मिलेर बनेको, सबैको मुख्यालय वाशिंगटन, डी.सी.मा रहेको, संघीय सरकार संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रिय सरकार हो। अमेरिकी संविधानले तीन शाखाहरू मध्ये कुनै पनि सर्वोच्च बन्नबाट रोक्नको लागि नियन्त्रण र सन्तुलनको प्रणाली प्रदान गर्ने उद्देश्यले [[शक्ति पृथकीकरण|शक्तिहरूको पृथकीकरण]] स्थापित गर्दछ। ==राज्य== [[चित्र:US_States_in_Nepali_language.png|बायाँ|730x730पिक्सेल]] {{col-begin|width=100%}} {{col-1-of-2}} * [[आलास्का]] * [[अलाबामा]] * [[आर्कान्स|आर्कन्सा]] * [[आयडाहो]] * [[आयोवा]] * [[इन्डियाना]] * [[इलिनोइ|इलिनाय]] * [[एरिजोना]] * [[ओहायो]] * [[ओरेगन]] * [[ओक्लाहोमा]] * [[कन्सास]] * [[केन्टकी]] * [[क्यालिफोर्निया]] * [[कोलोराडो]] * [[कनेक्टिकट]] * [[जर्जिया (स्पष्टता)|जर्जिया]] * [[टेनेसी]] * [[टेक्सस]] * [[डेलावेयर]] * [[न्यु जर्सी]] * [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] * [[नेब्रास्का]] * [[न्यू मेक्सिको]] * [[निभाडा|नेवाडा]] {{col-2-of-2}} * [[नर्थ डेकोटा]] * [[न्यु ह्याम्पशायर]] * [[नर्थ क्यारोलाईना]] * [[पेन्सिलभेनिया]] * [[फ्लोरिडा]] * [[मेन]] * [[मेरिल्यान्ड|मेरिल्यान्ड]] * [[मिचिगन]] * [[मिनिसोटा]] * [[मिसिसिपी]] * [[म्यासेचुसेट्स]] * [[मोन्टाना]] * [[मिसौरी]] * [[रोड आइल्यान्ड|रोड आइल्यान्ड]] * [[विस्कान्सिन]] * [[भर्जिनिया]] * [[भर्मोन्ट|भर्मांट]] * [[वायोमिङ]] * [[साउथ क्यारोलाईना]] * [[साउथ डेकोटा]] * [[वेस्ट भर्जिनिया]] * [[युटा]] * [[लुइजियाना|लुजियाना]] * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] * [[हवाई]] {{col-end}} राजधानी * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] == अर्थतन्त्र == अमेरिकाको उच्च विकसित मिश्रित अर्थतन्त्र छ जुन लगभग १८९० देखि विश्वको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र रहेको छ। यसको २०२४ को २९ ट्रिलियन डलरभन्दा बढीको [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन|कुल गार्हस्थ्य उत्पादन]] (GDP) विश्वव्यापी आर्थिक उत्पादनको २५% भन्दा बढी, वा [[क्रय शक्ति समता|क्रयशक्ति समानता]] (PPP) मा १५% भन्दा बढी थियो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका देशहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] 5l1w8lir21y6mzwi77iaiub09l1vv3v 1362558 1362557 2026-06-20T12:44:15Z Bishaldev100 28807 /* अर्थतन्त्र */ 1362558 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | conventional_long_name = संयुक्त राज्य अमेरिका <br /> United States of America <br /> Estados Unidos de América | common_name = अमेरिका | image_flag = Flag_of_the_United_States_(Pantone).svg | image_coat = US-GreatSeal-Obverse.svg | length = सन् १७७६ देखि अहिलेसम्म | symbol_type = निसाना छाप | national_motto = <!--यो राष्ट्र वाणीलाई सच्याउनुअघि कृपया वार्तालाप पृष्ठ पढ्नुहोस्:-->हामी प्रभुमा विश्वास गर्छौं <br />[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]: [[In God We Trust]]{{spaces|2}}<small>(आधिकारिक)</small><br />{{lang|la|''[[E pluribus unum|E Pluribus Unum]]''}}{{spaces|2}}<small>(परम्परागत)</small><br />([[रोमन भाषा|ल्याटिन]]: धेरैमध्येको, एउटा) | image_map = United States (orthographic projection).svg | map_width = 220px | national_anthem = "द स्टार–स्प्याङ्गल्ड ब्यानर"<br />[[चित्र:Star Spangled Banner instrumental.ogg]] | official_languages = सङ्घीय स्तरमा कुनै पनि छैन{{Ref label|engoffbox|a|}} | languages_type = [[राष्ट्रभाषा|राष्ट्रिय भाषा]] | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] (''[[de facto]]''){{Ref label|engfactobox|b|}} | capital = [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] | largest_city = [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] | latd = 38 | latm = 53 | latNS = N | longd = 77 | longm = 01 | longEW = W | government_type = सङ्घीय राष्ट्रपतिय प्रणालीसहितको संवैधानिक गणतन्त्र | leader_title1 = [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | leader_name1 = [[जो बाइडेन]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title2 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] | leader_name2 = [[कमला ह्यारिस]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title3 = {{nowrap|[[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाका सभामुख|सभामुख]]}} | leader_name3 = [[न्यान्सी पेलोसी]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title4 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका प्रधान न्यायाधीश|प्रधान न्यायाधीश]] | leader_name4 = [[जोन रोबर्ट्स]] | legislature = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको कङ्ग्रेस|कङ्ग्रेस]] | upper_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको सिनेट|सिनेट]] | lower_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभा]] | sovereignty_type = [[अमेरिकी स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|स्वतन्त्रता]] | sovereignty_note = [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट | established_event1 = [[स्वतन्त्रताको घोषणापत्र|घोषणा मिति]] | established_date1 = सन् १७७६ जुलाई ४ | established_event2 = [[पेरिसको सन्धि (१७८३)|मान्यता पाएको मिति]] | established_date2 = सन् १७८३ सेप्टेम्बर ३ | established_event3 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|वर्तमान संविधान]] | established_date3 = सन् १७८८ जुन २१ | currency = अमेरिकी [[डलर]] | utc_offset_DST = +५:४५ | cctld = [[डटयूएस]] [[डटगव]] [[डटमिल]] [[डटइडीयू]] | calling_code = +१ | date_format = m/d/yyyy ([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = right | official_website = {{URL|https://www.usa.gov|यूएसए.गव}} }} '''संयुक्त राज्य अमेरिका''', (सामान्यत: '''अमेरिका''', '''यु.एस्.ए.''' वा '''यु.एस्.''') संवैधानिक सङ्घीय गणतन्त्रमा आधारित [[उत्तर अमेरिका]] [[महादेश]]मा रहेको विश्वको चौथो ठुलो राष्ट्र हो। ५० वटा संवैधानिक राज्यमा बाँडिएको अमेरिकाको राजधानी [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] हो। यहाँका अठ्चालीस राज्य [[प्रशान्त महासागर|प्रशान्त]] र [[आन्ध्र महासागर|आन्ध्र]] [[महासागर]]हरूको बीचमा मध्य उत्तर अमेरिकामा पर्दछन् जसको उत्तरमा [[क्यानडा|क्यानाडा]] र दक्षिणमा [[मेक्सिको]] छ। बाँकी दुई मध्ये [[अलास्का]] सोही महादेशको उत्तरपश्चिममा पर्दछ जसको पूर्वमा क्यानाडा र पश्चिममा [[रुस]] रहेको छ। त्यसैगरी हवाइ राज्य भने मध्य प्रशान्त महासागरमा अवस्थित द्वीपमा पर्दछ। ९८ लाख वर्ग कि. मि.मा फैलिएको र ३१,७७,१२,००० जनसङ्ख्या भएको, संयुक्त राज्य [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]], विश्वका बहुसांस्कृतिक देशहरूमध्ये एक हो। पालेओ-आदिवासीहरू कम्तिमा १२,००० वर्ष पहिले उत्तर अमेरिकी मुख्य भूमिमा साइबेरियाबाट बसाइँ सरेका थिए, र उन्नत संस्कृतिहरू पछि देखा पर्न थाले। १६औँ शताब्दीको दौडान [[अमेरिका को युरोपीय उपनिवेशीकरण|युरोपेली उपनिवेशवादी]]हरू आइपुग्दा यी उन्नत संस्कृतिहरू लगभग पूर्ण रूपमा घटिसकेका थिए। संयुक्त राज्य द्वि-सदनात्मक व्यवस्थापिका सहित तीन फरक सरकारी अङ्ग भएको सङ्घीय गणतन्त्र हो। अमेरिका [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]], [[विश्व बैङ्क]], [[अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष|अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोष]], अर्गनाइजेसन अफ अमेरिकन स्टेट्स, [[उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन|नेटो]], र अन्य अन्तराष्ट्रिय सङ्गठन हरूको संस्थापक सदस्य हो। यो [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्|संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]]को [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदका स्थायी सदस्यहरू|स्थायी सदस्य]] पनि हो। == इतिहास == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाको इतिहास}} संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थापनाको आधिकारिक मिति ४ जुलाई १७७६ हो, जब द्वितीय महाद्विपीय काङ्ग्रेसले १३ पृथकतावदी उपनिवेशिक राज्यहरूको प्रतिनिधि स्वरूप स्वतन्त्रताको घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरे। यद्यपि सन् १७८८ मा जब लेख सङ्घ (आर्टिकल्स अफ कन्फिडिरेसन)को स्थानमा अमेरिकी संविधान ल्याइयो, सरकारको मूलभूत ढाँचामा धेरै परिवर्तन गरियो। सरकारी राजधानी फिलाडेल्फियामा स्थानान्तरित हुनु भन्दा अगाडि , न्युयोर्क सहर एक वर्ष सम्म सङ्घीय राजधानी थियो। [[१७९१]] मा, राज्यहरूले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र कानुनी सुरक्षाको सीमाको सङ्घीय प्रतिबन्धलाई निषिद्ध गर्न अधिकार विधेयक लाई पारित गरे, संविधानमा दस संशोधन गरे। उत्तरी राज्यहरूले [[१७८०]] देखि [[१८०४]] को बीचमा दास प्रथालाई प्रतिबन्ध लगाइयो तर दक्षिणी राज्यहरूमा यो प्रथा कायमै रह्यो। सन् [[सन् १८००|१८००]] मा नयाँ स्थापित सहर नया बसा [[वाशिंगटन डीसी]] सङ्घीय सरकार र राष्ट्रको नयाँ राजधानी बन्यो। [[दोस्रो विश्वयुद्ध]] पछि, संयुक्त राज्यले युरोपको पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्न [[मार्शल प्लान]] सुरु गर्यो।<ref>See {{cite journal |last=Frankenfeld |first=Peter |date=2012 |title=A Marshall Plan for Greece? The European Union and the Financial Crisis in Greece. A Theoretical and Political Analysis in the Global World Against a Background of Regional Integration: Table 1. European Recovery Programme – Marshall Plan ($ million) |url=http://bazekon.icm.edu.pl/bazekon/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171238489 |journal=Prace i Materiały Instytutu Handlu Zagranicznego Uniwersytetu Gdańskiego |language=EN |issue=31/1 |pages=69 |issn=2300-6153}}</ref> यस अवधिमा [[शीतयुद्ध]]को सुरुवात पनि भयो, जहाँ अमेरिका र [[सोभियत सङ्घ|सोभियत सङ्घ]]बीचको भूराजनीतिक तनावले वैचारिक मतभेद र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावको प्रतिस्पर्धाले दुई देशहरूलाई युरोपको मामिलामा प्रभुत्व जमाउन नेतृत्व गर्‍यो,<ref>{{Cite book|last=Sempa|first=Francis|url=https://books.google.com/books?id=Px4uDwAAQBAJ|title=Geopolitics: From the Cold War to the 21st Century|date=12 July 2017|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-51768-3}}</ref> जसमा अमेरिकी नेतृत्वको [[पूँजीवाद|पूँजीवादी]] पश्चिमी ब्लक र सोभियत नेतृत्वको कम्युनिस्ट पूर्वी ब्लक आमने सामने थिए। संयुक्त राज्य अमेरिकाले सोभियत सङ्घसँग गठबन्धन मानिने सरकारहरू विरुद्ध शासन परिवर्तनमा संलग्न भएको, [[कोरियाली युद्ध|कोरियाली]] र [[भियतनाम युद्ध|भियतनाम युद्धहरू]] जस्ता द्वन्द्वहरूमा भाग लियो, र [[अन्तरिक्ष दौड]]मा प्रतिस्पर्धा गर्‍यो, १९६९ मा पहिलो चालक दल चन्द्रमा अवतरणमा परिणत भयो।<ref name="Blakemore-2019">{{cite web |last=Blakemore |first=Erin |date=March 22, 2019 |title=What was the Cold War? |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/topics/reference/cold-war/ |access-date=August 28, 2020 |website=National Geographic |language=en}}</ref><ref>Mark Kramer, "The Soviet Bloc and the Cold War in Europe," in {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EyNcCwAAQBAJ&pg=PT174 |title=A Companion to Europe Since 1945 |publisher=Wiley |year=2014 |isbn=978-1-118-89024-0 |editor-last=Larresm |editor-first=Klaus |page=79}}</ref><ref>[[#Blakeley|Blakeley, 2009]], [https://books.google.com/books?id=rft8AgAAQBAJ&pg=PA92 p. 92]</ref><ref name="Proxy">{{cite book |last=Collins |first=Michael |url=https://archive.org/details/liftoff00coll |title=Liftoff: The Story of America's Adventure in Space |publisher=Grove Press |year=1988 |isbn=978-0-8021-1011-4 |location=New York |author-link=Michael Collins (astronaut) |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Origins of the Vietnam War |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of American History |publisher=Oxford University Press |url=https://oxfordre.com/americanhistory/view/10.1093/acrefore/9780199329175.001.0001/acrefore-9780199329175-e-353 |access-date=August 28, 2020 |last=Chapman |first=Jessica M. |date=August 5, 2016 |language=en |doi=10.1093/acrefore/9780199329175.013.353 |isbn=978-0-19-932917-5}}</ref> आन्तरिक रूपमा, संयुक्त राज्यले दोस्रो विश्वयुद्ध पछि ठुलो आर्थिक वृद्धि, सहरीकरण, र जनसङ्ख्या वृद्धि अनुभव गर्यो{{sfn|Winchester|2013|pp=305–308}}, र [[अलास्का]] र [[हवाई]]लाई राज्यको रूपमा स्वीकार गर्यो।<ref name="Lightner2004">{{cite book |last=Lightner |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=Yei4fDrecWsC&pg=PA141 |title=Hawaiian History: An Annotated Bibliography |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2004 |isbn=978-0-313-28233-1 |page=141}}</ref>[[चित्र:Martin Luther King - March on Washington (cropped).jpg|thumb|[[मार्टिन लुथर किंग जुनियर]]ले २८ अगस्ट, १९६३ मा [[काम र स्वतन्त्रताको लागि वाशिंगटनमा मार्च|वाशिंगटनमा मार्च]]को समयमा [[लिंकन मेमोरियल]]मा आफ्नो "आई हेभ ए ड्रीम" भाषण दिन्छन्।]] [[मार्टिन लुथर किङ, जुनियर|मार्टिन लुथर किंग जुनियर]] १९६० को दशक को प्रारम्भमा एक प्रमुख नेता बनेर नागरिक अधिकार आन्दोलनको उदय भयो।<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/johngardner/chapters/4b.html|title=The Civil Rights Movement|website=PBS.org|access-date=January 5, 2019}}</ref> राष्ट्रपति [[लिन्डन बेन्स जोन्सन|लिन्डन बी. जोन्सन]]ले [[गरिबी]] र जातीय असमानतालाई सम्बोधन गर्न मतदान अधिकार ऐन र नागरिक अधिकार ऐन सहितका व्यापक कानून र नीतिहरू प्रस्तुत गर्दै "महान समाज" को पहल गरे।<ref>{{cite web|url=https://www.ssa.gov/history/lbjsm.html|title=Social Security|website=ssa.gov|access-date=October 25, 2015}}</ref> संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रति संस्कृति आन्दोलनले मनोरञ्जनात्मक लागुपदार्थको प्रयोग, कामुकताका लागि कुन पदार्थहरू स्वीकार्य छन् भनेर मनोवृत्तिको उदारीकरण सहित महत्त्वपूर्ण सामाजिक परिवर्तनहरू ल्यायो।<ref>{{cite web |author=Svetlana Ter-Grigoryan |date=February 12, 2022 |title=The Sexual Revolution Origins and Impact |url=https://study.com/learn/lesson/sexual-liberation-movement-origin-timeline-impact-revolution.html |access-date=April 27, 2023 |website=study.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 25, 2022 |title=Playboy: American Magazine |url=https://www.britannica.com/topic/Playboy |access-date=February 2, 2023 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |quote=...the so-called sexual revolution in the United States in the 1960s, marked by greatly more permissive attitudes toward sexual interest and activity than had been prevalent in earlier generations.}}</ref> र आधुनिक समलिङ्गी अधिकार आन्दोलनको सुरुवात साथै सैन्य मस्यौदाको खुला अवज्ञा र [[भियतनाम]]मा हस्तक्षेपको विरोध सुरुवात पनि भयो।<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true|title=Behind the Protests Against the Vietnam War in 1968|last=Levy|first=Daniel|date=January 19, 2018|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=May 5, 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211014120640/https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true |date=October 14, 2021 }}</ref> [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]]को राष्ट्रपतिको कार्यकालले भियतनामबाट अमेरिकी फिर्ता भयो तर वाटरगेट काण्ड पनि देखियो, जसले उनको राजीनामा र दशकौंसम्म विस्तार भएको सरकारको जनताको विश्वासमा गिरावट ल्यायो।<ref>{{cite report|author-link1=United States Senate Watergate Committee|title=The Final Report of the Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities (The Ervin Committee Report, The Watergate Report)|date=1973-02-07|editor=Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities|publisher=U.S. Government Printing Office|url=https://archive.org/details/WatergateErvinCommitteeReport/S.%20Rep.%2093-981/?sort=title_desc|number=S. Rep. 93-981}}</ref> सन् १९७० को दशकमा महिला श्रम सहभागितामा वृद्धि भएपछि, सन् १९८५ सम्ममा १६ वर्ष र सोभन्दा माथिका अधिकांश महिलाहरूले रोजगारी पाएका थिए।<ref>{{cite web |year=2013 |title=Women in the Labor Force: A Databook |url=https://www.bls.gov/cps/wlf-databook-2012.pdf |access-date=March 21, 2014 |publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics |page=11}}</ref> १९७० र १९८० को प्रारम्भमा [[आर्थिक मन्दी]] देखियो र राष्ट्रपति [[रोनाल्ड रेगन]]ले [[नवउदारवाद|नवउदारवादी]] सुधार र सोभियत सङ्घ तर्फ रोलब्याक रणनीतिको साथ प्रतिक्रिया दिए।<ref>{{Cite journal |last=Allen |first=Robert C. |date=November 2001 |title=The rise and decline of the Soviet economy |journal=Canadian Journal of Economics |volume=34 |issue=4 |pages=859–881 |doi=10.1111/0008-4085.00103 |issn=0008-4085}}</ref>{{sfn|Gerstle|2022|pp=106–108, 121-128}}<ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Soss|Soss, 2010]], p. 277</ref><ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Fraser|Fraser, 1989]]</ref> १९८० को दशकको अन्त र १९९० को प्रारम्भमा [[वार्सा सम्झौता]]को पतन र सोभियत सङ्घको विघटन देखियो, जसले [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]]को अन्त्य भयो र अमेरिकालाई विश्वको एकमात्र [[महाशक्ति]]को रूपमा बलियो बनायो।<ref name="Gaidar">{{cite book|last=Gaĭdar|first=E.T.|year=2007|title=Collapse of an Empire: Lessons for Modern Russia|url={{GBUrl|bDSfnxYjVwAC|pg=PA102}}|pages=190–205|location=Washington, D.C.|publisher=[[Brookings Institution#Publications|Brookings Institution Press]]|isbn=978-0-8157-3114-6}}</ref><ref>{{cite book|last=Howell|first=Buddy Wayne|title=The Rhetoric of Presidential Summit Diplomacy: Ronald Reagan and the U.S.-Soviet Summits, 1985–1988|year=2006|publisher=Texas A&M University|isbn=978-0-549-41658-6|page=352 }}</ref><ref>{{cite book|last=Kissinger|first=Henry|author-link=Henry Kissinger|title=Diplomacy|url=https://books.google.com/books?id=0IZboamhb5EC&pg=PA731|year=2011|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-1-4391-2631-8|pages=781–784|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite book|last=Mann|first=James|title=The Rebellion of Ronald Reagan: A History of the End of the Cold War|url=https://books.google.com/books?id=BgZyXNIrvB4C&pg=PT12|year=2009|publisher=Penguin|isbn=978-1-4406-8639-9|page=432}}<br /></ref><ref>[[#Hayes|Hayes, 2009]]</ref> [[२१औँ शताब्दी|२१औँ शताब्दी]]को पहिलो दशकहरूमा, अमेरिकाले [[आतंकवाद]]बाट चुनौतीहरूको सामना गर्यो, २००१ सेप्टेम्बर ११ मा [[सेप्टेम्बर ११ को हमला|सेप्टेम्बर ११ को आक्रमण]]को कारणले [[अफगानिस्तान]] र [[इराक]]मा आतंकवाद र सैन्य हस्तक्षेपहरू विरुद्धको युद्धको नेतृत्व गर्यो।<ref>{{cite news|url=https://www.usnews.com/news/articles/2008/12/09/the-war-on-terror-is-critical-to-president-george-w-bushs-legacy|title=The 'War on Terror' Is Critical to President George W. Bush's Legacy|author=Walsh, Kenneth T.|date=December 9, 2008|newspaper=U.S. News & World Report|access-date=March 6, 2013}}<br />{{cite book|last=Atkins|first=Stephen E.|title=The 9/11 Encyclopedia: Second Edition|url=https://books.google.com/books?id=PDDIgWRN_HQC&pg=PA210|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-921-9|page=872|access-date=October 25, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/ref/timestopics/topics_iraq.html|title=Overview: The Iraq War|last=Wong|first=Edward|date=February 15, 2008|newspaper=The New York Times|access-date=March 7, 2013}}<br />{{cite book|last=Johnson|first=James Turner|title=The War to Oust Saddam Hussein: Just War and the New Face of Conflict|url=https://books.google.com/books?id=SF7U27JsLC4C&q=iraq+invasion+removes+hussein|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4956-2|page=159|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite news|url=https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|title=Timeline: Key moments in the Iraq War|author=Durando, Jessica|date=December 21, 2011|newspaper=USA Today|access-date=March 7, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904084312/https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|archive-date=September 4, 2020|agency=Associated Press|author2=Green, Shannon Rae|url-status=dead}}</ref> सन् २००६ मा अमेरिकी आवास बबल [[२००७-२००८ को वित्तीय सङ्कट|२००७-२००८ वित्तीय सङ्कट]] र ठुलो मन्दीमा परिणत भयो, जुन [[महामन्दी]] पछिको सबैभन्दा ठुलो आर्थिक संकुचन हो।<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|title=Worst Crisis Since '30s, With No End Yet in Sight|last1=Hilsenrath|first1=Jon|date=September 18, 2008|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=July 28, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225040616/https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|archive-date=December 25, 2014|last2=Ng|first2=Serena|issn=1042-9840|oclc=781541372|last3=Paletta|first3=Damian|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> आर्थिक सङ्कटको बीचमा, [[बाराक ओबामा|बराक ओबामा]], पहिलो बहुजातीय राष्ट्रपति, २००८ मा निर्वाचित भए।<ref name="multiracial">{{cite news |author=<!-- Staff writer(s); no by-line. --> |date=November 12, 2008 |title=Barack Obama: Face Of New Multiracial Movement? |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96916824}}</ref><ref name="Washington-2011">{{cite news |last1=Washington |first1=Jesse |last2=Rugaber |first2=Chris |date=July 10, 2011 |title=African-American Economic Gains Reversed By Great Recession |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.oklahoman.com/article/3584442/economic-gains-for-blacks-reversed-in-great-recession |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |archive-date=June 16, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |date=June 16, 2013 }}</ref> [[अमेरिकामा राजनीतिक ध्रुवीकरण|राजनीतिक ध्रुवीकरण]] बढ्यो किनकि सांस्कृतिक मुद्दाहरूमा सामाजिक-राजनीतिक बहसहरू राजनीतिक छलफलमा हावी भयो।<ref>{{Cite web |last=Hamid |first=Shadi |date=2022-01-08 |title=The Forever Culture War |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2022/01/republicans-democrats-forever-culture-war/621184/ |access-date=2023-10-01 |website=[[The Atlantic]] |language=en}}</ref> [[अमेरिकामी कोभिड-१९ महामारी|कोभिड-१९ महामारी]] को परिणामस्वरूप १०० मिलियन भन्दा बढी घटनाहरू पुष्टि भएका र १ मिलियनको मृत्यु भएको छ,<ref>{{cite journal | title = Coronavirus Pandemic (COVID-19) | url = https://ourworldindata.org/coronavirus | journal = [[Our World in Data]] | language = en | first1 = Hannah | last1 = Ritchie | author1-link=Hannah Ritchie | first2 = Edouard | last2 = Mathieu | first3 = Lucas | last3 = Rodés-Guirao | first4 = Cameron | last4 = Appel | first5 = Charlie | last5 = Giattino | first6 = Esteban | last6 = Ortiz-Ospina | first7 = Joe | last7 = Hasell | first8 = Bobbie | last8 = Macdonald | first9 = Diana | last9 = Beltekian | first10 = Saloni | last10 = Dattani | first11 = Max | last11 = Roser | author11-link = Max Roser | date = 2020–2022 | access-date = {{COVID-19 data/Date}}}}</ref> यसलाई अमेरिकी इतिहासमा सबैभन्दा घातक महामारी बनाउँदै।<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19 surpasses 1918 flu as deadliest pandemic in U.S. history |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/covid-19-is-now-the-deadliest-pandemic-in-us-history |website=[[National Geographic]] |date=September 21, 2021}}</ref>[[२०२० को अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावलाई उल्टाउने प्रयासहरू]] ६, २०२१ मा संयुक्त राज्यको क्यापिटलमा आक्रमणमा परिणत भयो जसले राष्ट्रपति-निर्वाचित जो बिडेनलाई [[शक्तिको शान्तिपूर्ण हस्तान्तरण]] रोक्न प्रयास गर्यो।<ref>{{cite report|author=Select Committee to Investigate the January 6th Attack on the United States Capitol|title=FINAL REPORT|date=December 22, 2022|publisher=117th Congress Second Session|docket=117-663|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/GPO-J6-REPORT/pdf/GPO-J6-REPORT.pdf}}</ref> == राजनीतिक तथा प्रशाशनिक संरचना == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्य र क्षेत्रहरूको सूची}} संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५० वटा राज्य रहेका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिका ५० राज्यहरू र एक संघीय राजधानी जिल्ला, वाशिंगटन, डी.सी. मिलेर बनेको संघीय गणतन्त्र हो। अमेरिकाले पाँच असंगठित क्षेत्रहरू र धेरै बसोबास नभएका टापुहरूको स्वामित्व राख्छ। यो विश्वको सबैभन्दा पुरानो संघ हो, र यसको संघीय सरकारको राष्ट्रपतिय प्रणालीलाई विश्वभरका धेरै नयाँ स्वतन्त्र राज्यहरूले उपनिवेशीकरणको अन्त्य पछि पूर्ण वा आंशिक रूपमा अपनाएका छन्। [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान]]ले देशको सर्वोच्च कानुनी दस्तावेजको रूपमा काम गर्दछ। ===संघीय सरकार=== तीन शाखाहरू मिलेर बनेको, सबैको मुख्यालय वाशिंगटन, डी.सी.मा रहेको, संघीय सरकार संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रिय सरकार हो। अमेरिकी संविधानले तीन शाखाहरू मध्ये कुनै पनि सर्वोच्च बन्नबाट रोक्नको लागि नियन्त्रण र सन्तुलनको प्रणाली प्रदान गर्ने उद्देश्यले [[शक्ति पृथकीकरण|शक्तिहरूको पृथकीकरण]] स्थापित गर्दछ। ==राज्य== [[चित्र:US_States_in_Nepali_language.png|बायाँ|730x730पिक्सेल]] {{col-begin|width=100%}} {{col-1-of-2}} * [[आलास्का]] * [[अलाबामा]] * [[आर्कान्स|आर्कन्सा]] * [[आयडाहो]] * [[आयोवा]] * [[इन्डियाना]] * [[इलिनोइ|इलिनाय]] * [[एरिजोना]] * [[ओहायो]] * [[ओरेगन]] * [[ओक्लाहोमा]] * [[कन्सास]] * [[केन्टकी]] * [[क्यालिफोर्निया]] * [[कोलोराडो]] * [[कनेक्टिकट]] * [[जर्जिया (स्पष्टता)|जर्जिया]] * [[टेनेसी]] * [[टेक्सस]] * [[डेलावेयर]] * [[न्यु जर्सी]] * [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] * [[नेब्रास्का]] * [[न्यू मेक्सिको]] * [[निभाडा|नेवाडा]] {{col-2-of-2}} * [[नर्थ डेकोटा]] * [[न्यु ह्याम्पशायर]] * [[नर्थ क्यारोलाईना]] * [[पेन्सिलभेनिया]] * [[फ्लोरिडा]] * [[मेन]] * [[मेरिल्यान्ड|मेरिल्यान्ड]] * [[मिचिगन]] * [[मिनिसोटा]] * [[मिसिसिपी]] * [[म्यासेचुसेट्स]] * [[मोन्टाना]] * [[मिसौरी]] * [[रोड आइल्यान्ड|रोड आइल्यान्ड]] * [[विस्कान्सिन]] * [[भर्जिनिया]] * [[भर्मोन्ट|भर्मांट]] * [[वायोमिङ]] * [[साउथ क्यारोलाईना]] * [[साउथ डेकोटा]] * [[वेस्ट भर्जिनिया]] * [[युटा]] * [[लुइजियाना|लुजियाना]] * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] * [[हवाई]] {{col-end}} राजधानी * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] == अर्थतन्त्र == अमेरिकाको उच्च विकसित मिश्रित अर्थतन्त्र छ जुन लगभग १८९० देखि विश्वको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र रहेको छ। यसको २०२४ को २९ ट्रिलियन डलरभन्दा बढीको [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन|कुल गार्हस्थ्य उत्पादन]] (GDP) विश्वव्यापी आर्थिक उत्पादनको २५% भन्दा बढी, वा [[क्रय शक्ति समता|क्रयशक्ति समानता]] (PPP) मा १५% भन्दा बढी थियो। आम्दानीको हिसाबले विश्वका ५०० ठूला कम्पनीहरूमध्ये, २०२५ मा १३८ वटाको [[मुख्यालय]] अमेरिकामा थियो, जुन कुनै पनि देशको सबैभन्दा बढी संख्या हो। [[अमेरिकी डलर]] अन्तर्राष्ट्रिय लेनदेनमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने मुद्रा हो र विश्वको अग्रणी आरक्षित मुद्रा हो, जुन देशको प्रमुख अर्थतन्त्र, यसको सेना, पेट्रोडलर प्रणाली, यसको ठूलो अमेरिकी ट्रेजरी बजार र यसको लिङ्क गरिएको युरोडलरद्वारा समर्थित छ। धेरै देशहरूले यसलाई आफ्नो आधिकारिक मुद्राको रूपमा प्रयोग गर्छन्, र अरूमा यो वास्तविक मुद्रा हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका देशहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] 3d5660tcaqkysak582lydsg783os7tg 1362561 1362558 2026-06-20T12:49:57Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1362561 wikitext text/x-wiki {{Infobox Country | conventional_long_name = संयुक्त राज्य अमेरिका <br /> United States of America <br /> Estados Unidos de América | common_name = अमेरिका | image_flag = Flag_of_the_United_States_(Pantone).svg | image_coat = US-GreatSeal-Obverse.svg | length = सन् १७७६ देखि अहिलेसम्म | symbol_type = निसाना छाप | national_motto = <!--यो राष्ट्र वाणीलाई सच्याउनुअघि कृपया वार्तालाप पृष्ठ पढ्नुहोस्:-->हामी प्रभुमा विश्वास गर्छौं <br />[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]: [[In God We Trust]]{{spaces|2}}<small>(आधिकारिक)</small><br />{{lang|la|''[[E pluribus unum|E Pluribus Unum]]''}}{{spaces|2}}<small>(परम्परागत)</small><br />([[रोमन भाषा|ल्याटिन]]: धेरैमध्येको, एउटा) | image_map = United States (orthographic projection).svg | map_width = 220px | national_anthem = "द स्टार–स्प्याङ्गल्ड ब्यानर"<br />[[चित्र:Star Spangled Banner instrumental.ogg]] | official_languages = सङ्घीय स्तरमा कुनै पनि छैन{{Ref label|engoffbox|a|}} | languages_type = [[राष्ट्रभाषा|राष्ट्रिय भाषा]] | languages = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] (''[[de facto]]''){{Ref label|engfactobox|b|}} | capital = [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] | largest_city = [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] | latd = 38 | latm = 53 | latNS = N | longd = 77 | longm = 01 | longEW = W | government_type = सङ्घीय राष्ट्रपतिय प्रणालीसहितको संवैधानिक गणतन्त्र | leader_title1 = [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] | leader_name1 = [[जो बाइडेन]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title2 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] | leader_name2 = [[कमला ह्यारिस]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title3 = {{nowrap|[[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभाका सभामुख|सभामुख]]}} | leader_name3 = [[न्यान्सी पेलोसी]] ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डे]]) | leader_title4 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाका प्रधान न्यायाधीश|प्रधान न्यायाधीश]] | leader_name4 = [[जोन रोबर्ट्स]] | legislature = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको कङ्ग्रेस|कङ्ग्रेस]] | upper_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको सिनेट|सिनेट]] | lower_house = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्रतिनिधि सभा|प्रतिनिधि सभा]] | sovereignty_type = [[अमेरिकी स्वतन्त्रता सङ्ग्राम|स्वतन्त्रता]] | sovereignty_note = [[संयुक्त अधिराज्य]]बाट | established_event1 = [[स्वतन्त्रताको घोषणापत्र|घोषणा मिति]] | established_date1 = सन् १७७६ जुलाई ४ | established_event2 = [[पेरिसको सन्धि (१७८३)|मान्यता पाएको मिति]] | established_date2 = सन् १७८३ सेप्टेम्बर ३ | established_event3 = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|वर्तमान संविधान]] | established_date3 = सन् १७८८ जुन २१ | currency = अमेरिकी [[डलर]] | utc_offset_DST = +५:४५ | cctld = [[डटयूएस]] [[डटगव]] [[डटमिल]] [[डटइडीयू]] | calling_code = +१ | date_format = m/d/yyyy ([[Anno Domini|AD]]) | drives_on = right | official_website = {{URL|https://www.usa.gov|यूएसए.गव}} }} '''संयुक्त राज्य अमेरिका''', (सामान्यत: '''अमेरिका''', '''यु.एस्.ए.''' वा '''यु.एस्.''') संवैधानिक सङ्घीय गणतन्त्रमा आधारित [[उत्तर अमेरिका]] [[महादेश]]मा रहेको विश्वको चौथो ठुलो राष्ट्र हो। ५० वटा संवैधानिक राज्यमा बाँडिएको अमेरिकाको राजधानी [[वासिङ्टन, डी.सी.|वाशिङ्टन, डी.सी.]] हो। यहाँका अठ्चालीस राज्य [[प्रशान्त महासागर|प्रशान्त]] र [[आन्ध्र महासागर|आन्ध्र]] [[महासागर]]हरूको बीचमा मध्य उत्तर अमेरिकामा पर्दछन् जसको उत्तरमा [[क्यानडा|क्यानाडा]] र दक्षिणमा [[मेक्सिको]] छ। बाँकी दुई मध्ये [[अलास्का]] सोही महादेशको उत्तरपश्चिममा पर्दछ जसको पूर्वमा क्यानाडा र पश्चिममा [[रुस]] रहेको छ। त्यसैगरी हवाइ राज्य भने मध्य प्रशान्त महासागरमा अवस्थित द्वीपमा पर्दछ। ९८ लाख वर्ग कि. मि.मा फैलिएको र ३१,७७,१२,००० जनसङ्ख्या भएको, संयुक्त राज्य [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]], विश्वका बहुसांस्कृतिक देशहरूमध्ये एक हो। पालेओ-आदिवासीहरू कम्तिमा १२,००० वर्ष पहिले उत्तर अमेरिकी मुख्य भूमिमा साइबेरियाबाट बसाइँ सरेका थिए, र उन्नत संस्कृतिहरू पछि देखा पर्न थाले। १६औँ शताब्दीको दौडान [[अमेरिका को युरोपीय उपनिवेशीकरण|युरोपेली उपनिवेशवादी]]हरू आइपुग्दा यी उन्नत संस्कृतिहरू लगभग पूर्ण रूपमा घटिसकेका थिए। संयुक्त राज्य द्वि-सदनात्मक व्यवस्थापिका सहित तीन फरक सरकारी अङ्ग भएको सङ्घीय गणतन्त्र हो। अमेरिका [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]], [[विश्व बैङ्क]], [[अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष|अन्तराष्ट्रिय मुद्रा कोष]], अर्गनाइजेसन अफ अमेरिकन स्टेट्स, [[उत्तर एट्लान्टिक सन्धि सङ्गठन|नेटो]], र अन्य अन्तराष्ट्रिय सङ्गठन हरूको संस्थापक सदस्य हो। यो [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद्|संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद]]को [[संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदका स्थायी सदस्यहरू|स्थायी सदस्य]] पनि हो। == इतिहास == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाको इतिहास}} संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थापनाको आधिकारिक मिति ४ जुलाई १७७६ हो, जब द्वितीय महाद्विपीय काङ्ग्रेसले १३ पृथकतावदी उपनिवेशिक राज्यहरूको प्रतिनिधि स्वरूप स्वतन्त्रताको घोषणापत्रमा हस्ताक्षर गरे। यद्यपि सन् १७८८ मा जब लेख सङ्घ (आर्टिकल्स अफ कन्फिडिरेसन)को स्थानमा अमेरिकी संविधान ल्याइयो, सरकारको मूलभूत ढाँचामा धेरै परिवर्तन गरियो। सरकारी राजधानी फिलाडेल्फियामा स्थानान्तरित हुनु भन्दा अगाडि , न्युयोर्क सहर एक वर्ष सम्म सङ्घीय राजधानी थियो। [[१७९१]] मा, राज्यहरूले व्यक्तिगत स्वतन्त्रता र कानुनी सुरक्षाको सीमाको सङ्घीय प्रतिबन्धलाई निषिद्ध गर्न अधिकार विधेयक लाई पारित गरे, संविधानमा दस संशोधन गरे। उत्तरी राज्यहरूले [[१७८०]] देखि [[१८०४]] को बीचमा दास प्रथालाई प्रतिबन्ध लगाइयो तर दक्षिणी राज्यहरूमा यो प्रथा कायमै रह्यो। सन् [[सन् १८००|१८००]] मा नयाँ स्थापित सहर नया बसा [[वाशिंगटन डीसी]] सङ्घीय सरकार र राष्ट्रको नयाँ राजधानी बन्यो। [[दोस्रो विश्वयुद्ध]] पछि, संयुक्त राज्यले युरोपको पुनर्निर्माणमा सहयोग गर्न [[मार्शल प्लान]] सुरु गर्यो।<ref>See {{cite journal |last=Frankenfeld |first=Peter |date=2012 |title=A Marshall Plan for Greece? The European Union and the Financial Crisis in Greece. A Theoretical and Political Analysis in the Global World Against a Background of Regional Integration: Table 1. European Recovery Programme – Marshall Plan ($ million) |url=http://bazekon.icm.edu.pl/bazekon/element/bwmeta1.element.ekon-element-000171238489 |journal=Prace i Materiały Instytutu Handlu Zagranicznego Uniwersytetu Gdańskiego |language=EN |issue=31/1 |pages=69 |issn=2300-6153}}</ref> यस अवधिमा [[शीतयुद्ध]]को सुरुवात पनि भयो, जहाँ अमेरिका र [[सोभियत सङ्घ|सोभियत सङ्घ]]बीचको भूराजनीतिक तनावले वैचारिक मतभेद र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावको प्रतिस्पर्धाले दुई देशहरूलाई युरोपको मामिलामा प्रभुत्व जमाउन नेतृत्व गर्‍यो,<ref>{{Cite book|last=Sempa|first=Francis|url=https://books.google.com/books?id=Px4uDwAAQBAJ|title=Geopolitics: From the Cold War to the 21st Century|date=12 July 2017|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-51768-3}}</ref> जसमा अमेरिकी नेतृत्वको [[पूँजीवाद|पूँजीवादी]] पश्चिमी ब्लक र सोभियत नेतृत्वको कम्युनिस्ट पूर्वी ब्लक आमने सामने थिए। संयुक्त राज्य अमेरिकाले सोभियत सङ्घसँग गठबन्धन मानिने सरकारहरू विरुद्ध शासन परिवर्तनमा संलग्न भएको, [[कोरियाली युद्ध|कोरियाली]] र [[भियतनाम युद्ध|भियतनाम युद्धहरू]] जस्ता द्वन्द्वहरूमा भाग लियो, र [[अन्तरिक्ष दौड]]मा प्रतिस्पर्धा गर्‍यो, १९६९ मा पहिलो चालक दल चन्द्रमा अवतरणमा परिणत भयो।