दुल्लु नगरपालिका

<mediawiki xmlns="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/" xmlns:xsi="http://www.w3.org/2001/XMLSchema-instance" xsi:schemaLocation="http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11/ http://www.mediawiki.org/xml/export-0.11.xsd" version="0.11" xml:lang="ne">
  <siteinfo>
    <sitename>विकिपिडिया</sitename>
    <dbname>newiki</dbname>
    <base>https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0</base>
    <generator>MediaWiki 1.47.0-wmf.12</generator>
    <case>first-letter</case>
    <namespaces>
      <namespace key="-2" case="first-letter">मीडिया</namespace>
      <namespace key="-1" case="first-letter">विशेष</namespace>
      <namespace key="0" case="first-letter" />
      <namespace key="1" case="first-letter">वार्तालाप</namespace>
      <namespace key="2" case="first-letter">प्रयोगकर्ता</namespace>
      <namespace key="3" case="first-letter">प्रयोगकर्ता वार्ता</namespace>
      <namespace key="4" case="first-letter">विकिपिडिया</namespace>
      <namespace key="5" case="first-letter">विकिपिडिया वार्ता</namespace>
      <namespace key="6" case="first-letter">चित्र</namespace>
      <namespace key="7" case="first-letter">चित्र वार्ता</namespace>
      <namespace key="8" case="first-letter">मीडियाविकि</namespace>
      <namespace key="9" case="first-letter">मीडियाविकि वार्ता</namespace>
      <namespace key="10" case="first-letter">ढाँचा</namespace>
      <namespace key="11" case="first-letter">ढाँचा वार्ता</namespace>
      <namespace key="12" case="first-letter">मद्दत</namespace>
      <namespace key="13" case="first-letter">मद्दत वार्ता</namespace>
      <namespace key="14" case="first-letter">श्रेणी</namespace>
      <namespace key="15" case="first-letter">श्रेणी वार्ता</namespace>
      <namespace key="100" case="first-letter">पोर्टल</namespace>
      <namespace key="101" case="first-letter">पोर्टल वार्ता</namespace>
      <namespace key="118" case="first-letter">मस्यौदा</namespace>
      <namespace key="119" case="first-letter">मस्यौदा वार्ता</namespace>
      <namespace key="710" case="first-letter">TimedText</namespace>
      <namespace key="711" case="first-letter">TimedText talk</namespace>
      <namespace key="828" case="first-letter">मोड्युल</namespace>
      <namespace key="829" case="first-letter">मोड्युल वार्तालाप</namespace>
      <namespace key="1728" case="first-letter">Event</namespace>
      <namespace key="1729" case="first-letter">Event talk</namespace>
    </namespaces>
  </siteinfo>
  <page>
    <title>दुल्लु नगरपालिका</title>
    <ns>0</ns>
    <id>5914</id>
    <revision>
      <id>1367106</id>
      <parentid>1351688</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T02:59:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367106</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="34252" sha1="quxcj7pv36abc3d0pb1obfnq0vrw6sf" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
&lt;!--See the table at Infobox settlement for all fields and descriptions of usage--&gt;
&lt;!-- आधारभूत जानकारी  --&gt;| name                     = 
| other_name               =
| native_name              = 
| nickname                 =
| settlement_type          = [[नगरपालिका]]
| motto                    = &lt;!-- images and maps  --&gt;
| image_skyline            = भगनावशेष.jpg
| image_caption            = दुल्लु स्थित राज दरबारको भगनावशेष
| image_flag               =
| image_seal               =
| image_map                = 
| pushpin_label_position = bottom
| pushpin_map_caption = कर्णाली प्रदेशको नक्सामा {{पृष्ठको नाम}}को अवस्थिति
| pushpin_map =  Nepal Karnali Province#Nepal
&lt;!-- अवस्थिति--&gt;
| subdivision_type = [[देश]]
| subdivision_name = {{झण्डा|नेपाल}}
| subdivision_type1 = [[नेपालका प्रदेशहरू|प्रदेश]]
| subdivision_name1 = [[कर्णाली प्रदेश]]
| subdivision_type2 = [[नेपालका जिल्लाहरू|जिल्ला]]
| subdivision_name2 = [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]]
|&lt;!-- राजनीति--&gt;
| government_footnotes     = &lt;ref name=&quot;निर्वाचन २०७९&quot;&gt;{{cite news|title=स्थानीय तह निर्वाचन २०७९|url=https://localelection2079.ekantipur.com/pradesh-6/district-dailekh/dullu?lng=nep|accessdate=०९ साउन २०८१|language=नेपाली|publisher=कान्तिपुर दैनिक}}&lt;/ref&gt;
| government_type          = 
| leader_title             = [[नगरप्रमुख]]
| leader_name              = 
भरतप्रसाद रिजाल &lt;small&gt; ([[नेपाली काङ्ग्रेस]])  
| leader_title1            = [[उपप्रमुख]]
| leader_name1             = 
विना कार्की &lt;small&gt; ([[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]) 
| established_title        = स्थापित
| established_date         = २७ फागुन २०७३
| unit_pref                = &lt;!--Enter: Imperial, if Imperial (metric) is desired--&gt;
| area_footnotes           =
| area_total_km2           = 156.77&lt;!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--&gt;
|population_as_of         = [[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]
|population_footnotes     =&lt;ref name=&quot;जनगणना २०७८&quot;&gt;{{cite web |title=जनसङ्ख्याको आकार र वितरण|url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/np/population?province=6&amp;district=64&amp;municipality=7|accessdate=१५ असोज २०८१|work=राष्ट्रिय जनगणना २०७८|publisher=[[राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालय]]|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
| population_total         = 39143
| population_density_km2   = auto
| population_blank1_title  = Ethnicities
&lt;!-- साधारण जानकारी  --&gt;| timezone                 = [[नेपालको प्रमाणिक समय|नेपाली समय]]
| utc_offset               = +५:४५
| timezone_DST             =
| utc_offset_DST           =
| coordinates              = {{coord|28|48|36|N|81|48|36|E|type:city_region:NP_source:unmaps-enwiki|display=inline,title}}
| elevation_footnotes      = &lt;!--for references: use &lt;ref&gt; &lt;/ref&gt; tags--&gt;
| elevation_m              = &lt;!-- Area/postal codes &amp; others --&gt;
| postal_code_type         = 
| postal_code              = 
| area_code                = +९७७-०८९
| blank_name               = केन्द्र
| blank_info               = साविकको [[दुल्लु]] गाविसको कार्यालय 
| website                  = [http://www.dullumun.gov.np आधिकारिक वेबसाइट]
| footnotes                =
}}

'''दुल्लु''' [[नेपाल]]को [[कर्णाली प्रदेश]] अन्तर्गत [[दैलेख जिल्ला|दैलेख]] जिल्लामा पर्ने एक [[नगरपालिका]] हो । यो नगरपालिका २०७१ जेष्ठ ४ देखि लागू हुने गरी बनाइएको थियो। यसलाई नगरपालिका घोषणा गर्दा [[नाउलेकटुवाल]], [[नेपा]], [[पादुका]], [[दुल्लु]], [[छिउडिपुशाकोट]] तथा [[बडलम्जी]] गाउँ विकास समितिहरू समावेश गरिएका थिए।  [[नेपालको संविधान २०७२]] अनुसार नयाँ नेपालको पुनःसंरचना गर्ने क्रममा [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]ले नेपालमा ७५३ वटा [[नेपालका स्थानीय तहहरू|स्थानीय तह]]हरू निर्माण गर्ने निर्णय पारित गरेपछि २०७३ साल फागुन २७ गते साविकको दुल्लु नगरपालिकाको केही भूभागलाई (दुल्लु नगरपालिकाको साविकको वडा नम्बर १०) अर्थात् साविकको [[बडलम्जी]] गाविसको वडा नम्बर (२-७)लाई कटाएर [[भैरवी गाउँपालिका]]मा गाभिएको थियो भने दुल्लु नगरपालिकामा साविकका [[गौरी, दैलेख|गौरी]], [[गमौडी]], [[कालभैरव]] र [[मालिका, दैलेख|मालिका]] गाविसलाई गाभिएको थियो। दुल्लु बजार भएको ठाउँलाई केन्द्र बनाइएको छ। &lt;ref name=&quot;Dullu&quot;&gt;{{cite web | url=http://www.dullumun.gov.np/ne/node/3| title= दुल्लु नगर पालिकाको संक्षिप्त परिचय|publisher=www.dullumun.gov.np|language= नेपाली}}&lt;/ref&gt;

==जनसङ्ख्या==
[[नेपालको बाह्रौँ राष्ट्रिय जनगणना, २०७८|राष्ट्रिय जनगणना २०७८]]को जनगणना अनुसार {{पृष्ठको नाम}}को कुल जनसङ्ख्या ३९,१४३ रहेको छ भने यहाँ ९,०५३ घरधुरी रहेका छन्।&lt;ref name=&quot;जनगणना २०७८&quot;/&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|+ दुल्लु नगरपालिकाको वडागत तथ्याङ्क
|-
! नयाँ वडा !! समावेश साविकका गाविसहरू !! जनसङ्ख्या !! क्षेत्रफल (वर्ग कि.मी.) !! जनघनत्व (व्यक्ति/वर्ग कि.मी.)
|-
| १ || [[नाउलेकटुवाल]] (३,६-९) || २,३६० || १३.१५ || १७९.४७
|-
| २ || [[नाउलेकटुवाल]] (१-२,४-५), [[नेपा]] (९) || २,८१२ || १०.६३ || २६४.५३
|-
| ३ || [[नेपा]] (२,४-८) || ३,२९१ || १५.९१ || २०६.८५
|-
| ४ || [[नेपा]] (१,३) [[पादुका]] (८-९), [[दुल्लु]] (७,९) || २,६२६ || ७.१७ || ३६६.२५
|-
| ५ || [[दुल्लु]] (६-८), [[छिउडिपुशाकोट]] (६-९) || ३,४६३ || ११.९५ || २८९.७९
|-
| ६ || [[छिउडिपुशाकोट]] (१-५) र [[मालिका, दैलेख|मालिका]] (७-८) || ३,७६४ || १६.७५ || २२४.७२
|-
| ७ || [[पादुका]] (६-७) र [[दुल्लु]] (१,५) || १,६९० || ३.७८ || ४४७.०९
|-
| ८ || [[पादुका]] (५), [[दुल्लु]] (२-४) र [[बडलम्जी]] (१,८-९)|| ३,६७७ || १०.७७ || ३४१.४१
|-
| ९ || [[पादुका]] (१-४) || ३,२९४ || १३.५६ || २४२.९२
|-
| १० || [[गमौडी]] || २,७४१ || १३.०६ || २०९.८८
|-
| ११ || [[कालभैरव]] || ३,२७३ || १३.५१ || २४२.२७
|-
| १२ || [[गौरी, दैलेख|गौरी]] || २,६१७ || १०.४६ || २५०.१९
|-
| १३ || [[मालिका, दैलेख|मालिका]] (१-६,९) || ३,५३५ || १६.०७ || २२०.०४
|- class=&quot;sortbottom&quot; style=&quot;font-weight: bold; background: #f2f2f2;&quot;
| colspan=&quot;2&quot; | '''जम्मा''' || '''३९,१४३''' || '''१५६.७७''' || '''२४९.६८'''
|}

==भूगोल==
दुल्लुको अक्षांश र देशान्तर छ। २८.८७ डिग्री उत्तर देखी ८१.६ डिग्री पूर्व रहेको छ।&lt;ref name=&quot;geoloc&quot;&gt;{{cite web | access-date = सेप्टेम्बर २८ | url = http://www.fallingrain.com/world/NP/0/Dullu.html | title = Dullu | work = Falling Rain Genomics, Inc }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060515061716/http://fallingrain.com/world/NP/0/Dullu.html |date=2006-05-15 }}&lt;/ref&gt; समुद्र सतह भन्दा यो ठाउँ १२३६&amp;nbsp;[[मिटर]] (४०५५&amp;nbsp;फिट) माथि पर्दछ । दुल्लु एक पहाडी नगरपालिका हो। यहाँको समस्त भु-भाग  पहाडले घेरिएको छ। दक्षिणमा [[गमौडी|गमौडी गा.वि.स.]], [[मालिका, दैलेख|मालिका गा.वि.स.]] र [[लोहोरे खोला]] उत्तरमा [[पादुका खोला]],[[भैरीकालिकाथुम]] पुर्वमा [[रावतकोट]] र [[छामगाड खोला|छामघाट खोला]], पश्चिममा [[कर्णाली नदी]]ले दुल्लुको सिमाना छुट्याएको छ । यस नगरपालिकाको कुल क्षेत्रफल {{convert|156.77|km2|mi2}} रहेको छ । &lt;ref&gt;{{cite web |url= http://103.69.124.141/ |title= स्थानीय तहहरूको विवरण|language = नेपाली |access-date= 7 July 2018 |website= www.mofald.gov.np/en |publisher=[[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा स्थानीय विकास मन्त्रालय]]}}&lt;/ref&gt;

==इतिहास==
[[बाइसे राज्यहरू|बाइसे]] र [[चौबिसी राज्यहरू|चौबिसे]] राज्य कालमा [[दुल्लु राज्य|दुल्लु]] राज्यको राजधानीको रूपमा चर्चित दुल्लु खस राजा नागराजको शित कालिन राजधानी रहेको कुरा ऐतिहासीक वर्णनहरूमा उल्लेख पाइन्छ। नेपाल एकिकरणको क्रममा गोर्खाका राजकुमार [[बहादुर शाह]]ले विक्रमको १७ औँ शताब्धीको अन्त तिर दुल्लु राज्य नेपालमा गाभिए पनि २००७ सालको प्रजातन्त्र प्राप्ति पछि मात्र दुल्लु राज्य भुरे राजाको शासनबाट मुक्त भएको थियो। दुल्लु कृतिखम्म स्थित नेपाली भाषाकै पहिलो शिलालेख मानिने दामुपालको शिलालेख, [[कीर्तिखम्बा|कृतिखम्ब]], धर्मगद्धी, पौवा  जस्ता अन्य शिलालेखमा दुल्लुको ऐतिहासीक वर्णन कुदिएको छ। २०१८ सालदेखी दुल्लु एक [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गाउँ विकास समिति]]मा मात्र सिमित रहन पुगेको थियो। पछि गएर दुल्लुलाई २०७१ साल बैशाख देखी यसका आसपासका गा.वि.स.हरू [[नेपा]], [[नाउलेकटुवाल]], [[छिउडिपुशाकोट]], [[बडलम्जी]] र [[पादुका]] लाई जोडेर नगर पालिका घोषणा गरिएको थियो यसैगरी २०७३ सालमा यस क्षेत्रका साविकका [[गौरी, दैलेख|गौरी]], [[गमौडी]] र [[मालिका, दैलेख|मालिका]] लाई पनि यसै नगरपालिकामा जोडिएको छ । खस राजा नागराजको सितकालिन राजधानीको रूपमा रहेको दुल्लुलाई प्राचिन कालमा दुर्लङ्घ्य पर्वत अथवा दुर्लङ्घ्य देश भनिन्थ्यो। वि.सं. १४५३ बैशाख पुर्णिमाको दिन तत्कालिन खस राजा संसारी वम्मले दुल्लु राज्यको स्थापना गरेर आफू राजसिंहासनमा बसेको कुरा ऐतिहासिक वर्णनहरूमा उल्लेख पाइन्छ।&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt; संसारी वम्मको पालामा दैलेखको बेलासपुर राज्य पनि दुल्लु राज्य अन्तर्गत पर्दथ्यो। त्यस बेला यो राज्यको सिमाना पूर्वमा [[जाजरकोट राज्य|जाजरकोट]] राज्य, पश्चिममा [[डोटी राज्य|डोटी]] राज्य, उत्तरमा [[जुम्ला राज्य|जुम्ला]] राज्य र दक्षिणमा धुलिकोट राज्य सम्म रहेको थियो।&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt; आधुनिक दैलेख जिल्लाको सम्पूर्ण भु-भाग यो राज्यमा समेटिएकोले यो राज्यलाई नै '''दैलेख राज्य''' भनिन्थ्यो। विभिन्न शिलालेखहरूमा यस ठाउँलाई दुर्लभप्रदेश, दुल्लु, दुर्लङ्घ्य नगर भनेर लेखिएको छ। यी नामहरू कसरी रहन गएका हुन् भन्ने कुरा एकिन गर्ने कुनै ठोस प्रमाण न भेटिए पनि [[बालेश्वर मन्दिर|बालेश्वर शिवालय]] र [[धुलेश्वर|धुलेश्वर पर्वत]]को विचमा रहेको नागदुलोको नामका कारण यो क्षेत्रको नाम &quot;दुलो&quot; भएको र पछि दुल्लु राखिएको हो भन्ने कुरा स्थानिय जनश्रुतीमा भेटिएको छ।&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt; संसारी वम्मपछी वि.सं. १४७५ मा दुल्लु राज्य टुक्रिएर दैलेखतर्फ बेलासपुर राज्यको स्थापना हुन गयो। त्यसपछी दुवै राज्यको सिमाना विचमा पर्ने [[छामगाड खोला|छामघाट]]ले छुट्याएको थियो। राज्य टुक्रिएपछी संसारी वम्मका भतिजा पर्वता वम्मले दुल्लुमा राज्य गर्न थाले भने संसारी वम्मका छोरा श्रीबम्म बेलासपुरमा राज्य गर्न थाले।&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt; संसारी वम्मपछी दुल्लुमा क्रमश: पर्वता वम्म, पृथ्वी वम्म, पिरोजी शाहीले राज्य गरेका थिए। प्रताप शाहीका पालामा छोटो समयकालागी दुल्लु र बेलासपुर राज्य एउटै राज्यको रूपमा एकिकृत भएको थियो।&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt; त्यसपछी प्रताप शाहीले राजगद्दी छोडेर खलेटाकुरा भन्ने ठाउँमा बस्न गए। यसरी दुल्लुको राजसिंहासन खाली भएकाले दुल्लुका जनताले छडुङका राजा अथवा प्रताप शाहीका माहिला छोरा जसराजलाई ल्याएर दुल्लुमा अस्थाइ राजा बनाएका थिए। त्यसको लगत्तै प्रताप शाहीका जेठा छोरा मान शाही दुल्लुका राजा भए।&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt; बुढा राजा प्रताप शाहीको सक्रियतामा वि.सं. १६२५ मा दुल्लुका राजा मान शाही र बेलासपुरका राजा संग्राम शाहीका बीच आपसी सल्लाह गराई [[शिरस्थान]]मा संयुक्त ताम्र पत्र जारी गराए।&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt; मान शाही पछि क्रमश: मेघमल शाह, मीहिन्द्र शाह, माधव शाह, विजै शाह, पृथ्वीपति शाह, विक्रम शाही, रामदत्त शाही, उत्तिम शाहीले राज्य गरे। राजा उत्तिम शाहीका पालामा वि.सं. १८४६ [[कात्तिक]] २१ गतेका दिन सोमवारका दिन दुल्लु राज्य नेपाली सेनाको अधिनस्थ भयो। &lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt;
राजा उत्तिम शाही गोर्खाली सेनाको पक्षमा थिए। [[नेपाली सेना]]को पश्चिम विजय अभियानमा उत्तिम शाहीले [[उत्तराखण्ड|उत्तराखंड]]मा कुमाउका राजा महेन्द्र चन्दको सेनासँग लड्दा लड्दै विरगती प्राप्त गरेका थिए। उत्तिम शाहीले वीरगती प्राप्त गरेको बेला उनकी पत्नी गर्भवती थिइन्। नेपाली सेनालाई सहयोग गर्दा गर्दै लडाइँ मैदानमा नै वीरगती प्राप्त गरेकाले उत्तिम शाहीका संतानहरूलाई जिवनवृतीको व्यवस्था मिलाउनु पर्ने भएकोले उत्तिम शाहीका छोरा रुद्र शाही तन्नेरी भएपछी उनलाई तत्कालिन राजा [[गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाह]]ले दुल्लु राज्यको पुनस्थापना गरेर राजा घोषित गरेका थिए।&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt;
यस राज्यले तल्लो माझखंडदरा, माथिल्लो माझखंडदरा, आठबीसदरा र दैलेख नयाँबस्तीदरा क्षेत्रको पञ्चखत सहितको मुद्दामामिला हेर्ने र राजस्व सङ्कलन गर्ने अधिकार पाएको थियो। त्यस पछि दुल्लुमा क्रमश: श्रीभक्त शाह, भक्त बहादुर शाह, पृथ्वी नारायण शाह, उदय रत्न शाह, पुण्य रत्न शाहले राज्य गरेका थिए। त्यसपछी फेरी दुल्लुमा राज्यको वैध उत्तराधिकारीका सम्बन्धमा विवाद उत्पन्न हुन गयो। पुण्य रत्न शाहका बाबु उदय रत्न शाहले 'सि' क्लास राणाजीकी छोरी विवाह गरेका थिए। राणा खानदानबाट विवाह गरिएका रानीहरूबाट जन्मेका सन्तानहरूलाई वास्तवीक रास्कोटी [[ठकुरी]] मान्न नमिल्ने र [[धर्मगद्दी]] तथा [[पञ्चकोशी]]को पूजाआजा पनि रास्कोटी ठकुरी बाहेक अन्य जातका ठकुरीहरूले गर्न नमिल्ने भएकाले रास्कोटीहरूको राज्य अधिकार रास्कोटीहरूले नै पाउनु पर्ने जिकिर सहित पृथ्वी नारायण शाहका माइला छोरा जंग बहादुर शाहले [[काठमाडौँ]] दरबारमा उजुर हालेका थिए। सोही माग दाबी आधारमा वि.सं. १९८१ [[असार]] १३ गतेका दिन सदर लालमोहर बमोजिम पृथ्वी नारायण शाहका माहिला छोरा जंग बहादुर शाह दुल्लुका राजा घोषीत भए । &lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;&gt;विश्व के.सी. (पोखरेल)द्वारा लिखित किर्तिखम्ब नामक पूस्तक पहिलो संस्करण पृष्ठ संख्या २९-३२&lt;/ref&gt;

अन्ततः राज्य रजौटा उन्मूलन ऐंन २०१९ बमोजीम वि.सं. २०१९ सालमा दुल्लु राज्य बिघठन भएर दैलेख जिल्लामा गाभिएको थियो। दैलेख जिल्लामा गाभिएपछी दुल्लु राज्यका सबै दराहरूलाई बाँडेर तत्कालिन गाउँ पञ्चायत बनाइएका थिए भने दुल्लूलाई पनि एक पञ्चायत घोषणा गरिएको थियो। २०४६ पछि यि गाउँ पञ्चायतहरूलाई [[गाउँ विकास समिति (नेपाल)|गा.वि.स.]] भनिन थालियो। दैलेख जिल्लाको क्षेत्र नंवर २ कालागी दुल्लुमा अधिकांश शाखा कार्यलयहरू स्थापना गरियो। त्यस पछि वि.सं. २०७१ बैशाख देखी दुल्लु आसपासका गा.वि.स.हरूलाई जोडेर दुल्लु नगरपालिका घोषित भयो।

===दुल्लु राज्यका राजाहरूको वंशावली===
दुल्लु राज्यमा राज्य गरेका राजाहरूको विवरण निम्न प्रकार रहेको छ:-&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
!क्र.सं. !!राजाको नाम !!ज्ञात कार्यकाल !!प्रमाण
|-
|१
|संसारी वर्मा
|वि.सं. १४५३
|दुल्लु, मायारामबाट प्राप्त ताम्रपत्र
|-
|२
|पर्वता वम्म (संसारी वर्माका भतिजा
|वि.सं. १४७५
|रासकोटी वंसावली
|-
|३
|पिथै वम्म
|वि.सं. १५०९
|दानपत्र (इतिहास प्रकाश, पृ. १४५)
|-
|४
|पिरोजी शाही
||-
|रास्कोटी वंशावली
|-
|५
|प्रताप शाही
|वि.सं. १६२५, वि.सं. १६२५, वि.सं. १६३९' 
|[[शिरस्थान]] ज्वाला मन्दिर अभिलेख, दुल्लु गोमती धारा अभिलेख, लाटिकोइली शिवालय अभिलेख
|-
|६
|मान शाही
|वि.सं. १६३९
|शिरस्थान ज्वाला मन्दिर अभिलेख
|-
|७
|मेघमल शाह
||-
|रास्कोटी वंशावली
|-
|८
|मिहिन्द्र शाही
||-
|रास्कोटी वंशावली
|-
|९
|माधव शाह
||-
|रास्कोटी वंशावली
|-
|१०
|विजै शाह
||-
|रास्कोटी वंशावली
|-
|११
|पृथ्वीपति शाह
||-
|रास्कोटी वंसावली
|-
|१२
|श्री ५ विक्रम शाह
|वि.सं. १७६७ - १७६९
||-
|-
|१३
|रामदत्त शाही
||-
|रास्कोटी वंशावली
|-
|१४
|उत्तिम शाही
|वि.सं. १८४६ कर्तिक
||-
|-
|१५
|रुद्र शाही
||-
||-
|-
|१६
|श्रीभक्त शाही
||-
||-
|-
|१७
|भक्त बहादुर शाह
|वि.सं. १८९२
|शिरस्थान अभिलेख
|-
|१८
|पृथ्वीनारायण शाह
|वि.सं. १९४६ - १९६३
|लालमोहर
|-
|१९
|उदयरत्न शाह
|वि. सं.१९६४ - १९६७
|लालमोहर
|-
|२०
|पुण्यरत्न शाह
|वि.सं.१९६८ - १९८१
|लालमोहर
|-
|२१
|जङ्ग बहादुर शाह
|वि.सं. १९८१ - २०१९
|वि.सं. १९८१ को लालमोहर, राजा रजौटा उन्मुन ऐन २०१९
|-
|}
उपलब्ध प्रमाणहरूमाका आधारमा दुल्लु राज्यका १४ औँ राजा उत्तिम शाहीपछी १८ औँ राजा पृथ्वी नारायण शाहका बीचको १०० वर्षको अवधीमा कम्तिमा पनि ५ वटा राजाहरू देखिनु पर्नेमा जम्मा ३ वटा मात्र राजा देखिनु ऐतिहासीक तथ्यसँग मेल खाँदैन। दुल्लु वंशावली तथा अन्य प्रमाणहरूका आधारमा रुद्र शाही, श्रीभक्त शाह र भक्त बहादुर शाह बाहेक अन्य नामको पनि सम्भावना छैन। तसर्थ [[रणबहादुर शाह|श्री ५ रणबहादुर शाह]]को राज्यकालमा १८४६ मा दुल्लु राज्य गोर्खाली सेनाद्वारा अधीनस्थ भएको करिब ३५/४० वर्षपछी श्री ५ गीर्वाणयुद्ध विक्रम शाहको राज्यकालमा मात्र दुल्लु राज्यले रजौटाको मान्यता प्राप्त गरेको देखिन्छ। यसै कारणले गर्दा आफू जन्मनु अगावै गुमेको राज्यमा आफ्नो बुढेशकालमा मात्र रुद्र शाही राजा भएकोले १०० वर्षको अवधीका बीचमा तिनवटा मात्र राजा भएको कुरा मिल्न आउँछ।&lt;ref name= &quot;किर्तिखम्ब&quot;/&gt;

==धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू==
[[चित्र:कृतिखम्म.jpg|250px|thumb|दुल्लुस्थित पृथ्वीमल्लको कीर्तिस्तम्भ]]
दुल्लु बाइसे राज्यकालको एक शक्तिशाली राज्य भएकोले यस क्षेत्रमा थुप्रै धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू, शिलालेख, अभिलेखहरू रहेका छन्। दुल्लु नगरपालिकामा रहेका केही महत्त्वपूर्ण धार्मिक तथा पर्यटकिय स्थलहरू यसप्रकार रहेका छन्:-
*[[कीर्तिखम्बा|कीर्तिखम्ब]]
*[[पाथरनाउली]]
*[[बालेश्वर मन्दिर]]
*[[धुलेश्वर]]
*[[दुल्लु पौवा|पौवा]]
*[[पादुकास्थान]]
*[[दामुपालको शिलालेख]]
*[[धर्मगद्दी]]
*[[दुल्लु दरबार]]
*[[तियाडी थान]]
*[[कपुरनाउली]]
यि लगायत यस क्षेत्रमा थुप्रै शिलालेख वीरखम्बा, ढुङ्गेधारा, मन्दिर तथा [[देवल|देवलहरू]] र नाउलीहरू रहेको छन्।

==यी पनि हेर्नुहोस्==
{{दैलेख जिल्लाका स्थानीय तहहरू}}
{{दैलेख जिल्लाका गा.वि.स.हरूको सूची|state=expanded}}
{{नगरपालिकाहरू}}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==
*[https://sadvab.com/social/340 सिंजा राज्यको हिउँदे राजधानी, पर्यटनमा फड्को मार्दै]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}

[[श्रेणी:दैलेख जिल्लाका नगरपालिकाहरू]]
[[श्रेणी:वि.सं. २०७१ मा घोषित नगरपालिकाहरू]]
[[श्रेणी:कर्णाली प्रदेशका नगरपालिकाहरू]]</text>
      <sha1>quxcj7pv36abc3d0pb1obfnq0vrw6sf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपाल बीमा प्राधिकरण</title>
    <ns>0</ns>
    <id>8632</id>
    <revision>
      <id>1367118</id>
      <parentid>1366147</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T05:29:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367118</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11563" sha1="k5jyjkfihkrfazah1nsv5myfe7aoj0s" xml:space="preserve">{{Infobox organization
| name                = 
| native_name         = नेपाल बीमा प्राधिकरण
| formation           = वि.सं २०२६
| logo                = File:Nepal_Insurance_Authority_Logo.png
| image               =Rastriya bima samiti.Nepal.krish.jpg
| caption         = बीमा समितिको कार्यालय 
| type                = नियमनकारी निकाय
| headquarters        = कुपोन्डोल [[ललितपुर जिल्ला|,ललितपुर]]
| location_city       = [[वीरेन्द्रनगर नगरपालिका|वीरेन्द्रनगर]], [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगञ्ज]], [[धनगढी उपमहानगरपालिका|धनगढी]], [[विराटनगर महानगरपालिका|विराटनगर]],[[बुटवल उपमहानगरपालिका|बुटवल]] र [[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]]
| employees           = ९१
| staff_year          = वि.सं २०७९
| key_people          = सूर्यप्रसाद सिलवाल {{small|([[अध्यक्ष]])}} &lt;br&gt; राजुरमण पौडेल {{small|(कार्यकारी निर्देशक)}}
| website             = {{URL|https://nia.gov.np/}}
| formerly            = बीमा समिति 
| footnotes           = 
| bodystyle           = 
}}
'''नेपाल बीमा प्राधिकरण''' [[नेपाल सरकार]]को आधिकारिक बीमा नियामक निकाय हो। नेपालमा निष्पक्ष, प्रतिस्पर्धी र भरपर्दो बीमा सेवा सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यका साथ [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्रालय]] अन्तर्गत सञ्चालित यस प्राधिकरणलाई जिम्मेवारी दिइएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Introduction – नेपाल बीमा प्राधिकरण |url=https://nib.gov.np/introduction/ |access-date=2023-02-08 |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208102713/https://nib.gov.np/introduction/ |date=2023-02-08 }}&lt;/ref&gt; यसका साथै बीमितको हक हितको प्रभावकारी संरक्षण गर्न बीमाको पूर्ण नियमन गर्ने दायित्व पनि प्राधिकरणको रहेको छ।

[[ललितपुर जिल्ला]]मा प्रधान कार्यालय रहेको यस प्राधिकरणको कर्णाली, मधेश, सुदूरपश्चिम, गण्डकी, लुम्बिनी र कोशी प्रदेशमा ६ वटा प्रादेशिक कार्यालयहरू रहेका छन्।

== इतिहास ==

वि.सं. २००४ मा [[नेपाल बैङ्क|नेपाल बैंक]]को माल चलानी तथा बीमा कम्पनीले नेपालमा बीमा व्यवसायको सुरुवात गरेको थियो। वि.सं. २०२६ सम्म नेपालको बीमा व्यवसायलाई [[नेपाल सरकार]]को बीमा ऐन, २०४९ ले नियमन गर्दै आएकोमा बीमा व्यवसायको प्रभावकारी नियमन र नियन्त्रणको आवश्यकता महसुस गर्दै नेपाल सरकारले एक समर्पित नियामक निकायको स्थापना गर्न कदम चालेको थियो।

यसको परिणाम स्वरुप वि.सं २०२६ सालमा नेपाल बीमा समितिको स्थापना भएको थियो।

वि.सं. २०७९ मा नेपाल बीमा समितिको औपचारिक नाम परिवर्तन गरी नेपाल बीमा प्राधिकरण राखिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|author= |title= आजदेखि बीमा समिति ‘नेपाल बीमा प्राधिकरण’ बन्यो, नियमनमा फड्को मार्न सकोस|url= https://insurancekhabar.com/2022/11/158608/|access-date= २५ माघ २०८०|website= इन्स्योरेन्स खबर|language= नेपाली}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240208162824/https://insurancekhabar.com/2022/11/158608/ |date=2024-02-08 }}&lt;/ref&gt;

== सङ्गठनात्मक संरचना ==
प्राधिकरण विशेष गरी [[नेपाल सरकार]]ले नियुक्त गरेको [[सञ्चालक समिति]]द्वारा सञ्चालित छ। बोर्डको संरचना यस प्रकार रहेको छ:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Board Members – नेपाल बीमा प्राधिकरण |url=https://nib.gov.np/board-of-directors/ |access-date=2023-02-08 |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208102723/https://nib.gov.np/board-of-directors/ |date=2023-02-08 }}&lt;/ref&gt;

* '''अध्यक्ष:''' नेपाल सरकारद्वारा नियुक्त 
* '''सदस्य:''' सहसचिव, अर्थ मन्त्रालय                                                                                  
* '''सदस्य:''' सहसचिव, कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय                       
* '''सदस्य:''' जीवन बीमा विशेषज्ञ
* '''सदस्य:''' निर्जीवन बीमा विशेषज्ञ

अध्यक्ष प्राधिकरणको [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी प्रमुख]] पनि हो। अध्यक्षको मातहतमा एक जना कार्यकारी निर्देशक र चार जना सञ्चालक छन्।

चार निर्देशकहरूले कम्पनीको चार सम्बन्धित विभागहरूको नेतृत्व गर्छन्, जुन यस प्रकार रहेका छन्:

# कानुन तथा नियमन महाशाखा
# मानव संशाधन तथा बीमा ऐन महाशाखा
# सुपरिवेक्षण, कृषि तथा लघु बीमा, पुनर्बीमा/अनुसन्धान महाशाखा
# व्यवस्थापन सूचना प्रणाली र इजाजतपत्र महाशाखा

वि.सं २०७९ सम्ममा, प्राधिकरणमा ९१ जना कर्मचारीहरू कार्यरत छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Staff Profile – नेपाल बीमा प्राधिकरण |url=https://nib.gov.np/staff-profile/ |access-date=2023-02-08 |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208101210/https://nib.gov.np/staff-profile/ |date=2023-02-08 }}&lt;/ref&gt;

==प्राधिकरण काम, कर्तव्य र अधिकार ==
नेपालको बीमा ब्यवसायलाई व्यवस्थित, विकसित, नियमित र नियन्त्रित गर्नको लागि नेपाल बीमा प्राधिकरणको निम्न काम, कर्तव्य र अधिकार हुनेछ। 

*बीमा व्यवसायलाई व्यवस्थित, नियमित, विकसित तथा नियन्त्रित गर्नको लागि नीति निर्धारण गर्न नेपाल सरकारलाई आवश्यक सुझाव दिने,
*बीमाबाट प्राप्त हुन आएको रकम लगानी गर्नको लागि नीति निर्धारण गरी प्राथमिकता क्षेत्र तोक्ने,
*बीमक, बीमा अभिकर्ता, सर्भेयर वा दलालको दर्ता र नवीकरण गर्ने तथा दर्ता खारेज गर्ने, गराउने,
*बीमक तथा बीमित बीचको वाद विवादमा मध्यस्थता गर्ने,
*बीमा दायित्व निर्धारणका सम्बन्धमा बीमक विरुद्ध बीमितले दिएको उजुरी उपर निर्णय गर्ने,
*बीमा व्यवसायका सम्बन्धमा बीमकलाई समय समयमा आवश्यक निर्देशन दिने
*बीमितको हित रक्षाको निम्ति आवश्यक आधार तर्जुमा गर्ने, र
*बीमा व्यवसायसँग सम्बन्धित अन्य आवश्यक काम गर्ने

== नेपालका बीमा कम्पनीहरू ==

वि.सं २०७९ सम्ममा नेपालमा बीमा प्राधिकरण अन्तर्गत ३८ वटा इजाजतपत्र प्राप्त बीमा कम्पनीहरू संचालनमा रहेका छन्। ३५ कम्पनी मध्ये १४ जीवन बीमा कम्पनी, १४ निर्जीवन बीमा कम्पनी, २ पुनर्बीमा कम्पनी, २ जीवन लघु बीमा कम्पनी र ३ लघु निर्जीवन बीमा कम्पनी रहेका छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=नेपाल बीमा प्राधिकरण – Nepal insurance Authority: Insurance Regulatory Authority of Nepal |url=http://nib.gov.np/ |access-date=2023-02-08 |language=en-US }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208085230/http://nib.gov.np/ |date=2023-02-08 }}&lt;/ref&gt;

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[नेपालका बीमा कम्पनीहरूको सूची]]
{{ढाँचा:नेपालका बीमा कम्पनीहरू}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:नेपालका नियमनकारी निकायहरू]]</text>
      <sha1>k5jyjkfihkrfazah1nsv5myfe7aoj0s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गङ्गा नदी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>9858</id>
    <revision>
      <id>1367053</id>
      <parentid>1366738</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T15:39:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367053</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="82193" sha1="kdc9935gtovkjjeouc8nwbnx9exwed6" xml:space="preserve">{{विशेष लेख|धार्मिक स्थल}}
{{Infobox river
| name               = गङ्गा नदी
| image              = 
| image_caption      = 
| map                = Ganges-Brahmaputra-Meghna basins.jpg
| map_size           = 
| map_caption        = संयुक्त घाटीहरू गङ्गा (सुन्तला), ब्रह्मपुत्र (बैंगनी) र मेघना (हरियो)को नक्सा
| subdivision_type1  = देश
| subdivision_name1  = {{flag|भारत}}, {{flag|बङ्गलादेश}}
| subdivision_type2  = राज्य
| subdivision_name2  = [[उत्तराखण्ड]], [[उत्तर प्रदेश]], [[बिहार]], [[झारखण्ड]], [[पश्चिम बङ्गाल]]
| subdivision_type3  = सहर
| subdivision_name3  = [[हरिद्वार]], [[कानपुर]], जाजमऊ, [[प्रयागराज|इलाहाबाद]], [[बनारस|वाराणसी]], [[मिर्जापुर, सर्लाही|मिर्जापुर]],
|गाजीपुर, [[पटना]], [[ऋषिकेश]], मुंगेर, भागलपुर, [[बहरमपुर|बहरामपुर]], [[कोलकाता]], बिजनोर
| source1            = गङ्गोत्री हिमनदी, सतोपन्थ हिमनदी, खटलिङ्ग हिमनदी, तथा [[नन्दा देवी पर्वत
|नन्दा देवी]], [[त्रिशूल हिमाल|त्रिसुल]], केदारनाथ, नन्दा कोट र [[कामेत]] हिमालहरूबाट बगेर आएको पानी
| source1_location   = [[उत्तराखण्ड]]
| source1_coordinates= &lt;!-- {{Coord|...}} --&gt;
| source1_elevation  = 
| mouth              = [[गङ्गा मुखद्वीप]]
| mouth_location     = [[बङ्गालको खाडी]]
}}

'''गङ्गा नदी''' वा '''गङ्गे''' [[एसिया]]का ठूला नदीहरू मध्येको एक तथा [[भारत]] र [[बङ्गलादेश]] भएर बग्ने नदी हो। करीब २५२५ कि.मी. (१५६९ माइल) लामो यो नदी हिमालयको पश्चिमी भागमा अवस्थित भारतको [[उत्तराखण्ड]] राज्यबाट निस्किएर दक्षिण पूर्व तिर बग्दै भारतको उत्तरी समथर भूभाग हुँदै बङ्गलादेश प्रवेश गर्छ र अन्तिममा गएर [[बङ्गालको खाडी|बंगालको खाडी]]मा गएर समुद्रमा मिसिने गर्दछ। यो नदी [[भारत]]को एउटा महत्त्वपूर्ण नदी तथा विश्वका सम्पूर्ण [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] धर्मावलम्बीहरूको आस्थाको एउटा केन्द्र हो। नदीमा बग्ने पानी लगायत अन्य वस्तुहरूको मात्राको आधारमा यो नदी विश्वकै तेस्रो स्थानमा पर्छ।&lt;ref name =&quot;Kumar_Singh_Sharma&quot;&gt;{{cite journal
 | last = Kumar
 | first = Rakesh
 | last2 = Singh
 | first2 = R.D.
 | last3 = Sharma
 | first3 = K.D.
 | title = Water Resources of India
 | journal = Current Science
 | volume = 89
 | issue = 5
 | pages = 794–811
 | publisher = Current Science Association
 | location = Bangalore
 | date = 2005-09-10
 | url = http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf
 | accessdate = 2013-10-13
 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190106043752/http://www.currentscience.ac.in/Downloads/article_id_089_05_0794_0811_0.pdf%20 |date=2019-01-06 }}&lt;/ref&gt;

गङ्गा नदीले भारतको [[उत्तराखण्ड]]मा [[हिमालय]]बाट लिएर [[बङ्गालको खाडी]]को [[सुन्दरवन]] सम्मको विशाल भूभागलाई सिचाई गर्दछ। यो भारतको प्राकृतिक सम्पदा मात्र हैन, आम जनताको भावनात्मक आस्थाको आधार पनि हो। २,०७१ कि. मी. सम्म भारत तथा [[बङ्गलादेश]]मा आफ्नो लामो यात्रा तय गर्दै यो सहायक नदीहरूको साथै दस लाख वर्ग कि. मी.क्षेत्रफलको अति विशाल उब्जाउ मैदानको रचना गर्छ। सामाजिक, साहित्यिक, सांस्कृतिक र आर्थिक दृष्टिबाट अत्यन्त महत्त्वपूर्ण गङ्गाको यो मैदान आफ्नो बाक्लो जनसङ्ख्याको कारण पनि चिनिने गर्दछ। १०० फिट (३१ मी)को अधिकतम गहिराई भएको यो नदी भारतमा पवित्र मानिन्छ तथा यसको उपासना आमा र देवीको रूपमा गरिन्छ। भारतीय पुराण र साहित्यमा आफ्नो सौन्दर्य र महत्त्वका कारण पटक-पटक आदरका साथ गङ्गा नदीको प्रति विदेशी साहित्यमा पनि प्रशंसा र भावुकतापूर्ण वर्णन गरिएको छ।

यस नदीमा [[माछा]] तथा [[सर्प]]हरूको अनेक प्रजाति तँ पाईछन् नै गुलियो पानीको दुर्लभ [[गुँज|डल्फिन]] पनि पाइन्छन्। यो [[कृषि]], [[पर्यटन]], साहसिक खेलहरू तथा उद्योगहरूको विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन्छ तथा आफ्नो किनारामा बसेका सहरहरूलाई जल आपूर्ति पनि गर्छ। यसको किनारामा विकसित धार्मिक स्थल र तीर्थ भारतीय सामाजिक व्यवस्थाका विशेष अङ्ग हुन्। यसको माथि बनेका पुल, बाँध, नदी परियोजनाहरू भारतको जल विद्युत, पानी र कृषिसँग सम्बन्धित आवश्यकतालाई पूरा गर्छ। वैज्ञानिकहरू भन्छन् कि यो नदीको पानीमा ब्याक्टिरियोफेज नामक [[विषाणु]] हुन्छन् जसले जीवाणुहरू र अन्य हानिकारक सूक्ष्मजीवहरूलाई जीवित रहन दिदैनन्। गङ्गाको यस असीमित शुद्धीकरण क्षमता र सामाजिक श्रद्धा रहेता पनि यसको [[प्रदूषण]] रोक्न सकिएको छैन। यसको पानीलाई सफा गर्ने विभिन्न प्रयत्न जारी छ र सफाईको अनेक परियोजनाको क्रममा [[नोभेम्बर]], सन् २००८ मा [[भारत सरकार]]द्वारा यसलाई भारतको राष्ट्रिय नदीको रूपमा घोषणा गरिएको छ।

== उद्गम ==
{{main|गङ्गोत्री}}
[[चित्र:Bhagirathi River at Gangotri.JPG|thumb|256px|right|[[भागीरथी नदी|भागीरथी]] नदी, [[गङ्गोत्री]]मा]]
गङ्गा नदीको मुख्य शाखा भागीरथी हो जो कुमायूँमा हिमालयको गोमुख नामको स्थानमा गङ्गोत्री हिमतालबाट प्रवाहित हुन्छ।&lt;ref name=&quot;टीडीआईएल&quot;/&gt; गङ्गाको यस उद्गम स्थलको उचाई ३१४० मिटर छ। यहाँ गङ्गालाई समर्पित एउटा मन्दिर पनि छ। [[गङ्गोत्री]] तीर्थ, सहरबाट १९ किलोमिटर उत्तर तर्फको ३८९२ मिटर (१२,७७० फिट)को उचाईमा यो हिमतालको उद्गम छ। यो हिमताल २५ किलोमिटर लामो र ४ किलोमिटर चौडाई र लगभग ४० मिटर अग्लो छ। यसै हिमतालबाट भागीरथी एउटा सानो गुफा जस्तो मुखमा अवतरित हुन्छ। यसको जलस्रोत ५००० मिटर उचाईमा स्थित एक बेसिन छ। यस बेसिनको मूल पश्चिमी ढलानको सन्तोपन्थको शिखरमा छ। गौमुखको बाटोमा ३६०० मिटर अग्लो चिरबासा गाउँमा विशाल गोमुख हिमतालको दर्शन हुन्छ।&lt;ref name=&quot;गङ्गोत्री&quot;&gt;{{cite web |url= http://210.212.78.56/50cities/gangotri/hindi/home.asp|title= गङ्गोत्री|accessmonthday=[[१४ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format= एचटीएम|publisher= उत्तराखंड सरकार|language=}}&lt;/ref&gt; यस हिमतालमा [[नन्दा देवी पर्वत|नन्दा देवी ]], [[कामेत|कामत पर्वत]] तथा [[त्रिशूल हिमाल|त्रिशुल पर्वत]]को हिउ पग्लिएर आउँदछ। यद्यपि गङ्गाको आकार लिनको लागि अनेक साना धाराहरूको योगदान छ तर ६ ठूला र त्यसको सहायक ५ साना धाराहरूको भौगोलिक र सांस्कृतिक महत्त्व धेरै छ। [[अलकनन्दा नदी|अलकनन्दा]]को सहायक नदी धौली, विष्णु गङ्गा तथा [[मन्दाकिनी नदी|मन्दाकिनी]] हो। धौली|धौली गङ्गाको [[अलकनन्दा नदी|अलकनन्दा]]सँग [[विष्णुप्रयाग|विष्णु प्रयाग]]मा मिलन हुन्छ। यो १३७२ मिटरको उचाईमा अवस्थित छ। त्यसै गरी २८०५ मिटर अग्लो [[नन्दप्रयाग|नन्द प्रयाग]]मा अलकनन्दाको [[नन्दाकिनी नदी]]सँग सङ्गम हुन्छ। यसपछि [[कर्णप्रयाग|कर्ण प्रयाग]]मा अलकनन्दाको कर्ण गङ्गा वा पिन्डर नदीसँग सङ्गम हुन्छ। फेरी [[ऋषिकेश]]बाट १३९ किलोमिटर टाढा स्थित रुद्रप्रयागमा अलकनन्दा [[मन्दाकिनी नदी]]सँग मिसिन्छ। यस पछि भागीरथी र अलकनन्दा १५०० फिटमा अवस्थित [[देवप्रयाग|देव प्रयाग]]मा मिसिन्छ यहाँबाट यो सम्मिलित जल-धारा गङ्गा नदीको नामबाट अगाडि प्रवाहित हुन्छ। यिनै पाँच प्रयागहरूको सम्मिलित रूपलाई [[पञ्च प्रयाग]]भनिन्छ।&lt;ref name=&quot;टीडीआईएल&quot;&gt;{{cite web|url= http://tdil.mit.gov.in/coilnet/ignca/utrn0078.htm|title= उत्तरांचल-एक परिचय|accessmonthday= [[२८ अप्रिल]]|accessyear= [[2008]]|format= एचटीएम|publisher= टीडीआईएल|language= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080612140446/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/utrn0078.htm |date=2008-06-12 }}&lt;/ref&gt; यस प्रकार २०० किलोमिटरको सागुरो पहाडी बाटो तय गरेर गङ्गा नदी [[ऋषिकेश]] हुँदै पहिलो पटक मैदानलाई [[हरिद्वार]]मा स्पर्श गर्दछ।

== गङ्गाको मैदान ==
[[चित्र:NorthIndiaCircuit 250.jpg|thumb|256px|त्रिवेणी-सङ्गम, [[प्रयागराज|प्रयाग]]]]
हरिद्वारबाट लगभग ८०० कि. मी. मैदानी यात्रा गर्दै गढमुक्तेश्वर, सोरोन्, [[फर्रुखाबाद जिल्ला|फर्रुखाबाद]], [[कन्नौज]], बिठूर, [[कानपुर]] हुँदै गङ्गा इलाहाबाद (प्रयाग) पुग्छ। यहाँ यसको सङ्गम [[यमुना नदी|यमुना]] नदीसँग हुन्छ। यो सङ्गम स्थल हिन्दुहरूको एक महत्त्वपूर्ण तीर्थ हो। यसलाई तीर्थराज प्रयाग पनि भनिन्छ। यसपछी हिन्दू धर्मको प्रमुख मोक्षदायिनी नगरी [[बनारस|काशी]] ([[बनारस|वाराणसी]])मा गङ्गा एक वक्र लिन्छ, जसबाट यो यहाँ उत्तरवाहिनी नामले चिनिन्छ। यहाँबाट [[मीर्जापुर जिल्ला|मीरजापुर]], [[पटना]], भागलपुर हुँदै [[पाकुड जिल्ला|पाकुर]] पुग्छ। यहाँ पुग्दा पुग्दा गङ्गासँग यसमा धेरै जस्ता सहायक नदीहरू, जस्तै- सोन, [[कालीगण्डकी नदी|गण्डक]], सरयू नदी, [[सप्तकोशी नदी|कोशी]] आदि मिसिन्छन्। भागलपुरमा [[राजमहल]]को पहाडहरूबाट यो दक्षिणवर्ती हुन्छ। पश्चिम बङ्गालको मुर्शिदाबाद जिल्लाको गिरिया भन्ने स्थान नजिकै गङ्गा नदी २ शाखाहरूमा विभाजित हुन्छ- भागीरथी र पद्मा। भागीरथी नदी गिरियाबाट दक्षिण तर्फ बग्दछ भने पद्मा नदी दक्षिण-पूर्व तर्फ बग्दै फरक्का बाँध (१९७४ निर्मित)बाट छल्दै [[बङ्गलादेश]]मा प्रवेश गर्छ। यहाँबाट गङ्गाको डेल्टा भाग शुरू हुन्छ। मुर्शिदाबाद सहर देखि हुगली सहरसम्म गङ्गाको नाम भागीरथी नदी तथा हुगली सहर देखि मुहानेसम्म गङ्गाको नाम हुगली नदी हो। गङ्गाको यो मैदान मूलत: एक भू-अभिनति खाल्डो हो जसको निर्माण मुख्य रूपले हिमालय पर्वतमाला निर्माण प्रक्रियाको तेस्रो चरणमा लगभग ६-४ करोड वर्ष पहिले भएको थियो। यिनै मैदानहरूमा जलस्रोको औसत गहिराई १००० देखि २००० मीटर छ।
गङ्गाको यस घाटीमा एउटा यस्तो सभ्यताको उद्भव र विकास भयो जसको प्राचीन इतिहास अत्यन्त गौरवमयी र वैभवशाली छ।

== सुन्दरवन डेल्टा ==
{{main|सुन्दरवन}}
[[चित्र:Sundarbans.jpg|thumb|256px|[[सुन्दरवन]] विश्वको सबैभन्दा ठूलो [[मुखद्वीप|डेल्टा]]-गङ्गाको मुहान- [[बङ्गालको खाडी]]मा]]
हुगली नदी [[कोलकाता]], हावडा हुँदै [[सुन्दरवन]]को भारतीय भागमा सागरमा सङ्गमित हुन्छ। पद्मामा [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]]बाट निस्किने शाखा नदी [[यमुना नदी ]] तथा [[मेघना नदी ]] मिसिन्छ। अन्ततः यो ३५० कि. मी. चौडाई भएको [[सुन्दरवन]] [[मुखद्वीप|डेल्टा]]मा गएर [[बङ्गालको खाडी]]मा सागर-सङ्गम गर्छ। यो डेल्टा गङ्गा तथा गङ्गाका सहायक नदीहरूले ल्याएको नवीन जलस्रोत देखि १,००० वर्षहरूमा निर्मित समतल र न्यून स्तरीय मैदान हो। यहाँ गङ्गा र बङ्गालको खाडीको सङ्गममा एक प्रसिद्ध हिन्दू तीर्थ छ जसलाई गङ्गा-सागर-सङ्गम भन्ने गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;इन्डियानेट&quot;&gt;{{cite web|url= http://www.indianetzone.com/2/ganga_river.htm|title= गङ्गा रिवर|accessmonthday= [[१४ जून]]|accessyear= [[वर्ष २००९|२००९]]|format= एचटीएम|publisher= इण्डिया नेट जोन|language= अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090602081624/http://www.indianetzone.com/2/ganga_river.htm |date=2009-06-02 }}&lt;/ref&gt; विश्वको सबैभन्दा ठूलो [[मुखद्वीप|डेल्टा]] ([[सुन्दरवन]]) धेरै जसो प्रसिद्ध वनस्पतिहरू र प्रसिद्ध [[पाटे बाघ|बङ्गाल टाइगर]]को निवास स्थान हो।&lt;ref name=&quot;इन्डियानेट&quot;/&gt; यो डेल्टा थोरै थोरै समुद्रतिर नजिकिदै गइरहेको छ। केही समय पहिले यो कोलकाता सागर तटमा स्थित थियो र सागरको विस्तार राजमहल तथा सिलहेटसम्म मात्र थियो, तर अहिले आएर यो तटबाट १५-२० माइल (२४-३२ कि. मी.) टाढा स्थित लगभग १,८०,००० वर्ग कि. मी. को क्षेत्रमा फैलिएको छ। जब कुनै पनि डेल्टाको सागरको तर्फ निरन्तर विस्तार हुन्छ त्यसलाई प्रगतिशील डेल्टा भन्ने गरिन्छ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=सिहं |first=सविन्द्र |title= भौतिक भूगोल |year=जुलाई २००२ |publisher=वसुन्धरा प्रकाशन |location=गोरखपुर |id= |page=२४७-२४८ |accessday= ३|accessmonth= जून|accessyear= २००९}}&lt;/ref&gt; सुन्दरवन डेल्टामा भूमिको ढाल अत्यन्त कम भएको कारण यहाँ गङ्गा अत्यन्त कम गतिले बग्छ र आफू साथ ल्याएको माटोलाई मुहानमा थुपार्ने कार्य गर्दछ जसबाट डेल्टाको आकार बढ्दै जान्छ र नदीक कयौँ धारा तथा उपधाराहरू बन्छन्। यस प्रकार बनेको गङ्गाका प्रमुख शाखा नदीहरू जालङ्गी नदी, इक्षामती नदी, भैरव नदी, विद्याधरी नदी र कालिन्दी नदी छन्। नदीहरूको वक्र गतिले बग्नुको कारण दक्षिणी भागमा कयौँ धनुषाकार तालहरू बनेका छन्।