<ref name="Blakemore-2019">{{cite web |last=Blakemore |first=Erin |date=March 22, 2019 |title=What was the Cold War? |url=https://www.nationalgeographic.com/culture/topics/reference/cold-war/ |access-date=August 28, 2020 |website=National Geographic |language=en}}</ref><ref>Mark Kramer, "The Soviet Bloc and the Cold War in Europe," in {{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=EyNcCwAAQBAJ&pg=PT174 |title=A Companion to Europe Since 1945 |publisher=Wiley |year=2014 |isbn=978-1-118-89024-0 |editor-last=Larresm |editor-first=Klaus |page=79}}</ref><ref>[[#Blakeley|Blakeley, 2009]], [https://books.google.com/books?id=rft8AgAAQBAJ&pg=PA92 p. 92]</ref><ref name="Proxy">{{cite book |last=Collins |first=Michael |url=https://archive.org/details/liftoff00coll |title=Liftoff: The Story of America's Adventure in Space |publisher=Grove Press |year=1988 |isbn=978-0-8021-1011-4 |location=New York |author-link=Michael Collins (astronaut) |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia |title=Origins of the Vietnam War |encyclopedia=Oxford Research Encyclopedia of American History |publisher=Oxford University Press |url=https://oxfordre.com/americanhistory/view/10.1093/acrefore/9780199329175.001.0001/acrefore-9780199329175-e-353 |access-date=August 28, 2020 |last=Chapman |first=Jessica M. |date=August 5, 2016 |language=en |doi=10.1093/acrefore/9780199329175.013.353 |isbn=978-0-19-932917-5}}</ref> आन्तरिक रूपमा, संयुक्त राज्यले दोस्रो विश्वयुद्ध पछि ठुलो आर्थिक वृद्धि, सहरीकरण, र जनसङ्ख्या वृद्धि अनुभव गर्यो{{sfn|Winchester|2013|pp=305–308}}, र [[अलास्का]] र [[हवाई]]लाई राज्यको रूपमा स्वीकार गर्यो।<ref name="Lightner2004">{{cite book |last=Lightner |first=Richard |url=https://books.google.com/books?id=Yei4fDrecWsC&pg=PA141 |title=Hawaiian History: An Annotated Bibliography |publisher=Greenwood Publishing Group |year=2004 |isbn=978-0-313-28233-1 |page=141}}</ref>[[चित्र:Martin Luther King - March on Washington (cropped).jpg|thumb|[[मार्टिन लुथर किंग जुनियर]]ले २८ अगस्ट, १९६३ मा [[काम र स्वतन्त्रताको लागि वाशिंगटनमा मार्च|वाशिंगटनमा मार्च]]को समयमा [[लिंकन मेमोरियल]]मा आफ्नो "आई हेभ ए ड्रीम" भाषण दिन्छन्।]] [[मार्टिन लुथर किङ, जुनियर|मार्टिन लुथर किंग जुनियर]] १९६० को दशक को प्रारम्भमा एक प्रमुख नेता बनेर नागरिक अधिकार आन्दोलनको उदय भयो।<ref>{{cite web|url=https://www.pbs.org/johngardner/chapters/4b.html|title=The Civil Rights Movement|website=PBS.org|access-date=January 5, 2019}}</ref> राष्ट्रपति [[लिन्डन बेन्स जोन्सन|लिन्डन बी. जोन्सन]]ले [[गरिबी]] र जातीय असमानतालाई सम्बोधन गर्न मतदान अधिकार ऐन र नागरिक अधिकार ऐन सहितका व्यापक कानून र नीतिहरू प्रस्तुत गर्दै "महान समाज" को पहल गरे।<ref>{{cite web|url=https://www.ssa.gov/history/lbjsm.html|title=Social Security|website=ssa.gov|access-date=October 25, 2015}}</ref> संयुक्त राज्य अमेरिकामा प्रति संस्कृति आन्दोलनले मनोरञ्जनात्मक लागुपदार्थको प्रयोग, कामुकताका लागि कुन पदार्थहरू स्वीकार्य छन् भनेर मनोवृत्तिको उदारीकरण सहित महत्त्वपूर्ण सामाजिक परिवर्तनहरू ल्यायो।<ref>{{cite web |author=Svetlana Ter-Grigoryan |date=February 12, 2022 |title=The Sexual Revolution Origins and Impact |url=https://study.com/learn/lesson/sexual-liberation-movement-origin-timeline-impact-revolution.html |access-date=April 27, 2023 |website=study.com}}</ref><ref>{{Cite web |date=August 25, 2022 |title=Playboy: American Magazine |url=https://www.britannica.com/topic/Playboy |access-date=February 2, 2023 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |quote=...the so-called sexual revolution in the United States in the 1960s, marked by greatly more permissive attitudes toward sexual interest and activity than had been prevalent in earlier generations.}}</ref> र आधुनिक समलिङ्गी अधिकार आन्दोलनको सुरुवात साथै सैन्य मस्यौदाको खुला अवज्ञा र [[भियतनाम]]मा हस्तक्षेपको विरोध सुरुवात पनि भयो।<ref>{{cite magazine|url=https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true|title=Behind the Protests Against the Vietnam War in 1968|last=Levy|first=Daniel|date=January 19, 2018|magazine=[[Time (magazine)|Time]]|access-date=May 5, 2021}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211014120640/https://time.com/5106608/protest-1968/?amp=true |date=October 14, 2021 }}</ref> [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]]को राष्ट्रपतिको कार्यकालले भियतनामबाट अमेरिकी फिर्ता भयो तर वाटरगेट काण्ड पनि देखियो, जसले उनको राजीनामा र दशकौंसम्म विस्तार भएको सरकारको जनताको विश्वासमा गिरावट ल्यायो।<ref>{{cite report|author-link1=United States Senate Watergate Committee|title=The Final Report of the Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities (The Ervin Committee Report, The Watergate Report)|date=1973-02-07|editor=Senate Select Committee on Presidential Campaign Activities|publisher=U.S. Government Printing Office|url=https://archive.org/details/WatergateErvinCommitteeReport/S.%20Rep.%2093-981/?sort=title_desc|number=S. Rep. 93-981}}</ref> सन् १९७० को दशकमा महिला श्रम सहभागितामा वृद्धि भएपछि, सन् १९८५ सम्ममा १६ वर्ष र सोभन्दा माथिका अधिकांश महिलाहरूले रोजगारी पाएका थिए।<ref>{{cite web |year=2013 |title=Women in the Labor Force: A Databook |url=https://www.bls.gov/cps/wlf-databook-2012.pdf |access-date=March 21, 2014 |publisher=U.S. Bureau of Labor Statistics |page=11}}</ref> १९७० र १९८० को प्रारम्भमा [[आर्थिक मन्दी]] देखियो र राष्ट्रपति [[रोनाल्ड रेगन]]ले [[नवउदारवाद|नवउदारवादी]] सुधार र सोभियत सङ्घ तर्फ रोलब्याक रणनीतिको साथ प्रतिक्रिया दिए।<ref>{{Cite journal |last=Allen |first=Robert C. |date=November 2001 |title=The rise and decline of the Soviet economy |journal=Canadian Journal of Economics |volume=34 |issue=4 |pages=859–881 |doi=10.1111/0008-4085.00103 |issn=0008-4085}}</ref>{{sfn|Gerstle|2022|pp=106–108, 121-128}}<ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Soss|Soss, 2010]], p. 277</ref><ref>[[संयुक्त राज्य अमेरिका#Fraser|Fraser, 1989]]</ref> १९८० को दशकको अन्त र १९९० को प्रारम्भमा [[वार्सा सम्झौता]]को पतन र सोभियत सङ्घको विघटन देखियो, जसले [[शीतयुद्ध|शीत युद्ध]]को अन्त्य भयो र अमेरिकालाई विश्वको एकमात्र [[महाशक्ति]]को रूपमा बलियो बनायो।<ref name="Gaidar">{{cite book|last=Gaĭdar|first=E.T.|year=2007|title=Collapse of an Empire: Lessons for Modern Russia|url={{GBUrl|bDSfnxYjVwAC|pg=PA102}}|pages=190–205|location=Washington, D.C.|publisher=[[Brookings Institution#Publications|Brookings Institution Press]]|isbn=978-0-8157-3114-6}}</ref><ref>{{cite book|last=Howell|first=Buddy Wayne|title=The Rhetoric of Presidential Summit Diplomacy: Ronald Reagan and the U.S.-Soviet Summits, 1985–1988|year=2006|publisher=Texas A&M University|isbn=978-0-549-41658-6|page=352 }}</ref><ref>{{cite book|last=Kissinger|first=Henry|author-link=Henry Kissinger|title=Diplomacy|url=https://books.google.com/books?id=0IZboamhb5EC&pg=PA731|year=2011|publisher=Simon & Schuster|isbn=978-1-4391-2631-8|pages=781–784|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite book|last=Mann|first=James|title=The Rebellion of Ronald Reagan: A History of the End of the Cold War|url=https://books.google.com/books?id=BgZyXNIrvB4C&pg=PT12|year=2009|publisher=Penguin|isbn=978-1-4406-8639-9|page=432}}<br /></ref><ref>[[#Hayes|Hayes, 2009]]</ref> [[२१औँ शताब्दी|२१औँ शताब्दी]]को पहिलो दशकहरूमा, अमेरिकाले [[आतंकवाद]]बाट चुनौतीहरूको सामना गर्यो, २००१ सेप्टेम्बर ११ मा [[सेप्टेम्बर ११ को हमला|सेप्टेम्बर ११ को आक्रमण]]को कारणले [[अफगानिस्तान]] र [[इराक]]मा आतंकवाद र सैन्य हस्तक्षेपहरू विरुद्धको युद्धको नेतृत्व गर्यो।<ref>{{cite news|url=https://www.usnews.com/news/articles/2008/12/09/the-war-on-terror-is-critical-to-president-george-w-bushs-legacy|title=The 'War on Terror' Is Critical to President George W. Bush's Legacy|author=Walsh, Kenneth T.|date=December 9, 2008|newspaper=U.S. News & World Report|access-date=March 6, 2013}}<br />{{cite book|last=Atkins|first=Stephen E.|title=The 9/11 Encyclopedia: Second Edition|url=https://books.google.com/books?id=PDDIgWRN_HQC&pg=PA210|year=2011|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-59884-921-9|page=872|access-date=October 25, 2015}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/ref/timestopics/topics_iraq.html|title=Overview: The Iraq War|last=Wong|first=Edward|date=February 15, 2008|newspaper=The New York Times|access-date=March 7, 2013}}<br />{{cite book|last=Johnson|first=James Turner|title=The War to Oust Saddam Hussein: Just War and the New Face of Conflict|url=https://books.google.com/books?id=SF7U27JsLC4C&q=iraq+invasion+removes+hussein|year=2005|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-0-7425-4956-2|page=159|access-date=October 25, 2015}}<br />{{cite news|url=https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|title=Timeline: Key moments in the Iraq War|author=Durando, Jessica|date=December 21, 2011|newspaper=USA Today|access-date=March 7, 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20200904084312/https://usatoday30.usatoday.com/news/world/iraq/story/2011-12-21/iraq-war-timeline/52147680/1|archive-date=September 4, 2020|agency=Associated Press|author2=Green, Shannon Rae|url-status=dead}}</ref> सन् २००६ मा अमेरिकी आवास बबल [[२००७-२००८ को वित्तीय सङ्कट|२००७-२००८ वित्तीय सङ्कट]] र ठुलो मन्दीमा परिणत भयो, जुन [[महामन्दी]] पछिको सबैभन्दा ठुलो आर्थिक संकुचन हो।<ref>{{Cite news|url=https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|title=Worst Crisis Since '30s, With No End Yet in Sight|last1=Hilsenrath|first1=Jon|date=September 18, 2008|work=[[The Wall Street Journal]]|access-date=July 28, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225040616/https://www.wsj.com/articles/SB122169431617549947|archive-date=December 25, 2014|last2=Ng|first2=Serena|issn=1042-9840|oclc=781541372|last3=Paletta|first3=Damian|url-status=live|url-access=subscription}}</ref> आर्थिक सङ्कटको बीचमा, [[बाराक ओबामा|बराक ओबामा]], पहिलो बहुजातीय राष्ट्रपति, २००८ मा निर्वाचित भए।<ref name="multiracial">{{cite news |author=<!-- Staff writer(s); no by-line. --> |date=November 12, 2008 |title=Barack Obama: Face Of New Multiracial Movement? |work=[[NPR]] |url=https://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=96916824}}</ref><ref name="Washington-2011">{{cite news |last1=Washington |first1=Jesse |last2=Rugaber |first2=Chris |date=July 10, 2011 |title=African-American Economic Gains Reversed By Great Recession |agency=[[Associated Press]] |url=https://www.oklahoman.com/article/3584442/economic-gains-for-blacks-reversed-in-great-recession |archive-url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |archive-date=June 16, 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130616183529/https://www.huffingtonpost.com/2011/07/10/black-recession-economy-african-americans_n_894046.html |date=June 16, 2013 }}</ref> [[अमेरिकामा राजनीतिक ध्रुवीकरण|राजनीतिक ध्रुवीकरण]] बढ्यो किनकि सांस्कृतिक मुद्दाहरूमा सामाजिक-राजनीतिक बहसहरू राजनीतिक छलफलमा हावी भयो।<ref>{{Cite web |last=Hamid |first=Shadi |date=2022-01-08 |title=The Forever Culture War |url=https://www.theatlantic.com/ideas/archive/2022/01/republicans-democrats-forever-culture-war/621184/ |access-date=2023-10-01 |website=[[The Atlantic]] |language=en}}</ref> [[अमेरिकामी कोभिड-१९ महामारी|कोभिड-१९ महामारी]] को परिणामस्वरूप १०० मिलियन भन्दा बढी घटनाहरू पुष्टि भएका र १ मिलियनको मृत्यु भएको छ,<ref>{{cite journal | title = Coronavirus Pandemic (COVID-19) | url = https://ourworldindata.org/coronavirus | journal = [[Our World in Data]] | language = en | first1 = Hannah | last1 = Ritchie | author1-link=Hannah Ritchie | first2 = Edouard | last2 = Mathieu | first3 = Lucas | last3 = Rodés-Guirao | first4 = Cameron | last4 = Appel | first5 = Charlie | last5 = Giattino | first6 = Esteban | last6 = Ortiz-Ospina | first7 = Joe | last7 = Hasell | first8 = Bobbie | last8 = Macdonald | first9 = Diana | last9 = Beltekian | first10 = Saloni | last10 = Dattani | first11 = Max | last11 = Roser | author11-link = Max Roser | date = 2020–2022 | access-date = {{COVID-19 data/Date}}}}</ref> यसलाई अमेरिकी इतिहासमा सबैभन्दा घातक महामारी बनाउँदै।<ref>{{#invoke:Cite web||title=COVID-19 surpasses 1918 flu as deadliest pandemic in U.S. history |url=https://www.nationalgeographic.com/history/article/covid-19-is-now-the-deadliest-pandemic-in-us-history |website=[[National Geographic]] |date=September 21, 2021}}</ref>[[२०२० को अमेरिकी राष्ट्रपतिको चुनावलाई उल्टाउने प्रयासहरू]] ६, २०२१ मा संयुक्त राज्यको क्यापिटलमा आक्रमणमा परिणत भयो जसले राष्ट्रपति-निर्वाचित जो बिडेनलाई [[शक्तिको शान्तिपूर्ण हस्तान्तरण]] रोक्न प्रयास गर्यो।<ref>{{cite report|author=Select Committee to Investigate the January 6th Attack on the United States Capitol|title=FINAL REPORT|date=December 22, 2022|publisher=117th Congress Second Session|docket=117-663|url=https://www.govinfo.gov/content/pkg/GPO-J6-REPORT/pdf/GPO-J6-REPORT.pdf}}</ref> == राजनीतिक तथा प्रशाशनिक संरचना == {{मुख्य|संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्य र क्षेत्रहरूको सूची}} संयुक्त राज्य अमेरिकामा ५० वटा राज्य रहेका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिका ५० राज्यहरू र एक संघीय राजधानी जिल्ला, वाशिंगटन, डी.सी. मिलेर बनेको संघीय गणतन्त्र हो। अमेरिकाले पाँच असंगठित क्षेत्रहरू र धेरै बसोबास नभएका टापुहरूको स्वामित्व राख्छ। यो विश्वको सबैभन्दा पुरानो संघ हो, र यसको संघीय सरकारको राष्ट्रपतिय प्रणालीलाई विश्वभरका धेरै नयाँ स्वतन्त्र राज्यहरूले उपनिवेशीकरणको अन्त्य पछि पूर्ण वा आंशिक रूपमा अपनाएका छन्। [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान]]ले देशको सर्वोच्च कानुनी दस्तावेजको रूपमा काम गर्दछ। ===संघीय सरकार=== तीन शाखाहरू मिलेर बनेको, सबैको मुख्यालय वाशिंगटन, डी.सी.मा रहेको, संघीय सरकार संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रिय सरकार हो। अमेरिकी संविधानले तीन शाखाहरू मध्ये कुनै पनि सर्वोच्च बन्नबाट रोक्नको लागि नियन्त्रण र सन्तुलनको प्रणाली प्रदान गर्ने उद्देश्यले [[शक्ति पृथकीकरण|शक्तिहरूको पृथकीकरण]] स्थापित गर्दछ। ==राज्य== [[चित्र:US_States_in_Nepali_language.png|बायाँ|730x730पिक्सेल]] {{col-begin|width=100%}} {{col-1-of-2}} * [[आलास्का]] * [[अलाबामा]] * [[आर्कान्स|आर्कन्सा]] * [[आयडाहो]] * [[आयोवा]] * [[इन्डियाना]] * [[इलिनोइ|इलिनाय]] * [[एरिजोना]] * [[ओहायो]] * [[ओरेगन]] * [[ओक्लाहोमा]] * [[कन्सास]] * [[केन्टकी]] * [[क्यालिफोर्निया]] * [[कोलोराडो]] * [[कनेक्टिकट]] * [[जर्जिया (स्पष्टता)|जर्जिया]] * [[टेनेसी]] * [[टेक्सस]] * [[डेलावेयर]] * [[न्यु जर्सी]] * [[न्युयोर्क सहर|न्यु योर्क]] * [[नेब्रास्का]] * [[न्यू मेक्सिको]] * [[निभाडा|नेवाडा]] {{col-2-of-2}} * [[नर्थ डेकोटा]] * [[न्यु ह्याम्पशायर]] * [[नर्थ क्यारोलाईना]] * [[पेन्सिलभेनिया]] * [[फ्लोरिडा]] * [[मेन]] * [[मेरिल्यान्ड|मेरिल्यान्ड]] * [[मिचिगन]] * [[मिनिसोटा]] * [[मिसिसिपी]] * [[म्यासेचुसेट्स]] * [[मोन्टाना]] * [[मिसौरी]] * [[रोड आइल्यान्ड|रोड आइल्यान्ड]] * [[विस्कान्सिन]] * [[भर्जिनिया]] * [[भर्मोन्ट|भर्मांट]] * [[वायोमिङ]] * [[साउथ क्यारोलाईना]] * [[साउथ डेकोटा]] * [[वेस्ट भर्जिनिया]] * [[युटा]] * [[लुइजियाना|लुजियाना]] * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] * [[हवाई]] {{col-end}} राजधानी * [[वासिङ्टन (राज्य)|वाशिङ्गटन डि.सि.]] == अर्थतन्त्र == अमेरिकाको उच्च विकसित मिश्रित अर्थतन्त्र छ जुन लगभग १८९० देखि विश्वको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र रहेको छ। यसको २०२४ को २९ ट्रिलियन डलरभन्दा बढीको [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन|कुल गार्हस्थ्य उत्पादन]] (GDP) विश्वव्यापी आर्थिक उत्पादनको २५% भन्दा बढी, वा [[क्रय शक्ति समता|क्रयशक्ति समानता]] (PPP) मा १५% भन्दा बढी थियो। आम्दानीको हिसाबले विश्वका ५०० ठूला कम्पनीहरूमध्ये, २०२५ मा १३८ वटाको [[मुख्यालय]] अमेरिकामा थियो, जुन कुनै पनि देशको सबैभन्दा बढी संख्या हो। [[अमेरिकी डलर]] अन्तर्राष्ट्रिय लेनदेनमा सबैभन्दा बढी प्रयोग हुने मुद्रा हो र विश्वको अग्रणी आरक्षित मुद्रा हो, जुन देशको प्रमुख अर्थतन्त्र, यसको सेना, पेट्रोडलर प्रणाली, यसको ठूलो अमेरिकी ट्रेजरी बजार र यसको लिङ्क गरिएको युरोडलरद्वारा समर्थित छ। धेरै देशहरूले यसलाई आफ्नो आधिकारिक मुद्राको रूपमा प्रयोग गर्छन्, र अरूमा यो वास्तविक मुद्रा हो। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:देशहरू]] [[श्रेणी:उत्तर अमेरिकाका देशहरू]] [[श्रेणी:अङ्ग्रेजी भाषा आधिकारिक भएका देश तथा क्षेत्रहरू]] [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका| ]] gqs9klenw9glqq3p3bp5l5h9d4pn1rl 0 4824 1362569 1362436 2026-06-20T16:29:01Z ~2026-29443-62 79466 /* */ 1362569 wikitext text/x-wiki {{Short description|नेपालको एक प्रमुख आदिवासी जातिय समूह}} {{Infobox ethnic group | group = राई जाति | native_name = | native_name_lang = | image = Rai_mans_and_womens_in_traditional_dress.jpg | image_caption = राई समुदायका महिला अनि पुरुषहरु जातिय भेषभुषामा | poptime = | population = {{झण्डा चिन्ह|नेपाल}} ६,२०,९८९ (वि.सं २०६८)<ref>{{cite web|url=https://revistas.unilasalle.edu.br/index.php/redes/article/download/2318-8081.16.35/pdf|title=Socio system of Kirat of Nepal an empirical mini study with special reference to Kirat-Limbu}}</ref><ref>{{cite web|url=https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf|title=Population Monograph of Nepal Volume II}}</ref> | pop3 = {{झण्डा चिन्ह|भारत}} ३,२७,९५४ | region4 = [[पश्चिम बङ्गाल]] [[दार्जिलिङ]] र [[कालिम्पोङ जिल्ला|कालिम्पोङ]] जिल्ला | pop4 = २,५०,००० (वि.सं २०६८)<ref>{{cite web|url=https://www.researchgate.net/profile/Worrel-Kumar-Bain/publication/342411957_An_Anthropological_Venture_into_the_Rai_Community_of_Darjeeling_Hills_West_Bengal_India/links/5ef32a6e92851cba7a463372/An-Anthropological-Venture-into-the-Rai-Community-of-Darjeeling-Hills-West-Bengal-India.pdf?origin=publication_detail|title=An Anthropological Venture into the Rai Community of Darjeeling Hills West Bengal India|accessdate=24 June 2020}}</ref><br /> | region5 = [[सिक्किम]] | pop5 = ७७,९५४ (वि.सं २०५८)<ref>{{cite web|url=http://14.139.211.59/bitstream/123456789/1543/9/09_chapter_03.pdf|title=LINGUISTIC AND RELIGIOUS MINORITIES UNDER SSP LED GOVERNMENT}}</ref> | languages = [[राई भाषा]] [[किराँती भाषा परिवार|किराँत भाषा]] र <br /> [[नेपाली भाषा]] | religions = [[किराँत धर्म]] <br /> [[हिन्दु धर्म]] <br /> [[इसाई धर्म|ईसाई धर्म]] }} [[चित्र:Rai Womens In Sakela Ubhauli 2014 United Kingdom.jpg|thumb|[[साकेला]]मा परम्परागत पोशाकको साथ राई महिलाहरु]] ''' राई जाति''' पुर्वी नेपालको मुलबासी धेरै पुरानो एक [[किराँत जाति|किराँत]] समुदाय भित्र पर्ने जाति हो। यिनिहरूको पुर्खालाई परुहाङ र सुम्निमा भनिन्छ। राई जाति [[नेपाल]] को एक भुमिपुत्र मुलबासी प्रमुख समुदाय हो। राई जातिलाई "खम्बु","जिमिदार" वा "जिमी" पनि भनिन्छ । राई जाति विभिन्न थर/उपथर र पाछाहरुमा विभाजन छन् राई जातिको मुख्य थरहरुमा आठपहरिया,बान्तवा,बाहिङ,बायुङ, चाम्लिङ,छिलिङ,जेरुङ,कुलुङ,खालिङ,थुलुङ,लोहोरुङ, याम्फु, मेवाहाङ,नेवाहाङ, नाछिरिङ,वाम्बुले,दुमी,साम्पाङ,कोयु,पुमा,तिलुङ,लुङखिम,फाङदुवाली,दुङमाली,[[देवास|देवास]],मुगाली आदि हुन्। ==बसोबास== खासगरी राईहरूको मूलथलो पूर्वी नेपालको पूर्वी भुभाग, [[खोटाङ जिल्ला|खोटाङ]], [[भोजपुर]], [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुखुम्बु]], [[ओखलढुङ्गा जिल्ला|ओखलढुङ्गा]], [[उदयपुर जिल्ला|उदयपुर]], [[सङ्खुवासभा जिल्ला|संखुवासभा]], [[धनकुटा जिल्ला|धनकुटा]] जिल्लाहरु इनीहरुको मूलथलो हो भन्न सकिन्छ। <ref>{{cite web|title=Short Introduction of Rai lingustic group of Nepal|url=https://m.facebook.com/kiratraicommunityorg/videos/48518240216886/}}</ref> यसका साथै खम्बु/राईहरू [[पाँचथर जिल्ला]], [[सुनसरी जिल्ला|सुनसरी]], [[मोरङ जिल्ला]], [[झापा जिल्ला|झापा]], [[इलाम जिल्ला]], [[इलाम जिल्ला|सप्तरी जिल्ला]], [[इलाम जिल्ला|मकवानपुर जिल्ला]] लगायतका जिल्लाहरूमा छरिएर ठूलो संख्यामा बस्दै आएका छन्। त्यसैगरी [[भारत]]को [[सिक्किम]] राज्य र [[पश्चिम बङ्गाल]] राज्यको [[दार्जिलिङ]],[[कालिम्पोङ जिल्ला]]मा पनि राई जातिको बाक्लो बसोबास पाइन्छ। वि.सं. २०४८ सालको जनगणनाअनुसार २ लाख ५८ हजार ९ सय २२ पुरुष र २ लाख ६६ हजार ६ सय २९ गरी ५ लाख २५ हजार ५ सय ५१ उल्लेख रहेको छ। त्यसैगरी वि.सं. २०५८ सालको जनगणना अनुसार ६ लाख ५२ हजार १ सय ५४ रहेको उल्लेख छ। ==रहन सहन == पहाडी क्षेत्रमा खम्बु/राईहरू घर ढुङ्गा र माटोले बनाउने गर्दछन् र तराई क्षेत्रमा आफुलाई इच्छा लागे अनुसार घर बनाउने गर्दछन्। यिनीहरू घरमा पूर्व तर्फ एउटा र दक्षिण तर्फ एउटा ढोका राखिएको हुन्छ। घरहरू अधिकांस दुई तले हुन्छन्। घरको छानो खर चित्राले छाइएको हुन्छ। गेरु र कमेरो माटोले घर लिपेका हुन्छन्। खम्बु/राईहरू प्राईः गरी [[सुँगुर]] तथा [[बङ्गुर|बंगुर]] पाल्ने गर्दछन्। यिनीहरू सुँगरका मासु अत्याधिक मात्रामा रुचाउछन। यिनीहरू आफ्नो खेतबारीमा मकै, कोदो, गहुँ लगायतका बालीहरू लगाउँछन्। साम्पाङ,बान्तवा र केही थरका खम्बु/राईहरूमा खसी बोका बाख्राको मासु खान हुन्न भन्ने मान्यता रहेको पाइन्छ। यिनीहरूका पुर्खाहरूले जंगलमा पाइने अल्लो-पाटबाट झिकेको खस्रो धागोको भांग्रा बुनेर लगाउने गर्दथे। यो जातिमा महिलाहरूले घाँटीमा मुगाको माला, चाँदीका मोहरका माला र प्रशस्त सुन लगाउने गर्दथे। अहिले यो जती हरेक क्ष्रेत्रमा अगडि देखिन्छन्। राई जातिका मनिसहरू इमानदार र शाहसि पनि मानिन्छ । खम्बु/राई जाती भित्र करिब ३६ भषा छन् तर अहिले बोलचालमा २९ भाषा मात्रै देखिन्छ अन्य भाषा लोप हुदै गएको देखिन्छ । खम्बु/राई समुदाय मनोरञ्जन गर्ने खालका हुन्छन्। यिनीहरू गीत, नाच र वाद्यवादन असाध्यै रुचाउँछन्। विशेष खम्बुराई हरूको महान चाड साकेला हो उधौली उभौलिमा यिनीहरू १०/१५ दिन सम्म सामुहिक साकेला शिली नाच्छ्न साथै ओमाडाक, बिसू तथा धुले पूजाका समयमा खम्बु/ राईहरूले सात दिनसम्म समूह समूहमा बिभाजित भई धनुकाँडबाट तीर हान्ने गर्दछन्। यसमा बाजीसमेत राखिएको हुन्छ। तीर हान्ने बेलामा राम्रा र सफा कपडाहरूमा सजिएर तारो हान्ने काममा सहभागी हुन्छन्। कुनै कुनै वयस्क तरुनीहरूले त आफ्नो घाँटीमा लगाइराखेको हार झिकेर आफूले मन पराएको समूह वा व्यक्तिलाई तारोका रूपमा थापिदिने पनि गर्छन्। जित्नेहरू गौरवान्वित हुन्छन् र उक्त हार लाने गर्दछन्। त्यतिबेला सम्बन्धित युवतिले त्यो उकास्न एक मुरी दुई पाथी चामल, गाग्री भरि [[जाँड]], [[रक्सी]], एउटा [[सँगुर]], ७ रूपैयाँ दाम चढाएर मामामार्फ फिर्ता लिने प्रचलन छ। हरेक खम्बु/राईहरूले कम्मरमा [[खुकुरी]] भिरेकै हुन्छन्।सहरमा बस्ने राईहरूमा भने यो प्रथा भेटिदैन। खम्बु/राई जातिका केटाकेटीहरूले एक अर्कामा मायाप्रीति गाँसी प्रेमबिवाह पनि गर्ने गर्दछन्। माया प्रेम कै सिलसिलामा केही गरी केटी गर्भवती भएमा भने पनि त्यसै केटाले नै बिवाह गर्नुपर्छ । खम्बु/राईहरू भूतप्रेतमा विश्वास गर्छन्। खम्बु/राई जातिमा 'सिये' भन्ने भूतमाथि विश्वास गर्ने गर्दछन्। यो भूत चूल्हो, अगेँनो र खम्बु/राईका शव गाडिने ठाउँमा बस्छ भन्ने गर्दछन्। सियेको प्रभाव पर्नासाथ मानिसको कपाल दुख्न थाल्दछ र वान्ता पनि हुन्छ भन्दछन्। त्यसैले कपाल दुख्न थाल्यो भने खम्बु/राईहरू कपाल मुठ्ठीभरि समाएर झड्का दिएर तान्ने गर्दछन्। यस्तो कार्यलाई खम्बु/राई भाषामा 'टाङ ची' भनिन्छ। वान्ता भयो भने यसले हैजाको रूप पनि लिनसक्ने विश्वास गर्दछन्। खम्बु/राईहरूमा खटिरा नआओस् र अंगभंग भएको केटाकेटी नजन्मून् भनेर 'नागी' भन्ने पूजा समेत गर्दछन्। ==राई जातिका केही प्रसिद्ध व्यक्तित्वहरू== * [[सन्त बहादुर राई]] - पूर्व अध्यक्ष [[लोक सेवा आयोग (नेपाल)|लोक सेवा आयोग]] * [[अगनसिंह राई]] - १३ [[भिक्टोरिया क्रस]] विजेता * [[लैनसिंह बाङ्देल]] - [[नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठान]]का पूर्व उपकूलपति * [[इन्द्रबहादुर राई]] - लेखक र साहित्यिक आलोचक * [[व्याकुल माइला|प्रदीपकुमार राई]] ( [[व्याकुल माइला]]) - लेखक (नेपालको राष्ट्रिय गान " [[राष्ट्रिय गान]] [[सयौँ थुङ्गा फूलका हामी|सयौं थुंगा फूलका हामी]]" का रचनाकार * [[गणेश रसिक]] लेखक तथा कलाकार। * [[बलबहादुर राई]] - [[नेपाली काङ्ग्रेस|नेपाली काङ्ग्रेस]] पार्टीको वरिष्ठ नेता, वरिष्ठ कैबिनेट मन्त्री, प्रधानमन्त्रीको रूपमा काम गरे - * [[नारदमुनि थुलुङ]] - मन्त्री * [[शम्भू राई]] कलाकार (गायक संगीतकार) * धीरज राई कलाकार (गायक) * [[सविन राई|सबिन राई]] - कलाकार (गायक) * [[राजेश पायल राई]] कलाकार (गायक) - * [[विल्सन विक्रम राई|विल्सन बिक्रम राई]] कलाकार * [[दयाहाङ राई]] अहिलेको (नायक) * [[सत्यकला राई]] कलाकार (गायिका) * [[समृद्धी राई]] मिस नेपाल/गीत रचनाकार/गायिका * [[मेलिना राई]] कलाकार (गायिका ) * [[बिना राई]] कलाकार (गायिका) * [[चक्र भुषन राई]] कलाकार (गायकार) * [[पार्बती राई]] कलाकार (गायिका) * [[विष्णु मुकारुङ]] कलाकार (गायक) * [[आभा मुकारुङ]] कलाकार (गयिका) * [[उदय सोताङ]] कलाकार (गायक) * [[मनिला सोताङ]] कलाकार (गायिक) * [[दुर्जकुमार राई|दुर्ज कुमार राई]] - * गणेश राज राई - DIGP * सुमन बाङ्देल, सम्पादक, मुन्धुमस्टार डटकम र चलचित्र निर्देशक * [[शेरधन राई ]] -सुचना तथा संचारमन्त्री हाल १ न. प्रदेश मुख्यमन्त्री * [[मीरा राई ]] - ट्रयाल रेसिङ चेम्पीयन * प्रमिला राई नेपाल आइडल ५ गायिका * सरला राई गायिका * मेनुका राई गायिका * [[हर्क साम्पाङ|हर्कराज राई]] - मेयर [[धरान उपमहानगरपालिका|धरान उप-महानगरपालिका]] * सुदन किराँती-माननीय संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री * जीवनजित राई लेखक/डारेक्टर हौवा मिडिया प्रा.लि‍. * ईन्द्र जिजीबिषा - सिलिचुङ्ग मिडिया हाउस प्रा.लि‍.संचालक, कार्यक्रम प्रस्तोता, लेखक, म्युजिक भिडियो निर्देशक ==यी पनि हेर्नुहोस्== * [[किराँत जाति|किराँत]] * [[यलम्बर]] [[किराँत राजवंश]]को प्रथम राजा - * [[नाछिरिङ]] * [[साकेला]] * [[किराँत राई यायोँख्खा]] {{नेपालका जनजातीहरू}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} == बाह्य सूत्र == * [https://unstats.un.org/unsd/demographic-social/census/documents/Nepal/Nepal-Census-2011-Vol1.pdf Demography Population Nepal Census 2011] * [https://www.researchgate.net/profile/Worrel-Kumar-Bain/publication/342411957_An_Anthropological_Venture_into_the_Rai_Community_of_Darjeeling_Hills_West_Bengal_India/links/5ef32a6e92851cba7a463372/An-Anthropological-Venture-into-the-Rai-Community-of-Darjeeling-Hills-West-Bengal-India.pdf?origin=publication_detail|Anthropological Venture into the Rai Community of Darjeeling Hills West Bengal India] * [http://www.opgenort.nl/wamras.php/ वाम्बुले राइ समाज] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927025933/http://www.opgenort.nl/wamras.php/ |date=2007-09-27 }} * [http://www.wambulerai.org/ राई समाज] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071009203646/http://www.wambulerai.org/ |date=2007-10-09 }} * [http://www.kiratworld.com Related Indigenous nepali people (नेपालको जनजाति सम्बन्धित)]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130524133736/http://kiratworld.com/ |date=2013-05-24 }} * [http://www.kiratraiyayokkha.com Kirat Rai Yayokkha Nepal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190522023538/http://kiratraiyayokkha.com/ |date=2019-05-22 }} * [https://www.kryjapan.com/ किरात राई यायोक्खा जापान] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230616004649/https://www.kryjapan.com/ |date=2023-06-16 }} * [https://appgallery.huawei.com/app/C108516713 किरात राई यायोक्खा जापान ऐप] * [http://www.unitedkiratrai.org United Kirat Rai Organization of America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180809182202/http://unitedkiratrai.org/ |date=2018-08-09 }} * [http://krsa.info/ Kirat Rai Society of America] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130202025638/http://krsa.info/ |date=2013-02-02 }} * [http://www.kiratisaathi.com Portal of the Kirati community] * [http://www.nefin.org.np Nepal Federation of Indigenous Nationalities (NEFIN)] * [http://stb.univie.ac.at/das-istb-verstehen/forschungsprojekte/ritual-raum-mimesis-bei-den-rai-in-ostnepal/ Academic Research Project on Rai Culture by the University of Vienna, Austria] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130512053815/http://stb.univie.ac.at/das-istb-verstehen/forschungsprojekte/ritual-raum-mimesis-bei-den-rai-in-ostnepal/ |date=2013-05-12 }} * A Study of the Rai Folk Narratives from Sikkim[http://14.139.206.50:8080/jspui/bitstream/1/6144/1/Bonita%20Rai.pdf * [https://www.amazon.com/gp/product/B0C7PDWZLD कि रा या जापान ऐप] [[श्रेणी:जाति]] [[श्रेणी:सिक्किम]] 1e0hxmjf0molmeg41djcnlbt3783ytq 0 22947 1362579 1321320 2026-06-21T04:17:31Z ~2026-35942-33 79473 /* य – हः */ 1362579 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=सेप्टेम्बर २०११}} == नेपाली भाषाका कवि तथा लेखकहरू == ==अ – अः == * [[अगमसिंह गिरी|अगमसिँह गिरी]] * [[अभि सुवेदी]] * [[अमर गिरी]] * [[अमर न्यौपाने]] * [[अम्बर गुरुङ]] * [[अशेष मल्ल]] * एसपी कोइराला अरुणा कोइराला * [[मस्यौदा:इन्दिरा प्रसाईँ|इन्दिरा प्रसाई]] * [[ईश्वर बराल]] * इन्द्र बहादुर राई * [[ईश्वरबल्लभ|ईश्वरवल्लभ]] * [[उपेन्द्र सुब्बा]] ==क – ङः == * [[कल्पना प्रधान]] * [[किरण खरेल]] * [[किशोर पहाडी]] * [[कुन्ता शर्मा]] * [[कुलचन्द्र गौतम]] * [[कुलमणि देवकोटा]] * [[कृष्ण धरावासी]] * कृष्ण जोशी * [[कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान]] * [[कृष्णप्रसाद पराजुली]] * [[कृष्णभूषण बल]] * [[कृष्णहरि बराल]] * [[केदारमान व्यथित]] * [[केशवराज पिँडाली]] * [[क्षेत्रप्रताप अधिकारी]] खेम कोइराला बन्धु ( खेकोब) * [[गणेश रसिक]] * [[गीता त्रिपाठी]] * [[गोपाल प्रसाद पराजुली|गोपाल पराजुली]] * [[गोपाल योञ्जन]] * [[गोपालप्रसाद रिमाल]] * [[गोमा]] * [[गोविन्द वर्तमान]] * घमाराज लुइँटेल == च – ञः == * [[चन्द्र काफ्ले ]] * [[चक्रपाणि चालिसे]] * [[चन्द्र घिमिरे]] चन्द्रकान्त आचार्य चन्द्रदेव जोशी "चन्दा " * [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|चाँदनी शाह]] * [[चित्तधर हृदय]] * [[चित्तरञ्जन नेपाली]] * [[चेतन कार्की]] * [[छिन्नलता]] * [[जगदीश घिमिरे]] * [[जगदीश शमशेर राणा]] * [[ज्ञानदिल दास]] * [[झमक घिमिरे]] ==ट – णः == * [[डायमनशमशेर राणा|डायमनसम्शेर राणा]] * [[डिल्लिराम तिम्सिना]] ==त – नः == * [[तारिणीप्रसाद कोइराला]] * [[तीर्थ श्रेष्ठ]] * [[तुलसी घिमिरे]] * [[तुलसी दिवस]] * [[तुलसीप्रसाद भट्टराई]] * [[तोया गुरुङ]] * [[दिनेश अधिकारी]] * [[दिव्य खालिङ]] * [[दीपक जङ्गम]] * [[दुर्गालाल श्रेष्ठ]] * [[दैवज्ञराज न्यौपाने]] * [[धनुषचन्द्र गौतम]] * [[धरणीधर कोइराला]] * [[धर्मराज थापा]] * [[धीरेन्द्र प्रेमर्षि]] * [[धुस्वाँ सायमी]] * [[ध्रुवचन्द्र गौतम]] * [[नगेन्द्र थापा]] * [[नयराज पन्त]] * [[नरनाथ आचार्य]] * [[नवराज लम्साल]] * [[नवराज सुब्बा]] * [[नारायण वाग्ले]] * [[नीर शाह]] * [[नीलम कार्की]] ==प – मः == * [[पद्मावती सिंह]] * [[पवनकुमार चाम्लिङ|पवन चामलिङ]] * [[पारसमणि प्रधान]] * [[पारिजात]] * [[पुष्प नेपाली]] * [[पूर्ण विराम|पूर्णविराम]] * [[पृथ्वीनारायण शाह]] * [[पोषण पाण्डे]] * [[प्रकाश प्रेमी]] * [[प्रकाश सायमी]] * [[बच्चु कैलाश]] * [[बालकृष्ण पोखरेल]] * [[बालकृष्ण सम]] * [[बेन्जु शर्मा]] * [[वैरागी काइँला|बैरागी काइँला]] * [[भरत जङ्गम]] * [[भवानी भिक्षु]] * [[भानुभक्त आचार्य]] * [[भानुभक्त पोखरेल]] * [[भीम विराग]] * [[भीमदर्शन रोका]] * [[भीमनिधि तिवारी]] * [[भुवन ढुङ्गाना]] * [[भूपि शेरचन]] * [[भैरवनाथ रिमाल 'कदम']] * [[भोला रिजाल]] * [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|म. वी. वि. शाह]] * [[मञ्जु काँचुली]] * [[मेघराज शर्मा नेपाल|मञ्जुल]] * मन प्रसाद सुब्बा * [[मनु ब्राजाकी]] * [[महानन्द सापकोटा]] * [[महेशविक्रम शाह]] * [[माधवप्रसाद घिमिरे (स्पष्टता)|माधवप्रसाद घिमिरे]] * [[माधवप्रसाद देवकोटा]] * [[मास्टर मित्रसेन|मित्रसेन]] * [[मुकुन्दशरण उपाध्याय]] * [[मेलवादेवी]] * [[मोतीराम भट्ट|मोतिराम भट्ट]] * [[मोहन कोइराला]] ==य – हः == * [[यादव खरेल]] * [[युद्धप्रसाद मिश्र]] * रवीन्द्र समीर * [[रत्नशम्शेर थापा]] * [[रमेश क्षितिज]] * [[राजन मुकारुङ]] * [[राजेश्वर देवकोटा]] * [[राममान तृषित]] * [[रुद्र खरेल]] * [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] * [[ललित त्रिपुरा सुन्दरी|ललितत्रिपुरसुन्दरी]] * [[लीलबहादुर क्षेत्री|लील बहादुर क्षेत्री]] * [[लेखनाथ पौड्याल]] * [[वसन्त थापा]] * [[वसन्त शर्मा|वसन्त शर्मा लुइटेल]] * [[वानीरा गिरि|वानिरा गिरी]] * [[वासु शशी]] * [[विजयकुमार पाण्डे|विजय कुमार पाण्डे]] * [[विजय मल्ल]] * [[विजय श्रेष्ठ]] * [[विद्याधर सुरजप्रसाद नेपाल]] * [[विद्यानाथ पोख्रेल]] * [[विनोदप्रसाद धिताल]] * [[विमल कोइराला]] * [[विमल गुरुङ]] * [[विमला तुम्खेवा]] * [[विश्वम्भर प्याकुरेल]] * [[विश्वविमोहन श्रेष्ठ]] * [[व्याकुल माइला]] * [[शम्भुप्रसाद ढुङ्गेल]] * [[शारदा शर्मा]] * [[शिवराज आचार्य कौण्डिन्न्यायन]] * [[शुक्रराज शास्त्री]] * [[श्रवण मुकारुङ]] * [[सत्यमोहन जोशी]] * [[सरुभक्त]] * [[सानु शर्मा]] * [[सिद्धिचरण श्रेष्ठ]] * [[सुनील थापा]] * [[सुमन पोखरेल]] * [[सुलोचना मानन्धर]] * [[सूर्यविक्रम ज्ञवाली]] * [[सोमनाथ सिग्देल|सोमनाथ सिग्द्याल]] * [[हरिभक्त कटुवाल]] * [[हेमन यात्री]] * [[हेमन्त विवश]] [[श्रेणी:साहित्यकार]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] {{stub}} hxxkreb39x670jh9kx1l3nkcdk376l7 1362580 1362579 2026-06-21T04:18:46Z ~2026-35942-33 79473 /* य – हः */ 1362580 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=सेप्टेम्बर २०११}} == नेपाली भाषाका कवि तथा लेखकहरू == ==अ – अः == * [[अगमसिंह गिरी|अगमसिँह गिरी]] * [[अभि सुवेदी]] * [[अमर गिरी]] * [[अमर न्यौपाने]] * [[अम्बर गुरुङ]] * [[अशेष मल्ल]] * एसपी कोइराला अरुणा कोइराला * [[मस्यौदा:इन्दिरा प्रसाईँ|इन्दिरा प्रसाई]] * [[ईश्वर बराल]] * इन्द्र बहादुर राई * [[ईश्वरबल्लभ|ईश्वरवल्लभ]] * [[उपेन्द्र सुब्बा]] ==क – ङः == * [[कल्पना प्रधान]] * [[किरण खरेल]] * [[किशोर पहाडी]] * [[कुन्ता शर्मा]] * [[कुलचन्द्र गौतम]] * [[कुलमणि देवकोटा]] * [[कृष्ण धरावासी]] * कृष्ण जोशी * [[कृष्णचन्द्रसिंह प्रधान]] * [[कृष्णप्रसाद पराजुली]] * [[कृष्णभूषण बल]] * [[कृष्णहरि बराल]] * [[केदारमान व्यथित]] * [[केशवराज पिँडाली]] * [[क्षेत्रप्रताप अधिकारी]] खेम कोइराला बन्धु ( खेकोब) * [[गणेश रसिक]] * [[गीता त्रिपाठी]] * [[गोपाल प्रसाद पराजुली|गोपाल पराजुली]] * [[गोपाल योञ्जन]] * [[गोपालप्रसाद रिमाल]] * [[गोमा]] * [[गोविन्द वर्तमान]] * घमाराज लुइँटेल == च – ञः == * [[चन्द्र काफ्ले ]] * [[चक्रपाणि चालिसे]] * [[चन्द्र घिमिरे]] चन्द्रकान्त आचार्य चन्द्रदेव जोशी "चन्दा " * [[रानी ऐश्वर्य राज्यलक्ष्मी शाह|चाँदनी शाह]] * [[चित्तधर हृदय]] * [[चित्तरञ्जन नेपाली]] * [[चेतन कार्की]] * [[छिन्नलता]] * [[जगदीश घिमिरे]] * [[जगदीश शमशेर राणा]] * [[ज्ञानदिल दास]] * [[झमक घिमिरे]] ==ट – णः == * [[डायमनशमशेर राणा|डायमनसम्शेर राणा]] * [[डिल्लिराम तिम्सिना]] ==त – नः == * [[तारिणीप्रसाद कोइराला]] * [[तीर्थ श्रेष्ठ]] * [[तुलसी घिमिरे]] * [[तुलसी दिवस]] * [[तुलसीप्रसाद भट्टराई]] * [[तोया गुरुङ]] * [[दिनेश अधिकारी]] * [[दिव्य खालिङ]] * [[दीपक जङ्गम]] * [[दुर्गालाल श्रेष्ठ]] * [[दैवज्ञराज न्यौपाने]] * [[धनुषचन्द्र गौतम]] * [[धरणीधर कोइराला]] * [[धर्मराज थापा]] * [[धीरेन्द्र प्रेमर्षि]] * [[धुस्वाँ सायमी]] * [[ध्रुवचन्द्र गौतम]] * [[नगेन्द्र थापा]] * [[नयराज पन्त]] * [[नरनाथ आचार्य]] * [[नवराज लम्साल]] * [[नवराज सुब्बा]] * [[नारायण वाग्ले]] * [[नीर शाह]] * [[नीलम कार्की]] ==प – मः == * [[पद्मावती सिंह]] * [[पवनकुमार चाम्लिङ|पवन चामलिङ]] * [[पारसमणि प्रधान]] * [[पारिजात]] * [[पुष्प नेपाली]] * [[पूर्ण विराम|पूर्णविराम]] * [[पृथ्वीनारायण शाह]] * [[पोषण पाण्डे]] * [[प्रकाश प्रेमी]] * [[प्रकाश सायमी]] * [[बच्चु कैलाश]] * [[बालकृष्ण पोखरेल]] * [[बालकृष्ण सम]] * [[बेन्जु शर्मा]] * [[वैरागी काइँला|बैरागी काइँला]] * [[भरत जङ्गम]] * [[भवानी भिक्षु]] * [[भानुभक्त आचार्य]] * [[भानुभक्त पोखरेल]] * [[भीम विराग]] * [[भीमदर्शन रोका]] * [[भीमनिधि तिवारी]] * [[भुवन ढुङ्गाना]] * [[भूपि शेरचन]] * [[भैरवनाथ रिमाल 'कदम']] * [[भोला रिजाल]] * [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|म. वी. वि. शाह]] * [[मञ्जु काँचुली]] * [[मेघराज शर्मा नेपाल|मञ्जुल]] * मन प्रसाद सुब्बा * [[मनु ब्राजाकी]] * [[महानन्द सापकोटा]] * [[महेशविक्रम शाह]] * [[माधवप्रसाद घिमिरे (स्पष्टता)|माधवप्रसाद घिमिरे]] * [[माधवप्रसाद देवकोटा]] * [[मास्टर मित्रसेन|मित्रसेन]] * [[मुकुन्दशरण उपाध्याय]] * [[मेलवादेवी]] * [[मोतीराम भट्ट|मोतिराम भट्ट]] * [[मोहन कोइराला]] ==य – हः रवीन्द्र समीर == * [[यादव खरेल]] * [[युद्धप्रसाद मिश्र]] * रवीन्द्र समीर * [[रत्नशम्शेर थापा]] * [[रमेश क्षितिज]] * [[राजन मुकारुङ]] * [[राजेश्वर देवकोटा]] * [[राममान तृषित]] * [[रुद्र खरेल]] * [[लक्ष्मीप्रसाद देवकोटा]] * [[ललित त्रिपुरा सुन्दरी|ललितत्रिपुरसुन्दरी]] * [[लीलबहादुर क्षेत्री|लील बहादुर क्षेत्री]] * [[लेखनाथ पौड्याल]] * [[वसन्त थापा]] * [[वसन्त शर्मा|वसन्त शर्मा लुइटेल]] * [[वानीरा गिरि|वानिरा गिरी]] * [[वासु शशी]] * [[विजयकुमार पाण्डे|विजय कुमार पाण्डे]] * [[विजय मल्ल]] * [[विजय श्रेष्ठ]] * [[विद्याधर सुरजप्रसाद नेपाल]] * [[विद्यानाथ पोख्रेल]] * [[विनोदप्रसाद धिताल]] * [[विमल कोइराला]] * [[विमल गुरुङ]] * [[विमला तुम्खेवा]] * [[विश्वम्भर प्याकुरेल]] * [[विश्वविमोहन श्रेष्ठ]] * [[व्याकुल माइला]] * [[शम्भुप्रसाद ढुङ्गेल]] * [[शारदा शर्मा]] * [[शिवराज आचार्य कौण्डिन्न्यायन]] * [[शुक्रराज शास्त्री]] * [[श्रवण मुकारुङ]] * [[सत्यमोहन जोशी]] * [[सरुभक्त]] * [[सानु शर्मा]] * [[सिद्धिचरण श्रेष्ठ]] * [[सुनील थापा]] * [[सुमन पोखरेल]] * [[सुलोचना मानन्धर]] * [[सूर्यविक्रम ज्ञवाली]] * [[सोमनाथ सिग्देल|सोमनाथ सिग्द्याल]] * [[हरिभक्त कटुवाल]] * [[हेमन यात्री]] * [[हेमन्त विवश]] [[श्रेणी:साहित्यकार]] [[श्रेणी:नेपाली साहित्यकारहरू]] {{stub}} mg0wtnb3y7g9reujswif7mecgga2v54 0 94385 1362572 1306994 2026-06-21T02:27:32Z Bishaldev100 28807 /* */ 1362572 wikitext text/x-wiki [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]का विभिन्न कारणहरू रहेका छन्। दोस्रो विश्वयुद्धका कारणहरूलाई इतिहासकारहरूको चाखको विषय हो। युद्धको लागि आगोको झिल्का बनेको तत्कालीन घटना सेप्टेम्बर १, १९३९ मा नाजी जर्मनीद्वारा पोल्याण्डमा आक्रमण र त्यसपछि बेलायत र फ्रान्सद्वारा जर्मनी विरुद्ध युद्धको घोषणा थियो। अगस्ट १९३९ को [[मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सन्धि|मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सम्झौता]]ले पूर्वी युरोपमा जर्मन र सोभियत प्रभाव क्षेत्रहरू स्थापना गरेर र पोल्याण्डको विभाजनको व्यवस्था गरेर पोल्याण्डमाथि आक्रमण सम्भव बनाउन मद्दत गर्‍यो; सोभियत संघले सेप्टेम्बर १७ मा पूर्वी पोल्याण्डमाथि आक्रमण गर्‍यो। धेरै अन्य पहिलेका घटनाहरूलाई अन्तिम कारणको रूपमा मानिएको छ। युद्धको उत्पत्तिको ऐतिहासिक विश्लेषणमा प्राथमिक विषयवस्तुहरूमा १९३३ मा एडोल्फ हिटलर र [[नाजी पार्टी]]द्वारा जर्मनीको राजनीतिक कब्जा; चीन विरुद्ध जापानी सैन्यवाद, जसले मन्चुरियामा जापानी आक्रमण र [[दोस्रो चीन-जापानी युद्ध]] निम्त्यायो; इथियोपिया विरुद्ध इटालियन आक्रमण, जसले दोस्रो इटालो-इथियोपियन युद्ध निम्त्यायो; वा स्पेनमा सैन्य विद्रोह, जसले [[स्पेनी गृहयुद्ध]] निम्त्यायो। ==कारणहरू== ;कारणहरू *[[भर्सायको सन्धि|भर्सेलिजको सन्धि]] *अधिनायकवादको उदय *जापानी साम्राज्यवाद *राष्ट्रहरूको गठबन्धन *ढाकछोपको नीति *आर्थिक कष्ट *राष्ट्र संघको असफलता *युद्धको तयारी === भर्सेलिजको सन्धि === भर्सेलिजको (वर्लिस ) संधि जर्मनी र मित्र राष्ट्रहरू (बेलायती, फ्रान्स, अमेरिका, रूस आदि) को बीच प्रथम विश्व युद्धको अन्त्यमा थियो। विश्वयुद्धको युद्ध पछि, जर्मनीले २८ जुन १९१९ मा वर्सेलिसको संधिमा हस्ताक्षर गरे। यसकारण, जर्मनीले यसको जमिनको ठूलो भागको त्याग्नुपर्यो, अन्य राज्य कब्जा गर्न प्रतिबन्ध लगाइयो। आर्मीको आकार सीमित गरियो र भारी जरिवाना लगाईयो। जर्मनीमा भएको वर्लिसको सन्धि लागू भयो। यस कारण एडल्फ हिटलर र अन्य जर्मन मान्छेले यो व्यभिचारी मानिदिए र यसैले यो सम्झौता द्वितीय विश्वयुद्धको कारण थियो। ==== क्षेत्रीय व्यवस्था / प्रणाली ==== ===== एल्सास-लरेन क्षेत्र: ===== भर्सेलिज सन्धिको क्षेत्रीय परिवर्तनहरुद्वारा जर्मनीको अंग-भंग भयो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एलिस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले स्वीकार गरे कि यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ। त्यसकारण, संधिको सर्तहरू बमोजिम, अल्स्सा-लोरेन फ्रान्सले पायो। ===== रिनल्याण्ड: ===== फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टिकोणमा, मित्र राष्ट्रका सेनाहरू जर्मनीमा १५ वर्षसम्म रहनेछन् र राइन नदीको वरिपरि क्षेत्र स्थायी रूपमा निःशस्त्र गरिनुपर्छ ताकि जर्मनी कुनै किसिमको आकरमण बनाउन सक्दैन। ===== सार क्षेत्र ===== द सार क्षेत्र जर्मनीको कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो। यस क्षेत्रको शासनको जिम्मेवारी राष्ट्रलाई सौंपिएको थियो, तर कोइला खनिज फ्रान्सले स्वामित्व लिएका थिए। यो पनि निर्णय भयो कि १५ वर्ष पछि, एक रेफ्रिजियम निश्चित हुनेछ कि सार को मान्छे जर्मनीसँग या फ्रान्ससँग रहन चाहान्छ। यदि सरस्वती जर्मनीसँग भेट्न चाहन्छ भने, त्यसपछि जर्मनीले फ्रान्समा एक निश्चित मूल्य तिर्न खरिदहरू फिर्ता गर्नेछ। ===== बेल्जियम र डेनमार्कको प्राप्ति: ===== युरोपेली सङ्घ र मालमोडीको क्षेत्र बेल्जियमको अधीनमा रहेको थियो। Schleswig मा एक रेन्जेन्डम डेनमार्क को उत्तरी भाग मा दिइएको थियो। ===== जर्मनीको पूर्वी सीमा: ===== जर्मनीले पूर्वी सिमानामा सबैभन्दा खराब क्षति लगाउनुपर्ने थियो। सहयोगीहरूले एक स्वतन्त्र पोल्यान्ड राज्य निर्माण गर्ने निर्णय गरे। दानजिंग को एक स्वतन्त्र शहर में परिवर्तित किया गया था और यह राष्ट्र सङ्घ के संरक्षण के तहत रखा गया था। पोल्यान्डमा समुद्री मार्ग दिन, डगको पोर्ट प्रयोग गर्ने अधिकार दिइएको थियो। Mammell को पोर्ट जर्मनी ले लिथुआनिया लाई दिइएको थियो। जर्मनीले चेकोस्लोवाकियाको अवस्था पहिचान गर्यो। यसरी, क्षेत्रीय व्यवस्था अन्तर्गत, जर्मनीले २५,००० वर्ग माइल क्षेत्र र ७० लाख जनसङ्ख्या गुमायो। जर्मन औपनिवेशीकरण प्रणाली: मित्र राष्ट्रहरूले आफ्नै साम्राज्यमा जर्मन उपनिवेशहरू भेट्न चाहन्थे, तर विल्सनले यो कडा विरोध गरे। विल्सनको विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले सुरक्षा प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ भनेको पछाडि रहेका देशहरूको उचित कल्याण र विकास। सभ्य राष्ट्रहरूमा, पवित्र सम्पदाको रूप राष्ट्रलाई यसको प्रगतिमा दिइनेछ। Mindet प्रणाली अन्तर्गत, जर्मनीले सबैको उपनिवेश छोड्न र मित्र राष्ट्रहरूको संरक्षणमा राख्नुपर्छ। जर्मनी प्रशांत महासागरका थुप्रै द्वीपहरूमा र अफ्रिका महाद्वीपमा खोलियो, जर्मनी हराउँदै। ==== सैन्य प्रणाली ==== जर्मन सेनाको अधिकतम संख्या १ लाख दिइएको थियो। अनिवार्य सैन्य सेवा प्रतिबन्धित गरियो। हवाई जहाजहरू प्रतिबन्धित छन्। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित थियो। जर्मनीमा केवल नौसेनाको मात्र ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो सहयोगीहरूलाई पनडुब्बीहरूलाई तल लगाउने बारे कुरा गर्छ मित्रता को सैन्य आयोग को जर्मनी को खर्च मा यस निवारण प्रणाली को रखरखाव को निगरानी को लागि स्थापित गरियो। यस प्रकार, जर्मनी सैन्य दृष्टिसँग विलम्बित भएको थियो। ==== वित्तीय प्रणाली ==== Versailles Treaty of Article 231 को अधीन, जर्मनी र यसका सहयोगीहरू युद्धको लागि मात्र जिम्मेवार मानिन्छ। यसैले, युद्धमा लड्ने सबै साथीहरूको लागि, जर्मनीलाई क्षतिपूर्ति गर्न आग्रह गरिएको थियो, १९२१ सम्म जर्मनीले ५ अरब डलरलाई सहयोग पुर्याउनेछ। जर्मनीबाट केही वस्तुहरूको आयात र निर्यातका लागि सहयोगीहरूलाई विशेष सेवा दिइएको थियो। नहरको अन्तरराष्ट्रीयकरण सबै जहाजहरूमा खुला थियो। ==== नैतिक दायित्व ==== संधिको 231 औँ संधिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === अधिनायकवादको उदय === ===जापानी साम्राज्यवाद === === राष्ट्रहरूको गठबन्धन === === ढाकछोपको नीति ===आर्थिक कष्ट=== === राष्ट्र संघको असफलता === === युद्धको तयारी === == यो पनि हेर्नुहोस्== *[[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]] *[[दोस्रो विश्वयुद्धको परिणामहरू]] ==स्रोत== {{reflist}} {{विश्वयुद्ध}} [[श्रेणी :विश्वयुद्ध]] s7aoi2hei51a1otwtwu6i6ihm8skqfh 1362573 1362572 2026-06-21T02:28:54Z Bishaldev100 28807 /* */ 1362573 wikitext text/x-wiki [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]का विभिन्न कारणहरू रहेका छन्। दोस्रो विश्वयुद्धका कारणहरूलाई इतिहासकारहरूको चाखको विषय हो। युद्धको लागि आगोको झिल्का बनेको तत्कालीन घटना सेप्टेम्बर १, १९३९ मा नाजी जर्मनीद्वारा पोल्याण्डमा आक्रमण र त्यसपछि बेलायत र फ्रान्सद्वारा जर्मनी विरुद्ध युद्धको घोषणा थियो। अगस्ट १९३९ को [[मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सन्धि|मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सम्झौता]]ले पूर्वी युरोपमा जर्मन र सोभियत प्रभाव क्षेत्रहरू स्थापना गरेर र पोल्याण्डको विभाजनको व्यवस्था गरेर पोल्याण्डमाथि आक्रमण सम्भव बनाउन मद्दत गर्‍यो;<ref>{{cite web |title=German-Soviet Pact |url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/german-soviet-pact |access-date=6 June 2026 |website=Holocaust Encyclopedia |publisher=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref> सोभियत संघले सेप्टेम्बर १७ मा पूर्वी पोल्याण्डमाथि आक्रमण गर्‍यो। धेरै अन्य पहिलेका घटनाहरूलाई अन्तिम कारणको रूपमा मानिएको छ। युद्धको उत्पत्तिको ऐतिहासिक विश्लेषणमा प्राथमिक विषयवस्तुहरूमा १९३३ मा एडोल्फ हिटलर र [[नाजी पार्टी]]द्वारा जर्मनीको राजनीतिक कब्जा; चीन विरुद्ध जापानी सैन्यवाद, जसले मन्चुरियामा जापानी आक्रमण र [[दोस्रो चीन-जापानी युद्ध]] निम्त्यायो; इथियोपिया विरुद्ध इटालियन आक्रमण, जसले दोस्रो इटालो-इथियोपियन युद्ध निम्त्यायो; वा स्पेनमा सैन्य विद्रोह, जसले [[स्पेनी गृहयुद्ध]] निम्त्यायो। ==कारणहरू== ;कारणहरू *[[भर्सायको सन्धि|भर्सेलिजको सन्धि]] *अधिनायकवादको उदय *जापानी साम्राज्यवाद *राष्ट्रहरूको गठबन्धन *ढाकछोपको नीति *आर्थिक कष्ट *राष्ट्र संघको असफलता *युद्धको तयारी === भर्सेलिजको सन्धि === भर्सेलिजको (वर्लिस ) संधि जर्मनी र मित्र राष्ट्रहरू (बेलायती, फ्रान्स, अमेरिका, रूस आदि) को बीच प्रथम विश्व युद्धको अन्त्यमा थियो। विश्वयुद्धको युद्ध पछि, जर्मनीले २८ जुन १९१९ मा वर्सेलिसको संधिमा हस्ताक्षर गरे। यसकारण, जर्मनीले यसको जमिनको ठूलो भागको त्याग्नुपर्यो, अन्य राज्य कब्जा गर्न प्रतिबन्ध लगाइयो। आर्मीको आकार सीमित गरियो र भारी जरिवाना लगाईयो। जर्मनीमा भएको वर्लिसको सन्धि लागू भयो। यस कारण एडल्फ हिटलर र अन्य जर्मन मान्छेले यो व्यभिचारी मानिदिए र यसैले यो सम्झौता द्वितीय विश्वयुद्धको कारण थियो। ==== क्षेत्रीय व्यवस्था / प्रणाली ==== ===== एल्सास-लरेन क्षेत्र: ===== भर्सेलिज सन्धिको क्षेत्रीय परिवर्तनहरुद्वारा जर्मनीको अंग-भंग भयो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एलिस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले स्वीकार गरे कि यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ। त्यसकारण, संधिको सर्तहरू बमोजिम, अल्स्सा-लोरेन फ्रान्सले पायो। ===== रिनल्याण्ड: ===== फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टिकोणमा, मित्र राष्ट्रका सेनाहरू जर्मनीमा १५ वर्षसम्म रहनेछन् र राइन नदीको वरिपरि क्षेत्र स्थायी रूपमा निःशस्त्र गरिनुपर्छ ताकि जर्मनी कुनै किसिमको आकरमण बनाउन सक्दैन। ===== सार क्षेत्र ===== द सार क्षेत्र जर्मनीको कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो। यस क्षेत्रको शासनको जिम्मेवारी राष्ट्रलाई सौंपिएको थियो, तर कोइला खनिज फ्रान्सले स्वामित्व लिएका थिए। यो पनि निर्णय भयो कि १५ वर्ष पछि, एक रेफ्रिजियम निश्चित हुनेछ कि सार को मान्छे जर्मनीसँग या फ्रान्ससँग रहन चाहान्छ। यदि सरस्वती जर्मनीसँग भेट्न चाहन्छ भने, त्यसपछि जर्मनीले फ्रान्समा एक निश्चित मूल्य तिर्न खरिदहरू फिर्ता गर्नेछ। ===== बेल्जियम र डेनमार्कको प्राप्ति: ===== युरोपेली सङ्घ र मालमोडीको क्षेत्र बेल्जियमको अधीनमा रहेको थियो। Schleswig मा एक रेन्जेन्डम डेनमार्क को उत्तरी भाग मा दिइएको थियो। ===== जर्मनीको पूर्वी सीमा: ===== जर्मनीले पूर्वी सिमानामा सबैभन्दा खराब क्षति लगाउनुपर्ने थियो। सहयोगीहरूले एक स्वतन्त्र पोल्यान्ड राज्य निर्माण गर्ने निर्णय गरे। दानजिंग को एक स्वतन्त्र शहर में परिवर्तित किया गया था और यह राष्ट्र सङ्घ के संरक्षण के तहत रखा गया था। पोल्यान्डमा समुद्री मार्ग दिन, डगको पोर्ट प्रयोग गर्ने अधिकार दिइएको थियो। Mammell को पोर्ट जर्मनी ले लिथुआनिया लाई दिइएको थियो। जर्मनीले चेकोस्लोवाकियाको अवस्था पहिचान गर्यो। यसरी, क्षेत्रीय व्यवस्था अन्तर्गत, जर्मनीले २५,००० वर्ग माइल क्षेत्र र ७० लाख जनसङ्ख्या गुमायो। जर्मन औपनिवेशीकरण प्रणाली: मित्र राष्ट्रहरूले आफ्नै साम्राज्यमा जर्मन उपनिवेशहरू भेट्न चाहन्थे, तर विल्सनले यो कडा विरोध गरे। विल्सनको विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले सुरक्षा प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ भनेको पछाडि रहेका देशहरूको उचित कल्याण र विकास। सभ्य राष्ट्रहरूमा, पवित्र सम्पदाको रूप राष्ट्रलाई यसको प्रगतिमा दिइनेछ। Mindet प्रणाली अन्तर्गत, जर्मनीले सबैको उपनिवेश छोड्न र मित्र राष्ट्रहरूको संरक्षणमा राख्नुपर्छ। जर्मनी प्रशांत महासागरका थुप्रै द्वीपहरूमा र अफ्रिका महाद्वीपमा खोलियो, जर्मनी हराउँदै। ==== सैन्य प्रणाली ==== जर्मन सेनाको अधिकतम संख्या १ लाख दिइएको थियो। अनिवार्य सैन्य सेवा प्रतिबन्धित गरियो। हवाई जहाजहरू प्रतिबन्धित छन्। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित थियो। जर्मनीमा केवल नौसेनाको मात्र ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो सहयोगीहरूलाई पनडुब्बीहरूलाई तल लगाउने बारे कुरा गर्छ मित्रता को सैन्य आयोग को जर्मनी को खर्च मा यस निवारण प्रणाली को रखरखाव को निगरानी को लागि स्थापित गरियो। यस प्रकार, जर्मनी सैन्य दृष्टिसँग विलम्बित भएको थियो। ==== वित्तीय प्रणाली ==== Versailles Treaty of Article 231 को अधीन, जर्मनी र यसका सहयोगीहरू युद्धको लागि मात्र जिम्मेवार मानिन्छ। यसैले, युद्धमा लड्ने सबै साथीहरूको लागि, जर्मनीलाई क्षतिपूर्ति गर्न आग्रह गरिएको थियो, १९२१ सम्म जर्मनीले ५ अरब डलरलाई सहयोग पुर्याउनेछ। जर्मनीबाट केही वस्तुहरूको आयात र निर्यातका लागि सहयोगीहरूलाई विशेष सेवा दिइएको थियो। नहरको अन्तरराष्ट्रीयकरण सबै जहाजहरूमा खुला थियो। ==== नैतिक दायित्व ==== संधिको 231 औँ संधिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === अधिनायकवादको उदय === ===जापानी साम्राज्यवाद === === राष्ट्रहरूको गठबन्धन === === ढाकछोपको नीति ===आर्थिक कष्ट=== === राष्ट्र संघको असफलता === === युद्धको तयारी === == यो पनि हेर्नुहोस्== *[[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]] *[[दोस्रो विश्वयुद्धको परिणामहरू]] ==स्रोत== {{reflist}} {{विश्वयुद्ध}} [[श्रेणी :विश्वयुद्ध]] dfsdl5wuudzu82coycrv2rg9z279259 1362574 1362573 2026-06-21T02:39:03Z Bishaldev100 28807 /* */ 1362574 wikitext text/x-wiki [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]का विभिन्न कारणहरू रहेका छन्। दोस्रो विश्वयुद्धका कारणहरूलाई इतिहासकारहरूको चाखको विषय हो। युद्धको लागि आगोको झिल्का बनेको तत्कालीन घटना सेप्टेम्बर १, १९३९ मा नाजी जर्मनीद्वारा पोल्याण्डमा आक्रमण र त्यसपछि बेलायत र फ्रान्सद्वारा जर्मनी विरुद्ध युद्धको घोषणा थियो। अगस्ट १९३९ को [[मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सन्धि|मोलोटोभ-रिबेनट्रोप सम्झौता]]ले पूर्वी युरोपमा जर्मन र सोभियत प्रभाव क्षेत्रहरू स्थापना गरेर र पोल्याण्डको विभाजनको व्यवस्था गरेर पोल्याण्डमाथि आक्रमण सम्भव बनाउन मद्दत गर्‍यो;<ref>{{cite web |title=German-Soviet Pact |url=https://encyclopedia.ushmm.org/content/en/article/german-soviet-pact |access-date=6 June 2026 |website=Holocaust Encyclopedia |publisher=United States Holocaust Memorial Museum}}</ref> सोभियत संघले सेप्टेम्बर १७ मा पूर्वी पोल्याण्डमाथि आक्रमण गर्‍यो। धेरै अन्य पहिलेका घटनाहरूलाई अन्तिम कारणको रूपमा मानिएको छ। युद्धको उत्पत्तिको ऐतिहासिक विश्लेषणमा प्राथमिक विषयवस्तुहरूमा १९३३ मा एडोल्फ हिटलर र [[नाजी पार्टी]]द्वारा जर्मनीको राजनीतिक कब्जा; चीन विरुद्ध जापानी सैन्यवाद, जसले मन्चुरियामा जापानी आक्रमण र [[दोस्रो चीन-जापानी युद्ध]] निम्त्यायो; इथियोपिया विरुद्ध इटालियन आक्रमण, जसले दोस्रो इटालो-इथियोपियन युद्ध निम्त्यायो; वा स्पेनमा सैन्य विद्रोह, जसले [[स्पेनी गृहयुद्ध]] निम्त्यायो। १९३० को दशकमा [[महामन्दी]]को विश्वव्यापी आर्थिक संकटको समयमा, धेरै मानिसहरूको उदार प्रजातन्त्रमाथि विश्वास हरायो र विश्वभरका देशहरू अधिनायकवादी शासनहरूतर्फ लागे।<ref>{{cite book|author=Dahl, Robert|title=Democracy and Its Critics|url=https://archive.org/details/democracyitscrit00dahl_0|url-access=registration|year=1989|publisher=Yale UP|pages=[https://archive.org/details/democracyitscrit00dahl_0/page/239 239–40]|isbn=0300153554}}</ref> जर्मनीमा, जर्मन राजनीतिक प्रणालीको अस्थिरताले भर्साइल सन्धिका सर्तहरूप्रति आक्रोश बढ्यो, जुन ठूलो संख्यामा दलहरूमा विभाजित भयो र स्थायी शासकीय गठबन्धनहरू बनाउन झन्झन् गाह्रो बनायो। यस परिस्थितिबाट बाहिर निस्कने सबैभन्दा सफल राजनीतिक आकांक्षी नाजी पार्टीका नेता एडोल्फ हिटलर थिए। नाजीहरूले १९३३ बाट जर्मनीमा अधिनायकवादी शक्ति कब्जा गरे र भर्साइलका प्रावधानहरू खारेज गर्न माग गरे। उनीहरूको महत्वाकांक्षी र आक्रामक आन्तरिक र विदेश नीतिहरूले यहूदी विरोधी विचारधारा, सबै जर्मनहरूको एकीकरण, कृषि बसोबास गर्नेहरूका लागि "बस्ने ठाउँ" (लेबेन्स्राम) को अधिग्रहण, बोल्सेभिज्मको उन्मूलन र यहूदी र स्लाभ जस्ता "अमानव" (अनटरमेन्स्चेन) माथि "आर्यन"/"नोर्डिक" उच्च जातिको प्रभुत्वको उनीहरूको विचारधारालाई प्रतिबिम्बित गर्दथ्यो। युद्ध तर्ग धकल्बे अन्य कारकहरूमा इथियोपिया विरुद्ध फासीवादी इटालीको आक्रमण, चीन विरुद्ध जापान साम्राज्यमा सैन्यवाद र स्पेनमा रिपब्लिकन र राष्ट्रवादी बीचको गृहयुद्ध आदी घटनाहरू थिए। . ==कारणहरू== ;कारणहरू *[[भर्सायको सन्धि|भर्सेलिजको सन्धि]] *अधिनायकवादको उदय *जापानी साम्राज्यवाद *राष्ट्रहरूको गठबन्धन *ढाकछोपको नीति *आर्थिक कष्ट *राष्ट्र संघको असफलता *युद्धको तयारी === भर्सेलिजको सन्धि === भर्सेलिजको (वर्लिस ) संधि जर्मनी र मित्र राष्ट्रहरू (बेलायती, फ्रान्स, अमेरिका, रूस आदि) को बीच प्रथम विश्व युद्धको अन्त्यमा थियो। विश्वयुद्धको युद्ध पछि, जर्मनीले २८ जुन १९१९ मा वर्सेलिसको संधिमा हस्ताक्षर गरे। यसकारण, जर्मनीले यसको जमिनको ठूलो भागको त्याग्नुपर्यो, अन्य राज्य कब्जा गर्न प्रतिबन्ध लगाइयो। आर्मीको आकार सीमित गरियो र भारी जरिवाना लगाईयो। जर्मनीमा भएको वर्लिसको सन्धि लागू भयो। यस कारण एडल्फ हिटलर र अन्य जर्मन मान्छेले यो व्यभिचारी मानिदिए र यसैले यो सम्झौता द्वितीय विश्वयुद्धको कारण थियो। ==== क्षेत्रीय व्यवस्था / प्रणाली ==== ===== एल्सास-लरेन क्षेत्र: ===== भर्सेलिज सन्धिको क्षेत्रीय परिवर्तनहरुद्वारा जर्मनीको अंग-भंग भयो। १८७१ मा, जर्मनीले फ्रान्सबाट एलिस-लरेनको क्षेत्रमा कब्जा गरेको थियो। सबैले एक स्वरले स्वीकार गरे कि यो एक गलत काम थियो र यसको अन्त्य आवश्यक छ। त्यसकारण, संधिको सर्तहरू बमोजिम, अल्स्सा-लोरेन फ्रान्सले पायो। ===== रिनल्याण्ड: ===== फ्रान्सको सुरक्षाको दृष्टिकोणमा, मित्र राष्ट्रका सेनाहरू जर्मनीमा १५ वर्षसम्म रहनेछन् र राइन नदीको वरिपरि क्षेत्र स्थायी रूपमा निःशस्त्र गरिनुपर्छ ताकि जर्मनी कुनै किसिमको आकरमण बनाउन सक्दैन। ===== सार क्षेत्र ===== द सार क्षेत्र जर्मनीको कोइला क्षेत्रको लागि प्रसिद्ध थियो। यस क्षेत्रको शासनको जिम्मेवारी राष्ट्रलाई सौंपिएको थियो, तर कोइला खनिज फ्रान्सले स्वामित्व लिएका थिए। यो पनि निर्णय भयो कि १५ वर्ष पछि, एक रेफ्रिजियम निश्चित हुनेछ कि सार को मान्छे जर्मनीसँग या फ्रान्ससँग रहन चाहान्छ। यदि सरस्वती जर्मनीसँग भेट्न चाहन्छ भने, त्यसपछि जर्मनीले फ्रान्समा एक निश्चित मूल्य तिर्न खरिदहरू फिर्ता गर्नेछ। ===== बेल्जियम र डेनमार्कको प्राप्ति: ===== युरोपेली सङ्घ र मालमोडीको क्षेत्र बेल्जियमको अधीनमा रहेको थियो। Schleswig मा एक रेन्जेन्डम डेनमार्क को उत्तरी भाग मा दिइएको थियो। ===== जर्मनीको पूर्वी सीमा: ===== जर्मनीले पूर्वी सिमानामा सबैभन्दा खराब क्षति लगाउनुपर्ने थियो। सहयोगीहरूले एक स्वतन्त्र पोल्यान्ड राज्य निर्माण गर्ने निर्णय गरे। दानजिंग को एक स्वतन्त्र शहर में परिवर्तित किया गया था और यह राष्ट्र सङ्घ के संरक्षण के तहत रखा गया था। पोल्यान्डमा समुद्री मार्ग दिन, डगको पोर्ट प्रयोग गर्ने अधिकार दिइएको थियो। Mammell को पोर्ट जर्मनी ले लिथुआनिया लाई दिइएको थियो। जर्मनीले चेकोस्लोवाकियाको अवस्था पहिचान गर्यो। यसरी, क्षेत्रीय व्यवस्था अन्तर्गत, जर्मनीले २५,००० वर्ग माइल क्षेत्र र ७० लाख जनसङ्ख्या गुमायो। जर्मन औपनिवेशीकरण प्रणाली: मित्र राष्ट्रहरूले आफ्नै साम्राज्यमा जर्मन उपनिवेशहरू भेट्न चाहन्थे, तर विल्सनले यो कडा विरोध गरे। विल्सनको विरोधको कारण, मित्र राष्ट्रहरूले सुरक्षा प्रणाली सुरु गरे। यसको अर्थ भनेको पछाडि रहेका देशहरूको उचित कल्याण र विकास। सभ्य राष्ट्रहरूमा, पवित्र सम्पदाको रूप राष्ट्रलाई यसको प्रगतिमा दिइनेछ। Mindet प्रणाली अन्तर्गत, जर्मनीले सबैको उपनिवेश छोड्न र मित्र राष्ट्रहरूको संरक्षणमा राख्नुपर्छ। जर्मनी प्रशांत महासागरका थुप्रै द्वीपहरूमा र अफ्रिका महाद्वीपमा खोलियो, जर्मनी हराउँदै। ==== सैन्य प्रणाली ==== जर्मन सेनाको अधिकतम संख्या १ लाख दिइएको थियो। अनिवार्य सैन्य सेवा प्रतिबन्धित गरियो। हवाई जहाजहरू प्रतिबन्धित छन्। यसको अतिरिक्त, नौसेना शक्ति पनि सीमित थियो। जर्मनीमा केवल नौसेनाको मात्र ६ युद्धक्षेत्रलाई अनुमति दिइएको थियो सहयोगीहरूलाई पनडुब्बीहरूलाई तल लगाउने बारे कुरा गर्छ मित्रता को सैन्य आयोग को जर्मनी को खर्च मा यस निवारण प्रणाली को रखरखाव को निगरानी को लागि स्थापित गरियो। यस प्रकार, जर्मनी सैन्य दृष्टिसँग विलम्बित भएको थियो। ==== वित्तीय प्रणाली ==== Versailles Treaty of Article 231 को अधीन, जर्मनी र यसका सहयोगीहरू युद्धको लागि मात्र जिम्मेवार मानिन्छ। यसैले, युद्धमा लड्ने सबै साथीहरूको लागि, जर्मनीलाई क्षतिपूर्ति गर्न आग्रह गरिएको थियो, १९२१ सम्म जर्मनीले ५ अरब डलरलाई सहयोग पुर्याउनेछ। जर्मनीबाट केही वस्तुहरूको आयात र निर्यातका लागि सहयोगीहरूलाई विशेष सेवा दिइएको थियो। नहरको अन्तरराष्ट्रीयकरण सबै जहाजहरूमा खुला थियो। ==== नैतिक दायित्व ==== संधिको 231 औँ संधिको अनुसार जर्मनी सबै क्षति र युद्धको लागि जिम्मेवार बनाइयो। === अधिनायकवादको उदय === ===जापानी साम्राज्यवाद === === राष्ट्रहरूको गठबन्धन === === ढाकछोपको नीति ===आर्थिक कष्ट=== === राष्ट्र संघको असफलता === === युद्धको तयारी === == यो पनि हेर्नुहोस्== *[[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]] *[[दोस्रो विश्वयुद्धको परिणामहरू]] ==स्रोत== {{reflist}} {{विश्वयुद्ध}} [[श्रेणी :विश्वयुद्ध]] pc45dxepwxq1ewty2nby3mll7cdr7sm 0 94751 1362575 1306991 2026-06-21T02:40:09Z Bishaldev100 28807 /* */ 1362575 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Operation Castle - Romeo 001.jpg|upright|thumb|600px|तेस्रो विश्वयुद्धमा हुन सक्ने एक परमाणु प्रलय।]] ''तेस्रो विश्वयुद्ध'' एक काल्पनिक [[युद्ध]] हो। जुन निकट भविष्यमा हुन सक्ने युद्ध अन्तर्गत पर्दछ।संसारका मुख्य शक्तिहरुका बोली र व्यवहारमा कडापन ह्वात्तै बढेपछि एक पटक फेरी विश्वयुद्धको त्रासदी बढेको छ। [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]], [[चीन]], [[युरोपेली सङ्घ|युरोपियन युनियन]] र रसियाका स्वार्थहरु एकआपसमा नराम्ररी बाझिन थालेपछि कतै विश्व तेस्रो विश्वयुद्ध तर्फ अग्रसर त भएको होइन् भने आशंकाहरु बढेका हुन्। ==सैन्य अभ्यासहरू तथा तनाव== २०१७:मे महिनाकै पहिलो हप्तामा नेटोले इस्टोनियामा अहिले सम्मै ठुलो सैन्य अभ्यास गर्यो। यो सैन्य अभ्यासको एक मात्र उद्धेश्य रसियन राष्ट्रपति [[भ्लादिमिर पुटिन]]को महत्त्वकांक्षालाई जवाफ दिनु मात्र थियो । रसिया चुप बसेन, मेडिटेरानियन समुन्द्रमा चीनसंग मिलेर सैन्य अभ्यास गर्यो जुन अमेरिका सहित नेटोलाई जोडदार जवाफ थियो। युक्रेनपछी पुटिनको आँखामा बाल्टिक क्षेत्रका देशहरू परेको अनुमान गरिएको छ। गत महिना लाटभियाले रसियन पनडुब्बी (सबम्यारिन)लाई आफ्नो समुन्द्रमा भेटेको जनाएको थियो भने फिनल्यान्डले आफ्नो क्षेत्रमा अज्ञात सबम्यारिनमाथि आक्रमण गर्नु परेको सुचना दिएको थियो। यसकै आधारमा पनि अमेरिका रसियाप्रति सशंकित छ। ==अमेरिका र चिन सम्बन्ध== अमेरिका र चीनको ‘साउथ चाइन सि’ का विषयमा चरम विवाद, युरोपियन युनियन सहित अमेरिकाको रसिया विरुद्ध गोलबन्दी र चीन र रसियाको बाक्लिदो सम्बन्धका संकेतहरु प्रिय छैनन्। त्यसमाथि एक अर्कालाई देखाउन र तर्साउन शुरु गरिएका सैन्य अभ्यासहरु होश उडाउने किसिमका छन्। अमेरिका र चिनियाँ सम्वन्ध पनि निकै तनावपुर्ण छ। ‘साउथ चाइना सि’को विषयमा दूई देशहरूको कुरो कतै मिल्दैन् भने बीचको बाटो पनि सहज देखिन्न। प्राय कुटिनैतिक बोली बोल्न रुचाउने चीनको पछिल्लो स्वरहरु निकै आक्रमक हुँदै गएका छन्। सरकार नियन्त्रित पत्रिका द ग्लोवल टाइम्स लेख्छ-'''‘साउथ चाइना सिमा चीनले गरिरहेका निर्माण रोक्नु पर्ने मागबाट अमेरिका पछि हट्दैन् भने युद्ध निश्चित छ।’'''अमेरिकाका खबरपति जर्ज सोरोसले केही हप्ता अघि विश्व बैङ्कको एक कार्यक्रममा सनसनीपुर्ण टिप्पणी गरे। उनले भनेका थिए-संसार तेस्रो विश्व युद्धको नजिक छ। उनको विश्लेषण थियो-चीन रसियासंग राजनीतिक र सामरिक रूपमा मिलेर तेस्रो विश्व युद्धको शुरुवात गर्न सक्दछ। निर्यातमा आधारित अर्थतन्त्रलाई आन्तरिक मागका आधारमा चल्ने पद्धतिमा ढाल्न संघर्ष गरिरहेको चीनलाई देश ‘एक ढिक्कामा’ राख्न युद्ध जरुरी भएको उनको तर्क थियो।<ref>https://www.nepalinews.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170911144801/http://nepalinews.com/ |date=2017-09-11 }} के तेस्रो विश्वयुद्ध शुरु हुन लागेको हो ?</ref> ==भविष्यवाणी== विश्वका महान् [[इतिहासविद्]]हरूले कुनै पनि समयमा विश्वमा पुनः तेस्रो विश्वयुद्ध हुन सक्ने [[भविष्यवाणी]] गर्ने गर्दछ। संसारका मुख्य शक्तिहरु ध्रुविकृत हुँदै जाँदा यसले युद्धको खतरालाई टार्ने नमिल्ने हदसम्मै पुर्याइदिएको त होइन भन्ने आशंकाहरूले जबरजस्त ठाउँ पाएका हुन्। प्रतिष्ठित तथा चर्चित सैन्य विश्लेषक जोन स्किनडलरले ट्विट गरे-'''‘एक उच्च [[नाटो|नेटो]] अधिकारीले मलाई आज भने-यही गर्मीको मौसस(समर)मा संभवतमा हामी युद्धमा हुनेछौ। हामी भाग्यमानी रहे [[आणविक युद्ध]] नहुन सक्छ ।’''' उनी अमेरिकी युद्ध कलेजका पुर्व लेक्चर समेत हुन्। ==कारण== ==स्रोत== {{reflist}} {{विश्वयुद्ध}} [[श्रेणी:युद्धहरू]] ru8xy3jgsc3vmzpql24lzandc9x2r9i 0 101101 1362592 1362439 2026-06-21T09:11:57Z Ratte 79480 1362592 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = टेलि २ रूस | logo = T2 (Tele2) logo 2024.svg | logo_size = 200px | type = [[सिमित दायित्व कम्पनी]]<ref>[http://ru.tele2.ru/for-investors/t2-rus-holding/docs/ Устав и внутренние документы : Tele2 Россия]</ref> | founded = २००१ | founder = [[टेलि २|टेलि २ एबि]] | hq_location = [[मस्को]], [[रुस|रूस]] | key_people = सर्जी एड्मिन (कार्यकारी अधिकृत) <br/> युरिटि सेलोभएभ (निर्देशन बिभागका अध्यक्ष) | industry = [[मोबाइल फोन|मोबाईल]] [[दूरसञ्चार]] | products = मोबाइल सञ्जाल | revenue = {{increase}} ६५,३ बिलियन (२०१३)<ref>[http://www.finam.ru/analysis/newsitem/vyruchka-tele2-rossiya-po-msfo-v-2013-godu-vyrosla-na-10-do-65-3-mlrd-rubleiy-20140313-1815/ Выручка "Tele2 Россия" по МСФО в 2013 году выросла на 10% — до 65,3 млрд рублей]</ref> | net_income = {{increase}} २४,२ बिलियन (२०१३) | owner = [[भिटिबि]], [[रोसतिलिकोम|रोस दूरसञ्चार]] | num_employees = ८०००+<ref>[http://ru.tele2.ru/career/about/ О компании: Tele2 Россия]</ref> | homepage = [http://t2.ru/ t2.ru] }} '''टेलि २ रूस''' ({{lang-ru|t2}}) एक रूसी दूरसञ्चार कम्पनी हो । यो सन् २००१ मा स्वीडिस समूह टेलि २ द्वारा स्थापित गरिएको थियोे । यसले ४० लाख भन्दा अधिक प्रयोगकर्ताहरूका लागि मोबाइल टेलिफोन र अन्य सेवाहरू प्रदान गर्दछ । कम्पनीको मुख्यालय रूसको राजधानी [[मस्को]]मा रहेको छ भने यसका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सर्जी एड्मिन हुन् । कम्पनी सन् २००१ मा सिमित दायित्व कम्पनीको रूपमा स्थापित भएको थियोे र भिटिबि र रोस दूरसञ्चारको सहायक कम्पनीको रूपमा सेवा प्रदान गर्दै आइरहेको छ । हालैको एक तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीमा ८,००० जना कामदारहरू रहेका छन् । यसले देशको सबै ठाउँमा दूरसञ्चार सेवा पुर्‍याएको छ ।[http://www.1prime.biz/news/0/%7B5B580481-C5E0-4E05-BEFD-9C261A86064E%7D.uif] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180824183554/http://www.1prime.biz/news/0/%7B5B580481-C5E0-4E05-BEFD-9C261A86064E%7D.uif |date=2018-08-24 }} ==इतिहास== [[File:Ростелеком Румянцево.jpg|thumb|टेलि २ को मुख्यालय मस्कोमा]] सञ्चालनको पहिलो २ वर्षमा (सन् २००३-२००४ सम्म) कम्पनीले रूसमा १२ प्रदेशहरूमा सेवाको सुरूवात गरेको थियोे । २७ मार्च २०१३ मा स्विडिस समूह टेलि २ ले आफ्नो रूसी सहायक कम्पनी टेलि २ रूसलाई भिटिबि समूहमा बेच्ने निर्णयको धोषणा गरेको थियोे । अप्रिल ४ मा यस सम्झौता सम्पन्न भएको थियो । २४ जुन २०१३ मा कम्पनीले मोबाइल सञ्चालक भोरोनेज कोडो टेललाई अधिग्रहण गरेको थियोे । कम्पनीले लगभग ५,००० ३ जी आधार स्टेसन र २००० एलटिई स्टेसनको स्थापना पछि, अक्टोबर २०१५ मा यसले मस्को र मस्को ओब्लास्टमा आफ्नो सेवा सुरु गरेको थियोे । १३ अगस्ट २००७ मा टेलि २ रूसले १० वर्षको लागि "भिम्पेलकम" राष्ट्रिय रोमिङ सम्झौतामा हस्ताक्षर गरेको थियोे । ==स्वामित्व र निर्देशन विभाग== ===टि २ आरकेटि=== १३ अप्रिल २०१७ को अनुसार यस कम्पनीमा, टेलि २ ले ५५% र रोस दूरसञ्चारले ४५% स्वामित्व लिएको छ । ===टेलि २ रूस=== १३ अप्रिल २०१७ को अनुसार, भिटिबि बैङ्कको ५०% स्वामित्व रहेको छ जो रूसी अरब पति एलेक्सि मोर्दासोभोको ४०% स्वामित्वमा रहेको छ भने बैङ्क रोसीयाको १०% स्वामित्वमा रहेको छ । ==रोस दूरसञ्चारसँग संयुक्त उद्यम== पहिला यसले रोस दूरसञ्चारको स्वामित्वमा सेलुलर कम्पनीहरू सञ्चालन गर्यो र पछि संयुक्त उद्यम सिर्जना गर्ने सम्झौतामा टेल २ मा पठाइएको थियोे । सन् २०१४ को प्रतिवेदनका अनुसार टेली २ सङ्घीय सञ्चालकहरू मध्ये सबै भन्दा सानो दूरसञ्चार सेवा सञ्चालक रहेको थियो । हाल यसका ४० मिलियन भन्दा बढी प्रयोगकर्ताहरू रहेका छन् । कम्पनी सन् २००१ मा सिमित दायित्व कम्पनीको रूपमा स्थापित भएको थियोे । ==सन्दर्भ सामग्री== {{reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://tele2.ru/ आधिकारिक वेबसाइट (रूसी भाषामा)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181125200518/http://tele2.ru/ |date=2018-11-25 }} * [http://en.tele2.ru/ आधिकारिक वेबसाइट (अङ्ग्रेजी भाषामा)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171005160303/https://en.tele2.ru/ |date=2017-10-05 }} [[श्रेणी:दूरसञ्चार]] [[श्रेणी:इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरू]] [[श्रेणी:टेलिकम]] 21p2cxwq1s8474v280f3g94flaw429d 0 109128 1362563 1318403 2026-06-20T12:51:47Z Bishaldev100 28807 1362563 wikitext text/x-wiki {{Infobox legislature | name = अमेरिकी कंग्रेस <br>United States Congress | legislature = | coa_pic = Seal of the United States Congress.svg | house_type = द्वि-सदनात्मक | houses = सिनेट<br />हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिब्स | foundation = {{start date and age|1789|3|4|p=1|br=1}} | preceded_by = [[Congress of the Confederation]] | new_session = January 3, 2019 | leader1_type = अमेरिकी उप राष्ट्रपति / सिनेट अध्यक्ष | leader1 = [[कमला ह्यारिस]] | party1 = ([[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|R]]) | election1 = [[Inauguration of Donald Trump|January 20, 2017]] | leader2_type = [[Speaker of the United States House of Representatives|Speaker of the House]] | leader2 = [[न्यान्सी पेलोसी]] | party2 = ([[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|D]]) | election2 = जनवरी ३, २०१९ देखी | leader3_type = [[President pro tempore of the United States Senate|President pro tempore of the Senate]] | leader3 = [[Chuck Grassley]] | party3 = ([[रिपब्लिकन पार्टी (संयुक्त राज्य अमेरिका)|R]]) | election3 = January 3, 2019 | members = ५३५ मत दिने सदस्य * १00 सिनेटर * ४३५ प्रतिनिधि 6 [[Non-voting members of the United States House of Representatives|non-voting members]] | house1 = [[अमेरिकी सिनेट|सिनेट]] | house2 = [[हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिब्स]] | structure1 = 116th United States Senate.svg | structure1_res = 250px | structure2 = (116th) US House of Representatives.svg | structure2_res = 250px | political_groups1 = {{Unbulleted list|class=nowrap | {{Color box|#900000|border=darkgray}} [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन पार्टी]] (53) | {{Color box|#000090|border=darkgray}} [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डेमोक्रेटिक पार्टी]] (45) | {{Color box|#9999ff|border=darkgray}} [[Independent politician|Independent]] (2){{#tag:ref |The independent senators ([[Angus King]] and [[Bernie Sanders]]) formally caucus with the Democratic Party.|group=note}} <!--| {{Color box|#FFFFFF|border=darkgray}} Vacant (0)--> }} | political_groups2 = {{Unbulleted list|class=nowrap | {{Color box|#000090|border=darkgray}} [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डेमोक्रेटिक पार्टी]] (232) | {{Color box|#900000|border=darkgray}} [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन पार्टी]] (198) | {{Color box|{{Independent/meta/color}}|border=darkgray}} [[Independent politician|Independent]] ([[Justin Amash|1]]) | {{Color box|#FFFFFF|border=darkgray}} [[Seniority in the United States House of Representatives#Vacancies|Vacant]] (4) }} | committeess1 = | committees2 = | joint_committees = | voting_system1 = | voting_system2 = | last_election2 = [[2018 United States House of Representatives elections|November 6, 2018]] | last_election1 = [[2018 United States Senate elections|November 6, 2018]] | session_room = United States Capitol west front edit2.jpg | session_res = 250px | meeting_place = [[अमेरिकी क्यापिटल]]<br />[[वासिङ्टन डिसी|वासिङ्टन, डी.सी.]]<br />[[संयुक्त राज्य अमेरिका]] | website = {{URL|www.congress.gov}} | constitution = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|अमेरिकी संविधान]] }} [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को सङ्घीय सरकारको [[द्विसदनपद्धति|द्विसदनात्मक]] [[व्यवस्थापिका]]लाई '''अमेरिकी कंग्रेस''' (The United States Congress) भनिन्छ। [[अमेरिकी सिनेट|सिनेट]] (Senate) एवं हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिब्स (House of Representatives) यसको दुई सदन हुन्। अमेरिकी कांग्रेसको बैठकहरु अमेरिकी [[राजधानी]] [[वासिङ्टन डिसी|वासिङ्टन, डी.सी.]] मा [[अमेरिकी क्यापिटल]] हुन्छ। सिनेटर र प्रतिनिधिहरू प्रत्यक्ष चुनाव मार्फत छानिन्छन्, यद्यपि सिनेटमा रिक्त पदहरू गभर्नरको नियुक्तिद्वारा पूर्ति गर्न सकिन्छ। कांग्रेसमा ५३५ मतदान सदस्यहरू छन्: १०० सिनेटर र ४३५ प्रतिनिधि। सिनेटमा कुनै पनि प्रस्तावमा बाराबर मत भएको स्थितिमा मात्र ले मत हाल्न पाउँछ । प्रतिनिधिसभामा ६ गैर-मतदाता सदस्य छन् । <ref>{{cite web |title=Membership of the 116th Congress: A Profile |url=https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R45583 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210114214342/https://crsreports.congress.gov/product/pdf/R/R45583 |archive-date=January 14, 2021 |access-date=5 March 2020 |website=[[Congressional Research Service]] |page=4 |quote=Congress is composed of 541 individuals from the 50 states, the District of Columbia, Guam, the U.S. Virgin Islands, American Samoa, the Northern Mariana Islands, and Puerto Rico.