== सहायक नदीहरू ==

[[चित्र:Devprayag Bhagirathi Alaknanda.jpg|thumb|256px|right|देवप्रयागमा भागीरथी (बायाँ) र अलकनन्दा (दायाँ) मिलेर गङ्गाको निर्माण गर्दै]] 
गङ्गामा उत्तर तिरबाट आएर मिसिने प्रमुख सहायक नदीहरू यमुना, रामगङ्गा, कर्णाली (घाघरा), राप्ती, गण्डक, कोशी र काक्षी हो तथा दक्षिणको पठारबाट आएर यसमा मिसिने प्रमुख नदीहरू चमबल, सोन, बेतवा, केन, दक्षिणी टोस आदि हुन। यमुना गङ्गाको सबैभन्दा प्रमुख सहायक नदी हो जुन हिमालयको बन्दरपूँछ पर्वतको आधारमा यमुनोत्री हिमखण्डबाट निस्किन्छ।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://bharat.gov.in/knowindia/rivers.php|title=भारतको बारेमा जानो|accessmonthday=[[२१ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=भारत सरकार|language=}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bharatbhraman.agoodplace4all.com/भारत-की-प्रमुख-नदीहरू/|title=भारतको प्रमुख नदीहरू|accessmonthday=[[२१ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=भारत भ्रमण|language=}}{{Dead link|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; हिमालयको माथिल्लो भागमा यसमा टोस&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://hindi.indiawaterportal.org/?q=content/उत्तराखंड-की-प्रमुख-नदीहरू |title=उत्तराखंडको प्रमुख नदीहरू|accessmonthday=[[२१ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=इन्डिया वाटर पोर्टल |language=}}&lt;/ref&gt; तथा त्यस पछि सानो हिमालयमा आएपछि यसमा गिरि र आसन नदीहरू मिसिन्छन्। चम्बल, बेतवा, शारदा र केन यमुनाको सहायक नदीहरू हुन। चम्बल इटावा नामक स्थानमा तथा बेतवा हमीरपुर नामक स्थानमा यमुनामा मिसिन्छ। [[यमुना नदी|यमुना]] [[प्रयागराज|इलाहाबाद]]मा आएपछि बायाँ दिशाबाट गङ्गा नदीमा गएर मिसिन्छ। रामगङ्गा मुख्य हिमालयको दक्षिणी भाग [[नैनीताल]] नजिकै निस्केर [[बिजनौर जिल्ला]]बाट बग्दै [[कन्नौज]] नजिकै गङ्गामा मिसिन्छ। कर्णाली नदी मप्सातुङ्ग नामक हिमनदीबाट निस्केर [[अयोध्या]], फैजाबाद हुँदै [[बलिया जिल्ला]]को सीमाना नजिकै गङ्गामा मिसिन्छ। यस नदीलाई पर्वतीय भागमा कर्णाली तथा मैदानी भागमा [[कर्णाली नदी|घाघरा]] भनिन्छ। [[कालीगण्डकी नदी ]] हिमालयबाट निस्किएर [[नेपाल]]मा शालीग्राम नामले प्रवाहित हुने यस नदी मैदानी भागमा नारायणी नदीको नामले चिनिने गरिन्छ। यो काली गण्डक र त्रिशूल नदीहरूको पानी लिएर प्रवाहित हुँदै सोनपुर नजिकै गङ्गामा मिसिन्छ। [[सप्तकोशी नदी|कोशी नदी]]को मुख्यधारा अरुण हो जुन गोसाईधामको उत्तरबाट निसिकिन्छ। [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] नदीको बेसिनको दक्षिणबाट सर्पाकार रूपमा अरुण नदी बग्दछ जहाँ यारू नामक नदी यसमा मिसिन्छ। यसपछि [[सगरमाथा]]को [[कञ्चनजङ्घा हिमाल|कञ्चनजङ्घा]] शिखरहरूको बीचबाट बग्दै यो दक्षिण तर्फ ९० कि. मी. बग्दछ छ जहाँ पश्चिमबाट सुनकोशी नदी तथा पूर्वबाट तमोर कोशी नदी नामका नदीहरू यसमा मिसिन्छन्। यसपछि कोशी नदीको नामले यो [[चुरे|शिवालिक]] पार गदै मैदानमा अवतरित हुन्छ तथा बिहार राज्यमा बग्दै गङ्गामा मिसिन्छ। अमरकटक पहाडीबाट निस्किएर सोन नदी [[पटना]] नजिकै गङ्गामा मिसिन्छ। मध्य-प्रदेशको मऊ नजिकै जनायाब पर्वतबाट निस्किएर [[चम्बल नदी]] [[इटावा]]बाट ३८ कि. मी. दूरीमा यमुना नदीमा मिसिन्छ। बेतवा नदी मध्य प्रदेशमा [[भोपाल]]बाट निस्किएर उत्तर हमीरपुर नजिकै यमुनामा मिसिन्छ। भागीरथी नदीको दाहिने किनाराबाट मिसिने अनेक नदीहरूमा बाँसलई, द्वारका, मयूराक्षी, रूपनारायण, कन्सावती र रसूलपुर प्रमुख हुन। जलाङ्गी र माथा भङ्गा वा चुनिम बायाँ किनाराबाट मिसिन्छन् जुन परापूर्व कालमा गङ्गा या पद्माको शाखा नदीहरू थिए। तर यो वर्तमान समयमा गङ्गाबाट पृथक भएर वर्षाकालीन नदीहरू बन्न पुगेको छ।


== जीव-जन्तु ==
[[चित्र:Indian Gharial Crocodile Digon3.JPG|thumb|right|256px|गङ्गा नदीमा पाइने घडियाल गोहि]]
[[चित्र:Comdolph.jpg|right|256px|thumb|गङ्गा नदीमा पाइने डल्फिन]]
ऐतिहासिक तथ्यहरूलाई हेर्दा यो ज्ञात हुन्छ कि १६औँ तथा १७औँ शताब्दीसम्म गङ्गा-यमुना प्रदेश बाक्लो वनबाट ढाकिएको थियो। यिनै वनहरूमा जङ्गली [[हात्ती]], [[भैँसी]], गैंडा, सिंह, [[बाघ]]हरूको शिकार हुन्थ्यो। गङ्गाको तटवर्ती क्षेत्र आफ्नो शान्त तथा अनुकूल पर्यावरणको कारण रङी-बिरङी पक्षीहरूको संसार बनाएको छ। यसमा माछाहरूको १४० प्रजातिहरू, ३५ सरीसृप तथा यसको तटमा ४२ स्तनधारी प्रजातिहरू पाइन्छ।  यहाँको उत्कृष्ट पारिस्थितिकी संरचनामा धेरै प्रजातिको वन्य जीवहरू जस्तै नीलगाई, खरायो, सरीसृप-वर्गको जीव-जन्तुहरूलाई पनि आश्रय प्राप्त भएको छ। यस इलाकामा यस्तो धेरै जीव-जन्तुहरूको प्रजातिहरू छन जुन दुर्लभ भइसकेको कारण संरक्षित घोषित भइसकेका छन्। गङ्गाको पर्वतीय किनारमा [[लङ्गुर]], [[रातो बाँदर]], [[भालु]], [[चितुवा]], [[हिउँ चितुवा]], हरिण, सामभर, कस्तूरी मृग, सेरो, बरड मृग, साही, तहर आदि निक्कै सङ्ख्यामा पाइन्छन्। विभिन्न रङका पुतलीहरू तथा किराहरू पनि यहाँ पाइन्छन्।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://210.212.78.56/50cities/gangotri/hindi/profile_environment.asp|title=पर्यावरण|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=एएसपी|publisher=गङ्गोत्री|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090619065813/http://210.212.78.56/50cities/gangotri/hindi/profile_environment.asp |date=2009-06-19 }}&lt;/ref&gt; बढ्दो जनसङ्ख्याको दबावमा बिस्तारै-बिस्तारै वनहरूको लोप र गङ्गाको घाटीमा सर्वत्र कृषि हुने भएतापनि गङ्गाको मैदानी भागमा हरिण, जङ्गली सुँगुर, जङ्गली बिरालोहरू, [[गिद्ध]], [[स्याल (प्रजाति)|स्याल]]का अनेक प्रजातिहरू ठूलो सङ्ख्यामा पाइन्छन्। [[गुँज|डल्फिन]]को दुई प्रजातिहरू गङ्गामा पाइन्छ जसलाई [[गङ्गा सोँस|गङ्गा डालफिन]] र इरावदी डालफिनको नामले चिनिने गरिन्छ। यस वाहेक गङ्गामा पाईने शार्कको कारण पनि गङ्गा प्रसिद्ध रहेको छ जसमा प्रवाहित हुने पानीमा पाइने शार्कको कारण विश्वका वैज्ञानिकहरूको ठूलो रुचि रहेको छ। यस नदी र बङ्गालको खाडीको सङ्गम स्थलमा बन्ने सङ्गमलाई सुन्दरवनको नामले चिनिन्छ जुन विश्वको धेरै जसो प्रसिद्ध वनस्पतिहरू अझ प्रसिद्ध बङ्गाल टाइगरको गृहक्षेत्र हो।


==आर्थिक महत्त्व==

[[चित्र:Rafting Tara.jpg|thumb|256px|गङ्गामा [[राफ्टिङ|रैफ्टिंग]]पनि हुन्छ।]] 
गङ्गा आफ्नो उपत्यकाहरूमा [[भारत]] र [[बङ्गलादेश]]को कृषि आधारित अर्थमा भारी सहयोग गर्दछन्, यो आफ्नो सहायक नदीहरू सहित धेरै ठूलो क्षेत्रको लागि सिंचाईको बाह्रमासे  श्रोत पनि हो। यि क्षेत्रहरूमा उमार्ने प्रधान उपजमा मुख्यतः [[धान]], [[गहुँ]], [[दाल]], तिलहन एवं [[आलु]] छन्। जुन भारतको कृषि आजको महत्त्वपूर्ण श्रोत हों। गङ्गाको तटीय क्षेत्रहरूमा दलदल एवं पोखरिहरूको कारण यहाँ लेग्यूम, खुर्सानि, तोरी, तिल, गहु र जूटको राम्रो खेती हुन्छ। नदीमा [[माछा पालन|मत्स्य उद्योग]] पनि धेरै मात्रामा चल्दछ। गङ्गा नदी प्रणाली भारतको सबै भन्दा ठूलो नदी प्रणाली हो। यसमा लगभग ३७५ मत्स्य प्रजातिहरू उपलब्ध छन्। वैज्ञानिकहरू द्वारा [[उत्तर प्रदेश]] तथा [[बिहार]]मा १११ मत्स्य प्रजातिहरूको उपलब्धता बताएका छन।&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://fisheries.up.nic.in/manual.htm|title= प्रशिक्षण एवं प्रसार सम्बन्धी मैनुअल|accessmonthday= |accessyear= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= २००७|month= |format= एचटीएम|work= |publisher= मत्स्य विभाग, उत्तर प्रदेश|pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090410015807/http://fisheries.up.nic.in/manual.htm |date=2009-04-10 }}&lt;/ref&gt; फरक्का बांध बनेपछी गङ्गा नदीमा हिल्सा माछाको भुरा उत्पादनमा सहायता भएको छ। &lt;ref&gt;{{cite web|url= http://www.cifri.ernet.in/technology.html|title= हिल्सा ब्रीडिंग एण्ड हिल्साह हैचेरी|accessmonthday= |accessyear= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |format= |work= |publisher= सी.आई.एफ.आर.आई.|pages= |language= अङ्ग्रेजी|archiveurl= |archivedate= |quote= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090208024227/http://www.cifri.ernet.in/technology.html |date=2009-02-08 }}&lt;/ref&gt; गङ्गाको महत्त्व पर्यटनमा आधारित आयको कारण पनि हो। यसको तटमा ऐतिहासिक दृष्टिले महत्त्वपूर्ण तथा प्राकृतिक सौंदर्यबाट भरपूर धेरै पर्यटन स्थल छन जुन राष्ट्रिय आयको महत्त्वपूर्ण श्रोत हों। गङ्गा नदीमा रैफ्टिंगको शिविरहरूको आयोजन गरिन्छ। जुन साहसिक खेलहरू र पर्यावरणद्वारा भारतको आर्थिक सहयोगमा सहयोग गर्छन। गङ्गा तटको तीन ठूलो सहर [[हरिद्वार]], [[प्रयागराज|इलाहाबाद]] एवं [[बनारस|वाराणसी]] जुन तीर्थ स्थलहरूमा विशेष स्थान राखछन। यस कारण यहाँ श्रद्धालुहरूको ठूलो सङ्ख्या निरन्तर भइरहन्छ र धार्मिक पर्यटनमा महत्त्वपूर्ण योगदान गर्छ। गर्मीको मौसममा जब पहाडहरू देखि बरफ पग्लिन्छ, तब नदीमा पानीको मात्रा तथा बहाव राम्रो हुन्छ, यस समय उत्तराखंडमा ऋषिकेश - बद्रीनाथ मार्गमा कौडियाला देखि ऋषिकेशको बिच रैफ्टिंग, क्याकिंग तथा कैनोइंगको शिविरहरूको आयोजन गरिन्छ, जुन साहसिक खोलहरूको शौकीन र पर्यटकहरूलाई विशेष रूपले आकर्षित गरेर भारतको आर्थिक सहयोगमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाइन्छ।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.uttara.in/hindi/gmvn/tourist/adv_sports/rafting.html|title= राफ्टिंग |accessmonthday=२२ जून |accessyear=२००९ |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= २००७|month= |format= एचटीएमएल|work= |publisher=उत्तराखंड पोर्टल|pages= |language=|archiveurl= |archivedate= |quote= }}&lt;/ref&gt;

== बाँध एवं नदी परियोजनाहरू ==
[[चित्र:Tehri dam india.jpg|thumb|256px|टिहरी बाँध]]
गङ्गा नदीमा निर्मित धेरै बाँध भारतीय जन-जीवन तथा अर्थ व्यवस्थाको महत्त्वपूर्ण अङ्ग हों। यिनीहरूमा प्रमुख हो फरक्का बाँध, टिहरी बाँध, तथा भीमगोडा बाँध। फरक्का बांध (बैराज) भारतको [[पश्चिम बङ्गाल|पश्चिम बङ्गाल]] प्रान्तमा स्थित गङ्गा नदीमा बनाइएको छ। यस बाँधको निर्माण [[कोलकाता]] बंदरगाहको गाद (सिल्ट) देखि मुक्त गराउनको लागि भएको थियो जुन कि १९५० देखि १९६० सम्म यस बंदरगाहको प्रमुख समस्या थियो। कोलकाता [[हुगली नदी]]मा स्थित एक प्रमुख बंदरगाह हो। ग्रीष्म ऋतुमा हुगली नदीको बहावलाई निरन्तर कायम राख्नको लागि गङ्गा नदीको जलको एक ठूलो भागलाई फरक्का बाँधद्वारा हुगली नदीमा मोडिइएको छ। गङ्गामा निर्मित दोस्रो प्रमुख बाँध टिहरी बाँध टिहरी विकास परियोजनाको एक प्राथमिक बाँध हो जुन [[उत्तराखण्ड|उत्तराखंड]] प्रान्तको [[टिहिरी गढवाल जिल्ला|टिहरी]] जिल्लामा स्थित छ। यो बाँध गङ्गा नदीको प्रमुख सहयोगी नदी [[भागीरथी नदी|भागीरथी]]मा बनाइएको छ। टिहरी बाँधको ऊँचाई २६१ मीटर छ जसले यसलाई विश्वको पाचौँ सबै भन्दा ऊँचा बाँध बनाउदछ छ। यस बाँधबाट २४०० मेगावाट विद्युत उत्पादन, २७०,००० हेक्टर क्षेत्रको सिंचाई र प्रतिदिन १०२.२० करोड लीटर पेयजल दिल्ली, उत्तर-प्रदेश एवं उत्तराखण्डलाई उपलब्ध गराउन प्रस्तावित छ। तेस्रो प्रमुख बाँध भीमगोडा बाँध [[हरिद्वार]]मा स्थित छ जसलाई सन १८४० मा अङ्ग्रेजहरूले गङ्गा नदीको पानीलाई विभाजित गरेर माथि गङ्गा नहरमा मोडनेको लागि बनाइएको थियो। यो नहर हरिद्वारको भीमगोडा नामक स्‍थान देखि गङ्गा नदीको दाहिने तटबाट निक्लदछ। प्रारम्‍भमा यस नहरमा जल पूर्ति गङ्गा नदीमा एक अस्‍थायी बाध बनाएर गरिन्थ्यो। वर्षाकाल प्रारम्‍भ हुदा नै अस्‍थायी बाध फुट्ने गर्दथ्यो तथा मनसुन अवधिमा नहरमा पानी सञ्चालन गरिन्थ्यो। यस प्रकार यस नहरबाट केवल रबीको खेतिहरूलाई नै सिंचाई हुन सक्थ्यो। अस्‍थायी बंध निर्माण स्‍थलको डाउनस्‍ट्रीममा वर्ष १९७८-१९८४को अवधिमा भीमगोडा बैराज निर्माण गरियो। यो बनेपछि माथि गङ्गा नहर प्रणालीबाट खरीफ खेतिमा पनि पानी दिन थालियो।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://idup.gov.in/wps/portal/!ut/p/c0/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3hTS1MnnwBHAwP3IH83AyNzoxCTQFMzQxNfU_2CbEdFANeB8hE!|title=सिंचाईको इतिहास तथा प्रदेशको मुख्‍य नहर प्रणालिहरूको सिंहावलोकन|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=उत्तर प्रदेश सिंचाई विभाग|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090721074133/http://idup.gov.in/wps/portal/!ut/p/c0/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os3hTS1MnnwBHAwP3IH83AyNzoxCTQFMzQxNfU_2CbEdFANeB8hE! |date=2009-07-21 }}&lt;/ref&gt;

== प्रदूषण तथा पर्यावरण ==
[[चित्र:Gaumukh.jpg|thumb|right|256px|गोमुखमा शुद्ध गङ्गा नदी]]गङ्गा नदी विश्व भरमा आफ्नो शुद्धीकरण क्षमताको कारण जानिन्छ। लामो समय देखि प्रचलित यसको शुद्धीकरणको मान्यतामा वैज्ञानिक आधार पनि छ। वैज्ञानिक मानछन कि यस नदीको जलमा बैक्टीरियोफेज नामक [[विषाणु]] हुन्छन्, जुन [[जीवाणु]]हरू तथा अन्य हानिकारक सूक्ष्मजीवहरूलाई जीवित रहन दिदैनन। नदीको जलमा प्राणवायु ([[प्राणवायु|औक्सीजन]])को मात्रा कायम राख्ने असाधारण क्षमता छ। तर यसको कारण अझै सम्म अज्ञात छ। एक राष्ट्रिय सार्वजनिक रेडियो कार्यक्रमको अनुसार यस कारण [[हैजा]] र [[आउँ]] जस्तो रोगहरू हुने खतरा धेरै नै कम हुन्छ, जसबाट महामारिहरू हुने सम्भावना ठूलो स्तरमा टर्दछ।&lt;ref&gt;बैक्टीरियोफेजको स्व-शुद्धिकरण प्रभाव, औक्सीजन रिटेन्शन रहस्य: [http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=17134270 मिस्ट्री फैक्टर गिव्स गैन्जेस ए क्लीन रेप्युटेशन] जूलियन क्रैन्डा-२ हल्लिक. नेशनल पब्लिक रेडियो।&lt;/ref&gt; तर गङ्गाको किनारमा बाक्लो रूपमा बसेका औद्योगिक नगरहरूको ढलको फोहोर सीधा गङ्गा नदीमा मिसिएर हुने गङ्गाको [[प्रदूषण]] पछिल्लो धेरै वर्षदेखि भारत सरकार र जनताको चिन्ताको विषय बनेको छ। औद्योगिक  फोहरको  सँगसँगै प्लास्टिक फोहरको बाहुल्यताले गङ्गा जललाई पनि धेरै प्रदूषित गरेको छ। वैज्ञानिक जांच अनुसार गङ्गाको बायोलोजिकल औक्सीजन स्तर ३ डिग्री (सामान्य) देखि बढेर ६ डिग्री भैसकेको छ। गङ्गामा २ करोड ९० लाख लिटर प्रदूषित फोहोर प्रतिदिन थुप्रिदै छ। विश्व बैङ्क प्रतिवेदनको अनुसार उत्तर-प्रदेशको १२ प्रतिशत रोगहरूको कारण प्रदूषित गङ्गा जल हो। यो घोर चिन्तनीय छ कि गङ्गा-जल न स्नानको लागि योग्य रह्यो, न पिउनको लागि योग्य रह्यो र न त सिंचाईको योग्य। गंगाको विनाशले हाम्रो सम्पूर्ण सभ्यताको अन्त्य हुनेछ ।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.patrika.com/article.aspx?id=10912|title=खतरेमा गङ्गाको अस्तित्व|accessmonthday=[[२२ जून]]| accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=एएसपीएक्स| publisher=पत्रिका|language=}}&lt;/ref&gt; गङ्गामा बढते प्रदूषणमा नियन्त्रण पानको लागि घडियालोंको मदद ली जा रही छ।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://navbharattimes.indiatimes.com/articleshow/4126070.cms|title=गङ्गाको प्रदूषण देखि बचाएंगे ७१ घडियाल
|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=नवभारत टाइम्स|language=}}&lt;/ref&gt; सहरको फोहोरलाई सफा गर्नको लागि संयन्त्रहरू लगाईदै छ र उद्योगको फोहोरलाई यसमा खसाल्नबाट रोक्नको लागि कानुन बनेका छन्। त्यहि क्रममा गङ्गालाई राष्ट्रिय धरोहर पनि घोषित गरीएको छ र गङ्गा एक्शन प्लान तथा राष्ट्रिय नदी संरक्षण योजना लागू गरीएको छ। जबकी यसको सफलतामा समेत प्रश्नचिह्न उठ्दै आएको  छ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.lokmanch.com/cms/index.php/culture/4089-ganga-pollution-state-government-responsible|title=अब गङ्गा प्रदूषण मामला राज्य सरकार जिम्मेवार|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=लोकमंच|language=}}{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; जनता पनि यस विषयमा जागृत भएका छन्। यससँग नै धार्मिक भावनाहरू आहत नहोस यसको पनि प्रयत्न गरीदैछ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://josh18.in.com/hindi/-moneylife/319321/0|title=अब मूर्ति विसर्जन देखि हैन हुनेछ गङ्गा मैली|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=जोश|language=}}{{Dead link|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; यति धेरै काम भएको बावजूद गङ्गाको अस्तित्वमा संकटको बादल छाएको छ।[[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्र]] २००७ को एक प्रतिवेदन अनुसार हिमालयमा स्थित गङ्गामा जल पूर्ति गर्ने हिमनदीहरू २०३० सम्ममा समाप्त हुने सम्भावना छ। यसपछि नदीको बहाव मनसूनमा आश्रित भएर मौसमी मात्रै रहनेछ। &lt;ref&gt;[http://www.boston.com/news/world/asia/articles/2007/06/24/global_warming_threatens_to_dry_up_ganges/ बोस्टन.कम पर] हेर्नुहोस- [[वैश्विक ऊष्मीकरण]]को उ.प्र.को गङ्गामा प्रभाव।&lt;/ref&gt;
--&gt;

=== नमामि गङ्गे ===
यस नदीको सरसफाईका लागि धेरै पहल गरिएको थियो तर कुनै पनि सन्तोषजनक स्तरमा पुग्न सकेन ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ganga, Yamuna banks cleaned |trans-title=गंगा यमुना के किनारे पर सफाई |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-12/allahabad/43979274_1_yamuna-banks-ganga-and-yamuna-holy-river |publisher=द टाइम्स ऑफ़ इण्डिया |date=१२ नवम्बर २०१३ |accessdate=३ जून २०१५ |language=अंग्रेज़ी |archive-date=14 दिसंबर 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131214032657/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-12/allahabad/43979274_1_yamuna-banks-ganga-and-yamuna-holy-river |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131214032657/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-11-12/allahabad/43979274_1_yamuna-banks-ganga-and-yamuna-holy-river |date=2013-12-14 }}&lt;/ref&gt;प्रधानमन्त्रीमा निर्वाचित भएपछि भारतका प्रधानमन्त्री [[नरेन्द्र मोदी]]ले गंगा नदीमा प्रदूषण नियन्त्रण र सरसफाईको अभियान चलाए।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Why Narendra Modi decided to contest from Varanasi |trans-title=नरेन्द्र मोदी ने वाराणसी से चुनाव लड़ने का निर्णय क्यों लिया |url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-03-17/news/48297677_1_narendra-modi-nilanjan-mukhopadhyay-prime-ministerial-candidate |publisher=द इकोनॉमिक टाइम्स |date=१७ मार्च २०१४ |accessdate=३ जून २०१५ |language=अंग्रेज़ी }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140904190658/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2014-03-17/news/48297677_1_narendra-modi-nilanjan-mukhopadhyay-prime-ministerial-candidate |date=2014-09-04 }}&lt;/ref&gt; यसपछि उनले जुलाई २०१४ मा भारतको सामान्य बजेटमा नमामि गंगा नामको परियोजना सुरु गरे।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Namami Ganga development Project gets 2037 crores |trans-title=नमामि गंगा विकास परियोजना को २०३७ करोड़ मिले |url=http://news.biharprabha.com/2014/07/namami-ganga-development-project-gets-2037-crores/ |publisher=बिहार प्रभा |date=१० जुलाई २०१४ |accessdate=३ जून २०१५ |language=अंग्रेज़ी }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150531074720/http://news.biharprabha.com/2014/07/namami-ganga-development-project-gets-2037-crores/ |date=2015-05-31 }}&lt;/ref&gt;यस परियोजनाको एक भागको रूपमा, भारत सरकारले गंगाको किनारमा अवस्थित ४८ औद्योगिक एकाइहरू बन्द गर्ने आदेश दिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=निखरेगा गंगा का रूप, 48 फैक्ट्रियों को बंद करने का आदेश जारी हुआ |url=http://archive.patrika.com/news/48-industrial-units-polluting-ganga-asked-to-close-down/1017955 |publisher=पत्रिका समाचार समूह |date=१५ जुलाई २०१४ |accessdate=३ जून २०१५ }}{{Dead link|date=जनवरी 2021 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt;भारतमा 25 मार्च देखि 3 मे 2020 सम्म तालाबन्दीको कारण गंगाको किनारमा रहेका सबै कारखानाहरू बन्द रहेकाले तिनीहरूको फोहोर पानी गंगामा नपुगेको र गंगाको पानी एकदमै सफा भएको छ। गत दस वर्षमा पहिलो पटक हरकिपोडीमा गंगाको पानी पिउन योग्य घोषित गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=For 1st time in decades, tests show Ganga water in Haridwar fit to drink|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/for-1st-time-in-decades-tests-show-ganga-water-in-haridwar-fit-to-drink/articleshow/75239530.cms|publisher=The times of India|date=20 अप्रैल 2020}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250508005749/https://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/for-1st-time-in-decades-tests-show-ganga-water-in-haridwar-fit-to-drink/articleshow/75239530.cms |date=2025-05-08 }}&lt;/ref&gt;


== धार्मिक महत्त्व ==
[[चित्र:Ganga Aarti at Varanasi ghats.jpg|thumb|right|230px|वाराणसी घाटमा गङ्गा आरती हुँदै]]
[[भारत]]को अनेक धार्मिक अवधारणाहरूमा गङ्गा नदीलाई [[देवी]]को रूपमा निरूपित गरिएको छ। धेरै पवित्र तीर्थस्थल गङ्गा नदीको किनारामा रहेको छ जसमा [[बनारस|वाराणसी]] र [[हरिद्वार]] सबैभन्दा प्रमुख छन्। गङ्गा नदीलाई भारतको पवित्र नदीहरूमा सबैभन्दा पवित्र मानिन्छ तथा यो मान्यता छ कि गङ्गामा स्नान गर्दा मनुष्यको सारा पापहरू नष्ट हुन्छ। मरण पछि मान्छे गङ्गामा आफ्नो अस्तु विसर्जित गर्न [[मोक्ष]] प्राप्तिको लागि आवश्यक सम्झनछन्, यहाँ सम्म कि केही मान्छे गङ्गाको किनारा नै प्राण विसर्जन वा [[अन्तिम संस्कार]]को इच्छा पनि राखछन्। यसको घाटहरूमा मान्छे [[पूजा]] अर्चना गर्छन र ध्यान गर्दछन्। गङ्गाजललाई पवित्र सम्झिन्छन् तथा समस्त संस्कारहरूमा त्यसको हुनु आवश्यक हुन्छ। पञ्चामृतमा पनि गङ्गाजललाई एक अमृत मानिएको छ। अनेक पर्व र उत्सवहरूको गङ्गासँग सोझो सम्बन्ध छ। उदाहरणको लागि [[माघे सङ्क्रान्ति]], [[कुम्भ मेला|कुम्भ]] र [[गङ्गा दशहरा]]को समय गङ्गामा नुहाउनु वा केवल दर्शननै गर्नु धेरै महत्त्वपूर्ण सम्झिन्छन्। यसको किनारामा अनेक प्रसिद्ध मेलहरूको आयोजन गरिन्छ र अनेक प्रसिद्ध मन्दिर गङ्गाको तटमा नै बनेका छन्। महाभारतको अनुसार मात्र प्रयागमा माघ महिनामा गङ्गा-यमुनाको सङ्गममा तीन करोड दस हजार तीर्थहरूको सङ्गम हुन्छ। यो तीर्थ स्थल सम्पूर्ण भारतमा सांस्कृतिक एकता स्थापित गर्न सफल छन्।&lt;ref name=&quot;सिंह जुलाई १३-२३&quot;&gt;{{cite book |last=सिंह|first=ड. राजकुमार |title=विचार विमर्श|year=जुलाई |publisher=सागर प्रकाशन|location=मथुरा |id= |page=१३-२३ |accessday=२२ |accessmonth=जून|accessyear=२००९ }}&lt;/ref&gt; गङ्गालाई आधार मानेर अनेक भक्ति ग्रन्थ लेखिएका छन्। जसमा श्रीगङ्गासहस्रनामस्तोत्रम्&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pustak.org/bs/home.php?bookid=6127|title=श्रीगङ्गासहस्त्रनामस्तोत्रम|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=भारतीय साहित्य सङ्ग्रह|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813163032/http://pustak.org/bs/home.php?bookid=6127 |date=2010-08-13 }}&lt;/ref&gt; र आरती&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://bhavishyawani.mywebdunia.com/2009/02/25/gangaji_ki_aarti.html|title=श्रीगङ्गाजीको आरती|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=वेबदुनया|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101015070124/http://bhavishyawani.mywebdunia.com/2009/02/25/gangaji_ki_aarti.html |date=2010-10-15 }}&lt;/ref&gt; सबैभन्दा लोकप्रिय छन्। धेरै मानिसहरू आफ्नो दैनिक जीवनमा श्रद्धासँग यिनीहरूका प्रयोग गर्छन। गङ्गोत्री तथा अन्य स्थानहरूमा गङ्गाको मन्दिर र मूर्तिहरू पनि स्थापित छ जसको दर्शन गरेर श्रद्धालु स्वयंलाई कृतार्थ सम्झन्छन्। [[उत्तराखण्ड]]को [[पञ्च प्रयाग]] तथा [[प्रयागराज]] जुन इलाहाबादमा अवस्थित छ। यो सबै सङ्गम धार्मिक दृष्टिले पूज्य मानिएका छन्।


== पौराणिक प्रसँग ==


[[चित्र:Ganga shantanu.jpg|thumb|right|230px|गङ्गा अझ शान्तनु- राजा रवि वर्माको कलाकृति]]

गङ्गा नदीसँग धेरै पौराणिक कथाहरू जोडीएका छन्। मिथकहरू अनुसार [[ब्रह्मा]]ले [[विष्णु]]को खुट्टाको पसीनाको बूँदबाट गङ्गाको निर्माण गरे। [[त्रिमूर्ति]]को दुई सदस्यहरूको स्पर्शको कारण यो पवित्र सम्झि्यो। एक अन्य कथा अनुसार राजा सगरले जादुको रूपबाट साठ हजार पुत्रहरू प्राप्त गरे।&lt;ref name=&quot;इन्डिया वाटर&quot;&gt;{{cite web |url= http://hindi.indiawaterportal.org/?q=content/गङ्गा|title=गङ्गा - इन्डिया वाटर पोर्टल |accessmonthday= जून १४ |accessyear= २००९|last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= |year= |month= |format= |work= |publisher= इन्डिया वाटर पोर्टल |pages= |language=|archiveurl= |archivedate= |quote= }}&lt;/ref&gt; एक दिन राजा सगरले देवलोकमा विजय प्राप्त गर्नको लागि एक [[यज्ञ]] गरे। यज्ञको लागि [[घोडा]] आवश्यक थियो जुन ईर्ष्यालु [[इन्द्र|इंद्र]]ले चोरेका थिए। सगरले आफ्नो सबै पुत्रहरूलाई घोडाको खोजीमा पठाए अन्तमा उनले घोडा पाताल लोकमा पाए जुन एक [[ऋषि]]को नजिकबाधिएको थियो। सगरको पुत्रहरूले यो सोच गरे कि ऋषि नै घोडालाई गाईब भएको कारण हो र उनीहरूले ऋषिलाई अपमान गरे। [[तपस्या]]मा लीन ऋषिले हजारों वर्ष पछि आफ्नो आँखें खोली र उनको क्रोधबाट सगरको सबै साठ हजार पुत्र जलेर त्यही भस्म भयो।&lt;ref&gt;{{cite web|url= http://forum.spiritualindia.org/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%A5-%E0%A4%94%E0%A4%B0-%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE-t16004.0.html|title= भगीरथ र गङ्गा|accessmonthday= |accessyear= |last= |first= |authorlink= |coauthors= |date= १४|year= २००९|month= जून|format= एचटीएमएल|work= |publisher= स्पिरिचुअल इण्डिया|pages= |language= |archiveurl= |archivedate= |quote= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613073528/http://forum.spiritualindia.org/%E0%A4%AD%E0%A4%BE%E0%A4%97%E0%A5%80%E0%A4%B0%E0%A4%A5-%E0%A4%94%E0%A4%B0-%E0%A4%97%E0%A4%82%E0%A4%97%E0%A4%BE-t16004.0.html |date=2013-06-13 }}&lt;/ref&gt; सगरको पुत्रहरूको [[आत्मा]]हरू [[भूत]] बनेर घुम्न लागे किन भनें उनीहरूको [[अन्तिम संस्कार]] भएको थिएन। सगरको पुत्र अंशुमानले आत्माको मुक्तिको असफल प्रयास गरे र त्यस पछि अंशुमानको पुत्र दिलीपले पनि। भगीरथ राजा दिलीपको दोस्रो [[पत्नी]]को पुत्र थिए। उनले आफ्नो पूर्कारणरुको अन्तिम संस्कार गरे। उनले गङ्गालाई [[पृथ्वी]]मा ल्याउने प्रण गरे जसबाट उनको अन्तिम संस्कार गरेर, राखलाई गङ्गाजलमा प्रवाहित गर्न सकियोस र भटकिएको आत्माहरू [[स्वर्ग]]मा जान सकोस। भगीरथले [[ब्रह्मा]]को घोर तपस्या गरे ताकि गङ्गालाई [[पृथ्वी]]मा ल्याउन सकियोस। [[ब्रह्मा]] प्रसन्न भए र गङ्गाको पृथ्वीमा पठाउनको लागि तयार भए र गङ्गाको पृथ्वीमा र उसपछि पातालमा जाने आदेश दिए ताकि सगरको पुत्रहरूको आत्माहरूलाई मुक्ति सम्भव हुन सकोस। तब गङ्गाले भनिन कि म यति ऊँचाई देखि जब पृथ्वीमा झर्दछु, तव पृथ्वीले यति वेग कसरि सहन्छ? तब भगीरथले भगवान [[शिव]]लाई निवेदन गरे, र उनले आफ्नो खुला जटाहरूमा गङ्गाको वेगलाई रोकएर, एक लट खोली दिए, जसबाट गङ्गाको अविरल धारा [[पृथ्वी]]मा प्रवाहित भए। त्यो धारा भगीरथको पछी-पछी गङ्गा सागर सङ्गम सम्म गयो, जहाँ सगर-पुत्रहरूको उद्धार भयो। शिवको स्पर्शबाट गङ्गा पनि पवित्र भयो र पृथ्वी वासीहरूको लागि धेरै नै श्रद्धाको केन्द्र बन्यों। पुराणहरूको अनुसार स्वर्गमा गङ्गालाई [[तारापुञ्ज|मन्दाकिनी]] र पातालमा [[भागीरथी नदी|भागीरथी]] भन्छन्ं। त्यहि प्रकार एक पौराणिक कथा राजा शांतनु र गङ्गाको विवाह तथा उनको सात पुत्रहरूको जन्मको छ।

== साहित्यिक उल्लेख ==
[[चित्र:Shiva Bearing the Descent of the Ganges River, folio from a Hindi manuscript by the saint Narayan LACMA M.86.345.6.jpg|thumb|right|230px|गङ्गा अवतरण एक लोकचित्र]] 
भारतको राष्ट्र-नदी गङ्गा जल नै हैन, तर भारत अझ हिन्दी साहित्यको मानवीय चेतनाको पनि प्रवाहित गर्छ।&lt;ref&gt;{{cite web |url= http://www.abhivyakti-hindi.org/snibandh/2009/hindikavyameganganadii.htm|title=हिंदी काव्यमा गङ्गा नदी|accessmonthday=[[३० जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=अभिव्यक्ति|language=}}&lt;/ref&gt; ऋग्वेद, महाभारत, रामायण एवं अनेक पुराणहरूमा गङ्गाको पुण्य सलिला, पाप-नासिनी, मोक्ष प्रदायिनी, सरित्श्रेष्ठा र महानदी हो। संस्कृत कवि जगन्नाथ रायले गङ्गाको स्तुतिमा 'श्रीगङ्गालहरी' नामक काव्यको रचना गरेका थिए। हिन्दीको आदि [[महाकाव्य]] पृथ्वीराज रासो{{Ref_label|पृथ्वीराज रासो|क|none}} तथा वीसलदेव रास{{Ref_label|वीसलदेव रास|ख|none}} (नरपति नाल्ह)मा गङ्गाको उल्लेख छ। आदिकालको सर्वाधिक लोक विश्रुत ग्रन्थ जगनिक रचित आल्हखण्ड{{Ref_label|आल्हखण्ड|ग|none}}मा गङ्गा, [[यमुना नदी|यमुना]] र [[सरस्वती]]को उल्लेख छ। कविले प्रयागराजको यस त्रिवेणीको पापनाशकको वर्णन गरेका छन्। शृङ्गारी कवि [[विद्यापति]]{{Ref_label|विद्धापति|घ|none}}, [[कबीर]] वाणी र जायसीको पद्मावतमा पनि गङ्गाको उल्लेख छ, तर [[सूरदास|सुरदास]]{{Ref_label|सूरदास|ङ|none}}, र [[तुलसीदास]]ले भक्ति भावनाले गङ्गा-माहात्म्यको वर्णन विस्तारले गरेका छन्। गोस्वामी तुलसीदासले कवितावलीको उत्तरकाण्डमा ‘श्री गङ्गा माहात्म्य’को वर्णन तीन छन्दहरूमा गरेका छन् - यिनी छन्दहरूमा कविले गङ्गा दर्शन, गङ्गा स्नान, गङ्गा जल सेवन, गङ्गा तटमा बस्ने वालाको महत्त्वलाई वर्णित गरेका छन्।{{Ref_label|तुलसीदास|च|none}} रीतिकालमा [[सेनापति]] र पद्माकरको गङ्गा वर्णन श्लाघनीय छ। पद्माकरले गङ्गाको महिमा र कीर्तिको वर्णन गर्नको लागि गङ्गालहरी&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/bund0016.htm|title=बुन्देली काव्यको ऐतिहासिक सन्दर्भ|accessmonthday=[[२३ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=टीडीआईएल|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071231190110/http://tdil.mit.gov.in/CoilNet/IGNCA/bund0016.htm |date=2007-12-31 }}&lt;/ref&gt; नामक ग्रन्थको रचना भएको छ। सेनापति{{Ref_label|सेनापति|छ|none}} कवित्त रत्नाकरमा गङ्गा माहात्म्यको वर्णन गर्दै भन्छन  &quot;पापको नष्ट गर्नका लागि गङ्गाको पुण्यधारा तरवार झैं सुशोभित छ। [[रसखान]], रहीम{{Ref_label|रहीम|ज|none}} आदिले पनि गङ्गा प्रभावको सुन्दर वर्णन गरेका छन्। आधुनिक कालका कविहरूमा जगन्नाथदास रत्नाकरको ग्रन्थ [[गङ्गा दशहरा|गङ्गावतरण]]मा कपिल मुनि द्वारा शापित सागरका साठी हजार पुत्रहरूको उद्धारका लागि भगीरथ 'भगीरथ-तपस्या' देखि गङ्गाको भूमिमा अवतरित भएको कथा छ। राजा भगीरथ राजा हरिश्चन्द्रका ४९औं पुस्ता तथा [[राम|राजा रामचन्द्र]]का ५२औं पुस्ता थिए। सम्पूर्ण ग्रन्थ तेरह सर्गहरूमा विभक्त र रोला छन्दमा निबद्ध छ। अन्य कविहरूमा [[भारतेन्दु हरिश्चन्द्र]], सुमित्रानन्दन पन्त र श्रीधर पाठक आदिले पनि यत्र-तत्र गङ्गाको वर्णन गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;सिंह जुलाई १३-२३&quot;/&gt; छायावादी कविहरूको प्रकृति वर्णन हिन्दी साहित्यमा उल्लेखनीय छ। सुमित्रानन्दन पन्तले ‘नौका विहार’&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8C%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0_/_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%A4|title=नौका-विहार / सुमित्रानंदन पंत|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=कविताकोश|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120307232030/http://www.kavitakosh.org/kk/index.php?title=%E0%A4%A8%E0%A5%8C%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0_/_%E0%A4%B8%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A4%82%E0%A4%A6%E0%A4%A8_%E0%A4%AA%E0%A4%82%E0%A4%A4 |date=2012-03-07 }}&lt;/ref&gt; मा ग्रीष्म कालीन तापस बाला गङ्गाको जुन चित्र कोरेका छन्, त्यो अति रमणीय छ। उनले गङ्गा&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.anubhuti-hindi.org/gauravgram/snp/ganga.htm|title=गङ्गा|accessmonthday=[[२२ जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=अनुभूति|language=}}&lt;/ref&gt; नामक कविता पनि लेखेका छन्। गङ्गा नदीको धेरै प्रतीकात्मक अर्थहरूको वर्णन जवाहर लाल नेहरूले आफ्नो पुस्तक ''भारत एक खोज''  (डिस्कवरी अफ इन्डिया) मा गरेका छन्।{{Ref_label|नेहरू|झ|none}} गङ्गाको पौराणिक कथाहरूलाई महेन्द्र मित्तलले आफ्नो कृतिमा &quot;गङ्गामाँ&quot; सङ्ग्रह गरेका छन्।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pustak.org/bs/home.php?bookid=3944|title=माँ गङ्गा|accessmonthday=[[३० जून]]|accessyear=[[वर्ष २००९|२००९]]|format=|publisher=भारतीय साहित्य सङ्ग्रह|language=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100813133140/http://pustak.org/bs/home.php?bookid=3944 |date=2010-08-13 }}&lt;/ref&gt;

== चित्र दीर्घा ==
&lt;Gallery mode=packed&gt;
चित्र:Ram Jhula Bridge, Rishikesh.jpg|रामझूला पुल [[ऋषिकेश]]।
चित्र:Boat Sailing up Padma River Bangladesh.jpg|पद्मा नदी गङ्गाको अन्तिम स्थान।
चित्र:MeghnaRiver.jpg|गङ्गा अन्तिम स्थितिमा [[मेघना नदी]] भएर बग्दै 
चित्र:Haridwar ghat.jpg|हरिद्वार घाट
चित्र:Jppul.png|गंगा माथि बनेको दीघा-सोनपुर रेल-सह-सड़क पुल
चित्र:Evening view of river Ganga.jpg|बंगाल मा गंगा नदी , [[हुगली नदी]] को रूप मा
&lt;/Gallery&gt;

== सन्दर्भ सामग्री ==
{{reflist}}
==बाह्य कडीहरू==
{{Commonscat|Ganges River|गङ्गा नदी}}

{{भारतका नदीहरू}}
{{गङ्गा}}

[[श्रेणी:भारतका नदीहरू]]
[[श्रेणी:विश्वका ठूला नदीहरू]]
[[श्रेणी:पवित्र नदीहरू]]
[[श्रेणी:बिहारका नदीहरू]]
[[श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका नदीहरू]]
[[श्रेणी:उत्तराखण्डका नदीहरू]]</text>
      <sha1>kdc9935gtovkjjeouc8nwbnx9exwed6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>योमरी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23057</id>
    <revision>
      <id>1367197</id>
      <parentid>1335381</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:41:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Anatrosity</username>
        <id>79943</id>
      </contributor>
      <comment>introduction revision and etymology</comment>
      <origin>1367197</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11035" sha1="jldj7o9grqxdi1b1u4vxronhx3yd4cv" xml:space="preserve">{{Infobox food
| name               = यःमरी
| image              = File:Yomari double.jpg
| image_size         = 250px
| caption            = 
| region             = [[काठमाडौँ उपत्यका]], [[नेपाल]]
| associated_cuisine = [[नेवार व्यान्जन]]
| served             = 
| main_ingredient    = ताइचिन चामलको पिठो र भित्र [[चाकु]], [[खुवा]], किम्मा वा [[दाल]]
| variations         = 
| calories           = 
| other              = 

}}
'''यःमरी''' वा '''योःमारी''' ([[नेपाल भाषा]]: 𑐫𑑅𑐩𑐬𑐷‎ [jɔːməɾi], 𑐫𑑀𑑅𑐩𑐵𑐬𑐷‎ [joːmaɾi] {{small|भक्तपुर}}) जाडो महिनामा खाइने एक प्रकारको मिष्टान्न हो।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite news |last=Bhattarai |first=Sewa |date=18 July 2019 |title=New, improved Yomari |url=https://nepalitimes.com/business/new-improved-yomari |archive-url=https://web.archive.org/web/20190723190729/https://www.nepalitimes.com/business/new-improved-yomari/ |archive-date=23 July 2019 |work=[[Nepali Times]]}}&lt;/ref&gt; यो [[नेवार व्यान्जन]]मा पर्दछ। यःमरीको बाहिरी खोल ताइचिन चामलको पिठोबाट बनाइन्छ भने भित्र [[चाकु]] वा [[खुवा]] राखिन्छ। चाकुले जाडोमा शरिर तातो राख्छ भन्ने भनाइ छ।&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Goldstein Mintz Krondl Mason 2015 p. 634&quot;&gt;{{cite book |last1=Goldstein |first1=D. |url=https://books.google.com/books?id=jbi6BwAAQBAJ&amp;pg=PA634 |title=The Oxford Companion to Sugar and Sweets |last2=Mintz |first2=S. |last3=Krondl |first3=M. |last4=Mason |first4=L. |publisher=Oxford University Press |year=2015 |isbn=978-0-19-931339-6 |series=Oxford Companions |page=634 |access-date=5 November 2016}}&lt;/ref&gt; विशेष गरी यसलाई मिठाई जसरी खाएतापनि [[किम्मा]] र [[दाल]]को पनि यःमरी बनाइने गर्दछन्। यःमरी पुन्हि र अन्य नेवार चाडवाडहरूमा यःमरीको अत्यन्त महत्त्वपूर्ण भुमिका छ। &lt;ref name=&quot;Roufs Roufs 2014 p. 237&quot;&gt;{{cite book | last1=Roufs | first1=T.G. | last2=Roufs | first2=K.S. | title=Sweet Treats around the World: An Encyclopedia of Food and Culture | publisher=ABC-CLIO | year=2014 | isbn=978-1-61069-221-2 |url=https://books.google.com/books?id=M_eCBAAAQBAJ&amp;pg=PA237 | access-date=5 November 2016 | page=237}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Republica|title=PHOTOS: Sweet Yo:mari|url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/102450/|access-date=5 January 2021|website=My Republica|language=en}}&lt;/ref&gt;

==व्युत्पत्ति==
वर्तमानको ''यःमरी'' शब्द [[शास्त्रीय नेवारी|शास्त्रीय नेपाल भाषा]]बाट आएको मानिन्छ। [[मल्ल वंश|मल्लकालिन समय]]का अभिलेखहरू, विशेष गरी [[पशुपति]]मा पाइएको ई.सं.१४४०को [[काठमाडौँ उपत्यकाका ढुङ्गाका शिलालेखहरू|शिलालेख]] अनुसार, यस परिकारलाई इर्हमाधे ([[नेपाल भाषा]]: 𑐂𑐬𑑂𑐴𑐩𑐢𑐾‎) भनेर जानिन्थ्यो भने १७औ शताब्दीको अन्त्यतिर यस शब्द एलमाधे ([[नेपाल भाषा]]: 𑐊𑐮𑐩𑐵𑐢𑐾‎)मा परिवर्तन भयो।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite book |last=Malla |first=Kamal P. |url=https://archive.org/details/ADictionaryOfClassicalNewariKamalP.Malla |title=A Dictionary of Classical Newar |last2=Tamot |first2=Kasinath |last3=Kansakar |first3=Tej R. |publisher=Nepal Bhasa Dictionary Committee |year=2000 |isbn=99933-316-0-0 |location=Jamal, Kathmandu |page=23 |display-authors=1}}&lt;/ref&gt; आजभोलि जानिने नाम, यःमरी  नेवार शब्द '''''य''''' अर्थात 'मन पर्ने' र '''''मरी''''' अर्थात 'रोटी' भनेर बुझिन्छ।

==इतिहास==
यःमरीको पुछर जती लामो भयो, पुस को जाडो त्यती नै कम हुने विश्वास जनमानसमा रही आएको छ। यःमरीले पुर्णता र उदरता लाई जनाउँदछ। जसरी मन्दिरको गजुरले पुर्णतलाई जनाउँछ त्यसैगरी यःमरीले पनि पुर्णतालाई जनाउँदछ।

==पकाउने विधी==
[[चित्र:Yomari 4.jpg|thumb|ललितपुरको लगनखेलमा राखिएको कलात्मक यःमरी]]
यःमरीरी बनाउन चामललाई पिठोमा परिणत गरिन्छ। चामललाई नेपाल भाषामा 'पो/प्वँ', अथवा 'जाकि' भनिन्छ। चामलको पिठो 'पोचुं' अथवा 'जाकिचुं'। 'चुं' भन्नु चूर्ण अनुकण। चामल लस्सादार हुनुपर्छ। पहिले तौली चामल (लस्सादार चामल) चाहिँन्थ्यो भने अचेल त्यसको ठाउँ [[ताइचुन चामल]]ले लिएको छ। अत्यन्त मिहिन पिठो शुद्ध घिउमा थोरै हरक दिइन्छ। ११० डिग्री तापक्रममा उमालिएको पानीले मुछिन्छ पोचुं। मस्केर मुछिनुपर्छ, मुछिन्छ उस्तै। हावालै प्रत्यक्ष सुस्क पार्नबाट बचाउन सफा मलमल कपडाले छोपिनुपर्छ। 

मुछिएको आलो पिठोलाई आकार दिनुपर्छ। पिठोलाई आकार दिँदा यःमरीको रूप बन्छ। यःमरी बनाउने काम सिपालु काम हो। सीपविना यःमरी बन्दैन। जुन आकारको यःमरी तयार गर्नुछ, उत्रै डल्लो पिठो हात पार्नुपर्छ। पिठोको डल्लोलाई चोरऔँलाले छेड्नुपर्छ।औँला शुद्ध खानेतेलले रसाइ पिठो छेड्नुपर्छ।औँला घुमाउँदै जाँदा पिठोको डल्लो पातलिँदै जान्छ। पातलो डल्लो झन्डै शङ्खाकारमा परिणत हुन्छ। बीचमा झन्दै वाइन ग्लासको जस्तै खोक्रो ठाउँ बन्न पुग्छ। त्यसै रित्तो ठाउँमा तिलका पिठो र लेदो चाकुको मिश्रण हालिन्छ। त्यस्तो आकारको यःमरीलाई &quot;बायो&quot; भनिन्छ। 'बायो' आकार विम्बात्मक छ। 'बायो' तान्त्रिकमात्र नभएर शारीरिक अङ्गबोधक पनि ठहर्छ। प्रशङ्गवश बायो बाबुको गुप्ताङ्गको विम्बबोधक बन्छ।

यःमरीको अर्को आकार त्रिकोणात्मक हुन्छ। त्यसलाई &quot;मायो&quot; भनिन्छ। बनाउने तरिका र प्रविधि एकै हो। त्रिकोण पनि विम्बबोधक बन्छ। मायोभित्र तिलचाकु मिश्रण हालिन्न। त्यसमा पिँधेको मासका बाक्लो लेदो डल्लो भरिन्छ। मासको सट्टा मुगी पनि प्रयुक्त हुन्छ/गरिन्छ। मुगीफल सबैका लागि उपयुक्त हुनसके हुन्छ। कुनै पनि शारीरिक अवस्थालाई सुपाच्य रहन्छ। अन्न/भात खान नहुने अवस्थामा पनि हामी सिङ्गो मुगी बेस्कन पकाएर मुगीसुप/रस पिउँछौँ। मायोको तीनकुने आकार [[तन्त्र]]मा पुगेर [[योनी|योनि]] [[विम्ब]] बन्छ।

==चित्र दिर्घा==
&lt;gallery&gt;
चित्र:Yomari Punhi.jpg|यःमरी पुन्हिको दिन प्रसादको रुपमा चढाईएको
file:yomadhi.jpg|यःमरी
चित्र:योमरि.jpg|नेवारी परम्परा अन्तर्गत बनाइने विशेष मिष्ठान्न &quot;यःमरी&quot;
चित्र:Yomari Inside.jpg|यःमरीको भित्री भाग
&lt;/gallery&gt;

==यो पनि हेर्नुहोस==
*[[योमरी पुन्हि]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==बाह्य कडीहरू==
{{Commonscat|Yomari|योमरी}}
* [http://www.nepalhomepage.com/society/festivals/yompun.html Yomari Punhi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20020601212913/http://www.nepalhomepage.com/society/festivals/yompun.html |date=2002-06-01 }}

{{नेपाली परम्परागत खानाका परिकारहरू}}
{{नेवार}}

[[श्रेणी:पकवान]]
[[श्रेणी:नेपाली परम्परागत खानाका परिकारहरू]]
[[श्रेणी:नेवाः]]
[[श्रेणी:नेवारी परिकार]]</text>
      <sha1>jldj7o9grqxdi1b1u4vxronhx3yd4cv</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>टेक्सस</title>
    <ns>0</ns>
    <id>23060</id>
    <revision>
      <id>1367102</id>
      <parentid>1343664</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T00:44:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367102</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2546" sha1="ijo8ipg3dmmayz6ilwvsn875ts3w3ss" xml:space="preserve">{| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style=&quot;margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;&quot;
|+&lt;big&gt;&lt;big&gt;'''टेक्सस'''&lt;/big&gt;&lt;/big&gt;&lt;br/&gt;''Texas''
|-
| style=&quot;background:#efefef;&quot; align=&quot;center&quot; colspan=2 |
{| border=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;2&quot; cellspacing=&quot;0&quot;
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | [[चित्र:Flag_of Texas.svg|125px]]
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | [[चित्र:Seal of Texas.svg|125px]]
|-
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | 
| align=&quot;center&quot; width=&quot;140px&quot; | 
|}
|-
| align=&quot;center&quot; colspan=2 | &lt;small&gt;&lt;/big&gt;
|-
| align=center colspan=2 | [[चित्र:Map of USA TX.svg|300px]]
|}

'''टेक्सस''' क्षेत्रफल र जनसङ्ख्याको आधारमा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को दोस्रो ठूलो राज्य हो। संयुक्त राज्यको मध्य-दक्षिणमा अवस्थित यो राज्यको दक्षिणमा [[मेक्सिको]], पश्चिममा [[नयाँ मेक्सिको|न्यू मेक्सिको]] राज्य, उत्तरमा [[ओक्लाहोमा]] राज्य, पुर्बोत्त्तरमा [[आर्कान्स|आर्कन्सा]] र पूर्वमा [[लुइजियाना|लुइजीआना]] पर्दछन। टेक्ससको क्षेत्रफल २६८,८२० बर्गमिल (६९६,२००बर्गकिमी) छ जनसङ्ख्या २.४७ करोड छ&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.netstate.com/states/intro/tx_intro.htm |title=Introduction to Texas |publisher=Netstate.com }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130805163012/http://netstate.com/states/intro/tx_intro.htm |date=2013-08-05 }}&lt;/ref&gt;। यो राज्यको सबैभन्दा ठूलो सहर [[ह्युस्टन]] हो भने [[डालास]] र [[सान अन्तोनियो]] अमेरिकाका दस ठूला सहर मध्ये पर्छन।

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
&lt;references/&gt;

{{अमेरिकाका राज्यहरू}}

{{stub}}
{{Commonscat|Texas}}

[[श्रेणी:संयुक्त राज्य अमेरिकाका राज्यहरू]]</text>
      <sha1>ijo8ipg3dmmayz6ilwvsn875ts3w3ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नुवाकोट दरबार</title>
    <ns>0</ns>
    <id>29524</id>
    <revision>
      <id>1367038</id>
      <parentid>1367030</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T12:37:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी */</comment>
      <origin>1367038</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="23475" sha1="01vsonj19vgqbcnpqms14nq8s7biggx" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहल बाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी अर्को ठूलो दर बार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो । पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज प्रतापसिंहको रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भातइदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भातरदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो । दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सशस्त्र बल र गोला बारुद राखिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>01vsonj19vgqbcnpqms14nq8s7biggx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367039</id>
      <parentid>1367038</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T12:42:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* भैरवी मन्दिर */</comment>
      <origin>1367039</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24611" sha1="0uy9g7n9xwiijhp72m5l4ypc1htddm9" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहल बाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी अर्को ठूलो दर बार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो । पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज प्रतापसिंहको रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भातइदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भातरदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो । दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सशस्त्र बल र गोला बारुद राखिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>0uy9g7n9xwiijhp72m5l4ypc1htddm9</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367042</id>
      <parentid>1367039</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* गारद घर/ तिलिङ्गा घर */</comment>
      <origin>1367042</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24814" sha1="mpuab76z97mco3rqcah5beb35z6sizk" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहल बाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी अर्को ठूलो दर बार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो । पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज प्रतापसिंहको रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भातइदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भातरदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो । दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सशस्त्र बल र गोला बारुद राखिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>mpuab76z97mco3rqcah5beb35z6sizk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367044</id>
      <parentid>1367042</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:22:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* तेस्रो तला */</comment>
      <origin>1367044</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24817" sha1="54fo040n5cv2tjka0how0khd823nxdu" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहल बाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी अर्को ठूलो दर बार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो । पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज प्रतापसिंहको रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सशस्त्र बल र गोला बारुद राखिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>54fo040n5cv2tjka0how0khd823nxdu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367045</id>
      <parentid>1367044</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:24:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* मुख्य दरबार */</comment>
      <origin>1367045</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24862" sha1="34qaarxdal5xduk0rsm5houh9129dbl" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहल बाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी अर्को ठूलो दर बार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो । पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सशस्त्र बल र गोला बारुद राखिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>34qaarxdal5xduk0rsm5houh9129dbl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367046</id>
      <parentid>1367045</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:25:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* मुख्य दरबार */</comment>
      <origin>1367046</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24861" sha1="fg1q6e71a85zc6rfcokq0lvjmpzxo9v" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहल बाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो । पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सशस्त्र बल र गोला बारुद राखिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>fg1q6e71a85zc6rfcokq0lvjmpzxo9v</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367048</id>
      <parentid>1367046</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:40:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* गारद घर/ तिलिङ्गा घर */</comment>
      <origin>1367048</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24871" sha1="j9jwoj6flsx9vuke38jaayxssygjsdh" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहल बाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो । पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>j9jwoj6flsx9vuke38jaayxssygjsdh</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367052</id>
      <parentid>1367048</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T15:11:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <origin>1367052</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="24942" sha1="p1ku149pqxx8t6wy5vuw15mji00kuj4" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>p1ku149pqxx8t6wy5vuw15mji00kuj4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367067</id>
      <parentid>1367052</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:01:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* भैरवी मन्दिर */</comment>
      <origin>1367067</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25062" sha1="8gzm1fm1b95obi5ia22hhs1ffcj8n2m" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>8gzm1fm1b95obi5ia22hhs1ffcj8n2m</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367068</id>
      <parentid>1367067</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:02:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* भैरवी मन्दिर */</comment>
      <origin>1367068</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25072" sha1="b1u32acw2xp84h59eq3z7bvkzpa4b0l" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] [[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।
== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>b1u32acw2xp84h59eq3z7bvkzpa4b0l</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367069</id>
      <parentid>1367068</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:11:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* जोडिएका संरचना */</comment>
      <origin>1367069</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25074" sha1="p5uoe4h3oi4iohgqzxgipkow7rh0ho4" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
[[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] 
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>p5uoe4h3oi4iohgqzxgipkow7rh0ho4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367070</id>
      <parentid>1367069</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:17:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* तेस्रो तला */</comment>
      <origin>1367070</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25256" sha1="q83n8cihy0cdu6mewtzetfgr9yg54c6" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
[[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]]
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
[[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] 
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>q83n8cihy0cdu6mewtzetfgr9yg54c6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367072</id>
      <parentid>1367070</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:20:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* २०७२ को भूकम्प */</comment>
      <origin>1367072</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25307" sha1="facmi0zu0hmplk5ulmmxhftictemx7a" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
[[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]]
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
=== रंगमहल ===
[[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] 
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>facmi0zu0hmplk5ulmmxhftictemx7a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367077</id>
      <parentid>1367072</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:32:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* जोडिएका संरचना */</comment>
      <origin>1367077</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25308" sha1="7qwvtexikptj7mnommk70rrj3vgppum" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
[[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]]
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
[[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
=== रंगमहल ===

मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] 
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गरढघर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>7qwvtexikptj7mnommk70rrj3vgppum</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367080</id>
      <parentid>1367077</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:47:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* २०७२ को भूकम्प */</comment>
      <origin>1367080</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25312" sha1="1r6urlb7euheiuh3vewzgks0juqtyaz" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
[[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]]
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
[[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
=== रंगमहल ===

मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] 
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

== दरबार वरिपरि मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गारद घर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>1r6urlb7euheiuh3vewzgks0juqtyaz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367081</id>
      <parentid>1367080</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:48:28Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* दरबार वरपरका मन्दिरहरू */</comment>
      <origin>1367081</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25312" sha1="eqlg4slfyuf9j6bgk3jugtalp9jozpx" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
[[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]]
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
[[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
=== रंगमहल ===

मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] 
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

== दरबार वरपरका मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गारद घर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>eqlg4slfyuf9j6bgk3jugtalp9jozpx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367115</id>
      <parentid>1367081</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T05:19:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* मुख्य दरबार */</comment>
      <origin>1367115</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25798" sha1="g66cbwvrt2ei6i7qq2b1su6t594gtrc" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

यस दरबारको लम्बाई x चौडाइ ८४ फिट x ३६ फिट छ। दरबारको मुख्य ढोका पूर्वतिर फर्केको छ। दरबार ६ फिट मोटाईको पर्खाल भएको किल्लाको रूपमा बनाइएको छ। विभिन्न तल्लाहरूमा आँखी झ्याल राखिएका छन्।

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
[[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]]
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ । यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो । यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो । छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
[[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
=== रंगमहल ===

मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] 
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

== दरबार वरपरका मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गारद घर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>g66cbwvrt2ei6i7qq2b1su6t594gtrc</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367116</id>
      <parentid>1367115</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T05:24:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* सातौँ तला */</comment>
      <origin>1367116</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25795" sha1="02pdq39327wwehd4pl4pzulr2ge40s6" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

यस दरबारको लम्बाई x चौडाइ ८४ फिट x ३६ फिट छ। दरबारको मुख्य ढोका पूर्वतिर फर्केको छ। दरबार ६ फिट मोटाईको पर्खाल भएको किल्लाको रूपमा बनाइएको छ। विभिन्न तल्लाहरूमा आँखी झ्याल राखिएका छन्।

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
[[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]]
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस दरबारको पाँचौँँ तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ। यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो। यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो। छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
[[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
=== रंगमहल ===

मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] 
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

== दरबार वरपरका मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गारद घर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>02pdq39327wwehd4pl4pzulr2ge40s6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367117</id>
      <parentid>1367116</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T05:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* पाँचौँ तला */</comment>
      <origin>1367117</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25751" sha1="8mz7w18203gkjm7sc058h5vqjd0xa30" xml:space="preserve">{{Infobox building
|name= साततले दरबार
|image=Nuwakot Darbar.jpg
|caption= नुवाकोट दरबार
|map_type= 
|latitude=
|longitude=
|iso_region= 
|location_town= [[नुवाकोट जिल्ला|नुवाकोट]]
|location_country= नेपाल
|architect=
|client=
|engineer= 
|construction_start_date=
|completion_date=वि.सं. १८१९
|date_demolished=२०७२ वैशाख १२
|cost= अज्ञात
|structural_system= ईँट र सुर्खी 
|style= [[छाने शैली|प्यागोडा]]
|size= रोपनी
}}
'''नुवाकोट दरबार''' [[शाह वंश|शाह वंशीय]] राजा [[पृथ्वीनारायण शाह]]ले १८औँ शताब्दीमा निर्माण गरेको एक दरबार हो र यो [[नुवाकोट जिल्ला]]को [[विदुर नगरपालिका]]को [[नुवाकोट (बागमती प्रदेश)|नुवाकोट]]मा अवस्थित छ। [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाह]]ले [[ललितपुर]]का कालिगढ झिकाई वि.सं. १८१९ मा भव्य नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी संवाददाता :: |title=नेपाल एकीकरण इतिहासको जीवन्त साक्षी नुवाकोट दरबार पुनर्निर्माणको नयाँ अध्याय (तस्बिरहरू) |url=https://www.setopati.com/social/372555/ |access-date=2026-07-25 |website=Setopati |language=en-US}}&lt;/ref&gt; पछि [[विसं १९९० को महाभूकम्प|नब्बे सालको महाभूकम्प]]ले गर्दा दुई तल्ला भत्किएर यो दरबार सात तले मात्र हुन पुगेको थियो। पुरातात्विकविद् डा. साफल्य अमात्यका अनुसार तत्कालीन अवस्थामा [[मल्ल वंश|मल्ल राजा]]हरूले पाँच तल्ला र सर्व-साधारण जनताले तीन तल्लासम्मको घर बनाउने गरेका थिए। उपत्यकाका मल्ला राजाहरूको घमण्ड तोड्नकै लागि पृथ्वीनारायण शाहले मन्दिर शैलीको नौतले दरबार बनाउन लगाएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=जिर्ण अवस्थामा नुवाकोट सात तले दरबार (फोटो फिचरसहित) |url=https://www.farakpatra.com/2018/07/14/6261/ |access-date=2026-07-25 |website=फरक पत्र |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
साततले दरबारलाई ग्रीष्मकालीन दरबारका रूपमा उपयोग गरी अर्को शीतकालिन दरबारका रूपमा वि.सं. १८२२ मा [[शेरा दरबार]]को निर्माण भएको थियो। सात तल्ला रहेको बार्दलीबाट आक्रमणकारीलाई टाढैबाट देख्न सकिने र युद्ध बन्दीका लागि थुन्ने खोरका साथै दरबारको वास्तुकलालाई लिइन्छ। यस दरबार अघिल्तिरको तिलिङ्गा घर जसलाई पछि गएर गारद घर भन्न थालियो। साथै उत्तर पूर्व कुनाको [[रणबहादुर शाह]]को बैठक घर पनि शाह कालमा निर्माण भएको थियो। 

दरबारलाई [[राष्ट्रियकरण]] गरेको थियो। सांस्कृतिक महत्त्व बोकेको दरबार भएकोले [[पुरातत्व विभाग (नेपाल)|पुरातत्व विभाग]]मा राखिएको थियो। २०६५ जेठ १५ मा गणतन्त्र घोषणा भएपछि २०६८ वैशाख १३बाट नुवाकोट दरबार ; सङ्ग्रहालयका रूपमा परिणत भएको थियो।&lt;ref&gt;[http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 नर्मल नुवाकोट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200924204738/http://www.tesroankha.com/166/2017/01/18 |date=2020-09-24 }}&lt;/ref&gt; [[युनेस्को]]ले यस क्षेत्रलाई [[विश्व सम्पदा क्षेत्र|विश्व सम्पदा सूची]]को सम्भावित सूचीमा समावेश गरेको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nuwakot Palace Complex |url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5260/ |access-date=31 March 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;

== मुख्य दरबार ==
[[चित्र:Nuwakot Darbar 01.JPG|अङ्गुठाकार|भूकम्प भन्दा पहिलेको नुवाकोट दरबार (फागुन १६, २०७१)|बायाँ]]हालको मुख्य दरबार {{NepaliDateConverter|nepaliyear=1801}} मा पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जितेपछि निर्माण गरिएको थियो। नुवाकोटको विजय पछि, उनले एकीकरण अभियानलाई निरन्तरता दिनको लागि उपयुक्त स्थानमा रहेको ठानेर गोरखाबाट राजधानी नुवाकोटमा सारेका थिए।
[[File:Nuwakot_Durbar_site.JPG|thumb|Nuwakot Darbar 01]]
दरबार सात तल्लाको छ र त्यसैले स्थानीयहरूले यसलाई 'सत-तल्ले-दरबार' पनि भन्छन्। पृथ्वीनारायण शाहले मल्लकालीन रङ्गमहलबाट नै प्रशासन सञ्चालन गरेका थिए । साँगा, नाल्दुम, सिन्धुली, मकवानपुर जितेपछी ठूलो भएको प्रशासन सम्हाल्न अर्को ठूलो दरबार चाहिएकाले यो दरबार निर्माण गर्न आवश्यक महसुस भयो। पृथ्वीनारायण शाह [[कीर्तिपुरको युद्ध|कीर्तिपुर]] आक्रमण गर्ने योजनामा [[दहचोक]]मा व्यस्त रहेकाले युवराज [[प्रतापसिंह शाह|प्रतापसिंह]]को रेखदेखको यो दरबारको निर्माण भएको थियो ।&lt;ref&gt;{{Citation |last=History in Nepali |title=SHAH 18 {{!}}{{!}} Why did King Prithvi Narayan Shah prefer to live in Nuwakot? {{!}} Nuwakot {{!}} Nuwakot Palace {{!}} |date=2022-02-25 |url=https://www.youtube.com/watch?v=Ph0D9-SYFpQ |access-date=2026-07-25}}&lt;/ref&gt;  

यस दरबारको लम्बाई x चौडाइ ८४ फिट x ३६ फिट छ। दरबारको मुख्य ढोका पूर्वतिर फर्केको छ। दरबार ६ फिट मोटाईको पर्खाल भएको किल्लाको रूपमा बनाइएको छ। विभिन्न तल्लाहरूमा आँखी झ्याल राखिएका छन्।

=== भुइँ तला ===
साततले दरबारको भुइँतलामा विभिन्न भैरव र मातृकाका मूर्तिहरू राखिएका छन्। भूकम्प अगाडि नुवाकोट भैरवीको जात्रामा प्रयोग गरिने खट यही राखिन्थ्यो। यसभित्रको भाग सुरक्षाकर्मीले पहरा दिन र सो भित्रको कोठा सुरक्षाकर्मीको सुत्नको लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । 

=== पहिलो तला ===
यस तलाको दक्षिणतर्फको एउटा कोठा पूजा कोठाको रूपमा रहेको छ । यस कोठालाई हालसम्म गोप्य नै राखिएको छ । यसको उत्तरतिरको कोठा भने राजपरिवारका महिला सदस्यहरूका निम्ति सिङ्गार गर्ने र अन्य प्रयोजनका लागि प्रयोग गरिन्थ्यो । यसको पूर्वतिरको भागलाई बैठकको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । बैठक कोठा (श्रीनगर कक्ष भनिन्छ) भएकोले यस तलामा आँखी झ्यालहरू राखिएका छन् ।

=== दोस्रो तला ===
यस तलामा भर्‍याँङको दायाँबायाँका कोठाहरूमध्ये दक्षिणको कोठा पूजाकोठाको रूपमा प्रयोग गरिन्थ्यो । यस कोठालाई दशैं कोठाको रूपमा पनि प्रयोग गरिन्थ्यो । यो तलाको अगाडिको भाग राजाको बैठकको रूपमा रहेको थियो । उत्तरतर्फको कोठामा पूजा सामग्री तयार गर्नको लागि राखिएको थियो । तीनमुखे कलात्मक सँ झ्याः (आँखी झ्याल) यस तलाको मुख्य आकर्षणको केन्द्र रहेको छ ।

=== तेस्रो तला ===
[[चित्र:An_opening_at_Sat_Talle_Durbar_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारको तेस्रो तलाको बर्दली]]
यस तलालाई विशेष तला मानिन्थ्यो । यो तलामा चारैतिर हेर्न मिल्ने गरी बार्दली निकालिएको थियो । यसै तलामा मनोरञ्जनको लागि ठूलो कोठा बनाइएको थियो । यसबाहेक यस तलामा भर्‍याङका दुवैतर्फ १÷१ वटा कोठा बनाइएको थियो । पूर्वको ठूलो कोठाबाट बार्दली हुँदै ती दुवै स—साना कोठामा जान हुने गरी ढोका राखिएका छन् । पृथ्वीनारायण शाह पनि यसै तलामा सुत्थे । ती दुई कोठामा उनका दुई रानीहरू सुत्थिन् ।

=== चौथो तला ===
[[चित्र:Nuwakot.jpg|अङ्गुठाकार|279x279पिक्सेल|साततले दरवारबाट देखिएको नुवाकोटको एक दृष्य]]यस तलामा दरबारमा हुने सबै किसिमका धार्मिक कार्य, होम तथा अन्य सांस्कृतिक कार्यका बेला भाइ-भारदार जम्मा भई सरसल्लाह गर्न तथा भोजभतेरका लागि यो चौथो तलाको प्रयोग गरिन्थ्यो । राजपरिवारका तर्फबाट सम्पन्न गर्नुपर्ने भैरवीको जात्रामा धामी तथा द्वारेका साथ सम्पन्न गरिने विधि विधान पनि यसै तलामा गर्ने गरिन्छ । यसरी भारदारको भेला र भोजभतेरका लागि प्रयोग हुने भएकोले यस तलामा चारैतिर राम्रो हावा आउने गरी झ्यालहरू राखिएका छन् । 

=== पाँचौँ तला ===
यस तलामा राजा र राजपरिवारका सुरक्षाका लागि र छैठौँ तलामा बन्दी गरिएकाको निगरानीको लागी सिपाहीँहरू बस्थे । त्यसैले यस ठाउँ झट्ट हेर्दा नदेख्ने गरी या कम प्रकाश आउने गरी बनाइएको थियो । यो पाँचौँ तलामा रहेकोले यहाँबाट दरबारको बाहिरी भागमा के कस्तो भइरहेको छ राम्रोसँग देख्न सकिन्थ्यो तर बाहिरका मानिसले ती भित्र रहेका सुरक्षाकर्मीहरूलाई देख्दैनथे । यो तला अलि साँघुरो रहेको र यसको बीच भागमा सिधा उभिन सकिने भए पनि छेउतिर साँघुरो भएका कारण सुतेरमात्र बाहिर हेर्न सकिने व्यवस्था गरिएको छ ।

=== छैठौँ तला ===
यस तलालाई कैदको रूपमा निर्माण गरिएको थियो। दरबारको छैठौँ तलामा राजद्रोही र युद्घका विशेष बन्दीहरूलाई कडा निगरानीका साथ कैदमा राखिन्थ्यो । त्यसैले यस तलालाई कालकोठरी भनिन्थ्यो । यो तलामा उज्यालो कममात्र आउँथ्यो । यसको उचाइ ४ फीट जतिमात्र रहेको छ । [[तनहुँ राज्य|तनहुँका राजा]] त्रिविक्रम सेन, [[बहादुर शाह]] र [[कीर्तिपुर नगरपालिका|कीर्तिपर]]का बालनरसिंहलाई यहाँ कैद गरिएको थियो।

=== सातौँ तला ===
यो सबैभन्दा अन्तिम वा माथिल्लो तला हो र सातौं तलालाई बुर्जाको रूपमा प्रयोग गरिएको थियो।। यो भाग बुर्जाकार रूपमा बनाइएको छ। यो नै दरबारको सबैभन्दा सानो क्षेत्र भएको रमणीय भाग हो। यहाँबाट पूर्वमा कविलासको डाँडा र तादीको फाँट, दक्षिणमा [[देवीघाट]], पश्चिममा त्रिशुली सामरी उपत्यका, उत्तरमा गोसाईकुण्डको डाँडा र केही हिमशिखरहरू पनि देखिन्छन् । यो उच्च भागमा रहेकोले त्यतिबेला नुवाकोटका जनतालाई केही सूचना दिन र मानिस जम्मा गर्न यहीबाट विगुल बजाइन्थ्यो। छानामा ग्लेज्ड टाइल प्रयोग गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;panta20122&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology}}&lt;/ref&gt;

== जोडिएका संरचना ==
[[चित्र:Nuwakot_Durbar_before_Earthquake_2015.jpg|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर र रंगमहल]]
=== रंगमहल ===

मुख्य दरबारको दक्षिण-पूर्व तर्फ रंगमहल अवस्थित छ। पृथ्वीनारायण शाहले नुवाकोट जित्नु अगाडि नै यसको निर्माण भैसकेको थियो। काठमाडौँ उपत्यकाका राजाहरूले नुवाकोट आइपुग्दा यसलाई मनोरञ्जनको लागि पनि प्रयोग गर्थे।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot;&gt;{{cite journal |author=Panta, S. |date=2012 |title=A Cultural Study of Sindure/Bhairavi Jatra Nuwakot |publisher=Department of Nepalese History, Culture and Archaeology|url=https://elibrary.tucl.edu.np/JQ99OgQIizUxyjI9nB0on9OyLkqsGIf4/api/core/bitstreams/767d242e-d57d-4ec7-b19c-f43d48a43e38/content|journal=CENTRAL DEPARTMENT OF NEPALESE HISTORY, CULTURE
AND ARCHAEOLOGY}}&lt;/ref&gt;

=== गारद घर/ तिलिङ्गा घर ===
[[चित्र:A_durbar_at_Nuwakot_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|तिलिङ्गा घर]] 
मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा एउटा गारद घर छ जहाँ सेना, हात हतियार र गोला बारुद राखिन्थ्यो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== रणबहादुर शाहको घर ===

उत्तर-पूर्व तर्फ, राजा रणबहादुर शाहको घर छ। यो १८५२ मा निर्माण गरिएको थियो। यो भवन भग्नावशेषमा परिणत भएको थियो। यो भवन राजा महेन्द्रको समयमा पुनर्निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt;

=== पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी ===
[[चित्र:1-IMG_2204_copy.jpg|पाठ=Lam Pati|अङ्गुठाकार|पाटनका राजाको दरबार, लाम्पाटी]]
पाटनका राजाको दरबार भएको लाम्पाटी [[भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)|भैरवी मन्दिर]]को छेउमा अवस्थित छ । यसमा छतमा टाइलसहित दुई तल्लाहरू छन्। हाल, यो दरबार संग्रहालयको रूपमा प्रयोग गरिन्छ।

== दरबार वरपरका मन्दिरहरू ==

=== भैरवी मन्दिर ===
{{मुख्य|भैरवी मन्दिर (नुवाकोट)}}
[[चित्र:Pray_Nuwakot.jpg|बायाँ|अङ्गुठाकार|भैरवी मन्दिर]]
मन्दिरको मुख्य ढोका पश्चिमतर्फ फर्किएको छ । मुख्य मन्दिर प्यागोडा आकारमा बनाइएको छ। पर्खाल परम्परागत ईंटहरू र काठ शिल्पहरूद्वारा निर्माण गरिएका छन्। मन्दिरभित्र विभिन्न देवता र आष्टमातृकाको मूर्ति राखिएको छ । धातुको प्रयोग गरेर बनेको सिंहको जोडी र ढुङ्गाबाट बनेको अर्को जोडी मुख्य ढोका अगाडि राखिएको छ। मुख्य सिँढीको दुबै छेउमा दुई महिलाको हात सिन्दुरले भरिएको मूर्ति छ। हालको तामाको छाना [[बहादुर शाह]]ले १८५० मा राखेका थिए ।
{{clear}}

=== नारायण र विष्णु मन्दिर ===
यो मन्दिर गारद घर नजिकै रहेको मुख्य दरबारको पूर्वी भागमा अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लको मल्लकालमा निर्माण गरिएको थियो। मन्दिरमा १४९८ को [[रिपु मल्ल]]को शिलालेख भेटिएको थियो।

=== तलेजु भवानी मन्दिर ===
[[चित्र:Taleju_Bhagwati_Mandir.jpg|अङ्गुठाकार|तलेजु भगवती मन्दिर]]
[[चित्र:Taleju_(framed)_-_Flickr_-_askmeaks.jpg|अङ्गुठाकार|दरबारभित्रबाट देखिने तलेजु मन्दिरको दृश्य ]]
यो मन्दिर मुख्य दरबारबाट लगभग १५० मिटरको दूरीमा एउटा सानो पहाडमाथि अवस्थित छ। यो मन्दिर मल्लहरूले निर्माण गरेका थिए किनकि तलेजुलाई मल्लहरूको इस्टदेवी मानिन्छ। यो मन्दिर पाँच तल्ले छ। निर्माण मिति अज्ञात छ; यद्यपि, यो १४०० को दशकतिर निर्माण गरिएको हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ।&lt;ref name=&quot;panta2012&quot; /&gt; [[तलेजु भवानी]] पूजा गर्ने प्रचलन आज पनि जीवित छ। विभिन्न चाडपर्वहरूमा देवी तलेजुको पूजा गरिन्छ।

=== बुद्ध स्तुप ===

==२०७२ को भूकम्प==
भूकम्पले दरबार क्षेत्र तहसनहस भयो। भूकम्पपछि दरबारको मुख्य भवनका साथै रङ्गमहल, गारद घर, तलेजु भवानी मन्दिर, सेतोपाटी, लाम्पाटी र विष्णु मन्दिर जस्ता संरचनाहरू ध्वस्त भएका थिए। [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७२ को भूकम्प]]ले अधिक क्षति पुर्‍याएको यो सम्पदाको पुनर्स्थापनाका लागि नेपाल र चीन सरकारबीच भएको सम्झौतापछि चिनियाँ टोलीले नै काम थालेको छ।&lt;gallery&gt;
Earthquake ruin palace.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
Nuwakot Palace (4).jpg|भूकम्पले तहसनहस दरबार क्षेत्र 
Temple of Taleju.jpg|भूकम्पले क्षतिग्रस्त तलेजु मन्दिर
Malla_Palace.jpg|क्षतिग्रस्त रंगमहल 
Nuwakot Durbar Renovation.jpg|टेको लगाएर अडाइएको भूकम्पले क्षतिग्रस्त दरबार
&lt;/gallery&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:पृथ्वीनारायण शाह]]
[[श्रेणी:नेपालका ऐतिहासिक दरबारहरू]]
[[श्रेणी:नुवाकोट]]</text>
      <sha1>8mz7w18203gkjm7sc058h5vqjd0xa30</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सार्की जाति</title>
    <ns>0</ns>
    <id>42566</id>
    <revision>
      <id>1367110</id>
      <parentid>1342313</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T04:38:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367110</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26314" sha1="6rg7tkm2hy2yectbunleia79phchyca" xml:space="preserve">[[चित्र: Artesanía en Cuero, Atyra3.jpg|अङ्गुठाकार|छालाका झोला र अन्य घरयासी चर्मकारीय सामग्रीहरू]]

'''सार्की''' अर्थात् '''चर्मकार'''  एक [[शिल्पी समुदाय|शिल्पी समुदाय]] हो जसलाई आफ्नो कला ज्ञान र सीपको आधारमा शिल्पी भनिने गरिन्छ। सार्की जातिले पश्चिम नेपालका विभिन्न भू-भागमाहरूमा राजकाज चलाएको इतिहास पनि रहेको छ। सुर्खेतको डुमकोट, मुगुको भियालकोट, बाजुरा भुलकोट, जुम्ला सार्कीकोट, बैतडी चमाकोट लगायत ठाउँमा राज्य संचालन गरेको र छालाको पैसा प्रचलनमा ल्याएका इतिहास पाइन्छ। सार्की जातिको बसोवास नेपाल भरी भएतापनि विशेषगरी पश्चिम नेपालमा बाक्लो बसोबास रहेको छ नेपाल सँगसँगै  सिक्किम, दार्जिलिङ, असम र [[भुटान]]मा पनि यो जातिको बसोवास रहेको छ। सार्की जाति मादल बनाउन र बजाउन निकै सिपालु हुन्छन्। सार्की जाति मादल बजाउँदै समूहमा नाच्ने गर्दछन जसलाई  &quot;ख्याली मारुनी&quot; भनिन्छ  यो जातिले थाली नाच, सारङ्गे नाच र झाउरे नाच नाच्दछन्। सार्की जातीले वैशाख पूर्णिमालाई मुख्य चाडको रूपमा मनाउने गर्दछन्।

==सार्की शब्द प्रचलनको वृत्तान्त==
'सार्की' शब्द प्रचलनको इतिहासबारे तीन तर्कहरु रहेको पाइन्छ । एउटा होः पश्चिमबाट पूर्वतिर हिड्दै जाँदा आज भन्दा ५००० वर्ष अघि नेपालको पश्चिमी भेग जहाँ हुम्ला जुम्ला वा कर्णाली छ त्यहीबाट एउटा समूह जो जुम्लाको संरक भन्ने ठाउँबाट नेपालको पूर्वतिर लाग्ने क्रममा संरक - संरक भन्दा भन्दै संारक अपभ्रंश हुदै पछि सारर्क र सार्की समुदाय (जात) मा परिणत हुनपुग्यो भने यिनीहरूले छालाको पेसा अपनाएको पाइन्छ । 

{{More citations needed|date=फेब्रुअरी २०२६}}

अर्को किम्वदन्ति अनुसार: शाहवंशीय शासनकालमा यिनीहरूले शासनसत्तामा हुदाहुदै यिनीहरूबाट केहि तुच्छ राज्यलाई नसुहाउने गतिविधि र व्यावहार गरेको कारणले पछि यिनिहरूलाई शाहबाट सार्की जातमा तल झारेर बोलाएको भन्ने पाइन्छ । त्यस्तै अर्को: राजा जयस्थिति मल्लले सन् १३६० देखि १३९५ सम्म पटकपटक राज्य सञ्चालन गरेको झन्डै आठ सय वर्ष पुरानो इतिहास छ । त्यसै क्रममा राजा जयस्थिति मल्ल राजगद्दीमा सवार हुने बेलामा उनलाई लगाउने जुत्ता आवश्यक पर्‌यो । त्यो कसले बनाउन सक्छ भने बहस सुरु भयो । एकजनाले भनेछ, महाराज त्यो काम मैले गर्न सक्छु । राजा खुसी भई हुकुम भयो, गरेर ल्याऊ । त्यो व्यक्ति खुसी भएर केही दिनको मेहनत लगाएर जुत्ता बनाएर ल्यायो । उसले राजालाई देखाउँदै भन्यो- महाराज, मैले हजुरको मर्जी र आदेशअनुसार जुत्ता बनाएर ल्याएँ । अनि राजाले हेरर लगाए, एकदम ठीक भयो । स्याबासी पनि पायो।
तर दुर्भाग्य, राजा राजगद्दीमा आसीन भएको बेला त्यहाँ नजिकै जुत्ता राख्ने ठाउँ थियो । दरबारमा पालेको एउटा कुकुरले त्यो जुत्ता च्यातिदियो । कारण थियो, जुत्ता छालाको, कुकुरलाई छाला मन पर्ने, त्यो कुरा दरबारका भारदारहरूले राजालाई सुनाए । त्यसपछि राजाले जुत्ता बनाउनेलाई बोलाएर हप्काउँदै भने-तैंले के यस्तो जुत्ता बनाएको जुन कुकुरले राख्दै राख्दैन ? त्यसपछि राजाले उनलाई कहिल्यै पनि भेट्न चाहेनन् । एक दिन राजसमारोहमा त्यो जुत्ता बनाउनेलाई देखेपछि हुकुम दिए, यसलाई यहाँ आउन नदेऊ, टाढा राख । पछि गएर त्यसले एक समुदाय (जात) को रूप लियो । जो पछि गएर सार्की जात भनेर चिनिन पुग्यो । यसरी सार्की जात रहन गएको इतिहास पाइन्छ ।

==जनसांख्यीक वितरण==
सार्की नेपाल भारत र भुटानमा मध्यस्थरिय तरिकाले जीवन यापन गरिराख्या एउटा जाति हो जसलाई मिजार र भुल जातिको उपनामले पनि चिनिन्छ। लामो समय राज्यबाट दबिएर बाँचेको जाति - जसले पढ्न नपाउने , जग्गा जमिन राख्न नपाउने र माथिल्लो जातिको सेवा गरेर बिताउनुपर्ने जातिको रूपमा रहेको यो जाति विसं १९१० को जंगबहादुरको मुलुकी एेनमा आएर झन पीडामा परेको पाइन्छ । यो जातीले छोएको माथिल्लो जातकाले खान नहुने , छोई हालेमा छोइछिटो हाल्नु पर्ने र माथिल्लो जातको सेवा गर्नुपर्ने बाध्यकारी नियम बनाइएको थियो  । अछुतको सवैभन्दा माथिल्लो जात - विशिष्ट जातिहरूको सूचीमा कोड नम्बर ०१ मा राखेको भएतापनि शिक्षा र आर्थिक हिसाबमा पहाडे अरु जाति भन्दा मध्ययस्तरको अार्थिक अवस्था छ र भुमिमा पनि अन्य जाती भन्दा पछाडि छ ।सार्की जाति नेपालको कुल जनसङ्ख्याको १.४१% रहेको छ जुन झण्डै ४ लाख जति जनसङ्ख्या हुन आउछ । नेपाल ,भारत र भुटान गरी झन्डै ५ लाख छन् । सार्की जातिको सबैभन्दा ठूलो बस्ती गोरखा , बाग्लुङ , धादिङ हो जहाँ १०,००० भन्दा धेरै आवदि रहेको छ भने सबैभन्दा कम जनसंख्या रसुवामा छ । शिक्षामा यो जात - कुल साक्षरता प्रतिशत ५८ प्रतिशत रहेको छ भने औसत आयु ६० वर्ष रहेको छ यो जाति भूमिहीन ३ देखि ५ % मात्र रहेका छन् ।

==संस्कार/ संस्कृति ==
सार्की जाती को आफ्नै संस्कार संस्कृति‌ रहेको छ । सार्की जातीको मुख्य चाड बैशाख पुर्णिमा हो यस बाहेक सार्की जातीले कुल पुजा, बाइ पुजा,  झाक्री पुजा र दसैं तिहार पनि धुमधामले मनाउने गर्दछन्। सार्की जातीमा मामा चेली विवाह गर्ने गरेको पाईन्छ संगसंगै भागी विवाह/प्रेम विवाह गर्ने गरिन्छ, विवाहा गर्दा कुटुम्बले र झाक्रीले गराउने गरिन्छ यसरी विवाह गरिसकेपछि २/३ दिनमा माइती जादा केटा पक्षबाट बेहुला बेहुली र पाको मान्छे गएर केटिको माइती पक्षसंग &quot;हामिले हजुरको छोरी स्वीकार्यौ&quot; भनी बङगुरको साफ्रा, रक्सी, जस्ता सामग्री दिइन्छ र अनिवार्य रुपमा लैजाने गरिन्छ । सार्की जातीमा कुनै व्यक्तिको मृत्यु हुदा पहिला पहिला चिहानमा लास गाडे तापनि अचेल भने प्राय घाटमा जलाउने गरिन्छ । काजक्रिया गर्दा ३,७ वा १० दिन गर्ने गरिन्छ भने मृतकको सम्झनामा घर भन्दा २/३ सय मिटर टाढा बर पिपल रोपेर चौतारी बनाइन्छ । सार्की जातीमा विवाह वा मर्दा-पर्दा भान्जा भान्जी बाट गराइन्छ । 
 *'''भाषा*:-''' सार्कि जातीले नेपाली भाषा नै बोल्ने गर्दछन् ।

 *'''भेषभुषा*:'''- सार्कि पुरुषहरुले भोटो, कछाड, ढाकाटोपी, आसकोट लगाउछन भने महिलाले चोलो, फरिया,पोटुका लगाउने गर्छन्  अहिले भने पश्चिमी संस्कृतिको प्रभावले पनि विभिन्न पोसाकको सुरुवात गरेको पाइन्छ। अहिले अाधुनिक कपडा नै लगाउछन्

==पेशा/उत्पादन==
सार्की जाती छाला र बाँसबाट विभिन्न सामानहरू उत्पादन गर्दछन्  जस्तै :-  जुत्ता -चप्पल, पेटी, झोला, मादल, ड्याङ्रग्रो,दमाहा,ट्यम्को, मुढा, डोको, पिरुगो, डालो आदि तर अहिले आएर यिनीहरूको पेसामा परिवर्तन आएको छ । अाफ्नो पुर्खौली पेसा बाहेक अधिकाँस सार्की समुदाय कृषि पेसामा पनि अाबध्द बध्द छन्। कोही सरकारी जागिर,कोहि कृषि र अाजकाल धेरै सार्की समुदाय वैदेशिक रोजगारमा पनि समावेश भएको पाइन्छ ।
&lt;br&gt;सार्की जातीका शील्प पेशाका केही उत्पादनहरूः
&lt;gallery&gt;
चित्र:Leather items.jpg|घडी फीता,थैली र जुत्ता
चित्र:PMD Gürtel1.jpg|पेटी
चित्र:Leather key chain.JPG|साँचे झुत्तो
चित्र:Leather Cartridge Box Belt.jpg|छालाको गोली भीरुवा
चित्र:Doko 001.jpg|डोको
&lt;/gallery&gt;


 *'''सार्कीजात भित्र रहेका विभिन्न थरहरू यसप्रकार छन् ।*''' 
१) अच्छामी ( अछामी )          २)आचार्य            

३ ) अधिकारी 
४) उप्रेती                                 ५) उपरकोटी
६) कमार              ७) कालो ( काला )८)कुल्चियार           ९) कोईराला     १०) कोल्हाल          ११) खड्की      १२ खतिवडा           १३) खरिबोटे        १४) खिंलुङे           १५) गिरि       १६) गैरे                    १७) गैरीपिपल    १८) गौतम ( गोतामे )          १९) गौली    २०)घिमिरे           २१) घिताङग् 
२२) चमार        २३) चन्द 
२४) चर्मकार      २५) चुडाल
२६) चुहान        २७) छन्तेल।
२८) छतकुली        २९) छर्माकी 
३०) छिनाल      ३१) टोटलाङग्ी       ३२) ठगुन्ना  
३३) ठकुरी        ३४) डाले
३५) तोलाङ्गी     ३६) तोलागीसुयल       ३७) तोसाली
३८) थपलिया      ३९) थाक
४०) थापा         ४१) दराई ( ढराई )          ४२) दाहाल      ४३) दावे          ४४) दुलाल
४५) देउला              ४६);देउलापाती          
४७) घमेल                             ४८) शाही
४९) धौलाकोटी          ५०) नघाली
५१) नगरकोटी           ५२) नेपाल 
५३) नेपाली             ५४) न्यौपाने
५५) परली            ५६) पहाडी
५७) परली                        ५७) पिपलबोटे              ५८) पूर्कोटी ( पुरकोटी , परकोटी )       ५९) पुलामी                ६०) पोखरेल
६१) पौडेल          ६२)वनजाडे
६३) वमरेल (वग्रेल,वङरेल )        ६४) बसेल ( बत्याल - बत्स्याल )          ६५) वयलकोटी ( वैलकोटी,वलकोटी)    ६६) वस्ताकोटी             ६७) बह्रमशाखा                      ६८) बाह्रघरे
६९) बिसुङ्के, बिशुन्खें ( बिशुंन्के, बिमुन्खे )          ७०) बुढाथोकी            ७१) बोहरा               ७२) बोगटी 
७३)भिपाल              ७४) भूल
७५) भुर्तेल              ७६) मगर
७७) मंग्राती - मगराती ( आठथाले, काला, खिलिङ्गे, दूध,धुर, बाह्रथाने )
७८) मजाकोटी           ७९) मरासिनी
८०) महरा             ८१) मालवुल           ८२) मिजार ( मिझार )               ८३) मुदेल ( मुङदेल )                  ८४) मुहल
८५) मोटे    ८६)              रोकाय८७) रामजाली         ८८) राठाले
८९) राठोर - राठौर      ९०) रिमाल                ९१) रूचाल 
९२) रैकाल          ९३) रोइला
९४) रोक्का ( रोका - रोकाया)
९५) रोक्काशाही                                      ९६) लम्जेल ( लमजेल, लोम्जेल )         ९७) लम्साल ( लमसाल)    ९८) सत्याल             ९९) कार्की 
१००) सापकोटा        १०१) सामत
१०२) सि.के.        १०३) सिरौते
१०४) श्रिपाली         १०५) श्रिवास्तप              १०६) सिंह
१०७) सुर्खेती         १०८) सुर्खाली    १०९) सुयल
११०) सुराना          १११) सेजवाल                ११२) सेठी 
११३) सेतो         ११४) सेही
११५) संग्राम       ११६) सगपाल                               
११७)हमाल        ११८) हिताङ्ग
११९) हेजुवाल      १२०) क्षत्रेल
१२१) क्षत्रपाल      १२२) क्षत्रयाल १२३) दानकोटी (दानकुटी/दान्कुटी)
१२१) गोथे 

*'''नेपालमा रहेका केही सार्की जातीहरूको विशेष तहहरू।'''*

१ )लेखक तथा समाज संस्कृत राजनीतिक विश्लेषक:- विश्वभक्त दुलाल ( आहुती )  

२) राजनीतिककर्मी, मन्त्री तथा राष्ट्रिय दलित सङ्घका अध्यक्ष  तथा पूर्व मन्त्री :- गोल्छे सार्की  

३) राजनीतिककर्मी मन्त्री तथा दाङ दलित सङ्घ अध्यक्ष :-  खड्क बहादुर बस्याल ( सार्की )

४) पूर्वसांसद तथा खेलकुद राज्यमन्त्री :-  गोपी बहादुर अछामी( सार्की ) 

५) राजनीतिक तथा सांसदहरु निवर्तमान र वर्तमान नामवली :-

(क) परशुराम रम्तेल     

(ख) तेजबहादुर मिजार

( ग) नन्दसिंह सार्की 

(घ) विमला नेपाली 

(ङ) अञ्जना बिशंखे

(च)पार्वती विशंखे 

(छ)  शिवकुमारी गोतामे नगरकोटी सार्की 

६''') संगीत तथा गायन क्षेत्रमा''' 

क) इन्द्रजित मिजार 

ख) बाबु बोगटी 

ग) बिमोचना लम्जेल 

घ) रमिला लम्जेल 

ङ) चेतन गोतामे (लोक गायक) 

च) चन्दन लम्जेल (संगितकार) 

छ) रबिना बसेल (बाल गायिका )

ज) बिमल उपरकोटी ( खेवाछाली सुलभ) (रचनाकार)

७) '''फिल्म क्षेत्रमा'''

१. मुरलीधर मिझार   

कलाकार / कथा / गीतकार / संगीत निर्देशक / निर्माता / पार्श्व गायक / पृष्ठभूमि स्कोर 


क) अमिझार र्जुन रम्तेल (लेखक )

ख) बिरबल रम्तेल (निर्माता )

ग) विनिता रम्तेल (हिरोइन )

घ) बाबू बोगटी (हिरो)

ङ)  कल्पना लम्जेल (हेयर स्टालिस्ट )

च) सोम म्रगाती ( मेकवाप म्यान )

८)  '''सिरियलमा''' 

क) राजेन्द्र नेपाली ( लट्टे )

ख) वेगम नेपाली (भटभटे माइलो)

ग) नन्दसिंह बस्याल (काइली )

घ) सन्तोष ब्यालकोटी( यान्त्र कलाकार तथा ढुवानी)  

ङ) गणेश अच्छामी ( मेकअप म्यान तथा श्रङ्गार )
 
९ ''') संघसस्था तथा अध्यक्षहरु''' :-   

क ) गोरा नेपाली (समावेशी दृष्टि अध्यक्ष )
  
ख) नन्दसिह बस्याल ( सिस्टर इन नेपाल अध्यक्ष  

१० )'''पत्रकारहरू :-'''  

क) हरि बहादुर लम्जेल   

ख) भुक्तमान लम्जेल   

ग) सन्तोष कुमार सार्की  

११ ''') क्रिकेटर''' 

क ) भिम सार्की 

१२''') न्यायाधीश'''

क) मा. देश बहादुर सार्की (उच्च अदालत)

१३) विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डा. रूद्रबहादुर चर्मकार (अंग्रेजी, त्रिभुवन विश्वविद्यालय/अधिवक्ता)

१४) ऐतिहासिक व्यक्तिहरु :- 

क) बाङ्गे सार्की 

ख) कालु सार्की 

ग) दिल बहादुर रम्तेल

नोट:- गैर दलितसंग  मिल्ने थरहरु : १)रम्तेल २) बोगटी ३) बस्याल ४) बोहरा ५) राम्जाली ६)रोकाय ७)मगर ८) घिमिरे ९) पुलामी १०)शाहि ११) कोइराला १२आचार्य यि सबै व्रहामण क्षेत्रि लगाएत अन्य थरमा पर्छन ।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पन्त Pant |first=धर्मानन्द Dharmananda |date=2023-12-31 |title=नेपालमा बोलिने भाषा परिवार र तिनका भाषाहरूको विवरण |url=https://doi.org/10.3126/cdj.v31i45.68992 |journal=Curriculum Development Journal |volume=31 |issue=45 |pages=224–236 |doi=10.3126/cdj.v31i45.68992 |issn=3059-9199}}&lt;/ref&gt;
       
     *'''''लेखक - खोजकर्ता तथा सकंलक :-* 
         कुमार लम्जेल'''''
'''''रतुवामाई - ८ दाम्राभिट्टा मोरङ्ग ( नेपाल ).'''''

==यो पनि हेर्नुहोस्==
* [[पुनेल जाति]]
* [[सुनुवार जाति]]
* [[मगर जाति]]
* [[थकाली जाति]]
* [[राउटे जाति]]
* [[गन्धर्व जाति|गाइने जाति]]

{{ढाँचा:नेपालका जनजातीहरू}}

[[श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका मूलबासीहरू]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

[[श्रेणी:जाति]]
[[श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू]]
[[श्रेणी:सिक्किमको संस्कृति]]
[[श्रेणी:शिल्पी]]</text>
      <sha1>6rg7tkm2hy2yectbunleia79phchyca</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367111</id>
      <parentid>1367110</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T04:41:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <origin>1367111</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="25794" sha1="bgkj6g4uz4syx6ii5gydd4r82irluyk" xml:space="preserve">[[चित्र: Artesanía en Cuero, Atyra3.jpg|अङ्गुठाकार|छालाका झोला र अन्य घरयासी चर्मकारीय सामग्रीहरू]]

'''सार्की''' अर्थात् '''चर्मकार'''  एक [[शिल्पी समुदाय|शिल्पी समुदाय]] हो जसलाई आफ्नो कला ज्ञान र सीपको आधारमा शिल्पी भनिने गरिन्छ। सार्की जातिले पश्चिम नेपालका विभिन्न भू-भागमाहरूमा राजकाज चलाएको इतिहास पनि रहेको छ। सुर्खेतको डुमकोट, मुगुको भियालकोट, बाजुरा भुलकोट, जुम्ला सार्कीकोट, बैतडी चमाकोट लगायत ठाउँमा राज्य संचालन गरेको र छालाको पैसा प्रचलनमा ल्याएका इतिहास पाइन्छ। सार्की जातिको बसोवास नेपाल भरी भएतापनि विशेषगरी पश्चिम नेपालमा बाक्लो बसोबास रहेको छ नेपाल सँगसँगै  सिक्किम, दार्जिलिङ, असम र [[भुटान]]मा पनि यो जातिको बसोवास रहेको छ। सार्की जाति मादल बनाउन र बजाउन निकै सिपालु हुन्छन्। सार्की जाति मादल बजाउँदै समूहमा नाच्ने गर्दछन जसलाई  &quot;ख्याली मारुनी&quot; भनिन्छ  यो जातिले थाली नाच, सारङ्गे नाच र झाउरे नाच नाच्दछन्। सार्की जातीले वैशाख पूर्णिमालाई मुख्य चाडको रूपमा मनाउने गर्दछन्।

==सार्की शब्द प्रचलनको वृत्तान्त==
'सार्की' शब्द प्रचलनको इतिहासबारे तीन तर्कहरु रहेको पाइन्छ । एउटा होः पश्चिमबाट पूर्वतिर हिड्दै जाँदा आज भन्दा ५००० वर्ष अघि नेपालको पश्चिमी भेग जहाँ हुम्ला जुम्ला वा कर्णाली छ त्यहीबाट एउटा समूह जो जुम्लाको संरक भन्ने ठाउँबाट नेपालको पूर्वतिर लाग्ने क्रममा संरक - संरक भन्दा भन्दै संारक अपभ्रंश हुदै पछि सारर्क र सार्की समुदाय (जात) मा परिणत हुनपुग्यो भने यिनीहरूले छालाको पेसा अपनाएको पाइन्छ । 

{{More citations needed|date=फेब्रुअरी २०२६}}

अर्को किम्वदन्ति अनुसार: शाहवंशीय शासनकालमा यिनीहरूले शासनसत्तामा हुदाहुदै यिनीहरूबाट केहि तुच्छ राज्यलाई नसुहाउने गतिविधि र व्यावहार गरेको कारणले पछि यिनिहरूलाई शाहबाट सार्की जातमा तल झारेर बोलाएको भन्ने पाइन्छ । त्यस्तै अर्को: राजा जयस्थिति मल्लले सन् १३६० देखि १३९५ सम्म पटकपटक राज्य सञ्चालन गरेको झन्डै आठ सय वर्ष पुरानो इतिहास छ । त्यसै क्रममा राजा जयस्थिति मल्ल राजगद्दीमा सवार हुने बेलामा उनलाई लगाउने जुत्ता आवश्यक पर्‌यो । त्यो कसले बनाउन सक्छ भने बहस सुरु भयो । एकजनाले भनेछ, महाराज त्यो काम मैले गर्न सक्छु । राजा खुसी भई हुकुम भयो, गरेर ल्याऊ । त्यो व्यक्ति खुसी भएर केही दिनको मेहनत लगाएर जुत्ता बनाएर ल्यायो । उसले राजालाई देखाउँदै भन्यो- महाराज, मैले हजुरको मर्जी र आदेशअनुसार जुत्ता बनाएर ल्याएँ । अनि राजाले हेरर लगाए, एकदम ठीक भयो । स्याबासी पनि पायो।
तर दुर्भाग्य, राजा राजगद्दीमा आसीन भएको बेला त्यहाँ नजिकै जुत्ता राख्ने ठाउँ थियो । दरबारमा पालेको एउटा कुकुरले त्यो जुत्ता च्यातिदियो । कारण थियो, जुत्ता छालाको, कुकुरलाई छाला मन पर्ने, त्यो कुरा दरबारका भारदारहरूले राजालाई सुनाए । त्यसपछि राजाले जुत्ता बनाउनेलाई बोलाएर हप्काउँदै भने-तैंले के यस्तो जुत्ता बनाएको जुन कुकुरले राख्दै राख्दैन ? त्यसपछि राजाले उनलाई कहिल्यै पनि भेट्न चाहेनन् । एक दिन राजसमारोहमा त्यो जुत्ता बनाउनेलाई देखेपछि हुकुम दिए, यसलाई यहाँ आउन नदेऊ, टाढा राख । पछि गएर त्यसले एक समुदाय (जात) को रूप लियो । जो पछि गएर सार्की जात भनेर चिनिन पुग्यो । यसरी सार्की जात रहन गएको इतिहास पाइन्छ ।

== जनसाङ्खिक वितरण==
सार्की जाति नेपाल, भारत र भुटानमा मध्यस्थरिय तरिकाले जीवन यापन गरिराखेको एउटा जाति हो जसलाई मिजार र भुल जातिको उपनामले पनि चिनिन्छ। लामो समय राज्यबाट दबिएर बाँचेको जाति - जसले पढ्न नपाउने, जग्गा जमिन राख्न नपाउने र माथिल्लो जातिको सेवा गरेर बिताउनुपर्ने जातिको रूपमा रहेको यो जाति विसं १९१० को जङ्गबहादुरको मुलुकी ऐनमा आएर झन पीडामा परेको पाइन्छ। यो जातीले छोएको माथिल्लो जातकाले खान नहुने, छोई हालेमा छोइछिटो हाल्नु पर्ने र माथिल्लो जातको सेवा गर्नुपर्ने बाध्यकारी नियम बनाइएको थियो। सार्की जाति नेपालको कुल जनसङ्ख्याको १.४१% रहेको छ जुन झण्डै ४ लाख जति जनसङ्ख्या हुन आउँछ। नेपाल, भारत र भुटान गरी झन्डै ५ लाख छन्। सार्की जातिको सबैभन्दा ठूलो बस्ती गोरखा, बाग्लुङ, धादिङ हो जहाँ १०,००० भन्दा धेरै आवदि रहेको छ भने सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या रसुवामा छ। शिक्षामा यो जात - कुल साक्षरता प्रतिशत ५८ प्रतिशत रहेको छ भने औसत आयु ६० वर्ष रहेको छ यो जाति भूमिहीन ३ देखि ५ % मात्र रहेका छन्।

==संस्कार/ संस्कृति ==
सार्की जाती को आफ्नै संस्कार संस्कृति‌ रहेको छ । सार्की जातीको मुख्य चाड बैशाख पुर्णिमा हो यस बाहेक सार्की जातीले कुल पुजा, बाइ पुजा,  झाक्री पुजा र दसैं तिहार पनि धुमधामले मनाउने गर्दछन्। सार्की जातीमा मामा चेली विवाह गर्ने गरेको पाईन्छ संगसंगै भागी विवाह/प्रेम विवाह गर्ने गरिन्छ, विवाहा गर्दा कुटुम्बले र झाक्रीले गराउने गरिन्छ यसरी विवाह गरिसकेपछि २/३ दिनमा माइती जादा केटा पक्षबाट बेहुला बेहुली र पाको मान्छे गएर केटिको माइती पक्षसंग &quot;हामिले हजुरको छोरी स्वीकार्यौ&quot; भनी बङगुरको साफ्रा, रक्सी, जस्ता सामग्री दिइन्छ र अनिवार्य रुपमा लैजाने गरिन्छ । सार्की जातीमा कुनै व्यक्तिको मृत्यु हुदा पहिला पहिला चिहानमा लास गाडे तापनि अचेल भने प्राय घाटमा जलाउने गरिन्छ । काजक्रिया गर्दा ३,७ वा १० दिन गर्ने गरिन्छ भने मृतकको सम्झनामा घर भन्दा २/३ सय मिटर टाढा बर पिपल रोपेर चौतारी बनाइन्छ । सार्की जातीमा विवाह वा मर्दा-पर्दा भान्जा भान्जी बाट गराइन्छ । 
 *'''भाषा*:-''' सार्कि जातीले नेपाली भाषा नै बोल्ने गर्दछन् ।

 *'''भेषभुषा*:'''- सार्कि पुरुषहरुले भोटो, कछाड, ढाकाटोपी, आसकोट लगाउछन भने महिलाले चोलो, फरिया,पोटुका लगाउने गर्छन्  अहिले भने पश्चिमी संस्कृतिको प्रभावले पनि विभिन्न पोसाकको सुरुवात गरेको पाइन्छ। अहिले अाधुनिक कपडा नै लगाउछन्

==पेशा/उत्पादन==
सार्की जाती छाला र बाँसबाट विभिन्न सामानहरू उत्पादन गर्दछन्  जस्तै :-  जुत्ता -चप्पल, पेटी, झोला, मादल, ड्याङ्रग्रो,दमाहा,ट्यम्को, मुढा, डोको, पिरुगो, डालो आदि तर अहिले आएर यिनीहरूको पेसामा परिवर्तन आएको छ । अाफ्नो पुर्खौली पेसा बाहेक अधिकाँस सार्की समुदाय कृषि पेसामा पनि अाबध्द बध्द छन्। कोही सरकारी जागिर,कोहि कृषि र अाजकाल धेरै सार्की समुदाय वैदेशिक रोजगारमा पनि समावेश भएको पाइन्छ ।
&lt;br&gt;सार्की जातीका शील्प पेशाका केही उत्पादनहरूः
&lt;gallery&gt;
चित्र:Leather items.jpg|घडी फीता,थैली र जुत्ता
चित्र:PMD Gürtel1.jpg|पेटी
चित्र:Leather key chain.JPG|साँचे झुत्तो
चित्र:Leather Cartridge Box Belt.jpg|छालाको गोली भीरुवा
चित्र:Doko 001.jpg|डोको
&lt;/gallery&gt;