}}</ref> अमेरिकी संविधानको धारा एकले कंग्रेसका सदस्यहरूको योग्यता तोकेको छ । उमेर कम्तिमा २५ वर्ष (हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिब्स) वा कम्तीमा ३० वर्ष (सिनेट) उमेरको हुनुपर्ने, कम्तिमा सात वर्ष (हाउस) वा नौ (सिनेट) वर्ष अमेरिकी नागरिक भएको हुनुपर्ने, र उनीहरूले प्रतिनिधित्व गर्ने राज्यको बासिन्दा हुनुपर्छ । दुबै सदनका सदस्यहरू असीमित संख्यामा पुन: निर्वाचनमा उठ्न सक्छन्। == संविधान == संयुक्त राज्यको संविधानको धारा एकले भन्छ, "यहाँ प्रदान गरिएका सबै विधायी शक्तिहरू संयुक्त राज्यको कांग्रेसमा निहित हुनेछ, जसमा '''सिनेट''' र '''हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिब्स''' समावेश हुनेछ।" हाउस र सिनेट विधायी प्रक्रियामा समान साझेदार हुन् - दुवै सदनको सहमति बिना कानून लागू गर्न सकिँदैन। संविधानले प्रत्येक सदनलाई केही विशिष्ट शक्तिहरू प्रदान गरेको छ। सिनेटले सन्धिहरू अनुमोदन गर्छ र राष्ट्रपति नियुक्तिहरूलाई अनुमोदन गर्छ जबकि सदनले राजस्व वृद्धि बिलहरू सुरु गर्छ। == अधिकार == '''हाउस अफ रिप्रेजेन्टेटिब्सको विशेषाधिकारहरु''' निम्नांकित : *(१) आयसम्बन्धी विधेयकको प्रारम्भ, *(२) महाभियोग बहस, *(३) निर्धारित अवस्थामा राष्ट्रपतिको निर्वाचन। '''सिनेट को विशेषाधिकार''': *(१) उपराष्ट्रपतिको निर्वाचन, *(२) महाभियोगको फैसला, *(३) राष्ट्रपतिद्वारा गरिएको नियुक्तिहरूको अनुमोदन, *(४) विदेशी राज्यहरूसँग गरिएको सन्धि सम्झौता को अनुमोदन। कंग्रेसको दुवै सदनको वर्णित विशेषाधिकार को अतिरिक्त केही अधिकार यस्ता छन् जुन दुवै सदनलाई समान रूपमा मिलेको छ र दुवै सदन मिलेर संविधान अन्तर्गत यसको प्रयोग गर्छन्। यी अधिकार निम्नलिखित छन् : # कांग्रेसको दुवै सदनलाई दुई-तिहाई बहुमतबाट संविधान संशोधनको प्रस्ताव प्रस्तुत गर्ने अधिकार, #दुवै सदनको आफ्नो-आफ्नो निर्वाचनको समय, स्थान तथा निर्वाचनको तरिका निश्चित गर्ने, #सङ्घीय कार्यपालिकाको विभिन्न विभाग तथा विभिन्न सङ्घीय पदाधिकारि को पदको निर्माणको अधिकार, #न्याय सम्बन्धी कतिपय अधिकार पनि कंग्रेस अन्तर्गत छन्, #परराष्ट्र-सम्बंध-सञ्चालन तथा अन्तरराष्ट्रीय मामला सम्बद्ध कतिपय अधिकार, # कंग्रेसलाई १३ विषयहरूमा विधि निर्माणको अधिकार छ। ==विशेषाधिकार== === बाहिर आय र उपहार === टेनेसीका प्रतिनिधि जिम कुपरले हार्वर्डका प्रोफेसर लरेन्स लेसिगलाई भने कि कांग्रेसको मुख्य समस्या भनेको सदस्यहरूले सेवा गरेपछि लबीस्टको रूपमा आफ्नो भविष्यको करियरमा केन्द्रित हुनु हो - कि कांग्रेस "के स्ट्रीटको लागि फार्म लिग" हो।<ref>{{cite news |last=Lessig |first=Lawrence |date=February 8, 2010 |title=How to Get Our Democracy Back |url=https://www.cbsnews.com/news/how-to-get-our-democracy-back/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130120164507/http://www.cbsnews.com/2100-215_162-6186201.html?pageNum=2 |archive-date=January 20, 2013 |access-date=December 14, 2011 |publisher=CBS News}}</ref><ref>{{cite news |last=Lessig |first=Lawrence |date=November 16, 2011 |title=Republic, Lost: How Money Corrupts Congress – and a Plan to Stop It |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ik1AK56FtVc |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20131205212035/http://www.youtube.com/watch?v=Ik1AK56FtVc |archive-date=December 5, 2013 |access-date=December 13, 2011 |publisher=Google, YouTube, The Huffington Post |quote=(see 30:13 minutes into the video)}}</ref> लबिङ फर्महरूले सक्रिय विधायकका परिवारका सदस्यहरूलाई पनि भर्ती गर्ने गरेको छ। आफ्नो परिवारको सदस्यलाई लबिङ गर्न अनुमति मिल्दैन । यहाँ यस्तो कामको स्वार्थको द्वन्द्वको रूपमा आलोचना गरिन्छ। <ref>{{Cite web |last=Attkisson |first=Sharyl |date=2010-06-25 |title=Family Ties Bind Federal Lawmakers to Lobbyists - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/family-ties-bind-federal-lawmakers-to-lobbyists/ |access-date=2024-05-15 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}</ref> === तलब === केही आलोचकहरूले औसत अमेरिकी आम्दानीको तुलनामा कांग्रेसको तलब उच्च भएकोमा आलोचना गरेका छ्न्। <ref>{{Cite news |last=Lee |first=Timothy B. |date=September 19, 2013 |title=This chart shows why members of Congress really should earn more than $172,000 |url=https://www.washingtonpost.com/news/wonk/wp/2013/09/19/this-chart-shows-why-members-of-congress-really-should-earn-more-than-172000/ |access-date=May 17, 2024 |newspaper=The Washington Post}}</ref> ===Postage=== === संरक्षण === कांग्रेसका सदस्यहरूलाई संसदीय विशेषाधिकार प्राप्त हुन्छ, जसमा राजद्रोह, अपराध, गुंडागर्दी र शांति भंग बाहेक सबै मामलमा गिरफ्तारीबाट मुक्ति र बहसमा बोल्ने स्वतन्त्रता रहेको छ। यो संवैधानिक रूपबाट प्राप्त प्रतिरक्षा सत्रको दौरान र सत्रबाट आउने-जाने के दौरान सदस्यहरूलाई प्राप्त हुन्छ। <ref>Davidson (2006), p. 17.</ref> कांग्रेसको काममा अवरोध गर्नु संघीय कानून अन्तर्गत अपराध हो र यसलाई कांग्रेसको अवहेलना भनिन्छ। प्रत्येक सदस्यलाई अवहेलनाको लागि मानिसहरूलाई उद्धृत गर्ने अधिकार छ तर अवहेलना उद्धरण मात्र जारी गर्न सक्छ – न्यायिक प्रणालीले सामान्य फौजदारी मुद्दा जस्तै मुद्दालाई पछ्याउँछ। अदालतमा कांग्रेसको अवहेलनाको अभियोग प्रमाणित भएमा एक वर्षसम्म कैद हुन सक्छ।<ref>{{Cite web |url=https://www.proquest.com/docview/1296619169 |url-access=registration |title=Contempt of Congress |date=January 1, 1957 |website=[[HeinOnline]] |publisher=[[The Jurist (journal)|The Jurist]] |language=en |volume=17 |id={{ProQuest|1296619169}} |access-date=September 7, 2020}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} {{notelist}} {{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} {{कमन्सश्रेणी|United States Congress}} [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका]] [[श्रेणी:द्विसदनात्मक व्यवस्थापिकाहरू]] i81bb7n6ne1g1c91291s0875s7acdra 0 113754 1362590 1216049 2026-06-21T08:25:46Z Bishaldev100 28807 /* */ 1362590 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Unemployed_men_queued_outside_a_depression_soup_kitchen_opened_in_Chicago_by_Al_Capone,_02-1931_-_NARA_-_541927.jpg|अङ्गुठाकार|300x300पिक्सेल|सिकागोमा एक सुप किचेनको बाहिर लामबद्ध [[बेरोजगारी|बेरोजगार मानिसहरू]]]] [[File:Real_GDP_of_the_United_States_from_1910-1960.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Real_GDP_of_the_United_States_from_1910-1960.svg|thumb|323x323px|अमेरिकाको सन् १९१० देखि १९६० सम्मको वार्षिक [[कुल ग्राहस्थ उत्पादन|कुल ग्राहस्थ उत्पादन]], महामन्दीको वर्ष (सन् १९२९-१९३९)मा प्रकाशित]] [[File:US_Unemployment_from_1910-1960.svg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:US_Unemployment_from_1910-1960.svg|thumb|319x319px|अमेरिकाको सन् १९१० देखि १९६० सम्मको बेरोजगारी दर]] '''महामन्दी''' वा '''भीषण मन्दी''' (सन् १९२९-१९३९) को नामले चिनिने यो घटना विश्वव्यापी [[आर्थिक मन्दी]] थियो। यो सन् १९२९ मा सुरु हुँदै सन् १९३९-४० सम्म जारी रहेको थियो। यो [[बीसौँ शताब्दी]]को सबैभन्दा लामो, गहिरो र विस्तारित मन्दी थियो।<ref name="ReferenceA">Charles Duhigg, "Depression, You Say? Check Those Safety Nets", ''The New York Times'', March 23, 2008.</ref> यो यो मन्दी विश्वको आधुनिक इतिहासको सबैभन्दा ठूलो र सर्वाधिक बढी फैलिएको मन्दी थियो। पुन: प्राप्त गर्न धेरै वर्ष लागेको यस घटनाले सारा विश्वमा विनाशनै ल्याएको थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=के सन् १९२९ को महामन्दी दोहोरिएला ?|युआरएल=https://www.karobardaily.com/news/121016|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२८ अप्रिल २०२१}}</ref> यसले ठूलो समष्टिगत व्यापक आर्थिक र राजनीतिक प्रभावहरू पारेको थियो। यसले [[फासीवाद]]लाई वृद्धि गराउँदै अन्ततः [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]सम्म पुर्‍याएको थियो। यद्यपि यो युद्ध विश्वलाई महामन्दीबाट निकाल्ने साधन पनि बनेको थियो। यही अवधिको घटनाप्रति साहित्यकार र चलचित्र निर्माताहरू निकै आकर्षित हुँदै यस विषयमा धेरै पुस्तकहरू लेखिएका छन्। यस विषयसँग सम्बन्धि धेरै चलचित्रहरू बनेका थिए भने धेरैले लोकप्रियता पनि हासिल गर्न सफल भएका थिए। == महामन्दीको समयरेखा == === आरम्भ === २ अक्टोबर १९२९ मा अमेरिकी सेयर बजारमा गिरावटबाट यसको प्रारम्भ भएको थियो भने सन् १९३० देखि १९३३ को बीच यो विश्वको सबै प्रमुख देशहरूमा फैलिएको थियो। === अन्त्य === सन् १९२९ मा सुरु भएको यस मन्दी सन् १९३९ मा दोस्रो विश्वयुद्ध सुरु भएपछि नियन्त्रणमा आएको थियो। == विकासमा प्रभाव == सन् १९३० को दसकको महामन्दी विश्वको अहिलेसम्मको सर्वाधिक विध्वंसक आर्थिक त्रासदी मानिन्छ जसको कारणले लाखौँ मानिसको जीवन नरकमा परिणत गरेको थियो। सन् १९२९ अक्टोबर २९ मङ्गलबारको दिन अमेरिकामा सेयर मार्केटमा गिरावट आएलगत्तै यसको सुरुवात भएको थियो। यस दिनलाई कालो मङ्गलबार पनि भनिन्छ। यसपछि अर्को दशकसम्म विश्वको धेरै देशहरूमा आर्थिक गतिविधि रोकिँँदै अन्तर्राष्ट्रिय व्यापारको पनि अन्त्य भएको थियो। मागमा भारी गिरावट आएपछि औद्योगिक विकासको चक्का अवरुद्ध भएको थियो भने लाखौँ मानिसहरूले आफ्नो जागिर गुमाएका थिए। कृषि उत्पादनमा पनि ६०% सम्म कमी आएको थियो। एक दशकसम्म हाहाकार मच्चाएपछि दोस्रो विश्वयुद्धको सुरुवातको साथ यसको प्रभाव कम हुन थालेको थियो। == कारण == [[File:Crowd_outside_nyse.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Crowd_outside_nyse.jpg|thumb|वालस्ट्रिट धरासायी भए पश्चात वालस्ट्रिटमा जम्मा भएका मानिसहरू]] अमेरिकी [[सेयर बजार]]मा गिरावटको मनोवैज्ञानिक असरका कारण त्यहाँका मानिसहरूले आफ्नो खर्चमा १० प्रतिशतसम्म कम गरेका थिए भने त्यसबाट माग प्रभावित भएको थियो। मानिसहरूले [[बैङ्क|बैंक]]को कर्जा तिर्न बन्द गरेकाले बैंकिङ व्यवस्था हल्लिएको थियो। कर्जा पाउन बन्द भएपछि मानिसहरूले बैङ्कबाट पैसा निकाल्न सुरु गरे भने यसबाट कयौँ बैङ्कहरू टाट पल्टिएर बन्द भएका थिए। सन् १९३० को सुरुवातमा अमेरिकामा भएको [[खडेरी]]का कारणले कृषि क्षेत्रमा क्षति पुगेपछि कृषि अर्थव्यवस्था कमजोर भएको थियो। अमेरिकाको यस [[आर्थिक मन्दी|मन्दी]]ले पछि अन्य देशलाई पनि आफ्नो चपेटमा लिएको थियो भने देख्दादेख्दै यो मन्दी; महामन्दीमा परिणत भएको थियो। == प्रमुख परिवर्तन == === साम्यवादतर्फ झुकाब === कम्युनिस्ट राष्ट्र भएकाले [[सोभियत सङ्घ]]ले आफूलाई पूँजीवादी प्रणालीबाट अलग राखेको थियो। पूँजीवादी देशहरू सोभियत सङ्घसँग सम्बन्ध राख्न चाहदैन्थे तर यसमा सोभियत सङ्घलाई फाइदा भएको थियो भने सोभियत सङ्घ हामन्दीबाट उम्किएको थियो। यस अवधिमा सोभियत सङ्घमा औद्योगिक विस्तार भएको थियो। यसले [[मार्क्सवाद]]मा प्रतिष्ठा प्राप्त हुँदै [[पूँजीवाद]]को विकल्पको रूपमा देखा परेको थियो। यही कारणले गर्दा धेरै प्रभावित देशहरूमा यसबाट प्रेरित भएर सामाजिक र साम्यवादी प्रदर्शन र आन्दोलनहरू भएका थिए। === फासीवादको बढावा === धेरै विशेषज्ञहरूका अनुसार [[फासीवाद]]को उदयमा यो ठूलो महामन्दीको नै भूमिका थियो। फासीवादी नेताहरूले सम्बन्धित आफ्नो देशहरूमा प्रचार गर्दै देशहरूमा जनताको नराम्रो अवस्थाको लागि त्यहाँका पुँजीवादी नेताहरू जिम्मेवार बताइएको थियो भने यस्तो अवस्थाबाट फासीवादले नै बचाउन सक्नेे उनीहरूको ठम्याई रहेको थियो। जर्मनीमा [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]ले यस महामन्दीको बाहानामा आफ्नो पकड बलियो बनाएका थिए। जापानका [[हिरुहितो]]ले महामन्दीबाट राहत पाउन सकिन्छ कि भन्ने आधारमा चीनको मन्चुरियामा आक्रमण गरी खानीहरू विकास गरेका थिए तर यसले [[दोस्रो विश्व युद्ध]] निम्त्याएको थियो। === हतियार अर्थव्यवस्थाको उदय === यस महामन्दीको फलस्वरूप अमेरिका जस्ता देशहरूले अर्थ व्यवस्था सुदृढ पार्न एक ठूलो कोष हात पारेका थिए। अमेरिकालगायत विभिन्न देशहरूमा सैनिक प्रचार-प्रसारले रोजगारीको ढोका खोलिदिएपछि हतियार उत्पादनद्वारा अर्थतन्त्रमा सुधार आएको थियो। यसले सन् १९३० को दशकको उत्तरार्धमा महामन्दीबाट निस्कन मद्दत पुर्‍याएको थियो। === बलियो पुँजीवाद === महामन्दीको समयमा [[पूँजीवाद]]सँगको मोहको अवस्थालाई बुझेर संयुक्त राज्य अमेरिकाले दोस्रो विश्वयुद्ध पछि पश्चिमी देशहरूलाई सुदृढ पार्ने योजना लागु गरेको थियो। 'सैन्य योजना' भनेर चिनिने कागजमा यो योजना दोस्रो विश्वयुद्धबाट पीडित देशहरूलाई पुनर्निर्माण गर्न सहयोग गर्ने उद्देश्य थियो तर वास्तविक उद्देश्य भनेको [[साम्यवाद]]को सम्भावित विस्तार रोक्न थियो। यस अन्तर्गत युरोपेली देशहरूलाई १७ अरब डलरको वित्तीय र प्राविधिक सहायता प्रदान गरिएको थियो तर यसको बाबजुद पनि सोभियत सङ्घको बढ्दो शक्तिलाई रोक्न सकिएन। == विश्वमा आर्थिक सङ्कटको प्रभाव == ; जर्मनीमा प्रभाव आर्थिक सङ्कटको परिणामस्वरूप जर्मनीमा [[बेरोजगारी]] अत्यधिक मात्रामा बढेको थियो। सन् १९३२ सम्म ६० लाख मानिस बेरोजगार भए भने बेरोजगारी दर २५ प्रतिशतसम्म पुगेको थियो।<ref>[http://www.english.uiuc.edu/maps/depression/about.htm About the Great Depression] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081220090243/http://www.english.uiuc.edu/maps/depression/about.htm |date=2008-12-20 }}, University of Illinois</ref> [[एडल्फ हिटलर|हिटलर]]ले यसको फाइदा उठाएर सत्तामा आएका थिए। यस प्रकार आर्थिक मन्दीमा जर्मनीमा [[नाजीवाद]]को शासन स्थापित भएको थियो।<ref>[[Adam Tooze]], ''The Wages of Destruction: The Making and Breaking of the Nazi Economy'' (2007)</ref> ; बेलायतमा प्रभाव सन् १९३१ मा आर्थिक मन्दीको कारणले बेलायतले स्वर्णमानको परित्याग गर्नु गरेको थियो भने सरकारले [[सुन]]को निर्यातलाई पनि बन्द गरेको थियो। सरकारले आर्थिक स्थिरीकरणको नीति अपनाउँदा बेलायतलाई आर्थिक मन्दीबाट मुक्त हुन सहयोग पुगेको थियो। व्यापारमा संरक्षणको नीति अपनाएर व्यापारको सन्तुलन बेलायतको पक्षमा भएको थियो। बेलायती सरकारले सस्तो मुद्रा दर अपनायो जसले गर्दा बैंंक दरमा कमी आफ्नो थियो। यसले विभिन्न उद्योगलाई प्रोत्साहन मिलेको थियो। ; फ्रान्समा प्रभाव अन्य देशको तुलनामा फ्रान्समा महामन्दीको प्राभाव कम परेको थियो भने सबैभन्दा ठूलो प्रभाव १९३१ मा देखिएको थियो।<ref>{{Cite journal|jstor=2601740|title=France and the Depression|journal=International Affairs|volume=15|issue=2|pages=202–224|last1=Laufenburger|first1=Henry|year=1936}}</ref> फ्रान्सको आर्थिक स्थिति जर्मनीबाट [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]को अत्यधिक क्षतिपूर्तिको कारण बलियो थियो त्यसैले आर्थिक मन्दीले फ्रान्समा अधिक प्रभाव पारेन। फ्रान्सेली मुद्रा फ्रेन्क आफ्नो विश्वसनीयता जोगाउन सफल भएको थियो। ; रूसमा प्रभाव [[जोसेफ स्टालिन|स्तालिन]]को आर्थिक नीति तथा पञ्चवर्षीय योजनाहरूको कारणले [[सोभियत सङ्घ]]को आर्थिक स्थिति सुदृढ थियो। तसर्थ त्यो आर्थिक मन्दीले खासै प्रभावित भएन।<ref>Robert William Davies, Mark Harrison, and Stephen G. Wheatcroft, eds. ''The economic transformation of the Soviet Union, 1913–1945'' (Cambridge University Press, 1994)</ref> यसले संसारमा कम्युनिस्ट प्रणालीको शक्ति, मजबूती र पूँजीवादी प्रणालीको खोक्रोपनलाई अगाडि पर्दाफास गरेको थियो। ; अमेरिकामा प्रभाव[[File:UnemployedMarch.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:UnemployedMarch.jpg|thumb|बेरोजगार मानिसहरूको र्‍याली, टोरन्टो, क्यानडा]] यस महामन्दीका कारण अमेरिकामा बेरोजगारी १५ लाखबाट बढेर १ करोड ३० लाख पुगेको थियो। युरोपमा आर्थिक मन्दीको कारणले अमेरिकाको युरोपेली ऋण डुब्ने स्थितिमा आएको थियो। सन् १९३२ को चुनावमा आर्थिक सङ्कटको कारणले [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिक पार्टी]]का [[हर्बर्ट हुबर]] पराजित भएका थिए। [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डेमोक्र्याटिक पार्टी]]का उम्मेदवार [[फ्र्याङ्क्लिन डी. रुजबेल्ट|फ्र्यांकलिन डी रुजवेल्ट]]ले आर्थिक सुधार कार्यक्रमको घोषणाको आधारमा नै चुनाव जितेका थिए। === अमेरिकी राष्ट्रपति रुजवेल्टको नयाँ सम्झौता === आर्थिक मन्दीबाट माथि आउनका लागि अमेरिकी राष्ट्रपतिले नयाँ डिलको घोषणा गरेका थिए। उनले नयाँ डिलका उद्देश्यहरूलाई यी शब्दहरूमा संक्षेपमा प्रस्तुत गरे, : ''हामी हाम्रो अर्थव्यवस्था मार्फत कृषि र उद्योग बीच सन्तुलन ल्याउन चाहन्छौँ।'' ''हामी मजदुर-कामदार, रोजगारदाता र उपभोक्ताहरू बीच सन्तुलन कायम गर्न चाहन्छौँ।'' ''हाम्रो उद्देश्य यो पनि हो कि हाम्रो आन्तरिक बजारहरू समृद्ध र ठूलो रहुन् र अन्य देशहरूसँगको हाम्रो व्यापार बढोस् ।'' रुजवेल्टको नयाँ डिलले अमेरिकी अर्थव्यवस्थामा [[क्रान्तिकारी]] सुधारको सङ्केत देखिन थालेको थियो। औद्योगिक र कृषि उत्पादनमा वृद्धि भएपछि निश्चित [[न्यूनतम ज्याला|न्यूनतम ज्याला दर]] र अधिकतम काम घण्टा तय गरिएको थियो। यस प्रकार अमेरिका बिस्तारै आर्थिक मन्दीबाट मुक्त हुनतर्फ गएको थियो। == चलचित्रहरू == *हार्ड टाइम्स *गोल्ड डिगर्स अफ १९३३ *इट इज ए वन्डरफुल लाइफ *क्रेडल विल रक *ओ ब्रदर, ह्वेर आर यु? *द पर्पल रोज अफ काइरो == यो पनि हेर्नुहोस् == * [[व्यापार चक्र]] * [[आर्थिक मन्दी|मन्दी]] * [[२००७-२००८ को वित्तीय सङ्कट]] == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{कमन्सश्रेणी|Great Depression|महामन्दी}} {{Wikiquote}} * [http://www.huffingtonpost.com/2010/08/07/rare-color-photos-from-the-great-depression_n_674344.html#s124103 महामन्दीका केही ऐतिहासिक रङ्गीन तस्वीरहरू] – ''द हफिङटन पोस्टद्वारा'' * [https://web.archive.org/web/20060113115505/http://www.eh.net/encyclopedia/article/parker.depression महामन्दीको एक झलक] * [http://docs.fdrlibrary.marist.edu/gdphotos.html फ्राङ्क्लिन डि रुजबेल्ट सङ्ग्राहलय]मा महामन्दीका केही तस्वीरहरू * [http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Article.jsp?id=h-3540&sug=y महामन्दी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080504061425/http://www.georgiaencyclopedia.org/nge/Article.jsp?id=h-3540&sug=y |date=2008-05-04 }} * [http://www.history.com/topics/great-depression महामन्दी] हिस्ट्री च्यानलमा {{ढाँचा:वित्तीय सङ्कट}} [[श्रेणी:अर्थशास्त्र]] [[श्रेणी:वित्तीय सङ्कटहरू]] 8wnddt72ldwe4xlzbrbm4j5fu2ydhs4 0 118826 1362581 1362513 2026-06-21T05:20:02Z Bishaldev100 28807 /* प्रशासनिक अधिकार */ 1362581 wikitext text/x-wiki {{For|अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची|अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची}} {{Infobox official post | post = राष्ट्रपति | body = संयुक्त राज्य अमेरिका | insignia = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | insigniasize = 120 | insigniacaption = राष्ट्रपतीय प्रतीक | flag = Flag of the President of the United States of America.svg | flagsize = 130 | flagcaption = राष्ट्रपतीय झण्डा | flagborder = yes | image = <!-- Do not change until the day of the inauguration. Jan 20 2021. -->File:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg | incumbent = <!-- Do not change until the day of the inauguration. Jan 20 2021. -->[[डोनाल्ड ट्रम्प]] | incumbentsince = <!-- Do not change until the day of the inauguration. Once sworn in, change it to January 20, 2021. -->सन् २०१७ जनवरी २० | department = {{plainlist| *[[अमेरिकी सरकारको कार्यकारी शाखा]] *[[राष्ट्रपतिको कार्यकारी कार्यालय]]}} | style = {{plainlist| *[[राष्ट्रपति महोदय (शीर्षक)|राष्ट्रपति महोदय]]<ref>{{Cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D06E3D9143AE533A25751C0A96E9C94609ED7CF |title=How To Address The President; He Is Not Your Excellency Or Your Honor, But Mr. President |date=August 2, 1891 |work=The New York Times}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4 |date=July 18, 2007 |publisher=Usgs.gov |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |archive-date=September 26, 2012 |access-date=November 15, 2012}}</ref><br>(अनौपचारिक) *[[सम्माननीय]]<ref>{{Cite web |url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |title=Models of Address and Salutation |publisher=Ita.doc.gov |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |archive-date=July 20, 2010 |access-date=September 4, 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |date=July 20, 2010 }}</ref> <br>(औपचारिक) *[[मौसुफ]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs], Protocol and Liaison Service, [[United Nations]]. Retrieved November 1, 2012.</ref><ref>{{Cite web |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim |title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner |last=The White House Office of the Press Secretary |date=September 1, 2010 |publisher=obamawhitehouse.archives.gov |access-date=July 19, 2011}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |title=Exchanges of Letters |date=September 1978 |publisher=Jimmy Carter Library |access-date=November 9, 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010025608/http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |date=October 10, 2017 }}</ref><br>(कुटिनीतिक)}} | status = {{plainlist| *[[राष्ट्रप्रमुख]] *[[सरकार प्रमुख]]}} | abbreviation = पिओटियुएस | member_of = {{plainlist| *[[अमेरिकाको मन्त्रिमण्डल|मन्त्रिमण्डल]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय नीति परिषद|राष्ट्रिय नीति परिषद]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय आर्थिक परिषद|राष्ट्रिय आर्थिक परिषद]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद|राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद]]}} | residence = [[ह्वाइट हाउस]] | seat = [[वासिङ्टन डिसी|वासिङ्टन, डी.सी.]] | nominator = [[अमेरिकाका राजनीतिक दलहरू|राजनीतिक दलहरू]] वा स्व-नामाङ्कन | appointer = [[संयुक्त राज्य निर्वाचक मण्डल|निर्वाचक मण्डल]] | termlength = चार वर्ष, एकपटक नवीकरण | constituting_instrument = [[अमेरिकाको संविधान]] | formation = {{date and age|1788|6|21|p=1|br=1}}<ref>{{Cite book |last=Maier |first=Pauline |title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788 |date=2010 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-684-86854-7 |location=New York, New York |page=433 |author-link=Pauline Maier}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/ |title=March 4: A forgotten huge day in American history |date=March 4, 2013 |publisher=[[National Constitution Center]] |location=Philadelphia |access-date=July 29, 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics |date=February 24, 2018 }}</ref> | first = [[जर्ज वासिङ्टन]]<ref>{{Cite web |url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/ |title=Presidential Election of 1789 |website=Digital Encyclopedia |publisher=Mount Vernon Ladies' Association, George Washington's Mount Vernon |location=Mount Vernon, Virginia |access-date=July 29, 2018}}</ref> | salary = $४,००,००० वार्षिक | website = {{url|www.whitehouse.gov}} }} '''अमेरिकाको राष्ट्रपति''', '''संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपति''' वा '''संयुक्त राज्यको राष्ट्रपति''' ('''पिओटियुएस'''){{efn-ua|सन् १८७९ मा वाल्टर फिलिप्स नामक व्यक्तिले टेलिग्राफमा छोटकरी रूप दिनको लागि यो पदावलीको प्रयोग गरेका थिए।<ref>{{Cite book |last=Safire |first=William |url=https://books.google.com/books?id=q6ARDAAAQBAJ&pg=PA564 |title=Safire's Political Dictionary |date=2008 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780195340617 |page=564 |language=en}}</ref>}} [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[राष्ट्रप्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख]] हुन्छन्। अमेरिकाको राष्ट्रपति [[संयुक्त राज्यको सङ्घीय सरकार|सङ्घीय सरकार]]को [[संयुक्त राज्यको सङ्घीय सरकार#कार्यकारी शाखा|कार्यकारी शाखा]] र [[अमेरिकी सशस्त्र बल|संयुक्त राज्य सैन्य बल]]को प्रमुख सैन्य अधिकारी हुन्छन्। [[राष्ट्रपति]] पदको निर्माण भएपछि समयानुसार यसको अधिकार बढाउँदै लगिएको छ र हाल आएर राष्ट्रपतिसँग सङ्घीय सरकारको पूर्ण अधिकार रहेको छ।<ref>{{Cite journal |last=Ford |first=Henry Jones |date=1908 |title=The Influence of State Politics in Expanding Federal Power |journal=Proceedings of the American Political Science Association |volume=5 |pages=53–63 |doi=10.2307/3038511 |jstor=3038511}}</ref> राष्ट्रपतिको शक्तिलाई समयानुसार बढाउने र घटाउने गरिएको भएतापनि [[फ्र्याङ्क्लिन डी. रुजबेल्ट|फ्र्याङ्कलिन डी. रूजबेल्ट]] राष्ट्रपति भएपछि उनले यस पदमा निहित अधिकारहरूलाई उल्लेखनीय विस्तार गरेपछि, [[बीसौँ शताब्दी|२०औँ शताब्दी]]को सुरुवातदेखि अमेरिकी राजनीतिक जीवनमा राष्ट्रपति पदले ठोस भूमिका निर्वाह गरेको छ। समकालीन समयमा, राष्ट्रपतिलाई एकमात्र विश्वव्यापी [[महाशक्ति]] नेताको रूपमा संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली राजनीतिक हस्तिहरू मध्ये एकको रूपमा समेत हेर्ने गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=http://time.com/4657665/steve-bannon-donald-trump/ |title=Is Steve Bannon the Second Most Powerful Man in the World? |last=Von Drehle |first=David |date=February 2, 2017 |website=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/jan/03/uselections2008.world |title=Who should be the world's most powerful person? |date=January 3, 2008 |work=The Guardian |location=London}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newsweek.com/2008/12/19/the-story-of-power.html |title=Meacham: The History of Power |last=Meacham |first=Jon |date=December 20, 2008 |website=Newsweek |access-date=September 4, 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newsweek.com/2008/12/19/1-barack-obama.html |title=The Newsweek 50: Barack Obama |last=Zakaria |first=Fareed |date=December 20, 2008 |website=Newsweek |access-date=September 4, 2010}}</ref> ==इतिहास र विकास== == विधायिका अधिकार == === विधेयकमा हस्ताक्षर र भिटो गर्ने === === एजेन्डा तय गर्ने === === नियमहरू जारी गर्ने === === कांग्रेसको बैठक आह्वान र स्थगित गर्ने === == कार्यकारी अधिकार == === प्रशासनिक अधिकार === राष्ट्रपतिले राजनीतिक नियुक्तिहरू गर्छन्। नयाँ राष्ट्रपतिले पदभार ग्रहण गरेपछि ४,००० सम्म नियुक्ति गर्न सक्छन्, जसमध्ये १,२०० [[अमेरिकी सिनेट]]ले पुष्टि गर्नुपर्छ। राजदूतहरू, मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू र विभिन्न अधिकारीहरू, सिनेटको पुष्टिकरणसहित राष्ट्रपतिको नियुक्तिद्वारा परिपुर्ति गरिने पदहरू हुन्।<ref>{{cite web |date=April 14, 2021 |title=Presidentially Appointed Positions |url=https://presidentialtransition.org/wp-content/uploads/sites/6/2020/12/Presidentially-Appointed-Positions.pdf |access-date=March 7, 2023 |publisher=[[Partnership for Public Service]] |location=Washington, D.C.}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/interactive/2020/biden-appointee-tracker/|title=Biden Political Appointee Tracker|newspaper=The Washington Post|access-date=March 7, 2023}}</ref> कार्यकारी अधिकारीहरूलाई बर्खास्त गर्ने राष्ट्रपतिको शक्ति लामो समयदेखि विवादास्पद राजनीतिक मुद्दा रहेको छ। सामान्यतया, राष्ट्रपतिले इच्छा अनुसार कार्यकारी अधिकारीहरूलाई हटाउन सक्छन्।<ref>See ''Shurtleff v. United States'', {{ussc|189|311|1903}}; ''[[Myers v. United States]]'', {{ussc|272|52|1926}}.</ref> यद्यपि, कांग्रेसले स्वतन्त्र नियामक एजेन्सीहरूका आयुक्तहरू र केही निम्न कार्यकारी अधिकारीहरूलाई बर्खास्त गर्ने राष्ट्रपतिको अधिकारलाई कानूनद्वारा कटौती र सीमित गर्न सक्छ।<ref>See ''[[Humphrey's Executor v. United States]]'', {{ussc|295|602|1935}} and ''[[Morrison v. Olson]]'', {{ussc|487|654|1988}}, respectively.</ref> बढ्दो संघीय कर्मचारीतन्त्रलाई व्यवस्थापन गर्न, राष्ट्रपतिहरूलाई धेरै तहका कर्मचारीहरूले सहयोग गर्छन्, जसद्वारा अन्ततः संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपतिको कार्यकारी कार्यालयमा व्यवस्थित गरिएको छ। कार्यकारी कार्यालय भित्र, राष्ट्रपतिका सहयोगीहरूको सबैभन्दा भित्री तह, र उनीहरूका सहायकहरू, ह्वाइट हाउस कार्यालयमा अवस्थित छन्। === विदेशी मामिलाहरू === धारा २, खण्ड ३, दफा ४ ले राष्ट्रपतिलाई "राजदूतहरूलाई स्वागत" गर्न आवश्यक छ। विदेश मामिला सधैं राष्ट्रपतिको जिम्मेवारीको एक महत्वपूर्ण तत्व रहँदै आएको छ, संविधान लागू भएदेखि प्रविधिमा भएको प्रगतिले राष्ट्रपतिको शक्ति बढाएको छ। जहाँ पहिले राजदूतहरूलाई संयुक्त राज्य अमेरिकाको तर्फबाट स्वतन्त्र रूपमा वार्ता गर्न महत्त्वपूर्ण शक्ति प्रदान गरिएको थियो, राष्ट्रपतिहरूले अब नियमित रूपमा विदेशी देशका नेताहरूसँग प्रत्यक्ष भेट्छन्। === कमाण्डर-इन-चीफ === राष्ट्रपति संयुक्त राज्य [[अमेरिकी सशस्त्र बल|अमेरिकाको सशस्त्र बल]]को [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर इन चिफ]] हुन्, साथै राज्य मिलिशियाहरू परिचालन हुँदा तिनीहरूको पनि प्रमुख कमाण्डर हुन्। [[युद्धको घोषणा|युद्ध घोषणा]] गर्ने शक्ति संवैधानिक रूपमा कांग्रेसमा निहित छ, तर सेनाको निर्देशन र व्यवस्थापनको लागि राष्ट्रपतिको अन्तिम जिम्मेवारी हुन्छ। संविधानले राष्ट्रपतिलाई कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा कति अधिकार प्रदान गर्दछ भन्ने कुरा इतिहासभरि धेरै बहसको विषय बनेको छ, कांग्रेसले विभिन्न समयमा राष्ट्रपतिलाई व्यापक अधिकार दिएको छ र अरूले त्यो अधिकारलाई प्रतिबन्ध लगाउने प्रयास गरेका छन्।<ref>{{Cite web |last1=Ramsey |first1=Michael |last2=Vladeck |first2=Stephen |title=Common Interpretation: Commander in Chief Clause |url=https://constitutioncenter.org/interactive-constitution/articles/article-ii/commander-in-chief-clause-ramsey-and-vladeck/clause/25 |access-date=May 23, 2017 |website=National Constitution Center Educational Resources (some internal navigation required) |publisher=National Constitution Center}}</ref> === न्यायिक शक्ति र विशेषाधिकारहरू === राष्ट्रपतिसँग संयुक्त राज्य अमेरिकाको पुनरावेदन अदालत र संयुक्त राज्य अमेरिकाको सर्वोच्च अदालतका सदस्यहरू सहित संघीय न्यायाधीशहरूलाई मनोनित गर्ने अधिकार छ। यद्यपि, यी मनोनयनहरूलाई पदभार ग्रहण गर्नु अघि सिनेटको अनुमोदन आवश्यक पर्दछ। सिनेटको अनुमोदन सुरक्षित गर्नुले संघीय न्यायपालिकालाई विशेष वैचारिक अडानतर्फ उन्मुख गर्न चाहने राष्ट्रपतिहरूको लागि ठूलो बाधा प्रदान गर्न सक्छ। अमेरिकी जिल्ला अदालतहरूमा न्यायाधीशहरूलाई मनोनयन गर्दा, राष्ट्रपतिहरूले प्रायः सिनेटरीय शिष्टाचारको लामो समयदेखि चल्दै आएको परम्परालाई सम्मान गर्छन्। राष्ट्रपतिहरूले माफी र राहत पनि दिन सक्छन्। [[जेराल्ड फोर्ड]]ले पदभार ग्रहण गरेको एक महिना पछि [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]]लाई माफी दिए। राष्ट्रपतिहरूले प्रायः पद छोड्नुभन्दा केही समय अघि माफी दिन्छन्, जस्तै [[बिल क्लिन्टन]]ले आफ्नो पदको अन्तिम दिन प्याटी हर्स्टलाई माफी दिए; यो प्रायः विवादास्पद हुन्छ। <ref name="tws8nov12">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/1224.html|title=Bush Pardons Six in Iran Affair, Aborting a Weinberger Trial; Prosecutor Assails 'Cover-Up'|last=Johnston|first=David|date=December 24, 1992|work=The New York Times|access-date=November 8, 2009|quote=But not since President Gerald R. Ford granted clemency to former President Richard M. Nixon for possible crimes in Watergate has a Presidential pardon so pointedly raised the issue of whether the president was trying to shield officials for political purposes.}}</ref><ref name="tws8nov11">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/1224.html|title=Bush Pardons Six in Iran Affair, Aborting a Weinberger Trial; Prosecutor Assails 'Cover-Up'|last=Johnston|first=David|date=December 24, 1992|work=The New York Times|access-date=November 8, 2009|quote=The prosecutor charged that Mr. Weinberger's efforts to hide his notes may have 'forestalled impeachment proceedings against President Reagan' and formed part of a pattern of 'deception and obstruction'.{{nbsp}}... In light of President Bush's own misconduct, we are gravely concerned about his decision to pardon others who lied to Congress and obstructed official investigations.}}</ref><ref name="tws8nov10">{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/news/washington/2008-03-06-clinton-library-foia_N.htm|title=Clinton-papers release blocked|last=Eisler|first=Peter|date=March 7, 2008|work=USA Today|access-date=November 8, 2009|quote=Former president Clinton issued 140 pardons on his last day in office, including several to controversial figures, such as commodities trader Rich, then a fugitive on tax evasion charges. Rich's ex-wife, Denise, contributed $2,000 in 1999 to Hillary Clinton's Senate campaign; $5,000 to a related political action committee; and $450,000 to a fund set up to build the Clinton library.}}</ref> == नेतृत्व भूमिकाहरू == === राज्यको प्रमुख === {{listen|filename=Four ruffles and flourishes, hail to the chief (long version).ogg|title=Four ruffles and flourishes and 'Hail to the Chief' (long version)}} [[सरकार प्रमुख]]को रूपमा, राष्ट्रपतिले संयुक्त राज्य सरकारलाई आफ्नै जनतामाझ प्रतिनिधित्व गर्दछ, र बाँकी विश्वमा राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दछ। उदाहरण को लागी, कोही विदेशी राष्ट्र प्रमुखको राजकीय भ्रमण को समयमा, राष्ट्रपति सामान्यतया [[ह्वाइट हाउस]]को साउथ लनमा आयोजित एक राजकीय स्वागत समारोह को आयोजना गर्दछ, यो प्रथा [[जोन एफ. केनेडी|जोन एफ केनेडी]]द्वारा १९६१ मा सुरु भएको थियो। <ref>{{Cite book|last1=Abbott|first1=James A.|url=https://archive.org/details/designingcamelot0000abbo|title=Designing Camelot: The Kennedy White House Restoration|last2=Rice|first2=Elaine M.|publisher=Van Nostrand Reinhold|year=1998|isbn=978-0-442-02532-8|pages=[https://archive.org/details/designingcamelot0000abbo/page/9 9]–10|url-access=registration}}</ref> त्यसपछि साँझ [[ह्वाइट हाउस]]को State Dining Roomमा राष्ट्रपतिद्वारा राजकीय रात्रिभोज दिइन्छ ।<ref name="The White House State Dinner">{{Cite web|url=https://www.whitehousehistory.org/the-white-house-state-dinner|title=The White House State Dinner|website=The White House Historical Association|access-date=November 9, 2017}}</ref> [[चित्र:President Ronald Reagan Reviews Troops During An Arrival Ceremony at Great Hall of The People in Beijing Peoples Republic of China - DPLA - 6a25ef568b2569a4d243cdbf07940958.jpg|thumb|President [[Ronald Reagan]] reviews honor guards during a state visit to China, 1984.]] [[चित्र:Wilson_opening_day_1916.jpg|thumb|President [[Woodrow Wilson]] throws out the ceremonial first ball on [[Opening Day]], 1916.]]राष्ट्रपतिको परम्परामा सरकारको प्रमुखको रूपमा राष्ट्रपतिको भूमिका पनि समावेश पर्दछ। [[जेम्स बुकानान|जेम्स बुकानन]]देखि धेरै निवर्तमान राष्ट्रपतिरूले परम्परागत रूपमा राष्ट्रपतिको संक्रमणकालमा आफ्नो उत्तराधिकारीलाई सल्लाह दिन्छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|title=How Presidents Pass The Torch|last=Gibbs|first=Nancy|date=November 13, 2008|work=[[Time magazine|Time]]|access-date=May 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121194256/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|archive-date=November 21, 2008|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110206231048/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|date=February 6, 2011}}</ref> [[रोनाल्ड रेगन]] र उनका उत्तराधिकारीहरूले ओभल अफिसको डेस्कमा उद्घाटन दिवसमा आगामी राष्ट्रपतिको लागि एक निजी सन्देश पनि छोडेका छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?