 *'''सार्कीजात भित्र रहेका विभिन्न थरहरू यसप्रकार छन् ।*''' 
१) अच्छामी ( अछामी )          २)आचार्य            

३ ) अधिकारी 
४) उप्रेती                                 ५) उपरकोटी
६) कमार              ७) कालो ( काला )८)कुल्चियार           ९) कोईराला     १०) कोल्हाल          ११) खड्की      १२ खतिवडा           १३) खरिबोटे        १४) खिंलुङे           १५) गिरि       १६) गैरे                    १७) गैरीपिपल    १८) गौतम ( गोतामे )          १९) गौली    २०)घिमिरे           २१) घिताङग् 
२२) चमार        २३) चन्द 
२४) चर्मकार      २५) चुडाल
२६) चुहान        २७) छन्तेल।
२८) छतकुली        २९) छर्माकी 
३०) छिनाल      ३१) टोटलाङग्ी       ३२) ठगुन्ना  
३३) ठकुरी        ३४) डाले
३५) तोलाङ्गी     ३६) तोलागीसुयल       ३७) तोसाली
३८) थपलिया      ३९) थाक
४०) थापा         ४१) दराई ( ढराई )          ४२) दाहाल      ४३) दावे          ४४) दुलाल
४५) देउला              ४६);देउलापाती          
४७) घमेल                             ४८) शाही
४९) धौलाकोटी          ५०) नघाली
५१) नगरकोटी           ५२) नेपाल 
५३) नेपाली             ५४) न्यौपाने
५५) परली            ५६) पहाडी
५७) परली                        ५७) पिपलबोटे              ५८) पूर्कोटी ( पुरकोटी , परकोटी )       ५९) पुलामी                ६०) पोखरेल
६१) पौडेल          ६२)वनजाडे
६३) वमरेल (वग्रेल,वङरेल )        ६४) बसेल ( बत्याल - बत्स्याल )          ६५) वयलकोटी ( वैलकोटी,वलकोटी)    ६६) वस्ताकोटी             ६७) बह्रमशाखा                      ६८) बाह्रघरे
६९) बिसुङ्के, बिशुन्खें ( बिशुंन्के, बिमुन्खे )          ७०) बुढाथोकी            ७१) बोहरा               ७२) बोगटी 
७३)भिपाल              ७४) भूल
७५) भुर्तेल              ७६) मगर
७७) मंग्राती - मगराती ( आठथाले, काला, खिलिङ्गे, दूध,धुर, बाह्रथाने )
७८) मजाकोटी           ७९) मरासिनी
८०) महरा             ८१) मालवुल           ८२) मिजार ( मिझार )               ८३) मुदेल ( मुङदेल )                  ८४) मुहल
८५) मोटे    ८६)              रोकाय८७) रामजाली         ८८) राठाले
८९) राठोर - राठौर      ९०) रिमाल                ९१) रूचाल 
९२) रैकाल          ९३) रोइला
९४) रोक्का ( रोका - रोकाया)
९५) रोक्काशाही                                      ९६) लम्जेल ( लमजेल, लोम्जेल )         ९७) लम्साल ( लमसाल)    ९८) सत्याल             ९९) कार्की 
१००) सापकोटा        १०१) सामत
१०२) सि.के.        १०३) सिरौते
१०४) श्रिपाली         १०५) श्रिवास्तप              १०६) सिंह
१०७) सुर्खेती         १०८) सुर्खाली    १०९) सुयल
११०) सुराना          १११) सेजवाल                ११२) सेठी 
११३) सेतो         ११४) सेही
११५) संग्राम       ११६) सगपाल                               
११७)हमाल        ११८) हिताङ्ग
११९) हेजुवाल      १२०) क्षत्रेल
१२१) क्षत्रपाल      १२२) क्षत्रयाल १२३) दानकोटी (दानकुटी/दान्कुटी)
१२१) गोथे 

*'''नेपालमा रहेका केही सार्की जातीहरूको विशेष तहहरू।'''*

१ )लेखक तथा समाज संस्कृत राजनीतिक विश्लेषक:- विश्वभक्त दुलाल ( आहुती )  

२) राजनीतिककर्मी, मन्त्री तथा राष्ट्रिय दलित सङ्घका अध्यक्ष  तथा पूर्व मन्त्री :- गोल्छे सार्की  

३) राजनीतिककर्मी मन्त्री तथा दाङ दलित सङ्घ अध्यक्ष :-  खड्क बहादुर बस्याल ( सार्की )

४) पूर्वसांसद तथा खेलकुद राज्यमन्त्री :-  गोपी बहादुर अछामी( सार्की ) 

५) राजनीतिक तथा सांसदहरु निवर्तमान र वर्तमान नामवली :-

(क) परशुराम रम्तेल     

(ख) तेजबहादुर मिजार

( ग) नन्दसिंह सार्की 

(घ) विमला नेपाली 

(ङ) अञ्जना बिशंखे

(च)पार्वती विशंखे 

(छ)  शिवकुमारी गोतामे नगरकोटी सार्की 

६''') संगीत तथा गायन क्षेत्रमा''' 

क) इन्द्रजित मिजार 

ख) बाबु बोगटी 

ग) बिमोचना लम्जेल 

घ) रमिला लम्जेल 

ङ) चेतन गोतामे (लोक गायक) 

च) चन्दन लम्जेल (संगितकार) 

छ) रबिना बसेल (बाल गायिका )

ज) बिमल उपरकोटी ( खेवाछाली सुलभ) (रचनाकार)

७) '''फिल्म क्षेत्रमा'''

१. मुरलीधर मिझार   

कलाकार / कथा / गीतकार / संगीत निर्देशक / निर्माता / पार्श्व गायक / पृष्ठभूमि स्कोर 


क) अमिझार र्जुन रम्तेल (लेखक )

ख) बिरबल रम्तेल (निर्माता )

ग) विनिता रम्तेल (हिरोइन )

घ) बाबू बोगटी (हिरो)

ङ)  कल्पना लम्जेल (हेयर स्टालिस्ट )

च) सोम म्रगाती ( मेकवाप म्यान )

८)  '''सिरियलमा''' 

क) राजेन्द्र नेपाली ( लट्टे )

ख) वेगम नेपाली (भटभटे माइलो)

ग) नन्दसिंह बस्याल (काइली )

घ) सन्तोष ब्यालकोटी( यान्त्र कलाकार तथा ढुवानी)  

ङ) गणेश अच्छामी ( मेकअप म्यान तथा श्रङ्गार )
 
९ ''') संघसस्था तथा अध्यक्षहरु''' :-   

क ) गोरा नेपाली (समावेशी दृष्टि अध्यक्ष )
  
ख) नन्दसिह बस्याल ( सिस्टर इन नेपाल अध्यक्ष  

१० )'''पत्रकारहरू :-'''  

क) हरि बहादुर लम्जेल   

ख) भुक्तमान लम्जेल   

ग) सन्तोष कुमार सार्की  

११ ''') क्रिकेटर''' 

क ) भिम सार्की 

१२''') न्यायाधीश'''

क) मा. देश बहादुर सार्की (उच्च अदालत)

१३) विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डा. रूद्रबहादुर चर्मकार (अंग्रेजी, त्रिभुवन विश्वविद्यालय/अधिवक्ता)

१४) ऐतिहासिक व्यक्तिहरु :- 

क) बाङ्गे सार्की 

ख) कालु सार्की 

ग) दिल बहादुर रम्तेल

नोट:- गैर दलितसंग  मिल्ने थरहरु : १)रम्तेल २) बोगटी ३) बस्याल ४) बोहरा ५) राम्जाली ६)रोकाय ७)मगर ८) घिमिरे ९) पुलामी १०)शाहि ११) कोइराला १२आचार्य यि सबै व्रहामण क्षेत्रि लगाएत अन्य थरमा पर्छन ।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पन्त Pant |first=धर्मानन्द Dharmananda |date=2023-12-31 |title=नेपालमा बोलिने भाषा परिवार र तिनका भाषाहरूको विवरण |url=https://doi.org/10.3126/cdj.v31i45.68992 |journal=Curriculum Development Journal |volume=31 |issue=45 |pages=224–236 |doi=10.3126/cdj.v31i45.68992 |issn=3059-9199}}&lt;/ref&gt;
       
     *'''''लेखक - खोजकर्ता तथा सकंलक :-* 
         कुमार लम्जेल'''''
'''''रतुवामाई - ८ दाम्राभिट्टा मोरङ्ग ( नेपाल ).'''''

==यो पनि हेर्नुहोस्==
* [[पुनेल जाति]]
* [[सुनुवार जाति]]
* [[मगर जाति]]
* [[थकाली जाति]]
* [[राउटे जाति]]
* [[गन्धर्व जाति|गाइने जाति]]

{{ढाँचा:नेपालका जनजातीहरू}}

[[श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका मूलबासीहरू]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

[[श्रेणी:जाति]]
[[श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू]]
[[श्रेणी:सिक्किमको संस्कृति]]
[[श्रेणी:शिल्पी]]</text>
      <sha1>bgkj6g4uz4syx6ii5gydd4r82irluyk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367114</id>
      <parentid>1367111</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T04:52:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367114</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27812" sha1="en7iakqyu2vo7g3r0fh1b84heu1095e" xml:space="preserve">{{infobox ethnic group
| group            = सार्की
| native_name      = 
| native_name_lang = nepal
| image_caption    = 
| poptime          = 
| population       = 
| regions          = [[हिमालय]] &lt;br&gt; {{झण्डा चिन्ह|नेपाल}} [[नेपाल]] &lt;br&gt; {{झण्डा चिन्ह|भारत}} [[दार्जिलिङ जिल्ला|दार्जिलिङ]], [[कालिम्पोङ जिल्ला|कालिम्पोङ]], [[डुवर्स]] &lt;br&gt; {{झण्डा|भुटान}} &lt;br&gt; {{झण्डा|बर्मा}}
| region1          = [[नेपाल]]
| pop1             = ४५२,२२९ (नेपालको जनसङ्ख्याको १.५%)&lt;ref&gt;{{cite report |date=2021 |title=National Population and Housing Census 2021, Caste/Ethnicity Report |author=National Statistics Office |work=Government of Nepal |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/downloads/caste-ethnicity}}&lt;/ref&gt;
| region2          = 
| langs            = [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[थकाली भाषा|थकाली]]
| rels             = [[धामीझाँक्री]], [[बौद्ध धर्म|बौद्ध]] १.७% (वि. सं २०६८), [[हिन्दु धर्म|हिन्दु]] ९५.४६% (वि. सं २०६८), [[इसाई धर्म|इसाई]] २.८४% (वि.सं २०६८)&lt;ref&gt;{{cite report |date=2014 |title=Population monograph of Nepal |volume=II |author=Central Bureau of Statistics |publisher=Government of Nepal |url=https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf}}&lt;/ref&gt;
| related          = [[आदिवासी जनजाति]], [[दमाई]], [[बादी समुदाय|बादी]], [[विश्वकर्मा जाति|विश्वकर्मा]], [[गन्धर्व|गन्धर्व/गाइने]]
}}

'''सार्की''' अर्थात् '''चर्मकार'''  एक [[शिल्पी समुदाय|शिल्पी समुदाय]] हो जसलाई आफ्नो कला ज्ञान र सीपको आधारमा शिल्पी भनिने गरिन्छ। सार्की जातिले पश्चिम नेपालका विभिन्न भू-भागमाहरूमा राजकाज चलाएको इतिहास पनि रहेको छ। सुर्खेतको डुमकोट, मुगुको भियालकोट, बाजुरा भुलकोट, जुम्ला सार्कीकोट, बैतडी चमाकोट लगायत ठाउँमा राज्य संचालन गरेको र छालाको पैसा प्रचलनमा ल्याएका इतिहास पाइन्छ। सार्की जातिको बसोवास नेपाल भरी भएतापनि विशेषगरी पश्चिम नेपालमा बाक्लो बसोबास रहेको छ नेपाल सँगसँगै  सिक्किम, दार्जिलिङ, असम र [[भुटान]]मा पनि यो जातिको बसोवास रहेको छ। सार्की जाति मादल बनाउन र बजाउन निकै सिपालु हुन्छन्। सार्की जाति मादल बजाउँदै समूहमा नाच्ने गर्दछन जसलाई  &quot;ख्याली मारुनी&quot; भनिन्छ  यो जातिले थाली नाच, सारङ्गे नाच र झाउरे नाच नाच्दछन्। सार्की जातीले वैशाख पूर्णिमालाई मुख्य चाडको रूपमा मनाउने गर्दछन्।

[[चित्र: Artesanía en Cuero, Atyra3.jpg|अङ्गुठाकार|छालाका झोला र अन्य घरयासी चर्मकारीय सामग्रीहरू]]

==सार्की शब्द प्रचलनको वृत्तान्त==
'सार्की' शब्द प्रचलनको इतिहासबारे तीन तर्कहरु रहेको पाइन्छ । एउटा होः पश्चिमबाट पूर्वतिर हिड्दै जाँदा आज भन्दा ५००० वर्ष अघि नेपालको पश्चिमी भेग जहाँ हुम्ला जुम्ला वा कर्णाली छ त्यहीबाट एउटा समूह जो जुम्लाको संरक भन्ने ठाउँबाट नेपालको पूर्वतिर लाग्ने क्रममा संरक - संरक भन्दा भन्दै संारक अपभ्रंश हुदै पछि सारर्क र सार्की समुदाय (जात) मा परिणत हुनपुग्यो भने यिनीहरूले छालाको पेसा अपनाएको पाइन्छ । 

{{More citations needed|date=फेब्रुअरी २०२६}}

अर्को किम्वदन्ति अनुसार: शाहवंशीय शासनकालमा यिनीहरूले शासनसत्तामा हुदाहुदै यिनीहरूबाट केहि तुच्छ राज्यलाई नसुहाउने गतिविधि र व्यावहार गरेको कारणले पछि यिनिहरूलाई शाहबाट सार्की जातमा तल झारेर बोलाएको भन्ने पाइन्छ । त्यस्तै अर्को: राजा जयस्थिति मल्लले सन् १३६० देखि १३९५ सम्म पटकपटक राज्य सञ्चालन गरेको झन्डै आठ सय वर्ष पुरानो इतिहास छ । त्यसै क्रममा राजा जयस्थिति मल्ल राजगद्दीमा सवार हुने बेलामा उनलाई लगाउने जुत्ता आवश्यक पर्‌यो । त्यो कसले बनाउन सक्छ भने बहस सुरु भयो । एकजनाले भनेछ, महाराज त्यो काम मैले गर्न सक्छु । राजा खुसी भई हुकुम भयो, गरेर ल्याऊ । त्यो व्यक्ति खुसी भएर केही दिनको मेहनत लगाएर जुत्ता बनाएर ल्यायो । उसले राजालाई देखाउँदै भन्यो- महाराज, मैले हजुरको मर्जी र आदेशअनुसार जुत्ता बनाएर ल्याएँ । अनि राजाले हेरर लगाए, एकदम ठीक भयो । स्याबासी पनि पायो।
तर दुर्भाग्य, राजा राजगद्दीमा आसीन भएको बेला त्यहाँ नजिकै जुत्ता राख्ने ठाउँ थियो । दरबारमा पालेको एउटा कुकुरले त्यो जुत्ता च्यातिदियो । कारण थियो, जुत्ता छालाको, कुकुरलाई छाला मन पर्ने, त्यो कुरा दरबारका भारदारहरूले राजालाई सुनाए । त्यसपछि राजाले जुत्ता बनाउनेलाई बोलाएर हप्काउँदै भने-तैंले के यस्तो जुत्ता बनाएको जुन कुकुरले राख्दै राख्दैन ? त्यसपछि राजाले उनलाई कहिल्यै पनि भेट्न चाहेनन् । एक दिन राजसमारोहमा त्यो जुत्ता बनाउनेलाई देखेपछि हुकुम दिए, यसलाई यहाँ आउन नदेऊ, टाढा राख । पछि गएर त्यसले एक समुदाय (जात) को रूप लियो । जो पछि गएर सार्की जात भनेर चिनिन पुग्यो । यसरी सार्की जात रहन गएको इतिहास पाइन्छ ।

== जनसाङ्खिक वितरण==
सार्की जाति नेपाल, भारत र भुटानमा मध्यस्थरिय तरिकाले जीवन यापन गरिराखेको एउटा जाति हो जसलाई मिजार र भुल जातिको उपनामले पनि चिनिन्छ। लामो समय राज्यबाट दबिएर बाँचेको जाति - जसले पढ्न नपाउने, जग्गा जमिन राख्न नपाउने र माथिल्लो जातिको सेवा गरेर बिताउनुपर्ने जातिको रूपमा रहेको यो जाति विसं १९१० को जङ्गबहादुरको मुलुकी ऐनमा आएर झन पीडामा परेको पाइन्छ। यो जातीले छोएको माथिल्लो जातकाले खान नहुने, छोई हालेमा छोइछिटो हाल्नु पर्ने र माथिल्लो जातको सेवा गर्नुपर्ने बाध्यकारी नियम बनाइएको थियो। सार्की जाति नेपालको कुल जनसङ्ख्याको १.४१% रहेको छ जुन झण्डै ४ लाख जति जनसङ्ख्या हुन आउँछ। नेपाल, भारत र भुटान गरी झन्डै ५ लाख छन्। सार्की जातिको सबैभन्दा ठूलो बस्ती गोरखा, बाग्लुङ, धादिङ हो जहाँ १०,००० भन्दा धेरै आवदि रहेको छ भने सबैभन्दा कम जनसङ्ख्या रसुवामा छ। शिक्षामा यो जात - कुल साक्षरता प्रतिशत ५८ प्रतिशत रहेको छ भने औसत आयु ६० वर्ष रहेको छ यो जाति भूमिहीन ३ देखि ५ % मात्र रहेका छन्।

==संस्कार/ संस्कृति ==
सार्की जाती को आफ्नै संस्कार संस्कृति‌ रहेको छ । सार्की जातीको मुख्य चाड बैशाख पुर्णिमा हो यस बाहेक सार्की जातीले कुल पुजा, बाइ पुजा,  झाक्री पुजा र दसैं तिहार पनि धुमधामले मनाउने गर्दछन्। सार्की जातीमा मामा चेली विवाह गर्ने गरेको पाईन्छ संगसंगै भागी विवाह/प्रेम विवाह गर्ने गरिन्छ, विवाहा गर्दा कुटुम्बले र झाक्रीले गराउने गरिन्छ यसरी विवाह गरिसकेपछि २/३ दिनमा माइती जादा केटा पक्षबाट बेहुला बेहुली र पाको मान्छे गएर केटिको माइती पक्षसंग &quot;हामिले हजुरको छोरी स्वीकार्यौ&quot; भनी बङगुरको साफ्रा, रक्सी, जस्ता सामग्री दिइन्छ र अनिवार्य रुपमा लैजाने गरिन्छ । सार्की जातीमा कुनै व्यक्तिको मृत्यु हुदा पहिला पहिला चिहानमा लास गाडे तापनि अचेल भने प्राय घाटमा जलाउने गरिन्छ । काजक्रिया गर्दा ३,७ वा १० दिन गर्ने गरिन्छ भने मृतकको सम्झनामा घर भन्दा २/३ सय मिटर टाढा बर पिपल रोपेर चौतारी बनाइन्छ । सार्की जातीमा विवाह वा मर्दा-पर्दा भान्जा भान्जी बाट गराइन्छ । 
 *'''भाषा*:-''' सार्कि जातीले नेपाली भाषा नै बोल्ने गर्दछन् ।

 *'''भेषभुषा*:'''- सार्कि पुरुषहरुले भोटो, कछाड, ढाकाटोपी, आसकोट लगाउछन भने महिलाले चोलो, फरिया,पोटुका लगाउने गर्छन्  अहिले भने पश्चिमी संस्कृतिको प्रभावले पनि विभिन्न पोसाकको सुरुवात गरेको पाइन्छ। अहिले अाधुनिक कपडा नै लगाउछन्

==पेशा/उत्पादन==
सार्की जाती छाला र बाँसबाट विभिन्न सामानहरू उत्पादन गर्दछन्  जस्तै :-  जुत्ता -चप्पल, पेटी, झोला, मादल, ड्याङ्रग्रो,दमाहा,ट्यम्को, मुढा, डोको, पिरुगो, डालो आदि तर अहिले आएर यिनीहरूको पेसामा परिवर्तन आएको छ । अाफ्नो पुर्खौली पेसा बाहेक अधिकाँस सार्की समुदाय कृषि पेसामा पनि अाबध्द बध्द छन्। कोही सरकारी जागिर,कोहि कृषि र अाजकाल धेरै सार्की समुदाय वैदेशिक रोजगारमा पनि समावेश भएको पाइन्छ ।
&lt;br&gt;सार्की जातीका शील्प पेशाका केही उत्पादनहरूः
&lt;gallery&gt;
चित्र:Leather items.jpg|घडी फीता,थैली र जुत्ता
चित्र:PMD Gürtel1.jpg|पेटी
चित्र:Leather key chain.JPG|साँचे झुत्तो
चित्र:Leather Cartridge Box Belt.jpg|छालाको गोली भीरुवा
चित्र:Doko 001.jpg|डोको
&lt;/gallery&gt;


 *'''सार्कीजात भित्र रहेका विभिन्न थरहरू यसप्रकार छन् ।*''' 
१) अच्छामी ( अछामी )          २)आचार्य            

३ ) अधिकारी 
४) उप्रेती                                 ५) उपरकोटी
६) कमार              ७) कालो ( काला )८)कुल्चियार           ९) कोईराला     १०) कोल्हाल          ११) खड्की      १२ खतिवडा           १३) खरिबोटे        १४) खिंलुङे           १५) गिरि       १६) गैरे                    १७) गैरीपिपल    १८) गौतम ( गोतामे )          १९) गौली    २०)घिमिरे           २१) घिताङग् 
२२) चमार        २३) चन्द 
२४) चर्मकार      २५) चुडाल
२६) चुहान        २७) छन्तेल।
२८) छतकुली        २९) छर्माकी 
३०) छिनाल      ३१) टोटलाङग्ी       ३२) ठगुन्ना  
३३) ठकुरी        ३४) डाले
३५) तोलाङ्गी     ३६) तोलागीसुयल       ३७) तोसाली
३८) थपलिया      ३९) थाक
४०) थापा         ४१) दराई ( ढराई )          ४२) दाहाल      ४३) दावे          ४४) दुलाल
४५) देउला              ४६);देउलापाती          
४७) घमेल                             ४८) शाही
४९) धौलाकोटी          ५०) नघाली
५१) नगरकोटी           ५२) नेपाल 
५३) नेपाली             ५४) न्यौपाने
५५) परली            ५६) पहाडी
५७) परली                        ५७) पिपलबोटे              ५८) पूर्कोटी ( पुरकोटी , परकोटी )       ५९) पुलामी                ६०) पोखरेल
६१) पौडेल          ६२)वनजाडे
६३) वमरेल (वग्रेल,वङरेल )        ६४) बसेल ( बत्याल - बत्स्याल )          ६५) वयलकोटी ( वैलकोटी,वलकोटी)    ६६) वस्ताकोटी             ६७) बह्रमशाखा                      ६८) बाह्रघरे
६९) बिसुङ्के, बिशुन्खें ( बिशुंन्के, बिमुन्खे )          ७०) बुढाथोकी            ७१) बोहरा               ७२) बोगटी 
७३)भिपाल              ७४) भूल
७५) भुर्तेल              ७६) मगर
७७) मंग्राती - मगराती ( आठथाले, काला, खिलिङ्गे, दूध,धुर, बाह्रथाने )
७८) मजाकोटी           ७९) मरासिनी
८०) महरा             ८१) मालवुल           ८२) मिजार ( मिझार )               ८३) मुदेल ( मुङदेल )                  ८४) मुहल
८५) मोटे    ८६)              रोकाय८७) रामजाली         ८८) राठाले
८९) राठोर - राठौर      ९०) रिमाल                ९१) रूचाल 
९२) रैकाल          ९३) रोइला
९४) रोक्का ( रोका - रोकाया)
९५) रोक्काशाही                                      ९६) लम्जेल ( लमजेल, लोम्जेल )         ९७) लम्साल ( लमसाल)    ९८) सत्याल             ९९) कार्की 
१००) सापकोटा        १०१) सामत
१०२) सि.के.        १०३) सिरौते
१०४) श्रिपाली         १०५) श्रिवास्तप              १०६) सिंह
१०७) सुर्खेती         १०८) सुर्खाली    १०९) सुयल
११०) सुराना          १११) सेजवाल                ११२) सेठी 
११३) सेतो         ११४) सेही
११५) संग्राम       ११६) सगपाल                               
११७)हमाल        ११८) हिताङ्ग
११९) हेजुवाल      १२०) क्षत्रेल
१२१) क्षत्रपाल      १२२) क्षत्रयाल १२३) दानकोटी (दानकुटी/दान्कुटी)
१२१) गोथे 

*'''नेपालमा रहेका केही सार्की जातीहरूको विशेष तहहरू।'''*

१ )लेखक तथा समाज संस्कृत राजनीतिक विश्लेषक:- विश्वभक्त दुलाल ( आहुती )  

२) राजनीतिककर्मी, मन्त्री तथा राष्ट्रिय दलित सङ्घका अध्यक्ष  तथा पूर्व मन्त्री :- गोल्छे सार्की  

३) राजनीतिककर्मी मन्त्री तथा दाङ दलित सङ्घ अध्यक्ष :-  खड्क बहादुर बस्याल ( सार्की )

४) पूर्वसांसद तथा खेलकुद राज्यमन्त्री :-  गोपी बहादुर अछामी( सार्की ) 

५) राजनीतिक तथा सांसदहरु निवर्तमान र वर्तमान नामवली :-

(क) परशुराम रम्तेल     

(ख) तेजबहादुर मिजार

( ग) नन्दसिंह सार्की 

(घ) विमला नेपाली 

(ङ) अञ्जना बिशंखे

(च)पार्वती विशंखे 

(छ)  शिवकुमारी गोतामे नगरकोटी सार्की 

६''') संगीत तथा गायन क्षेत्रमा''' 

क) इन्द्रजित मिजार 

ख) बाबु बोगटी 

ग) बिमोचना लम्जेल 

घ) रमिला लम्जेल 

ङ) चेतन गोतामे (लोक गायक) 

च) चन्दन लम्जेल (संगितकार) 

छ) रबिना बसेल (बाल गायिका )

ज) बिमल उपरकोटी ( खेवाछाली सुलभ) (रचनाकार)

७) '''फिल्म क्षेत्रमा'''

१. मुरलीधर मिझार   

कलाकार / कथा / गीतकार / संगीत निर्देशक / निर्माता / पार्श्व गायक / पृष्ठभूमि स्कोर 


क) अमिझार र्जुन रम्तेल (लेखक )

ख) बिरबल रम्तेल (निर्माता )

ग) विनिता रम्तेल (हिरोइन )

घ) बाबू बोगटी (हिरो)

ङ)  कल्पना लम्जेल (हेयर स्टालिस्ट )

च) सोम म्रगाती ( मेकवाप म्यान )

८)  '''सिरियलमा''' 

क) राजेन्द्र नेपाली ( लट्टे )

ख) वेगम नेपाली (भटभटे माइलो)

ग) नन्दसिंह बस्याल (काइली )

घ) सन्तोष ब्यालकोटी( यान्त्र कलाकार तथा ढुवानी)  

ङ) गणेश अच्छामी ( मेकअप म्यान तथा श्रङ्गार )
 
९ ''') संघसस्था तथा अध्यक्षहरु''' :-   

क ) गोरा नेपाली (समावेशी दृष्टि अध्यक्ष )
  
ख) नन्दसिह बस्याल ( सिस्टर इन नेपाल अध्यक्ष  

१० )'''पत्रकारहरू :-'''  

क) हरि बहादुर लम्जेल   

ख) भुक्तमान लम्जेल   

ग) सन्तोष कुमार सार्की  

११ ''') क्रिकेटर''' 

क ) भिम सार्की 

१२''') न्यायाधीश'''

क) मा. देश बहादुर सार्की (उच्च अदालत)

१३) विश्वविद्यालयका प्राध्यापक डा. रूद्रबहादुर चर्मकार (अंग्रेजी, त्रिभुवन विश्वविद्यालय/अधिवक्ता)

१४) ऐतिहासिक व्यक्तिहरु :- 

क) बाङ्गे सार्की 

ख) कालु सार्की 

ग) दिल बहादुर रम्तेल

नोट:- गैर दलितसंग  मिल्ने थरहरु : १)रम्तेल २) बोगटी ३) बस्याल ४) बोहरा ५) राम्जाली ६)रोकाय ७)मगर ८) घिमिरे ९) पुलामी १०)शाहि ११) कोइराला १२आचार्य यि सबै व्रहामण क्षेत्रि लगाएत अन्य थरमा पर्छन ।&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=पन्त Pant |first=धर्मानन्द Dharmananda |date=2023-12-31 |title=नेपालमा बोलिने भाषा परिवार र तिनका भाषाहरूको विवरण |url=https://doi.org/10.3126/cdj.v31i45.68992 |journal=Curriculum Development Journal |volume=31 |issue=45 |pages=224–236 |doi=10.3126/cdj.v31i45.68992 |issn=3059-9199}}&lt;/ref&gt;
       
     *'''''लेखक - खोजकर्ता तथा सकंलक :-* 
         कुमार लम्जेल'''''
'''''रतुवामाई - ८ दाम्राभिट्टा मोरङ्ग ( नेपाल ).'''''

==यो पनि हेर्नुहोस्==
* [[पुनेल जाति]]
* [[सुनुवार जाति]]
* [[मगर जाति]]
* [[थकाली जाति]]
* [[राउटे जाति]]
* [[गन्धर्व जाति|गाइने जाति]]

{{ढाँचा:नेपालका जनजातीहरू}}

[[श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-५ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका मूलबासीहरू]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

[[श्रेणी:जाति]]
[[श्रेणी:नेपालका जनजातिहरू]]
[[श्रेणी:सिक्किमको संस्कृति]]
[[श्रेणी:शिल्पी]]</text>
      <sha1>en7iakqyu2vo7g3r0fh1b84heu1095e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नोङपोह</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44387</id>
    <revision>
      <id>1367198</id>
      <parentid>1280601</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:53:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367198</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8338" sha1="czofd9kohqscx39ts7ney97bzmtz217" xml:space="preserve">'''नोङपोह''' [[भारत]]का सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो।
{{Infobox settlement
| name                    = नोङपोह
| native_name             = 
| native_name_lang        = 
| other_name              = 
| settlement_type         = शहर
| image_skyline           = 
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| nickname                = 
| image_map               = 
| map_alt                 = 
| map_caption             = 
| pushpin_map             = India Meghalaya#India
| pushpin_label_position  = left
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = मेघालयमा नोङपोहको अवस्थिती, भारत
| coordinates             = {{coord|25.9|N|91.88|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = देश
| subdivision_name        = {{झण्डा|भारत}}
| subdivision_type1       = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|प्रदेश]]
| subdivision_name1       = [[मेघालय]]
| subdivision_type2       = [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्ला]]
| subdivision_name2       = [[री भोई जिल्ला|री भोई]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 
| founder                 = 
| named_for               = 
| government_type         = 
| governing_body          = 
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 485
| population_total        = 13165
| population_as_of        = २०११
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = आधिकारिक
| demographics1_title1    = भाषा
| demographics1_info1     = [[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]
| timezone1               = [[भारतीय मानक समय|भारतीय समय]]
| utc_offset1             = +०५:३०
| postal_code_type        = &lt;!-- पिन नम्बर --&gt;
| postal_code             = 
| registration_plate      = एम.एल
| blank_name              = मौसम
| blank_info              = कोपेन
| website                 = 
| footnotes               = 
}}
==जनशाङ्खिकि==
[[File:Nehru sweets oratarians Nongpoh.jpg|thumb|left|जवहरलाल नेहरु नोङपोहका बालबालिकाहरूलाई मिठाइँ बाड्दै]]
सन् २००१ को जनगणना को अनुसार, नोङपोहको जनसङ्ख्या १३,१५८ थियो । पुरुषहरु आबादी ५१% र महिलाहरू ५९% थिय । नोङपोहको औसत साक्षरता दर ६१% छ, राष्ट्रिय औसत औसत ५९.५ भन्दा बढी हो  पुरुष साक्षरता ६३% छ भने महिला साक्षरता ५९% छ ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archivedate=2004-06-16|title=Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns  (Provisional)|accessdate=2008-11-01|publisher=Census Commission of India}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999 |date=2004-06-16 }}&lt;/ref&gt;
==भूगोल==
नोङपोह {{Coord|25.9|N|91.88|E|}} मा अवस्थित छ।&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/18/Nongpoh.html Falling Rain Genomics, Inc - Nongpoh] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250223144635/http://www.fallingrain.com/world/IN/18/Nongpoh.html |date=2025-02-23 }}&lt;/ref&gt; यसको औसत उचाइ ४८५ मिटर (१५९१ फिट) छ। [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] मैदानको निकटताको कारणले गर्दा, गर्मी महिनाहरूमा मौसम आर्द्र र तातो हुन्छ भने जाडो महिनाहरू रमाइलो र न्यानो हुन्छन्। अनानास, केरा, [[पपीता]] र [[लिची]] जस्ता फलफूलहरू री-भोई जिल्लाभरि व्यापक रूपमा खेती गरिन्छ। [[अरेका नट|सुपारी र बदाम]] का रूखहरू नोङपोहलाई [[गुवाहाटी]] सँग जोड्ने सडकहरूमा यात्रा गर्दा देखिन्छन्।
==जनसांख्यिकी==
[[File:Nehru sweets oratarians Nongpoh.jpg|thumb|left|[[जवाहरलाल नेहरू]] मेघालयको नोङ्गपोहमा रहेको सेल्सियन वक्तृत्वकलामा बालबालिकाहरूलाई मिठाई बाँड्दै]]
[[२०११ को भारतीय जनगणना]] अनुसार, नोङ्गपोहको कुल जनसंख्या १७,०५५ थियो, जसमध्ये ८,५३६ पुरुष र ८,५१९ महिला थिए। ० देखि ६ वर्ष उमेर समूह भित्रको जनसंख्या २,९९३ थियो। नोङ्गपोहमा कुल साक्षर संख्या ११,६१० थियो, जुन जनसंख्याको ६८.१% थियो, जसमा पुरुष साक्षरता ६८.८% र महिला साक्षरता ६७.३% थियो। नोङ्गपोहको ७+ जनसंख्याको प्रभावकारी साक्षरता दर ८२.६% थियो, जसमध्ये पुरुष साक्षरता दर ८३.९% र महिला साक्षरता दर ८१.२% थियो। [[अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजाति]] जनसंख्या क्रमशः ३० र १४,२०६ थियो। २०११ मा नोङ्गपोहमा ३१६० घरपरिवार थिए।&lt;ref name=&quot;Census2011Gov&quot;&gt;{{cite web |title=Census of India: Nongpoh |url=https://censusindia.gov.in/pca/SearchDetails.aspx?Id=314539 |website=www.censusindia.gov.in |accessdate=9 October 2019}}&lt;/ref&gt;

{{२००१ को अनुसार}} भारत [[जनगणना]],&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040616075334/http://www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&amp;state5=999|archivedate=16 June 2004|title= Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns  (Provisional)|accessdate=1 November 2008|publisher= Census Commission of India}}&lt;/ref&gt;नोङपोहको जनसंख्या १३,१६५ थियो। पुरुषहरूको संख्या जनसंख्याको ५१% र महिलाहरूको संख्या ४९% थियो। नोङपोहको औसत साक्षरता दर ६१% छ, जुन राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा बढी छ: पुरुष साक्षरता ६३% छ, र महिला साक्षरता ५९% छ। नोङपोहमा, २१% जनसंख्या ६ वर्ष मुनिका छन्।
==सन्दर्भ सामाग्री==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==

[[श्रेणी:मेघालयका सहरहरू]]</text>
      <sha1>czofd9kohqscx39ts7ney97bzmtz217</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>जालना</title>
    <ns>0</ns>
    <id>44689</id>
    <revision>
      <id>1367098</id>
      <parentid>713857</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T23:32:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367098</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2578" sha1="do3duawazoeefqzq0m2mj96sejc2g7h" xml:space="preserve">{{wikify}}
{{Infobox settlement
| name                    = जालना 
| native_name             = &lt;!-- addition of Indic script discouraged per WP:INDICSCRIPT --&gt;
| native_name_lang        = 
| other_name              =
| nickname                = सिटी अफ स्टील
| settlement_type         = [[सहर]]
| image_skyline           =  
| image_alt               =
| image_caption           =
| pushpin_map             = India Maharashtra
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         =
| pushpin_map_caption     = महाराष्ट्र, भारत
| coordinates             = {{coord|19.8410|N|75.8864|E|display=inline,title}}
| subdivision_type        = देश
| subdivision_name        = {{flagu|भारत}}
| subdivision_type1       = [[States and territories of India|राज्य]]
| subdivision_name1       = [[महाराष्ट्र]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        =
| founder                 =
| named_for               =
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = &lt;ref name=&quot;census&quot;&gt;{{cite web |title=District Census Handbook – Jalna |url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/2718_PART_B_DCHB_JALNA.pdf |pages=22 |website=Census of India |publisher=The Registrar General &amp; Census Commissioner |format=PDF |accessdate=25 July 2018}}&lt;/ref&gt;
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 81.64
| elevation_footnotes     = &lt;ref name=&quot;geo&quot;&gt;{{cite web|title=Maps, Weather, and Airports for Jalna, India|url=http://www.fallingrain.com/world/IN/16/Jalna.html|website=www.fallingrain.com|accessdate=8 April 2017}}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
| elevation_m             = 508
| population_total        = 285577
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = जाल्नेकर 
| population_footnotes    =
| demographics_type1      = भाषा
| demographics1_title1    = आधिकारिक
| demographics1_info1     = [[Marathi language|मराठी]]
| timezone1               = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
}}
'''जालना''' [[भारत]]का सहरहरू मध्येको एउटा सहर हो। 
==परिचय==
==इतिहास==
==पर्यटन स्थलहरू==
==सन्दर्भहरू==
{{reflist}}

{{ठुटो}}

[[श्रेणी:भारतका सहरहरू]]</text>
      <sha1>do3duawazoeefqzq0m2mj96sejc2g7h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ढाँचा:Goal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>47391</id>
    <revision>
      <id>1367201</id>
      <parentid>403809</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:16:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367201</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="be4t1kiyzntve99iza68i9e56tvofkn" xml:space="preserve">{{#invoke:Football event|goal}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>be4t1kiyzntve99iza68i9e56tvofkn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>निना अर्सेनल्ट</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50356</id>
    <revision>
      <id>1367109</id>
      <parentid>1229623</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T04:33:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367109</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3578" sha1="pucfzkjz1bgepiqegfgf19s3nri7gvo" xml:space="preserve">{{Infobox person
| name    = निना अर्सेनल्ट
| image    = Nina Arsenault during Pride 2007.jpg
| image_size = 
| caption   = 
| birth_name = रोड्नी&lt;ref name=Eye201012/&gt;
| birth_date = {{birth date|1974|1|20}}
| birth_place = [[बिम्सभिल्ली]] [[ओन्टारियो]]
| death_date = 
| death_place = 
| occupation = [[कोलम्निस्ट]], [[अश्लील चलचित्रका कलाकार|अश्लील चलचित्र अभिनेत्री]], [[यौनकर्मी]]
| salary   = 
| networth  = 
| spouse   = 
| children  = 
| website   = http://www.ninaarsenault.com/
}}

'''नीना अर्सेनल्ट''' (जन्म २० जनवरी, १९७४) एक क्यानाडेली प्रदर्शन कलाकार, फ्रिलान्स लेखक र पूर्व सेक्स ट्रेड वर्कर हुन्, जो थिएटर, नृत्य, भिडियो, फोटोग्राफी र दृश्य कलामा काम गर्ने गर्दछिन्।&lt;ref name=Eye201012&gt;{{cite web |url= http://www.eyeweekly.com/article/107817 |title= Nina Arsenault|first= Kate|last= Carroway|work=eyeweekly.com |date= 2010-12-01|accessdate=22 April 2011}}&lt;/ref&gt;

[[Image:Nina Arsenault.jpg|thumb|right|upright|सन् २००७मा पुरस्कार थाप्दै]]

==प्रारम्भिक जीवन==
अर्सेनल्टको लालनपालन ओन्टारियो को बीम्सभिले को एक ट्रेलर पार्कमा भएको थियो। उनीसँग दुईटा मास्टर डिग्री छन्। आफ्नो संक्रमणभन्दा पहिले एक समयमा, अर्सनाउल योर्क विश्वविद्यालयमा उनी प्रशिक्षक थिईन्, जहाँ उनले अभिनय सिकेकी थिइन्।

==सन्दर्भ सूची==
{{Reflist|2}}

==बाहिरी लिङ्कहरू==
{{Sister project links |wikt=no |commons=Nina Arsenault |b=no |n=no |q=no |s=no |v=no |species=no |display=निना अर्सेनल्ट}}
* [http://www.ninaarsenault.com/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120723164920/http://ninaarsenault.com/ |date=2012-07-23 }}
* Arsenault's [http://www.fabmagazine.com/tgirl/archive/276/index.html column] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090424081627/http://www.fabmagazine.com/tgirl/archive/276/index.html |date=2009-04-24 }} at Fab Magazine.
* Nina Arsenault [http://twitter.com/ninaarsenault on Twitter]
* {{imdb name|1555307}}

{{Commonscat|Nina Arsenault}}

{{Persondata &lt;!-- Metadata: see Wikipedia:Persondata. --&gt;
| NAME       = Arsenault, Nina
| ALTERNATIVE NAMES =
| SHORT DESCRIPTION =
| DATE OF BIRTH   = January 20, 1974
| PLACE OF BIRTH  = [[Beamsville, Ontario]]
| DATE OF DEATH   =
| PLACE OF DEATH  =
}}
{{DEFAULTSORT:Arsenault, Nina}}
[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:क्यानडेली अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू]]
[[श्रेणी:क्यानडियन यौनकर्मी]]
[[श्रेणी:पारलैङ्गिक अभिनेताहरू]]


{{porn-actor-stub}}</text>
      <sha1>pucfzkjz1bgepiqegfgf19s3nri7gvo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>केडेन क्रस</title>
    <ns>0</ns>
    <id>50375</id>
    <revision>
      <id>1367037</id>
      <parentid>1324533</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T12:31:43Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367037</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6489" sha1="c6kvjmt1w1ldkka7pbujy6gg1u7gjhx" xml:space="preserve">{{Infobox adult biography
| name      = केडेन क्रस&lt;br&gt;Kayden Kross
| image      = Kayden Kross 2015.jpg
| caption     = सन् २०१५ मा क्रस
| birth_name   = 
| birth_date   = {{birth date|1985|9|15|mf=yes}}&lt;ref name=iafd&gt;{{iafd name|KaydenKross|f}}&lt;/ref&gt;
| birth_place   = [[स्याक्रामेन्टो, क्यालिफोर्निया]], [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]&lt;ref name=AIPDaily&gt;{{cite web|url= http://aipdaily.com/interview-with-kayden-kross/|title= Interview with Kayden Kross|access-date= July 31, 2008|author= Christina|date= May 21, 2008|publisher= AIPdaily.com|url-status= dead|archive-url= https://web.archive.org/web/20080727004321/http://aipdaily.com/interview-with-kayden-kross/|archive-date= July 27, 2008|df= mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080727004321/http://aipdaily.com/interview-with-kayden-kross/ |date=July 27, 2008 }}&lt;/ref&gt;
|spouse          = 
|partner         = [[म्यानुएल फेरारा]] (सन् २०१२–वर्तमान)
|children        = १
|height          = 
|weight          =
|alias           = जेना निकोल, केडेन क्रस
|website         = {{url|clubkayden.com}}
}}

'''केडेन क्रस''' (जन्म १५ सेप्टेम्बर १९८५) एक अमेरिकी [[अश्लील चलचित्रका कलाकार|अश्लील अभिनेत्री]], लेखक, र [[चलचित्र निर्देशक|निर्देशक]] हुन्।

==पुरस्कार==
*२००७ एडल्टकन उत्कृष्ट २० अश्लील चलचित्र अभिनेत्री&lt;ref&gt;{{cite web | title = Adultcon Names Top 20 Adult Actresses Honor Roll | url = http://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=88264 | publisher = XBiz | date = 2007-12-27 | accessdate = 2008-01-01 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161005185351/http://www.xbiz.com/news/news_piece.php?id=88264 |date=2016-10-05 }}&lt;/ref&gt;
*२००९ [[हट डिओर]] – बेस्ट अमेरिकन स्टारलेट&lt;ref&gt;{{cite web | author = Paul Fishbein | title = Pirates II, Evil Angel Big Winners at 2009 Hot d’Or Awards | work = AVN | url = http://business.avn.com/articles/36568.html | date = 2009-10-21 | accessdate = 2009-10-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091025142729/http://business.avn.com/articles/36568.html |date=2009-10-25 }}&lt;/ref&gt;
*२०१० [[भेनस अवार्ड]] – बेस्ट एक्ट्रेस इन्टरनेसनल&lt;ref&gt;[http://www.venus-berlin.com/download/venus.2010.award.gewinner.de.pdf Venus 2010 Award Winners]. venus-berlin.com&lt;/ref&gt;
*२०१० [[इरोटिक्स अवार्ड]] – उत्कृष्ट अमेरिकी अभिनेत्री 
*२०१० नाइटमुभ्स अवार्ड – बेस्ट फेमेल पर्फर्मर: फ्यान्स च्वाइस&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://business.avn.com/articles/NightMoves-Announces-2010-Awards-Winners-415547.html|title=NightMoves Announces 2010 Awards Winners|last=Steve Javors|date=2010-10-13|accessdate=13 December 2010}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120930205826/http://business.avn.com/articles/NightMoves-Announces-2010-Awards-Winners-415547.html |date=2012-09-30 }}&lt;/ref&gt;
*२०११ [[एभिएन पुरस्कार]] – बेस्ट अल-गर्ल ग्रुप सेक्स सिन – ''बडी हिट''&lt;ref name=&quot;avn11win&quot;&gt;{{Cite web |url=http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2011-AVN-Awards-421782.html |title=AVN Announces the Winners of the 2011 AVN Awards |website=AVN |accessdate=2018-08-07 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110110172712/http://business.avn.com/articles/video/AVN-Announces-the-Winners-of-the-2011-AVN-Awards-421782.html |date=2011-01-10 }}&lt;/ref&gt;
*२०११ [[एभिएन पुरस्कार]] (द फ्यान अवार्ड) – वाइल्डेस्ट सेक्स सिन – ''बडी हिट''&lt;ref name=avn11win/&gt;
*२०११ [[एक्सबिज पुरस्कार]] – एक्टिङ पर्फर्मेन्स अफ द इअर, महिला – ''बडी हिट''&lt;ref&gt;{{cite web| url=http://business.avn.com/company-news/2011-XBIZ-Awards-Announced-Last-Night-426415.html| title=2011 XBIZ Awards Announced Last Night| accessdate=2011-02-11| date=2011-02-10| publisher=AVN.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120413211932/http://business.avn.com/company-news/2011-XBIZ-Awards-Announced-Last-Night-426415.html |date=2012-04-13 }}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==
{{commons category}}
* {{official website|http://www.clubkayden.com}}
* [http://www.unkrossed.com/ व्यक्तिगत ब्लग साइट] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100619210426/http://www.unkrossed.com/ |date=2010-06-19 }}
* {{IMDb name|2628347|केडेन क्रस}}
* {{iafd name|id=KaydenKross|gender=female|name=केडेन क्रस}}
* {{afdb name|id=44778|gender=female|name=केडेन क्रस}}

{{DEFAULTSORT:Kross, Kayden}}
[[श्रेणी:सन् १९८५ मा जन्म]]
[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:अमेरिकी महिला वयस्क मोडलहरू]]
[[श्रेणी:अमेरिकी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू]]
[[श्रेणी:अमेरिकी अश्लील चलचित्र निर्देशकहरू]]


{{porn-actor-stub}}
[[श्रेणी:क्यालिफोर्नियाका अभिनेत्रीहरू]]
[[श्रेणी:अमेरिकी महिला ब्लगरहरू]]
[[श्रेणी:अमेरिकी ब्लगरहरू]]
[[श्रेणी:एभिएन पुरस्कार विजेताहरू]]
[[श्रेणी:एक्सबिज पुरस्कार विजेताहरू]]</text>
      <sha1>c6kvjmt1w1ldkka7pbujy6gg1u7gjhx</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दिल्ली</title>
    <ns>0</ns>
    <id>55210</id>
    <revision>
      <id>1367107</id>
      <parentid>1366951</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T03:11:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajeeb bastola</username>
        <id>39875</id>
      </contributor>
      <origin>1367107</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="33060" sha1="0hol8orzork9b5flnciixo1fv3awiq8" xml:space="preserve">'''दिल्ली''', आधिकारिक रुपमा '''राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र दिल्ली'''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://india.gov.in/hi/ |title=राष्ट्रीय-राजधानी-क्षेत्र-दिल्ली-की-वेबसाइट-देखें |access-date=12 जुलाई 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170701055708/https://india.gov.in/hi |archive-date=1 जुलाई 2017 |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170701055708/https://india.gov.in/hi |date=2017-07-01 }}&lt;/ref&gt; ({{Langx|en|Delhi|italic=no}}) भारतको राजधानी र एक केन्द्र-शासित प्रदेश हो। भारतको राजधानी  ''[[नयाँ दिल्ली]]'' यसमा नै सम्मिलित छ। दिल्ली राजधानी भएकाले केन्द्र सरकारको तीन अंग - कार्यपालिका, संसद र न्यायपालिकाको मुख्यालय नयाँ दिल्ली र दिल्लीमा स्थापित छन्। १४८३ वर्ग किलोमीटरमा फैलिएको दिल्ली जनसंख्या को हिसाबले भारतको दोस्रो सबैभन्दा ठूलो महानगर हो। यहाँको जनसंख्या लगभग १ करोड़ ७० लाख रहेको छ। यहाँ बोलिने मुख्य भाषाहरूमा  : [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]], [[पन्जाबी भाषा|पंजाबी]], [[उर्दु भाषा|उर्दू]] र [[अङ्ग्रेजी भाषा|अंग्रेजी]] पर्छन्। भारतमा दिल्लीको ऐतिहासिक महत्त्व छ। यसको दक्षिण पश्चिममा [[अरावली]] पहाड र पूर्वमा [[यमुना नदी|यमुना]] नदी छ, जसको किनारामा यो सहर अवस्थित छ। यो प्राचीन समय मा [[गङ्गा नदी|गंगा]]को मैदान हुँदै जाने व्यावसायिक मार्गको बाटोमा पर्ने मुख्य केन्द्र थियो।&lt;ref&gt;{{cite book |last=Necipoglu |first=Gulru |title=Muqarnas: An Annual on the Visual Culture of the Islamic World |origyear=2002 |url=http://books.google.com/books?id=UJc2u33fCKQC&amp;pg=PA16&amp;dq=delhi+sultanate+political+center+city+delhi&amp;sig=ACfU3U3zNMesuCjnsH7iAlLe5mKHpddn8w#PPA12,M1 |publisher=BRILL |isbn=9004125930 |pages=12–43 |chapter=Epigraphs, Scripture, and Architecture in the Early Sultanate of Delhi |chapterurl= |year=2002 |access-date=14 मार्च 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140920212841/http://books.google.com/books?id=UJc2u33fCKQC&amp;pg=PA16&amp;dq=delhi+sultanate+political+center+city+delhi&amp;sig=ACfU3U3zNMesuCjnsH7iAlLe5mKHpddn8w#PPA12,M1 |archive-date=20 सितंबर 2014 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

[[यमुना नदी]]को किनारमा स्थित यस नगरको गौरवशाली पौराणिक इतिहास छ। यो भारतको अति प्राचीन नगर हो। यसको  इतिहासको प्रारम्भ [[सिन्धु घाटीको सभ्यता]]सँग जोडिएको छ। [[हरियाणा]]को आसपासको क्षेत्रमा भएको उत्खननमा यसको प्रमाण प्राप्त भएको छ। [[महाभारत]] कालमा यसको नाम [[इन्द्रप्रस्थ]] थियो। [[दिल्ली सल्तनत]]को उत्थानको साथसाथ दिल्ली एक प्रमुख राजनैतिक, सांस्कृतिक एवं वाणिज्यिक शहरको रुपमा उदायो।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Aitken|first=Bill|title=Speaking Stones: World Cultural Heritage Sites in India|origyear=2002|url=http://books.google.com/books?id=lu5jGGQ8fJkC&amp;pg=PA21&amp;dq=delhi+continuously+inhabited&amp;sig=ACfU3U1Z52ojRmD1-ZS2QeQlb8UlGZeBhA|publisher=Eicher Goodearth Limited|isbn=8187780002|pages=264 pages|chapter=|chapterurl=|year=2001|access-date=14 मार्च 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20110914123144/http://books.google.com/books?id=lu5jGGQ8fJkC&amp;pg=PA21&amp;dq=delhi+continuously+inhabited&amp;sig=ACfU3U1Z52ojRmD1-ZS2QeQlb8UlGZeBhA|archive-date=14 सितंबर 2011|url-status=live}}&lt;/ref&gt; यहाँ कयौं  प्राचीन एवं मध्यकालीन भवन इमारत तथा त्यसको अवशेषहरु देख्न सकिन्छ। [[सन् १६३९|१६३९]] मा मुगल बादशाह [[शाहजहाँ]]ले दिल्लीमा नै एक चारदीवारी बाट घेरिएको शहरको निर्माण गराए जुन [[१६७९]] देखि  [[१८५७]] सम्म [[मुगल साम्राज्य]]को राजधानी रह्यो।

१८औं एवं १९औं शताब्दीमा [[इस्ट इन्डिया कम्पनी|ब्रिटिश इस्ट इन्डिया कम्पनी]]ले लगभग सम्पूर्ण भारतमा आफ्नो कब्जामा लिए। कम्पनी सरकारले  [[कोलकाता]]लाई आफ्नो राजधानी बनाएका थिए। [[१९११]] मा अंग्रेजी सरकारले राजधानी दिल्लीमा स्थापित गर्ने निर्णय गर्यो। यसको लागि पुरानो दिल्लीको दक्षिणमा एक नयाँ नगर नयाँ दिल्लीको निर्माण प्रारम्भ भयो। अंग्रेज बाट सन् [[१९४७]] मा स्वतन्त्रता प्राप्त गरिएपछि नयाँ दिल्लीलाई भारतको राजधानी घोषित गरियो।

स्वतन्त्रता प्राप्ति पश्चात् दिल्लीमा विभिन्न क्षेत्रबाट मानिसहरूको प्रवासन भयो, यसबाट दिल्लीको स्वरूपमा आमूल परिवर्तन भयो विभिन्न प्रान्त, धर्म एवं जातिका मानिसहरू दिल्लीमा ओइरिनुको कारण दिल्लीको शहरीकरण त थियो नै साथै यहाँ एक मिश्रित संस्कृतिले पनि जन्म लियो। आज दिल्ली भारतको एक प्रमुख राजनैतिक, सांस्कृतिक एवं व्यापारिक (वाणिज्यिक) केन्द्र हो।

== नामकरण ==
यस नगरको नाम &quot;दिल्ली&quot; कसरी रह्यो भन्नेमा कुनै निश्चित सन्दर्भ छैन, यद्यपि यो एक प्राचीन राजा &quot;ढिल्लु&quot; सँग सम्बन्धित भएकोमा व्यापक स्वीकार्य छ। केही इतिहासकारका अनुसार यो   &quot;देहलीज&quot;को एक विकृत रूप हो। एक अर्को अनुमान अनुसार यस नगरको प्रारम्भिक नाम &quot;ढिलिका&quot; थियो। हिन्दी/प्राकृत &quot;ढीली&quot; पनि यस क्षेत्रको लागि प्रयोग गरिन्छ।

== इतिहास ==
{{main|दिल्लीको इतिहास}}
[[चित्र:Delhi Red fort.jpg|thumb|300px|बाएँ|लाल किला]]
दिल्लीको प्राचीनतम उल्लेख [[महाभारत]] नामक महापुराणमा पाइन्छ जहाँ यसका उल्लेख प्राचीन [[इन्द्रप्रस्थ]]को रूपमा गरिएको छ। इन्द्रप्रस्थ महाभारत कालमा पाण्डवको राजधानी थियो।&lt;ref name=ecosurv1&gt;{{cite web |url=http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/1.pdf |title=Chapter 1: Introduction |accessdate=21 दिसंबर 2006 |format=PDF |work=Economic Survey of Delhi, 2005–2006 |publisher=Planning Department, Government of National Capital Territory of Delhi |pages=pp1–7 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113174155/http://delhiplanning.nic.in/Economic%20Survey/ES%202005-06/Chpt/1.pdf |archive-date=13 नवंबर 2016 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; पुरातात्विक रूपबाट इसा पूर्व सय देखि दुई हजारमा दिल्ली र यस आसपास मानव निवास रहेको कुराको ज्ञात हुन्छ।&lt;ref name=tourhist&gt;{{cite web |url=http://www.indiatourism.com/delhi-history/index.html |title=Delhi History |accessdate=22 दिसंबर 2006 |work=Delhi Tourism |publisher=Advent InfoSoft (P) Ltd |archive-url=https://web.archive.org/web/20061208210557/http://www.indiatourism.com/delhi-history/index.html |archive-date=8 दिसंबर 2006 |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;। दिल्लीको इतिहास निकै पुरानो छ करीब ७३० ईसा पूर्वको दौरान मालवाको शासक [[राजा धन्ना भील]]का एक उत्तराधिकारीले दिल्लीको सम्राटलाई चुनौती दिएका थिए। &lt;ref&gt;{{shorturl.at/bCYZ6}}&lt;/ref&gt; 

[[मौर्य-काल]] (ईसा पूर्व ३००) बाट यहाँ एक नगरको विकास हुन आरम्भ भयो। महाराज पृथ्वीराज चौहानका दरबारी कवि [[चन्द बरदाई]]को हिन्दी रचना [[पृथ्वीराज रासो]]मा [[तोमर वंश|तोमर]] राजा [[अनंगपाल]]लाई दिल्लीको संस्थापक बताइन्छ। उसले नै 'लाल-कोट'को निर्माण गराएको र महरौलीको गुप्त कालीन लौह-स्तंभलाई दिल्ली ल्याइएको विश्वास गरिन्छ। दिल्लीमा तोमर शासनकाल वर्ष सन् [[९००]]-[[१२००]] सम्म मानिन्छ। 'दिल्ली' वा 'दिल्लिका' शब्दको प्रयोग सर्वप्रथम उदयपुरमा प्राप्त शिलालेखमा पाइन्छ। यस शिलालेखको समय वर्ष [[११७०]] निर्धारित गरिएको छ। महाराज पृथ्वीराज चौहानलाई दिल्लीको अन्तिम हिन्दू सम्राट मानिन्छ।

==सुधार==
[[१२०६]] ई० पश्चात्  दिल्ली [[दिल्ली सल्तनत]]को राजधानी बन्यो। दिल्ली माथि [[खिलजी वंश]], [[तुगलक वंश]], [[सैयद वंश]] र [[लोदी वंश]] समेत केही अन्य वंशले शासन गरे। यस्तो मानिन्छ की कि आजको आधुनिक दिल्ली बन्नु भन्दा पहिले दिल्ली सात पटक उजाड भयो र विभिन्न स्थानहरुमा बस्यो, जसको केही अवशेष आधुनिक दिल्ली मा अहिले पनि देख्न सकिन्छ। दिल्लीको तत्कालीन शासकहरु ले यसको स्वरूप मा धेरै पट्क परिवर्तन गरे। मुगल बादशाह हुमायूँ ले सरहिन्द को निकट युद्ध मा अफ़गानहरु लाई पराजित गरे तथा बिना कुनै विरोध दिल्ली मा अधिकार प्राप्त गरे । हुमायूँ को मृत्यु पछी हेमू विक्रमादित्य को नेतृत्व मा अफ़गानहरु ले मुगल सेना लाई पराजित गरेर आगरा तथा दिल्ली मा पुनः अधिकार प्राप्त गरे। मुगल बादशाह [[अकबर]] ले आफ्नो राजधानी लाई दिल्ली बाट [[आगरा]] स्थान्तरित गरेका थिए। अकबर को नाती [[शाहजहाँ]] ([[१६२८]]-[[१६५८]]) ले १७ औँ शताब्दी को मध्य मा यसलाई सातौ पटक  बसाए जसलाई शाहजहाँनाबाद को नामबाट सम्बोधित गरियो । शाहजहाँनाबादलाई आम बोल-चालको भाषा मा पुरानो शहर या पुरानो दिल्ली भनिन्छ। प्राचीनकाल देखी नै पुरानो दिल्ली मा धेरै राजा एवं सम्राटहरु ले राज्य गरेका छन तथा समय-समय मा यसको नाम मा पनि परिवर्तन गर्ने काम भै रहेको थियो। पुरानो दिल्ली [[१६३८]] पछी मुग़ल सम्राटहरुको राजधानी रह्यो। दिल्लीको अन्तिम मुगल बादशाह बहादुर शाह जफ़र थिए जसको मृत्यू निवार्सन मा नै रंगून मा भयो।

[[चित्र:ITO crossroads, New Delhi in 1950.jpg|thumb|दाँया|300px|दिल्लीको आईटीओ चौराहे को दृश्य, १९५०]]
[[१८५७]] को [[१८५७ सिपाही विद्रोह|सिपाही विद्रोह]] पछी दिल्ली मा ब्रिटिश शासन को हुकूमत मा शासन चल्न थाल्यो । [[१८५७]] मा यो [[प्रथम भारतीय स्वतन्त्रता संग्राम]] को आंदोलनलाई पूर्ण रुपमा  दवाए पछी अंग्रेजहरुले [[बहादुरशाह ज़फ़र]] लाई [[रंगून]] पठाइ दिए तथा भारत पूर्ण रुपमाबाट अंग्रेजहरु को अधीन भयो । शुरुमा उनीहरुले कलकत्ता (आजकल [[कोलकाता]]) बाट शासन सम्हाले तर ब्रिटिश शासन कालको अन्तिम दिनहरुमा [[पीटर महान]] को नेतृत्व मा [[रुसी साम्राज्य]] को प्रभाव [[भारतीय उपमहाद्वीप]] मा तीव्र गति मा बढन थाल्यो। जसको कारण अंग्रेजहरु लाई  यो लाग्न थाल्यो कि कलकत्ता जो कि भारत को एकदमै पूर्व मा थियो त्यहाबाट अफ़ग़ानिस्तान एवं ईरान आदि मा सक्षम तरीका बाट सजिलै संग नियन्त्रण गर्न सकिदैन पछी गएर यसै कारण बाट [[१९११]] मा [[उपनिवेश]] राजधानी लाई दिल्ली स्थानान्तरित गरियो एवं धेरै आधुनिक निर्माण कार्य गराईयो। शहर को ठुलो भागहरुलाई को ब्रिटिश आर्किटेक्ट्स सर एडविन लुटियंस र सर हर्बर्ट बेकर द्वारा डिजाइन गरिएको थियो ।  [[१९४७]] मा भारत को स्वतन्त्रता को पछी यसलाई अधिकारिक रूप बाट भारत को राजधानी घोषित गरिएको थियो। दिल्ली मा धेरै राजाहरु को साम्राज्य को उदय तथा पतन को प्रमाण आज पनि विद्यमान छ। साचो अर्थ मा दिल्ली हाम्रो देश को भविष्य, भूतकाल एवं वर्तमान परिस्थितिहरु को मेल-मिश्रण हो। तोमर शासकहरु मा दिल्ली को स्थापना का श्रेय अनंगपाल जान्छ।

== जलवायु, भूगोल र जनसाङ्ख्यिकी ==
===दिल्ली-एनसीआर===
{{main|राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र (भारत)}}
एनसीआरमा दिल्लीसँग जोडिएको राज्यहरूमा उत्तर प्रदेश, हरियाणा र राजस्थानका धेरै शहरहरू समावेश छन्।।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.bhaskar.com/union-territory/new-delhi/news/ut-del-hmu-new-haryanas-jind-and-karnal-add-in-part-of-ncr-zone-5017644-nor.html|title=एनसीआर में शामिल हुए जींद,करनाल र मुजफ्फरनगर, मथुरा को नहीं मिली मंजूरी|date=9 जून 2015|website=Dainik Bhaskar|accessdate=1 मार्च 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407170136/https://www.bhaskar.com/union-territory/new-delhi/news/ut-del-hmu-new-haryanas-jind-and-karnal-add-in-part-of-ncr-zone-5017644-nor.html|archive-date=7 अप्रैल 2019|url-status=live}}&lt;/ref&gt; एनसीआर मा ४ करोड़ ७० भन्दा धेरै आबादी बास गर्छ । समुचा  एनसीआर मा दिल्ली को क्षेत्रफल १,४८४ वर्ग किलोमीटर छ। देश को राजधानी एनसीआर को २.९ प्रतिशत भाग समेटदछ। एनसीआर को अन्तरगत पर्ने क्षेत्र मा उत्तर प्रदेश को मेरठ, [[गाजियाबाद]], गौतम बुद्ध नगर ([[नोएडा]]), बुलंदशहर,शामली, बागपत, हापुड़ र मुजफ्फरनगर; र [[हरियाणा]] को [[फरीदाबाद]], [[गुड़गांव]], मेवात, रोहतक, सोनीपत, रेवाड़ी, झज्जर, [[पानीपत]], पलवल, महेंद्रगढ़, भिवाड़ी, जिंद र करनाल जस्ता जिल्ला शामिल छन। राजस्थान बाट दुई  जिल्लाहरू - भरतपुर र अलवर एनसीआर मा शामिल गरिएको छ ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://abpnews.abplive.in/india-news/ncr-national-capital-region-of-india-a-to-z-things-you-must-know-about-it-762031|title=आप जिस दिल्ली-NCR में रहते हैं, जानिए- उसके बारे में A टू Z जानाकरी|first=एबीपी न्यूज़ वेब|last=डेस्क|date=4 जन॰ 2018|website=abpnews.abplive.in|accessdate=1 मार्च 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190407170215/https://abpnews.abplive.in/india-news/ncr-national-capital-region-of-india-a-to-z-things-you-must-know-about-it-762031|archive-date=7 अप्रैल 2019|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190407170215/https://abpnews.abplive.in/india-news/ncr-national-capital-region-of-india-a-to-z-things-you-must-know-about-it-762031 |date=2019-04-07 }}&lt;/ref&gt;

=== भौगोलिक स्थिति ===
{{main|दिल्ली को भूगोल}}
[[चित्र:YamunaRiver.jpg|thumb|200px|दिल्ली मा [[यमुना नदी|यमुना]] नदी]]
[[राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र]] दिल्ली {{convert|1484|km2|sqmi|abbr=on}} मा विस्तृत छ, मध्ये {{convert|783|km2|sqmi|abbr=on|0}} भाग ग्रामीण र {{convert|700|km2|sqmi|abbr=on|0}} भाग शहरी घोषित छ। दिल्ली उत्तर-दक्षिण मा अधिकतम {{convert|51.9|km|mi|abbr=on|0}} छ र पूर्व-पश्चिम मा अधिकतम चौड़ाई {{convert|48.48|km|mi|abbr=on|0}} छ। दिल्ली को मर्मत सम्भारका हेतु तीनवटा संस्थाहरू कार्यरत छन:-
* [[दिल्ली नगर निगम]]:विश्वको सबैभन्दा ठूलो स्थानीय निकाय हो, जो कि अनुमानित १३७.८० लाख नागरिकहरू (क्षेत्रफल {{convert|1397.3|km2|sqmi|abbr=on|0|disp=or}}) लाई नागरिक सेवाहरू प्रदान प्रदान गर्दछ। यो क्षेत्रफ़लको हिसाबले बाट पनि मात्र [[टोकियो|टोक्यो]] टोकियो पछि छ।&quot;&lt;ref&gt;Municipal Corporation of Delhi: About us [http://www.mcdonline.gov.in/mcd/aboutus.jsp] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090324083412/http://www.mcdonline.gov.in/mcd/aboutus.jsp |date=24 मार्च 2009 }})&lt;/ref&gt;. नगर निगमले १३९७ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल हेर्छ । हाल, दिल्ली नगर निगमलाई तीन भागमा विभाजन गरिएको छ, उत्तर दिल्ली नगर निगम, पूर्वी दिल्ली नगर निगम र दक्षिण दिल्ली नगर निगम। 
* [[नयाँ दिल्ली नगरपालिका परिषद]]: (एन डी एम सी) (क्षेत्रफल {{convert|42.7|km2|sqmi|abbr=on|0|disp=or}}) [[नयाँ दिल्ली]] को नगर परिषदको नाम हो। यसको अधीन पर्न कार्यक्षेत्र एन डी एम सी क्षेत्र भनिन्छ।
* [[दिल्ली छावनी बोर्ड]]: (क्षेत्रफल ({{convert|43|km2|sqmi|abbr=on|0|disp=or}})&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.ndmc.gov.in/AboutNDMC/NNDMCAct.aspx |title=परिचय |accessdate=3 जुलाई 2007 |work=द न्यू देल्ही म्युनिसिपल कॉन्सिल एक्ट १९९४ |publisher=[[नई दिल्ली नगर पालिका परिषद]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20080302220220/http://www.ndmc.gov.in/AboutNDMC/NNDMCAct.aspx |archive-date=2 मार्च 2008 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; जसले दिल्लीको [[दिल्ली छावनी|छावनी]] क्षेत्रहरूलाई हेर्छ।

दिल्ली एक अति-विस्तृत क्षेत्र है। यह अपने चरम पर उत्तर मा सरूप नगर से दक्षिण मा [[रजोकरी]] तक फैला है। पश्चिमतम छोर [[नजफगढ़]] से पूर्व मा [[यमुना नदी]] तक (तुलनात्मक परंपरागत पूर्वी छोर)। वैसे [[शाहदरा]], [[भजनपुरा]], आदि यसको पूर्वतम छोर होने के साथ ही बड़े बाज़ारों मा भी आते हैं। रा.रा.क्षेत्र मा उपर्युक्त सीमाओं से लगे निकटवर्ती प्रदेशहरु को [[नोएडा]], [[गुड़गांव]] आदि क्षेत्र भी आते हैं। दिल्ली की भू-प्रकृति बहुत बदलती हुई है। यह उत्तर मा समतल कृषि मैदानों से लेकर दक्षिण मा शुष्क [[अरावली|अरावली पर्वत]] को आरम्भ तक बदलती है। दिल्ली को दक्षिण मा बड़ी प्राकृतिक झीलें हुआ करती थीं, जो अब अत्यधिक खनन को कारण सूखती चली गईं हैं। इनमें से एक है [[बड़खल झील]]। [[यमुना नदी]] शहर को पूर्वी क्षेत्रों को अलग करती है। ये क्षेत्र [[पूर्वी दिल्ली|यमुना पार]] कहलाते हैं, वैसे ये नई दिल्ली से बहुत से पुलों द्वारा भली-भांति जुड़े हुए हैं। [[दिल्ली मेट्रो]] भी अभी दो पुलों द्वारा नदी को पार करती है।

दिल्ली {{coord|28.61|N|77.23|E|}} पर [[भारत|उत्तरी भारत]] मा  बसा हुआ है। यह समुद्रतल से ७०० से १००० फीट की ऊँचाई पर [[हिमालय]] से १६० किलोमीटर दक्षिण मा [[यमुना नदी]] को किनारे पर बसा है। यह उत्तर, पश्चिम एवं दक्षिण तीन तरफं से [[हरियाणा]] राज्य तथा पूर्व मा  [[उत्तर प्रदेश]] राज्य द्वारा घिरा हुआ है। दिल्ली लगभग पूर्णतया [[गंगा को मैदान|गांगेय क्षेत्र]] मा  स्थित है। दिल्ली को भूगोल को दो प्रधान अंग हैं [[यमुना नदी|यमुना]] सिंचित समतल एवं दिल्ली रिज (पहाड़ी)। अपेक्षाकृत निचले स्तर पर स्थित मैदानी उपत्यकाकृषि हेतु उत्कृष्ट भूमि उपलब्ध कराती है, हालांकि ये बाढ़ संभावित क्षेत्र रहे हैं। ये दिल्ली को पूर्वी ओर हैं। र पश्चिमी ओर रिज क्षेत्र है। इसकी अधिकतम ऊँचाई ३१८ मी.(१०४३ फी.)&lt;ref name=gisridge&gt;{{cite web
|url=http://www.fig.net/pub/fig_2002/Ts3-9/TS3_9_mohan.pdf
|title=जीआईएस-बेस्ड स्पैशियल इन्फ़ॉर्मेशन इंटीग्रेशन, मॉडलिंग एण्ड डिजिटल मैपिंग: ए न्यू ब्लेन्ड ऑफ टूल फ़ॉर जियोस्पेशियल एन्वायरेनमेण्टल हेल्थ एनालिसिस फ़ॉर देल्ही रिज
|accessdate=३ फ़रवरी २००३
|last=मोहन
|first=मदन
|date=
|year=२००२
|month=अप्रैल
|format=PDF
|work=स्पैशियल इन्फ़ॉर्मेशन फ़ॉर हेल्थ मॉनीटरिंग एण्ड पॉपुलेशन मैंनेजमेंट
|publisher=एफ़आईजी XXII अन्तर्राष्ट्रीय कांग्रेस
|pages=पृ. ५
|archive-url=https://www.webcitation.org/684JsgcnW?url=http://www.fig.net/pub/fig_2002/Ts3-9/TS3_9_mohan.pdf
|archive-date=31 मई 2012
|url-status=dead
}}&lt;/ref&gt; तक जाती है। यह दक्षिण मा [[अरावली|अरावली पर्वत]]माला से आरम्भ होकर शहर को पश्चिमी, उत्तर-पश्चिमी एवं उत्तर-पूर्वी क्षेत्रों तक फैले हैं। दिल्ली की जीवनरेखा [[यमुना नदी|यमुना]] [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्म]] मा अति पवित्र नदिहरु मध्ये एक है। एक अन्य छोटी नदी [[हिंडन नदी]] [[पूर्वी दिल्ली]] को [[गाजियाबाद]] से अलग करती है। दिल्ली [[भुईँचालो|सीज़्मिक क्षेत्र-IV]] मा आने से इसे बड़े [[भुईँचालो|भूकम्पों]] का संभावी बनाती है।&lt;ref name=hazardprofile&gt;{{cite web
|url=http://www.undp.org.in/dmweb/hazardprofile.pdf
|title=हैज़ार्ड प्रोफ़ाइल ऑफ़ इंडियन डिस्ट्रिक्ट्स
|format=PDF
|work=नेशनल कैपेसिटी बिल्डिंग प्रोजेक्ट इन डाइज़ास्टार मैंनेजमेण्ट
|publisher=[[यूएनडीपी]]
|archiveurl=https://web.archive.org/web/20060519100611/http://www.undp.org.in/dmweb/hazardprofile.pdf
|access-date=31 जुलाई 2009
|archive-date=19 मई 2006
|url-status=dead
}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060519100611/http://www.undp.org.in/dmweb/hazardprofile.pdf |date=2006-05-19 }}&lt;/ref&gt;

==यो पनि हेर्नुहोस्==

{{भारतका राज्यहरू}}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}
[[श्रेणी:भारतका सर्वाधिक जनसङ्ख्या भएका शहरहरू]]
[[श्रेणी:सहरहरू]]
[[श्रेणी:उत्तर भारत]]</text>
      <sha1>0hol8orzork9b5flnciixo1fv3awiq8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>तामाकी कातोरी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>58311</id>
    <revision>
      <id>1367213</id>
      <parentid>951906</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:52:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>पर्वत सुवेदी ले [[तामाकी काटोरी]] मा पुनर्निर्देश नछोडि त्यसलाई [[तामाकी कातोरी]] मा सारेको हो</comment>
      <origin>951906</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1233" sha1="a90xv669a3dznmmd344vq02mvap870h" xml:space="preserve">{{Infobox adult biography
| name            = तामाकी काटोरी
| image           = 
| caption         = 
| birth_name      = 
| birth_date      = १९३८
| birth_place     = [[कुमामोतो]], [[जापान]]
| death_date      = 
| death_place     = 
| spouse          = ज
| height          = 
| weight          = 
| eye_color       = 
| hair_color      = 
| ethnicity       = [[जापानी नागरिक|जापानी]]
| alias           = 
| number_of_films = लगभग ६०० 
| website        = 
| spelling        = &lt;!-- US for color, UK for colour --&gt;
}}
{{nihongo|''' तामाकी काटोरी'''|香取環|काटोरी तामाकी}} (जन्म १९३८) १९६० को दशक तिरकी जापानी [[अश्लील चलचित्रका कलाकार|अश्लील चलचित्र अभिनेत्री]] हुन ।

==सन्दर्भ सूची==
{{reflist}}

[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:जापानी अश्लील चलचित्र अभिनेत्रीहरू]]
{{porn-actor-stub}}</text>
      <sha1>a90xv669a3dznmmd344vq02mvap870h</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गगनसिंह भण्डारी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>60486</id>
    <revision>
      <id>1367215</id>
      <parentid>1319433</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T09:44:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>/* हत्या */</comment>
      <origin>1367215</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11907" sha1="n5kp0a4u17cp7ooutelummemyud3e6j" xml:space="preserve">{{Infobox Officeholder
| honorific-prefix = जनरल
| name = '''गगन सिंह'''
| honorific-suffix = '''जनरल'''
| image = 
| imagesize = 220px
| caption =
| birth_date = वि सं १८५३&lt;ref&gt;कोतपर्वकी महारानी&lt;/ref&gt;
| birth_place = 
| death_date = वि.सं. १९०३ भदौ ३२
| death_place = काठमाडौँ ;आफ्नै निवास
| citizenship = [[नेपाली]]
|जाती  =  [[क्षेत्री]]
| party =
| spouse = ३
| religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दु]]
| children = दुइ छोरा वजीर सिंह र बद्री सिंह भण्डारी
| relatives = 
|office = [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|नेपालको प्रधान सेनापति]]
|predecessor = [[माथवरसिंह थापा]]
|successor = [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
|relations =  
|allegiance = {{flag|नेपाल}} 
|battles =
| signature = 
| website =
| footnotes =
}}

'''गगन सिंह खवास''' नेपाली सेनाका सेनापति थिए। उनी [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]]की कान्छी रानी [[राज्यलक्ष्मी देवी|राज्य लक्ष्मीदेवी]]को विश्वासपात्र थिए ।  रानी राज्यलक्ष्मीदेवी [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज सुरेन्द्र]]लाई हटाएर आफ्ना छोरा राजकुमार रणेन्द्रलाई राजा बनाउन चाहन्थिन् । उनी प्रधान सेनापति भएपनि प्रधान मन्न्री भन्दा दरबारमा शक्तिशाली र प्रभावशाली थिए ।

==माथवर्सिंह थापाको हत्या==
==प्रधानसेनापति ==
प्रधानमन्त्री [[माथवरसिंह थापा|माथवरसिंह]]को हत्या पछि गगनसिंह प्रधानसेनापति भए। उनी नेपाल दरबारमा प्रतिष्ठाप्राप्त भारदार  हुन पुगेका थिए। उनी कर्तव्यनिष्ठ र राजारानीका भक्त पनि मानिएका थिए। त्यसो हुनाले नै निजलाई [[श्रीनाथ गण|श्रीनाथ]], लेटर, [[राजदल गण|राजदल]], महिन्द्रदल, रामदल, कालीप्रसाद, शमशेरदल जस्ता सातओटा पल्टनको तैनाथी दिइएको थियो। त्यसका साथै राज्यप्रशासन, परराष्ट्र , जङ्गीखाना र तराईको रेखदेख गर्ने जिम्मा पनि उनैलाई दिइयो। प्रधानसेनापति गगनसिंहको शक्ति प्रधानमन्त्रीको भन्दा पनि बढ्ता भएको थियो। प्रधानमन्त्री [[फत्तेजङ्ग शाह|फत्तेजङ]]को आदेश गगनसिंहले अटेर गरिदिन्थे। त्यसैमा फत्तेजङको गुनासो थियो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२२७|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

== हत्या ==
{{main|कोत पर्व}}वि.सं. १९०३ भदौ ३१ को राति आफ्नै घरमा पूजा गरिरहेका बेला उनको हत्या भयो । गगनसिंहको हत्या कसले गर्यो भन्नेबारे लेखकहरूका भिन्नाभिन्नै धारणा छन् । कसैले राजा र मुख्तियारको मिलेमतोमा लाल झा नामका कुख्यात व्यक्तिले उनको हत्या गरेको भनेका छन् भने कसैले चाहिं जंगबहादुरले आफू शक्तिशाली बन्न आफ्ना भाइ [[बद्री नरसिंह राणा|बद्रीनरसिंह]]द्वारा उक्त हत्या गराएको भनी लेखेका छन् । गगनसिंहको हत्याको रहस्य सायद कहिल्यै पनि अगाडि आउँदैन । तर एउटा कुरा के भन्न सकिन्छ भने गगनसिंहको उदय राजा, मुख्तियारलगायत कसैलाई मन परेको थिएन र उनको पतन लक्ष्मीदेवीबाहेक सबैले चाहेका थिए ।

आफ्ना बाबुको पूजाकोठामा सन्ध्या गरिरहेको बेलामा अज्ञात व्यक्तिले बन्दुक हानी हत्या गरी भागेको कुरा गगनसिंहका छोरा बजीरसिंहले तुरुन्तै महारानीकहाँ रुँदै गएर पुर्याए। महारानीले तत्कालै रानी नै 

वि.सं. १९०३ भदौ ३१ गते राति [[राज्यलक्ष्मी देवी|महारानी राज्यलक्ष्मी]]को प्रिय पात्र तथा मन्त्रीपरिषद्का सदस्य गगन सिंह खवासको रहस्यमय ढङ्गले गरिएको हत्यारा पत्ता लगाउन महारानीको आदेशले वि.सं. १९०३ भदौ ३२ गते शनिबार राति सबै भारदारहरूलाई कोतको परिसरमा जम्मा हुने आदेश अनुसार कोतमा भेला भए ।

=== '''कोतपर्व''' ===
[[कोत पर्व|कोतपर्व]] भइसकेपछि ढोकाटोलस्थित गगनसिंहको घरमा [[जङ्गबहादुर राणा]]का काहिँला भाइ [[कृष्णबहादुर राणा]] बस्न थालेका थिए । उनको सन्तान नरहेको हुनाले त्यही घर कृष्णबहादुरको मृत्यु पछि [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देव शम्सेर]]ले पाए । &lt;ref&gt;[http://gorkhapatraonline.com/news/35598 चर्चामा मोतीरामको घर]

 '''[http://gorkhapatraonline.com/news/35598 प्रकाश ए. राज]''' &lt;/ref&gt;

नेपालको इतिहासमा चर्चित [[कोत पर्व|कोतपर्व]] उनकै हत्याका आधारमा घटेको मानिन्छ। उनका दुइ छोरा वजीर सिंह र बद्री सिंह भण्डारीले भण्डारखालमा षड्यन्त्र रच्दा उल्टा पर्न गई [[भण्डारखाल पर्व]] मच्चिएको थियो ।&lt;ref&gt;लेखक: श्रीकृष्ण श्रेष्ठ,पुस्तक:जंगबहादुर&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://books.google.com.np/books?id=MX22o4PJ3Q0C&amp;pg=PA32&amp;lpg=PA32&amp;dq=birdhoj+basnyat&amp;source=bl&amp;ots=079mP7NvJ_&amp;sig=lKp-KVqfCPsGnJNe6A8DNQOZIN8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiG3O2wgfTSAhUDO48KHS1uAAUQ6AEIGDAA#v=onepage&amp;q=birdhoj%20basnyat&amp;f=false&lt;/ref&gt;

== रानी राज्यलक्ष्मीसँगको सम्बन्ध ==
रानी राज्यलक्ष्मी एक क्षमतावान र राजनितिमा, राजकाजमा रुची राख्ने रानी थिइन । दरवारमा उनले रिजाएर राख्ने केहि भारदार थिए जसको आडमा उनी दरवार चलाउथिन । ति मध्ये एक थिए गगन सिं । गगन सिं निकै राम्रा, आकर्षक र प्रभावशाली व्यक्ति थिए । रानी उनको व्यक्तित्वबाट समेत आकर्षित थिइन । राजा राजेन्द्र राजकाजमा रुचि नराख्ने,दरवारिया रखौटिहरूसँग मात्र समय विताउने हुँदा रानीको मनमा पनि राजा प्रति रुचि घटेको आकलन गर्न सकिन्छ । रानी र गगन सिं विच प्रेम थियो भन्ने समेत दरवारमा गाँइगुइ चलेको थियो । साथै गगन सिंको आफ्नै एक प्रमिका थिइन र ति प्रमिकासँग गगन सिंलाइ नजिक हुन नदिन गगन सिंलाइ अनेक बहानामा आफ्नै वरिपरि राख्थिन । गगन सिं भने ति प्रेमिकाको प्रेममा पागल झै भएका थिए । यो कुरा औपन्यासिक ढङ्गले डाइमन सम्शेरले आफ्नो उपन्यास बसन्तीमा लेखेका छन । रानीसँगको बढ्दो हेलमेल दरवारमा एककान दुइ कान हुदै फैलियो । यसै कारण राजा राजेन्द्र युवराज सुरेन्द्र वा जंगबहादुर मध्ये एकले वा आपसि मिलेमतोमा गगन सिंको हत्या हुन गएको समेत आकलन गर्न सकिन्छ । 
== चलचित्र ==

* चलचित्र वसन्तीमा गगन सिंहको भूमिका [[राजेश हमाल]]ले खेलेका छन् ।

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==
{{stub}}
[[श्रेणी:नेपाली सेनाका प्रधान सेनापतिहरू]]
[[श्रेणी:पदमा रहँदा नै मृत्यु हुने व्यक्तिहरू]]</text>
      <sha1>n5kp0a4u17cp7ooutelummemyud3e6j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367216</id>
      <parentid>1367215</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T09:52:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367216</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13259" sha1="sy0xat72b8mece7iucycvslkdkbc4gj" xml:space="preserve">{{Infobox Officeholder
| honorific-prefix = जनरल
| name = '''गगन सिंह'''
| honorific-suffix = '''जनरल'''
| image = 
| imagesize = 220px
| caption =
| birth_date = वि सं १८५३&lt;ref&gt;कोतपर्वकी महारानी&lt;/ref&gt;
| birth_place = 
| death_date = वि.सं. १९०३ भदौ ३२
| death_place = काठमाडौँ ;आफ्नै निवास
| citizenship = [[नेपाली]]
|जाती  =  [[क्षेत्री]]
| party =
| spouse = ३
| religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दु]]
| children = दुइ छोरा वजीर सिंह र बद्री सिंह भण्डारी
| relatives = 
|office = [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|नेपालको प्रधान सेनापति]]
|predecessor = [[माथवरसिंह थापा]]
|successor = [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
|relations =  
|allegiance = {{flag|नेपाल}} 
|battles =
| signature = 
| website =
| footnotes =
}}

'''गगन सिंह खवास''' नेपाली सेनाका सेनापति थिए। उनी [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]]की कान्छी रानी [[राज्यलक्ष्मी देवी|राज्य लक्ष्मीदेवी]]को विश्वासपात्र थिए ।  रानी राज्यलक्ष्मीदेवी [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज सुरेन्द्र]]लाई हटाएर आफ्ना छोरा राजकुमार रणेन्द्रलाई राजा बनाउन चाहन्थिन् । उनी प्रधान सेनापति भएपनि प्रधानमन्त्री भन्दा दरबारमा शक्तिशाली र प्रभावशाली थिए।

नेपाल दरबारमा भान्छाको सफासुग्घर गर्ने सामान्य काम लिएर पसेका गगनसिंह जङ्गी दरबन्दी पाएर जनरल सम्म भए।  रानी लक्ष्मीदेवी आफूले जे भन्यो त्यहीँ आँखा चिम्लेर आज्ञापालन गर्ने सिपाही गगनसिंह मात्र आफ्नो भक्त भएको ठान्दथिन्। त्यसैले नेपालदरबारमा गगनसिंहको ठाउँ फराकिलो हुँदै गएको थियो। माथवरसिंह थापाको हत्यापछि गगनसिंह दरबारमा प्रतिष्ठा प्राप्त भारदार हुन पुगेका थिए। उनी कर्तव्यनिष्ठ र राजारानीका भक्त पनि मानिएका थिए। दरबारमा यस्तै अस्मिता नभएको स्वविवेक मार्न सक्ने अन्धभक्तको कदर त्यसबेला हुन्थ्यो।

==माथवर्सिंह थापाको हत्या==
==प्रधानसेनापति ==
प्रधानमन्त्री [[माथवरसिंह थापा|माथवरसिंह]]को हत्या पछि गगनसिंह प्रधानसेनापति भए। उनी नेपाल दरबारमा प्रतिष्ठाप्राप्त भारदार  हुन पुगेका थिए। उनी कर्तव्यनिष्ठ र राजारानीका भक्त पनि मानिएका थिए। त्यसो हुनाले नै निजलाई [[श्रीनाथ गण|श्रीनाथ]], लेटर, [[राजदल गण|राजदल]], महिन्द्रदल, रामदल, कालीप्रसाद, शमशेरदल जस्ता सातओटा पल्टनको तैनाथी दिइएको थियो। त्यसका साथै राज्यप्रशासन, परराष्ट्र , जङ्गीखाना र तराईको रेखदेख गर्ने जिम्मा पनि उनैलाई दिइयो। प्रधानसेनापति गगनसिंहको शक्ति प्रधानमन्त्रीको भन्दा पनि बढ्ता भएको थियो। प्रधानमन्त्री [[फत्तेजङ्ग शाह|फत्तेजङ]]को आदेश गगनसिंहले अटेर गरिदिन्थे। त्यसैमा फत्तेजङको गुनासो थियो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२२७|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

== हत्या ==
{{main|कोत पर्व}}वि.सं. १९०३ भदौ ३१ को राति आफ्नै घरमा पूजा गरिरहेका बेला उनको हत्या भयो । गगनसिंहको हत्या कसले गर्यो भन्नेबारे लेखकहरूका भिन्नाभिन्नै धारणा छन् । कसैले राजा र मुख्तियारको मिलेमतोमा लाल झा नामका कुख्यात व्यक्तिले उनको हत्या गरेको भनेका छन् भने कसैले चाहिं जंगबहादुरले आफू शक्तिशाली बन्न आफ्ना भाइ [[बद्री नरसिंह राणा|बद्रीनरसिंह]]द्वारा उक्त हत्या गराएको भनी लेखेका छन् । गगनसिंहको हत्याको रहस्य सायद कहिल्यै पनि अगाडि आउँदैन । तर एउटा कुरा के भन्न सकिन्छ भने गगनसिंहको उदय राजा, मुख्तियारलगायत कसैलाई मन परेको थिएन र उनको पतन लक्ष्मीदेवीबाहेक सबैले चाहेका थिए ।

आफ्ना बाबुको पूजाकोठामा सन्ध्या गरिरहेको बेलामा अज्ञात व्यक्तिले बन्दुक हानी हत्या गरी भागेको कुरा गगनसिंहका छोरा बजीरसिंहले तुरुन्तै महारानीकहाँ रुँदै गएर पुर्याए। महारानीले तत्कालै रानी नै 

वि.सं. १९०३ भदौ ३१ गते राति [[राज्यलक्ष्मी देवी|महारानी राज्यलक्ष्मी]]को प्रिय पात्र तथा मन्त्रीपरिषद्का सदस्य गगन सिंह खवासको रहस्यमय ढङ्गले गरिएको हत्यारा पत्ता लगाउन महारानीको आदेशले वि.सं. १९०३ भदौ ३२ गते शनिबार राति सबै भारदारहरूलाई कोतको परिसरमा जम्मा हुने आदेश अनुसार कोतमा भेला भए ।

=== '''कोतपर्व''' ===
[[कोत पर्व|कोतपर्व]] भइसकेपछि ढोकाटोलस्थित गगनसिंहको घरमा [[जङ्गबहादुर राणा]]का काहिँला भाइ [[कृष्णबहादुर राणा]] बस्न थालेका थिए । उनको सन्तान नरहेको हुनाले त्यही घर कृष्णबहादुरको मृत्यु पछि [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देव शम्सेर]]ले पाए । &lt;ref&gt;[http://gorkhapatraonline.com/news/35598 चर्चामा मोतीरामको घर]

 '''[http://gorkhapatraonline.com/news/35598 प्रकाश ए. राज]''' &lt;/ref&gt;

नेपालको इतिहासमा चर्चित [[कोत पर्व|कोतपर्व]] उनकै हत्याका आधारमा घटेको मानिन्छ। उनका दुइ छोरा वजीर सिंह र बद्री सिंह भण्डारीले भण्डारखालमा षड्यन्त्र रच्दा उल्टा पर्न गई [[भण्डारखाल पर्व]] मच्चिएको थियो ।&lt;ref&gt;लेखक: श्रीकृष्ण श्रेष्ठ,पुस्तक:जंगबहादुर&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://books.google.com.np/books?id=MX22o4PJ3Q0C&amp;pg=PA32&amp;lpg=PA32&amp;dq=birdhoj+basnyat&amp;source=bl&amp;ots=079mP7NvJ_&amp;sig=lKp-KVqfCPsGnJNe6A8DNQOZIN8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiG3O2wgfTSAhUDO48KHS1uAAUQ6AEIGDAA#v=onepage&amp;q=birdhoj%20basnyat&amp;f=false&lt;/ref&gt;

== रानी राज्यलक्ष्मीसँगको सम्बन्ध ==
रानी राज्यलक्ष्मी एक क्षमतावान र राजनितिमा, राजकाजमा रुची राख्ने रानी थिइन । दरवारमा उनले रिजाएर राख्ने केहि भारदार थिए जसको आडमा उनी दरवार चलाउथिन । ति मध्ये एक थिए गगन सिं । गगन सिं निकै राम्रा, आकर्षक र प्रभावशाली व्यक्ति थिए । रानी उनको व्यक्तित्वबाट समेत आकर्षित थिइन । राजा राजेन्द्र राजकाजमा रुचि नराख्ने,दरवारिया रखौटिहरूसँग मात्र समय विताउने हुँदा रानीको मनमा पनि राजा प्रति रुचि घटेको आकलन गर्न सकिन्छ । रानी र गगन सिं विच प्रेम थियो भन्ने समेत दरवारमा गाँइगुइ चलेको थियो । साथै गगन सिंको आफ्नै एक प्रमिका थिइन र ति प्रमिकासँग गगन सिंलाइ नजिक हुन नदिन गगन सिंलाइ अनेक बहानामा आफ्नै वरिपरि राख्थिन । गगन सिं भने ति प्रेमिकाको प्रेममा पागल झै भएका थिए । यो कुरा औपन्यासिक ढङ्गले डाइमन सम्शेरले आफ्नो उपन्यास बसन्तीमा लेखेका छन । रानीसँगको बढ्दो हेलमेल दरवारमा एककान दुइ कान हुदै फैलियो । यसै कारण राजा राजेन्द्र युवराज सुरेन्द्र वा जंगबहादुर मध्ये एकले वा आपसि मिलेमतोमा गगन सिंको हत्या हुन गएको समेत आकलन गर्न सकिन्छ । 
== चलचित्र ==

* चलचित्र वसन्तीमा गगन सिंहको भूमिका [[राजेश हमाल]]ले खेलेका छन् ।

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==
{{stub}}
[[श्रेणी:नेपाली सेनाका प्रधान सेनापतिहरू]]
[[श्रेणी:पदमा रहँदा नै मृत्यु हुने व्यक्तिहरू]]</text>
      <sha1>sy0xat72b8mece7iucycvslkdkbc4gj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367217</id>
      <parentid>1367216</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T10:01:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>/* हत्या */</comment>
      <origin>1367217</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14675" sha1="hnwi7w2qwn5ykacun5oqt1lt03mdqr5" xml:space="preserve">{{Infobox Officeholder
| honorific-prefix = जनरल
| name = '''गगन सिंह'''
| honorific-suffix = '''जनरल'''
| image = 
| imagesize = 220px
| caption =
| birth_date = वि सं १८५३&lt;ref&gt;कोतपर्वकी महारानी&lt;/ref&gt;
| birth_place = 
| death_date = वि.सं. १९०३ भदौ ३२
| death_place = काठमाडौँ ;आफ्नै निवास
| citizenship = [[नेपाली]]
|जाती  =  [[क्षेत्री]]
| party =
| spouse = ३
| religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दु]]
| children = दुइ छोरा वजीर सिंह र बद्री सिंह भण्डारी
| relatives = 
|office = [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|नेपालको प्रधान सेनापति]]
|predecessor = [[माथवरसिंह थापा]]
|successor = [[जङ्गबहादुर राणा|जंगबहादुर राणा]]
|relations =  
|allegiance = {{flag|नेपाल}} 
|battles =
| signature = 
| website =
| footnotes =
}}

'''गगन सिंह खवास''' नेपाली सेनाका सेनापति थिए। उनी [[राजेन्द्र वीरविक्रम शाह|राजा राजेन्द्र]]की कान्छी रानी [[राज्यलक्ष्मी देवी|राज्य लक्ष्मीदेवी]]को विश्वासपात्र थिए ।  रानी राज्यलक्ष्मीदेवी [[सुरेन्द्र वीरविक्रम शाह|युवराज सुरेन्द्र]]लाई हटाएर आफ्ना छोरा राजकुमार रणेन्द्रलाई राजा बनाउन चाहन्थिन् । उनी प्रधान सेनापति भएपनि प्रधानमन्त्री भन्दा दरबारमा शक्तिशाली र प्रभावशाली थिए।

नेपाल दरबारमा भान्छाको सफासुग्घर गर्ने सामान्य काम लिएर पसेका गगनसिंह जङ्गी दरबन्दी पाएर जनरल सम्म भए।  रानी लक्ष्मीदेवी आफूले जे भन्यो त्यहीँ आँखा चिम्लेर आज्ञापालन गर्ने सिपाही गगनसिंह मात्र आफ्नो भक्त भएको ठान्दथिन्। त्यसैले नेपालदरबारमा गगनसिंहको ठाउँ फराकिलो हुँदै गएको थियो। माथवरसिंह थापाको हत्यापछि गगनसिंह दरबारमा प्रतिष्ठा प्राप्त भारदार हुन पुगेका थिए। उनी कर्तव्यनिष्ठ र राजारानीका भक्त पनि मानिएका थिए। दरबारमा यस्तै अस्मिता नभएको स्वविवेक मार्न सक्ने अन्धभक्तको कदर त्यसबेला हुन्थ्यो।

==माथवर्सिंह थापाको हत्या==
==प्रधानसेनापति ==
प्रधानमन्त्री [[माथवरसिंह थापा|माथवरसिंह]]को हत्या पछि गगनसिंह प्रधानसेनापति भए। उनी नेपाल दरबारमा प्रतिष्ठाप्राप्त भारदार  हुन पुगेका थिए। उनी कर्तव्यनिष्ठ र राजारानीका भक्त पनि मानिएका थिए। त्यसो हुनाले नै निजलाई [[श्रीनाथ गण|श्रीनाथ]], लेटर, [[राजदल गण|राजदल]], महिन्द्रदल, रामदल, कालीप्रसाद, शमशेरदल जस्ता सातओटा पल्टनको तैनाथी दिइएको थियो। त्यसका साथै राज्यप्रशासन, परराष्ट्र , जङ्गीखाना र तराईको रेखदेख गर्ने जिम्मा पनि उनैलाई दिइयो। प्रधानसेनापति गगनसिंहको शक्ति प्रधानमन्त्रीको भन्दा पनि बढ्ता भएको थियो। प्रधानमन्त्री [[फत्तेजङ्ग शाह|फत्तेजङ]]को आदेश गगनसिंहले अटेर गरिदिन्थे। त्यसैमा फत्तेजङको गुनासो थियो।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको तथ्य इतिहास|author=प्रा. डा. [[राजाराम सुवेदी]]|page=२२७|date=फागुन २०६१|publisher=[[साझा प्रकाशन]]|isbn=99933-2-406-X|url=}}&lt;/ref&gt;

== हत्या ==
{{main|कोत पर्व}}वि.सं. १९०३ भदौ ३१ को राति आफ्नै घरमा पूजा गरिरहेका बेला उनको हत्या भयो । गगनसिंहको हत्या कसले गर्यो भन्नेबारे लेखकहरूका भिन्नाभिन्नै धारणा छन् । कसैले राजा र मुख्तियारको मिलेमतोमा लाल झा नामका कुख्यात व्यक्तिले उनको हत्या गरेको भनेका छन् भने कसैले चाहिं जंगबहादुरले आफू शक्तिशाली बन्न आफ्ना भाइ [[बद्री नरसिंह राणा|बद्रीनरसिंह]]द्वारा उक्त हत्या गराएको भनी लेखेका छन् । गगनसिंहको हत्याको रहस्य सायद कहिल्यै पनि अगाडि आउँदैन । तर एउटा कुरा के भन्न सकिन्छ भने गगनसिंहको उदय राजा, मुख्तियारलगायत कसैलाई मन परेको थिएन र उनको पतन लक्ष्मीदेवीबाहेक सबैले चाहेका थिए ।

आफ्ना बाबुको पूजाकोठामा सन्ध्या गरिरहेको बेलामा अज्ञात व्यक्तिले बन्दुक हानी हत्या गरी भागेको कुरा गगनसिंहका छोरा बजीरसिंहले तुरुन्तै महारानीकहाँ रुँदै गएर पुर्याए। महारानीले तत्कालै राति नै बत्ती लिएर चार जना दरबारिया नानीसुसारे साथ हातमा नाङ्गो तरबार लिएर गगनसिंहको घरमा पुगिन्। गगनसिंहको शव गोलीप्रहारबाट रक्ताम्मे भएको थियो, डरका कारण कसैले छोएको थिएन। त्यस्तो देखेर उनले दाह्रा किट्दै लामालामा सास तान्दै भनिन्-&quot;यदि गगनसिंहको हत्याको बदला लिन सकिनँ भने म लक्ष्मीदेवी नै होइन।&quot; त्यसपछि गगनसिंहको लास आर्यघाट लिएर जाने आज्ञा महारानीले गर्दै मूल ढुकुटीबाट किरियाखर्चस्वरुप १ लाख रुपियाँ निकासा गर्ने आदेश दिइन्।&lt;ref&gt;{{cite book|title=नेपालको ऐतिहासिक रुपरेखा|author= [[बालचन्द्र शर्मा]]|page=३०७|date=२०२२|publisher=वाराणासी: कृष्णकुमारी देवी|isbn=|url=}}&lt;/ref&gt;

वि.सं. १९०३ भदौ ३१ गते राति [[राज्यलक्ष्मी देवी|महारानी राज्यलक्ष्मी]]को प्रिय पात्र तथा मन्त्रीपरिषद्का सदस्य गगन सिंह खवासको रहस्यमय ढङ्गले गरिएको हत्यारा पत्ता लगाउन महारानीको आदेशले वि.सं. १९०३ भदौ ३२ गते शनिबार राति सबै भारदारहरूलाई कोतको परिसरमा जम्मा हुने आदेश अनुसार कोतमा भेला भए ।

=== '''कोतपर्व''' ===
[[कोत पर्व|कोतपर्व]] भइसकेपछि ढोकाटोलस्थित गगनसिंहको घरमा [[जङ्गबहादुर राणा]]का काहिँला भाइ [[कृष्णबहादुर राणा]] बस्न थालेका थिए । उनको सन्तान नरहेको हुनाले त्यही घर कृष्णबहादुरको मृत्यु पछि [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देव शम्सेर]]ले पाए । &lt;ref&gt;[http://gorkhapatraonline.com/news/35598 चर्चामा मोतीरामको घर]

 '''[http://gorkhapatraonline.com/news/35598 प्रकाश ए. राज]''' &lt;/ref&gt;

नेपालको इतिहासमा चर्चित [[कोत पर्व|कोतपर्व]] उनकै हत्याका आधारमा घटेको मानिन्छ। उनका दुइ छोरा वजीर सिंह र बद्री सिंह भण्डारीले भण्डारखालमा षड्यन्त्र रच्दा उल्टा पर्न गई [[भण्डारखाल पर्व]] मच्चिएको थियो ।&lt;ref&gt;लेखक: श्रीकृष्ण श्रेष्ठ,पुस्तक:जंगबहादुर&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://books.google.com.np/books?id=MX22o4PJ3Q0C&amp;pg=PA32&amp;lpg=PA32&amp;dq=birdhoj+basnyat&amp;source=bl&amp;ots=079mP7NvJ_&amp;sig=lKp-KVqfCPsGnJNe6A8DNQOZIN8&amp;hl=en&amp;sa=X&amp;ved=0ahUKEwiG3O2wgfTSAhUDO48KHS1uAAUQ6AEIGDAA#v=onepage&amp;q=birdhoj%20basnyat&amp;f=false&lt;/ref&gt;

== रानी राज्यलक्ष्मीसँगको सम्बन्ध ==
रानी राज्यलक्ष्मी एक क्षमतावान र राजनितिमा, राजकाजमा रुची राख्ने रानी थिइन । दरवारमा उनले रिजाएर राख्ने केहि भारदार थिए जसको आडमा उनी दरवार चलाउथिन । ति मध्ये एक थिए गगन सिं । गगन सिं निकै राम्रा, आकर्षक र प्रभावशाली व्यक्ति थिए । रानी उनको व्यक्तित्वबाट समेत आकर्षित थिइन । राजा राजेन्द्र राजकाजमा रुचि नराख्ने,दरवारिया रखौटिहरूसँग मात्र समय विताउने हुँदा रानीको मनमा पनि राजा प्रति रुचि घटेको आकलन गर्न सकिन्छ । रानी र गगन सिं विच प्रेम थियो भन्ने समेत दरवारमा गाँइगुइ चलेको थियो । साथै गगन सिंको आफ्नै एक प्रमिका थिइन र ति प्रमिकासँग गगन सिंलाइ नजिक हुन नदिन गगन सिंलाइ अनेक बहानामा आफ्नै वरिपरि राख्थिन । गगन सिं भने ति प्रेमिकाको प्रेममा पागल झै भएका थिए । यो कुरा औपन्यासिक ढङ्गले डाइमन सम्शेरले आफ्नो उपन्यास बसन्तीमा लेखेका छन । रानीसँगको बढ्दो हेलमेल दरवारमा एककान दुइ कान हुदै फैलियो । यसै कारण राजा राजेन्द्र युवराज सुरेन्द्र वा जंगबहादुर मध्ये एकले वा आपसि मिलेमतोमा गगन सिंको हत्या हुन गएको समेत आकलन गर्न सकिन्छ । 
== चलचित्र ==

* चलचित्र वसन्तीमा गगन सिंहको भूमिका [[राजेश हमाल]]ले खेलेका छन् ।

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==
{{stub}}
[[श्रेणी:नेपाली सेनाका प्रधान सेनापतिहरू]]
[[श्रेणी:पदमा रहँदा नै मृत्यु हुने व्यक्तिहरू]]</text>
      <sha1>hnwi7w2qwn5ykacun5oqt1lt03mdqr5</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दीपिका पादुकोण</title>
    <ns>0</ns>
    <id>61709</id>
    <revision>
      <id>1367105</id>
      <parentid>1366641</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T02:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367105</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="52576" sha1="l44xen36ms4x0acr4qha302glx9qwkp" xml:space="preserve">{{विशेष लेख|व्यक्तित्व}}
{{Infobox person
| name = दीपिका पादुकोण&lt;br&gt;({{en|Deepika Padukone}})
| image = Deepika Padukone Cannes 2018 (cropped).jpg
| imagesize = 
| caption = सन् २०१८ मा पादुकोण
| birth_date = {{birth date|1986|1|5}}&lt;ref&gt;{{cite web|title=Happy 27th b'day Deepika Padukone|trans-title=दीपिका पादुकोण को 27वाँ जन्मदिन मुबारक हो|url=http://ibnlive.in.com/photogallery/8238.html|publisher=[[सीएनएन आईबीएन]]|accessdate=13 अगस्त 2013|language=अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130107224248/http://ibnlive.in.com/photogallery/8238.html |date=2013-01-07 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;bio&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|title=Biography: Deepika Padukone|trans-title=जीवनी: दीपिका पादुकोण|date=2012-07-23|work=[[हिन्दुस्तान टाईम्स]]|accessdate=13 अगस्त 2013|language=अङ्ग्रेजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx |date=2014-12-31 }}&lt;/ref&gt;
| birth_place = [[कोपनहेगन]], [[डेनमार्क]]
| occupation = अभिनेत्री
| years_active = २००४–वर्तमान&lt;ref name=&quot;summer&quot;&gt;{{cite web|last=मेनन|first=सिता|url=http://www.rediff.com/getahead/2005/apr/21fwdeep.htm|title=Go white this summer |trans-title = इस गर्मी में सफेद जाओ |accessdate=13 अगस्त 2013|date=2005-04-21|work=[[रीडिफ.कॉम]]}}&lt;/ref&gt;
| spouse = रणवीर सिंह&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/bollywood/deepika-padukone-ranveer-singh-are-married-now-wedding-ceremony-ends-in-italy/story-OrrIJnMvTwI1wSwl7JbWqM.html|title=Deepika Padukone, Ranveer Singh are married now, wedding ceremony ends in Italy|accessdate=2019-02-15}}&lt;/ref&gt;
| height = {{height|ft=5|in=8}} &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.celebheightweight.com/2014/11/deepika-padukone-height-weight-bra-size-shoe-size-body-measurements-waist-hips/|title=Deepika Padukone Height, Weight, Bra Size, Shoe Size, Body, Measurements, Waist, Hips|publisher=Celebrity Measurements|date= |accessdate=2015-09-27}}&lt;/ref&gt;
}}
'''दीपिका पादुकोण''' ({{IPA-hns|d̪iːpɪkaː pəɖʊkoːɳ|उच्चारण}}; जन्म ५ जनवरी १९८६) एक भारतीय अभिनेत्री एवं मोडल हुन्। उनी बलिउड चलचित्र उद्योगकी सबैभन्दा चर्चित अभिनेत्रीहरू मध्ये एक र सर्वाधिक पारिश्रमिक लिने भारतीय महिला अभिनेत्रीमा पर्छिन्। उनले आफ्नो जीवनयात्रा [[बलिउड]]मा स्थापित गरिसकेकी छिन् र हालसम्म दुई [[फिल्मफेयर पुरस्कार]] प्राप्त गरिसकेकी छिन्।

पादुकोण, ब्याडमिन्टन खेलाडी [[प्रकाश पादुकोण]]की छोरी हुन। उनको जन्म [[कोपनहेगन]]मा भएको हो र हुर्काई [[बेङ्गलोर]]मा भएको हो। बाल्यवस्थामा उनले राष्ट्रियस्तरको ब्याडमिन्टन च्याम्पियनसिप खेलेकी छन् तर फेसन मोडल बन्नका लागि उनले ब्याडमिन्टन खेल छाडेकी थिइन्। मोडलिङ क्षेत्रबाट प्रवेश गरेकी उनले चाँडै चलचित्रमा अभिनय गर्ने अवसर प्राप्त गरिन्। सन् २००६ मा [[कन्नड चलचित्र]]  ''[[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]]''मा मुख्य भूमिकामा उनले चलचित्र जगतमा पदार्पण गरिन्। पादुकोण त्यसपछि दोहोरो भूमिकामा उनको पहिलो बलिउड ब्लकबस्टर सन् २००७ मा प्रदर्शित ''[[ओम शान्ति ओम]]''बाट गरिन् जसले उनलाई [[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार]] दिलाएको थियो। पादुकोणद्वारा अभिनित ''[[लभ आज कल]]'' (२००९) र ''[[लफङ्गे परिन्दे]]'' (२०१०) चलचित्रमा गरिएको दमदार अभिनयको लागि उनले निकै चर्चा कमाइन्। साथै त्यसै समयमा उनीद्वारा अभिनित ''[[बच्ना ए हसिनो]]'' (२००८) र हाँस्य चलचित्र ''[[हाउसफुल (२०१० चलचित्र)|हाउसफुल]]'' (२०१०) चलचित्रले नकारात्मक समीक्षा पाएको थियो।