/base/news/1232616798110550.xml&coll=2|title=A note from Bush starts morning in the Oval Office|last=Dorning|first=Mike|date=January 22, 2009|work=[[Chicago Tribune]]|access-date=May 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111228085232/http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1232616798110550.xml&coll=2|archive-date=December 28, 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228085232/http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1232616798110550.xml&coll=2|date=December 28, 2011}}</ref> === पार्टीको प्रमुख === राष्ट्रपतिलाई सामान्यतया उनीहरूको राजनीतिक दलको प्रमुख मानिन्छ। सम्पूर्ण प्रतिनिधि सभा र कम्तिमा एक तिहाइ सिनेटमा राष्ट्रपतिसँगै निर्वाचित हुने भएकाले, राजनीतिक दलका उम्मेदवारहरूले अनिवार्य रूपमा आफ्नो चुनावी सफलता पार्टीको राष्ट्रपतिको उम्मेदवारको प्रदर्शनसँग जोडिएको हुन्छ। कोटटेल प्रभाव, वा यसको कमीले पनि प्रायः राज्य र स्थानीय तहको सरकारमा पार्टीका उम्मेदवारहरूलाई पनि असर गर्छ। यद्यपि, त्यहाँ प्रायः अध्यक्ष र पार्टीका अन्यहरू बीचको तनाव हुन्छ, जसमा कांग्रेसमा आफ्नो पार्टीको ककसबाट महत्त्वपूर्ण समर्थन गुमाउने अध्यक्षहरू सामान्यतया कमजोर र कम प्रभावकारी मानिन्छन्। === वैश्विक नेता === [[बीसौँ शताब्दी|२० औं शताब्दी]]मा एक [[महाशक्ति]]को रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको उदय संग, र संयुक्त राज्य अमेरिका को [[२१औँ शताब्दी|२१ औं शताब्दी]] मा संसार को सबै भन्दा ठूलो अर्थतन्त्र भएको, राष्ट्रपति को सामान्यतया एक वैश्विक नेता को रूप मा हेरिन्छ, र कहिले काहि दुनिया को सबै भन्दा शक्तिशाली राजनीतिक व्यक्तित्व। NATO को प्रमुख सदस्यको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थिति, र [[युरोपेली सङ्घ|युरोपेली संघ]] समावेश भएका अन्य धनी वा लोकतान्त्रिक राष्ट्रहरूसँग देशको बलियो सम्बन्धले राष्ट्रपतिलाई "स्वतन्त्र संसारको नेता" भन्ने उपन्यासको नेतृत्व गरेको छ। == छनौट प्रक्रिया == === योग्यता === संविधानको धारा २, खण्ड १, दफा ५ ले राष्ट्रपति पद धारण गर्न तीन योग्यताहरू तोकेको छ। राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गर्न, व्यक्तिले निम्न कुराहरू गर्नुपर्छ: * संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्राकृतिक रूपमा जन्मेको नागरिक हुनुपर्छ; * कम्तिमा ३५ वर्षको हुनुपर्छ; * कम्तिमा १४ वर्षदेखि संयुक्त राज्य अमेरिकामा बसोबास गरेको हुनुपर्छ।.<ref>{{Cite web |title=Article II. The Executive Branch, Annenberg Classroom |url=https://constitutioncenter.org/interactive-constitution/articles/article-ii/article-ii-annenberg/interp/19 |access-date=June 15, 2018 |website=The Interactive Constitution |publisher=The National Constitution Center |location=Philadelphia, Pennsylvania}}</ref> === चुनाव === == सुविधा == === पारिश्रमिक === === निवास === === यात्रा === [[एयर फोर्स वन]] संयुक्त राज्य वायु सेनाको आधिकारिक [[हवाई यातायात नियन्त्रण]] कल चिन्ह तथा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[राष्ट्रपति]]को आधिकारिक सवारी हो ।<ref name="foxtrot">[http://www.faa.gov/air_traffic/publications/atpubs/ATC/atc0204.html आदेश 7110.65R (वायु यातायात नियन्त्रण)] सङ्घीय विमान प्रशासन</ref> ==टिप्पणीहरू== {{notelist-ua}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} {{कमन्सश्रेणी|Presidents of the United States}} {{ढाँचा:संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रप्रमुख]] [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका|राष्ट्रपति ]] p4f6i8sb3r8p9805zhaxjle9saitihu 1362582 1362581 2026-06-21T05:22:49Z Bishaldev100 28807 /* */ 1362582 wikitext text/x-wiki {{For|अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची|अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची}} {{Infobox official post | post = राष्ट्रपति | body = संयुक्त राज्य अमेरिका | insignia = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | insigniasize = 120 | insigniacaption = राष्ट्रपतीय प्रतीक | flag = Flag of the President of the United States of America.svg | flagsize = 130 | flagcaption = राष्ट्रपतीय झण्डा | flagborder = yes | image = <!-- Do not change until the day of the inauguration. Jan 20 2021. -->File:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg | incumbent = <!-- Do not change until the day of the inauguration. Jan 20 2021. -->[[डोनाल्ड ट्रम्प]] | incumbentsince = <!-- Do not change until the day of the inauguration. Once sworn in, change it to January 20, 2021. -->सन् २०१७ जनवरी २० | department = {{plainlist| *[[अमेरिकी सरकारको कार्यकारी शाखा]] *[[राष्ट्रपतिको कार्यकारी कार्यालय]]}} | style = {{plainlist| *[[राष्ट्रपति महोदय (शीर्षक)|राष्ट्रपति महोदय]]<ref>{{Cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D06E3D9143AE533A25751C0A96E9C94609ED7CF |title=How To Address The President; He Is Not Your Excellency Or Your Honor, But Mr. President |date=August 2, 1891 |work=The New York Times}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4 |date=July 18, 2007 |publisher=Usgs.gov |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |archive-date=September 26, 2012 |access-date=November 15, 2012}}</ref><br>(अनौपचारिक) *[[सम्माननीय]]<ref>{{Cite web |url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |title=Models of Address and Salutation |publisher=Ita.doc.gov |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |archive-date=July 20, 2010 |access-date=September 4, 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |date=July 20, 2010 }}</ref> <br>(औपचारिक) *[[महामहिम]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs], Protocol and Liaison Service, [[United Nations]]. Retrieved November 1, 2012.</ref><ref>{{Cite web |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim |title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner |last=The White House Office of the Press Secretary |date=September 1, 2010 |publisher=obamawhitehouse.archives.gov |access-date=July 19, 2011}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |title=Exchanges of Letters |date=September 1978 |publisher=Jimmy Carter Library |access-date=November 9, 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010025608/http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |date=October 10, 2017 }}</ref><br>(कुटिनीतिक)}} | status = {{plainlist| *[[राष्ट्रप्रमुख]] *[[सरकार प्रमुख]]}} | abbreviation = पिओटियुएस | member_of = {{plainlist| *[[अमेरिकाको मन्त्रिमण्डल|मन्त्रिमण्डल]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय नीति परिषद|राष्ट्रिय नीति परिषद]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय आर्थिक परिषद|राष्ट्रिय आर्थिक परिषद]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद|राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद]]}} | residence = [[ह्वाइट हाउस]] | seat = [[वासिङ्टन डिसी|वासिङ्टन, डी.सी.]] | nominator = [[अमेरिकाका राजनीतिक दलहरू|राजनीतिक दलहरू]] वा स्व-नामाङ्कन | appointer = [[संयुक्त राज्य निर्वाचक मण्डल|निर्वाचक मण्डल]] | termlength = चार वर्ष, एकपटक नवीकरण | constituting_instrument = [[अमेरिकाको संविधान]] | formation = {{date and age|1788|6|21|p=1|br=1}}<ref>{{Cite book |last=Maier |first=Pauline |title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788 |date=2010 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-684-86854-7 |location=New York, New York |page=433 |author-link=Pauline Maier}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/ |title=March 4: A forgotten huge day in American history |date=March 4, 2013 |publisher=[[National Constitution Center]] |location=Philadelphia |access-date=July 29, 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics |date=February 24, 2018 }}</ref> | first = [[जर्ज वासिङ्टन]]<ref>{{Cite web |url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/ |title=Presidential Election of 1789 |website=Digital Encyclopedia |publisher=Mount Vernon Ladies' Association, George Washington's Mount Vernon |location=Mount Vernon, Virginia |access-date=July 29, 2018}}</ref> | salary = $४,००,००० वार्षिक | website = {{url|www.whitehouse.gov}} }} '''अमेरिकाको राष्ट्रपति''', '''संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपति''' वा '''संयुक्त राज्यको राष्ट्रपति''' ('''पिओटियुएस'''){{efn-ua|सन् १८७९ मा वाल्टर फिलिप्स नामक व्यक्तिले टेलिग्राफमा छोटकरी रूप दिनको लागि यो पदावलीको प्रयोग गरेका थिए।<ref>{{Cite book |last=Safire |first=William |url=https://books.google.com/books?id=q6ARDAAAQBAJ&pg=PA564 |title=Safire's Political Dictionary |date=2008 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780195340617 |page=564 |language=en}}</ref>}} [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[राष्ट्रप्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख]] हुन्छन्। अमेरिकाको राष्ट्रपति [[संयुक्त राज्यको सङ्घीय सरकार|सङ्घीय सरकार]]को [[संयुक्त राज्यको सङ्घीय सरकार#कार्यकारी शाखा|कार्यकारी शाखा]] र [[अमेरिकी सशस्त्र बल|संयुक्त राज्य सैन्य बल]]को प्रमुख सैन्य अधिकारी हुन्छन्। [[राष्ट्रपति]] पदको निर्माण भएपछि समयानुसार यसको अधिकार बढाउँदै लगिएको छ र हाल आएर राष्ट्रपतिसँग सङ्घीय सरकारको पूर्ण अधिकार रहेको छ।<ref>{{Cite journal |last=Ford |first=Henry Jones |date=1908 |title=The Influence of State Politics in Expanding Federal Power |journal=Proceedings of the American Political Science Association |volume=5 |pages=53–63 |doi=10.2307/3038511 |jstor=3038511}}</ref> राष्ट्रपतिको शक्तिलाई समयानुसार बढाउने र घटाउने गरिएको भएतापनि [[फ्र्याङ्क्लिन डी. रुजबेल्ट|फ्र्याङ्कलिन डी. रूजबेल्ट]] राष्ट्रपति भएपछि उनले यस पदमा निहित अधिकारहरूलाई उल्लेखनीय विस्तार गरेपछि, [[बीसौँ शताब्दी|२०औँ शताब्दी]]को सुरुवातदेखि अमेरिकी राजनीतिक जीवनमा राष्ट्रपति पदले ठोस भूमिका निर्वाह गरेको छ। समकालीन समयमा, राष्ट्रपतिलाई एकमात्र विश्वव्यापी [[महाशक्ति]] नेताको रूपमा संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली राजनीतिक हस्तिहरू मध्ये एकको रूपमा समेत हेर्ने गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=http://time.com/4657665/steve-bannon-donald-trump/ |title=Is Steve Bannon the Second Most Powerful Man in the World? |last=Von Drehle |first=David |date=February 2, 2017 |website=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/jan/03/uselections2008.world |title=Who should be the world's most powerful person? |date=January 3, 2008 |work=The Guardian |location=London}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newsweek.com/2008/12/19/the-story-of-power.html |title=Meacham: The History of Power |last=Meacham |first=Jon |date=December 20, 2008 |website=Newsweek |access-date=September 4, 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newsweek.com/2008/12/19/1-barack-obama.html |title=The Newsweek 50: Barack Obama |last=Zakaria |first=Fareed |date=December 20, 2008 |website=Newsweek |access-date=September 4, 2010}}</ref> ==इतिहास र विकास== == विधायिका अधिकार == === विधेयकमा हस्ताक्षर र भिटो गर्ने === === एजेन्डा तय गर्ने === === नियमहरू जारी गर्ने === === कांग्रेसको बैठक आह्वान र स्थगित गर्ने === == कार्यकारी अधिकार == === प्रशासनिक अधिकार === राष्ट्रपतिले राजनीतिक नियुक्तिहरू गर्छन्। नयाँ राष्ट्रपतिले पदभार ग्रहण गरेपछि ४,००० सम्म नियुक्ति गर्न सक्छन्, जसमध्ये १,२०० [[अमेरिकी सिनेट]]ले पुष्टि गर्नुपर्छ। राजदूतहरू, मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू र विभिन्न अधिकारीहरू, सिनेटको पुष्टिकरणसहित राष्ट्रपतिको नियुक्तिद्वारा परिपुर्ति गरिने पदहरू हुन्।<ref>{{cite web |date=April 14, 2021 |title=Presidentially Appointed Positions |url=https://presidentialtransition.org/wp-content/uploads/sites/6/2020/12/Presidentially-Appointed-Positions.pdf |access-date=March 7, 2023 |publisher=[[Partnership for Public Service]] |location=Washington, D.C.}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/interactive/2020/biden-appointee-tracker/|title=Biden Political Appointee Tracker|newspaper=The Washington Post|access-date=March 7, 2023}}</ref> कार्यकारी अधिकारीहरूलाई बर्खास्त गर्ने राष्ट्रपतिको शक्ति लामो समयदेखि विवादास्पद राजनीतिक मुद्दा रहेको छ। सामान्यतया, राष्ट्रपतिले इच्छा अनुसार कार्यकारी अधिकारीहरूलाई हटाउन सक्छन्।<ref>See ''Shurtleff v. United States'', {{ussc|189|311|1903}}; ''[[Myers v. United States]]'', {{ussc|272|52|1926}}.</ref> यद्यपि, कांग्रेसले स्वतन्त्र नियामक एजेन्सीहरूका आयुक्तहरू र केही निम्न कार्यकारी अधिकारीहरूलाई बर्खास्त गर्ने राष्ट्रपतिको अधिकारलाई कानूनद्वारा कटौती र सीमित गर्न सक्छ।<ref>See ''[[Humphrey's Executor v. United States]]'', {{ussc|295|602|1935}} and ''[[Morrison v. Olson]]'', {{ussc|487|654|1988}}, respectively.</ref> बढ्दो संघीय कर्मचारीतन्त्रलाई व्यवस्थापन गर्न, राष्ट्रपतिहरूलाई धेरै तहका कर्मचारीहरूले सहयोग गर्छन्, जसद्वारा अन्ततः संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपतिको कार्यकारी कार्यालयमा व्यवस्थित गरिएको छ। कार्यकारी कार्यालय भित्र, राष्ट्रपतिका सहयोगीहरूको सबैभन्दा भित्री तह, र उनीहरूका सहायकहरू, ह्वाइट हाउस कार्यालयमा अवस्थित छन्। === विदेशी मामिलाहरू === धारा २, खण्ड ३, दफा ४ ले राष्ट्रपतिलाई "राजदूतहरूलाई स्वागत" गर्न आवश्यक छ। विदेश मामिला सधैं राष्ट्रपतिको जिम्मेवारीको एक महत्वपूर्ण तत्व रहँदै आएको छ, संविधान लागू भएदेखि प्रविधिमा भएको प्रगतिले राष्ट्रपतिको शक्ति बढाएको छ। जहाँ पहिले राजदूतहरूलाई संयुक्त राज्य अमेरिकाको तर्फबाट स्वतन्त्र रूपमा वार्ता गर्न महत्त्वपूर्ण शक्ति प्रदान गरिएको थियो, राष्ट्रपतिहरूले अब नियमित रूपमा विदेशी देशका नेताहरूसँग प्रत्यक्ष भेट्छन्। === कमाण्डर-इन-चीफ === राष्ट्रपति संयुक्त राज्य [[अमेरिकी सशस्त्र बल|अमेरिकाको सशस्त्र बल]]को [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर इन चिफ]] हुन्, साथै राज्य मिलिशियाहरू परिचालन हुँदा तिनीहरूको पनि प्रमुख कमाण्डर हुन्। [[युद्धको घोषणा|युद्ध घोषणा]] गर्ने शक्ति संवैधानिक रूपमा कांग्रेसमा निहित छ, तर सेनाको निर्देशन र व्यवस्थापनको लागि राष्ट्रपतिको अन्तिम जिम्मेवारी हुन्छ। संविधानले राष्ट्रपतिलाई कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा कति अधिकार प्रदान गर्दछ भन्ने कुरा इतिहासभरि धेरै बहसको विषय बनेको छ, कांग्रेसले विभिन्न समयमा राष्ट्रपतिलाई व्यापक अधिकार दिएको छ र अरूले त्यो अधिकारलाई प्रतिबन्ध लगाउने प्रयास गरेका छन्।<ref>{{Cite web |last1=Ramsey |first1=Michael |last2=Vladeck |first2=Stephen |title=Common Interpretation: Commander in Chief Clause |url=https://constitutioncenter.org/interactive-constitution/articles/article-ii/commander-in-chief-clause-ramsey-and-vladeck/clause/25 |access-date=May 23, 2017 |website=National Constitution Center Educational Resources (some internal navigation required) |publisher=National Constitution Center}}</ref> === न्यायिक शक्ति र विशेषाधिकारहरू === राष्ट्रपतिसँग संयुक्त राज्य अमेरिकाको पुनरावेदन अदालत र संयुक्त राज्य अमेरिकाको सर्वोच्च अदालतका सदस्यहरू सहित संघीय न्यायाधीशहरूलाई मनोनित गर्ने अधिकार छ। यद्यपि, यी मनोनयनहरूलाई पदभार ग्रहण गर्नु अघि सिनेटको अनुमोदन आवश्यक पर्दछ। सिनेटको अनुमोदन सुरक्षित गर्नुले संघीय न्यायपालिकालाई विशेष वैचारिक अडानतर्फ उन्मुख गर्न चाहने राष्ट्रपतिहरूको लागि ठूलो बाधा प्रदान गर्न सक्छ। अमेरिकी जिल्ला अदालतहरूमा न्यायाधीशहरूलाई मनोनयन गर्दा, राष्ट्रपतिहरूले प्रायः सिनेटरीय शिष्टाचारको लामो समयदेखि चल्दै आएको परम्परालाई सम्मान गर्छन्। राष्ट्रपतिहरूले माफी र राहत पनि दिन सक्छन्। [[जेराल्ड फोर्ड]]ले पदभार ग्रहण गरेको एक महिना पछि [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]]लाई माफी दिए। राष्ट्रपतिहरूले प्रायः पद छोड्नुभन्दा केही समय अघि माफी दिन्छन्, जस्तै [[बिल क्लिन्टन]]ले आफ्नो पदको अन्तिम दिन प्याटी हर्स्टलाई माफी दिए; यो प्रायः विवादास्पद हुन्छ। <ref name="tws8nov12">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/1224.html|title=Bush Pardons Six in Iran Affair, Aborting a Weinberger Trial; Prosecutor Assails 'Cover-Up'|last=Johnston|first=David|date=December 24, 1992|work=The New York Times|access-date=November 8, 2009|quote=But not since President Gerald R. Ford granted clemency to former President Richard M. Nixon for possible crimes in Watergate has a Presidential pardon so pointedly raised the issue of whether the president was trying to shield officials for political purposes.}}</ref><ref name="tws8nov11">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/1224.html|title=Bush Pardons Six in Iran Affair, Aborting a Weinberger Trial; Prosecutor Assails 'Cover-Up'|last=Johnston|first=David|date=December 24, 1992|work=The New York Times|access-date=November 8, 2009|quote=The prosecutor charged that Mr. Weinberger's efforts to hide his notes may have 'forestalled impeachment proceedings against President Reagan' and formed part of a pattern of 'deception and obstruction'.{{nbsp}}... In light of President Bush's own misconduct, we are gravely concerned about his decision to pardon others who lied to Congress and obstructed official investigations.}}</ref><ref name="tws8nov10">{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/news/washington/2008-03-06-clinton-library-foia_N.htm|title=Clinton-papers release blocked|last=Eisler|first=Peter|date=March 7, 2008|work=USA Today|access-date=November 8, 2009|quote=Former president Clinton issued 140 pardons on his last day in office, including several to controversial figures, such as commodities trader Rich, then a fugitive on tax evasion charges. Rich's ex-wife, Denise, contributed $2,000 in 1999 to Hillary Clinton's Senate campaign; $5,000 to a related political action committee; and $450,000 to a fund set up to build the Clinton library.}}</ref> == नेतृत्व भूमिकाहरू == === राज्यको प्रमुख === {{listen|filename=Four ruffles and flourishes, hail to the chief (long version).ogg|title=Four ruffles and flourishes and 'Hail to the Chief' (long version)}} [[सरकार प्रमुख]]को रूपमा, राष्ट्रपतिले संयुक्त राज्य सरकारलाई आफ्नै जनतामाझ प्रतिनिधित्व गर्दछ, र बाँकी विश्वमा राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दछ। उदाहरण को लागी, कोही विदेशी राष्ट्र प्रमुखको राजकीय भ्रमण को समयमा, राष्ट्रपति सामान्यतया [[ह्वाइट हाउस]]को साउथ लनमा आयोजित एक राजकीय स्वागत समारोह को आयोजना गर्दछ, यो प्रथा [[जोन एफ. केनेडी|जोन एफ केनेडी]]द्वारा १९६१ मा सुरु भएको थियो। <ref>{{Cite book|last1=Abbott|first1=James A.|url=https://archive.org/details/designingcamelot0000abbo|title=Designing Camelot: The Kennedy White House Restoration|last2=Rice|first2=Elaine M.|publisher=Van Nostrand Reinhold|year=1998|isbn=978-0-442-02532-8|pages=[https://archive.org/details/designingcamelot0000abbo/page/9 9]–10|url-access=registration}}</ref> त्यसपछि साँझ [[ह्वाइट हाउस]]को State Dining Roomमा राष्ट्रपतिद्वारा राजकीय रात्रिभोज दिइन्छ ।<ref name="The White House State Dinner">{{Cite web|url=https://www.whitehousehistory.org/the-white-house-state-dinner|title=The White House State Dinner|website=The White House Historical Association|access-date=November 9, 2017}}</ref> [[चित्र:President Ronald Reagan Reviews Troops During An Arrival Ceremony at Great Hall of The People in Beijing Peoples Republic of China - DPLA - 6a25ef568b2569a4d243cdbf07940958.jpg|thumb|President [[Ronald Reagan]] reviews honor guards during a state visit to China, 1984.]] [[चित्र:Wilson_opening_day_1916.jpg|thumb|President [[Woodrow Wilson]] throws out the ceremonial first ball on [[Opening Day]], 1916.]]राष्ट्रपतिको परम्परामा सरकारको प्रमुखको रूपमा राष्ट्रपतिको भूमिका पनि समावेश पर्दछ। [[जेम्स बुकानान|जेम्स बुकानन]]देखि धेरै निवर्तमान राष्ट्रपतिरूले परम्परागत रूपमा राष्ट्रपतिको संक्रमणकालमा आफ्नो उत्तराधिकारीलाई सल्लाह दिन्छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|title=How Presidents Pass The Torch|last=Gibbs|first=Nancy|date=November 13, 2008|work=[[Time magazine|Time]]|access-date=May 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121194256/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|archive-date=November 21, 2008|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110206231048/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|date=February 6, 2011}}</ref> [[रोनाल्ड रेगन]] र उनका उत्तराधिकारीहरूले ओभल अफिसको डेस्कमा उद्घाटन दिवसमा आगामी राष्ट्रपतिको लागि एक निजी सन्देश पनि छोडेका छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?/base/news/1232616798110550.xml&coll=2|title=A note from Bush starts morning in the Oval Office|last=Dorning|first=Mike|date=January 22, 2009|work=[[Chicago Tribune]]|access-date=May 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111228085232/http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1232616798110550.xml&coll=2|archive-date=December 28, 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228085232/http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1232616798110550.xml&coll=2|date=December 28, 2011}}</ref> === पार्टीको प्रमुख === राष्ट्रपतिलाई सामान्यतया उनीहरूको राजनीतिक दलको प्रमुख मानिन्छ। सम्पूर्ण प्रतिनिधि सभा र कम्तिमा एक तिहाइ सिनेटमा राष्ट्रपतिसँगै निर्वाचित हुने भएकाले, राजनीतिक दलका उम्मेदवारहरूले अनिवार्य रूपमा आफ्नो चुनावी सफलता पार्टीको राष्ट्रपतिको उम्मेदवारको प्रदर्शनसँग जोडिएको हुन्छ। कोटटेल प्रभाव, वा यसको कमीले पनि प्रायः राज्य र स्थानीय तहको सरकारमा पार्टीका उम्मेदवारहरूलाई पनि असर गर्छ। यद्यपि, त्यहाँ प्रायः अध्यक्ष र पार्टीका अन्यहरू बीचको तनाव हुन्छ, जसमा कांग्रेसमा आफ्नो पार्टीको ककसबाट महत्त्वपूर्ण समर्थन गुमाउने अध्यक्षहरू सामान्यतया कमजोर र कम प्रभावकारी मानिन्छन्। === वैश्विक नेता === [[बीसौँ शताब्दी|२० औं शताब्दी]]मा एक [[महाशक्ति]]को रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको उदय संग, र संयुक्त राज्य अमेरिका को [[२१औँ शताब्दी|२१ औं शताब्दी]] मा संसार को सबै भन्दा ठूलो अर्थतन्त्र भएको, राष्ट्रपति को सामान्यतया एक वैश्विक नेता को रूप मा हेरिन्छ, र कहिले काहि दुनिया को सबै भन्दा शक्तिशाली राजनीतिक व्यक्तित्व। NATO को प्रमुख सदस्यको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थिति, र [[युरोपेली सङ्घ|युरोपेली संघ]] समावेश भएका अन्य धनी वा लोकतान्त्रिक राष्ट्रहरूसँग देशको बलियो सम्बन्धले राष्ट्रपतिलाई "स्वतन्त्र संसारको नेता" भन्ने उपन्यासको नेतृत्व गरेको छ। == छनौट प्रक्रिया == === योग्यता === संविधानको धारा २, खण्ड १, दफा ५ ले राष्ट्रपति पद धारण गर्न तीन योग्यताहरू तोकेको छ। राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गर्न, व्यक्तिले निम्न कुराहरू गर्नुपर्छ: * संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्राकृतिक रूपमा जन्मेको नागरिक हुनुपर्छ; * कम्तिमा ३५ वर्षको हुनुपर्छ; * कम्तिमा १४ वर्षदेखि संयुक्त राज्य अमेरिकामा बसोबास गरेको हुनुपर्छ।.<ref>{{Cite web |title=Article II. The Executive Branch, Annenberg Classroom |url=https://constitutioncenter.org/interactive-constitution/articles/article-ii/article-ii-annenberg/interp/19 |access-date=June 15, 2018 |website=The Interactive Constitution |publisher=The National Constitution Center |location=Philadelphia, Pennsylvania}}</ref> === चुनाव === == सुविधा == === पारिश्रमिक === === निवास === === यात्रा === [[एयर फोर्स वन]] संयुक्त राज्य वायु सेनाको आधिकारिक [[हवाई यातायात नियन्त्रण]] कल चिन्ह तथा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[राष्ट्रपति]]को आधिकारिक सवारी हो ।<ref name="foxtrot">[http://www.faa.gov/air_traffic/publications/atpubs/ATC/atc0204.html आदेश 7110.65R (वायु यातायात नियन्त्रण)] सङ्घीय विमान प्रशासन</ref> ==टिप्पणीहरू== {{notelist-ua}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} {{कमन्सश्रेणी|Presidents of the United States}} {{ढाँचा:संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रप्रमुख]] [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका|राष्ट्रपति ]] i6y690srfafrpq1zlh89m6686dxyqmn 1362587 1362582 2026-06-21T06:35:07Z ~2026-35849-34 79463 1362587 wikitext text/x-wiki {{For|अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची|अमेरिकाका राष्ट्रपतिह‍रूको सूची}} {{Infobox official post | post = राष्ट्रपति | body = संयुक्त राज्य अमेरिका | insignia = Seal Of The President Of The United States Of America.svg | insigniasize = 120 | insigniacaption = राष्ट्रपतीय प्रतीक | flag = Flag of the President of the United States of America.svg | flagsize = 130 | flagcaption = राष्ट्रपतीय झण्डा | flagborder = yes | image = <!-- Do not change until the day of the inauguration. Jan 20 2021. -->File:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg | incumbent = <!-- Do not change until the day of the inauguration. Jan 20 2021. -->[[डोनाल्ड ट्रम्प]] | incumbentsince = <!-- Do not change until the day of the inauguration. Once sworn in, change it to January 20, 2021. -->सन् २०१७ जनवरी २० | department = {{plainlist| *[[अमेरिकी सरकारको कार्यकारी शाखा]] *[[राष्ट्रपतिको कार्यकारी कार्यालय]]}} | style = {{plainlist| *[[राष्ट्रपति महोदय (शीर्षक)|राष्ट्रपति महोदय]]<ref>{{Cite news |url=https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9D06E3D9143AE533A25751C0A96E9C94609ED7CF |title=How To Address The President; He Is Not Your Excellency Or Your Honor, But Mr. President |date=August 2, 1891 |work=The New York Times}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |title=USGS Correspondence Handbook—Chapter 4 |date=July 18, 2007 |publisher=Usgs.gov |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120926000950/http://www.usgs.gov/usgs-manual/handbook/hb/431-2-h/chap4.html |archive-date=September 26, 2012 |access-date=November 15, 2012}}</ref><br>(अनौपचारिक) *[[सम्माननीय]]<ref>{{Cite web |url=http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |title=Models of Address and Salutation |publisher=Ita.doc.gov |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |archive-date=July 20, 2010 |access-date=September 4, 2010 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100720073107/http://www.ita.doc.gov/ita_sec/Address%20and%20Salutation.htm |date=July 20, 2010 }}</ref> <br>(औपचारिक) *[[महामहिम]]<ref>[https://web.archive.org/web/20120927014351/http://www.un.int/protocol/documents/Hspmfm.pdf Heads of State, Heads of Government, Ministers for Foreign Affairs], Protocol and Liaison Service, [[United Nations]]. Retrieved November 1, 2012.</ref><ref>{{Cite web |url=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2010/09/01/remarks-president-obama-president-mubarak-his-majesty-king-abdullah-prim |title=Remarks by President Obama, President Mubarak, His Majesty King Abdullah, Prime Minister Netanyahu and President Abbas Before Working Dinner |last=The White House Office of the Press Secretary |date=September 1, 2010 |publisher=obamawhitehouse.archives.gov |access-date=July 19, 2011}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |title=Exchanges of Letters |date=September 1978 |publisher=Jimmy Carter Library |access-date=November 9, 2017 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010025608/http://www.jimmycarterlibrary.org/documents/campdavid/letters/ |date=October 10, 2017 }}</ref><br>(कुटिनीतिक)}} | status = {{plainlist| *[[राष्ट्रप्रमुख]] *[[सरकार प्रमुख]]}} | abbreviation = पिओटियुएस | member_of = {{plainlist| *[[अमेरिकाको मन्त्रिमण्डल|मन्त्रिमण्डल]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय नीति परिषद|राष्ट्रिय नीति परिषद]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय आर्थिक परिषद|राष्ट्रिय आर्थिक परिषद]] *[[संयुक्त राज्य राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद|राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद]]}} | residence = [[ह्वाइट हाउस]] | seat = [[वासिङ्टन डिसी|वासिङ्टन, डी.सी.]] | nominator = [[अमेरिकाका राजनीतिक दलहरू|राजनीतिक दलहरू]] वा स्व-नामाङ्कन | appointer = [[संयुक्त राज्य निर्वाचक मण्डल|निर्वाचक मण्डल]] | termlength = चार वर्ष, एकपटक नवीकरण | constituting_instrument = [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|अमेरिकाको संविधान]] | formation = {{date and age|1788|6|21|p=1|br=1}}<ref>{{Cite book |last=Maier |first=Pauline |title=Ratification: The People Debate the Constitution, 1787–1788 |date=2010 |publisher=Simon & Schuster |isbn=978-0-684-86854-7 |location=New York, New York |page=433 |author-link=Pauline Maier}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics/ |title=March 4: A forgotten huge day in American history |date=March 4, 2013 |publisher=[[National Constitution Center]] |location=Philadelphia |access-date=July 29, 2018 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180224184927/https://constitutioncenter.org/blog/march-4-a-forgotten-huge-day-in-american-politics |date=February 24, 2018 }}</ref> | first = [[जर्ज वासिङ्टन]]<ref>{{Cite web |url=https://www.mountvernon.org/library/digitalhistory/digital-encyclopedia/article/presidential-election-of-1789/ |title=Presidential Election of 1789 |website=Digital Encyclopedia |publisher=Mount Vernon Ladies' Association, George Washington's Mount Vernon |location=Mount Vernon, Virginia |access-date=July 29, 2018}}</ref> | salary = $४,००,००० वार्षिक | website = {{url|www.whitehouse.gov}} }} '''अमेरिकाको राष्ट्रपति''', '''संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपति''' वा '''संयुक्त राज्यको राष्ट्रपति''' ('''पिओटियुएस'''){{efn-ua|सन् १८७९ मा वाल्टर फिलिप्स नामक व्यक्तिले टेलिग्राफमा छोटकरी रूप दिनको लागि यो पदावलीको प्रयोग गरेका थिए।<ref>{{Cite book |last=Safire |first=William |url=https://books.google.com/books?id=q6ARDAAAQBAJ&pg=PA564 |title=Safire's Political Dictionary |date=2008 |publisher=Oxford University Press |isbn=9780195340617 |page=564 |language=en}}</ref>}} [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[राष्ट्रप्रमुख]] र [[सरकार प्रमुख]] हुन्छन्। अमेरिकाको राष्ट्रपति [[संयुक्त राज्यको सङ्घीय सरकार|सङ्घीय सरकार]]को [[संयुक्त राज्यको सङ्घीय सरकार#कार्यकारी शाखा|कार्यकारी शाखा]] र [[अमेरिकी सशस्त्र बल|संयुक्त राज्य सैन्य बल]]को प्रमुख सैन्य अधिकारी हुन्छन्। [[राष्ट्रपति]] पदको निर्माण भएपछि समयानुसार यसको अधिकार बढाउँदै लगिएको छ र हाल आएर राष्ट्रपतिसँग सङ्घीय सरकारको पूर्ण अधिकार रहेको छ।<ref>{{Cite journal |last=Ford |first=Henry Jones |date=1908 |title=The Influence of State Politics in Expanding Federal Power |journal=Proceedings of the American Political Science Association |volume=5 |pages=53–63 |doi=10.2307/3038511 |jstor=3038511}}</ref> राष्ट्रपतिको शक्तिलाई समयानुसार बढाउने र घटाउने गरिएको भएतापनि [[फ्र्याङ्क्लिन डी. रुजबेल्ट|फ्र्याङ्कलिन डी. रूजबेल्ट]] राष्ट्रपति भएपछि उनले यस पदमा निहित अधिकारहरूलाई उल्लेखनीय विस्तार गरेपछि, [[बीसौँ शताब्दी|२०औँ शताब्दी]]को सुरुवातदेखि अमेरिकी राजनीतिक जीवनमा राष्ट्रपति पदले ठोस भूमिका निर्वाह गरेको छ। समकालीन समयमा, राष्ट्रपतिलाई एकमात्र विश्वव्यापी [[महाशक्ति]] नेताको रूपमा संसारको सबैभन्दा शक्तिशाली राजनीतिक हस्तिहरू मध्ये एकको रूपमा समेत हेर्ने गरिएको छ।<ref>{{Cite web |url=http://time.com/4657665/steve-bannon-donald-trump/ |title=Is Steve Bannon the Second Most Powerful Man in the World? |last=Von Drehle |first=David |date=February 2, 2017 |website=[[Time (magazine)|Time]]}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/commentisfree/2008/jan/03/uselections2008.world |title=Who should be the world's most powerful person? |date=January 3, 2008 |work=The Guardian |location=London}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newsweek.com/2008/12/19/the-story-of-power.html |title=Meacham: The History of Power |last=Meacham |first=Jon |date=December 20, 2008 |website=Newsweek |access-date=September 4, 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.newsweek.com/2008/12/19/1-barack-obama.html |title=The Newsweek 50: Barack Obama |last=Zakaria |first=Fareed |date=December 20, 2008 |website=Newsweek |access-date=September 4, 2010}}</ref> ==इतिहास र विकास== == विधायिका अधिकार == === विधेयकमा हस्ताक्षर र भिटो गर्ने === === एजेन्डा तय गर्ने === === नियमहरू जारी गर्ने === === कांग्रेसको बैठक आह्वान र स्थगित गर्ने === == कार्यकारी अधिकार == === प्रशासनिक अधिकार === राष्ट्रपतिले राजनीतिक नियुक्तिहरू गर्छन्। नयाँ राष्ट्रपतिले पदभार ग्रहण गरेपछि ४,००० सम्म नियुक्ति गर्न सक्छन्, जसमध्ये १,२०० [[अमेरिकी सिनेट]]ले पुष्टि गर्नुपर्छ। राजदूतहरू, मन्त्रिपरिषद्का सदस्यहरू र विभिन्न अधिकारीहरू, सिनेटको पुष्टिकरणसहित राष्ट्रपतिको नियुक्तिद्वारा परिपुर्ति गरिने पदहरू हुन्।<ref>{{cite web |date=April 14, 2021 |title=Presidentially Appointed Positions |url=https://presidentialtransition.org/wp-content/uploads/sites/6/2020/12/Presidentially-Appointed-Positions.pdf |access-date=March 7, 2023 |publisher=[[Partnership for Public Service]] |location=Washington, D.C.}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/politics/interactive/2020/biden-appointee-tracker/|title=Biden Political Appointee Tracker|newspaper=The Washington Post|access-date=March 7, 2023}}</ref> कार्यकारी अधिकारीहरूलाई बर्खास्त गर्ने राष्ट्रपतिको शक्ति लामो समयदेखि विवादास्पद राजनीतिक मुद्दा रहेको छ। सामान्यतया, राष्ट्रपतिले इच्छा अनुसार कार्यकारी अधिकारीहरूलाई हटाउन सक्छन्।<ref>See ''Shurtleff v. United States'', {{ussc|189|311|1903}}; ''[[Myers v. United States]]'', {{ussc|272|52|1926}}.</ref> यद्यपि, कांग्रेसले स्वतन्त्र नियामक एजेन्सीहरूका आयुक्तहरू र केही निम्न कार्यकारी अधिकारीहरूलाई बर्खास्त गर्ने राष्ट्रपतिको अधिकारलाई कानूनद्वारा कटौती र सीमित गर्न सक्छ।<ref>See ''[[Humphrey's Executor v. United States]]'', {{ussc|295|602|1935}} and ''[[Morrison v. Olson]]'', {{ussc|487|654|1988}}, respectively.</ref> बढ्दो संघीय कर्मचारीतन्त्रलाई व्यवस्थापन गर्न, राष्ट्रपतिहरूलाई धेरै तहका कर्मचारीहरूले सहयोग गर्छन्, जसद्वारा अन्ततः संयुक्त राज्य अमेरिकाको राष्ट्रपतिको कार्यकारी कार्यालयमा व्यवस्थित गरिएको छ। कार्यकारी कार्यालय भित्र, राष्ट्रपतिका सहयोगीहरूको सबैभन्दा भित्री तह, र उनीहरूका सहायकहरू, ह्वाइट हाउस कार्यालयमा अवस्थित छन्। === विदेशी मामिलाहरू === धारा २, खण्ड ३, दफा ४ ले राष्ट्रपतिलाई "राजदूतहरूलाई स्वागत" गर्न आवश्यक छ। विदेश मामिला सधैं राष्ट्रपतिको जिम्मेवारीको एक महत्वपूर्ण तत्व रहँदै आएको छ, संविधान लागू भएदेखि प्रविधिमा भएको प्रगतिले राष्ट्रपतिको शक्ति बढाएको छ। जहाँ पहिले राजदूतहरूलाई संयुक्त राज्य अमेरिकाको तर्फबाट स्वतन्त्र रूपमा वार्ता गर्न महत्त्वपूर्ण शक्ति प्रदान गरिएको थियो, राष्ट्रपतिहरूले अब नियमित रूपमा विदेशी देशका नेताहरूसँग प्रत्यक्ष भेट्छन्। === कमाण्डर-इन-चीफ === राष्ट्रपति संयुक्त राज्य [[अमेरिकी सशस्त्र बल|अमेरिकाको सशस्त्र बल]]को [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर इन चिफ]] हुन्, साथै राज्य मिलिशियाहरू परिचालन हुँदा तिनीहरूको पनि प्रमुख कमाण्डर हुन्। [[युद्धको घोषणा|युद्ध घोषणा]] गर्ने शक्ति संवैधानिक रूपमा कांग्रेसमा निहित छ, तर सेनाको निर्देशन र व्यवस्थापनको लागि राष्ट्रपतिको अन्तिम जिम्मेवारी हुन्छ। संविधानले राष्ट्रपतिलाई कमाण्डर-इन-चीफको रूपमा कति अधिकार प्रदान गर्दछ भन्ने कुरा इतिहासभरि धेरै बहसको विषय बनेको छ, कांग्रेसले विभिन्न समयमा राष्ट्रपतिलाई व्यापक अधिकार दिएको छ र अरूले त्यो अधिकारलाई प्रतिबन्ध लगाउने प्रयास गरेका छन्।<ref>{{Cite web |last1=Ramsey |first1=Michael |last2=Vladeck |first2=Stephen |title=Common Interpretation: Commander in Chief Clause |url=https://constitutioncenter.org/interactive-constitution/articles/article-ii/commander-in-chief-clause-ramsey-and-vladeck/clause/25 |access-date=May 23, 2017 |website=National Constitution Center Educational Resources (some internal navigation required) |publisher=National Constitution Center}}</ref> === न्यायिक शक्ति र विशेषाधिकारहरू === राष्ट्रपतिसँग संयुक्त राज्य अमेरिकाको पुनरावेदन अदालत र संयुक्त राज्य अमेरिकाको सर्वोच्च अदालतका सदस्यहरू सहित संघीय न्यायाधीशहरूलाई मनोनित गर्ने अधिकार छ। यद्यपि, यी मनोनयनहरूलाई पदभार ग्रहण गर्नु अघि सिनेटको अनुमोदन आवश्यक पर्दछ। सिनेटको अनुमोदन सुरक्षित गर्नुले संघीय न्यायपालिकालाई विशेष वैचारिक अडानतर्फ उन्मुख गर्न चाहने राष्ट्रपतिहरूको लागि ठूलो बाधा प्रदान गर्न सक्छ। अमेरिकी जिल्ला अदालतहरूमा न्यायाधीशहरूलाई मनोनयन गर्दा, राष्ट्रपतिहरूले प्रायः सिनेटरीय शिष्टाचारको लामो समयदेखि चल्दै आएको परम्परालाई सम्मान गर्छन्। राष्ट्रपतिहरूले माफी र राहत पनि दिन सक्छन्। [[जेराल्ड फोर्ड]]ले पदभार ग्रहण गरेको एक महिना पछि [[रिचार्ड निक्सन|रिचर्ड निक्सन]]लाई माफी दिए। राष्ट्रपतिहरूले प्रायः पद छोड्नुभन्दा केही समय अघि माफी दिन्छन्, जस्तै [[बिल क्लिन्टन]]ले आफ्नो पदको अन्तिम दिन प्याटी हर्स्टलाई माफी दिए; यो प्रायः विवादास्पद हुन्छ। <ref name="tws8nov12">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/1224.html|title=Bush Pardons Six in Iran Affair, Aborting a Weinberger Trial; Prosecutor Assails 'Cover-Up'|last=Johnston|first=David|date=December 24, 1992|work=The New York Times|access-date=November 8, 2009|quote=But not since President Gerald R. Ford granted clemency to former President Richard M. Nixon for possible crimes in Watergate has a Presidential pardon so pointedly raised the issue of whether the president was trying to shield officials for political purposes.}}</ref><ref name="tws8nov11">{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/learning/general/onthisday/big/1224.html|title=Bush Pardons Six in Iran Affair, Aborting a Weinberger Trial; Prosecutor Assails 'Cover-Up'|last=Johnston|first=David|date=December 24, 1992|work=The New York Times|access-date=November 8, 2009|quote=The prosecutor charged that Mr. Weinberger's efforts to hide his notes may have 'forestalled impeachment proceedings against President Reagan' and formed part of a pattern of 'deception and obstruction'.{{nbsp}}... In light of President Bush's own misconduct, we are gravely concerned about his decision to pardon others who lied to Congress and obstructed official investigations.}}</ref><ref name="tws8nov10">{{Cite news|url=https://www.usatoday.com/news/washington/2008-03-06-clinton-library-foia_N.htm|title=Clinton-papers release blocked|last=Eisler|first=Peter|date=March 7, 2008|work=USA Today|access-date=November 8, 2009|quote=Former president Clinton issued 140 pardons on his last day in office, including several to controversial figures, such as commodities trader Rich, then a fugitive on tax evasion charges. Rich's ex-wife, Denise, contributed $2,000 in 1999 to Hillary Clinton's Senate campaign; $5,000 to a related political action committee; and $450,000 to a fund set up to build the Clinton library.}}</ref> == नेतृत्व भूमिकाहरू == === राज्यको प्रमुख === {{listen|filename=Four ruffles and flourishes, hail to the chief (long version).ogg|title=Four ruffles and flourishes and 'Hail to the Chief' (long version)}} [[सरकार प्रमुख]]को रूपमा, राष्ट्रपतिले संयुक्त राज्य सरकारलाई आफ्नै जनतामाझ प्रतिनिधित्व गर्दछ, र बाँकी विश्वमा राष्ट्रको प्रतिनिधित्व गर्दछ। उदाहरण को लागी, कोही विदेशी राष्ट्र प्रमुखको राजकीय भ्रमण को समयमा, राष्ट्रपति सामान्यतया [[ह्वाइट हाउस]]को साउथ लनमा आयोजित एक राजकीय स्वागत समारोह को आयोजना गर्दछ, यो प्रथा [[जोन एफ. केनेडी|जोन एफ केनेडी]]द्वारा १९६१ मा सुरु भएको थियो। <ref>{{Cite book|last1=Abbott|first1=James A.|url=https://archive.org/details/designingcamelot0000abbo|title=Designing Camelot: The Kennedy White House Restoration|last2=Rice|first2=Elaine M.|publisher=Van Nostrand Reinhold|year=1998|isbn=978-0-442-02532-8|pages=[https://archive.org/details/designingcamelot0000abbo/page/9 9]–10|url-access=registration}}</ref> त्यसपछि साँझ [[ह्वाइट हाउस]]को State Dining Roomमा राष्ट्रपतिद्वारा राजकीय रात्रिभोज दिइन्छ ।<ref name="The White House State Dinner">{{Cite web|url=https://www.whitehousehistory.org/the-white-house-state-dinner|title=The White House State Dinner|website=The White House Historical Association|access-date=November 9, 2017}}</ref> [[चित्र:President Ronald Reagan Reviews Troops During An Arrival Ceremony at Great Hall of The People in Beijing Peoples Republic of China - DPLA - 6a25ef568b2569a4d243cdbf07940958.jpg|thumb|President [[Ronald Reagan]] reviews honor guards during a state visit to China, 1984.]] [[चित्र:Wilson_opening_day_1916.jpg|thumb|President [[Woodrow Wilson]] throws out the ceremonial first ball on [[Opening Day]], 1916.]]राष्ट्रपतिको परम्परामा सरकारको प्रमुखको रूपमा राष्ट्रपतिको भूमिका पनि समावेश पर्दछ। [[जेम्स बुकानान|जेम्स बुकानन]]देखि धेरै निवर्तमान राष्ट्रपतिरूले परम्परागत रूपमा राष्ट्रपतिको संक्रमणकालमा आफ्नो उत्तराधिकारीलाई सल्लाह दिन्छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|title=How Presidents Pass The Torch|last=Gibbs|first=Nancy|date=November 13, 2008|work=[[Time magazine|Time]]|access-date=May 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20081121194256/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|archive-date=November 21, 2008|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110206231048/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1858896,00.html|date=February 6, 2011}}</ref> [[रोनाल्ड रेगन]] र उनका उत्तराधिकारीहरूले ओभल अफिसको डेस्कमा उद्घाटन दिवसमा आगामी राष्ट्रपतिको लागि एक निजी सन्देश पनि छोडेका छन्।<ref>{{Cite news|url=http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?/base/news/1232616798110550.xml&coll=2|title=A note from Bush starts morning in the Oval Office|last=Dorning|first=Mike|date=January 22, 2009|work=[[Chicago Tribune]]|access-date=May 6, 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20111228085232/http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1232616798110550.xml&coll=2|archive-date=December 28, 2011|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111228085232/http://www.cleveland.com/news/plaindealer/index.ssf?%2Fbase%2Fnews%2F1232616798110550.xml&coll=2|date=December 28, 2011}}</ref> === पार्टीको प्रमुख === राष्ट्रपतिलाई सामान्यतया उनीहरूको राजनीतिक दलको प्रमुख मानिन्छ। सम्पूर्ण प्रतिनिधि सभा र कम्तिमा एक तिहाइ सिनेटमा राष्ट्रपतिसँगै निर्वाचित हुने भएकाले, राजनीतिक दलका उम्मेदवारहरूले अनिवार्य रूपमा आफ्नो चुनावी सफलता पार्टीको राष्ट्रपतिको उम्मेदवारको प्रदर्शनसँग जोडिएको हुन्छ। कोटटेल प्रभाव, वा यसको कमीले पनि प्रायः राज्य र स्थानीय तहको सरकारमा पार्टीका उम्मेदवारहरूलाई पनि असर गर्छ। यद्यपि, त्यहाँ प्रायः अध्यक्ष र पार्टीका अन्यहरू बीचको तनाव हुन्छ, जसमा कांग्रेसमा आफ्नो पार्टीको ककसबाट महत्त्वपूर्ण समर्थन गुमाउने अध्यक्षहरू सामान्यतया कमजोर र कम प्रभावकारी मानिन्छन्। === वैश्विक नेता === [[बीसौँ शताब्दी|२० औं शताब्दी]]मा एक [[महाशक्ति]]को रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको उदय संग, र संयुक्त राज्य अमेरिका को [[२१औँ शताब्दी|२१ औं शताब्दी]] मा संसार को सबै भन्दा ठूलो अर्थतन्त्र भएको, राष्ट्रपति को सामान्यतया एक वैश्विक नेता को रूप मा हेरिन्छ, र कहिले काहि दुनिया को सबै भन्दा शक्तिशाली राजनीतिक व्यक्तित्व। NATO को प्रमुख सदस्यको रूपमा संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थिति, र [[युरोपेली सङ्घ|युरोपेली संघ]] समावेश भएका अन्य धनी वा लोकतान्त्रिक राष्ट्रहरूसँग देशको बलियो सम्बन्धले राष्ट्रपतिलाई "स्वतन्त्र संसारको नेता" भन्ने उपन्यासको नेतृत्व गरेको छ। == छनौट प्रक्रिया == === योग्यता === संविधानको धारा २, खण्ड १, दफा ५ ले राष्ट्रपति पद धारण गर्न तीन योग्यताहरू तोकेको छ। राष्ट्रपतिको रूपमा सेवा गर्न, व्यक्तिले निम्न कुराहरू गर्नुपर्छ: * संयुक्त राज्य अमेरिकाको प्राकृतिक रूपमा जन्मेको नागरिक हुनुपर्छ; * कम्तिमा ३५ वर्षको हुनुपर्छ; * कम्तिमा १४ वर्षदेखि संयुक्त राज्य अमेरिकामा बसोबास गरेको हुनुपर्छ।.<ref>{{Cite web |title=Article II. The Executive Branch, Annenberg Classroom |url=https://constitutioncenter.org/interactive-constitution/articles/article-ii/article-ii-annenberg/interp/19 |access-date=June 15, 2018 |website=The Interactive Constitution |publisher=The National Constitution Center |location=Philadelphia, Pennsylvania}}</ref> === चुनाव === == सुविधा == === पारिश्रमिक === === निवास === === यात्रा === [[एयर फोर्स वन]] संयुक्त राज्य वायु सेनाको आधिकारिक [[हवाई यातायात नियन्त्रण]] कल चिन्ह तथा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[राष्ट्रपति]]को आधिकारिक सवारी हो ।<ref name="foxtrot">[http://www.faa.gov/air_traffic/publications/atpubs/ATC/atc0204.html आदेश 7110.65R (वायु यातायात नियन्त्रण)] सङ्घीय विमान प्रशासन</ref> ==टिप्पणीहरू== {{notelist-ua}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} {{कमन्सश्रेणी|Presidents of the United States}} {{ढाँचा:संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:अमेरिकाका राष्ट्रपतिहरू]] [[श्रेणी:राष्ट्रप्रमुख]] [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका|राष्ट्रपति ]] p5lfo9jczgrhkwacsjo5loje6sfpled 0 119319 1362576 1098450 2026-06-21T03:06:04Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1362576 wikitext text/x-wiki {{Infobox geopolitical organization |conventional_long_name = राष्ट्र सङ्घ |native_name = {{lang|fr|Société des Nations}} |image_flag = Flag of the League of Nations (1939).svg |flag_type = अर्ध-आधिकारिक झण्डा (सन् १९३८) |image_map = League of Nations Anachronous Map.PNG |image_map_caption = विश्व नक्साले २६ वर्षको इतिहासमा राष्ट्र सङ्घमा आवद्ध देशहरू देखाउँदै। |map_width = 250px |status = [[अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन]] |era = प्रथम र दोस्रो विश्वयुद्धको बीचको अवधिमा |event_start = [[भर्सायको सन्धि]] |date_start = १० जनवरी |year_start = १९२० |event_end = विघटन |date_end = २० अप्रिल |year_end = १९४६ |admin_center_type = प्रधान कार्यालय |admin_center = [[:es:Ginebra|जेनेभा]]{{ref label|a|a}} |common_languages = [[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]] र [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] |title_leader = महासचिव |leader1 = एरिक ड्रुमोन्ड |year_leader1 = सन् १९२०–१९३३ |leader2 = [[जोसेफ आभ्नोल]] |year_leader2 = सन् १९३३–१९४० |leader3 = [[सेआन लेस्टर]] |year_leader3 = सन् १९४०–१९३६ |title_deputy = उपमहासचिव |deputy1= [[जँ मोने]] |year_deputy1 = सन् १९१९–१९२३ |deputy2 = [[जोसेफ आभ्नोल]] |year_deputy2 = सन् १९२३–१९३३ |deputy3 = [[सेआन लेस्टर]] |year_deputy3 = सन् १९३७–१९४० |event1 = प्रथम वैठक |date_event1 = १६ जनवरी १९२० |s1 = संयुक्त राष्ट्र सङ्घ |flag_s1 = Flag of the United Nations.svg |footnote_a = {{note|a}} यसको प्रधान कार्यालय १ नोभेम्बर १९२० देखि पाले विल्सन, जेनेभामा अवस्थित थियो र १७ फेब्रुअरी १९३६ देखि यसको प्रधान कार्यालय पाले दे नास्योँमा निर्माण हुने भनिएको थियो जुन जेनेभामै अवस्थिति छ। }} '''राष्ट्र सङ्घ''', ({{भाषा-फ्रान्सेली|Société des Nations}}), (उच्चारण:सोसियेते द नास्योँ), ({{भाषा-अङ्ग्रेजी|League of Nations)}} (उच्चारण:लिग अफ नेसन्स), विश्वव्यापी पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन थियो जसको मुख्य उद्देश्य भनेको विश्व शान्ति कायम गर्नु थियो। यसको स्थापना १० जनवरी १९२० मा, पहिलो विश्व युद्धको समाप्ति र पेरिस शान्ति सम्मेलन पश्चात् भएको थियो<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=लोकसेवा प्रश्नोत्तर|युआरएल=https://www.ratopati.com/story/71573|कार्य=|प्रकाशक=रातोपाटी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> भने विघटन २० अप्रिल १९४६ मा, भएको थियो।<ref>{{Cite web |url= http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,306975,00.html |title= 1946: O fim da Liga das Nações |year= 2007 |work= Deutsche Welle |accessdate=11 de marzo de 2008 |lang=portugués}}</ref> सङ्गठनको सम्झौतामा गरिएको उल्लेख अनुसार यस संस्थाको प्राथमिक लक्ष्य भनेको सामूहिक सुरक्षा र निशस्त्रीकरण मार्फत युद्ध रोक्नु र वार्ता र मध्यस्थता मार्फत अन्तर्राष्ट्रिय विवाद समाधान गर्नु थियो। यस सम्बन्धित सन्धिहरूका अन्य सम्झौतामा श्रम अवस्था, जन्मजात बासिन्दाहरूको उपचार, मानव र लागूऔषधको तस्करी, हतियारको व्यापार, विश्वव्यापी स्वास्थ्य, युद्धबन्दी र युरोपमा अल्पसङ्ख्यकहरूको संरक्षण लगायतका बुँदाहरू पनि रहेका थिए। राष्ट्र सङ्घलाई २८ जुन १९१९ मा भर्सायको सन्धिको भाग १ को रूपमा हस्ताक्षर गरिएको थियो र यो १० जनवरी १९२० को बाँकी सन्धिसँगै प्रभावकारी भएको थियो। राष्ट्र सङ्घको परिषद्को पहिलो बैठक १६ जनवरी १९२० मा भएको थियो र सङ्घीय सभाको पहिलो बैठक १५ नोभेम्बर १९२० मा भएको थियो।<ref>{{Cite web |url= http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,326171,00.html |title= 1920: Primeira assembléia da Liga das Nações |year= 2007 |publisher= Deutsche Welle |accessdate=11 de marzo de 2008 |lang=पुर्तुगाली}}</ref> सन् १९१९ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन]]ले राष्ट्र सङ्घको प्रमुख वास्तुकारको भूमिकाका लागि [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=अमेरिकाका यी चार राष्ट्रपति र एक उप राष्ट्रपतिले प्राप्त गरेका थिए नोबेल शान्ति पुरस्कार|युआरएल=https://www.ujyaalonetwork.com/archives/66974|कार्य=|प्रकाशक=उज्यालो नेटवर्क|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> सङ्घको कूटनीतिक दर्शनले अघिल्ला सयौँ वर्षबाट मौलिक परिवर्तनलाई प्रतिनिधित्व गरेको थियो। राष्ट्र सङ्घमा आफ्नै सशस्त्र बलको अभाव रहेको थियो र प्रथम विश्व युद्धका विजयी राष्ट्र फ्रान्स, बेलायत, इटाली र जापान कार्यकारी परिषद्का स्थायी सदस्यहरू थिए भने यसको प्रस्ताव लागू गर्न, आर्थिक प्रतिबन्धहरूलाई कायम राख्न, वा आवश्यक अवस्थामा सेना उपलब्ध गराउन राष्ट्र सङ्घ ती राष्ट्रहरूमा निर्भर थियो भने महान् शक्तिहरू प्राय: त्यसो गर्न अनिच्छुक थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|युआरएल=https://aadhikholakhabar.com/2019/12/artical-bhandari/|शीर्षक=द्वन्द्व र शान्ति अध्ययन : नेपालमा यसको आवश्यकता र औचित्यता|कार्य=|प्रकाशक=आँधीखोला अनलाइन|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> स्वीकृतिले सङ्घीय सदस्यहरूलाई चोट पुर्‍याउन सक्ने अनुमान गर्दै राष्ट्रहरू त्यसलाई पालना गर्न हिचकिचाइरहेका थिए। दोस्रो इटाली-इथियोपिया युद्धको बेलामा, राष्ट्र सङ्घले इटालेली सैनिकहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस र रेड क्रिसेन्ट आन्दोलनको चिकित्सकीय शिविरलाई निशाना बनाएको आरोप लगाएको थियो। २८ सेप्टेम्बर १९३४ देखि २३ फेब्रुअरी १९३५ सम्म यसमा ५८ राष्ट्र आवद्ध भएका थिए। १९२० को दशकमा केही उल्लेखनीय सफलता र केही प्रारम्भिक असफलताहरू पश्चात्, राष्ट्र सङ्घ अन्ततः १९३० को दशकमा अक्ष शक्तिहरूको आक्रमणलाई रोक्न असमर्थ साबित भएको थियो। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] यसमा सामेल नहुनु, [[सोभियत सङ्घ]] यसमा ढिलो सामेल हुनु र फिनल्यान्डलाई आक्रमण गरे पश्चात् यसबाट सोभियत सङ्घको निष्कासन हुनुले यसको विश्वसनीयता माथि धक्का लागेको थियो।<ref>{{cite book | title=The participation of the Soviet Union in universal international organizations.: A political and legal analysis of Soviet strategies and aspirations inside ILO, UNESCO and WHO | author=Osakwe, C O | year=1972 | publisher=Springer | url=https://books.google.com/books?id=e2OmtJvNjHoC | page=5| isbn=978-9028600027 }}</ref><ref>{{cite book | author=Pericles, Lewis | year=2000 | publisher=Cambridge University Press | title=Modernism, Nationalism, and the Novel | url=https://books.google.com/books?id=F-ImKOwYvsoC | page=52| isbn=9781139426589 }}</ref><ref>{{cite book | title=Historical Dictionary of the League of Nations | author=Ginneken, Anique H. M. van | year=2006 | publisher=Scarecrow Press | url=https://books.google.com/books?id=-mjkuGZLhBIC | page=174| isbn=9780810865136 }}</ref><ref>{{cite book | title=The Origin, Structure & Working of the League of Nations | author=Ellis, Charles Howard | year=2003 | publisher=Lawbook Exchange Ltd | url=https://books.google.com/books?id=xmIsAveUZRgC | page=169| isbn=9781584773207 }}</ref> जर्मनी जस्तै जापान, इटाली, स्पेन राष्ट्र सङ्घबाट पछि हटेका थिए। सङ्घले यसको प्राथमिक उद्देश्य प्राप्तिमा असफलता प्राप्त गरेको थियो जुन भविष्यको कुनै पनि विश्व युद्ध रोक्नको लागि महत्त्वपूर्ण कदम हुन सक्दथ्यो। [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]मा निम्त्याउनुमा राष्ट्र सङ्घको विफलता प्रमुख कारण थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=के फेरि अर्को विश्वयुद्ध होला ?|युआरएल=https://eratokhabar.com/archives/14601|कार्य=|प्रकाशक=इ रातो खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> राष्ट्र सङ्घ २६ वर्षसम्म चलेको थियो र [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को अन्त्य पश्चात् [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]ले यसलाई प्रतिस्थापित गरेको थियोे र सङ्घले स्थापना गरेका धेरै संस्था र संगठनहरूलाई अधिकारमा ल्याएको थियो।<ref>[http://www.bbc.co.uk/hindi/specials/1449_un_profile/page10.shtml संयुक्त राष्ट्रसङ्घ - एक परिचय]।बीबीसी</ref> == संगठन == राष्ट्र संघका मुख्य अंगहरू [[महासभा]], परिषद् र स्थायी सचिवालय थिए। यसको अतिरिक्त, धेरै सहायक एजेन्सीहरू र निकायहरू थिए। प्रत्येक अंगको बजेट सभाद्वारा विनियोजन गरिएको थियो (लिगलाई यसका सदस्य राष्ट्रहरूले आर्थिक रूपमा समर्थन गरेका थिए)। === स्थायी सचिवालय === जेनेभामा रहेको लिगको मुख्यालयमा स्थापित स्थायी सचिवालयमा महासचिवको निर्देशनमा विभिन्न क्षेत्रका विज्ञहरूको समूह रहेको थियो।.{{sfn|Northedge|1986|p=50}} यसका प्रमुख खण्डहरू राजनीतिक, वित्तीय र अर्थशास्त्र, पारवहन, अल्पसंख्यक र प्रशासन (सार र ड्यान्जिगको प्रशासन), जनादेश, निशस्त्रीकरण, स्वास्थ्य, सामाजिक (महिला र बालबालिकामा अफिम र यातायात), बौद्धिक सहयोग र अन्तर्राष्ट्रिय ब्यूरो, कानुनी र सूचना थिए। सचिवालयका कर्मचारीहरू परिषद् र सभाको लागि एजेन्डा तयार गर्ने र बैठकहरू र अन्य नियमित मामिलाहरूको रिपोर्ट प्रकाशित गर्ने जिम्मेवारी थिए, जसले प्रभावकारी रूपमा लिगको निजामती सेवाको रूपमा काम गर्थ्यो। १९३१ मा कर्मचारीहरूको संख्या ७०७ थियो।<ref>{{cite web |title=League of Nations Secretariat, 1919–1946 |url=http://biblio-archive.unog.ch/detail.aspx?ID=245 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111212075827/http://biblio-archive.unog.ch/detail.aspx?ID=245 |archive-date=12 December 2011 |access-date=15 September 2011 |publisher=United Nations Office at Geneva}}</ref> === सभा === सभामा लिगका सबै सदस्यहरूका प्रतिनिधिहरू थिए, प्रत्येक राज्यलाई तीन जना सम्म प्रतिनिधि र एक मतको अनुमति थियो। <ref name="UNOG">{{cite web |title=Organization and establishment:The main bodies of the League of Nations |url=http://www.unog.ch/80256EE60057D930/(httpPages)/84C4520213F947DDC1256F32002E23DB?OpenDocument |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081209115248/http://www.unog.ch/80256EE60057D930/(httpPages)/84C4520213F947DDC1256F32002E23DB?OpenDocument |archive-date=9 December 2008 |access-date=18 May 2008 |publisher=The United Nations Office at Geneva |df=dmy-all}}</ref> यसको बैठक जेनेभामा हुने गर्थ्यो र १९२० मा यसको प्रारम्भिक सत्र पछि, {{sfn|Northedge|1986|p=72}} यो वर्षमा एक पटक सेप्टेम्बरमा बस्थ्यो।<ref name="UNOG" /> सभाको विशेष कार्यहरूमा नयाँ सदस्यहरूको प्रवेश, परिषद्मा अस्थायी सदस्यहरूको आवधिक चुनाव, स्थायी अदालतका न्यायाधीशहरूको चुनाव, र बजेट नियन्त्रण समावेश थियो। व्यवहारमा, सभा राष्ट्रसंघको गतिविधिहरूको सामान्य निर्देशक शक्ति थियो।{{sfn|Northedge|1986|pp=48–50}} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == nzhpb0alpbiaepq8sv7lqsmeihs6e3m 1362577 1362576 2026-06-21T03:13:33Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1362577 wikitext text/x-wiki {{Infobox geopolitical organization |conventional_long_name = राष्ट्र सङ्घ |native_name = {{lang|fr|Société des Nations}} |image_flag = Flag of the League of Nations (1939).svg |flag_type = अर्ध-आधिकारिक झण्डा (सन् १९३८) |image_map = League of Nations Anachronous Map.PNG |image_map_caption = विश्व नक्साले २६ वर्षको इतिहासमा राष्ट्र सङ्घमा आवद्ध देशहरू देखाउँदै। |map_width = 250px |status = [[अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन]] |era = प्रथम र दोस्रो विश्वयुद्धको बीचको अवधिमा |event_start = [[भर्सायको सन्धि]] |date_start = १० जनवरी |year_start = १९२० |event_end = विघटन |date_end = २० अप्रिल |year_end = १९४६ |admin_center_type = प्रधान कार्यालय |admin_center = [[:es:Ginebra|जेनेभा]]{{ref label|a|a}} |common_languages = [[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]] र [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] |title_leader = महासचिव |leader1 = एरिक ड्रुमोन्ड |year_leader1 = सन् १९२०–१९३३ |leader2 = [[जोसेफ आभ्नोल]] |year_leader2 = सन् १९३३–१९४० |leader3 = [[सेआन लेस्टर]] |year_leader3 = सन् १९४०–१९३६ |title_deputy = उपमहासचिव |deputy1= [[जँ मोने]] |year_deputy1 = सन् १९१९–१९२३ |deputy2 = [[जोसेफ आभ्नोल]] |year_deputy2 = सन् १९२३–१९३३ |deputy3 = [[सेआन लेस्टर]] |year_deputy3 = सन् १९३७–१९४० |event1 = प्रथम वैठक |date_event1 = १६ जनवरी १९२० |s1 = संयुक्त राष्ट्र सङ्घ |flag_s1 = Flag of the United Nations.svg |footnote_a = {{note|a}} यसको प्रधान कार्यालय १ नोभेम्बर १९२० देखि पाले विल्सन, जेनेभामा अवस्थित थियो र १७ फेब्रुअरी १९३६ देखि यसको प्रधान कार्यालय पाले दे नास्योँमा निर्माण हुने भनिएको थियो जुन जेनेभामै अवस्थिति छ। }} '''राष्ट्र सङ्घ''', ({{भाषा-फ्रान्सेली|Société des Nations}}), (उच्चारण:सोसियेते द नास्योँ), ({{भाषा-अङ्ग्रेजी|League of Nations)}} (उच्चारण:लिग अफ नेसन्स), विश्वव्यापी पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन थियो जसको मुख्य उद्देश्य भनेको विश्व शान्ति कायम गर्नु थियो। यसको स्थापना १० जनवरी १९२० मा, पहिलो विश्व युद्धको समाप्ति र पेरिस शान्ति सम्मेलन पश्चात् भएको थियो<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=लोकसेवा प्रश्नोत्तर|युआरएल=https://www.ratopati.com/story/71573|कार्य=|प्रकाशक=रातोपाटी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> भने विघटन २० अप्रिल १९४६ मा, भएको थियो।<ref>{{Cite web |url= http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,306975,00.html |title= 1946: O fim da Liga das Nações |year= 2007 |work= Deutsche Welle |accessdate=11 de marzo de 2008 |lang=portugués}}</ref> सङ्गठनको सम्झौतामा गरिएको उल्लेख अनुसार यस संस्थाको प्राथमिक लक्ष्य भनेको सामूहिक सुरक्षा र निशस्त्रीकरण मार्फत युद्ध रोक्नु र वार्ता र मध्यस्थता मार्फत अन्तर्राष्ट्रिय विवाद समाधान गर्नु थियो। यस सम्बन्धित सन्धिहरूका अन्य सम्झौतामा श्रम अवस्था, जन्मजात बासिन्दाहरूको उपचार, मानव र लागूऔषधको तस्करी, हतियारको व्यापार, विश्वव्यापी स्वास्थ्य, युद्धबन्दी र युरोपमा अल्पसङ्ख्यकहरूको संरक्षण लगायतका बुँदाहरू पनि रहेका थिए। राष्ट्र सङ्घलाई २८ जुन १९१९ मा भर्सायको सन्धिको भाग १ को रूपमा हस्ताक्षर गरिएको थियो र यो १० जनवरी १९२० को बाँकी सन्धिसँगै प्रभावकारी भएको थियो। राष्ट्र सङ्घको परिषद्को पहिलो बैठक १६ जनवरी १९२० मा भएको थियो र सङ्घीय सभाको पहिलो बैठक १५ नोभेम्बर १९२० मा भएको थियो।<ref>{{Cite web |url= http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,326171,00.html |title= 1920: Primeira assembléia da Liga das Nações |year= 2007 |publisher= Deutsche Welle |accessdate=11 de marzo de 2008 |lang=पुर्तुगाली}}</ref> सन् १९१९ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन]]ले राष्ट्र सङ्घको प्रमुख वास्तुकारको भूमिकाका लागि [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=अमेरिकाका यी चार राष्ट्रपति र एक उप राष्ट्रपतिले प्राप्त गरेका थिए नोबेल शान्ति पुरस्कार|युआरएल=https://www.ujyaalonetwork.com/archives/66974|कार्य=|प्रकाशक=उज्यालो नेटवर्क|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> सङ्घको कूटनीतिक दर्शनले अघिल्ला सयौँ वर्षबाट मौलिक परिवर्तनलाई प्रतिनिधित्व गरेको थियो। राष्ट्र सङ्घमा आफ्नै सशस्त्र बलको अभाव रहेको थियो र प्रथम विश्व युद्धका विजयी राष्ट्र फ्रान्स, बेलायत, इटाली र जापान कार्यकारी परिषद्का स्थायी सदस्यहरू थिए भने यसको प्रस्ताव लागू गर्न, आर्थिक प्रतिबन्धहरूलाई कायम राख्न, वा आवश्यक अवस्थामा सेना उपलब्ध गराउन राष्ट्र सङ्घ ती राष्ट्रहरूमा निर्भर थियो भने महान् शक्तिहरू प्राय: त्यसो गर्न अनिच्छुक थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|युआरएल=https://aadhikholakhabar.com/2019/12/artical-bhandari/|शीर्षक=द्वन्द्व र शान्ति अध्ययन : नेपालमा यसको आवश्यकता र औचित्यता|कार्य=|प्रकाशक=आँधीखोला अनलाइन|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> स्वीकृतिले सङ्घीय सदस्यहरूलाई चोट पुर्‍याउन सक्ने अनुमान गर्दै राष्ट्रहरू त्यसलाई पालना गर्न हिचकिचाइरहेका थिए। दोस्रो इटाली-इथियोपिया युद्धको बेलामा, राष्ट्र सङ्घले इटालेली सैनिकहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस र रेड क्रिसेन्ट आन्दोलनको चिकित्सकीय शिविरलाई निशाना बनाएको आरोप लगाएको थियो। २८ सेप्टेम्बर १९३४ देखि २३ फेब्रुअरी १९३५ सम्म यसमा ५८ राष्ट्र आवद्ध भएका थिए। १९२० को दशकमा केही उल्लेखनीय सफलता र केही प्रारम्भिक असफलताहरू पश्चात्, राष्ट्र सङ्घ अन्ततः १९३० को दशकमा अक्ष शक्तिहरूको आक्रमणलाई रोक्न असमर्थ साबित भएको थियो। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] यसमा सामेल नहुनु, [[सोभियत सङ्घ]] यसमा ढिलो सामेल हुनु र फिनल्यान्डलाई आक्रमण गरे पश्चात् यसबाट सोभियत सङ्घको निष्कासन हुनुले यसको विश्वसनीयता माथि धक्का लागेको थियो।<ref>{{cite book | title=The participation of the Soviet Union in universal international organizations.: A political and legal analysis of Soviet strategies and aspirations inside ILO, UNESCO and WHO | author=Osakwe, C O | year=1972 | publisher=Springer | url=https://books.google.com/books?id=e2OmtJvNjHoC | page=5| isbn=978-9028600027 }}</ref><ref>{{cite book | author=Pericles, Lewis | year=2000 | publisher=Cambridge University Press | title=Modernism, Nationalism, and the Novel | url=https://books.google.com/books?id=F-ImKOwYvsoC | page=52| isbn=9781139426589 }}</ref><ref>{{cite book | title=Historical Dictionary of the League of Nations | author=Ginneken, Anique H. M. van | year=2006 | publisher=Scarecrow Press | url=https://books.google.com/books?id=-mjkuGZLhBIC | page=174| isbn=9780810865136 }}</ref><ref>{{cite book | title=The Origin, Structure & Working of the League of Nations | author=Ellis, Charles Howard | year=2003 | publisher=Lawbook Exchange Ltd | url=https://books.google.com/books?id=xmIsAveUZRgC | page=169| isbn=9781584773207 }}</ref> जर्मनी जस्तै जापान, इटाली, स्पेन राष्ट्र सङ्घबाट पछि हटेका थिए। सङ्घले यसको प्राथमिक उद्देश्य प्राप्तिमा असफलता प्राप्त गरेको थियो जुन भविष्यको कुनै पनि विश्व युद्ध रोक्नको लागि महत्त्वपूर्ण कदम हुन सक्दथ्यो। [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]मा निम्त्याउनुमा राष्ट्र सङ्घको विफलता प्रमुख कारण थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=के फेरि अर्को विश्वयुद्ध होला ?|युआरएल=https://eratokhabar.com/archives/14601|कार्य=|प्रकाशक=इ रातो खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> राष्ट्र सङ्घ २६ वर्षसम्म चलेको थियो र [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को अन्त्य पश्चात् [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]ले यसलाई प्रतिस्थापित गरेको थियोे र सङ्घले स्थापना गरेका धेरै संस्था र संगठनहरूलाई अधिकारमा ल्याएको थियो।<ref>[http://www.bbc.co.uk/hindi/specials/1449_un_profile/page10.shtml संयुक्त राष्ट्रसङ्घ - एक परिचय]।बीबीसी</ref> == संगठन == राष्ट्र संघका मुख्य अंगहरू [[महासभा]], परिषद् र स्थायी सचिवालय थिए। यसको अतिरिक्त, धेरै सहायक एजेन्सीहरू र निकायहरू थिए। प्रत्येक अंगको बजेट सभाद्वारा विनियोजन गरिएको थियो (लिगलाई यसका सदस्य राष्ट्रहरूले आर्थिक रूपमा समर्थन गरेका थिए)। === स्थायी सचिवालय === जेनेभामा रहेको लिगको मुख्यालयमा स्थापित स्थायी सचिवालयमा महासचिवको निर्देशनमा विभिन्न क्षेत्रका विज्ञहरूको समूह रहेको थियो।.{{sfn|Northedge|1986|p=50}} यसका प्रमुख खण्डहरू राजनीतिक, वित्तीय र अर्थशास्त्र, पारवहन, अल्पसंख्यक र प्रशासन (सार र ड्यान्जिगको प्रशासन), जनादेश, निशस्त्रीकरण, स्वास्थ्य, सामाजिक (महिला र बालबालिकामा अफिम र यातायात), बौद्धिक सहयोग र अन्तर्राष्ट्रिय ब्यूरो, कानुनी र सूचना थिए। सचिवालयका कर्मचारीहरू परिषद् र सभाको लागि एजेन्डा तयार गर्ने र बैठकहरू र अन्य नियमित मामिलाहरूको रिपोर्ट प्रकाशित गर्ने जिम्मेवारी थिए, जसले प्रभावकारी रूपमा लिगको निजामती सेवाको रूपमा काम गर्थ्यो। १९३१ मा कर्मचारीहरूको संख्या ७०७ थियो।<ref>{{cite web |title=League of Nations Secretariat, 1919–1946 |url=http://biblio-archive.unog.ch/detail.aspx?ID=245 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111212075827/http://biblio-archive.unog.ch/detail.aspx?ID=245 |archive-date=12 December 2011 |access-date=15 September 2011 |publisher=United Nations Office at Geneva}}</ref> === सभा === सभामा लिगका सबै सदस्यहरूका प्रतिनिधिहरू थिए, प्रत्येक राज्यलाई तीन जना सम्म प्रतिनिधि र एक मतको अनुमति थियो। <ref name="UNOG">{{cite web |title=Organization and establishment:The main bodies of the League of Nations |url=http://www.unog.ch/80256EE60057D930/(httpPages)/84C4520213F947DDC1256F32002E23DB?OpenDocument |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081209115248/http://www.unog.ch/80256EE60057D930/(httpPages)/84C4520213F947DDC1256F32002E23DB?OpenDocument |archive-date=9 December 2008 |access-date=18 May 2008 |publisher=The United Nations Office at Geneva |df=dmy-all}}</ref> यसको बैठक जेनेभामा हुने गर्थ्यो र १९२० मा यसको प्रारम्भिक सत्र पछि, {{sfn|Northedge|1986|p=72}} यो वर्षमा एक पटक सेप्टेम्बरमा बस्थ्यो।<ref name="UNOG" /> सभाको विशेष कार्यहरूमा नयाँ सदस्यहरूको प्रवेश, परिषद्मा अस्थायी सदस्यहरूको आवधिक चुनाव, स्थायी अदालतका न्यायाधीशहरूको चुनाव, र बजेट नियन्त्रण समावेश थियो। व्यवहारमा, सभा राष्ट्रसंघको गतिविधिहरूको सामान्य निर्देशक शक्ति थियो।{{sfn|Northedge|1986|pp=48–50}} परिषद्ले सभाको कामलाई निर्देशित गर्ने एक प्रकारको कार्यकारी निकायको रूपमा काम गर्‍यो।{{sfn|Northedge|1986|p=48}} यसको सुरुवात चार स्थायी सदस्यहरू - संयुक्त अधिराज्य, फ्रान्स, इटाली र जापान - र चार गैर-स्थायी सदस्यहरूबाट भयो जुन सभाद्वारा तीन वर्षको अवधिको लागि निर्वाचित भएका थिए।{{sfn|Northedge|1986|pp=42–48}} पहिलो अस्थायी सदस्यहरू बेल्जियम, ब्राजिल, ग्रीस र स्पेन थिए।<ref name="photo">{{cite web |title=League of Nations Photo Archive |url=http://www.indiana.edu/~league/photos.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110909035837/http://www.indiana.edu/%7Eleague/photos.htm |archive-date=9 September 2011 |access-date=15 September 2011 |publisher=University of Indiana}}</ref> परिषद्को संरचना धेरै पटक परिवर्तन गरियो। अस्थायी सदस्यहरूको संख्या पहिलो पटक २२ सेप्टेम्बर १९२२ मा छ र ८ सेप्टेम्बर १९२६ मा नौ पुर्‍याइयो। जर्मनीका वर्नर डाङ्कवर्टले आफ्नो देशलाई लिगमा सामेल हुन आग्रह गरे; १९२६ मा सामेल हुँदै, जर्मनी परिषद्को पाँचौं स्थायी सदस्य बन्यो। पछि, जर्मनी र जापान दुवैले लिग छोडेपछि, अस्थायी सिटहरूको संख्या नौबाट बढाएर एघार पुर्‍याइयो, र सोभियत संघलाई स्थायी सदस्य बनाइयो जसले गर्दा परिषद्को कुल पन्ध्र सदस्यहरू भए।<ref name="photo" /> परिषद्को बैठक औसतमा वर्षमा पाँच पटक हुने गर्थ्यो र आवश्यकता अनुसार असाधारण सत्रहरूमा पनि। १९२० देखि १९३९ सम्म जम्मा १०७ सत्रहरू आयोजना भएका थिए।<ref>{{cite web |title=Chronology 1939 |url=http://www.indiana.edu/~league/1939.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927120649/http://www.indiana.edu/~league/1939.htm |archive-date=27 September 2011 |access-date=15 September 2011 |publisher=University of Indiana}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == t1n24xh8pz2lk5tp6zv7gqah7t2rftl 1362578 1362577 2026-06-21T03:14:14Z Bishaldev100 28807 /* सभा */ 1362578 wikitext text/x-wiki {{Infobox geopolitical organization |conventional_long_name = राष्ट्र सङ्घ |native_name = {{lang|fr|Société des Nations}} |image_flag = Flag of the League of Nations (1939).svg |flag_type = अर्ध-आधिकारिक झण्डा (सन् १९३८) |image_map = League of Nations Anachronous Map.PNG |image_map_caption = विश्व नक्साले २६ वर्षको इतिहासमा राष्ट्र सङ्घमा आवद्ध देशहरू देखाउँदै। |map_width = 250px |status = [[अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन]] |era = प्रथम र दोस्रो विश्वयुद्धको बीचको अवधिमा |event_start = [[भर्सायको सन्धि]] |date_start = १० जनवरी |year_start = १९२० |event_end = विघटन |date_end = २० अप्रिल |year_end = १९४६ |admin_center_type = प्रधान कार्यालय |admin_center = [[:es:Ginebra|जेनेभा]]{{ref label|a|a}} |common_languages = [[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]] र [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]] |title_leader = महासचिव |leader1 = एरिक ड्रुमोन्ड |year_leader1 = सन् १९२०–१९३३ |leader2 = [[जोसेफ आभ्नोल]] |year_leader2 = सन् १९३३–१९४० |leader3 = [[सेआन लेस्टर]] |year_leader3 = सन् १९४०–१९३६ |title_deputy = उपमहासचिव |deputy1= [[जँ मोने]] |year_deputy1 = सन् १९१९–१९२३ |deputy2 = [[जोसेफ आभ्नोल]] |year_deputy2 = सन् १९२३–१९३३ |deputy3 = [[सेआन लेस्टर]] |year_deputy3 = सन् १९३७–१९४० |event1 = प्रथम वैठक |date_event1 = १६ जनवरी १९२० |s1 = संयुक्त राष्ट्र सङ्घ |flag_s1 = Flag of the United Nations.svg |footnote_a = {{note|a}} यसको प्रधान कार्यालय १ नोभेम्बर १९२० देखि पाले विल्सन, जेनेभामा अवस्थित थियो र १७ फेब्रुअरी १९३६ देखि यसको प्रधान कार्यालय पाले दे नास्योँमा निर्माण हुने भनिएको थियो जुन जेनेभामै अवस्थिति छ। }} '''राष्ट्र सङ्घ''', ({{भाषा-फ्रान्सेली|Société des Nations}}), (उच्चारण:सोसियेते द नास्योँ), ({{भाषा-अङ्ग्रेजी|League of Nations)}} (उच्चारण:लिग अफ नेसन्स), विश्वव्यापी पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठन थियो जसको मुख्य उद्देश्य भनेको विश्व शान्ति कायम गर्नु थियो। यसको स्थापना १० जनवरी १९२० मा, पहिलो विश्व युद्धको समाप्ति र पेरिस शान्ति सम्मेलन पश्चात् भएको थियो<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=लोकसेवा प्रश्नोत्तर|युआरएल=https://www.ratopati.com/story/71573|कार्य=|प्रकाशक=रातोपाटी|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> भने विघटन २० अप्रिल १९४६ मा, भएको थियो।<ref>{{Cite web |url= http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,306975,00.html |title= 1946: O fim da Liga das Nações |year= 2007 |work= Deutsche Welle |accessdate=11 de marzo de 2008 |lang=portugués}}</ref> सङ्गठनको सम्झौतामा गरिएको उल्लेख अनुसार यस संस्थाको प्राथमिक लक्ष्य भनेको सामूहिक सुरक्षा र निशस्त्रीकरण मार्फत युद्ध रोक्नु र वार्ता र मध्यस्थता मार्फत अन्तर्राष्ट्रिय विवाद समाधान गर्नु थियो। यस सम्बन्धित सन्धिहरूका अन्य सम्झौतामा श्रम अवस्था, जन्मजात बासिन्दाहरूको उपचार, मानव र लागूऔषधको तस्करी, हतियारको व्यापार, विश्वव्यापी स्वास्थ्य, युद्धबन्दी र युरोपमा अल्पसङ्ख्यकहरूको संरक्षण लगायतका बुँदाहरू पनि रहेका थिए। राष्ट्र सङ्घलाई २८ जुन १९१९ मा भर्सायको सन्धिको भाग १ को रूपमा हस्ताक्षर गरिएको थियो र यो १० जनवरी १९२० को बाँकी सन्धिसँगै प्रभावकारी भएको थियो। राष्ट्र सङ्घको परिषद्को पहिलो बैठक १६ जनवरी १९२० मा भएको थियो र सङ्घीय सभाको पहिलो बैठक १५ नोभेम्बर १९२० मा भएको थियो।