सन् २०१२ मा प्रदर्शित बक्स अफिस हिट ''[[ककटेल (२०१२ चलचित्र)|ककटेल]]'' चलचित्रले उनको अभिनय यात्रामा आयाम त थप्यो नै उनको अभिनयलाई सम्मान प्रदान गर्दै विभिन्न पुरस्कार समारोहमा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको लागि नामाङ्कन समेत गराएको थियो। त्यसपछि उनी ''[[ये जवानी है दीवानी]]'' (२०१३), ''[[चेन्नई एक्सप्रेस]]'' (२०१३) र ''[[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इयर]]'' (२०१४) जस्ता हाँस्य चलचित्र जुन [[सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने भारतीय चलचित्रहरू|सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने बलिउड चलचित्र]] रहेका थिए त्यस्ता चलचित्रमा मुख्य महिला पात्रको अभिनय गरेर बलिउडमा आफ्नो स्थान जमाइन्। उनले सन् २०१३ मा ''[[गोलियों की रासलीला राम-लीला]]'' नामक चलचित्रमा दमदार अभिनय गरेर [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार]] जितेकी थिइन्।

अभिनय क्षेत्र बहेक पादुकोण रङ्गमञ्चमा भाग लिने गरेकी छिन् साथै उनले एक भारतीय पत्रिकाको लागि लेख समेत लेखिसकेकी छिन्। यस बाहेक उनले विभिन्न ब्रान्ड र उत्पादनको लागि स्थायी रूपमा विज्ञापन गर्ने गरेकी छिन्। महिलाको हक तथा अधिकारको लागि पनि उनले बेला बखत आवाज उठाउने गरेकी छिन्।

== व्यक्तिगत जीवन र मोडलिङ करियर==
दीपिका पादुकोणको जन्म ५ जनवरी १९८६ मा [[डेनमार्क]]को [[कोपनहेगन]]मा भएको हो। उनको जन्म [[कोङ्कणी भाषा|कोंकणी]] भाषी परिवारमा भएको हो।&lt;ref name=&quot;bio1&quot;&gt;{{cite news|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|title=Biography: Deepika Padukone|accessdate=6 August 2013|date=23 July 2012|work=Hindustan Times|archiveurl=http://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx|archivedate=31 December 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141231022055/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Celebrity/Deepika-Padukone/894255-Profile.aspx |date=31 December 2014 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Baksi|first=Dibyojyoti|title=Shah Rukh Khan made Deepika Padukone learn Tamil|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Shah-Rukh-Khan-made-Deepika-Padukone-learn-Tamil/Article1-1075508.aspx|accessdate=18 August 2013|newspaper=Hindustan Times|date=13 June 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130821034850/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Bollywood/Shah-Rukh-Khan-made-Deepika-Padukone-learn-Tamil/Article1-1075508.aspx |date=21 August 2013 }}&lt;/ref&gt; उनको बुवा, [[प्रकाश पादुकोण|प्रकाश]], एक भूतपूर्व अन्तर्राष्ट्रियस्तरका सम्मानित ब्याडमिन्टन खेलाडी थिए। उनकी आमा उज्जाला एक यात्रु एजेन्ट थिइन्।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.highbeam.com/doc/1G1-182121908.html|title=She's the model of success|work=The Star|date=4 August 2008|accessdate=29 August 2013}}{{subscription required|via=Highbeam}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140610213030/http://www.highbeam.com/doc/1G1-182121908.html |date=10 June 2014 }}&lt;/ref&gt; उनकी कान्छी बहिनी अनिसा गोल्फ खेलाडी हुन्।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kaura|first=Neha|title=Deepika’s link-ups don’t bother us, says sister|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-11/news-interviews/32156802_1_anisha-link-ups-film-industry|accessdate=2 July 2013|newspaper=The Times of India|date=11 June 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140106032230/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-06-11/news-interviews/32156802_1_anisha-link-ups-film-industry |date=6 January 2014 }}&lt;/ref&gt; उनको हजुरबुवा रमेश मैसुर ब्याडमिन्टन सङ्घका प्रशासक थिए।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/an-exciting-tournament/article3185184.ece|title=An exciting tournament|newspaper=The Hindu|date=5 January 2006|accessdate=3 August 2015}}&lt;/ref&gt; पादुकोण जब एक वर्षकी थिइन् त्यस समय उनको परिवार [[भारत]]को [[बेङ्गलोर]] बसाइसराई गरे ।&lt;ref name=&quot;toi interview&quot;&gt;{{cite news|last=Gupta|first=Priya|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34414302_1_deepika-padukone-badminton-father|title=Ranbir and I are still friends: Deepika Padukone|accessdate=29 August 2013|date=13 October 2012|newspaper=[[The Times of India]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194219/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-10-13/news-interviews/34414302_1_deepika-padukone-badminton-father |date=28 September 2013 }}&lt;/ref&gt; उनले बेङ्गलोरको [[सोफिया उच्च विद्यालय]]बाट प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त गरेकी थिइन् र प्रवीणता प्रमाणपत्र तहको अध्ययन [[माउन्ट कार्मेल कलेज, बेङ्गलोर|माउन्ट कार्मेल कलेज]]बाट गरिन्।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Just How educated are our Bollywood heroines?: Deepika Padukone|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-just-how-educated-are-bollywood-heroines/20120118.htm#3|publisher=Rediff.com|accessdate=6 August 2013}}&lt;/ref&gt; उनी मानविकी संकाय अन्तर्गत [[समाजशास्त्र]] विषयमा [[स्नातक तह|स्नातक]] तहको पढाइ गर्न [[इन्दिरा गान्धी राष्ट्रिय खुल्ला विश्वविद्यालय]]मा भर्ना भइन् तर पछि उनले समयको व्यस्तता तथा मोडलिङ गर्ने समयको अनियमितताले पढाइ स्थगन गरिन्।&lt;ref name=&quot;toi interview&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news| url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Deepika-Padukone-has-not-put-studies-on-back-burner/articleshow/2661901.cms|work=The Times of India|title=Deepika Padukone has not put studies on back-burner|accessdate=6 August 2013|date=30 December 2007|archiveurl=|archivedate=8 June 2015}}&lt;/ref&gt;

[[File:Padukone with family.jpg|thumb|left|upright=1.3|alt=Deepika Padukone is posing with her father, mother and sister|सन् २०१४ को [[५९औं फिल्मफेयर पुरस्कार]] समारोहमा दीपिका पादुकोण आफ्नो अभिभावक तथा बहिनीसँग]]
पादुकोण बच्चा हुँदा कठिन सामाजिक अवस्था स्वीकार गरिन् जसले गर्दा उनको धेरै साथीहरू थिएनन्।&lt;ref name=&quot;toi interview&quot;/&gt; उनको जीवनको लक्ष्य ब्याडमिन्टन थियो, जुन उनले युवा उमेरदेखि नै प्रतिस्पर्धात्मक तरिकाले खेल्ने गर्थिन्। सन् २०१२ को एक अन्तरवार्तामा पादुकोणले आफ्नो दिनचर्याको बारेमा भनेकी थिइन् &quot;म सधैँ बिहान ५ बजे उठ्थेँ र शारीरिक कसरत गर्न जान्थे, विद्यालय जान्थे, ब्याडमिन्टन खेल्न जान्थे, आफ्नो गृहकार्य गर्थें र सुत्न जान्थेँ।&quot;&lt;ref name=&quot;toi interview&quot;/&gt; पादुकोणले विद्यालय अवधिमा ब्याडमिन्टनमा आफ्नो जीवन बनाउन जारी राखिन् र राष्ट्रियस्तरको च्याम्पियनसिपमा भाग लिइन्। उनले राज्यस्तरका बेसबल प्रतियोगितामा पनि आफ्नो सहभागिता जनाइन्।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Banerjee|first=Soumyadipta|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-i-was-a-state-level-baseball-player-deepika-padukone-1349480|title=I was a state level baseball player: Deepika Padukone|work=Daily News and Analysis|accessdate=3 August 2013|date=18 February 2010}}&lt;/ref&gt; शिक्षा तथा खेल करियरमा आफ्नो ध्यान केन्द्रित राखिरहेकै बेला पादुकोणले बाल कलाकारको रूपमा समेत कार्य गरिन्। उनी ८ वर्षको उमेरमा एक दुई विज्ञापन अभियानमा देखा परिन्।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.thehindu.com/mp/2004/08/11/stories/2004081101100100.htm|title=The long and short of the ramp|work=The Hindu|accessdate=3 August 2013|date=11 August 2004}}&lt;/ref&gt; १० कक्षामा अध्ययन गर्दा उनले आफ्नो ध्यान परिवर्तन गरी फेसन मोडल बन्ने निर्णय गरिन्। &lt;ref name=&quot;model&quot;&gt;{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/articleshow/613309.cms|title=Smash hit on the ramp|work=The Times of India|first=Asha|last=Chowdary|accessdate=3 August 2013|date=13 April 2004}}&lt;/ref&gt; सन् २००४ मा उनले [[प्रसाद बिडापा]]को संरक्षणमा पूर्ण समय मोडल बन्ने कार्यमा लागिन्।&lt;ref name=&quot;model&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Malani|first=Gaurav|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-07/news-interviews/30485701_1_deepika-padukone-badminton-short-film|title=Deepika Padukone not a part of race|accessdate=3 August 2013|date=7 December 2011|newspaper=[[The Times of India]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194256/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-12-07/news-interviews/30485701_1_deepika-padukone-badminton-short-film |date=28 September 2013 }}&lt;br&gt;{{cite news|last=Saran|first=Rhea|title=Venus Rising?|url=http://www.verveonline.com/30/people/verve/venus/excerpt.shtml|accessdate=7 August 2013|work=Verve (magazine)}}&lt;/ref&gt;

करियरको प्रारम्भिक चरणमा पादुकोणले लिरिल साबुनको टेलिभिजन विज्ञापनले पहिचान प्राप्त गरिन्। त्यस सँगै उनले विभिन्न ब्रान्ड तथा उत्पादनको लागि मोडलिङ गरिन्।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Gahlaut|first=Kanika|url=http://indiatoday.intoday.in/story/prakash-padukone-daughter-deepika-in-new-liril-soap-ad/1/196716.html|title=Making a splash|work=India Today|accessdate=3 August 2013|date=12 April 2004|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBsSbRF|archivedate=27 September 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Deepika Padukone: Biography|url=http://zeenews.india.com/entertainment/celebrity-profile/Deepika-Padukone.htm|publisher=[[Zee News]]|accessdate=7 August 2013}}&lt;/ref&gt; सन् २००५ मा, उनले डिजाइनर [[सुनीत वर्मा]]को लागि पहिलो पटक [[लक्मे फेसन विक]]मा भाग लिइन् र [[किङफिसर (बियर)|किङफिसर]] फेसन अवार्डमा ''मोडल अफ द इअर''को अवार्ड जित्न सफल भइन्।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Menon|first=Sita|url=http://www.rediff.com/getahead/2005/apr/21fwdeep.htm|title=Go white this summer|accessdate=3 August 2013|date=21 April 2005|publisher=Rediff.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Chowdhury|first=Smita R.|title=Glamour, glitz &amp; grace|url=http://www.telegraphindia.com/1050405/asp/calcutta/story_4572605.asp|accessdate=3 August 2013|newspaper=[[The Telegraph (Calcutta)|The Telegraph]]|date=5 May 2005}}&lt;/ref&gt; पादुकोणको प्रसिद्धिमा त्यस समय वृद्धि भयो जब उनलाई २००६ को [[किङफिसर पात्रो|किङफिसर क्यालेन्डर]]मा स्थान दिइयो ।&lt;ref name=&quot;meet&quot;/&gt; क्यालेन्डरका डिजाइनरका रूपमा रहेका [[वेन्डेल रोड्रिक्स]]ले पादुकोणमाथि टिप्पणी गर्दै भनेका थिए &quot;[[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]पछि हामीसँग यस्तो सुन्दर र ताजा महिला थिएन्।&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://m.indiatoday.in/story/young-achievers-deepika-padukone-ms-dhoni-to-rabbi-shergill/1/181846.html|title=Young achievers: Deepika Padukone to Aditya Mittal, MS Dhoni to Rabbi Shergill|work=India Today|accessdate=3 August 2013|date=20 February 2006|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBwTlZD|archivedate=27 September 2013}}&lt;/ref&gt; रोड्रिक्सले उनलाई गञ्जम ज्वेलरी कक्षामा हेरेका थिए र पछि उनले म्याट्रिक्स एजेन्सीका लागि पादुकोणलाई हस्ताक्षर गर्न भ्याए।&lt;ref&gt;{{cite book|last=Vasudev|first=Shefalee|title=Powder Room|url=http://books.google.com/books?id=DzdfsXQEtqoC&amp;pg=PT61|publisher=Random House India|isbn=978-81-8400-297-3|page=61|year=2012}}&lt;/ref&gt; २१ वर्षको उमेरमा पादुकोण [[मुम्बई]] बसाइँ सरिन् र आफ्नो काकीको घरमा बसिन्।&lt;ref name=&quot;toi interview&quot;/&gt; त्यसै वर्ष, उनले [[हिमेश रेशमिया]]को म्युजिक भिडियो ''नाम है तेरा'' मा काम गर्ने अवसर पाइन् र त्यसमा गरेको अभिनयले व्यापक पहिचान प्राप्त गरिन्।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Iyer|first=Meena|title=Deepika Padukone in awe of beauty pageant winners|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-17/news-interviews/30409840_1_beauty-pageant-beauty-contest-music-video|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Times of India|date=17 November 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194304/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-11-17/news-interviews/30409840_1_beauty-pageant-beauty-contest-music-video |date=28 September 2013 }}&lt;/ref&gt;

पादुकोणले चाँडै चलचित्र भूमिकाको लागि प्रस्ताव प्राप्त गर्न सुरू गरिन्।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The hottest heroine in Kannada cinema|url=http://www.rediff.com/movies/2006/aug/24sld1.htm|publisher=Rediff.com|date=24 August 2006|accessdate=6 August 2013}}&lt;/ref&gt;  आफ्नो अभिनयलाई अझ प्रभावकारी बनाउन पादुकोणले [[अनुपम खेर]]को चलचित्र संस्थानमा अभिनय कोर्समा भर्ना भइन्।&lt;ref&gt;{{cite news|title=On course: Deepika Padukone joins Anupam Kher's Film Academy|url=http://indiatoday.intoday.in/story/badminton-star-prakash-padukone-daughter-deepika-shifted-to-mumbai/1/193374.html|work=India Today|date=11 July 2005|accessdate=6 August 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwC0HxiV|archivedate=27 September 2013}}&lt;/ref&gt; रेशमियाको साङ्गीतिक भिडियोमा निर्देशक [[फराह खान]]ले पादुकोणको अभिनय हेरेकी थिइन् जसले गर्दा उनले पादुकोणलाई आफ्नो चलचित्र [[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इअर]]मा अभिनेत्रीको रूपमा चयन गरिन्।&lt;ref name=&quot;toi interview&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;meet&quot;/&gt;

==अभिनय करियर==

===चलचित्र सुरूवात र सफलता (२००६–०९)===
पादुकोणले सन् २००६ मा आफू [[इन्द्रजीत लङ्केश]]को निर्देशनमा [[कन्नड चलचित्र]] ''[[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]]''बाट अभिनय क्षेत्रमा प्रवेश गर्न लागेको बताएकी थिइन्। &lt;ref name=&quot;meet&quot;&gt;{{cite web|last=Vijayasarathy|first=R.G.|title=Meet Deepika Padukone|url=http://www.rediff.com/movies/2006/mar/14sd1.htm|publisher=Rediff.com|date=14 March 2006|accessdate=6 August 2013}}&lt;/ref&gt; उक्त रोमान्टिक हाँस्य चलचित्र [[तेलगु चलचित्र|तेलुगु चलचित्र]] ''[[मनमधुदु]]''को रूपान्तरण रहेको थियो र पादुकोणलाई शीर्ष भूमिकामा अभिनेता [[उपेन्द्र (अभिनेता)|उपेन्द्र]]सँग तय गरिएको थियो । पादुकोण अभिनित कन्नड चलचित्रले उच्च व्यापारिक सफलता प्राप्त गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kumar|first=S.S|title=Ramya in a rush|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/ramya-in-a-rush/article3230859.ece|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Hindu|date=29 September 2006}}&lt;/ref&gt; [[रिडिफ.कम]]का आरजी विजयसारथीले पादुकोणको भूमिकाको प्रशंसा गर्दै उनलाई ''आत्मीय दृश्यमा अझ बढी काम गर्नुपर्छ'' भनी थपेका थिए ।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Vijayasarathy|first=R.G.|title=Deepika's Aishwarya is a must watch|url=http://www.rediff.com/movies/2006/sep/15aish.htm|publisher=Rediff.com|date=15 September 2006|accessdate=3 August 2013}}&lt;/ref&gt;

सन् २००६ को अन्तसम्ममा फराह खानको ''ह्याप्पी न्यू इअर'' को काम रोकियो र खानले [[पुनर्जन्म]]को कथामा आधारित नाटकीय चलचित्र ''[[ओम शान्ति ओम]]'' (२००७) को लागि पादुकोणलाई चलचित्रमा लिने निर्णय गरिन्। &lt;ref&gt;{{cite web|title='I was pulling SRK's hair out!'|url=http://www.rediff.com/movies/2007/dec/10fchat.htm|publisher=Rediff.com|date=10 December 2007|accessdate=6 August 2013}}&lt;/ref&gt; [[बलिउड|हिन्दी चलचित्र उद्योग]]को पृष्ठभूमिमा तैयार पारिएको यस चलचित्रले सन् १९७० ताका सङ्घर्षरत् अभिनेताको कथा भन्दछ जो आफ्नो प्रेमिकाको हत्याको साक्षी भएर मर्छ र उसको प्रेमिकाको हत्याको बदला लिन पुनर्जन्म लिन्छ। यस चलचित्रको नायकको रूपमा [[साहरुख खान|शाहरूख खान]] एक समर्थकको भूमिकामा रहेका थिए भने पादुकोण दोहोरो भूमिकामा थिइन्।{{mdash}} पहिलो भूमिका शान्तिप्रिया, १९७० को शीर्ष अभिनेत्रीको रूपमा र पछि स्यान्डी, एक इच्छुक अभिनेत्रीको भूमिकामा रूपमा रहेकी थिइन्। उनले भनिन्, &quot;म शाहरूखलाई चलचित्रमा हेरेर ठूली भएकी हुँ र वहाँको म सधैँ अनुशरण गर्थें। वहाँसँग काम गरेर&amp;nbsp;... म ज्यादै खुसी महसुस गरिरहेकी छु। साथै फराहलाई पनि धन्यवाद दिन चाहन्छु जसले म माथि भरोसा गरेर वहाँसँग मलाई काम गर्ने मौका दिइन्।&quot;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Ray|first=Sarit|title=I'm a shy person: Deepika|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-02/news-interviews/27986233_1_dream-debut-modelling-deepika-padukone|accessdate=3 August 2013|newspaper=The Times of India|date=2 November 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130928194317/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2007-11-02/news-interviews/27986233_1_dream-debut-modelling-deepika-padukone |date=28 September 2013 }}&lt;/ref&gt; आफ्नो भूमिकाको तयारीको लागि पादुकोणले विभिन्न अभिनेत्रीहरू [[हेलन (अभिनेत्री)|हेलन]] र [[हेमा मालिनी]]को शारीरिक हाउभाउ पढ्न चलचित्र हेरिन्। जुन आजभोलिको अभिनेत्रीभन्दा ''ज्यादै भिन्न'' र ''अधिक मनोरम'' भएको महसुस गरिन ।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Thakur|first=Shweta|title=I saw Hema Malini films for '70s look: Deepika|date=17 November 2007|url=http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-saw-Hema-Malini-films-for-70s-look-Deepika/Article1-258255.aspx|work=Hindustan Times|accessdate=10 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131005230414/http://www.hindustantimes.com/News-Feed/Entertainment/I-saw-Hema-Malini-films-for-70s-look-Deepika/Article1-258255.aspx |date=5 October 2013 }}&lt;/ref&gt; तर, उनको आवाज भने आवाज कलाकार [[मोना घोष शेट्टी]]द्वारा स्वराङ्कित थियो ।&lt;ref name=&quot;mona dub&quot;&gt;{{cite web|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-03/news-interviews/45834895_1_deepika-padukone-dramatic-prowess-and-zest-kochadaiiyaan|title=Why is Deepika's Hindi in Kochadaiiyaan dubbed?|work=The Times of India|date=2 January 2013|accessdate=3 January 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140105062349/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2014-01-03/news-interviews/45834895_1_deepika-padukone-dramatic-prowess-and-zest-kochadaiiyaan |date=5 January 2014 }}&lt;/ref&gt; चलचित्रमा रहेको एक गीत ''धुम ताना'' मा पादुकोण भारतीय शास्त्रीय नृत्यकर्ताको रूपमा आफुलाई ढालेर नृत्य गरिन्। वर्षको चर्चित गीतहरू मध्ये एक साबित भएपछि [[डोर्लिङ किन्डर्सले]]ले भने पादुकोणले दर्शकलाई आफ्नो ''हस्त मुद्रा'' नृत्यले मन्त्रमुग्ध पार्न सफल भइन्।&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Book of Dance|url=http://books.google.com/books?id=EzKmKyugOjkC&amp;pg=PA113|date=3 September 2012|publisher=Dorling Kindersley Limited|isbn=978-1-4093-2237-5|page=113}}&lt;/ref&gt; ''ओम शान्ति ओम'' सन् २००७ को व्यावसायिक सफल चलचित्र बन्न सफल रहयो र चलचित्रले विश्व्यापी {{INRConvert|1.49|b}} कारोबार गरेको थियो ।&lt;ref name=&quot;top&quot;&gt;{{cite web|url=http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&amp;articleid=3997&amp;nCat=|title=Top All Time Worldwide Grossers Updated|publisher=[[Box Office India]]|accessdate=13 October 2013|date=11 May 2012|archiveurl=http://web.archive.org/web/20131105215110/http://www.boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&amp;articleid=4409&amp;nCat=|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205213224/http://boxofficeindia.com/arounddetail.php?page=shownews&amp;articleid=3997&amp;nCat= |date=5 February 2012 }}&lt;/ref&gt; [[बलिउड हङ्गामा]]का [[तरण आदर्श]]ले चलचित्रको समिक्षा गर्दै ''दीपिकाको अभिनयमा एउटा उत्कृष्ट अभिनेत्रीसँग हुनुपर्ने सबै कला भएको भनि भनेका थिए'' ।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Adarsh|first=Taran|title=Movie Review: Om Shanti Om|date=7 November 2007|url=http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/criticreview/id/54373|publisher=[[Bollywood Hungama]]|accessdate=18 December 2007|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBYXxYy|archivedate=27 September 2013}}&lt;/ref&gt; [[फिल्मफेयर पुरस्कार]]को वार्षिकोत्सवमा पादुकोणलाई सन् २००८ मा [[सर्वश्रेष्ठ महिला पदार्पणको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार]] दिइएको थियो र [[सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार|सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्री]] श्रेणीको लागि नामाङ्कन गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;heroine&quot;&gt;{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/gallery/top-actresses-of-bollywood-ever/9/7051.html#photo35|title=Top heroines of Bollywood|accessdate=19 July 2013|date=10 May 2013|work=India Today|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwC4LXB6|archivedate=27 September 2013}}&lt;/ref&gt;

[[File:Padukone in 2009.jpg|thumb|upright=0.9|alt=Deepika Padukone is smiling away from the camera|पादुकोण ''[[लभ आज कल]]'', २००९ को पहिलो दृश्य समारोहमा]]

बलिउड हङ्गामाले ''ओम शान्ति ओम'' को सफलताले पादुकोणको अभिनय करियरमा आयाम थपेको एक रिपोर्टमा उल्लेख गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Tuteja|first=Joginder|title=Exploring the Box Office journey of Deepika Padukone&amp;nbsp;– Part 1|date=2 August 2013|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/5321|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=10 August 2013|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBdY9Zu|archivedate=27 September 2013}}&lt;/ref&gt; उनले यो सफलतालाई आफ्नो अर्को चलचित्रमा गायत्री (रणवीर कपुरको प्रेमिका)को भूमिकामा एक अस्ट्रेलियाली विद्यार्थी जो क्याब चालकको रूपमा [[यश राज फिल्म्स|यशराज फिल्म्स]]को हाँस्य रोमान्टिक चलचित्र ''[[बच्ना ए हसिनो]]'' (२००८) मा अभिनय गरिन्। यो चलचित्रले व्यावसायिक सफलता प्राप्त गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Bachna Ae Haseeno scores at box office|url=http://www.rediff.com/movies/2008/aug/18box.htm|publisher=Rediff.com|accessdate=20 April 2013}}&lt;/ref&gt; तर ''[[आउटलुक (पत्रिका)|आउटलुक]]'' को नम्रता जोशीले पादुकोणको अभिनयलाई सन्तोषजनक नभएको बताएकी थिइन्।।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Joshi|first=Namrata|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?238292|title=Movie Review: Bachna Ae Haseeno|accessdate=19 July 2013|date=1 September 2008|work=[[Outlook (magazine)|Outlook]]|archiveurl=http://www.webcitation.org/6JwBjSin0|archivedate=27 September 2013}}&lt;/ref&gt;

सन् २००९ को पहिलो चलचित्रको रूपमा पादुकोण र [[अक्षय कुमार]]द्वारा [[निखिल आडवाणी]]को निर्देशनमा कुङ फु हाँस्य कथानक चलचित्र ''[[चाँदनी चौक टु चाइना]]'' रहेको थियो जसमा पादुकोणले भारतीय-चिनियाँ दिदी बहिनीको दोहोरो भूमिका निभाएकी थिइन्। [[वार्नर ब्रोज]]द्वारा निर्माण गरिएको यो चलचित्रले हिन्दी चलचित्रको इतिहासमा अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा सबैभन्दा बढी सिनेमाघरमा प्रदर्शित गरिएको थियो ।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Anderson|first=Jason|title=Chandni Chowk to China: Kung fusion hustle|url=http://www.thestar.com/entertainment/2009/01/16/chandni_chowk_to_china_kung_fusion_hustle.html|work=[[Toronto Star]]|date=16 January 2009|accessdate=6 August 2013}}&lt;/ref&gt; पादुकोणले आफ्नो भूमिकको लागि जापानी मार्सल आर्ट्स [[जुजुत्सु]]बाट सिखेकी थिइन् र आफ्नो सबै आक्रमक दृश्य आफैंले गरेकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Deepika's unbelievable stunt!|url=http://specials.rediff.com/movies/2008/nov/26slid1-deepika-unbelievable-stunt.htm?zcc=rl|publisher=Rediff.com|date=26 November 2008|accessdate=3 September 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Lalwani|first=Vickeya|title=Yes, I'm dating Ranbir: Deepika|date=15 March 2008|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-15/news-interviews/27772143_1_action-film-deepika-ranbir-yash-raj|work=The Times of India|accessdate=3 September 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131012195823/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-03-15/news-interviews/27772143_1_action-film-deepika-ranbir-yash-raj |date=12 October 2013 }}&lt;/ref&gt; तर अपेक्षा गरिएको ठिक विपरित यस चलचित्रले विश्वव्यापी {{INRConvert|554.7|m}} कमाइ गर्न सक्यो जबकि यस चलचित्रको निर्माण लागत {{INRConvert|800|m}} थियो ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=348&amp;catName=TGlmZXRpbWUgV29ybGR3aWRlIEluIFVTICQ=|title=Top Lifetime Grossers Worldwide (US $)|publisher=Box Office India|accessdate=11 November 2010|archiveurl=http://web.archive.org/web/20130602093609/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU=|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130602093609/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=312&amp;catName=TGlmZXRpbWU%3D |date=2 June 2013 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last1=Sharma|first1=Amit|last2=Verma Ambwani|first2=Meenakshi|title=Chandni Chowk to China crosses Rs 33 cr at local box office|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-20/news/27650181_1_domestic-box-office-bollywood-film-kinng|work=[[The Economic Times]]|date=20 January 2009|accessdate=6 August 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305091941/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2009-01-20/news/27650181_1_domestic-box-office-bollywood-film-kinng |date=5 March 2016 }}&lt;/ref&gt; चलचित्र विश्लेषकहरूले पादुकोणको अभिनयलाई सामान्यत मन पराएनन्।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Chandni Chowk To China (2009)|url=http://www.rottentomatoes.com/m/chandni_chowk_to_china/|publisher=[[Rotten Tomatoes]]|accessdate=7 October 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Strout|first=Justin|title=Ham Samurai|date=15 January 2009|url=http://www2.orlandoweekly.com/film/review.asp?rid=14086|work=[[Orlando Weekly]]|accessdate=29 April 2011}}&lt;/ref&gt;

त्यसै वर्ष पादुकोणले नाटकीय चलचित्र ''[[बिल्लु]]'' (''लभ मेरा हिट हिट'' नामक गीत) मा आयटम डान्स गरेकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://entertainment.in.msn.com/gallery.aspx?cp-documentid=3034274&amp;page=4|title=Item Number in 'Billoo Barber'|publisher=[[MSN]]|date=6 January 2009|accessdate=2 May 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314143005/http://entertainment.in.msn.com/gallery.aspx?cp-documentid=3034274&amp;page=4 |date=14 March 2012 }}&lt;/ref&gt; त्यस लगतै उनी [[सैफअली खान|सैफ अली खान]]सँग रोमान्टिक नाट्य चलचित्र '' [[लभ आज कल]]'' मा अभिनय गरिन् जसको कथाकार र निर्देशक [[इम्तियाज अली (निर्देशक)|इम्तियाज अली]] थिए। यस चलचित्रले युवाहरूको बदलिदो सम्बन्धलाई प्रस्तुत गरेको थियो। यस चलचित्रमा पादुकोणले एक सुदृढ सोच भएकी महिला मीरा पण्डेको भूमिका चरित्रार्थ गरेकी थिइन्। यस चलचित्रले विश्वव्यापी {{INRConvert|1.2|b}}को कारोबार गरेको थियो। ''लभ आज कल'' ले सन् २००९ को सबैभन्दा बढी पैसा कमाउने तेस्रो चलचित्रको रूपमा आफूलाई प्रमाणित गरेको थियो।&lt;ref name=&quot;top&quot;/&gt; ''[[डेली न्यूज एन्ड एनालायसिस]]'' का अनिरूद्ध गुहाले पादुकोणको बारे उल्लेख गर्दै ''अहिलेसम्म अभिनय गरेका चार चलचित्रहरू मध्ये सबैभन्दा उत्कृष्ट प्रदर्शन '' गरेको भनी लेखेका थिए भने ''द टाइम्स अफ इन्डिया'' का बलिउड विशेशज्ञ  [[निखत काजमी]]ले पादुकोणको अभिनयलाई ''उत्कृष्ट र दृढ'' भनी व्याख्या गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Guha|first=Aniruddha|title=Review: Love Aaj Kal is the perfect date movie|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/review-review-love-aaj-kal-is-the-perfect-date-movie-1278796|work=Daily News and Analysis|date=31 July 2009|accessdate=16 July 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|last=Kazmi|first=Nikhat|title=Love Aaj Kal|url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-reviews/hindi/Love-Aaj-Kal/movie-review/4838891.cms|work=The Times of India|date=30 July 2009|accessdate=16 July 2013}}&lt;/ref&gt; यस चलचित्रको लागि पादुकोणले [[५५औँ फिल्मफेयर पुरस्कार]]मा उत्कृष्ट अभिनेत्रीको नामाङ्कन पाएकी थिइन्।&lt;ref name=&quot;bollywoodhungama1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.bollywoodhungama.com/movies/features/type/view/id/725/|title=Nominations for 55th Idea Filmfare Awards 2009|publisher=Bollywood Hungama|accessdate=27 April 2011}}&lt;/ref&gt;

===करियर सङ्घर्ष (२०१०–११)===
सन् २०१० मा पादुकोणको पाँच चलचित्र प्रदर्शित भएको थियो। उनको पहिलो भूमिका विजय लालवाणीको [[मनोबैज्ञानिक रोमाञ्चकारी]] चलचित्र ''कार्तिक कलिङ कार्तिक'' थियो जसमा पादुकोणले एक हरेस खाइसकेको व्यक्ति ([[फरहान अख्तर]]द्वारा अभिनित) जो प्रत्येक विहान एक संदिग्ध फोन पाएर विभिन्न परिवर्तनबाट गुज्रिरहेको व्यक्तिको सहयोगी प्रेमिकाको भूमिका गरिन्। [[भराइटी (पत्रिका)|भराइटी]] पत्रिकाका डेरेक एलेले चलचित्रलाई समीक्षा गर्दै चलचित्रको कथाबस्तुले दर्शकमाझ छाप छोड्न नसकेको र पादुकोणको &amp;nbsp;...निरीह भूमिकाले पनि चलचित्र सफल नभएको तर्क थपेका थिए ।&lt;ref&gt;{{cite news|last=Elley|first=Derek|title=Review: &quot;Karthik Calling Karthik&quot;|url=http://variety.com/2010/film/reviews/karthik-calling-karthik-1117942367/|work=[[Variety (magazine)|Variety]]|date=8 March 2010|accessdate=16 July 2013}}&lt;/ref&gt; व्यवसायिक रूपमा चलचित्र असफल भएको थियो।&lt;ref name=&quot;bo2010&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&amp;catName=MjAxMA==|title=Box Office 2010|publisher=Box office India|accessdate=14 May 2012|archiveurl=http://web.archive.org/web/20131014062657/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&amp;catName=MjAxMA==|archivedate=26 January 2014}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131014062657/http://www.boxofficeindia.com/showProd.php?itemCat=318&amp;catName=MjAxMA%3D%3D |date=14 October 2013 }}&lt;/ref&gt;

सो वर्ष उनको सबैभन्दा व्यवसायिक सफल चलचित्र [[साजिद खान]]को हाँस्यप्रधान चलचित्र [[हाउसफुल (२०१० चलचित्र)|हाउसफुल]] थियो जसले {{INRConvert|1.15|b}}को कारोबार गर्न सफल भएको थियो। यस चलचित्रमा उनी [[अक्षय कुमार]], [[रितेश देशमुख]], [[लारा दत्ता]], [[अर्जुन रामपाल]], [[जिया खान]] र [[बोमन इरानी]]सँग चित्रित गरिएका थिए।&lt;ref name=&quot;top&quot;/&gt; [[राजा सेन]]ले चलचित्रलाई &quot;खराब अभिनयको चाड&quot; र पादुकोणद्वारा कमजोर अभिनय भनी वर्णन गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite web|last=Sen|first=Raja|title=Gags that'll make you gag|url=http://www.rediff.com/movies/review/review-housefull-is-painful/20100430.htm|publisher=Rediff.com|date=30 April 2010|accessdate=14 September 2013}}&lt;/ref&gt;
[[File:Deepika Padukone at an event.jpg|thumb|left|upright|alt=Deepika Padukone is sitting on a chair and smiling at the camera|पादुकोण ''[[लफङ्गे परिन्दे]]'', २०१० को कार्यक्रममा]]
{{-}}

== प्रमुख चलचित्रहरू==
{{main|दीपिका पादुकोण फिल्मोग्राफी}}
* [[ऐश्वर्य (चलचित्र)|ऐश्वर्य]] (सन् २००६)
* [[ओम शान्ति ओम]] (सन् २००७)
* [[बच्ना ए हसिनो]] (सन् २००८)
* [[लभ आज कल]] (सन् २००९)
* [[लफङ्गे परिन्दे]] (सन् २०१०)
* [[ककटेल (२०१२ चलचित्र)|ककटेल]] (सन् २०१२)
* [[ये जवानी है दीवानी]] (सन् २०१३)
* [[चेन्नई एक्सप्रेस]] (सन् २०१३)
* [[गोलियों की रासलीला राम-लीला]] (सन् २०१३)
* [[ह्याप्पी न्यू इअर (चलचित्र)|ह्याप्पी न्यू इअर]] (सन् २०१४)
* [[पीकू]] (सन् २०१५)
* [[बाजीराव मस्तानी]]

== प्रसिद्धि ==

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==
* {{Commonscat-inline|Deepika Padukone|दीपिका पादुकोण}}
* {{IMDb name|id=2138653}}
* {{Twitter|deepikapadukone|दीपिका पादुकोण}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==

{{सर्वश्रेष्ठ अभिनेत्रीको लागि फिल्मफेयर पुरस्कार}}
{{फिल्मफेयर उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि पुरस्कार}}
{{उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि आइफा अवार्ड}}
{{उत्कृष्ट नयाँ महिला कलाकारको लागि स्क्रिन अवार्ड}}
{{कमन्सश्रेणी|Deepika Padukone}}

{{Persondata &lt;!-- Metadata: see Wikipedia:Persondata. --&gt;
| NAME              = Padukone, Deepika
| ALTERNATIVE NAMES =
| SHORT DESCRIPTION = Indian actor
| DATE OF BIRTH     = 5 January 1986
| PLACE OF BIRTH    = [[Copenhagen]], Denmark
| DATE OF DEATH     =
| PLACE OF DEATH    =
}}
[[श्रेणी:हिन्दी चलचित्र अभिनेत्रीहरू]]
[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:भारतीय महिला मोडलहरू]]
[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेत्रीहरू]]
[[श्रेणी:सन् १९८६ मा जन्म]]
[[श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू]]
[[श्रेणी:बेङ्गलोरका अभिनेत्रीहरू]]
[[श्रेणी:मानसिक स्वास्थ्य कार्यकर्ताहरू]]
[[श्रेणी:बेङ्गलोरका महिला मोडलहरू]]
[[श्रेणी:२१औँ शताब्दीका भारतीय अभिनेत्रीहरू]]</text>
      <sha1>l44xen36ms4x0acr4qha302glx9qwkp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ढाँचा:Pengoal</title>
    <ns>10</ns>
    <id>65914</id>
    <revision>
      <id>1367200</id>
      <parentid>407580</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:15:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367200</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="180" sha1="htcl47on60bbwn4yygunxcbyj1v3a47" xml:space="preserve">[[File:Soccerball shad check.svg|13px|Penalty scored|link=|alt=football with check mark]]&lt;noinclude&gt;

{{documentation}}

&lt;!-- Categories and interwikis go on /doc --&gt;

&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>htcl47on60bbwn4yygunxcbyj1v3a47</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रयोगकर्ता वार्ता:MediaWiki message delivery</title>
    <ns>3</ns>
    <id>68952</id>
    <revision>
      <id>1367036</id>
      <parentid>627584</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T12:00:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rjprashantpaudel</username>
        <id>79966</id>
      </contributor>
      <comment>/* help me i cannot edit anyone */ नयाँ खण्ड</comment>
      <origin>1367036</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7412" sha1="4siduxsni0i9izlqq2qztcnhm3uvp0g" xml:space="preserve">
{|style=&quot;border:2px solid blue; width:100%;&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;5&quot;
|-
|[[File:Sita Namaste white.png|100px|left|नमस्ते]]
[[File:How to write in Nepali wiki.ogv ‎|400px|right|thumb| सम्पादन सहायताका लागि यो भिडियो हेर्नुहोस्]]
'''नमस्ते!&lt;br/&gt; {{PAGENAME}}जी'''
समस्त [[विकिपीडिया]] समुदायको तर्फबाट तपाईंलाई [[मुख्य पृष्ठ|नेपाली विकिपीडिया]]मा हार्दिक [[विकिपीडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ। विकिपीडिया एउटा खुला [[विश्वकोष]] हो जसमा विभिन्न विषयका जानकारीहरू संग्रहित हुन्छन्। 
*अहिले सम्म नेपाली विकिपीडियामा '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईं हामी सबैको योगदानको आवश्यकता रहेको छ।
आउनुहोस् हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपीडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख भाषा जत्तिकै धनी बनाऔं।

*विकिपीडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन]] गर्ने अधिकार दिन्छ। तपाईं पनि यहाँ नयाँ लेख लेख्न अथवा भएका लेखमा थप्न सक्नुहुन्छ, तर विकिपीडियामा तपाईंको कुनै पनि [[विज्ञापन]] वा [[आत्मकथा]] स्वीकृत हुँदैन।
*सबै भन्दा पहिला दुईवटा लेख [[विकिपीडिया:प्राय सोधिने प्रश्नहरू|प्राय सोधिने प्रश्नहरू]] र [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा]] पढ्नुहोस् अथवा [http://www.youtube.com/watch?v=Ucm583Rd3Cs यो भिडियो हेर्नुहोस्]।
*आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[:user:{{PAGENAME}}|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला। '''(परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)'''
*विकिपीडियामा नयाँ लेख लेख्न तथा भएका लेख हरू सम्पादन गर्न यहाँलाई केही अप्ठ्यारो परे अथवा विकिको विषयमा केही प्रश्न, सुझाव, गुनासो आदि भएमा [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]] अथवा [[विकिपीडिया:प्रश्नहरू|प्रश्नहरू]] पृष्ठ सम्पादन गरेर आफ्नो प्रश्न, सुझाव आदि राख्नु होला। 
*विकिपीडिया सम्बन्धी सामान्य जानकारीहरूका लागि [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|परिचय]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। 
*कुनै सहयोग चाहिएमा [[विकिपीडिया:सहायता|सहायता]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। 
*सिक्नको लागि [{{fullurl:Special:Mypage/प्रयोगस्थल|action=edit&amp;preload=Template:User_Sandbox/preload}} आफ्नो प्रयोगस्थल] पृष्ठमा अभ्यास गर्नुहोस।
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#CBCFF4; border:0pix solid; text-align:left; width:50%;&quot;
|-
|rowspan=5| [[चित्र:Wiki Nepal.png|100px|center]]
|bgcolor=&quot;CBCFF7&quot;|[[विकिपीडिया:स्वागत|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; स्वागत&lt;/font&gt;]]
|- style=&quot;background:CBCFF5;&quot;
|[[विकिपीडिया:नेपाली दुतावास|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt;विकिपीडिया:नेपाली दूतावास&lt;/font&gt;]]
|- style=&quot;background:#CBCFF3;&quot;
|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; [[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]]&lt;/font&gt;
|- style=&quot;background:CBCFF6;&quot;
|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]]
|- style=&quot;background:CBCFF7;&quot;
|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; [[Help:सहायता विषयसूचि|सहायता]]
|-
|}
|}
*हामीलाई विश्वास छ तपाईंले एउटा विकिपीडियन बनेर यहाँका लेखहरू सम्पादन गर्न रमाईलो मान्नु हुनेछ।
*कृपया वार्तालाप पृष्ठमा चारवटा वक्र (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) प्रयोग गरि सहि गर्नुहोला। यसले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्टको लिङ्क र मिति लेखिदिन्छ। मलाई केही कुरा सोध्नु परेमा मेरो नाम पछि लेखिएको (वार्ता)मा थिचेर प्रश्न लेख्नु होला।
*यदि तपाईँलाई विकिपीडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' राख्नु होला। कसैले तपाईँको समस्याको समाधान बताउने छ।
*अन्य समस्याको लागि [[Special:ListAdmins|प्रवन्धक]]हरूसँग सम्पर्क गर्नुहोला।

&lt;b&gt;धन्यवाद!&lt;/b&gt;
&lt;/font&gt;

[[File:Flag of Nepal.svg|15px]][[प्रयोगकर्ता:रमेश सिंह बोहरा|&lt;span style=&quot;color:Magenta;&quot;&gt;रमेश सिंह बोहरा&lt;/span&gt;''']]
([[User talk:रमेश सिंह बोहरा|&lt;font color=&quot;blue&quot;&gt;✉✉&lt;/font&gt;]]) १४:२८, ४ अक्टोबर २०१४ (युटिसी(UTC))
&lt;br /&gt;
Ok I had done already. If it is incomplete i will make it complete.--बाबु राम ज्ञवाली ००:५८, १० अप्रिल २०१६ (युटिसी(UTC))

== help me i cannot edit anyone ==

i cannot anyone please help me [[User:Rjprashantpaudel|Rjprashantpaudel]] ([[User talk:Rjprashantpaudel|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:४५, २५ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)</text>
      <sha1>4siduxsni0i9izlqq2qztcnhm3uvp0g</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>जगजीत सिंह</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80393</id>
    <revision>
      <id>1367095</id>
      <parentid>1308984</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T21:57:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367095</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4136" sha1="qfcusjb982hq4z78fr1eld5vy9fl373" xml:space="preserve">{{Infobox musical artist
| name = जगजीत सिंह 
| image = Jagjit Singh (Ghazal Maestro).jpg
| caption = जगजीत सिंह एक समारोहमा गायन प्रस्तुत गर्दै 
| background = गायक 
| birth_name =  जगमोहन सिंह 
| alias =
| birth_date = {{Birth date|1941|2|8|df=yes}}
| birth_place = [[श्रीगङ्गानगर]], [[बीकानेर]], [[भारत]]
| origin =
| death_date = {{Death date and age|2011|10|10|1941|2|8|df=yes}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.navodayatimes.in/news/filmi-duniya/death-anniversary-of-jagjit-singh-video-of-best-ghazals/97049/|title=पुण्यतिथि: दिलों में बसती है जगजीत सिंह की आवाज, सुनें 'गजल सम्राट' के बेहतरीन नगमें|accessdate=2019-03-08}}&lt;/ref&gt;
| death_place = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]
| genre = [[गजल]], [[शास्त्रीय सङ्गीत|शास्त्रीय संगीत]], [[भजन]], [[लोकगीत]]
| occupation = [[सङ्गीतकार|संगीतकार]], [[गायक]], संगीत निर्देशक
| instrument =  [[हारमोनियम]], [[तानपुरा]], [[पियानो]]
| years_active = १९६१–२०११
| spouse = [[चित्रा सिंह]]
| label = [[इएमआई]], [[एचएमभि]], [[सारेगम]], [[यूनिवर्सल संगीत]],आदि 
| associated_acts = 
| website =
}}
'''जगजीत सिंह ''' {{lang-en|Jagjit singh}} (जन्म :फेब्रुवरी १९४१- १० अक्टोबर २०११) [[श्रीनगर (स्पष्टता)|श्रीनगर]] [[भारत]]मा उनी प्रसिद्ध [[सङ्गीतकार|संगीतकार]] [[गायक]] थिए । साथै उनी [[हिन्दु धर्म|हिन्दू धर्म]]का प्रसिद्ध भजनकार एवं [[उर्दु भाषा|उर्दू भाषा]]का प्रसिद्ध गजलकार पनि थिए त्यसैले उनलाई गजलको राजा पनि भनिएको छ । 
उनकी श्रीमती [[चित्रा सिंह]] पनि एक प्रसिद्ध गजल गायक हुन् । उनले निकै हिन्दी चलचित्रमा आफ्नो गायन प्रस्तुत गरेकी छिन । जगजीत सिंहलाई [[कला]]को क्षेत्रमा सन् २००३मा [[भारत सरकार]]ले [[पद्म भूषण]] प्रदान गरेको थियो ।&lt;ref&gt;[http://www.britannica.com/biography/Jagjit-Singh  जगजीत सिंह विवरण]&lt;/ref&gt; तथा उनको मृत्यु पछि उनको स्मृतिमा सम्मान स्वरुप २०१४ मा [[हुलाक]] टिकेट जारी गरेको  थियो ।&lt;ref&gt;[http://news.biharprabha.com/2014/02/pm-manmohan-singh-releases-stamp-to-honor-jagjit-singh/  जगजीत सिंहको स्मृतिमा पिएम् द्वारा हुलाक टिकेट जारी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141114111946/http://news.biharprabha.com/2014/02/pm-manmohan-singh-releases-stamp-to-honor-jagjit-singh/ |date=2014-11-14 }}&lt;/ref&gt;
==जीवनी==
{{ठुटो}}
==सन्दर्भ सामग्री==
{{reflist}}
==बाह्य कडीहरू==
{{Commonscat|Jagjit singh|जगजीत सिंह}}

[[श्रेणी:भारतीय गायकहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-४ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>qfcusjb982hq4z78fr1eld5vy9fl373</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कोहिनुर (चलचित्र)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>80809</id>
    <revision>
      <id>1367047</id>
      <parentid>1319309</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:35:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367047</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9447" sha1="mtj8vnjdhhx1n328vy5grw2qh7hp6ee" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = 
| image          = Kohinoor Nepali film.jpg
| caption        = रङ्गमञ्च प्रदर्शित पोस्टर
| native_name    = कोहिनुर
| director       = आकाश अधिकारी
| writer         = आकाश अधिकारी  
| producer       = शङ्कर श्रेष्ठ &lt;br/&gt; स्वेता खड्का 
| starring       = [[श्रीकृष्ण श्रेष्ठ]] &lt;br/&gt; [[स्वेता खड्का]] &lt;br/&gt; [[मिथिला शर्मा]]
| cinematography = राजुविक्रम थापा
| editing        = वनिश शाह 
| music          = [[शम्भुजित बास्कोटा]]
| studio         = नेपा मुभिज
| released       = २०७१ साउन २३
| runtime        = २ घण्टा १८ मिनेट 
| country        = [[नेपाल]]
| language       = नेपाली 
| gross          = ११ करोड 
}}

'''कोहिनुर''' आकाश अधिकारीद्वारा लिखित र निर्देशित २०७१ साउन २३ गते प्रदर्शनमा आएको एक नेपाली कथानक चलचित्र हो। नेपा मुभिज प्रालिको ब्यानरमा निर्माण भएको फिल्मलाई शङ्कर श्रेष्ठ, चन्द्रप्रसाद श्रेष्ठ, शम्भु श्रेष्ठ र [[श्वेता खड्का]]ले निर्माण गरेका थिए। चलचित्रमा [[श्रीकृष्ण श्रेष्ठ]], [[श्वेता खड्का]], [[मिथिला शर्मा]], सम्राट सापकोटा लगायतका कलाकारको अभिनय रहेको छ। चलचित्र २०७१ साउन २३ गते प्रदर्शनमा आएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.lensnepal.com/movie/kohinoor.html|title=Kohinoor|author=|website=लेन्स नेपाल|date=|accessdate=२२ असार २०८१|language=अङ्ग्रेजी|work=|publisher=}}&lt;/ref&gt;

मुख्यतया नेपालमा [[मानव तस्करी|चेलीबेटी बेचबिखन]]का घटनाहरूमा आधारित, यो चलचित्रले नेपाली बक्स अफिसमा अभूतपूर्व सफलता हासिल गरेको कारण दर्शकहरूको अपार प्रतिक्रियाका साथ प्रदर्शन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=चलचित्र : कोहिनूर |url=https://narimag.com.np/miscellaneous/2014/07/17/1981.html |access-date=2024-01-26 |website=narimag.com.np |language=}}&lt;/ref&gt;  कोहिनुरले बक्स अफिसमा १० करोड कमाउने [[नेपाली चलचित्र]]को इतिहासमै पहिलो चलचित्र बनेको थियो। वरिष्ठ अभिनेता [[श्रीकृष्ण श्रेष्ठ]]को निमोनियाको उपचारको क्रममा चलचित्र प्रदर्शनमा आएको दुई दिनपछि २०७१ साउन २९ गते निधन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pneumonia takes away Kollywood actor Shrestha |url=https://kathmandupost.com/valley/2014/08/11/pneumonia-takes-away-kollywood-actor-shrestha |access-date=2024-01-26 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;
== कथावस्तु ==
यस चलचित्रमा नेपालबाट भारतको [[मुम्बई]] सहरमा चेलीबेटी बेचबिखनका घटना र वेश्यालयमा जबर्जस्ती करणी गर्दा भोग्नुपरेको कठिनाइको वर्णन गरिएको छ। यसमा वेश्यालयकी केटी कोहिनुरको प्रेममा परेका एक नेपाली पुरुषले आफूलाई दरिद्रताको बन्धनबाट बचाउन गरेको प्रयासलाई चित्रण गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sri Krishna Shrestha's KOHINOOR |url=http://www.nepalimovieworld.com/2014/05/sri-krishna-shresthas-kohinoor.html |access-date=2024-01-26}}&lt;/ref&gt;

== पात्रहरू ==

* [[श्रीकृष्ण श्रेष्ठ]] अभिशेष खरेल (बाबु)को रूपमा&lt;ref&gt;{{Cite web |title=मुम्बईमा खिचिएको नेपाली 'कोहिनूर' (फोटोफिचर सहित) |url=http://www.filmykhabar.com/news/8102/ |access-date=2024-01-26 |website=फिल्मी खबर}}&lt;/ref&gt;
* [[स्वेता खड्का]] कोहिनुरको रूपमा
* [[मिथिला शर्मा]]
* सम्राट सापकोटा 
* मुकुन्द श्रेष्ठ 
* सुनील कटवाल
* रमेश अधिकारी
== प्रतिक्रिया ==
यस चलचित्र २०७१ साउन २३ मा, प्रदर्शनमा आएको थियो। विवाहको केही समयपछि श्रीमती [[श्वेता खड्का]] भारत गएका कारण श्रेष्ठ फिल्मको प्रिमियरमा सहभागी हुन पाएका थिएनन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nepali actor Shree Krishna Shrestha passes away |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/nepali-actor-shree-krishna-shrestha-passes-away-114081000640_1.html |access-date=January 26, 2024 |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt; उनलाई निमोनिया र हड्डीको क्यान्सर भएको थियो। उनको ४७ वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली]]को सर गङ्गाराम अस्पतालमा उपचारको क्रममा निधन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2014-08-11 |title=Popular Actor Shree Krishna Shrestha no more {{!}} Top Stories |url=https://ekantipur.com/2014/08/10/top-story/popular-actor-shree-krishna-shrestha-no-more/393397.html |access-date=2024-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140811191215/https://ekantipur.com/2014/08/10/top-story/popular-actor-shree-krishna-shrestha-no-more/393397.html |archive-date=2014-08-11 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150402091548/http://www.ekantipur.com/2014/08/10/top-story/popular-actor-shree-krishna-shrestha-no-more/393397.html |date=2015-04-02 }}&lt;/ref&gt; यही चलचित्र श्रेष्ठका लागि अन्तिम तथा सर्वाधिक सफल चलचित्र बनेको थियो। 
=== बक्स अफिस ===
यो चलचित्र बक्स अफिसमा सर्वाधिक सफल बनेको थियो। १० करोड कमई गर्ने नेपालको पहिलो चलचित्र बनेको थियो, जुन त्यतिबेला अकल्पनीय थियो। यसले पहिलेका सबै कीर्तिमान तोडेको थियो र ब्लकबस्टर घोषित भएको थियो। नेपाली दर्शकले देशैभरि अभूतपूर्व दर्शकको उपस्थिति देखेपछि अभिनेताप्रति कृतज्ञता व्यक्त गरेका थिए। यो चलचित्रले करिब ११ करोड कमाइ गरेपछि आफ्नो व्यापार बन्द गरेको अनुमान गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-04-12 |title=२०७१: फ्लपकै वर्चस्व |url=https://www.thuloparda.com/11000 |access-date=2024-01-26 |website=THULOPARDA.COM: Entertainment News Portal From Nepal |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240126160114/https://www.thuloparda.com/11000 |date=2024-01-26 }}&lt;/ref&gt;

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
* [https://www.imdb.com/title/tt8324172/?ref_=ttfc_fc_tt ''कोहिनुर''] [[इन्टरनेट चलचित्र डेटाबेस]]मा

[[श्रेणी:नेपाली चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली प्रेमप्रसङ्गयुक्त नाटक चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>mtj8vnjdhhx1n328vy5grw2qh7hp6ee</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपालका बीमा कम्पनीहरूको सूची</title>
    <ns>0</ns>
    <id>81467</id>
    <revision>
      <id>1367121</id>
      <parentid>1349910</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:25:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367121</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10913" sha1="31ogjii5pdz92t21qybr2tifku2bpgz" xml:space="preserve">नेपालमा बीमा कम्पनीहरू [[नेपाल सरकार]]को [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्रालय]] अन्तर्गतको शाखा [[नेपाल बीमा प्राधिकरण]]द्वारा नियमन गरिन्छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=नेपाल बीमा प्राधिकरण – Nepal insurance Authority: Insurance Regulatory Authority of Nepal |url=http://nib.gov.np/ |access-date=2023-02-08 |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230208085230/http://nib.gov.np/ |date=2023-02-08 }}&lt;/ref&gt; वि.सं २०७९ सम्ममा ३५ वटा बीमा कम्पनीहरूले जीवन, निर्जीवन (साधारण), लघु तथा पुनर्बीमा सेवा प्रदान गरिरहेका छन्।

== जीवन बीमा कम्पनीहरू ==
वि.सं २०७९ सम्म, नेपालमा १४ वटा बीमा कम्पनीहरू सञ्चालनमा रहेका छन्:&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Insurer Information – नेपाल बीमा प्राधिकरण |url=https://nia.gov.np/insurer-information/ |access-date=2023-02-08 |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230605005218/https://nia.gov.np/insurer-information/ |date=2023-06-05 }}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्रम
!जीवन बीमा कम्पनी
!सेवा सुरु (वि.सं)
!वेबसाइट
|-
|१
|राष्ट्रिय जीवन बीमा कम्पनी लिमिटेड 
|२०२५
|http://rbs.gov.np/
|-
|२
|नेसनल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड 
|२०४४
|http://www.nationallife.com.np/
|-
|३
|नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड 
|२०५८
|http://www.nepallife.com.np/en/home
|-
|४
|लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पोरेसन (नेपाल) लिमिटेड  
|२०५७
|http://www.licnepal.com.np/
|-
|५
|[[मेटलाइफ नेपाल|मेट लाइफ इन्स्योरेन्स]]
|२०५८
|https://www.metlife.com.np/en/
|-
|६
|सूर्यज्योति लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड 
|२०७९
|https://suryajyotilife.com/
|-
|७
|हिमालयन लाइफ इन्स्योरेन्स लिमिटेड
|२०८०
|http://himalayanlife.com.np/
|-
|८
|एसियन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०६४
|http://www.asianlife.com.np/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240225105232/http://asianlife.com.np/ |date=2024-02-25 }}
|-
|९
|आइएमई लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०७४
|https://imelifeinsurance.com/
|-
|१०
|रिलायबल नेपाल इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०७४
|http://www.reliablelife.com.np/
|-
|११
|सानिमा लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०७९
|https://sanimareliancelife.com/
|-
|१२
|सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्स लिमिटेड 
|२०७४
|https://citizenlifenepal.com/
|-
|१३
|सन नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०७४
|https://sunlife.com.np/
|-
|१४ 
|प्रभु महालक्ष्मी लाइफ इन्स्योरेन्स लिमिटेड
|२०८०
|https://www.pmlil.com/
|}

== निर्जीवन (साधारण) बीमा कम्पनीहरू ==
वि.सं २०७९ सम्म, नेपालमा १४ वटा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरू सञ्चालनमा रहेका छन्::&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!क्रम
!निर्जीवन बीमा कम्पनीहरू
!सेवा सुरु
!वेबसाइट
|-
|१
|नेपाल इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२००४
|http://www.nepalinsurance.com.np/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240910233234/https://www.nepalinsurance.com.np/ |date=2024-09-10 }}
|-
|२
|ओरियन्टल इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०१२
|http://www.orientalinsurance.com.np/{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
|-
|३
|नेसनल इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०३०
|http://www.nicnepal.com.np/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240204061740/http://mailto:info@nicnepal.com.np/ |date=2024-02-04 }}
|-
|४
|हिमालयन एभरेस्ट इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०७९
|http://www.hei.com.np/
|-
|५
|युनाइटेड अजोड इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०८०
|http://unitedajodinsurance.com/
|-
|६
|नेको इन्स्योरेन्स लिमिटेड
|२०५१
|http://www.neco.com.np/
|-
|७
|सगरमाथा लुम्बिनी इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०७९
|https://salico.com.np/
|-
|८
|प्रभु इन्स्योरेन्स लिमिटेड
|२०५३
|http://www.prabhuinsurance.com/
|-
|९
|आइजिआई प्रुडेन्सियल इन्स्योरेन्स लिमिटेड
|२०८०
|http://www.igiprudential.com/
|-
|१०
|शिखर इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड 
|२०६१
|http://www.shikharinsurance.com/
|-
|११
|एनएलजी इन्स्योरेन्स लिमिटेड 
|२०५४
|http://www.nlg.com.np/
|-
|१२
|सिद्धार्थ प्रिमियर इन्स्योरेन्स लिमिटेड 
|२०७९
|http://siddharthapremier.com.np/
|-
|१३
|राष्ट्रिय बीमा कम्पनी लिमिटेड 
|२०७१
|http://www.rbcl.gov.np/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240217072252/https://rbcl.gov.np/ |date=2024-02-17 }}
|-
|१४
|सानिमा जिआइसी इन्स्योरेन्स लिमिटेड 
|२०७९
|https://sgic.com.np/
|}

== पुनर्बीमा कम्पनीहरू ==
वि.सं २०७९ सम्म, नेपालमा २ वटा पुनर्बीमा कम्पनीहरू सञ्चालनमा रहेका छन्:&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!क्रम
!पुनर्बीमा कम्पनीहरू
!सेवा सुरु
!वेबसाइट 
|-
|१
|[[नेपाल पुनर्बीमा कम्पनी लिमिटेड|नेपाल रिइन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड]]
|२०७१
|http://www.nepalre.com.np/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161207155030/http://nepalre.com.np/ |date=2016-12-07 }}
|-
|२
|हिमालयन रिइन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०७७
|https://himalayanre.com/
|}

== लघु बीमा कम्पनीहरू ==

विसं २०७९ मा [[नेपाल बीमा प्राधिकरण]]ले नयाँ लघुबीमा कम्पनीलाई अनुमतिपत्र दिने घोषणा गरेको थियो। नेपालको ग्रामीण क्षेत्रमा बीमा सञ्जाल विस्तार गर्ने उद्देश्यका साथ यो योजना ल्याइएको थियो। लघुबीमा कम्पनीहरू जीवन र निर्जीवन बीमा कम्पनीहरूमा विभाजित छन्। वि.सं २०७९ सम्ममा, नेपालमा ५ वटा कम्पनीले लघुबीमा सेवा प्रदान गरिरहेका छन्।

{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!क्रम
!लघु बीमा कम्पनीहरू 
!सेवा सुरु
!वेबसाइट 
|-
|१
|क्रेस्ट माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स लिमिटेड 
|२०८०
|https://cmli.com.np/
|-
|२
|गार्डियन माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स लिमिटेड 
|२०८०
|https://gmli.com.np/
|-
|३
|लिबर्टी माइक्रो लाइफ इन्स्योरेन्स लिमिटेड
|२०८०
|https://libertymlife.com.np/
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+
!क्रम
!लघु निर्जीवन (साधारण) बीमा कम्पनीहरू
!सेवा सुरु
!वेबसाइट 
|-
|१
|नेपाल माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड 
|२०८०
|https://nepalmicro.com/
|-
|२
|प्रोटेक्टिभ माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड 
|२०८०
|https://protectivemicro.com/
|-
|३
|स्टार माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०८०
|https://starmicroinsure.com/
|-
|४
|ट्रस्ट माइक्रो इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड
|२०८०
|
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
* [https://nib.gov.np/ नेपाल बीमा प्राधिकरण] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230401085033/https://nib.gov.np/ |date=2023-04-01 }}
* 
{{नेपालका बीमा कम्पनीहरू}}
[[श्रेणी:नेपालका बीमा कम्पनीहरू]]</text>
      <sha1>31ogjii5pdz92t21qybr2tifku2bpgz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली</title>
    <ns>0</ns>
    <id>82634</id>
    <revision>
      <id>1367132</id>
      <parentid>1121696</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:45:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>थप</comment>
      <origin>1367132</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="28765" sha1="3tlw9suff7ol3uwflx1zah367w8lalm" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}


== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}</text>
      <sha1>3tlw9suff7ol3uwflx1zah367w8lalm</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367139</id>
      <parentid>1367132</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:57:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* फिफा विश्व वरीयता */</comment>
      <origin>1367139</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42003" sha1="t1fn8osmacg456kse89a5ej52ieaz11" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}

== नतिजा तथा आगामी खेलहरू ==
{{मुख्य|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नतिजाहरू}}

पछिल्लो १२ महिनामा भएका खेलका नतिजाहरू र तय गरिएका आगामी खेलहरूको सूची निम्न अनुसार छ:
;सङ्केत
{{legend2|#CCFFCC|जीत|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFCC|बराबरी|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFCCCC|हार|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFFF|आगामी खेल|border=1px solid #AAAAAA}}

=== सन् २०२५ ===
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[सन् २०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|सन् २०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|06|29|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ९–०
|team2      = {{fbw|LAO}}
|goals1     =
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{Goal|12}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|45||55||74||79|}}
*[[सरु लिम्बू|लिम्बू]] {{Goal|47}}
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{Goal|57}}
*[[अनिता केसी|केसी]] {{Goal|83}}
*[[से सामोन इन्थाफोन|इन्थाफोन]] {{Goal|88|o.g.}}
|goals2     =
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = विन्ट वार तुन ([[म्यानमार फुटबल महासङ्घ|म्यानमार]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-nepal-9-0-laos
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|02|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|SRI}}
|score      = ०–८
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
|goals2     =
*[[गीता राना|गीता राना]] {{Goal|7||55}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|14||36||40}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{Goal|62}}
*[[रेखा पौडेल|पौडेल]] {{Goal|78}}
*[[पूजा राना]] {{Goal|89}}
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = वाङ चिएह ([[चिनियाँ ताइपेई फुटबल सङ्घ|चिनियाँ ताइपेई]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-sri-lanka-0-8-nepal
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|05|df=y}}
|time       = {{UTZ|20:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|UZB}}
|score      = ३–३
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
*[[दियोराखोन खबिबुल्लाएभा|खबिबुल्लाएभा]] {{Goal|2}}
*[[ल्युदमिला कराचिक|कराचिक]] {{Goal|11}}
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{Goal|39}}
|goals2     =
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|24||73}}
*[[गीता राना|राना]] {{Goal|71}}
|penaltyscore = ४–२
|penalties1 =
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{pengoal}}
*[[उमिदा जोइरोभा|जोइरोभा]] {{pengoal}}
*[[मदिना खिक्मातोभा|खिक्मातोभा]] {{pengoal}}
*[[असलखोन अमिनजोनोभा|अमिनजोनोभा]] {{pengoal}}
|penalties2 =
*{{penmiss}} [[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]]
*{{pengoal}} [[गीता राना|राना]]
*{{pengoal}} [[सविता राना मगर]]
*{{penmiss}} [[अञ्जना राना मगर]]
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = असाका कोइजुमी ([[जापान फुटबल सङ्घ|जापान]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-uzbekistan-3-4-3-2-nepal
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २४ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–३
|team2      = {{fbw|IRN}}
|goals1     = 
|goals2     =
*[[सारा दिदार|दिदार]] {{goal|49}}
*[[जहरा घन्बारी|घन्बारी]] {{goal|52}}
*[[शबनम बेहेस्त|बेहेस्त]] {{goal|57}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = छोकी ओम ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २७ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–२
|report     = 
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[करिश्मा शिरभोइकर|शिरभोइकर]] {{goal|81}}
|goals2     = 
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{goal|2||63}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = पन्सा चैसानित ([[थाइल्यान्ड फुटबल सङ्घ|थाइल्यान्ड]])
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|गैर-आधिकारिक मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २९ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|16:45|+5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–१
|report     = https://www.the-aiff.com/article/india-and-nepal-womens-teams-play-exhibition-match-in-gangtok
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = [[सौम्या गुगुलोथ|गुगुलोथ]] {{goal|30}}
|goals2     = [[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|45+2}}
|penaltyscore = ०–३
|penalties1 = 
*[[प्रियदर्शिनी सेल्लादुराई|प्रियदर्शिनी]] {{penmiss}}
*[[सन्तोष (फुटबलर)|सन्तोष]] {{penmiss}}
*[[अस्तम ओराओन|ओराओन]] {{penmiss}}
|penalties2 = 
*[[सविता राना मगर]] {{pengoal}}
*[[रश्मीकुमारी घिसिङ|घिसिङ]] {{pengoal}}
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{penmiss}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{pengoal}}
|stadium    = [[पाल्जोर रङ्गशाला]]
|location   = [[गान्तोक]], भारत
|attendance = 
|referee    = मीरा तामाङ ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २६ नोभेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|INA}}
|score      = २–१
|report     = https://english.ratopati.com/story/42151/tri-nation-international-women-s-football-indonesia-defeats-nepal
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[गिया युमान्डा|गिया]] {{Goal|58}}
*[[औलिया अल मबरुह|औलिया]] {{Goal|67}}
|goals2     = 
*[[भिभी ओक्ताभिया|भिभी]] {{Goal|20|o.g.}} 
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २ डिसेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–१
|report     = https://kathmandupost.com/football/2025/12/03/nepal-wrap-up-indonesia-tri-nation-friendlies-winless
|team2      = {{fbw|TPE}}
|goals1     = 
|goals2     = 
*[[हुवाङ के-सिन]] {{goal|53}}
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}

=== २०२६ ===
{{football box collapsible
|format = 1
|round  = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|25|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|BHU}}
| score = ०–१
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-1-BHUTAN-WOMENS-vs-NEPAL-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|NEP}}
| goals1 = 
| goals2 = [[गीता राना|राना]] {{goal|23}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = 
| referee = टेकचम रञ्जिता ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result  = W
}} 
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Sri Lanka
| round = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|31|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = २–०
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-5-NEPAL-WOMENS-vs-SRI-LANKA-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|SRI}}
| goals1 = 
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|45+3}}
*[[रेनुका नगरकोटी|नगरकोटे]] {{goal|62}}
| goals2 = 
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = ७६१
| referee = रञ्जिता देवी टेकचम ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result = W
}}
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Bangladesh
| round = {{nobr|[[सन् २०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#सेमिफाइनल्स|२०२६ साफ सेमिफाइनल]]}}
| date = {{Start date|2026|06|03|df=y}}
| time = 16:00
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = १–२
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/06/MATCH_REPORT-7-NEPAL-WOMENS-vs-BANGLADESH-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|BAN}}
| goals1 = 
*[[गीता राना|गीता]] {{Goal|22}}
| goals2 = 
*[[रितु पोर्ना चाकमा]] {{Goal|45+1}}
*[[मोसमम्त सागरिका|सागरिका]] {{goal|90+3}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = २८९
| referee = ओम छोकी ([[भुटान फुटबल महासङ्घ|भुटान]])
| result = L
}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}</text>
      <sha1>t1fn8osmacg456kse89a5ej52ieaz11</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367184</id>
      <parentid>1367139</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:09:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* प्रशिक्षक */</comment>
      <origin>1367184</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="46638" sha1="3k4mxaut04mgei9b0zcgwsr9qtj6ols" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}

== नतिजा तथा आगामी खेलहरू ==
{{मुख्य|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नतिजाहरू}}

पछिल्लो १२ महिनामा भएका खेलका नतिजाहरू र तय गरिएका आगामी खेलहरूको सूची निम्न अनुसार छ:
;सङ्केत
{{legend2|#CCFFCC|जीत|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFCC|बराबरी|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFCCCC|हार|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFFF|आगामी खेल|border=1px solid #AAAAAA}}

=== सन् २०२५ ===
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[सन् २०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|सन् २०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|06|29|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ९–०
|team2      = {{fbw|LAO}}
|goals1     =
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{Goal|12}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|45||55||74||79|}}
*[[सरु लिम्बू|लिम्बू]] {{Goal|47}}
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{Goal|57}}
*[[अनिता केसी|केसी]] {{Goal|83}}
*[[से सामोन इन्थाफोन|इन्थाफोन]] {{Goal|88|o.g.}}
|goals2     =
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = विन्ट वार तुन ([[म्यानमार फुटबल महासङ्घ|म्यानमार]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-nepal-9-0-laos
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|02|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|SRI}}
|score      = ०–८
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
|goals2     =
*[[गीता राना|गीता राना]] {{Goal|7||55}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|14||36||40}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{Goal|62}}
*[[रेखा पौडेल|पौडेल]] {{Goal|78}}
*[[पूजा राना]] {{Goal|89}}
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = वाङ चिएह ([[चिनियाँ ताइपेई फुटबल सङ्घ|चिनियाँ ताइपेई]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-sri-lanka-0-8-nepal
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|05|df=y}}
|time       = {{UTZ|20:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|UZB}}
|score      = ३–३
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
*[[दियोराखोन खबिबुल्लाएभा|खबिबुल्लाएभा]] {{Goal|2}}
*[[ल्युदमिला कराचिक|कराचिक]] {{Goal|11}}
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{Goal|39}}
|goals2     =
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|24||73}}
*[[गीता राना|राना]] {{Goal|71}}
|penaltyscore = ४–२
|penalties1 =
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{pengoal}}
*[[उमिदा जोइरोभा|जोइरोभा]] {{pengoal}}
*[[मदिना खिक्मातोभा|खिक्मातोभा]] {{pengoal}}
*[[असलखोन अमिनजोनोभा|अमिनजोनोभा]] {{pengoal}}
|penalties2 =
*{{penmiss}} [[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]]
*{{pengoal}} [[गीता राना|राना]]
*{{pengoal}} [[सविता राना मगर]]
*{{penmiss}} [[अञ्जना राना मगर]]
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = असाका कोइजुमी ([[जापान फुटबल सङ्घ|जापान]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-uzbekistan-3-4-3-2-nepal
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २४ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–३
|team2      = {{fbw|IRN}}
|goals1     = 
|goals2     =
*[[सारा दिदार|दिदार]] {{goal|49}}
*[[जहरा घन्बारी|घन्बारी]] {{goal|52}}
*[[शबनम बेहेस्त|बेहेस्त]] {{goal|57}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = छोकी ओम ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २७ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–२
|report     = 
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[करिश्मा शिरभोइकर|शिरभोइकर]] {{goal|81}}
|goals2     = 
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{goal|2||63}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = पन्सा चैसानित ([[थाइल्यान्ड फुटबल सङ्घ|थाइल्यान्ड]])
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|गैर-आधिकारिक मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २९ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|16:45|+5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–१
|report     = https://www.the-aiff.com/article/india-and-nepal-womens-teams-play-exhibition-match-in-gangtok
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = [[सौम्या गुगुलोथ|गुगुलोथ]] {{goal|30}}
|goals2     = [[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|45+2}}
|penaltyscore = ०–३
|penalties1 = 
*[[प्रियदर्शिनी सेल्लादुराई|प्रियदर्शिनी]] {{penmiss}}
*[[सन्तोष (फुटबलर)|सन्तोष]] {{penmiss}}
*[[अस्तम ओराओन|ओराओन]] {{penmiss}}
|penalties2 = 
*[[सविता राना मगर]] {{pengoal}}
*[[रश्मीकुमारी घिसिङ|घिसिङ]] {{pengoal}}
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{penmiss}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{pengoal}}
|stadium    = [[पाल्जोर रङ्गशाला]]
|location   = [[गान्तोक]], भारत
|attendance = 
|referee    = मीरा तामाङ ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २६ नोभेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|INA}}
|score      = २–१
|report     = https://english.ratopati.com/story/42151/tri-nation-international-women-s-football-indonesia-defeats-nepal
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[गिया युमान्डा|गिया]] {{Goal|58}}
*[[औलिया अल मबरुह|औलिया]] {{Goal|67}}
|goals2     = 
*[[भिभी ओक्ताभिया|भिभी]] {{Goal|20|o.g.}} 
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २ डिसेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–१
|report     = https://kathmandupost.com/football/2025/12/03/nepal-wrap-up-indonesia-tri-nation-friendlies-winless
|team2      = {{fbw|TPE}}
|goals1     = 
|goals2     = 
*[[हुवाङ के-सिन]] {{goal|53}}
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}

=== २०२६ ===
{{football box collapsible
|format = 1
|round  = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|25|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|BHU}}
| score = ०–१
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-1-BHUTAN-WOMENS-vs-NEPAL-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|NEP}}
| goals1 = 
| goals2 = [[गीता राना|राना]] {{goal|23}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = 
| referee = टेकचम रञ्जिता ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result  = W
}} 
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Sri Lanka
| round = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|31|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = २–०
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-5-NEPAL-WOMENS-vs-SRI-LANKA-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|SRI}}
| goals1 = 
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|45+3}}
*[[रेनुका नगरकोटी|नगरकोटे]] {{goal|62}}
| goals2 = 
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = ७६१
| referee = रञ्जिता देवी टेकचम ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result = W
}}
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Bangladesh
| round = {{nobr|[[सन् २०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#सेमिफाइनल्स|२०२६ साफ सेमिफाइनल]]}}
| date = {{Start date|2026|06|03|df=y}}
| time = 16:00
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = १–२
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/06/MATCH_REPORT-7-NEPAL-WOMENS-vs-BANGLADESH-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|BAN}}
| goals1 = 
*[[गीता राना|गीता]] {{Goal|22}}
| goals2 = 
*[[रितु पोर्ना चाकमा]] {{Goal|45+1}}
*[[मोसमम्त सागरिका|सागरिका]] {{goal|90+3}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = २८९
| referee = ओम छोकी ([[भुटान फुटबल महासङ्घ|भुटान]])
| result = L
}}

== प्रशिक्षक ==
''अक्टोबर २०२५ अनुसार''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;पद&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
|-
|'''मुख्य प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|-
|'''सहायक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[राजकुमार केसी]] &lt;br/&gt; {{Flagicon|NEP}} भगवती थापा
|-
|'''गोलरक्षक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} सुरजकुमार लामा
|-
|'''चिकित्सक'''
|{{Flagicon|NEP}} डा. अलिसा राई
|-
|'''फिजियो'''
|{{Flagicon|NEP}} सिला गिरी
|-
|'''किट प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} विकास गुरुङ
|-
|'''टोली अधिकृत'''
|रहित
|-
|'''मिडिया प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} कृष्णसिंह लोथ्याल
|-
|'''टोली प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[बिन्द्रा देवान]]
|}

=== प्रशिक्षण इतिहास ===
&lt;!-- {{main|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}} --&gt;
&lt;!-- {{See also|Category:नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरू}} --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
!colspan=4 style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|{{white|मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}}
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अवधि&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;उपलब्धिहरू&lt;/span&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[ध्रुव केसी]]
|२०१०–२०१२
||[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[हरि खड्का]]
|२०१८–२०१९
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स (अस्ट्रेलियाली फुटबलर)|गेरी फिलिप्स]] प्राविधिक निर्देशकको रूपमा&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/football/2019/07/31/australian-national-phillips-named-anfa-technical-director |title=Australian national Phillips named ANFA technical director|accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०१९–२०२१
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Republica|title=Gary Phillips is new head coach of Women's National Football Team|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/106347/|access-date=2021-02-26|website=My Republica|language=en}}&lt;/ref&gt;
|२०२१–२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[कुमार थापा]]
|२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[राजेन्द्र तामाङ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/rajendra-tamang-appointed-head-coach-of-womens-national-football-team/ |title=Rajendra Tamang Appointed Head Coach Of Women's National Football Team |date=24 January 2024 |accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://risingnepaldaily.com/news/56167 |title=Coach Tamang to lead Nepali women in Four Nations Cup |accessdate= 27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०२४–२०२५
|[[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;[[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता
|-
|{{Flagicon|BEL}} [[प्याट्रिक डे वाइल्ड]]
|२०२५
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|२०२५–हाल
|
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}</text>
      <sha1>3k4mxaut04mgei9b0zcgwsr9qtj6ols</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367194</id>
      <parentid>1367184</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:35:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* प्रशिक्षण इतिहास */</comment>
      <origin>1367194</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56762" sha1="tuq96sjfnc6dein6k9y7tc83aoxdc8i" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}

== नतिजा तथा आगामी खेलहरू ==
{{मुख्य|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नतिजाहरू}}

पछिल्लो १२ महिनामा भएका खेलका नतिजाहरू र तय गरिएका आगामी खेलहरूको सूची निम्न अनुसार छ:
;सङ्केत
{{legend2|#CCFFCC|जीत|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFCC|बराबरी|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFCCCC|हार|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFFF|आगामी खेल|border=1px solid #AAAAAA}}

=== सन् २०२५ ===
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[सन् २०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|सन् २०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|06|29|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ९–०
|team2      = {{fbw|LAO}}
|goals1     =
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{Goal|12}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|45||55||74||79|}}
*[[सरु लिम्बू|लिम्बू]] {{Goal|47}}
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{Goal|57}}
*[[अनिता केसी|केसी]] {{Goal|83}}
*[[से सामोन इन्थाफोन|इन्थाफोन]] {{Goal|88|o.g.}}
|goals2     =
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = विन्ट वार तुन ([[म्यानमार फुटबल महासङ्घ|म्यानमार]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-nepal-9-0-laos
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|02|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|SRI}}
|score      = ०–८
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
|goals2     =
*[[गीता राना|गीता राना]] {{Goal|7||55}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|14||36||40}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{Goal|62}}
*[[रेखा पौडेल|पौडेल]] {{Goal|78}}
*[[पूजा राना]] {{Goal|89}}
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = वाङ चिएह ([[चिनियाँ ताइपेई फुटबल सङ्घ|चिनियाँ ताइपेई]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-sri-lanka-0-8-nepal
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|05|df=y}}
|time       = {{UTZ|20:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|UZB}}
|score      = ३–३
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
*[[दियोराखोन खबिबुल्लाएभा|खबिबुल्लाएभा]] {{Goal|2}}
*[[ल्युदमिला कराचिक|कराचिक]] {{Goal|11}}
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{Goal|39}}
|goals2     =
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|24||73}}
*[[गीता राना|राना]] {{Goal|71}}
|penaltyscore = ४–२
|penalties1 =
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{pengoal}}
*[[उमिदा जोइरोभा|जोइरोभा]] {{pengoal}}
*[[मदिना खिक्मातोभा|खिक्मातोभा]] {{pengoal}}
*[[असलखोन अमिनजोनोभा|अमिनजोनोभा]] {{pengoal}}
|penalties2 =
*{{penmiss}} [[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]]
*{{pengoal}} [[गीता राना|राना]]
*{{pengoal}} [[सविता राना मगर]]
*{{penmiss}} [[अञ्जना राना मगर]]
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = असाका कोइजुमी ([[जापान फुटबल सङ्घ|जापान]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-uzbekistan-3-4-3-2-nepal
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २४ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–३
|team2      = {{fbw|IRN}}
|goals1     = 
|goals2     =
*[[सारा दिदार|दिदार]] {{goal|49}}
*[[जहरा घन्बारी|घन्बारी]] {{goal|52}}
*[[शबनम बेहेस्त|बेहेस्त]] {{goal|57}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = छोकी ओम ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २७ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–२
|report     = 
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[करिश्मा शिरभोइकर|शिरभोइकर]] {{goal|81}}
|goals2     = 
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{goal|2||63}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = पन्सा चैसानित ([[थाइल्यान्ड फुटबल सङ्घ|थाइल्यान्ड]])
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|गैर-आधिकारिक मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २९ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|16:45|+5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–१
|report     = https://www.the-aiff.com/article/india-and-nepal-womens-teams-play-exhibition-match-in-gangtok
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = [[सौम्या गुगुलोथ|गुगुलोथ]] {{goal|30}}
|goals2     = [[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|45+2}}
|penaltyscore = ०–३
|penalties1 = 
*[[प्रियदर्शिनी सेल्लादुराई|प्रियदर्शिनी]] {{penmiss}}
*[[सन्तोष (फुटबलर)|सन्तोष]] {{penmiss}}
*[[अस्तम ओराओन|ओराओन]] {{penmiss}}
|penalties2 = 
*[[सविता राना मगर]] {{pengoal}}
*[[रश्मीकुमारी घिसिङ|घिसिङ]] {{pengoal}}
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{penmiss}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{pengoal}}
|stadium    = [[पाल्जोर रङ्गशाला]]
|location   = [[गान्तोक]], भारत
|attendance = 
|referee    = मीरा तामाङ ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २६ नोभेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|INA}}
|score      = २–१
|report     = https://english.ratopati.com/story/42151/tri-nation-international-women-s-football-indonesia-defeats-nepal
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[गिया युमान्डा|गिया]] {{Goal|58}}
*[[औलिया अल मबरुह|औलिया]] {{Goal|67}}
|goals2     = 
*[[भिभी ओक्ताभिया|भिभी]] {{Goal|20|o.g.}} 
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २ डिसेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–१
|report     = https://kathmandupost.com/football/2025/12/03/nepal-wrap-up-indonesia-tri-nation-friendlies-winless
|team2      = {{fbw|TPE}}
|goals1     = 
|goals2     = 
*[[हुवाङ के-सिन]] {{goal|53}}
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}

=== २०२६ ===
{{football box collapsible
|format = 1
|round  = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|25|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|BHU}}
| score = ०–१
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-1-BHUTAN-WOMENS-vs-NEPAL-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|NEP}}
| goals1 = 
| goals2 = [[गीता राना|राना]] {{goal|23}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = 
| referee = टेकचम रञ्जिता ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result  = W
}} 
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Sri Lanka
| round = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|31|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = २–०
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-5-NEPAL-WOMENS-vs-SRI-LANKA-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|SRI}}
| goals1 = 
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|45+3}}
*[[रेनुका नगरकोटी|नगरकोटे]] {{goal|62}}
| goals2 = 
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = ७६१
| referee = रञ्जिता देवी टेकचम ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result = W
}}
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Bangladesh
| round = {{nobr|[[सन् २०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#सेमिफाइनल्स|२०२६ साफ सेमिफाइनल]]}}
| date = {{Start date|2026|06|03|df=y}}
| time = 16:00
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = १–२
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/06/MATCH_REPORT-7-NEPAL-WOMENS-vs-BANGLADESH-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|BAN}}
| goals1 = 
*[[गीता राना|गीता]] {{Goal|22}}
| goals2 = 
*[[रितु पोर्ना चाकमा]] {{Goal|45+1}}
*[[मोसमम्त सागरिका|सागरिका]] {{goal|90+3}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = २८९
| referee = ओम छोकी ([[भुटान फुटबल महासङ्घ|भुटान]])
| result = L
}}

== प्रशिक्षक ==
''अक्टोबर २०२५ अनुसार''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;पद&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
|-
|'''मुख्य प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|-
|'''सहायक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[राजकुमार केसी]] &lt;br/&gt; {{Flagicon|NEP}} भगवती थापा
|-
|'''गोलरक्षक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} सुरजकुमार लामा
|-
|'''चिकित्सक'''
|{{Flagicon|NEP}} डा. अलिसा राई
|-
|'''फिजियो'''
|{{Flagicon|NEP}} सिला गिरी
|-
|'''किट प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} विकास गुरुङ
|-
|'''टोली अधिकृत'''
|रहित
|-
|'''मिडिया प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} कृष्णसिंह लोथ्याल
|-
|'''टोली प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[बिन्द्रा देवान]]
|}

=== प्रशिक्षण इतिहास ===
&lt;!-- {{main|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}} --&gt;
&lt;!-- {{See also|Category:नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरू}} --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
!colspan=4 style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|{{white|मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}}
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अवधि&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;उपलब्धिहरू&lt;/span&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[ध्रुव केसी]]
|२०१०–२०१२
||[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[सन् २०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[हरि खड्का]]
|२०१८–२०१९
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]] प्राविधिक निर्देशकको रूपमा&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/football/2019/07/31/australian-national-phillips-named-anfa-technical-director |title=Australian national Phillips named ANFA technical director|accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०१९–२०२१
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Republica|title=Gary Phillips is new head coach of Women's National Football Team|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/106347/|access-date=2021-02-26|website=My Republica|language=en}}&lt;/ref&gt;
|२०२१–२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[कुमार थापा]]
|२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[राजेन्द्र तामाङ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/rajendra-tamang-appointed-head-coach-of-womens-national-football-team/ |title=Rajendra Tamang Appointed Head Coach Of Women's National Football Team |date=24 January 2024 |accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://risingnepaldaily.com/news/56167 |title=Coach Tamang to lead Nepali women in Four Nations Cup |accessdate= 27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०२४–२०२५
|[[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;[[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता
|-
|{{Flagicon|BEL}} [[प्याट्रिक डे वाइल्ड]]
|२०२५
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|२०२५–हाल
|
|}

== खेलाडीहरू ==
=== वर्तमान टोली ===
अक्टोबर र नोभेम्बर २०२५ मा [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र [[चिनियाँ ताइपेई महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|चिनियाँ ताइपेई]] विरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि निम्न खेलाडीहरूलाई टोलीमा बोलाइएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ANFA bids farewell to national women's team for Indonesia and Chinese Taipei friendlies|url=https://www.the-anfa.com/news-detail/2442|website=ANFA|access-date=23 November 2025}}&lt;/ref&gt;
{{block indent|left=1.5|1=''अङ्क तथा विवरण २७ अक्टोबर २०२५ मा [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]] विरुद्धको खेल पछिको हो।''}}

{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[अञ्जना राना मगर]]|age={{birth date and age|2002|01|17}}|caps=१२|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]|age={{birth date and age|1996|05|28}}|caps=५८|goals=०|club=[[सेथु एफसी|सेथु]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[उषा नाथ]]|age={{birth date and age|2001|01|23}}|caps=२|goals=०|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[विमला विक]]|age={{birth date and age|2002|01|23}}|caps=१५|goals=०|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[दिपा शाही]]|age={{birth date and age|1999|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[हीराकुमारी भुजेल]]|age={{birth date and age|2004|01|01}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[पूजा राना]]|age={{birth date and age|2001|03|28}}|caps=१७|goals=१|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[समीक्षा घिमिरे]]|age={{birth date and age|1999|12|26}}|caps=१५|goals=०|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[मनमाया दमाई]]|age={{birth date and age|2004|09|13}}|caps=१|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[निशा थोकर]]|age={{birth date and age|2001|02|01}}|caps=७|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[प्रतिक्षा चौधरी]]|age={{birth date and age|2004|10|29}}|caps=०|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[अनिता बस्नेत]]|age={{birth date and age|1994|02|09}}|caps=५८|goals=७|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[प्रिती राई]]|age={{birth date and age|2004|11|20}}|caps=२१|goals=५|club=[[प्रेह खान रिच स्वाय रियङ एफसी|प्रेह खान रिच स्वाय रियङ]]|clubnat=CAM}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सजनी थोकर]]|age={{birth date and age|2000|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सविता राना मगर]]|age={{birth date and age|2003|07|07}}|caps=१६|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरस्वती हमाल]]|age={{birth date and age|2004|03|07}}|caps=४|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरू लिम्बू]]|age={{birth date and age|1999|03|06}}|caps=५०|goals=३|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[मीना देउवा]]|age={{birth date and age|2002|01|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[पूर्णिमा राई]]|age={{birth date and age|2000|06|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रश्मीकुमारी घिसिङ]]|age={{birth date and age|2002|06|15}}|caps=२४|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रेखा पौडेल]]|age={{birth date and age|2001|01|07}}|caps=२३|goals=१२|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[रेनुका नगरकोटे]]|age={{birth date and age|1995|04|16}}|caps=५६|goals=०|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g end}}

=== हालको टोलीमा नभएका खेलाडीहरू ===
:पछिल्लो १२ महिनामा निम्न खेलाडीहरूलाई राष्ट्रिय टोलीमा चयन गरिएको थियो, तर वर्तमान टोलीमा समावेश छैनन्।

{{nat fs r start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=5|pos=DF|name=[[अमृता जैशी]]|age={{birth date and age|1994|10|15}}|caps=५६|goals=१|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=12|pos=DF|name=[[गीता राना]]|age={{birth date and age|1996|09|21}}|caps=५८|goals=४|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=17|pos=DF|name=[[विमला चौधरी]]|age={{birth date and age|1997|03|01}}|caps=१९|goals=२|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=13|pos=MF|name=[[रेनुका हमाल]]|age={{birth date and age|1998|08|20}}|caps=|goals=|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=२०२५ भायानेट च्याम्पियनसिप फाइनल}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|pos=FW|name=[[सावित्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|1996|05|02}}|caps=६०|goals=६६|club=[[वेलिङ्टन फोनिक्स एफसी (महिला)|वेलिङ्टन फोनिक्स]]|clubnat=NZL|other=[[कप्तान (फुटबल)|कप्तान]]|latest=विरुद्ध. {{fbw|IND}}, अक्टोबर २०२५}}
{{nat fs r player|no=15|pos=FW|name=[[अनिता केसी]]|age={{birth date and age|1997|01|05}}|caps=३०|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=19|pos=FW|name=[[चन्द्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|2000|07|24}}|caps=३|goals=०|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
&lt;sup&gt;चोट&lt;/sup&gt; चोटका कारण टोलीबाट बाहिरिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रारम्भिक&lt;/sup&gt; प्रारम्भिक टोली / वैकल्पिक &lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;सन्न्यास&lt;/sup&gt; राष्ट्रिय टोलीबाट सन्न्यास लिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रतिबन्ध&lt;/sup&gt; प्रतिबन्धमा रहेका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;फिर्ता&lt;/sup&gt; गैर-चोट कारणले टोलीबाट नाम फिर्ता लिएका
{{nat fs end}}

== बाह्य कडीहरू ==
*[https://the-anfa.com/national-team/senior%20women टोली प्रोफाइल] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] मा
*[https://www.facebook.com/theanfaofficial फेसबुक]
{{नेपालमा फुटबल}}


[[श्रेणी:महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू| ]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}</text>
      <sha1>tuq96sjfnc6dein6k9y7tc83aoxdc8i</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367195</id>
      <parentid>1367194</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:35:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367195</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56762" sha1="o9527b3kxwpr7j00ph0jidbubp9f1qp" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}

== नतिजा तथा आगामी खेलहरू ==
{{मुख्य|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नतिजाहरू}}

पछिल्लो १२ महिनामा भएका खेलका नतिजाहरू र तय गरिएका आगामी खेलहरूको सूची निम्न अनुसार छ:
;सङ्केत
{{legend2|#CCFFCC|जीत|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFCC|बराबरी|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFCCCC|हार|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFFF|आगामी खेल|border=1px solid #AAAAAA}}

=== सन् २०२५ ===
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[सन् २०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|सन् २०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|06|29|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ९–०
|team2      = {{fbw|LAO}}
|goals1     =
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{Goal|12}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|45||55||74||79|}}
*[[सरु लिम्बू|लिम्बू]] {{Goal|47}}
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{Goal|57}}
*[[अनिता केसी|केसी]] {{Goal|83}}
*[[से सामोन इन्थाफोन|इन्थाफोन]] {{Goal|88|o.g.}}
|goals2     =
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = विन्ट वार तुन ([[म्यानमार फुटबल महासङ्घ|म्यानमार]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-nepal-9-0-laos
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|02|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|SRI}}
|score      = ०–८
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
|goals2     =
*[[गीता राना|गीता राना]] {{Goal|7||55}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|14||36||40}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{Goal|62}}
*[[रेखा पौडेल|पौडेल]] {{Goal|78}}
*[[पूजा राना]] {{Goal|89}}
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = वाङ चिएह ([[चिनियाँ ताइपेई फुटबल सङ्घ|चिनियाँ ताइपेई]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-sri-lanka-0-8-nepal
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|05|df=y}}
|time       = {{UTZ|20:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|UZB}}
|score      = ३–३
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
*[[दियोराखोन खबिबुल्लाएभा|खबिबुल्लाएभा]] {{Goal|2}}
*[[ल्युदमिला कराचिक|कराचिक]] {{Goal|11}}
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{Goal|39}}
|goals2     =
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|24||73}}
*[[गीता राना|राना]] {{Goal|71}}
|penaltyscore = ४–२
|penalties1 =
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{pengoal}}
*[[उमिदा जोइरोभा|जोइरोभा]] {{pengoal}}
*[[मदिना खिक्मातोभा|खिक्मातोभा]] {{pengoal}}
*[[असलखोन अमिनजोनोभा|अमिनजोनोभा]] {{pengoal}}
|penalties2 =
*{{penmiss}} [[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]]
*{{pengoal}} [[गीता राना|राना]]
*{{pengoal}} [[सविता राना मगर]]
*{{penmiss}} [[अञ्जना राना मगर]]
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = असाका कोइजुमी ([[जापान फुटबल सङ्घ|जापान]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-uzbekistan-3-4-3-2-nepal
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २४ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–३
|team2      = {{fbw|IRN}}
|goals1     = 
|goals2     =
*[[सारा दिदार|दिदार]] {{goal|49}}
*[[जहरा घन्बारी|घन्बारी]] {{goal|52}}
*[[शबनम बेहेस्त|बेहेस्त]] {{goal|57}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = छोकी ओम ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २७ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–२
|report     = 
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[करिश्मा शिरभोइकर|शिरभोइकर]] {{goal|81}}
|goals2     = 
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{goal|2||63}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = पन्सा चैसानित ([[थाइल्यान्ड फुटबल सङ्घ|थाइल्यान्ड]])
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|गैर-आधिकारिक मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २९ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|16:45|+5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–१
|report     = https://www.the-aiff.com/article/india-and-nepal-womens-teams-play-exhibition-match-in-gangtok
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = [[सौम्या गुगुलोथ|गुगुलोथ]] {{goal|30}}
|goals2     = [[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|45+2}}
|penaltyscore = ०–३
|penalties1 = 
*[[प्रियदर्शिनी सेल्लादुराई|प्रियदर्शिनी]] {{penmiss}}
*[[सन्तोष (फुटबलर)|सन्तोष]] {{penmiss}}
*[[अस्तम ओराओन|ओराओन]] {{penmiss}}
|penalties2 = 
*[[सविता राना मगर]] {{pengoal}}
*[[रश्मीकुमारी घिसिङ|घिसिङ]] {{pengoal}}
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{penmiss}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{pengoal}}
|stadium    = [[पाल्जोर रङ्गशाला]]
|location   = [[गान्तोक]], भारत
|attendance = 
|referee    = मीरा तामाङ ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २६ नोभेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|INA}}
|score      = २–१
|report     = https://english.ratopati.com/story/42151/tri-nation-international-women-s-football-indonesia-defeats-nepal
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[गिया युमान्डा|गिया]] {{Goal|58}}
*[[औलिया अल मबरुह|औलिया]] {{Goal|67}}
|goals2     = 
*[[भिभी ओक्ताभिया|भिभी]] {{Goal|20|o.g.}} 
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २ डिसेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–१
|report     = https://kathmandupost.com/football/2025/12/03/nepal-wrap-up-indonesia-tri-nation-friendlies-winless
|team2      = {{fbw|TPE}}
|goals1     = 
|goals2     = 
*[[हुवाङ के-सिन]] {{goal|53}}
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}

=== २०२६ ===
{{football box collapsible
|format = 1
|round  = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|25|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|BHU}}
| score = ०–१
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-1-BHUTAN-WOMENS-vs-NEPAL-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|NEP}}
| goals1 = 
| goals2 = [[गीता राना|राना]] {{goal|23}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = 
| referee = टेकचम रञ्जिता ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result  = W
}} 
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Sri Lanka
| round = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|31|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = २–०
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-5-NEPAL-WOMENS-vs-SRI-LANKA-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|SRI}}
| goals1 = 
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|45+3}}
*[[रेनुका नगरकोटी|नगरकोटे]] {{goal|62}}
| goals2 = 
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = ७६१
| referee = रञ्जिता देवी टेकचम ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result = W
}}
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Bangladesh
| round = {{nobr|[[सन् २०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#सेमिफाइनल्स|२०२६ साफ सेमिफाइनल]]}}
| date = {{Start date|2026|06|03|df=y}}
| time = 16:00
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = १–२
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/06/MATCH_REPORT-7-NEPAL-WOMENS-vs-BANGLADESH-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|BAN}}
| goals1 = 
*[[गीता राना|गीता]] {{Goal|22}}
| goals2 = 
*[[रितु पोर्ना चाकमा]] {{Goal|45+1}}
*[[मोसमम्त सागरिका|सागरिका]] {{goal|90+3}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = २८९
| referee = ओम छोकी ([[भुटान फुटबल महासङ्घ|भुटान]])
| result = L
}}

== प्रशिक्षक ==
''अक्टोबर २०२५ अनुसार''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;पद&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
|-
|'''मुख्य प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|-
|'''सहायक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[राजकुमार केसी]] &lt;br/&gt; {{Flagicon|NEP}} भगवती थापा
|-
|'''गोलरक्षक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} सुरजकुमार लामा
|-
|'''चिकित्सक'''
|{{Flagicon|NEP}} डा. अलिसा राई
|-
|'''फिजियो'''
|{{Flagicon|NEP}} सिला गिरी
|-
|'''किट प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} विकास गुरुङ
|-
|'''टोली अधिकृत'''
|रहित
|-
|'''मिडिया प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} कृष्णसिंह लोथ्याल
|-
|'''टोली प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[बिन्द्रा देवान]]
|}

=== प्रशिक्षण इतिहास ===
&lt;!-- {{main|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}} --&gt;
&lt;!-- {{See also|Category:नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरू}} --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
!colspan=4 style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|{{white|मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}}
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अवधि&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;उपलब्धिहरू&lt;/span&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[ध्रुव केसी]]
|२०१०–२०१२
||[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[सन् २०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[हरि खड्का]]
|२०१८–२०१९
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]] प्राविधिक निर्देशकको रूपमा&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/football/2019/07/31/australian-national-phillips-named-anfa-technical-director |title=Australian national Phillips named ANFA technical director|accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०१९–२०२१
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Republica|title=Gary Phillips is new head coach of Women's National Football Team|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/106347/|access-date=2021-02-26|website=My Republica|language=en}}&lt;/ref&gt;
|२०२१–२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[कुमार थापा]]
|२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[राजेन्द्र तामाङ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/rajendra-tamang-appointed-head-coach-of-womens-national-football-team/ |title=Rajendra Tamang Appointed Head Coach Of Women's National Football Team |date=24 January 2024 |accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://risingnepaldaily.com/news/56167 |title=Coach Tamang to lead Nepali women in Four Nations Cup |accessdate= 27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०२४–२०२५
|[[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;[[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता
|-
|{{Flagicon|BEL}} [[प्याट्रिक डे वाइल्ड]]
|२०२५
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|२०२५–हाल
|
|}

== खेलाडीहरू ==
=== वर्तमान टोली ===
अक्टोबर र नोभेम्बर २०२५ मा [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र [[चिनियाँ ताइपेई महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|चिनियाँ ताइपेई]] विरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि निम्न खेलाडीहरूलाई टोलीमा बोलाइएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ANFA bids farewell to national women's team for Indonesia and Chinese Taipei friendlies|url=https://www.the-anfa.com/news-detail/2442|website=ANFA|access-date=23 November 2025}}&lt;/ref&gt;
{{block indent|left=1.5|1=''अङ्क तथा विवरण २७ अक्टोबर २०२५ मा [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]] विरुद्धको खेल पछिको हो।''}}

{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[अञ्जना राना मगर]]|age={{birth date and age|2002|01|17}}|caps=१२|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]|age={{birth date and age|1996|05|28}}|caps=५८|goals=०|club=[[सेथु एफसी|सेथु]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[उषा नाथ]]|age={{birth date and age|2001|01|23}}|caps=२|goals=०|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[विमला विक]]|age={{birth date and age|2002|01|23}}|caps=१५|goals=०|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[दिपा शाही]]|age={{birth date and age|1999|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[हीराकुमारी भुजेल]]|age={{birth date and age|2004|01|01}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[पूजा राना]]|age={{birth date and age|2001|03|28}}|caps=१७|goals=१|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[समीक्षा घिमिरे]]|age={{birth date and age|1999|12|26}}|caps=१५|goals=०|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[मनमाया दमाई]]|age={{birth date and age|2004|09|13}}|caps=१|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[निशा थोकर]]|age={{birth date and age|2001|02|01}}|caps=७|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[प्रतिक्षा चौधरी]]|age={{birth date and age|2004|10|29}}|caps=०|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[अनिता बस्नेत]]|age={{birth date and age|1994|02|09}}|caps=५८|goals=७|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[प्रिती राई]]|age={{birth date and age|2004|11|20}}|caps=२१|goals=५|club=[[प्रेह खान रिच स्वाय रियङ एफसी|प्रेह खान रिच स्वाय रियङ]]|clubnat=CAM}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सजनी थोकर]]|age={{birth date and age|2000|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सविता राना मगर]]|age={{birth date and age|2003|07|07}}|caps=१६|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरस्वती हमाल]]|age={{birth date and age|2004|03|07}}|caps=४|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरू लिम्बू]]|age={{birth date and age|1999|03|06}}|caps=५०|goals=३|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[मीना देउवा]]|age={{birth date and age|2002|01|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[पूर्णिमा राई]]|age={{birth date and age|2000|06|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रश्मीकुमारी घिसिङ]]|age={{birth date and age|2002|06|15}}|caps=२४|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रेखा पौडेल]]|age={{birth date and age|2001|01|07}}|caps=२३|goals=१२|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[रेनुका नगरकोटे]]|age={{birth date and age|1995|04|16}}|caps=५६|goals=०|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g end}}

=== हालको टोलीमा नभएका खेलाडीहरू ===
:पछिल्लो १२ महिनामा निम्न खेलाडीहरूलाई राष्ट्रिय टोलीमा चयन गरिएको थियो, तर वर्तमान टोलीमा समावेश छैनन्।

{{nat fs r start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=5|pos=DF|name=[[अमृता जैशी]]|age={{birth date and age|1994|10|15}}|caps=५६|goals=१|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=12|pos=DF|name=[[गीता राना]]|age={{birth date and age|1996|09|21}}|caps=५८|goals=४|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=17|pos=DF|name=[[विमला चौधरी]]|age={{birth date and age|1997|03|01}}|caps=१९|goals=२|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=13|pos=MF|name=[[रेनुका हमाल]]|age={{birth date and age|1998|08|20}}|caps=|goals=|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=२०२५ भायानेट च्याम्पियनसिप फाइनल}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|pos=FW|name=[[सावित्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|1996|05|02}}|caps=६०|goals=६६|club=[[वेलिङ्टन फोनिक्स एफसी (महिला)|वेलिङ्टन फोनिक्स]]|clubnat=NZL|other=[[कप्तान (फुटबल)|कप्तान]]|latest=विरुद्ध. {{fbw|IND}}, अक्टोबर २०२५}}
{{nat fs r player|no=15|pos=FW|name=[[अनिता केसी]]|age={{birth date and age|1997|01|05}}|caps=३०|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=19|pos=FW|name=[[चन्द्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|2000|07|24}}|caps=३|goals=०|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
&lt;sup&gt;चोट&lt;/sup&gt; चोटका कारण टोलीबाट बाहिरिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रारम्भिक&lt;/sup&gt; प्रारम्भिक टोली / वैकल्पिक &lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;सन्न्यास&lt;/sup&gt; राष्ट्रिय टोलीबाट सन्न्यास लिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रतिबन्ध&lt;/sup&gt; प्रतिबन्धमा रहेका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;फिर्ता&lt;/sup&gt; गैर-चोट कारणले टोलीबाट नाम फिर्ता लिएका
{{nat fs end}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
*[https://the-anfa.com/national-team/senior%20women टोली प्रोफाइल] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] मा
*[https://www.facebook.com/theanfaofficial फेसबुक]
{{नेपालमा फुटबल}}


[[श्रेणी:महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू| ]]</text>
      <sha1>o9527b3kxwpr7j00ph0jidbubp9f1qp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367203</id>
      <parentid>1367195</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:25:05Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* सन् २०२५ */</comment>
      <origin>1367203</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56890" sha1="k9mp81i0coy415gpva34xun9wrbkbgz" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}

== नतिजा तथा आगामी खेलहरू ==
{{मुख्य|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नतिजाहरू}}

पछिल्लो १२ महिनामा भएका खेलका नतिजाहरू र तय गरिएका आगामी खेलहरूको सूची निम्न अनुसार छ:
;सङ्केत
{{legend2|#CCFFCC|जीत|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFCC|बराबरी|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFCCCC|हार|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFFF|आगामी खेल|border=1px solid #AAAAAA}}

=== सन् २०२५ ===
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[सन् २०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|सन् २०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|06|29|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ९–०
|team2      = {{fbw|LAO}}
|goals1     =
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{Goal|१२}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|४५||५५||७४||७९|}}
*[[सरु लिम्बू|लिम्बू]] {{Goal|४७}}
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{Goal|५७}}
*[[अनिता केसी|केसी]] {{Goal|८३}}
*[[से सामोन इन्थाफोन|इन्थाफोन]] {{Goal|८८|o.g.}}
|goals2     =
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = विन्ट वार तुन ([[म्यानमार फुटबल महासङ्घ|म्यानमार]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-nepal-9-0-laos
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|02|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|SRI}}
|score      = ०–८
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
|goals2     =
*[[गीता राना|गीता राना]] {{Goal|७||५५}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|१४||३६||४०}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{Goal|६२}}
*[[रेखा पौडेल|पौडेल]] {{Goal|७८}}
*[[पूजा राना]] {{Goal|89}}
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = वाङ चिएह ([[चिनियाँ ताइपेई फुटबल सङ्घ|चिनियाँ ताइपेई]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-sri-lanka-0-8-nepal
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|05|df=y}}
|time       = {{UTZ|20:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|UZB}}
|score      = ३–३
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
*[[दियोराखोन खबिबुल्लाएभा|खबिबुल्लाएभा]] {{Goal|२}}
*[[ल्युदमिला कराचिक|कराचिक]] {{Goal|११}}
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{Goal|३९}}
|goals2     =
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|२४||७३}}
*[[गीता राना|राना]] {{Goal|७१}}
|penaltyscore = ४–२
|penalties1 =
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{pengoal}}
*[[उमिदा जोइरोभा|जोइरोभा]] {{pengoal}}
*[[मदिना खिक्मातोभा|खिक्मातोभा]] {{pengoal}}
*[[असलखोन अमिनजोनोभा|अमिनजोनोभा]] {{pengoal}}
|penalties2 =
*{{penmiss}} [[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]]
*{{pengoal}} [[गीता राना|राना]]
*{{pengoal}} [[सविता राना मगर]]
*{{penmiss}} [[अञ्जना राना मगर]]
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = असाका कोइजुमी ([[जापान फुटबल सङ्घ|जापान]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-uzbekistan-3-4-3-2-nepal
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २४ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–३
|team2      = {{fbw|IRN}}
|goals1     = 
|goals2     =
*[[सारा दिदार|दिदार]] {{goal|४९}}
*[[जहरा घन्बारी|घन्बारी]] {{goal|५२}}
*[[शबनम बेहेस्त|बेहेस्त]] {{goal|५७}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = छोकी ओम ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २७ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–२
|report     = 
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[करिश्मा शिरभोइकर|शिरभोइकर]] {{goal|81}}
|goals2     = 
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{goal|२||६३}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = पन्सा चैसानित ([[थाइल्यान्ड फुटबल सङ्घ|थाइल्यान्ड]])
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|गैर-आधिकारिक मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २९ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|16:45|+5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–१
|report     = https://www.the-aiff.com/article/india-and-nepal-womens-teams-play-exhibition-match-in-gangtok
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = [[सौम्या गुगुलोथ|गुगुलोथ]] {{goal|३०}}
|goals2     = [[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|४५+२}}
|penaltyscore = ०–३
|penalties1 = 
*[[प्रियदर्शिनी सेल्लादुराई|प्रियदर्शिनी]] {{penmiss}}
*[[सन्तोष (फुटबलर)|सन्तोष]] {{penmiss}}
*[[अस्तम ओराओन|ओराओन]] {{penmiss}}
|penalties2 = 
*[[सविता राना मगर]] {{pengoal}}
*[[रश्मीकुमारी घिसिङ|घिसिङ]] {{pengoal}}
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{penmiss}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{pengoal}}
|stadium    = [[पाल्जोर रङ्गशाला]]
|location   = [[गान्तोक]], भारत
|attendance = 
|referee    = मीरा तामाङ ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २६ नोभेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|INA}}
|score      = २–१
|report     = https://english.ratopati.com/story/42151/tri-nation-international-women-s-football-indonesia-defeats-nepal
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[गिया युमान्डा|गिया]] {{Goal|५८}}
*[[औलिया अल मबरुह|औलिया]] {{Goal|६७}}
|goals2     = 
*[[भिभी ओक्ताभिया|भिभी]] {{Goal|२०|o.g.}} 
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २ डिसेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–१
|report     = https://kathmandupost.com/football/2025/12/03/nepal-wrap-up-indonesia-tri-nation-friendlies-winless
|team2      = {{fbw|TPE}}
|goals1     = 
|goals2     = 
*[[हुवाङ के-सिन]] {{goal|५३}}
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}