<ref>{{Cite web |url= http://www.dw-world.de/dw/article/0,2144,326171,00.html |title= 1920: Primeira assembléia da Liga das Nações |year= 2007 |publisher= Deutsche Welle |accessdate=11 de marzo de 2008 |lang=पुर्तुगाली}}</ref> सन् १९१९ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाका राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन]]ले राष्ट्र सङ्घको प्रमुख वास्तुकारको भूमिकाका लागि [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्राप्त गरेका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=अमेरिकाका यी चार राष्ट्रपति र एक उप राष्ट्रपतिले प्राप्त गरेका थिए नोबेल शान्ति पुरस्कार|युआरएल=https://www.ujyaalonetwork.com/archives/66974|कार्य=|प्रकाशक=उज्यालो नेटवर्क|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> सङ्घको कूटनीतिक दर्शनले अघिल्ला सयौँ वर्षबाट मौलिक परिवर्तनलाई प्रतिनिधित्व गरेको थियो। राष्ट्र सङ्घमा आफ्नै सशस्त्र बलको अभाव रहेको थियो र प्रथम विश्व युद्धका विजयी राष्ट्र फ्रान्स, बेलायत, इटाली र जापान कार्यकारी परिषद्का स्थायी सदस्यहरू थिए भने यसको प्रस्ताव लागू गर्न, आर्थिक प्रतिबन्धहरूलाई कायम राख्न, वा आवश्यक अवस्थामा सेना उपलब्ध गराउन राष्ट्र सङ्घ ती राष्ट्रहरूमा निर्भर थियो भने महान् शक्तिहरू प्राय: त्यसो गर्न अनिच्छुक थिए।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|युआरएल=https://aadhikholakhabar.com/2019/12/artical-bhandari/|शीर्षक=द्वन्द्व र शान्ति अध्ययन : नेपालमा यसको आवश्यकता र औचित्यता|कार्य=|प्रकाशक=आँधीखोला अनलाइन|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> स्वीकृतिले सङ्घीय सदस्यहरूलाई चोट पुर्‍याउन सक्ने अनुमान गर्दै राष्ट्रहरू त्यसलाई पालना गर्न हिचकिचाइरहेका थिए। दोस्रो इटाली-इथियोपिया युद्धको बेलामा, राष्ट्र सङ्घले इटालेली सैनिकहरूलाई अन्तर्राष्ट्रिय रेडक्रस र रेड क्रिसेन्ट आन्दोलनको चिकित्सकीय शिविरलाई निशाना बनाएको आरोप लगाएको थियो। २८ सेप्टेम्बर १९३४ देखि २३ फेब्रुअरी १९३५ सम्म यसमा ५८ राष्ट्र आवद्ध भएका थिए। १९२० को दशकमा केही उल्लेखनीय सफलता र केही प्रारम्भिक असफलताहरू पश्चात्, राष्ट्र सङ्घ अन्ततः १९३० को दशकमा अक्ष शक्तिहरूको आक्रमणलाई रोक्न असमर्थ साबित भएको थियो। [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] यसमा सामेल नहुनु, [[सोभियत सङ्घ]] यसमा ढिलो सामेल हुनु र फिनल्यान्डलाई आक्रमण गरे पश्चात् यसबाट सोभियत सङ्घको निष्कासन हुनुले यसको विश्वसनीयता माथि धक्का लागेको थियो।<ref>{{cite book | title=The participation of the Soviet Union in universal international organizations.: A political and legal analysis of Soviet strategies and aspirations inside ILO, UNESCO and WHO | author=Osakwe, C O | year=1972 | publisher=Springer | url=https://books.google.com/books?id=e2OmtJvNjHoC | page=5| isbn=978-9028600027 }}</ref><ref>{{cite book | author=Pericles, Lewis | year=2000 | publisher=Cambridge University Press | title=Modernism, Nationalism, and the Novel | url=https://books.google.com/books?id=F-ImKOwYvsoC | page=52| isbn=9781139426589 }}</ref><ref>{{cite book | title=Historical Dictionary of the League of Nations | author=Ginneken, Anique H. M. van | year=2006 | publisher=Scarecrow Press | url=https://books.google.com/books?id=-mjkuGZLhBIC | page=174| isbn=9780810865136 }}</ref><ref>{{cite book | title=The Origin, Structure & Working of the League of Nations | author=Ellis, Charles Howard | year=2003 | publisher=Lawbook Exchange Ltd | url=https://books.google.com/books?id=xmIsAveUZRgC | page=169| isbn=9781584773207 }}</ref> जर्मनी जस्तै जापान, इटाली, स्पेन राष्ट्र सङ्घबाट पछि हटेका थिए। सङ्घले यसको प्राथमिक उद्देश्य प्राप्तिमा असफलता प्राप्त गरेको थियो जुन भविष्यको कुनै पनि विश्व युद्ध रोक्नको लागि महत्त्वपूर्ण कदम हुन सक्दथ्यो। [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]मा निम्त्याउनुमा राष्ट्र सङ्घको विफलता प्रमुख कारण थियो।<ref>{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=के फेरि अर्को विश्वयुद्ध होला ?|युआरएल=https://eratokhabar.com/archives/14601|कार्य=|प्रकाशक=इ रातो खबर|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली|मिति=|पहुँचमिति=९ डिसेम्बर २०२०}}</ref> राष्ट्र सङ्घ २६ वर्षसम्म चलेको थियो र [[दोस्रो विश्व युद्ध|दोस्रो विश्वयुद्ध]]को अन्त्य पश्चात् [[संयुक्त राष्ट्र|संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]ले यसलाई प्रतिस्थापित गरेको थियोे र सङ्घले स्थापना गरेका धेरै संस्था र संगठनहरूलाई अधिकारमा ल्याएको थियो।<ref>[http://www.bbc.co.uk/hindi/specials/1449_un_profile/page10.shtml संयुक्त राष्ट्रसङ्घ - एक परिचय]।बीबीसी</ref> == संगठन == राष्ट्र संघका मुख्य अंगहरू [[महासभा]], परिषद् र स्थायी सचिवालय थिए। यसको अतिरिक्त, धेरै सहायक एजेन्सीहरू र निकायहरू थिए। प्रत्येक अंगको बजेट सभाद्वारा विनियोजन गरिएको थियो (लिगलाई यसका सदस्य राष्ट्रहरूले आर्थिक रूपमा समर्थन गरेका थिए)। === स्थायी सचिवालय === जेनेभामा रहेको लिगको मुख्यालयमा स्थापित स्थायी सचिवालयमा महासचिवको निर्देशनमा विभिन्न क्षेत्रका विज्ञहरूको समूह रहेको थियो।.{{sfn|Northedge|1986|p=50}} यसका प्रमुख खण्डहरू राजनीतिक, वित्तीय र अर्थशास्त्र, पारवहन, अल्पसंख्यक र प्रशासन (सार र ड्यान्जिगको प्रशासन), जनादेश, निशस्त्रीकरण, स्वास्थ्य, सामाजिक (महिला र बालबालिकामा अफिम र यातायात), बौद्धिक सहयोग र अन्तर्राष्ट्रिय ब्यूरो, कानुनी र सूचना थिए। सचिवालयका कर्मचारीहरू परिषद् र सभाको लागि एजेन्डा तयार गर्ने र बैठकहरू र अन्य नियमित मामिलाहरूको रिपोर्ट प्रकाशित गर्ने जिम्मेवारी थिए, जसले प्रभावकारी रूपमा लिगको निजामती सेवाको रूपमा काम गर्थ्यो। १९३१ मा कर्मचारीहरूको संख्या ७०७ थियो।<ref>{{cite web |title=League of Nations Secretariat, 1919–1946 |url=http://biblio-archive.unog.ch/detail.aspx?ID=245 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20111212075827/http://biblio-archive.unog.ch/detail.aspx?ID=245 |archive-date=12 December 2011 |access-date=15 September 2011 |publisher=United Nations Office at Geneva}}</ref> === सभा === सभामा लिगका सबै सदस्यहरूका प्रतिनिधिहरू थिए, प्रत्येक राज्यलाई तीन जना सम्म प्रतिनिधि र एक मतको अनुमति थियो। <ref name="UNOG">{{cite web |title=Organization and establishment:The main bodies of the League of Nations |url=http://www.unog.ch/80256EE60057D930/(httpPages)/84C4520213F947DDC1256F32002E23DB?OpenDocument |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20081209115248/http://www.unog.ch/80256EE60057D930/(httpPages)/84C4520213F947DDC1256F32002E23DB?OpenDocument |archive-date=9 December 2008 |access-date=18 May 2008 |publisher=The United Nations Office at Geneva |df=dmy-all}}</ref> यसको बैठक जेनेभामा हुने गर्थ्यो र १९२० मा यसको प्रारम्भिक सत्र पछि, {{sfn|Northedge|1986|p=72}} यो वर्षमा एक पटक सेप्टेम्बरमा बस्थ्यो।<ref name="UNOG" /> सभाको विशेष कार्यहरूमा नयाँ सदस्यहरूको प्रवेश, परिषद्मा अस्थायी सदस्यहरूको आवधिक चुनाव, स्थायी अदालतका न्यायाधीशहरूको चुनाव, र बजेट नियन्त्रण समावेश थियो। व्यवहारमा, सभा राष्ट्रसंघको गतिविधिहरूको सामान्य निर्देशक शक्ति थियो।{{sfn|Northedge|1986|pp=48–50}} ===परिषद् === परिषद्ले सभाको कामलाई निर्देशित गर्ने एक प्रकारको कार्यकारी निकायको रूपमा काम गर्‍यो।{{sfn|Northedge|1986|p=48}} यसको सुरुवात चार स्थायी सदस्यहरू - संयुक्त अधिराज्य, फ्रान्स, इटाली र जापान - र चार गैर-स्थायी सदस्यहरूबाट भयो जुन सभाद्वारा तीन वर्षको अवधिको लागि निर्वाचित भएका थिए।{{sfn|Northedge|1986|pp=42–48}} पहिलो अस्थायी सदस्यहरू बेल्जियम, ब्राजिल, ग्रीस र स्पेन थिए।<ref name="photo">{{cite web |title=League of Nations Photo Archive |url=http://www.indiana.edu/~league/photos.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110909035837/http://www.indiana.edu/%7Eleague/photos.htm |archive-date=9 September 2011 |access-date=15 September 2011 |publisher=University of Indiana}}</ref> परिषद्को संरचना धेरै पटक परिवर्तन गरियो। अस्थायी सदस्यहरूको संख्या पहिलो पटक २२ सेप्टेम्बर १९२२ मा छ र ८ सेप्टेम्बर १९२६ मा नौ पुर्‍याइयो। जर्मनीका वर्नर डाङ्कवर्टले आफ्नो देशलाई लिगमा सामेल हुन आग्रह गरे; १९२६ मा सामेल हुँदै, जर्मनी परिषद्को पाँचौं स्थायी सदस्य बन्यो। पछि, जर्मनी र जापान दुवैले लिग छोडेपछि, अस्थायी सिटहरूको संख्या नौबाट बढाएर एघार पुर्‍याइयो, र सोभियत संघलाई स्थायी सदस्य बनाइयो जसले गर्दा परिषद्को कुल पन्ध्र सदस्यहरू भए।<ref name="photo" /> परिषद्को बैठक औसतमा वर्षमा पाँच पटक हुने गर्थ्यो र आवश्यकता अनुसार असाधारण सत्रहरूमा पनि। १९२० देखि १९३९ सम्म जम्मा १०७ सत्रहरू आयोजना भएका थिए।<ref>{{cite web |title=Chronology 1939 |url=http://www.indiana.edu/~league/1939.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20110927120649/http://www.indiana.edu/~league/1939.htm |archive-date=27 September 2011 |access-date=15 September 2011 |publisher=University of Indiana}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == h1hmi7u7bpm1kfdqr6rpulfkmadzfyq 0 121954 1362583 1283270 2026-06-21T05:24:34Z Bishaldev100 28807 /* */ 1362583 wikitext text/x-wiki '''महामहिम''' कुनै [[सार्वभौम देश]]को उच्च ओहदाका पदाधिकारी ([[राष्ट्रपति]], मन्त्री, [[राजदूत]]) वा अन्तर्राष्ट्रिय सङ्गठनका अधिकारी वा [[अभिजाततन्त्र]]का सदस्य आदि०–लाई सम्बोधन गर्दा प्रयोग गरिने सम्मानार्थी शब्द हो।<ref>[http://nepalishabdakosh.com नेपाली शब्दकोष ]</ref> "महामहिम", उपाधी हासिल गरेपछि जीवनभर उक्त सम्मानले सम्बोधन गरिन्छ,<ref>{{Cite web|date=22 March 2017|title=Forms of Address|url=https://garzaprotocol.com/forms-of-address/|access-date=9 June 2021|website=Garza Protocol Associates|language=en-US}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230605212302/https://garzaprotocol.com/forms-of-address/ |date=5 June 2023 }}</ref> यद्यपि कुनै कुनै मामिलामा, यो सम्मान कुनै अमुक पदाधिकारीलाई उनको कार्यकालको अवधिमा मात्र प्रयोग हुन्छ। <ref>''Protocol - The Complete Handbook of Diplomatic, Official, and Social Usage'' (page 21), by [[Mary Jane McCaffree]] and Pauline Innes, published by Hepburn Books, Dallas, Texas [http://www.usaprotocol.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120301195037/http://www.usaprotocol.com/ |date=1 March 2012 }}, 1977, 1985, 1989, 1997 {{ISBN|0-941402-04-5}}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} a57cgib56i2kaa6yn4yv1nix64qans4 1 131053 1362591 1125062 2026-06-21T08:33:13Z ~2026-35902-38 79478 /* sana thula jilla haru */ नयाँ खण्ड 1362591 wikitext text/x-wiki {{विकिपरियोजना नेपाल|class=सुरुवात|importance=सर्वोच्च}} == sana thula jilla haru == sana thula jilla haru [[विशेष:Contributions/&#126;2026-35902-38|&#126;2026-35902-38]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:&#126;2026-35902-38|वार्तालाप]]) १४:१८, २१ जुन २०२६ (नेपाली समय) lja4lc6hp3p2yqsc2xcwn86sp59pgov 1362593 1362591 2026-06-21T10:09:13Z Saroj 31493 [[Special:Contributions/~2026-35902-38|~2026-35902-38]] ([[User talk:~2026-35902-38|वार्तालाप]])द्वारा [[User:बडा काजी|बडा काजी]]द्वारा गरिएको पछिल्लो संशोधनतर्फ उल्टाइएका सम्पादनहरू 1125062 wikitext text/x-wiki {{विकिपरियोजना नेपाल|class=सुरुवात|importance=सर्वोच्च}} cclfxcenqfwng8k6he19l4oceyyu0x1 0 135328 1362564 1318404 2026-06-20T12:52:31Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भ सामग्रीहरू */ 1362564 wikitext text/x-wiki [[चित्र:US_Capitol_east_side.JPG|दायाँ|अङ्गुठाकार| २०१३ मा संयुक्त राज्य कैपिटल को पूर्वी सामने]] [[चित्र:Capitol_at_Dusk_2.jpg|दायाँ|अङ्गुठाकार| २०१३ मा रातमा पूर्वी मोर्चा दृश्य]] '''संयुक्त राज्य क्यापिटल''', प्राय: '''क्यापिटल''' वा '''क्यापिटल बिल्डिङ''' भनिन्छ, [[अमेरिकी काङ्ग्रेस|संयुक्त राज्य कङ्ग्रेस]] (संघीय सरकारको [[व्यवस्थापिका]])को [[सरकारको आसन|भवन]] हो। यो [[वासिङ्टन डिसी|वाशिङगटन, डीसी]]को नेशनल मलको पूर्वी छेउमा क्यापिटल हिलमा स्थित छ। हालको भवनको केन्द्रीय भागहरू १८०० मा पूरा भएको थियो। यी आंशिक रूपमा वाशिंगटनको १८१४ आगलागीमा नष्ट भएका थिए, त्यसपछि पाँच वर्ष भित्र पूर्ण रूपमा पुनर्स्थापित गरियो। १८५० मा भवन दुई सदनात्मक विधायिका, दक्षिणी भागमा प्रतिनिधि सभा र उत्तरी भागमा [[अमेरिकी सिनेट|सिनेटका]] लागि कक्षहरू विस्तार गरेर विस्तार गरिएको थियो। विशाल गुम्बज [[अमेरिकी गृहयुद्ध]] पछि १८६६ को आसपास पूरा भएको थियो। [[कार्यकारिणी|कार्यकारी]] र [[न्यायपालिका|न्यायिक]]को प्रमुख भवनहरू जस्तै, क्यापिटल नवशास्त्रीय शैलीमा बनाइएको छ र यसको बाहिरी भाग सेतो छ। == इतिहास == [[वासिङ्टन डिसी|वाशिङगटन, डीसी]]मा राष्ट्रको राजधानी स्थापना गर्नु अघि, [[अमेरिकी काङ्ग्रेस|संयुक्त राज्य कङ्ग्रेस]]को बैठक [[फिलाडेल्फिया]]को इन्डिपेन्डेन्स हल र कङ्ग्रेस हल, न्यूयोर्क शहरको फेडरल हल र पाँच थप स्थानहरूमा हुने गर्थ्यो : योर्क, [[पेन्सिलभेनिया|पेन्सिल्भेनिया]], ल्यान्कास्टर, पेन्सिलभेनिया, मेरील्याण्ड। अन्नापोलिस, मेरील्याण्ड, र प्रिन्सटन, न्यू जर्सी, र ट्रेन्टन, न्यू जर्सी मा नासाउ हल मा स्टेट हाउस।<ref>See [[संयुक्त राज्यको राजधानीहरूको सुची]]</ref> सेप्टेम्बर १७७४ मा, पहिलो महाद्वीपीय कांग्रेसले फिलाडेल्फियाको उपनिवेशहरूबाट प्रतिनिधिहरूलाई एकसाथ ल्यायो, त्यसपछि दोस्रो महाद्वीपीय कांग्रेस, जुन मे १७७५ देखि मार्च १७८१ सम्म भेला भयो। === डिजाइन प्रतियोगिता === === निर्माण === === १८१२ को युद्ध === [[चित्र:US_Capitol_1814c.jpg|अङ्गुठाकार| १८१४ मा ब्रिटिश द्वारा वाशिंगटन को जलाए पछि कैपिटल, १८१२ को युद्ध को समयमा (जर्ज मुंगेर द्वारा चित्रकारी)]] दुबै खण्डको पूरा भएको केही समय पछि, १८१२ को युद्धको क्रममा अगस्ट २४, १८१४ मा ब्रिटिशहरूले क्यापिटललाई आंशिक रूपमा जलाएका थियो। जर्ज बोमफोर्ड र जोसेफ गार्डनर स्विफ्ट, दुबै सैन्य इन्जिनियरहरू, क्यापिटल पुनर्निर्माण गर्न मद्दत गर्न बोलाइयो। पुनर्निर्माण १८१५ मा सुरु भयो र यसमा सिनेट र हाउस दुवै खण्डहरू (अहिले पक्षहरू) को लागि पुन: डिजाइन कक्षहरू समावेश गरिएको थियो, जुन १८१९ सम्म पूरा भएको थियो। पुनर्निर्माणको क्रममा, स्थानीय लगानीकर्ताहरूले वित्तीयकरण गरिएको अस्थायी संरचना पुरानो ईंट क्यापिटलमा कांग्रेसको बैठक भयो। === क्यापिटल गुम्बज === [[चित्र:LincolnInauguration1861a.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार| 1861 मा [[अब्राहम लिङ्कन|अब्राहम लिंकन]] को उद्घाटन, आंशिक रूप देखि कैपिटल गुंबद पूरा गर्नु अघि]] == सुरक्षा == अमेरिकी क्यापिटल [[सेप्टेम्बर ११ को हमला|सेप्टेम्बर ११ को आक्रमणमा]] अपहरण गरिएका चार विमानहरू मध्ये एक युनाइटेड एयरलाइन्स उडान ९३ को लक्षित निशाअना भएको मानिन्छ। यात्रुहरूले अपहरणकर्ताहरूबाट विमानलाई पुनः नियन्त्रण गर्ने प्रयास गरेपछि विमान [[पेन्सिलभेनिया]]को शान्क्सभिल नजिकै दुर्घटनाग्रस्त भयो। <ref>{{cite web |title=Al-Jazeera offers accounts of 9/11 planning |url=http://archives.cnn.com/2002/WORLD/meast/09/12/alqaeda.911.claim/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060220124318/http://archives.cnn.com/2002/WORLD/meast/09/12/alqaeda.911.claim/index.html |archive-date=February 20, 2006 |access-date=June 3, 2008 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060220124318/http://archives.cnn.com/2002/WORLD/meast/09/12/alqaeda.911.claim/index.html |date=February 20, 2006 }}</ref><ref>[http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/sec1.pdf Report of the 9/11 Commission] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061206003448/http://www.gpoaccess.gov/911/pdf/sec1.pdf|date=December 6, 2006}}, US Govt Printing Office</ref> सेप्टेम्बर ११ को आक्रमण पछि, क्यापिटल वरपरका सडक र मैदानहरूमा नाटकीय परिवर्तन भएको छ। युनाइटेड स्टेट्स क्यापिटल पुलिसले क्यापिटल हिल वरपरका विशिष्ट स्थानहरूमा सवारी साधनहरूको निरीक्षण गर्न चेकपोइन्टहरू पनि स्थापना गरेको छ, ,<ref>{{cite press release|title=Increased Security on Capitol Grounds|publisher=United States Capitol Police|date=August 2, 2004|url=http://www.uscapitolpolice.gov/pressreleases/2004/pr_08-02-04.html|access-date=September 26, 2006|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061101074343/http://www.uscapitolpolice.gov/pressreleases/2004/pr_08-02-04.html|archive-date=November 1, 2006|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061101074343/http://www.uscapitolpolice.gov/pressreleases/2004/pr_08-02-04.html |date=November 1, 2006 }}</ref><ref name="street closing">{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A33730-2004Aug2.html|title=Street Closing Irks D.C. Leaders: Checkpoints Set Up Near World Bank, IMF and Capitol|author=Lyndsey Layton and Manny Fernandez|date=August 3, 2004|newspaper=The Washington Post|access-date=September 26, 2006}}</ref> र एउटा सडकको एक भाग अनिश्चितकालका लागि बन्द गरेको छ।<ref name="street closing" /> परिचालित स्क्रीनिङ्को स्तर फरक फरक हुन्छ। कन्स्टिचुसन एभिन्यु र इन्डिपेन्डेन्स एभिन्यु का मुख्य पूर्व-पश्चिम सडकहरूमा, आपतकालिन अवस्थामा उठ्न सक्ने सडकहरूमा ब्यारिकेडहरू जडान गरिएको छ। Trucks larger than [[Pickup truck|pickups]] are interdicted by the Capitol Police and are instructed to use other routes. On the checkpoints at the shorter cross streets, the barriers are typically kept in a permanent "emergency" position, and only vehicles with special permits are allowed to pass. All Capitol visitors are screened by a [[magnetometer]], and all items that visitors may bring inside the building are screened by an [[X-ray generator|x-ray device]]. In both chambers, gas masks are located underneath the chairs in each chamber for members to use in case of emergency. Structures ranging from scores of [[Jersey barrier|Jersey barriers]] to hundreds of ornamental [[Bollard|bollards]] have been erected to obstruct the path of any vehicles that might stray from the designated roadways.<ref>{{cite news|url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/01/28/AR2006012801056.html|title=Ubiquitous Security Barriers Get a Fashionable Flourish|last1=Dvorak|first1=Petula|date=January 29, 2006|newspaper=The Washington Post|access-date=November 5, 2010}}</ref> जनवरी ६ संयुक्त राज्य क्यापिटल आक्रमण पछि, सुरक्षा फेरि बढ्यो। परिधि वरिपरि थप सुरक्षा बारहरू स्थापना गरिएको थियो, र सुरक्षा बलियो बनाउन [[नेसनल गार्ड#अमेरिका|नेशनल गार्ड सेना]]हरू तैनाथ गरिएको थियो। ==यो पनि हेर्नुहोस्== {{ढाँचा:संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका|क्यापिटल ]] tjdzh75rgypn2t3p7zbfi3waapm0jo4 0 149890 1362567 1357367 2026-06-20T13:10:33Z Bishaldev100 28807 /* सुरुवात- न्यून प्रयोग */ 1362567 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] र राजपरिवारका सदस्यका लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Girvan Yuddha Bikram Shah.jpg|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]], जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो। (उदाहरण: <ref>{{Cite journal |last=महर्जन |first=पशुपतिभक्त |date=२०५८ जेठ २१ |title=राज्यसहायक श्री ५ अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाहबाट देशवासीका नाममा २०५८ जेठ २१ गते आइतबार बक्सेको सन्देश |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=19048 |journal=नेपाल राजपत्र |volume=खण्ड ५१ अतिरिक्ताङ्क १४ |pages=2}}</ref><ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=19715 राजदरबारको विज्ञप्ति]</ref>) == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक क्रम == विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। ===सुरुवात- न्यून प्रयोग=== गोर्खा सहितका [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे]] तथा [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]]का राजाको प्रशस्तिमा "श्रीमन्महाराजधिराज श्री श्री श्री" लेखिएको पाइन्छ।<ref>{{Cite journal |last=श्रेष्ठ |first=टेकबहादुर |date=डिसम्बर १९८३ |title=गुल्मी राज्यको राजनैतिक इतिहास र केही अप्रकाशित ऐतिहासिक सामग्री |url=https://sources.mandala.library.virginia.edu/sites/mandala-sources.lib.virginia.edu/files/pdf-files/4324_0.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=1 |pages=101-114}}</ref><ref>{{Cite journal |last=राजवंशी |first=शङ्करमान |title=अर्घाबाट प्राप्त केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_07_03.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |volume=7 |issue=3 |pages=29}}</ref> [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]]को समय यताका पत्रहरूमा राजपरिवारका सदस्यहरूलाई श्री ५ लेखिएको देखिन्छ। यद्यपि वि.सं. १८११ [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुरका राजा]] हेमकर्णसेनले विजयकार्कीलाई करार-पत्रको रूपमा लेखिदिएको पत्रमा "श्री ३ श्री श्री माहाराजा हेमकर्ण सेन जिकन" उल्लेख छ।<ref>{{Cite journal |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहाताकाका केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_10_0102_09.pdf |journal=CNAS |volume=10 |issue=1 |pages=119|author-link=धनवज्र वज्राचार्य}}</ref> लक्ष्मण राना, प्रतिमन रानाहरूले कपदर सुरसिंहलाई लेखेको साल उल्लेख नभएको उजुरी पत्रमा "यस कुराको जाहेरी श्री ५ मा गर्नु" भनेका छन्।<ref>{{Cite journal |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहाताकाका केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_10_0102_09.pdf |journal=CNAS |volume=10 |issue=1 |pages=113}}</ref> १८२२ को सल्यानकोटको पृथ्वीनारायण शाहको पालाको अभिलेखमा "श्री ५ नृपपृथ्वीनारायण साहा" उल्लेख गरिएको छ। सल्यानकोटको पृथ्वीनारायण शाहको पालाको अभिलेख<ref>{{cite book|title=शाहकालका अभिलेख[पहिलो भाग)|author=धनवत्र वजाचार्य, टेकबहादुर श्रेष्ठ|page=77|date=२०३७ भाद्र|publisher=नेपाल र एशियाली अनुसन्धान केन्द्र, त्रिभुवन विश्वविद्यालय |isbn=|url=https://dn721602.ca.archive.org/0/items/shahakalaka-abhilekha-by-dhanavajra-vajracharya-and-tek-bahadur-shrestha/Shahakalaka%20Abhilekha%20by%20Dhanavajra%20Vajracharya%20and%20Tek%20Bahadur%20Shrestha.pdf}}</ref> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''स्वस्ति श्रीसाके १६८७ संवत्'''<br>'''१८२२ मासे ३ सल्ह्यानकोट देव'''<br>'''ल बनायाको श्री ५ नृपपृथ्वीना'''<br>'''रायण साहा श्रीनरिन्द्रलक्ष्मी मा'''<br>'''हारानीसमये कृति''' '''तथा दवार्‍या'''<br>'''सुर्जामआन्याधा विश्राम् राना चामु ष्'''<br>'''ड्का जेठाबुढा ननस्त् षंका बाकेसिं'''<br>'''राना शुभम् ।''' </center> |} पृथ्वीनारायण शाहको निधनपछि गद्दीमा बसेका नयाँ राजा प्रतापसिंह शाहले रामचन्द्र पण्डितलाई पठाएको पत्रमा राजाको नाममा श्री ५ जोडिएको छैन। चिठीको विवरण :<ref>{{Cite web |title=पृथ्वीनारायणको देहान्त : प्रतापसिंहको त्यो चिठी |url=https://ekantipur.com/koseli/2024/01/13/death-of-prithvi-narayan-that-letter-of-pratapsingh-33-32.html |access-date=2026-06-01 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |''श्री महाराजाधिराज सींह प्रताप साहाका तर्फ बाट सम्वत् १८३१ माघ सुदी ५ मा रामचन्द्र पंडीतको नाउमा लेषी गयाको ची (ठी) को तर्जुमा तपाञीको क्षम कुशल को हाल थाह नभयाको धेरै दीन भयो. तपाञीको क्षम कुशल षवर पाउनाको इन्तीजारीमा छु . वुवा ज्यू सीकारका नीमित्त नुवाकोट तीर सवारी भयाको मा इश्वरका अनुग्रहले माघे संक्रांती का दीन भैरवि संनीघाट सुर्यमति र त्रीसुल गंगाको दोभानमा स्वर्गे भयाको हुनाले बहुतै अफसोस लाग्यो .'' ... | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> सम्वत्‌ १८५५ सालको ताँमापत्र गर्ने भारादाहरुको नामावलीमा पनि [[पृथ्वीनारायण शाह]] र [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]का अगाडी श्री ५ जोडिएको छैन । नामावलीको ५२, ६१ र ६२ नं भारदारको तीन पुस्ते विवरण यसप्रकार छ । <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | | valign="top" |श्री महाराजा रणबहादुर शाहले श्री गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह श्री महाराजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]] | |- | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |५२--श्री नरभूपाल शाहका नाति श्री पृथ्वीनारायण शाहका छोरा चौ. रनसिं शाही <br>६१--श्री पृथ्वीनारायण शाहका नाति श्री प्रतापसिह शाहका छोरा चौतरिया [[बिदुर शाह|बिदुर साह]]<br>६२--ऐंका नाति ऐंका छोरा चौतारिया [[शेरबहादुर शाह|शेर बहादुर शाह]] | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> ===आधिकारिक प्रयोग=== [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]]को समय यताका पत्रहरूमा राजपरिवारका सदस्यहरूलाई श्री ५ लेखिएको देखिन्छ। नेपाल सरकार र चीन सरकारबीच चिठी र खलितापत्रमामा चीन सम्राटलाई पनि "''स्वस्तिश्री ५ चिन बादशाह''" भनी सम्बोधन गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन )|author=[[चित्तरन्जन नेपाली]]|page=108-115|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> चिनियाँ अम्बाले नेपाललाई लेखेको पत्रमा चिनका राजालाई श्री ५ र नेपालका राजालाई श्री ३ लेखेका छन्।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=२३३|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref><!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''स्वस्तिश्री ५ चिन वादसाहका हुकुमले भोट लाहासाको कामकाज गर्न्या श्री टुचाङ् ताठिन् सि अम्बा तथा श्री टुचान् ताठिन् वो अम्बाले पठायाको पत्रम् स्वस्तिश्री ३ अर्तिनिवाङ गिर्वान युद्ध विक्रम साहदेवेषु....''' '''...इति च्याछिन् वर्ष २० वैसाष वदि १२ मुकाम लाहासा शुभम्''' </center> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> [[भीमसेन थापा]]को उदयपछि उनले थापा खलकलाई श्री ३ दिलाएका थिए। कागजपत्रमा भीमसेन थापालाई "श्री श्री श्री बडा जर्नेल भीमसेन थापा" र भाइ रणध्वज थापालाई "श्री ३ काजी" भनी सम्बोधन गरिएको भेटिन्छ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=२२९|date=2020 BS|publisher=रत्न पुस्तक भण्डार|location=काठमाडौँ|isbn=|url=}}</ref> १८९२ मा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]]ले भीमसेन थापालाई [[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर इन चिफ]] पदवी दिदाँ राजपरिवारका सदस्यहरूलाई "श्री ६" बाट सम्बोधन गरिएको छ। १९१० को [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग}}</ref><ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=|first=|author-link=|year=2022 Jestha|title=श्री ५ सुरेन्द्रविक्रम शाहदेवका शासनकालमा बनेको मुलुकी ऐन|publisher=श्री ५ को सरकार, कानून तथा न्याय मन्त्रालय|url=https://archive.org/details/muluki-ain-1910_202201/page/n713/mode/2up|isbn=|pages=695}}</ref> १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]को समयसम्मको सिक्कामा राजाको नामको अगाडि श्री श्री श्री लगाइएको छ। [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]देखिको सिक्कामा मात्र "श्री ५ महेन्द्र" लेखिएको देखिन्छ।<ref>{{cite book|title=नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा|author=[[सत्यमोहन जोशी]]|page=|date=२०४२|publisher=Sajha prakashan|isbn=|url=}}</ref> [[नेपाल सरकार]]लाई वि.सं. २०१५ साल बैशाख ३ देखि 'श्री ५ को सरकार' लेख्न थालिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=बस्नेत |first=माधब कुमार |date=2019-05-07 |title=यो नेपाल सरकार हो |url=https://deshsanchar.com/2019/05/07/193195/ |access-date=2026-05-30 |website=देशसञ्चार}}</ref><ref>{{cite book|title=https://deshsanchar.com/2019/05/07/193195/|author=[[ग्रीष्मबहादुर देवकोटा]]|page=५९१|date=२०३६|publisher=ध्रुबबहादुर देवकोटा|location=काठमाडौँ|isbn=|url=}}</ref> २०६३ जेठ ४ मा "श्री ५ को सरकार"लाई फेरी नेपाल सरकार लेख्न सुरु भयो । ===गणतन्त्र घोषणा र अन्त्य=== २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:शाहवंश]] idoybg38zc9enjw2wxkrh4m6nrnj185 1362568 1362567 2026-06-20T13:17:35Z Bishaldev100 28807 /* आधिकारिक प्रयोग */ 1362568 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालमा प्रयोग गरिने पूर्व राजकीय सम्मानबोधक शब्द}} '''श्री ५''' [[शाह वंश]]को समयमा [[नेपालका राजाहरूको सूची|नेपालका राजा]] र राजपरिवारका सदस्यका लागि प्रयोग गरिने एक राजकीय सम्मानबोधक शब्द थियो। यस शब्दलाई राजाको पूर्ण नामको अगाडि प्रयोग गरिन्थ्यो। राजालाई सम्बोधन गर्दा "श्री ५ महाराजाधिराज" भनिन्थ्यो भने रानीलाई "श्री ५ बडामहारानी" भन्ने गरिन्थ्यो। वि.सं. २०६५ जेठ १५ गतेको संविधान सभाको पहिलो बैठकले नेपाललाई सङ्घीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्र घोषणा गरेपछि राजतन्त्रको अन्त्यसँगै यस उपाधि सरकारी र कानुनी रूपमा समेत खारेज भएको थियो।<ref name="UjyaaloNepal">{{Cite web |title="श्री ५" वा "श्री ५ महाराजाधिराज" प्रयोग गर्नु कुनै कानुननः अपराध होइन |url=https://www.ujyaalonepal.com/2025/310419/ |website=उज्यालो नेपाल |date=2025-07-11 |access-date=2026-04-25 |language=ne}}</ref> [[चित्र:Girvan Yuddha Bikram Shah.jpg|thumb|right|alt=Restored painting of Prithvi Narayan Shah|राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]], जसको पालादेखि ''श्री ५'' सम्मानबोधक शब्दको प्रयोग सुरु भएको थियो।]] ''श्री ५'' शब्द दुईवटा [[संस्कृत]] शब्दहरू मिलेर बनेको छ: ''[[श्री]]'' जुन सामान्यतया सम्मानबोधक शब्दको रूपमा प्रयोग गरिन्छ र ''पञ्च'', जसको अर्थ "पाँच" हुन्छ। यी दुई शब्द मिलेर बनेको "श्री ५" शब्द राजा र राजपरिवारका सदस्यलाई प्रयोग हुन्थ्यो। (उदाहरण: <ref>{{Cite journal |last=महर्जन |first=पशुपतिभक्त |date=२०५८ जेठ २१ |title=राज्यसहायक श्री ५ अधिराजकुमार ज्ञानेन्द्र वीरविक्रम शाहबाट देशवासीका नाममा २०५८ जेठ २१ गते आइतबार बक्सेको सन्देश |url=http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book/?ref=19048 |journal=नेपाल राजपत्र |volume=खण्ड ५१ अतिरिक्ताङ्क १४ |pages=2}}</ref><ref>[http://rajpatra.dop.gov.np/welcome/book?ref=19715 राजदरबारको विज्ञप्ति]</ref>) == शाह वंशका श्री ५ राजाहरूको सूची == शाह वंशका निम्न राजाहरूले 'श्री ५' को उपाधि धारण गरेका थिए: * [[पृथ्वीनारायण शाह]] (नेपालको एकीकरणकर्ता) * [[प्रतापसिंह शाह]] * [[रणबहादुर शाह]] * [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]] * [[राजेन्द्र विक्रम शाह]] * [[सुरेन्द्र विक्रम शाह]] * [[पृथ्वी वीर विक्रम शाह]] * [[त्रिभुवन वीर विक्रम शाह]] * [[महेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[वीरेन्द्र वीर विक्रम शाह]] * [[ज्ञानेन्द्र वीर विक्रम शाह]] (अन्तिम श्री ५ राजा) == ऐतिहासिक क्रम == विशेषगरी हिन्दु परम्परामा राजालाई भगवान [[विष्णु]]को [[अवतार]] मानिने हुनाले पाँचपटक 'श्री' को प्रयोग गरेर राजाको ईश्वरीय र उच्च मर्यादालाई दर्शाउने गरिन्थ्यो। ===सुरुवात- न्यून प्रयोग=== गोर्खा सहितका [[बाइसे राज्यहरू|बाइसे]] तथा [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे राज्य]]का राजाको प्रशस्तिमा "श्रीमन्महाराजधिराज श्री श्री श्री" लेखिएको पाइन्छ।<ref>{{Cite journal |last=श्रेष्ठ |first=टेकबहादुर |date=डिसम्बर १९८३ |title=गुल्मी राज्यको राजनैतिक इतिहास र केही अप्रकाशित ऐतिहासिक सामग्री |url=https://sources.mandala.library.virginia.edu/sites/mandala-sources.lib.virginia.edu/files/pdf-files/4324_0.pdf |journal=CNAS |volume=11 |issue=1 |pages=101-114}}</ref><ref>{{Cite journal |last=राजवंशी |first=शङ्करमान |title=अर्घाबाट प्राप्त केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/ancientnepal/pdf/ancient_nepal_07_03.pdf |journal=प्राचीन नेपाल |volume=7 |issue=3 |pages=29}}</ref> [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]]को समय यताका पत्रहरूमा राजपरिवारका सदस्यहरूलाई श्री ५ लेखिएको देखिन्छ। यद्यपि वि.सं. १८११ [[मकवानपुर राज्य|मकवानपुरका राजा]] हेमकर्णसेनले विजयकार्कीलाई करार-पत्रको रूपमा लेखिदिएको पत्रमा "श्री ३ श्री श्री माहाराजा हेमकर्ण सेन जिकन" उल्लेख छ।<ref>{{Cite journal |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहाताकाका केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_10_0102_09.pdf |journal=CNAS |volume=10 |issue=1 |pages=119|author-link=धनवज्र वज्राचार्य}}</ref> लक्ष्मण राना, प्रतिमन रानाहरूले कपदर सुरसिंहलाई लेखेको साल उल्लेख नभएको उजुरी पत्रमा "यस कुराको जाहेरी श्री ५ मा गर्नु" भनेका छन्।<ref>{{Cite journal |last=वज्राचार्य |first=धनवज्र |title=श्री ५ पृथ्वीनारायण शाहाताकाका केही ऐतिहासिक पत्र |url=https://d1i1jdw69xsqx0.cloudfront.net/digitalhimalaya/collections/journals/contributions/pdf/CNAS_10_0102_09.pdf |journal=CNAS |volume=10 |issue=1 |pages=113}}</ref> १८२२ को सल्यानकोटको पृथ्वीनारायण शाहको पालाको अभिलेखमा "श्री ५ नृपपृथ्वीनारायण साहा" उल्लेख गरिएको छ। सल्यानकोटको पृथ्वीनारायण शाहको पालाको अभिलेख<ref>{{cite book|title=शाहकालका अभिलेख[पहिलो भाग)|author=धनवत्र वजाचार्य, टेकबहादुर श्रेष्ठ|page=77|date=२०३७ भाद्र|publisher=नेपाल र एशियाली अनुसन्धान केन्द्र, त्रिभुवन विश्वविद्यालय |isbn=|url=https://dn721602.ca.archive.org/0/items/shahakalaka-abhilekha-by-dhanavajra-vajracharya-and-tek-bahadur-shrestha/Shahakalaka%20Abhilekha%20by%20Dhanavajra%20Vajracharya%20and%20Tek%20Bahadur%20Shrestha.pdf}}</ref> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''स्वस्ति श्रीसाके १६८७ संवत्'''<br>'''१८२२ मासे ३ सल्ह्यानकोट देव'''<br>'''ल बनायाको श्री ५ नृपपृथ्वीना'''<br>'''रायण साहा श्रीनरिन्द्रलक्ष्मी मा'''<br>'''हारानीसमये कृति''' '''तथा दवार्‍या'''<br>'''सुर्जामआन्याधा विश्राम् राना चामु ष्'''<br>'''ड्का जेठाबुढा ननस्त् षंका बाकेसिं'''<br>'''राना शुभम् ।''' </center> |} पृथ्वीनारायण शाहको निधनपछि गद्दीमा बसेका नयाँ राजा प्रतापसिंह शाहले रामचन्द्र पण्डितलाई पठाएको पत्रमा राजाको नाममा श्री ५ जोडिएको छैन। चिठीको विवरण :<ref>{{Cite web |title=पृथ्वीनारायणको देहान्त : प्रतापसिंहको त्यो चिठी |url=https://ekantipur.com/koseli/2024/01/13/death-of-prithvi-narayan-that-letter-of-pratapsingh-33-32.html |access-date=2026-06-01 |website=Ekantipur |language=ne}}</ref> <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |''श्री महाराजाधिराज सींह प्रताप साहाका तर्फ बाट सम्वत् १८३१ माघ सुदी ५ मा रामचन्द्र पंडीतको नाउमा लेषी गयाको ची (ठी) को तर्जुमा तपाञीको क्षम कुशल को हाल थाह नभयाको धेरै दीन भयो. तपाञीको क्षम कुशल षवर पाउनाको इन्तीजारीमा छु . वुवा ज्यू सीकारका नीमित्त नुवाकोट तीर सवारी भयाको मा इश्वरका अनुग्रहले माघे संक्रांती का दीन भैरवि संनीघाट सुर्यमति र त्रीसुल गंगाको दोभानमा स्वर्गे भयाको हुनाले बहुतै अफसोस लाग्यो .'' ... | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> सम्वत्‌ १८५५ सालको ताँमापत्र गर्ने भारादाहरुको नामावलीमा पनि [[पृथ्वीनारायण शाह]] र [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]का अगाडी श्री ५ जोडिएको छैन । नामावलीको ५२, ६१ र ६२ नं भारदारको तीन पुस्ते विवरण यसप्रकार छ । <!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | | valign="top" |श्री महाराजा रणबहादुर शाहले श्री गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह श्री महाराजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]] | |- | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |५२--श्री नरभूपाल शाहका नाति श्री पृथ्वीनारायण शाहका छोरा चौ. रनसिं शाही <br>६१--श्री पृथ्वीनारायण शाहका नाति श्री प्रतापसिह शाहका छोरा चौतरिया [[बिदुर शाह|बिदुर साह]]<br>६२--ऐंका नाति ऐंका छोरा चौतारिया [[शेरबहादुर शाह|शेर बहादुर शाह]] | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> ===आधिकारिक प्रयोग=== [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह|राजा गिर्वाणयुद्धविक्रम शाह]]को समय यताका पत्रहरूमा राजपरिवारका सदस्यहरूलाई श्री ५ लेखिएको देखिन्छ। १८५७ मा रणबहादुर शाहले [[श्रीनाथ गण|श्रीनाथ कम्पनी]]का फौजी जवानहरूलाई जारी गरेको आदेशमा "श्री ५ महाराजा" उल्लेख गरिएको छ । नेपाल सरकार र चीन सरकारबीच चिठी र खलितापत्रमामा चीन सम्राटलाई पनि "''स्वस्तिश्री ५ चिन बादशाह''" भनी सम्बोधन गरिन्थ्यो।<ref>{{cite book|title=श्री ५ रणबहादुर शाह (व्यक्तित्व र शासन )|author=[[चित्तरन्जन नेपाली]]|page=108-115|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref> चिनियाँ अम्बाले नेपाललाई लेखेको पत्रमा चिनका राजालाई श्री ५ र नेपालका राजालाई श्री ३ लेखेका छन्।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=२३३|date=2020 BS|publisher=मेरी राजभण्डारी|isbn=|url=}}</ref><!--End Quote--> {| align="center" style="border-collapse:collapse;border-style:none;background-color:transparent;max-width:40em;width:60%;" | valign="top" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:left;padding:10px 0;" |“ | valign="top" style="padding:0 1em;" |<center>'''स्वस्तिश्री ५ चिन वादसाहका हुकुमले भोट लाहासाको कामकाज गर्न्या श्री टुचाङ् ताठिन् सि अम्बा तथा श्री टुचान् ताठिन् वो अम्बाले पठायाको पत्रम् स्वस्तिश्री ३ अर्तिनिवाङ गिर्वान युद्ध विक्रम साहदेवेषु....''' '''...इति च्याछिन् वर्ष २० वैसाष वदि १२ मुकाम लाहासा शुभम्''' </center> | valign="bottom" style="color:{{{color|silver}}};font-size:{{{size|3.6em}}};font-family:serif;font-weight:bold;text-align:right;padding:10px 0;" |„ |}<!--End Quote--> [[भीमसेन थापा]]को उदयपछि उनले थापा खलकलाई श्री ३ दिलाएका थिए। कागजपत्रमा भीमसेन थापालाई "श्री श्री श्री बडा जर्नेल भीमसेन थापा" र भाइ रणध्वज थापालाई "श्री ३ काजी" भनी सम्बोधन गरिएको भेटिन्छ।<ref>{{cite book|title=जनरल भीमसेन थापा र तत्कालीन नेपाल|author=[[चित्तरञ्जन नेपाली]]|page=२२९|date=2020 BS|publisher=रत्न पुस्तक भण्डार|location=काठमाडौँ|isbn=|url=}}</ref> १८९२ मा [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]]ले भीमसेन थापालाई [[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर इन चिफ]] पदवी दिदाँ राजपरिवारका सदस्यहरूलाई "श्री ६" बाट सम्बोधन गरिएको छ। १९१० को [[मुलुकी ऐन]]को परिशिष्टमा राजा [[राम शाह]]लाई '''श्री ९ महाराजधिराज''' भनेर सम्बोधन गरिएको छ।<ref>{{Cite web |title=मुलुकी ऐन, १९१० परिशिष्ट (क) |url=https://repository.lawcommission.gov.np/np/wp-content/uploads/2021/08/मुलुकी-ऐन-१९१०.pdf |website=नेपाल कानुन आयोग}}</ref><ref name="सुवेदी2">{{cite book|last=|first=|author-link=|year=2022 Jestha|title=श्री ५ सुरेन्द्रविक्रम शाहदेवका शासनकालमा बनेको मुलुकी ऐन|publisher=श्री ५ को सरकार, कानून तथा न्याय मन्त्रालय|url=https://archive.org/details/muluki-ain-1910_202201/page/n713/mode/2up|isbn=|pages=695}}</ref> १०४ वर्षीय [[राणा शासन]]को समयमा प्रधानमन्त्रीहरूले आफ्ना लागि '''श्री ३''' को पदवी प्रयोग गर्दथे, जसले राजा (श्री ५) र कार्यकारी प्रमुख (श्री ३) बीचको पदीय मर्यादा र शक्ति सन्तुलनलाई स्पष्ट पार्दथ्यो। [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|राजा त्रिभुवन]]को समयसम्मको सिक्कामा राजाको नामको अगाडि श्री श्री श्री लगाइएको छ। [[महेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा महेन्द्र]]देखिको सिक्कामा मात्र "श्री ५ महेन्द्र" लेखिएको देखिन्छ।<ref>{{cite book|title=नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा|author=[[सत्यमोहन जोशी]]|page=|date=२०४२|publisher=Sajha prakashan|isbn=|url=}}</ref> [[नेपाल सरकार]]लाई वि.सं. २०१५ साल बैशाख ३ देखि 'श्री ५ को सरकार' लेख्न थालिएको थियो।<ref>{{Cite web |last=बस्नेत |first=माधब कुमार |date=2019-05-07 |title=यो नेपाल सरकार हो |url=https://deshsanchar.com/2019/05/07/193195/ |access-date=2026-05-30 |website=देशसञ्चार}}</ref><ref>{{cite book|title=https://deshsanchar.com/2019/05/07/193195/|author=[[ग्रीष्मबहादुर देवकोटा]]|page=५९१|date=२०३६|publisher=ध्रुबबहादुर देवकोटा|location=काठमाडौँ|isbn=|url=}}</ref> २०६३ जेठ ४ मा "श्री ५ को सरकार"लाई फेरी नेपाल सरकार लेख्न सुरु भयो । ===गणतन्त्र घोषणा र अन्त्य=== २०६५ सालमा राजतन्त्रको अन्त्य भई [[नेपाल]] गणतन्त्र घोषित भएपछि, यो उपाधिको आधिकारिक राजकीय प्रयोग समाप्त भएको थियो। यद्यपि यसको औपचारिक प्रयोग बन्द भए तापनि, कतिपय अनौपचारिक वा परम्परागत समारोहहरूमा यो शब्द अझै पनि कहिलेकाहीँ प्रयोग हुने गरेको पाइन्छ।<ref>{{Cite web |last=Malla |first=Kamal P. |date=2003-06-01 |title=The king’s song |url=https://www.himalmag.com/comment/the-kings-song |access-date=2025-07-27 |website=Himal Southasian |language=en}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:शाहवंश]] 14jlg1nl9sw99kctgrnskd65a3dhb2c 0 150579 1362559 1362501 2026-06-20T12:48:39Z Bishaldev100 28807 1362559 wikitext text/x-wiki [[संयुक्त राज्य अमेरिका]] बनेको भूमिको इतिहास हजारौं वर्षको निरन्तर आदिवासी समाजहरूमा फैलिएको छ।-उनीहरूका वंशजमा संघीय मान्यता प्राप्त ५७५ जनजातिहरू समावेश छन्। हालको संयुक्त राज्य अमेरिकाको इतिहास १६०७ मा इङ्गल्याण्डबाट आएर बसोबास गर्नेले आधुनिक भर्जिनियामा जेम्सटाउनको स्थापना र १६२० मा प्लाइमाउथमा अंग्रेजी तीर्थयात्रीहरूद्वारा मेफ्लावर उत्रीएपछी सुरु भएको थियो। १५ औं शताब्दीको उत्तरार्धमा, युरोपेली उपनिवेशीकरण सुरु भयो र [[नरसंहार]], [[युद्ध]] र [[महामारी]]को माध्यमबाट आदिवासी समाजलाई ठूलो मात्रामा ध्वस्त पारियो। १७६० को दशकमा, [[तेह्र उपनिवेश]] स्थापना भयो। दक्षिणी उपनिवेशहरूले दास श्रममा आधारित कृषि प्रणाली निर्माण गरे र अफ्रिकाबाट लाखौंलाई दास बनाए। फ्रान्सेली र भारतीय युद्धहरूमा फ्रान्स अधिराज्यमाथि बेलायती विजय पछि, युद्धको भारले गर्दा बेलायती संसदले १७७३ मा उपनिवेशहरूमा करहरूको भारी बोकायो र असहनीय ऐनहरू जारी गर्‍यो । यो उपनिवेशहरूको स्व-शासन अन्त्य गर्न गरिएको थियो। पछि उपनिवेशहरू र बेलायती अधिकारीहरू बीचको तनाव तीव्र भयो, जसले गर्दा [[अमेरिकी क्रान्तिकारी युद्ध|क्रान्तिकारी युद्ध]] सुरु भयो, जुन अप्रिल १९, १७७५ मा लेक्सिंगटन र कन्कर्डको युद्धबाट सुरु भयो। जुन १७७५ मा, दोस्रो महादेशीय कङ्ग्रेसले महादेशीय सेना स्थापना गर्‍यो र सर्वसम्मतिले [[जर्ज वासिङ्टन]]लाई यसको [[कमान्डर-इन-चिफ|कमाण्डर-इन-चीफ]]को रूपमा चयन गर्‍यो। अर्को वर्ष, जुलाई २, १७७६ मा, दोस्रो महादेशीय कांग्रेसले ली प्रस्तावको पक्षमा मतदान गर्‍यो जसले नयाँ राष्ट्र सिर्जना गर्‍यो, र जुलाई ४ मा संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्वतन्त्रता घोषणापत्र जारी गरेर यसको स्वतन्त्रतालाई औपचारिकता दियो। १७८३ सेप्टेम्बर ३ मा, पेरिस सन्धिमा, बेलायतले [[तेह्र उपनिवेश]]हरूको स्वतन्त्रता र सार्वभौमिकतालाई स्वीकार गर्‍यो, जसले गर्दा संयुक्त राज्य अमेरिकाको स्थापना भयो। १७८७ सेप्टेम्बर १७ मा, बहुमत प्रतिनिधिहरूले [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|अमेरिकी संविधान]] हस्ताक्षर गरे, र पछि तेह्र उपनिवेशहरूद्वारा अनुमोदन गरियो, जसले गर्दा पहिलो आधुनिक अमेरिकी सरकारको स्थापना भयो। [[चित्र:Declaration_of_Independence_(1819),_by_John_Trumbull.jpg|दायाँ|अङ्गुठाकार|350x350पिक्सेल|अमेरिकी स्वतन्त्रताको घोषणा ]] १७८८-८९ को राष्ट्रपति चुनावमा, वासिङ्टन राष्ट्रको पहिलो राष्ट्रपति निर्वाचित भए। मार्च ४, १७८९ मा, नयाँ राष्ट्रले [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको संविधान|अमेरिकी संविधान]]लाई अपनायो र अनुमोदन गर्‍यो, जुन अहिले विश्वको सबैभन्दा पुरानो र लामो समयदेखि चलिरहेको लिखित र संहिताबद्ध राष्ट्रिय संविधान हो।<ref>{{Cite web |last=Gorman |first=Sean |title=Goodlatte says U.S. has the oldest working national constitution |url=https://www.politifact.com/factchecks/2014/sep/22/bob-goodlatte/goodlatte-says-us-has-oldest-working-national-cons/ |access-date=2026-01-20 |website=@politifact |language=en-US}}</ref> १७९१ मा, मौलिक अधिकारहरू सुनिश्चित गर्न अधिकारको विधेयक थपियो। १८०३ मा, तेस्रो राष्ट्रपति [[थोमस जेफर्सन|थोमस जेफरसन]]ले लुइसियाना खरिदको वार्ता गरे, जसले देशको आकार दोब्बर बनायो। उपलब्ध, सस्तो जग्गा र प्रकट भाग्यको धारणाबाट प्रोत्साहित भएर, देशले उपनिवेशवादको परियोजनामा ​​पश्चिमतर्फ विस्तार गर्यो। राष्ट्रपति [[जेम्स के. पोल्क]]ले १८४५ मा टेक्सासलाई आफ्नो कब्जामा लिए र अर्को वर्ष मेक्सिको विरुद्ध युद्धको घोषणा गरे। मेक्सिकन-अमेरिकी युद्धमा अमेरिकाको भारी विजयको परिणामस्वरूप १८४८ मा ग्वाडालुप हिडाल्गोको सन्धि भयो, जहाँ अमेरिकाले मेक्सिकोबाट धेरैजसो अमेरिकी दक्षिणपश्चिम क्षेत्र प्राप्त गर्यो। विस्तारित क्षेत्रहरूमा [[दासप्रथा|दासत्व]] वैध हुनुपर्छ कि हुँदैन भन्ने कुरा राष्ट्रिय विवादको मुद्दा थियो, र यसले दासत्वमाथि बढ्दो तनाव निम्त्यायो। सन् १८६० को राष्ट्रपति चुनावमा [[अब्राहम लिङ्कन|अब्राहम लिंकन]] राष्ट्रको १६ औं राष्ट्रपतिको रूपमा निर्वाचित भएपछि, दक्षिणी राज्यहरूले अलग्गिए र अमेरिकाको दासत्व समर्थक [[परिसङ्घीय राज्य अमेरिका|परिसङ्घीय राज्य]] गठन गरे। अप्रिल १८६१ मा, संघीय र दक्षिणी राज्यहाँरू बीच [[अमेरिकी गृहयुद्ध|गृहयुद्ध]] सुरु भयो। १८६५ सम्म चलेको गृहयुद्धमा संघ विजयी भयो, जसले राष्ट्रलाई सुरक्षित राख्यो। १५ अप्रिल, १८६५ मा, लिंकनको हत्या गरियो। कन्फेडेरेट्सको पराजयले दासत्वको उन्मूलन गर्‍यो। १८६५ देखि १८७७ सम्मको पुनर्निर्माण युगमा, राष्ट्रिय सरकारले व्यक्तिगत अधिकारको रक्षा गर्ने स्पष्ट जिम्मेवारी पायो। १८७७ मा, गोरा दक्षिणी डेमोक्र्याटहरूले दक्षिणमा राजनीतिक पुन: शक्तिमा पुगे। १९ औं शताब्दीको अन्त्यदेखि २० औं शताब्दीको सुरुवातसम्मको सुनौलो युगमा, संयुक्त राज्य अमेरिका विश्वको अग्रणी औद्योगिक शक्तिको रूपमा देखा पर्‍यो, जसको मुख्य कारण उद्यमशीलता, औद्योगिकीकरण र लाखौं आप्रवासी कामदारहरूको आगमन थियो। भ्रष्टाचार, अकुशलता र परम्परागत राजनीतिप्रतिको असन्तुष्टिले प्रगतिशील आन्दोलनलाई उत्प्रेरित गर्‍यो, जसले गर्दा संघीय आयकर, [[अमेरिकी सिनेट|अमेरिकी सिनेटरहरू]]को प्रत्यक्ष निर्वाचन, धेरै आदिवासीहरूका लागि नागरिकता, मदिरा निषेध र महिला मताधिकार लगायतका सुधारहरू भए। [[पहिलो विश्वयुद्ध|प्रथम विश्वयुद्ध]]को समयमा सुरुमा तटस्थ रहेको संयुक्त राज्य अमेरिकाले १९१७ मा जर्मनी विरुद्ध युद्धको घोषणा गर्‍यो र सफल मित्र राष्ट्रहरूमा सामेल भयो। समृद्ध १९२० को दशक को अन्त्यमा, १९२९ को वाल स्ट्रिट क्र्यासले दशक लामो विश्वव्यापी [[महामन्दी]]को सुरुवात गर्‍यो। राष्ट्रपति फ्र्याङ्कलिन डी रुजवेल्टले बेरोजगारी राहत र सामाजिक सुरक्षा सहित नयाँ डील कार्यक्रमहरू सुरु गरे।<ref>{{Cite web |last=Richardson |first=Gary |title=Stock Market Crash of 1929 |url=https://www.federalreservehistory.org/essays/stock-market-crash-of-1929 |access-date=2026-01-20 |website=www.federalreservehistory.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Richardson |first=Gary |title=Stock Market Crash of 1929 |url=https://www.federalreservehistory.org/essays/stock-market-crash-of-1929 |access-date=2026-01-20 |website=www.federalreservehistory.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2021-09-21 |title=Social Security Act (1935) |url=https://www.archives.gov/milestone-documents/social-security-act |access-date=2026-01-20 |website=National Archives |language=en}}</ref> १९४१ डिसेम्बर ७, मा [[पर्ल हार्बर आक्रमण|पर्ल हार्बरमा जापानी आक्रमण]]पछि, संयुक्त राज्य अमेरिका दोस्रो विश्वयुद्धमा प्रवेश गर्‍यो, जसले अक्ष शक्तिहरूलाई हराउन मद्दत गर्‍यो; युरोपेली रंगमञ्चमा [[नाजी जर्मनी]] र फासिस्ट इटाली र [[प्रशान्त युद्ध]]मा [[जापानी साम्राज्य|जापान]], अगस्ट १९४५ मा हिरोशिमा र नागासाकीमा आणविक हतियार प्रयोग गरेपछि [[जापानी साम्राज्य]]लाई पराजित भयो। यो युद्धले १९५२ सम्म अमेरिकाको नेतृत्वमा मित्र राष्ट्रहरूले जापान र जर्मनीमाथि कब्जा जमायो। दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यपछि, संयुक्त राज्य अमेरिका र [[सोभियत सङ्घ|सोभियत संघ]] [[महाशक्ति]] प्रतिद्वन्द्वीको रूपमा देखा परेपछि [[शीतयुद्ध]] सुरु भयो; दुई देशहरूले हतियार दौड, [[अन्तरिक्ष दौड]], प्रचार अभियान र [[छद्मयुद्ध]]हरूमा अप्रत्यक्ष रूपमा एकअर्कासँग सामना गरे, जसमा [[कोरियाली युद्ध]] र [[भियतनाम युद्ध]] समावेश थियो। १९६० को दशकमा, नागरिक अधिकार आन्दोलनको कारणले गर्दा, सामाजिक सुधारहरूले अफ्रिकी अमेरिकीहरूको मतदानको संवैधानिक अधिकार र आवागमनको स्वतन्त्रता लागू गर्‍यो। १९९१ मा, संयुक्त राज्य अमेरिकाले [[खाडी युद्ध]]को समयमा गठबन्धनको नेतृत्व गर्‍यो र [[इराक]]मा आक्रमण गर्‍यो। पछि त्यस वर्ष, [[सोभियत सङ्घको विघटन|सोभियत संघको विघटन]]सँगै शीतयुद्ध समाप्त भयो, जसले गर्दा संयुक्त राज्य अमेरिका विश्वको एकमात्र महाशक्ति बन्यो। शीतयुद्धपछिको युगमा, संयुक्त राज्य अमेरिका मध्य पूर्वमा द्वन्द्वमा विशेष गरी [[सेप्टेम्बर ११ को हमला|सेप्टेम्बर ११ को आक्रमण]]पछि, आतंकवाद विरुद्धको युद्धसँगै तानिएको छ। २१ औं शताब्दीमा, देश [[सन् २००७–२००८ को वित्तीय सङ्कट|२००७ देखि २००९ सम्मको ठूलो मन्दी]] र २०२० देखि २०२३ सम्मको [[कोभिड-१९ को विश्वव्यापी महामारी|कोभिड-१९ महामारी]]बाट नकारात्मक रूपमा प्रभावित भएको थियो। हालै, अमेरिका अफगानिस्तानको युद्धबाट पछि हट्यो, युक्रेनमा रूसी आक्रमणमा हस्तक्षेप गर्‍यो, र मध्य पूर्वी संकटमा सैन्य रूपमा संलग्न भयो, र इरान-इजरायल युद्धको समयमा २०२५ र २०२६ मा इरानमा भएको आक्रमणमा पनि संलग्न भयो। अमेरिकाले २०२० को दशकमा आफ्नो आर्टेमिस कार्यक्रमको साथ अन्तरिक्ष अन्वेषणमा पुन: ध्यान केन्द्रित गर्‍यो, जसको उद्देश्य स्थायी चन्द्रमाको आधार सिर्जना गर्नु थियो। == आदिवासी अवधि == == युरोपेली उपनिवेशीकरण (१०७५–१७५४) == == क्रान्तिकारी अवधि (१७५४–१७९३) == == प्रारम्भिक गणतन्त्र (१७९३–१८३०) == == विस्तार र सुधार (१८३०–१८४८) == == गृहयुद्ध र पुनर्निर्माण (१८४८–१८७७) == == सुवर्ण युग र प्रगतिशील युग (१८७७–१९१४) == == आधुनिक अमेरिका र विश्व युद्ध (१९१४–१९४५) == १९१४ देखि युरोपमा प्रथम विश्वयुद्ध चर्किँदै जाँदा, राष्ट्रपति [[उड्रो विल्सन|वुड्रो विल्सन]]ले तटस्थताको घोषणा गरे, तर जर्मनीलाई चेतावनी दिए कि अमेरिकी जहाजहरू विरुद्ध अप्रतिबंधित पनडुब्बी युद्ध पुन: सुरु गर्नु भनेको युद्ध हुनेछ। जर्मनीले जोखिम लिने निर्णय गर्यो, र आरएमएस लुसिटानिया जस्ता जहाजहरू डुबाएर बेलायतलाई आपूर्ति बन्द गरेर जित्ने प्रयास गर्यो। अमेरिकाले अप्रिल १९१७ मा [[युद्धको घोषणा]] गर्‍यो।<ref>{{Cite encyclopedia|title=Germany's Decision for Unrestricted Submarine Warfare and Its Impact on the U.S. Declaration of War|encyclopedia=World War I: Encyclopedia|publisher=ABC-CLIO|url=https://books.google.com/books?id=2YqjfHLyyj8C&pg=PA482|access-date=June 27, 2015|last=McNabb|first=James B.|year=2005|editor-last=Roberts|editor-first=Priscilla Mary|pages=482–483|isbn=9781851094202|archive-url=https://web.archive.org/web/20151007155500/https://books.google.com/books?id=2YqjfHLyyj8C&pg=PA482|archive-date=October 7, 2015|editor-first2=Spencer|editor-last2=Tucker|url-status=live}}</ref> नोभेम्बर १९१८ मा मित्र राष्ट्रहरूले जिते। १९१९ को पेरिस शान्ति सम्मेलनमा विल्सनले प्रभुत्व जमाए, भर्साइलको सन्धि (१९१९) मा जर्मनीलाई कठोर व्यवहार गरिएकोले आफ्नो भूराजनीतिक आशा नयाँ राष्ट्र संघमा राखे। युद्ध घोषणा गर्ने कंग्रेसनल शक्तिको मुद्दामा विल्सनले सिनेट रिपब्लिकनहरूसँग सम्झौता गर्न अस्वीकार गरे, र सिनेटले सन्धि र लिगलाई अस्वीकार गर्‍यो।{{Sfn|Cooper}} अस्पताल र मेडिकल स्कूलहरूको प्रगतिशील युगको आधुनिकीकरणको बावजुद,<ref>{{Cite book|last=Carlisle|first=Rodney P.|url=https://books.google.com/books?id=dYwn0je9MfYC&pg=PT245|title=Handbook to Life in America|year=2009|publisher=Infobase Publishing|isbn=9781438119014|page=245ff|access-date=June 27, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151016105918/https://books.google.com/books?id=dYwn0je9MfYC&pg=PT245|archive-date=October 16, 2015|url-status=live}}</ref> देशले १९१८ र १९१९ मा स्पेनिश फ्लू महामारीको कारण लगभग ५,५०,००० जनाको ज्यान गुमायो।<ref>{{Cite web |date=January 22, 2019 |title=History of 1918 Flu Pandemic |url=https://www.cdc.gov/flu/pandemic-resources/1918-commemoration/1918-pandemic-history.htm |website=CDC}}</ref><ref>{{Cite web |date=April 15, 2024 |title=Influenza pandemic of 1918–19 - Cause, Origin, & Spread |url=https://www.britannica.com/event/influenza-pandemic-of-1918-1919 |access-date=June 9, 2024 |website=Britannica.com |language=en}}</ref> १९२० को दशकमा, अर्थतन्त्र विस्तार भयो। अफ्रिकी-अमेरिकीहरूले महान बसाइँसराइबाट लाभ उठाए र उनीहरूसँग बढी सांस्कृतिक शक्ति थियो, जसको उदाहरण हार्लेम पुनर्जागरण थियो जसले ज्याज संगीत फैलायो। यसैबीच, कु क्लक्स क्लानको पुनरुत्थान भयो, र नयाँ प्रविष्टिहरूको संख्यालाई कडाइका साथ सीमित गर्न १९२४ को आप्रवासन ऐन पारित गरियो।<ref>{{Cite web |title=Roaring Twenties - Definition, Music, History, & Facts |url=https://www.britannica.com/topic/Roaring-Twenties |access-date=June 9, 2024 |website=Britannica.com |language=en}}</ref> == शीत युद्ध (१९४५–१९९१) == == समकालीन संयुक्त राज्य अमेरिका (१९९१–वर्तमान) == ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} {{संयुक्त राज्य अमेरिकाको विषय}} [[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिका|इतिहास]] b3dmt4eyvchllnz7zznvr5qbzb7ar2w 0 150580 1362556 1362541 2026-06-20T12:30:31Z SocialActivistDinesh 79461 सुधार गरियो, विस्तार गरियो 1362556 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} दिनेश कुमार तामाङ धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन्।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा शैक्षिक वकालत। उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म नेपालमा भएको थियो। उनी आफ्नो करियरको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> == सन्दर्भ र उद्धरण == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] 30120iqhgv1psli3xgthtoq6vs3jy6y 1362560 1362556 2026-06-20T12:49:36Z SocialActivistDinesh 79461 भाषा/व्याकरण सम्बन्धी सुधार गरियो, सुधार गरियो 1362560 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} दिनेश कुमार तामाङ धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन्।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा शैक्षिक वकालत। उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म नेपालमा भएको थियो। उनी आफ्नो करियरको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> ==अवार्ड== * नागरिक नायक - वि. सं. २०७५<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * पृथ्वी राष्ट्रिय युवा प्रेरणा पुरस्कार २०८२ == सन्दर्भ र उद्धरण == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] [[श्रेणी:सन् १९९२ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] lzlr7lyjfu45etl6yyddetzrykfz9d1 1362562 1362560 2026-06-20T12:50:18Z SocialActivistDinesh 79461 1362562 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} दिनेश कुमार तामाङ धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन्।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा शैक्षिक वकालत। उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म नेपालमा भएको थियो। उनी आफ्नो करियरको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> ==अवार्ड== * नागरिक नायक - वि. सं. २०७५<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * पृथ्वी राष्ट्रिय युवा प्रेरणा पुरस्कार २०८२ == सन्दर्भ र उद्धरण == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] 5u440avou677nlnjn890utsm967bsb1 1362565 1362562 2026-06-20T13:08:39Z SocialActivistDinesh 79461 सुधार गरियो 1362565 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} दिनेश कुमार तामाङ धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन्।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा शैक्षिक वकालत। उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म नेपालमा भएको थियो। उनी आफ्नो करियरको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> ==अवार्ड== * नागरिक नायक - वि. सं. २०७५<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * पृथ्वी राष्ट्रिय युवा प्रेरणा पुरस्कार २०८२ == सन्दर्भ र उद्धरण == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। {{कमन्सश्रेणी|Dinesh Kumar Tamang}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:नेपाली पुरुषहरु ]] [[श्रेणी:पुरुष व्यक्तित्वहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कार्यकर्ताहरू]] nfl3ej4ko2htehfhf7mxhf1df0cs5y7 1362566 1362565 2026-06-20T13:09:14Z SocialActivistDinesh 79461 सुधार गरियो 1362566 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} दिनेश कुमार तामाङ धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन्।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा शैक्षिक वकालत। उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म नेपालमा भएको थियो। उनी आफ्नो करियरको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> ==अवार्ड== * नागरिक नायक - वि. सं. २०७५<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * पृथ्वी राष्ट्रिय युवा प्रेरणा पुरस्कार २०८२ == सन्दर्भ र उद्धरण == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। {{कमन्सश्रेणी|Dinesh Kumar Tamang}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कार्यकर्ताहरू]] cwrjr8h62utc0776bl61f1oz1mf5a2z 1362570 1362566 2026-06-21T01:15:35Z ~2026-35991-95 79470 सुधार 1362570 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} दिनेश कुमार तामाङ धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन्।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा शैक्षिक वकालत गर्दै आएका देखिन्छ , उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म नेपालमा भएको थियो। उनी आफ्नो पेशाको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> ==अवार्ड== * नागरिक नायक - वि. सं. २०७५<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * पृथ्वी राष्ट्रिय युवा प्रेरणा पुरस्कार २०८२ == सन्दर्भ र उद्धरण == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। {{कमन्सश्रेणी|Dinesh Kumar Tamang}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कार्यकर्ताहरू]] k70jxhlu932ws21jbk9qpnc0tu0vs4g 1362571 1362570 2026-06-21T01:21:27Z ~2026-35991-95 79470 1362571 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} दिनेश कुमार तामाङ धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन्।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा शैक्षिक वकालत गर्दै आएका देखिन्छ , उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म नेपालमा भएको थियो। उनी आफ्नो पेशाको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> ==अवार्ड== * नागरिक नायक - वि. सं. २०७५<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * पृथ्वी राष्ट्रिय युवा प्रेरणा पुरस्कार २०८२ == सन्दर्भ == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। {{कमन्सश्रेणी|Dinesh Kumar Tamang}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कार्यकर्ताहरू]] e1w6q7qxq8bjkgp397ahsro3i6psa0i 1362584 1362571 2026-06-21T05:58:30Z ~2026-36149-07 79474 सुधार गरियो 1362584 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} दिनेश कुमार तामाङ (जन्म: २०३८-०९-०९ ]) नेपालका एक सक्रिय सामाजिक अभियन्ता तथा समाजसेवी हुनुहुन्छ। विशेष गरी [[[रुबी भ्याली]] ,[[धादिङ]]] लाई आफ्नो मुख्य कार्यथलो बनाउनुभएका तामाङले उद्दार ,राहत ,पुनर्निर्माण र मानवीय सेवाको क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याउनुभएको छ। धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन् भनेर उहाको कार्यको योगदान बारे देख्न सकिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा बिपत ब्यस्थापनमा कार्य र वकालत गर्दै आएका देखिन्छ , उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म [[धादिङ]]],[[नेपाल]]मा भएको हो। उहाँको बाल्यकाल [विवरण] मा बित्यो। उहाँले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा [विद्यालयको नाम] बाट र उच्च शिक्षा [कलेज/विश्वविद्यालयको नाम] बाट पूरा गर्नुभयो। सानै उमेरदेखि सामाजिक सेवामा रुचि राख्ने तामाङ अध्ययनकै क्रममा पनि विभिन्न सामाजिक कार्यहरूमा संलग्न हुनुहुन्थ्यो।उनी आफ्नो पेशाको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वभलम्भन विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> ==अवार्ड== * नागरिक नायक - वि. सं. २०७५<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * पृथ्वी राष्ट्रिय युवा प्रेरणा पुरस्कार २०८२ == सन्दर्भ == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। {{कमन्सश्रेणी|Dinesh Kumar Tamang}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कार्यकर्ताहरू]] 96345k0r96fvy8ap6zvn5zun88g5nv0 1362585 1362584 2026-06-21T06:17:48Z ~2026-36149-07 79474 सुधार गरियो 1362585 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} '''दिनेश कुमार तामाङ''' (जन्म: २०३८-०९-०९ ) नेपालका एक सक्रिय सामाजिक अभियन्ता तथा समाजसेवी हुनुहुन्छ। विशेष गरी [[[रुबी भ्याली]] ,[[धादिङ]]] लाई आफ्नो मुख्य कार्यथलो बनाउनुभएका तामाङले उद्दार ,राहत ,पुनर्निर्माण र मानवीय सेवाको क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याउनुभएको छ। धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन् भनेर उहाको कार्यको योगदान बारे देख्न सकिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा बिपत ब्यस्थापनमा कार्य र वकालत गर्दै आएका देखिन्छ , उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म [[धादिङ]]],[[नेपाल]]मा भएको हो। उहाँको बाल्यकाल [विवरण] मा बित्यो। उहाँले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा [विद्यालयको नाम] बाट र उच्च शिक्षा [कलेज/विश्वविद्यालयको नाम] बाट पूरा गर्नुभयो। सानै उमेरदेखि सामाजिक सेवामा रुचि राख्ने तामाङ अध्ययनकै क्रममा पनि विभिन्न सामाजिक कार्यहरूमा संलग्न हुनुहुन्थ्यो।उनी आफ्नो पेशाको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वभलम्भन विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> ==अवार्ड== * नागरिक नायक - वि. सं. २०७५<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * पृथ्वी राष्ट्रिय युवा प्रेरणा पुरस्कार २०८२ == सन्दर्भ == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। {{कमन्सश्रेणी|Dinesh Kumar Tamang}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कार्यकर्ताहरू]] 7ppgiqgzdo763jfeek65fe9fcweun3t 1362586 1362585 2026-06-21T06:18:14Z ~2026-36149-07 79474 सुधार गरियो 1362586 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|नेपालका सामाजिक कार्यकर्ता}} <!-- महत्त्वपूर्ण, लेख सिर्जना हुनुभन्दा पहिले यो पङ्क्ति माथिको कुनै पनि कुरा नहटाउनुहोस्। --> {{Infobox person | name = दिनेश कुमार तामाङ | image = [[File:Dinesh_Kumar_Tamang.jpg |250px|सामाजिक अभियन्ता ]] | caption = Dinesh Kumar Tamang | nationality = नेपाली | citizenship = नेपाली | occupation = [[सामाजिक सक्रियता|सामाजिक कार्यकर्ता]] | known_for = आदिवासी समुदाय सशक्तिकरण, तामाङ बौद्ध सम्पदाको संरक्षण | title = नागरिक नायक २०७५ | mother = सिरी माया तामाङ | father = कर्ण बहादुर तामाङ |home_town = [[कपुरगाउँ,रुबी भ्याली गाउँपालिका ५,लापा |कपुरगाउँ]], [[धादिङ जिल्ला|धादिङ ]] |years_active = २००२-अहिलेसम्म |religion = [[बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] |hair = कालो |eyes = कालो |height = ५.४ " | honours = नागरिक नायक २०७५<ref>{{cite web |title=Our Team |url= https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075|access-date=June 2026}}</ref> | website = https://dineshtamangfoundation.org/ }} '''दिनेश कुमार तामाङ''' (जन्म: २०३८-०९-०९ ) नेपालका एक सक्रिय सामाजिक अभियन्ता तथा समाजसेवी हुनुहुन्छ। विशेष गरी रुबी भ्याली ,[[धादिङ]]] लाई आफ्नो मुख्य कार्यथलो बनाउनुभएका तामाङले उद्दार ,राहत ,पुनर्निर्माण र मानवीय सेवाको क्षेत्रमा उल्लेखनीय योगदान पुर्‍याउनुभएको छ। धादिङ्गमा जन्मिएका एक नेपाली सामाजिक कार्यकर्ता, संगठनात्मक प्रशासक र सामुदायिक अधिवक्ता हुन् भनेर उहाको कार्यको योगदान बारे देख्न सकिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=DINESH KUMAR TAMANG |url=https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ |access-date=2026-06-20 |website=Tamang Buddhist Federation Nepal |language=en-US}}</ref> नेपालमा बिपत ब्यस्थापनमा कार्य र वकालत गर्दै आएका देखिन्छ , उनी हाल तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको महासचिवको रूपमा सेवा गर्छन्।<ref>{{Cite web |title=Our Team – International Dhading Society |url=https://intldhadingsociety.org/our-team/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पृष्ठभूमि == दिनेश कुमार तामाङको जन्म [[धादिङ]]],[[नेपाल]]मा भएको हो। उहाँको बाल्यकाल [विवरण] मा बित्यो। उहाँले आफ्नो प्रारम्भिक शिक्षा [विद्यालयको नाम] बाट र उच्च शिक्षा [कलेज/विश्वविद्यालयको नाम] बाट पूरा गर्नुभयो। सानै उमेरदेखि सामाजिक सेवामा रुचि राख्ने तामाङ अध्ययनकै क्रममा पनि विभिन्न सामाजिक कार्यहरूमा संलग्न हुनुहुन्थ्यो।उनी आफ्नो पेशाको सुरुवातमा नागरिक पहलहरूमा सक्रिय रूपमा संलग्न भए,<ref>{{Citation |last=News24 Nepal |title=काम गरिसकेपछि उदाएका समाजसेवी दिनेश तामाङ - CHHA PRASNA |date=2017-05-03 |url=https://www.youtube.com/watch?v=E8HgVTqiCI4 |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=Gangan TV |title=भुकम्पपछि बिना प्रचार सयौ घर बनाइदिए दिनेशले । social worker dinesh tamang |date=2017-05-21 |url=https://www.youtube.com/watch?v=XIN3Fq-uq6s |access-date=2026-06-20}}</ref> सामुदायिक संगठनमा धेरै ध्यान केन्द्रित गरे।<ref>{{Cite web |title=One man’s mission to resettle entire quake-ravaged village |url=https://kathmandupost.com/miscellaneous/2017/04/23/one-mans-mission-to-resettle-the-entire-village |access-date=2026-06-20 |website=kathmandupost.com |language=English}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref><ref>{{Citation |last=Dhurmus Suntali |title=बधाई तथा शुभकामना दिनेश तामाङ्गलाई {{!}}{{!}} जसले ५५ भुकम्प पिडितहरुका लागि एकिकृत बस्ती निर्माण गरे |date=2017-04-23 |url=https://www.youtube.com/watch?v=lZ2x6L8rc0I |access-date=2026-06-20}}</ref> बागमती प्रदेश र वरपरका क्षेत्रहरूमा आदिवासी सांस्कृतिक अधिकारको संरक्षण<ref>{{Citation |last=Nagarik Network |title=Dinesh Tamang - Nagarik Nayak 2075 |date=2018-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=F_SApOkhPgE |access-date=2026-06-20}}</ref><ref>{{Citation |last=The Next Live |title=Dinesh Tamang - The story of a National Prodigy {{!}} The Next Live {{!}} Nepal |date=2017-04-24 |url=https://www.youtube.com/watch?v=_TG4x8w4R9Y |access-date=2026-06-20}}</ref> र संरचनात्मक सामाजिक कार्यहरु गरेका देखिन्छ ।<ref>{{Cite web |title=About Us – CID-Nepal |url=https://cidnepal.org/about/ |access-date=2026-06-20 |language=en-US}}</ref><ref>{{Citation |last=Ghatana Ra Bichar |title=राज्यबाट असहयोग र दुःख दिने काममात्रै भयो DINESH TAMANG (Social Activist) |date=2025-11-17 |url=https://www.youtube.com/watch?v=adMah1ea9i0 |access-date=2026-06-20}}</ref> == नागरिक तथा सामुदायिक सक्रियता == तामाङको प्राथमिक सार्वजनिक पदचिह्न प्रमुख नेपाली गैर-सरकारी तथा नागरिक संस्थाहरूमा उनको प्रशासनिक र नेतृत्वदायी भूमिकाले परिभाषित गर्दछ: * ''तामाङ बौद्ध महासंघ नेपाल:'''' संस्थाको महासचिवको रूपमा सेवा गर्दै, तामाङले निरीक्षण गर्छन् आदिवासी तामाङ बौद्ध आदिवासी समुदायलाई सशक्त बनाउने उद्देश्यले सांस्कृतिक संरक्षण कार्यक्रम, युवा पहुँच पहल र सामाजिक कल्याणकारी परियोजनाहरू। उनको काममा सामुदायिक शिक्षा मञ्चहरू र क्षेत्रीय विकास पहलहरू आयोजना गर्नु समावेश छ। * ''नागरिक स्वभलम्भन विकास (CID-Nepal):''''तामाङ औपचारिक रूपमा नागरिक स्वतन्त्रता विकास (CID-Nepal) सँग सम्बद्ध छ, जसले समुदायको आत्मनिर्भरता र नागरिक संलग्नता बढाउन नागरिक समाज ढाँचाहरू समन्वय गर्दछ।<ref>{{Citation |last=World News Today |title=Nepal earthquake The man who went home to rescue his village |date=2015-05-08 |url=https://www.youtube.com/watch?v=2ci6k5yg9yU |access-date=2026-06-20}}</ref> ==अवार्ड== * नागरिक नायक - वि. सं. २०७५<ref>{{Cite web |date=2024-08-08 |title=NRM felicitates Nagarik Heroes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nagarik-nayak-2075 |access-date=2026-06-20 |website=myrepublica.nagariknetwork.com |language=English}}</ref> * पृथ्वी राष्ट्रिय युवा प्रेरणा पुरस्कार २०८२ == सन्दर्भ == {{DEFAULTSORT:Tamang, दिनेश कुमार}} <!-- तपाईंको लेखमा थपिएका इनलाइन उद्धरणहरू स्वचालित रूपमा यहाँ प्रदर्शित हुनेछन्। उद्धरणहरू कसरी थप्ने भन्ने बारे निर्देशनहरूको लागि en.wikipedia.org/wiki/WP:REFB हेर्नुहोस्। --> {{reflist}} * [https://www.tamangbuddhist.org.np/our-team/dinesh-kumar-tamang/ "कार्यकारी प्रोफाइल: महासचिव दिनेश कुमार तामाङ"], तामाङ बौद्ध महासंघ नेपालको आधिकारिक रजिस्ट्री। जुन २०२६ मा पुनःप्राप्त। {{कमन्सश्रेणी|Dinesh Kumar Tamang}} ==बाह्य कडीहरू== [[श्रेणी:सामाजिक अभियान]] [[श्रेणी:सन् १९८१ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:धादिङ जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:नेपाली कार्यकर्ताहरू]] o338gzmtthvlq0xzqsxgh502d1ftt2i 3 150583 1362588 2026-06-21T07:04:21Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1362588 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Taranath kewatज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,८४८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Taranath kewat|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १२:४९, २१ जुन २०२६ (नेपाली समय) dvcsw0db9dlx60f5eott93gsfk2fjh5 2 150584 1362589 2026-06-21T07:17:29Z Taranath kewat 79477 About Kapilvastu Datpan NEWS owner 1362589 wikitext text/x-wiki === Taranath Kewat === '''CHAIRPERSON & OWNER''' "Taranath Kewat is the Chairperson and Owner of Kapilvastu Darpan News. Based in Gaidhawa-9, Rupandehi, he is currently pursuing a Bachelor’s Degree in Mass Communication with a major in English. Combining his academic focus on media with his professional experience as an English Teacher, Taranath brings a disciplined, educational, and communication-driven approach to leadership. His vision for Kapilvastu Darpan is to bridge the gap between local news and professional journalism through clear, impactful storytelling." b7tezl1shzt1ai26h88dygmpe8i8ip4 3 150585 1362594 2026-06-21T11:15:00Z नेपाली विकिपिडिया स्वागत 28168 [[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]] 1362594 wikitext text/x-wiki ==विकिपिडियामा स्वागत छ!== <div style="width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}"> <div style="overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;"> <div style="font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;">नमस्ते, Nirma Magarज्यू</div> <div style="font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; "> [[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ! </div></div> <div style="vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff"> <div style="display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; "> हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,८४८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।</div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात</div> <div style="font-size: 15px;"> * पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्। * तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्। * आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Nirma Magar|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन) </div> </div> <div style="flex: 1 1 300px;"><br/> <div style="font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;">[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू</div> <div style="font-size: 15px;"> * कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ। * यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा <code>'''<nowiki>{{मद्दत}}</nowiki>'''</code> राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्। * नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ। </div> </div> </div> <div style="padding: 10px; padding-left: 25px; "> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}} </div> <div style="text-align: center;"> {{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}} </div> </div> </div> </div> '''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ! -- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:००, २१ जुन २०२६ (नेपाली समय) ppkxypb3yegfif6ftitp55tye14xl56