=== २०२६ ===
{{football box collapsible
|format = 1
|round  = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|25|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|BHU}}
| score = ०–१
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-1-BHUTAN-WOMENS-vs-NEPAL-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|NEP}}
| goals1 = 
| goals2 = [[गीता राना|राना]] {{goal|23}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = 
| referee = टेकचम रञ्जिता ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result  = W
}} 
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Sri Lanka
| round = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|31|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = २–०
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-5-NEPAL-WOMENS-vs-SRI-LANKA-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|SRI}}
| goals1 = 
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|45+3}}
*[[रेनुका नगरकोटी|नगरकोटे]] {{goal|62}}
| goals2 = 
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = ७६१
| referee = रञ्जिता देवी टेकचम ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result = W
}}
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Bangladesh
| round = {{nobr|[[सन् २०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#सेमिफाइनल्स|२०२६ साफ सेमिफाइनल]]}}
| date = {{Start date|2026|06|03|df=y}}
| time = 16:00
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = १–२
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/06/MATCH_REPORT-7-NEPAL-WOMENS-vs-BANGLADESH-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|BAN}}
| goals1 = 
*[[गीता राना|गीता]] {{Goal|22}}
| goals2 = 
*[[रितु पोर्ना चाकमा]] {{Goal|45+1}}
*[[मोसमम्त सागरिका|सागरिका]] {{goal|90+3}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = २८९
| referee = ओम छोकी ([[भुटान फुटबल महासङ्घ|भुटान]])
| result = L
}}

== प्रशिक्षक ==
''अक्टोबर २०२५ अनुसार''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;पद&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
|-
|'''मुख्य प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|-
|'''सहायक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[राजकुमार केसी]] &lt;br/&gt; {{Flagicon|NEP}} भगवती थापा
|-
|'''गोलरक्षक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} सुरजकुमार लामा
|-
|'''चिकित्सक'''
|{{Flagicon|NEP}} डा. अलिसा राई
|-
|'''फिजियो'''
|{{Flagicon|NEP}} सिला गिरी
|-
|'''किट प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} विकास गुरुङ
|-
|'''टोली अधिकृत'''
|रहित
|-
|'''मिडिया प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} कृष्णसिंह लोथ्याल
|-
|'''टोली प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[बिन्द्रा देवान]]
|}

=== प्रशिक्षण इतिहास ===
&lt;!-- {{main|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}} --&gt;
&lt;!-- {{See also|Category:नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरू}} --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
!colspan=4 style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|{{white|मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}}
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अवधि&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;उपलब्धिहरू&lt;/span&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[ध्रुव केसी]]
|२०१०–२०१२
||[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[सन् २०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[हरि खड्का]]
|२०१८–२०१९
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]] प्राविधिक निर्देशकको रूपमा&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/football/2019/07/31/australian-national-phillips-named-anfa-technical-director |title=Australian national Phillips named ANFA technical director|accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०१९–२०२१
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Republica|title=Gary Phillips is new head coach of Women's National Football Team|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/106347/|access-date=2021-02-26|website=My Republica|language=en}}&lt;/ref&gt;
|२०२१–२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[कुमार थापा]]
|२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[राजेन्द्र तामाङ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/rajendra-tamang-appointed-head-coach-of-womens-national-football-team/ |title=Rajendra Tamang Appointed Head Coach Of Women's National Football Team |date=24 January 2024 |accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://risingnepaldaily.com/news/56167 |title=Coach Tamang to lead Nepali women in Four Nations Cup |accessdate= 27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०२४–२०२५
|[[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;[[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता
|-
|{{Flagicon|BEL}} [[प्याट्रिक डे वाइल्ड]]
|२०२५
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|२०२५–हाल
|
|}

== खेलाडीहरू ==
=== वर्तमान टोली ===
अक्टोबर र नोभेम्बर २०२५ मा [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र [[चिनियाँ ताइपेई महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|चिनियाँ ताइपेई]] विरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि निम्न खेलाडीहरूलाई टोलीमा बोलाइएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ANFA bids farewell to national women's team for Indonesia and Chinese Taipei friendlies|url=https://www.the-anfa.com/news-detail/2442|website=ANFA|access-date=23 November 2025}}&lt;/ref&gt;
{{block indent|left=1.5|1=''अङ्क तथा विवरण २७ अक्टोबर २०२५ मा [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]] विरुद्धको खेल पछिको हो।''}}

{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[अञ्जना राना मगर]]|age={{birth date and age|2002|01|17}}|caps=१२|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]|age={{birth date and age|1996|05|28}}|caps=५८|goals=०|club=[[सेथु एफसी|सेथु]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[उषा नाथ]]|age={{birth date and age|2001|01|23}}|caps=२|goals=०|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[विमला विक]]|age={{birth date and age|2002|01|23}}|caps=१५|goals=०|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[दिपा शाही]]|age={{birth date and age|1999|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[हीराकुमारी भुजेल]]|age={{birth date and age|2004|01|01}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[पूजा राना]]|age={{birth date and age|2001|03|28}}|caps=१७|goals=१|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[समीक्षा घिमिरे]]|age={{birth date and age|1999|12|26}}|caps=१५|goals=०|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[मनमाया दमाई]]|age={{birth date and age|2004|09|13}}|caps=१|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[निशा थोकर]]|age={{birth date and age|2001|02|01}}|caps=७|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[प्रतिक्षा चौधरी]]|age={{birth date and age|2004|10|29}}|caps=०|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[अनिता बस्नेत]]|age={{birth date and age|1994|02|09}}|caps=५८|goals=७|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[प्रिती राई]]|age={{birth date and age|2004|11|20}}|caps=२१|goals=५|club=[[प्रेह खान रिच स्वाय रियङ एफसी|प्रेह खान रिच स्वाय रियङ]]|clubnat=CAM}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सजनी थोकर]]|age={{birth date and age|2000|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सविता राना मगर]]|age={{birth date and age|2003|07|07}}|caps=१६|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरस्वती हमाल]]|age={{birth date and age|2004|03|07}}|caps=४|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरू लिम्बू]]|age={{birth date and age|1999|03|06}}|caps=५०|goals=३|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[मीना देउवा]]|age={{birth date and age|2002|01|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[पूर्णिमा राई]]|age={{birth date and age|2000|06|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रश्मीकुमारी घिसिङ]]|age={{birth date and age|2002|06|15}}|caps=२४|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रेखा पौडेल]]|age={{birth date and age|2001|01|07}}|caps=२३|goals=१२|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[रेनुका नगरकोटे]]|age={{birth date and age|1995|04|16}}|caps=५६|goals=०|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g end}}

=== हालको टोलीमा नभएका खेलाडीहरू ===
:पछिल्लो १२ महिनामा निम्न खेलाडीहरूलाई राष्ट्रिय टोलीमा चयन गरिएको थियो, तर वर्तमान टोलीमा समावेश छैनन्।

{{nat fs r start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=5|pos=DF|name=[[अमृता जैशी]]|age={{birth date and age|1994|10|15}}|caps=५६|goals=१|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=12|pos=DF|name=[[गीता राना]]|age={{birth date and age|1996|09|21}}|caps=५८|goals=४|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=17|pos=DF|name=[[विमला चौधरी]]|age={{birth date and age|1997|03|01}}|caps=१९|goals=२|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=13|pos=MF|name=[[रेनुका हमाल]]|age={{birth date and age|1998|08|20}}|caps=|goals=|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=२०२५ भायानेट च्याम्पियनसिप फाइनल}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|pos=FW|name=[[सावित्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|1996|05|02}}|caps=६०|goals=६६|club=[[वेलिङ्टन फोनिक्स एफसी (महिला)|वेलिङ्टन फोनिक्स]]|clubnat=NZL|other=[[कप्तान (फुटबल)|कप्तान]]|latest=विरुद्ध. {{fbw|IND}}, अक्टोबर २०२५}}
{{nat fs r player|no=15|pos=FW|name=[[अनिता केसी]]|age={{birth date and age|1997|01|05}}|caps=३०|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=19|pos=FW|name=[[चन्द्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|2000|07|24}}|caps=३|goals=०|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
&lt;sup&gt;चोट&lt;/sup&gt; चोटका कारण टोलीबाट बाहिरिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रारम्भिक&lt;/sup&gt; प्रारम्भिक टोली / वैकल्पिक &lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;सन्न्यास&lt;/sup&gt; राष्ट्रिय टोलीबाट सन्न्यास लिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रतिबन्ध&lt;/sup&gt; प्रतिबन्धमा रहेका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;फिर्ता&lt;/sup&gt; गैर-चोट कारणले टोलीबाट नाम फिर्ता लिएका
{{nat fs end}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
*[https://the-anfa.com/national-team/senior%20women टोली प्रोफाइल] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] मा
*[https://www.facebook.com/theanfaofficial फेसबुक]
{{नेपालमा फुटबल}}


[[श्रेणी:महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू| ]]</text>
      <sha1>k9mp81i0coy415gpva34xun9wrbkbgz</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367204</id>
      <parentid>1367203</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:26:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* २०२६ */</comment>
      <origin>1367204</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56920" sha1="qggs56d4vm5itlg23k975sm8cfh6a84" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}

== नतिजा तथा आगामी खेलहरू ==
{{मुख्य|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नतिजाहरू}}

पछिल्लो १२ महिनामा भएका खेलका नतिजाहरू र तय गरिएका आगामी खेलहरूको सूची निम्न अनुसार छ:
;सङ्केत
{{legend2|#CCFFCC|जीत|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFCC|बराबरी|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFCCCC|हार|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFFF|आगामी खेल|border=1px solid #AAAAAA}}

=== सन् २०२५ ===
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[सन् २०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|सन् २०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|06|29|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ९–०
|team2      = {{fbw|LAO}}
|goals1     =
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{Goal|१२}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|४५||५५||७४||७९|}}
*[[सरु लिम्बू|लिम्बू]] {{Goal|४७}}
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{Goal|५७}}
*[[अनिता केसी|केसी]] {{Goal|८३}}
*[[से सामोन इन्थाफोन|इन्थाफोन]] {{Goal|८८|o.g.}}
|goals2     =
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = विन्ट वार तुन ([[म्यानमार फुटबल महासङ्घ|म्यानमार]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-nepal-9-0-laos
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|02|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|SRI}}
|score      = ०–८
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
|goals2     =
*[[गीता राना|गीता राना]] {{Goal|७||५५}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|१४||३६||४०}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{Goal|६२}}
*[[रेखा पौडेल|पौडेल]] {{Goal|७८}}
*[[पूजा राना]] {{Goal|89}}
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = वाङ चिएह ([[चिनियाँ ताइपेई फुटबल सङ्घ|चिनियाँ ताइपेई]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-sri-lanka-0-8-nepal
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|05|df=y}}
|time       = {{UTZ|20:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|UZB}}
|score      = ३–३
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
*[[दियोराखोन खबिबुल्लाएभा|खबिबुल्लाएभा]] {{Goal|२}}
*[[ल्युदमिला कराचिक|कराचिक]] {{Goal|११}}
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{Goal|३९}}
|goals2     =
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|२४||७३}}
*[[गीता राना|राना]] {{Goal|७१}}
|penaltyscore = ४–२
|penalties1 =
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{pengoal}}
*[[उमिदा जोइरोभा|जोइरोभा]] {{pengoal}}
*[[मदिना खिक्मातोभा|खिक्मातोभा]] {{pengoal}}
*[[असलखोन अमिनजोनोभा|अमिनजोनोभा]] {{pengoal}}
|penalties2 =
*{{penmiss}} [[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]]
*{{pengoal}} [[गीता राना|राना]]
*{{pengoal}} [[सविता राना मगर]]
*{{penmiss}} [[अञ्जना राना मगर]]
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = असाका कोइजुमी ([[जापान फुटबल सङ्घ|जापान]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-uzbekistan-3-4-3-2-nepal
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २४ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–३
|team2      = {{fbw|IRN}}
|goals1     = 
|goals2     =
*[[सारा दिदार|दिदार]] {{goal|४९}}
*[[जहरा घन्बारी|घन्बारी]] {{goal|५२}}
*[[शबनम बेहेस्त|बेहेस्त]] {{goal|५७}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = छोकी ओम ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २७ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–२
|report     = 
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[करिश्मा शिरभोइकर|शिरभोइकर]] {{goal|81}}
|goals2     = 
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{goal|२||६३}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = पन्सा चैसानित ([[थाइल्यान्ड फुटबल सङ्घ|थाइल्यान्ड]])
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|गैर-आधिकारिक मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २९ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|16:45|+5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–१
|report     = https://www.the-aiff.com/article/india-and-nepal-womens-teams-play-exhibition-match-in-gangtok
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = [[सौम्या गुगुलोथ|गुगुलोथ]] {{goal|३०}}
|goals2     = [[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|४५+२}}
|penaltyscore = ०–३
|penalties1 = 
*[[प्रियदर्शिनी सेल्लादुराई|प्रियदर्शिनी]] {{penmiss}}
*[[सन्तोष (फुटबलर)|सन्तोष]] {{penmiss}}
*[[अस्तम ओराओन|ओराओन]] {{penmiss}}
|penalties2 = 
*[[सविता राना मगर]] {{pengoal}}
*[[रश्मीकुमारी घिसिङ|घिसिङ]] {{pengoal}}
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{penmiss}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{pengoal}}
|stadium    = [[पाल्जोर रङ्गशाला]]
|location   = [[गान्तोक]], भारत
|attendance = 
|referee    = मीरा तामाङ ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २६ नोभेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|INA}}
|score      = २–१
|report     = https://english.ratopati.com/story/42151/tri-nation-international-women-s-football-indonesia-defeats-nepal
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[गिया युमान्डा|गिया]] {{Goal|५८}}
*[[औलिया अल मबरुह|औलिया]] {{Goal|६७}}
|goals2     = 
*[[भिभी ओक्ताभिया|भिभी]] {{Goal|२०|o.g.}} 
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २ डिसेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–१
|report     = https://kathmandupost.com/football/2025/12/03/nepal-wrap-up-indonesia-tri-nation-friendlies-winless
|team2      = {{fbw|TPE}}
|goals1     = 
|goals2     = 
*[[हुवाङ के-सिन]] {{goal|५३}}
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}

=== २०२६ ===
{{football box collapsible
|format = 1
|round  = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|25|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|BHU}}
| score = ०–१
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-1-BHUTAN-WOMENS-vs-NEPAL-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|NEP}}
| goals1 = 
| goals2 = [[गीता राना|राना]] {{goal|२३}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = 
| referee = टेकचम रञ्जिता ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result  = W
}} 
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Sri Lanka
| round = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|31|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = २–०
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-5-NEPAL-WOMENS-vs-SRI-LANKA-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|SRI}}
| goals1 = 
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|४५+३}}
*[[रेनुका नगरकोटी|नगरकोटे]] {{goal|६२}}
| goals2 = 
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = ७६१
| referee = रञ्जिता देवी टेकचम ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result = W
}}
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Bangladesh
| round = {{nobr|[[सन् २०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#सेमिफाइनल्स|२०२६ साफ सेमिफाइनल]]}}
| date = {{Start date|2026|06|03|df=y}}
| time = 16:00
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = १–२
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/06/MATCH_REPORT-7-NEPAL-WOMENS-vs-BANGLADESH-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|BAN}}
| goals1 = 
*[[गीता राना|गीता]] {{Goal|२२}}
| goals2 = 
*[[रितु पोर्ना चाकमा]] {{Goal|४५+१}}
*[[मोसमम्त सागरिका|सागरिका]] {{goal|९०+३}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = २८९
| referee = ओम छोकी ([[भुटान फुटबल महासङ्घ|भुटान]])
| result = L
}}

== प्रशिक्षक ==
''अक्टोबर २०२५ अनुसार''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;पद&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
|-
|'''मुख्य प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|-
|'''सहायक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[राजकुमार केसी]] &lt;br/&gt; {{Flagicon|NEP}} भगवती थापा
|-
|'''गोलरक्षक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} सुरजकुमार लामा
|-
|'''चिकित्सक'''
|{{Flagicon|NEP}} डा. अलिसा राई
|-
|'''फिजियो'''
|{{Flagicon|NEP}} सिला गिरी
|-
|'''किट प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} विकास गुरुङ
|-
|'''टोली अधिकृत'''
|रहित
|-
|'''मिडिया प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} कृष्णसिंह लोथ्याल
|-
|'''टोली प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[बिन्द्रा देवान]]
|}

=== प्रशिक्षण इतिहास ===
&lt;!-- {{main|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}} --&gt;
&lt;!-- {{See also|Category:नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरू}} --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
!colspan=4 style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|{{white|मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}}
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अवधि&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;उपलब्धिहरू&lt;/span&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[ध्रुव केसी]]
|२०१०–२०१२
||[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[सन् २०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[हरि खड्का]]
|२०१८–२०१९
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]] प्राविधिक निर्देशकको रूपमा&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/football/2019/07/31/australian-national-phillips-named-anfa-technical-director |title=Australian national Phillips named ANFA technical director|accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०१९–२०२१
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Republica|title=Gary Phillips is new head coach of Women's National Football Team|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/106347/|access-date=2021-02-26|website=My Republica|language=en}}&lt;/ref&gt;
|२०२१–२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[कुमार थापा]]
|२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[राजेन्द्र तामाङ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/rajendra-tamang-appointed-head-coach-of-womens-national-football-team/ |title=Rajendra Tamang Appointed Head Coach Of Women's National Football Team |date=24 January 2024 |accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://risingnepaldaily.com/news/56167 |title=Coach Tamang to lead Nepali women in Four Nations Cup |accessdate= 27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०२४–२०२५
|[[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;[[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता
|-
|{{Flagicon|BEL}} [[प्याट्रिक डे वाइल्ड]]
|२०२५
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|२०२५–हाल
|
|}

== खेलाडीहरू ==
=== वर्तमान टोली ===
अक्टोबर र नोभेम्बर २०२५ मा [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र [[चिनियाँ ताइपेई महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|चिनियाँ ताइपेई]] विरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि निम्न खेलाडीहरूलाई टोलीमा बोलाइएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ANFA bids farewell to national women's team for Indonesia and Chinese Taipei friendlies|url=https://www.the-anfa.com/news-detail/2442|website=ANFA|access-date=23 November 2025}}&lt;/ref&gt;
{{block indent|left=1.5|1=''अङ्क तथा विवरण २७ अक्टोबर २०२५ मा [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]] विरुद्धको खेल पछिको हो।''}}

{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[अञ्जना राना मगर]]|age={{birth date and age|2002|01|17}}|caps=१२|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]|age={{birth date and age|1996|05|28}}|caps=५८|goals=०|club=[[सेथु एफसी|सेथु]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[उषा नाथ]]|age={{birth date and age|2001|01|23}}|caps=२|goals=०|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[विमला विक]]|age={{birth date and age|2002|01|23}}|caps=१५|goals=०|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[दिपा शाही]]|age={{birth date and age|1999|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[हीराकुमारी भुजेल]]|age={{birth date and age|2004|01|01}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[पूजा राना]]|age={{birth date and age|2001|03|28}}|caps=१७|goals=१|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[समीक्षा घिमिरे]]|age={{birth date and age|1999|12|26}}|caps=१५|goals=०|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[मनमाया दमाई]]|age={{birth date and age|2004|09|13}}|caps=१|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[निशा थोकर]]|age={{birth date and age|2001|02|01}}|caps=७|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[प्रतिक्षा चौधरी]]|age={{birth date and age|2004|10|29}}|caps=०|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[अनिता बस्नेत]]|age={{birth date and age|1994|02|09}}|caps=५८|goals=७|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[प्रिती राई]]|age={{birth date and age|2004|11|20}}|caps=२१|goals=५|club=[[प्रेह खान रिच स्वाय रियङ एफसी|प्रेह खान रिच स्वाय रियङ]]|clubnat=CAM}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सजनी थोकर]]|age={{birth date and age|2000|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सविता राना मगर]]|age={{birth date and age|2003|07|07}}|caps=१६|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरस्वती हमाल]]|age={{birth date and age|2004|03|07}}|caps=४|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरू लिम्बू]]|age={{birth date and age|1999|03|06}}|caps=५०|goals=३|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[मीना देउवा]]|age={{birth date and age|2002|01|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[पूर्णिमा राई]]|age={{birth date and age|2000|06|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रश्मीकुमारी घिसिङ]]|age={{birth date and age|2002|06|15}}|caps=२४|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रेखा पौडेल]]|age={{birth date and age|2001|01|07}}|caps=२३|goals=१२|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[रेनुका नगरकोटे]]|age={{birth date and age|1995|04|16}}|caps=५६|goals=०|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g end}}

=== हालको टोलीमा नभएका खेलाडीहरू ===
:पछिल्लो १२ महिनामा निम्न खेलाडीहरूलाई राष्ट्रिय टोलीमा चयन गरिएको थियो, तर वर्तमान टोलीमा समावेश छैनन्।

{{nat fs r start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=5|pos=DF|name=[[अमृता जैशी]]|age={{birth date and age|1994|10|15}}|caps=५६|goals=१|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=12|pos=DF|name=[[गीता राना]]|age={{birth date and age|1996|09|21}}|caps=५८|goals=४|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=17|pos=DF|name=[[विमला चौधरी]]|age={{birth date and age|1997|03|01}}|caps=१९|goals=२|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=13|pos=MF|name=[[रेनुका हमाल]]|age={{birth date and age|1998|08|20}}|caps=|goals=|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=२०२५ भायानेट च्याम्पियनसिप फाइनल}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|pos=FW|name=[[सावित्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|1996|05|02}}|caps=६०|goals=६६|club=[[वेलिङ्टन फोनिक्स एफसी (महिला)|वेलिङ्टन फोनिक्स]]|clubnat=NZL|other=[[कप्तान (फुटबल)|कप्तान]]|latest=विरुद्ध. {{fbw|IND}}, अक्टोबर २०२५}}
{{nat fs r player|no=15|pos=FW|name=[[अनिता केसी]]|age={{birth date and age|1997|01|05}}|caps=३०|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=19|pos=FW|name=[[चन्द्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|2000|07|24}}|caps=३|goals=०|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
&lt;sup&gt;चोट&lt;/sup&gt; चोटका कारण टोलीबाट बाहिरिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रारम्भिक&lt;/sup&gt; प्रारम्भिक टोली / वैकल्पिक &lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;सन्न्यास&lt;/sup&gt; राष्ट्रिय टोलीबाट सन्न्यास लिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रतिबन्ध&lt;/sup&gt; प्रतिबन्धमा रहेका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;फिर्ता&lt;/sup&gt; गैर-चोट कारणले टोलीबाट नाम फिर्ता लिएका
{{nat fs end}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
*[https://the-anfa.com/national-team/senior%20women टोली प्रोफाइल] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] मा
*[https://www.facebook.com/theanfaofficial फेसबुक]
{{नेपालमा फुटबल}}


[[श्रेणी:महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू| ]]</text>
      <sha1>qggs56d4vm5itlg23k975sm8cfh6a84</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367205</id>
      <parentid>1367204</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:26:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367205</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="56924" sha1="05eykjfc9fe9u4wskdmimddpdr0zhpu" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}

== नतिजा तथा आगामी खेलहरू ==
{{मुख्य|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नतिजाहरू}}

पछिल्लो १२ महिनामा भएका खेलका नतिजाहरू र तय गरिएका आगामी खेलहरूको सूची निम्न अनुसार छ:
;सङ्केत
{{legend2|#CCFFCC|जीत|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFCC|बराबरी|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFCCCC|हार|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFFF|आगामी खेल|border=1px solid #AAAAAA}}

=== सन् २०२५ ===
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[सन् २०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|सन् २०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|06|29|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ९–०
|team2      = {{fbw|LAO}}
|goals1     =
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{Goal|१२}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|४५||५५||७४||७९|}}
*[[सरु लिम्बू|लिम्बू]] {{Goal|४७}}
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{Goal|५७}}
*[[अनिता केसी|केसी]] {{Goal|८३}}
*[[से सामोन इन्थाफोन|इन्थाफोन]] {{Goal|८८|o.g.}}
|goals2     =
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = विन्ट वार तुन ([[म्यानमार फुटबल महासङ्घ|म्यानमार]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-nepal-9-0-laos
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|02|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|SRI}}
|score      = ०–८
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
|goals2     =
*[[गीता राना|गीता राना]] {{Goal|७||५५}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|१४||३६||४०}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{Goal|६२}}
*[[रेखा पौडेल|पौडेल]] {{Goal|७८}}
*[[पूजा राना]] {{Goal|89}}
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = वाङ चिएह ([[चिनियाँ ताइपेई फुटबल सङ्घ|चिनियाँ ताइपेई]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-sri-lanka-0-8-nepal
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|05|df=y}}
|time       = {{UTZ|20:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|UZB}}
|score      = ३–३
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
*[[दियोराखोन खबिबुल्लाएभा|खबिबुल्लाएभा]] {{Goal|२}}
*[[ल्युदमिला कराचिक|कराचिक]] {{Goal|११}}
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{Goal|३९}}
|goals2     =
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|२४||७३}}
*[[गीता राना|राना]] {{Goal|७१}}
|penaltyscore = ४–२
|penalties1 =
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{pengoal}}
*[[उमिदा जोइरोभा|जोइरोभा]] {{pengoal}}
*[[मदिना खिक्मातोभा|खिक्मातोभा]] {{pengoal}}
*[[असलखोन अमिनजोनोभा|अमिनजोनोभा]] {{pengoal}}
|penalties2 =
*{{penmiss}} [[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]]
*{{pengoal}} [[गीता राना|राना]]
*{{pengoal}} [[सविता राना मगर]]
*{{penmiss}} [[अञ्जना राना मगर]]
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = असाका कोइजुमी ([[जापान फुटबल सङ्घ|जापान]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-uzbekistan-3-4-3-2-nepal
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २४ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–३
|team2      = {{fbw|IRN}}
|goals1     = 
|goals2     =
*[[सारा दिदार|दिदार]] {{goal|४९}}
*[[जहरा घन्बारी|घन्बारी]] {{goal|५२}}
*[[शबनम बेहेस्त|बेहेस्त]] {{goal|५७}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = छोकी ओम ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २७ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–२
|report     = 
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[करिश्मा शिरभोइकर|शिरभोइकर]] {{goal|८१}}
|goals2     = 
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{goal|२||६३}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = पन्सा चैसानित ([[थाइल्यान्ड फुटबल सङ्घ|थाइल्यान्ड]])
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|गैर-आधिकारिक मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २९ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|16:45|+5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–१
|report     = https://www.the-aiff.com/article/india-and-nepal-womens-teams-play-exhibition-match-in-gangtok
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = [[सौम्या गुगुलोथ|गुगुलोथ]] {{goal|३०}}
|goals2     = [[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|४५+२}}
|penaltyscore = ०–३
|penalties1 = 
*[[प्रियदर्शिनी सेल्लादुराई|प्रियदर्शिनी]] {{penmiss}}
*[[सन्तोष (फुटबलर)|सन्तोष]] {{penmiss}}
*[[अस्तम ओराओन|ओराओन]] {{penmiss}}
|penalties2 = 
*[[सविता राना मगर]] {{pengoal}}
*[[रश्मीकुमारी घिसिङ|घिसिङ]] {{pengoal}}
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{penmiss}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{pengoal}}
|stadium    = [[पाल्जोर रङ्गशाला]]
|location   = [[गान्तोक]], भारत
|attendance = 
|referee    = मीरा तामाङ ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २६ नोभेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|INA}}
|score      = २–१
|report     = https://english.ratopati.com/story/42151/tri-nation-international-women-s-football-indonesia-defeats-nepal
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[गिया युमान्डा|गिया]] {{Goal|५८}}
*[[औलिया अल मबरुह|औलिया]] {{Goal|६७}}
|goals2     = 
*[[भिभी ओक्ताभिया|भिभी]] {{Goal|२०|o.g.}} 
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २ डिसेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–१
|report     = https://kathmandupost.com/football/2025/12/03/nepal-wrap-up-indonesia-tri-nation-friendlies-winless
|team2      = {{fbw|TPE}}
|goals1     = 
|goals2     = 
*[[हुवाङ के-सिन]] {{goal|५३}}
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}

=== २०२६ ===
{{football box collapsible
|format = 1
|round  = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|25|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|BHU}}
| score = ०–१
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-1-BHUTAN-WOMENS-vs-NEPAL-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|NEP}}
| goals1 = 
| goals2 = [[गीता राना|राना]] {{goal|२३}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = 
| referee = टेकचम रञ्जिता ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result  = W
}} 
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Sri Lanka
| round = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|31|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = २–०
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-5-NEPAL-WOMENS-vs-SRI-LANKA-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|SRI}}
| goals1 = 
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|४५+३}}
*[[रेनुका नगरकोटी|नगरकोटे]] {{goal|६२}}
| goals2 = 
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = ७६१
| referee = रञ्जिता देवी टेकचम ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result = W
}}
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Bangladesh
| round = {{nobr|[[सन् २०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#सेमिफाइनल्स|२०२६ साफ सेमिफाइनल]]}}
| date = {{Start date|2026|06|03|df=y}}
| time = 16:00
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = १–२
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/06/MATCH_REPORT-7-NEPAL-WOMENS-vs-BANGLADESH-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|BAN}}
| goals1 = 
*[[गीता राना|गीता]] {{Goal|२२}}
| goals2 = 
*[[रितु पोर्ना चाकमा]] {{Goal|४५+१}}
*[[मोसमम्त सागरिका|सागरिका]] {{goal|९०+३}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = २८९
| referee = ओम छोकी ([[भुटान फुटबल महासङ्घ|भुटान]])
| result = L
}}

== प्रशिक्षक ==
''अक्टोबर २०२५ अनुसार''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;पद&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
|-
|'''मुख्य प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|-
|'''सहायक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[राजकुमार केसी]] &lt;br/&gt; {{Flagicon|NEP}} भगवती थापा
|-
|'''गोलरक्षक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} सुरजकुमार लामा
|-
|'''चिकित्सक'''
|{{Flagicon|NEP}} डा. अलिसा राई
|-
|'''फिजियो'''
|{{Flagicon|NEP}} सिला गिरी
|-
|'''किट प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} विकास गुरुङ
|-
|'''टोली अधिकृत'''
|रहित
|-
|'''मिडिया प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} कृष्णसिंह लोथ्याल
|-
|'''टोली प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[बिन्द्रा देवान]]
|}

=== प्रशिक्षण इतिहास ===
&lt;!-- {{main|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}} --&gt;
&lt;!-- {{See also|Category:नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरू}} --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
!colspan=4 style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|{{white|मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}}
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अवधि&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;उपलब्धिहरू&lt;/span&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[ध्रुव केसी]]
|२०१०–२०१२
||[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[सन् २०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[हरि खड्का]]
|२०१८–२०१९
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]] प्राविधिक निर्देशकको रूपमा&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/football/2019/07/31/australian-national-phillips-named-anfa-technical-director |title=Australian national Phillips named ANFA technical director|accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०१९–२०२१
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Republica|title=Gary Phillips is new head coach of Women's National Football Team|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/106347/|access-date=2021-02-26|website=My Republica|language=en}}&lt;/ref&gt;
|२०२१–२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[कुमार थापा]]
|२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[राजेन्द्र तामाङ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/rajendra-tamang-appointed-head-coach-of-womens-national-football-team/ |title=Rajendra Tamang Appointed Head Coach Of Women's National Football Team |date=24 January 2024 |accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://risingnepaldaily.com/news/56167 |title=Coach Tamang to lead Nepali women in Four Nations Cup |accessdate= 27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०२४–२०२५
|[[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;[[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता
|-
|{{Flagicon|BEL}} [[प्याट्रिक डे वाइल्ड]]
|२०२५
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|२०२५–हाल
|
|}

== खेलाडीहरू ==
=== वर्तमान टोली ===
अक्टोबर र नोभेम्बर २०२५ मा [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र [[चिनियाँ ताइपेई महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|चिनियाँ ताइपेई]] विरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि निम्न खेलाडीहरूलाई टोलीमा बोलाइएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ANFA bids farewell to national women's team for Indonesia and Chinese Taipei friendlies|url=https://www.the-anfa.com/news-detail/2442|website=ANFA|access-date=23 November 2025}}&lt;/ref&gt;
{{block indent|left=1.5|1=''अङ्क तथा विवरण २७ अक्टोबर २०२५ मा [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]] विरुद्धको खेल पछिको हो।''}}

{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[अञ्जना राना मगर]]|age={{birth date and age|2002|01|17}}|caps=१२|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]|age={{birth date and age|1996|05|28}}|caps=५८|goals=०|club=[[सेथु एफसी|सेथु]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[उषा नाथ]]|age={{birth date and age|2001|01|23}}|caps=२|goals=०|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[विमला विक]]|age={{birth date and age|2002|01|23}}|caps=१५|goals=०|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[दिपा शाही]]|age={{birth date and age|1999|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[हीराकुमारी भुजेल]]|age={{birth date and age|2004|01|01}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[पूजा राना]]|age={{birth date and age|2001|03|28}}|caps=१७|goals=१|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[समीक्षा घिमिरे]]|age={{birth date and age|1999|12|26}}|caps=१५|goals=०|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[मनमाया दमाई]]|age={{birth date and age|2004|09|13}}|caps=१|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[निशा थोकर]]|age={{birth date and age|2001|02|01}}|caps=७|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[प्रतिक्षा चौधरी]]|age={{birth date and age|2004|10|29}}|caps=०|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[अनिता बस्नेत]]|age={{birth date and age|1994|02|09}}|caps=५८|goals=७|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[प्रिती राई]]|age={{birth date and age|2004|11|20}}|caps=२१|goals=५|club=[[प्रेह खान रिच स्वाय रियङ एफसी|प्रेह खान रिच स्वाय रियङ]]|clubnat=CAM}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सजनी थोकर]]|age={{birth date and age|2000|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सविता राना मगर]]|age={{birth date and age|2003|07|07}}|caps=१६|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरस्वती हमाल]]|age={{birth date and age|2004|03|07}}|caps=४|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरू लिम्बू]]|age={{birth date and age|1999|03|06}}|caps=५०|goals=३|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[मीना देउवा]]|age={{birth date and age|2002|01|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[पूर्णिमा राई]]|age={{birth date and age|2000|06|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रश्मीकुमारी घिसिङ]]|age={{birth date and age|2002|06|15}}|caps=२४|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रेखा पौडेल]]|age={{birth date and age|2001|01|07}}|caps=२३|goals=१२|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[रेनुका नगरकोटे]]|age={{birth date and age|1995|04|16}}|caps=५६|goals=०|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g end}}

=== हालको टोलीमा नभएका खेलाडीहरू ===
:पछिल्लो १२ महिनामा निम्न खेलाडीहरूलाई राष्ट्रिय टोलीमा चयन गरिएको थियो, तर वर्तमान टोलीमा समावेश छैनन्।

{{nat fs r start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=5|pos=DF|name=[[अमृता जैशी]]|age={{birth date and age|1994|10|15}}|caps=५६|goals=१|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=12|pos=DF|name=[[गीता राना]]|age={{birth date and age|1996|09|21}}|caps=५८|goals=४|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=17|pos=DF|name=[[विमला चौधरी]]|age={{birth date and age|1997|03|01}}|caps=१९|goals=२|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=13|pos=MF|name=[[रेनुका हमाल]]|age={{birth date and age|1998|08|20}}|caps=|goals=|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=२०२५ भायानेट च्याम्पियनसिप फाइनल}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|pos=FW|name=[[सावित्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|1996|05|02}}|caps=६०|goals=६६|club=[[वेलिङ्टन फोनिक्स एफसी (महिला)|वेलिङ्टन फोनिक्स]]|clubnat=NZL|other=[[कप्तान (फुटबल)|कप्तान]]|latest=विरुद्ध. {{fbw|IND}}, अक्टोबर २०२५}}
{{nat fs r player|no=15|pos=FW|name=[[अनिता केसी]]|age={{birth date and age|1997|01|05}}|caps=३०|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=19|pos=FW|name=[[चन्द्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|2000|07|24}}|caps=३|goals=०|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
&lt;sup&gt;चोट&lt;/sup&gt; चोटका कारण टोलीबाट बाहिरिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रारम्भिक&lt;/sup&gt; प्रारम्भिक टोली / वैकल्पिक &lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;सन्न्यास&lt;/sup&gt; राष्ट्रिय टोलीबाट सन्न्यास लिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रतिबन्ध&lt;/sup&gt; प्रतिबन्धमा रहेका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;फिर्ता&lt;/sup&gt; गैर-चोट कारणले टोलीबाट नाम फिर्ता लिएका
{{nat fs end}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
*[https://the-anfa.com/national-team/senior%20women टोली प्रोफाइल] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] मा
*[https://www.facebook.com/theanfaofficial फेसबुक]
{{नेपालमा फुटबल}}


[[श्रेणी:महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू| ]]</text>
      <sha1>05eykjfc9fe9u4wskdmimddpdr0zhpu</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367208</id>
      <parentid>1367205</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:40:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* प्रतिस्पर्धात्मक विवरण */</comment>
      <origin>1367208</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85479" sha1="9mdkbq2l6aebejltfh0sao2q47o4ebs" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}

== नतिजा तथा आगामी खेलहरू ==
{{मुख्य|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नतिजाहरू}}

पछिल्लो १२ महिनामा भएका खेलका नतिजाहरू र तय गरिएका आगामी खेलहरूको सूची निम्न अनुसार छ:
;सङ्केत
{{legend2|#CCFFCC|जीत|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFCC|बराबरी|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFCCCC|हार|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFFF|आगामी खेल|border=1px solid #AAAAAA}}

=== सन् २०२५ ===
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[सन् २०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|सन् २०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|06|29|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ९–०
|team2      = {{fbw|LAO}}
|goals1     =
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{Goal|१२}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|४५||५५||७४||७९|}}
*[[सरु लिम्बू|लिम्बू]] {{Goal|४७}}
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{Goal|५७}}
*[[अनिता केसी|केसी]] {{Goal|८३}}
*[[से सामोन इन्थाफोन|इन्थाफोन]] {{Goal|८८|o.g.}}
|goals2     =
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = विन्ट वार तुन ([[म्यानमार फुटबल महासङ्घ|म्यानमार]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-nepal-9-0-laos
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|02|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|SRI}}
|score      = ०–८
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
|goals2     =
*[[गीता राना|गीता राना]] {{Goal|७||५५}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|१४||३६||४०}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{Goal|६२}}
*[[रेखा पौडेल|पौडेल]] {{Goal|७८}}
*[[पूजा राना]] {{Goal|89}}
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = वाङ चिएह ([[चिनियाँ ताइपेई फुटबल सङ्घ|चिनियाँ ताइपेई]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-sri-lanka-0-8-nepal
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|05|df=y}}
|time       = {{UTZ|20:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|UZB}}
|score      = ३–३
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
*[[दियोराखोन खबिबुल्लाएभा|खबिबुल्लाएभा]] {{Goal|२}}
*[[ल्युदमिला कराचिक|कराचिक]] {{Goal|११}}
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{Goal|३९}}
|goals2     =
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|२४||७३}}
*[[गीता राना|राना]] {{Goal|७१}}
|penaltyscore = ४–२
|penalties1 =
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{pengoal}}
*[[उमिदा जोइरोभा|जोइरोभा]] {{pengoal}}
*[[मदिना खिक्मातोभा|खिक्मातोभा]] {{pengoal}}
*[[असलखोन अमिनजोनोभा|अमिनजोनोभा]] {{pengoal}}
|penalties2 =
*{{penmiss}} [[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]]
*{{pengoal}} [[गीता राना|राना]]
*{{pengoal}} [[सविता राना मगर]]
*{{penmiss}} [[अञ्जना राना मगर]]
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = असाका कोइजुमी ([[जापान फुटबल सङ्घ|जापान]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-uzbekistan-3-4-3-2-nepal
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २४ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–३
|team2      = {{fbw|IRN}}
|goals1     = 
|goals2     =
*[[सारा दिदार|दिदार]] {{goal|४९}}
*[[जहरा घन्बारी|घन्बारी]] {{goal|५२}}
*[[शबनम बेहेस्त|बेहेस्त]] {{goal|५७}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = छोकी ओम ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २७ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–२
|report     = 
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[करिश्मा शिरभोइकर|शिरभोइकर]] {{goal|८१}}
|goals2     = 
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{goal|२||६३}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = पन्सा चैसानित ([[थाइल्यान्ड फुटबल सङ्घ|थाइल्यान्ड]])
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|गैर-आधिकारिक मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २९ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|16:45|+5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–१
|report     = https://www.the-aiff.com/article/india-and-nepal-womens-teams-play-exhibition-match-in-gangtok
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = [[सौम्या गुगुलोथ|गुगुलोथ]] {{goal|३०}}
|goals2     = [[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|४५+२}}
|penaltyscore = ०–३
|penalties1 = 
*[[प्रियदर्शिनी सेल्लादुराई|प्रियदर्शिनी]] {{penmiss}}
*[[सन्तोष (फुटबलर)|सन्तोष]] {{penmiss}}
*[[अस्तम ओराओन|ओराओन]] {{penmiss}}
|penalties2 = 
*[[सविता राना मगर]] {{pengoal}}
*[[रश्मीकुमारी घिसिङ|घिसिङ]] {{pengoal}}
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{penmiss}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{pengoal}}
|stadium    = [[पाल्जोर रङ्गशाला]]
|location   = [[गान्तोक]], भारत
|attendance = 
|referee    = मीरा तामाङ ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २६ नोभेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|INA}}
|score      = २–१
|report     = https://english.ratopati.com/story/42151/tri-nation-international-women-s-football-indonesia-defeats-nepal
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[गिया युमान्डा|गिया]] {{Goal|५८}}
*[[औलिया अल मबरुह|औलिया]] {{Goal|६७}}
|goals2     = 
*[[भिभी ओक्ताभिया|भिभी]] {{Goal|२०|o.g.}} 
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २ डिसेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–१
|report     = https://kathmandupost.com/football/2025/12/03/nepal-wrap-up-indonesia-tri-nation-friendlies-winless
|team2      = {{fbw|TPE}}
|goals1     = 
|goals2     = 
*[[हुवाङ के-सिन]] {{goal|५३}}
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}

=== २०२६ ===
{{football box collapsible
|format = 1
|round  = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|25|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|BHU}}
| score = ०–१
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-1-BHUTAN-WOMENS-vs-NEPAL-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|NEP}}
| goals1 = 
| goals2 = [[गीता राना|राना]] {{goal|२३}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = 
| referee = टेकचम रञ्जिता ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result  = W
}} 
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Sri Lanka
| round = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|31|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = २–०
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-5-NEPAL-WOMENS-vs-SRI-LANKA-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|SRI}}
| goals1 = 
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|४५+३}}
*[[रेनुका नगरकोटी|नगरकोटे]] {{goal|६२}}
| goals2 = 
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = ७६१
| referee = रञ्जिता देवी टेकचम ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result = W
}}
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Bangladesh
| round = {{nobr|[[सन् २०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#सेमिफाइनल्स|२०२६ साफ सेमिफाइनल]]}}
| date = {{Start date|2026|06|03|df=y}}
| time = 16:00
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = १–२
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/06/MATCH_REPORT-7-NEPAL-WOMENS-vs-BANGLADESH-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|BAN}}
| goals1 = 
*[[गीता राना|गीता]] {{Goal|२२}}
| goals2 = 
*[[रितु पोर्ना चाकमा]] {{Goal|४५+१}}
*[[मोसमम्त सागरिका|सागरिका]] {{goal|९०+३}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = २८९
| referee = ओम छोकी ([[भुटान फुटबल महासङ्घ|भुटान]])
| result = L
}}

== प्रशिक्षक ==
''अक्टोबर २०२५ अनुसार''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;पद&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
|-
|'''मुख्य प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|-
|'''सहायक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[राजकुमार केसी]] &lt;br/&gt; {{Flagicon|NEP}} भगवती थापा
|-
|'''गोलरक्षक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} सुरजकुमार लामा
|-
|'''चिकित्सक'''
|{{Flagicon|NEP}} डा. अलिसा राई
|-
|'''फिजियो'''
|{{Flagicon|NEP}} सिला गिरी
|-
|'''किट प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} विकास गुरुङ
|-
|'''टोली अधिकृत'''
|रहित
|-
|'''मिडिया प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} कृष्णसिंह लोथ्याल
|-
|'''टोली प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[बिन्द्रा देवान]]
|}

=== प्रशिक्षण इतिहास ===
&lt;!-- {{main|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}} --&gt;
&lt;!-- {{See also|Category:नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरू}} --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
!colspan=4 style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|{{white|मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}}
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अवधि&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;उपलब्धिहरू&lt;/span&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[ध्रुव केसी]]
|२०१०–२०१२
||[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[सन् २०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[हरि खड्का]]
|२०१८–२०१९
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]] प्राविधिक निर्देशकको रूपमा&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/football/2019/07/31/australian-national-phillips-named-anfa-technical-director |title=Australian national Phillips named ANFA technical director|accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०१९–२०२१
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Republica|title=Gary Phillips is new head coach of Women's National Football Team|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/106347/|access-date=2021-02-26|website=My Republica|language=en}}&lt;/ref&gt;
|२०२१–२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[कुमार थापा]]
|२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[राजेन्द्र तामाङ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/rajendra-tamang-appointed-head-coach-of-womens-national-football-team/ |title=Rajendra Tamang Appointed Head Coach Of Women's National Football Team |date=24 January 2024 |accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://risingnepaldaily.com/news/56167 |title=Coach Tamang to lead Nepali women in Four Nations Cup |accessdate= 27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०२४–२०२५
|[[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;[[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता
|-
|{{Flagicon|BEL}} [[प्याट्रिक डे वाइल्ड]]
|२०२५
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|२०२५–हाल
|
|}

== खेलाडीहरू ==
=== वर्तमान टोली ===
अक्टोबर र नोभेम्बर २०२५ मा [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र [[चिनियाँ ताइपेई महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|चिनियाँ ताइपेई]] विरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि निम्न खेलाडीहरूलाई टोलीमा बोलाइएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ANFA bids farewell to national women's team for Indonesia and Chinese Taipei friendlies|url=https://www.the-anfa.com/news-detail/2442|website=ANFA|access-date=23 November 2025}}&lt;/ref&gt;
{{block indent|left=1.5|1=''अङ्क तथा विवरण २७ अक्टोबर २०२५ मा [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]] विरुद्धको खेल पछिको हो।''}}

{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[अञ्जना राना मगर]]|age={{birth date and age|2002|01|17}}|caps=१२|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]|age={{birth date and age|1996|05|28}}|caps=५८|goals=०|club=[[सेथु एफसी|सेथु]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[उषा नाथ]]|age={{birth date and age|2001|01|23}}|caps=२|goals=०|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[विमला विक]]|age={{birth date and age|2002|01|23}}|caps=१५|goals=०|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[दिपा शाही]]|age={{birth date and age|1999|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[हीराकुमारी भुजेल]]|age={{birth date and age|2004|01|01}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[पूजा राना]]|age={{birth date and age|2001|03|28}}|caps=१७|goals=१|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[समीक्षा घिमिरे]]|age={{birth date and age|1999|12|26}}|caps=१५|goals=०|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[मनमाया दमाई]]|age={{birth date and age|2004|09|13}}|caps=१|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[निशा थोकर]]|age={{birth date and age|2001|02|01}}|caps=७|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[प्रतिक्षा चौधरी]]|age={{birth date and age|2004|10|29}}|caps=०|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[अनिता बस्नेत]]|age={{birth date and age|1994|02|09}}|caps=५८|goals=७|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[प्रिती राई]]|age={{birth date and age|2004|11|20}}|caps=२१|goals=५|club=[[प्रेह खान रिच स्वाय रियङ एफसी|प्रेह खान रिच स्वाय रियङ]]|clubnat=CAM}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सजनी थोकर]]|age={{birth date and age|2000|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सविता राना मगर]]|age={{birth date and age|2003|07|07}}|caps=१६|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरस्वती हमाल]]|age={{birth date and age|2004|03|07}}|caps=४|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरू लिम्बू]]|age={{birth date and age|1999|03|06}}|caps=५०|goals=३|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[मीना देउवा]]|age={{birth date and age|2002|01|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[पूर्णिमा राई]]|age={{birth date and age|2000|06|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रश्मीकुमारी घिसिङ]]|age={{birth date and age|2002|06|15}}|caps=२४|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रेखा पौडेल]]|age={{birth date and age|2001|01|07}}|caps=२३|goals=१२|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[रेनुका नगरकोटे]]|age={{birth date and age|1995|04|16}}|caps=५६|goals=०|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g end}}

=== हालको टोलीमा नभएका खेलाडीहरू ===
:पछिल्लो १२ महिनामा निम्न खेलाडीहरूलाई राष्ट्रिय टोलीमा चयन गरिएको थियो, तर वर्तमान टोलीमा समावेश छैनन्।

{{nat fs r start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=5|pos=DF|name=[[अमृता जैशी]]|age={{birth date and age|1994|10|15}}|caps=५६|goals=१|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=12|pos=DF|name=[[गीता राना]]|age={{birth date and age|1996|09|21}}|caps=५८|goals=४|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=17|pos=DF|name=[[विमला चौधरी]]|age={{birth date and age|1997|03|01}}|caps=१९|goals=२|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=13|pos=MF|name=[[रेनुका हमाल]]|age={{birth date and age|1998|08|20}}|caps=|goals=|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=२०२५ भायानेट च्याम्पियनसिप फाइनल}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|pos=FW|name=[[सावित्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|1996|05|02}}|caps=६०|goals=६६|club=[[वेलिङ्टन फोनिक्स एफसी (महिला)|वेलिङ्टन फोनिक्स]]|clubnat=NZL|other=[[कप्तान (फुटबल)|कप्तान]]|latest=विरुद्ध. {{fbw|IND}}, अक्टोबर २०२५}}
{{nat fs r player|no=15|pos=FW|name=[[अनिता केसी]]|age={{birth date and age|1997|01|05}}|caps=३०|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=19|pos=FW|name=[[चन्द्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|2000|07|24}}|caps=३|goals=०|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
&lt;sup&gt;चोट&lt;/sup&gt; चोटका कारण टोलीबाट बाहिरिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रारम्भिक&lt;/sup&gt; प्रारम्भिक टोली / वैकल्पिक &lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;सन्न्यास&lt;/sup&gt; राष्ट्रिय टोलीबाट सन्न्यास लिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रतिबन्ध&lt;/sup&gt; प्रतिबन्धमा रहेका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;फिर्ता&lt;/sup&gt; गैर-चोट कारणले टोलीबाट नाम फिर्ता लिएका
{{nat fs end}}

== प्रतिस्पर्धात्मक विवरण ==
=== फिफा महिला विश्वकप ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:center;&quot;
|-
! colspan=10|[[फिफा महिला विश्वकप]] विवरण
! rowspan=&quot;15&quot; style=&quot;width:1%;background:white&quot; |
! colspan=7|[[फिफा महिला विश्वकप छनोट|छनोट]] विवरण
|- 
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;चरण&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;स्थान&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|China}} [[१९९१ फिफा महिला विश्वकप|१९९१]]
| colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;8&quot; |''सहभागिता नजनाएको''
| colspan=&quot;7&quot; rowspan=&quot;8&quot; |''सहभागिता नजनाएको''
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|SWE}} [[१९९५ फिफा महिला विश्वकप|१९९५]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|USA}} [[१९९९ फिफा महिला विश्वकप|१९९९]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|USA}} [[२००३ फिफा महिला विश्वकप|२००३]] 
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|CHN}} [[२००७ फिफा महिला विश्वकप|२००७]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|GER}} [[२०११ फिफा महिला विश्वकप|२०११]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|CAN}} [[२०१५ फिफा महिला विश्वकप|२०१५]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|FRA|1974}} [[२०१९ फिफा महिला विश्वकप|२०१९]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}} [[२०२३ फिफा महिला विश्वकप|२०२३]]
| colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;2&quot; |''छनोट नभएको''
| colspan=&quot;7&quot; rowspan=&quot;2&quot; |''[[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली#एएफसी महिला एसिया कप|एएफसी महिला एसिया कप]] मार्फत''
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|BRA}} [[२०२७ फिफा महिला विश्वकप|२०२७]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|CRC}}{{flagicon|JAM}}{{flagicon|MEX}}{{flagicon|USA}} [[२०३१ फिफा महिला विश्वकप|२०३१]]
| colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;2&quot; |''निर्णय हुन बाँकी''
| colspan=&quot;7&quot; rowspan=&quot;2&quot; |''निर्णय हुन बाँकी''
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|UK}} [[२०३५ फिफा महिला विश्वकप|२०३५]]
|-
!कुल||०/१०||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–
|}

===ओलम्पिक खेलकुद===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! colspan=&quot;9&quot; |[[ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेलकुदमा फुटबल|ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]] विवरण
! rowspan=&quot;13&quot; style=&quot;width:1%;background:white&quot; |
! colspan=&quot;7&quot; |[[एएफसी महिला ओलम्पिक छनोट प्रतियोगिता|छनोट]] विवरण
|- 
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;चरण&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|USA}} [[१९९६ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|१९९६]]
| colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;6&quot; |''सहभागिता नजनाएको''
| colspan=&quot;7&quot; rowspan=&quot;6&quot; |''सहभागिता नजनाएको''
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|AUS}} [[२००० ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०००]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|GRE}} [[२००४ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२००४]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|CHN}} [[२००८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२००८]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|UK}} [[२०१२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०१२]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|BRA}} [[२०१६ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०१६]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|JPN}} [[२०२० ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२०]]
|colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;3&quot;|''छनोट नभएको''||६||१||३||२||७||१०||−३
|-
! {{flagicon|FRA}} [[२०२४ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२४]]
|२||०||०||२||१||७||−६
|-
! {{flagicon|USA}} [[२०२८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२८]]
| colspan=&quot;7&quot; |''[[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली#एएफसी महिला एसिया कप|एएफसी महिला एसिया कप]] मार्फत''
|-
! {{flagicon|Australia}} [[२०३२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|२०३२]]
| colspan=&quot;9&quot; |''निर्णय हुन बाँकी''||colspan=&quot;7&quot; |''निर्णय हुन बाँकी''
|-
!कुल||०/९||–||–||–||–||–||–||–||८||१||३||४||७||१७||−१०
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===एएफसी महिला एसिया कप===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! colspan=9|[[एएफसी महिला एसिया कप]] विवरण
! width=1 rowspan=25|
! colspan=7|[[एएफसी महिला एसिया कप छनोट|छनोट]] विवरण
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-
| {{flagicon|Hong Kong|1959}} [[१९७५ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९७५]] || colspan=9 rowspan=5|''अस्तित्वमा नरहेको'' || colspan=7 rowspan=14|''छनोट चरण नरहेको''
|-
| {{flagicon|Taiwan}} [[१९७७ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९७७]]
|-
| {{flagicon|India}} [[१९८० एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८०]]
|-
| {{flagicon|Hong Kong|1959}} [[१९८१ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८१]]
|-
| {{flagicon|Thailand}} [[१९८३ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८३]]
|-
| {{flagicon|HKG|colonial}} [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]] || समूह चरण ||३||०||०||३||०||१२||−१२
|-
| {{flagicon|HKG|colonial}} [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]] || समूह चरण ||३||०||०||३||०||२५||−२५
|-
| {{flagicon|Japan}} [[१९९१ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९१]] || colspan=9 rowspan=4|''सहभागिता नजनाएको''
|-
| {{flagicon|Malaysia}} [[१९९३ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९३]]
|-
| {{flagicon|Malaysia}} [[१९९५ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९५]]
|-
| {{flagicon|China}} [[१९९७ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९७]]
|-
| {{flagicon|PHI}} [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]] || समूह चरण ||४||०||०||४||१||३०||−२९
|-
| {{flagicon|Chinese Taipei}} [[२००१ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|२००१]] || colspan=9 rowspan=7|''सहभागिता नजनाएको''
|-
| {{flagicon|Thailand}} [[२००३ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|२००३]]
|-
| {{flagicon|Australia}} [[२००६ एएफसी महिला एसिया कप|२००६]] || colspan=7 rowspan=5|''सहभागिता नजनाएको''
|-
| {{flagicon|Vietnam}} [[२००८ एएफसी महिला एसिया कप|२००८]]
|-
| {{flagicon|China}} [[२०१० एएफसी महिला एसिया कप|२०१०]]
|-
| {{flagicon|Vietnam}} [[२०१४ एएफसी महिला एसिया कप|२०१४]]
|-
| {{flagicon|Jordan}} [[२०१८ एएफसी महिला एसिया कप|२०१८]]
|-
| {{flagicon|IND}} [[२०२२ एएफसी महिला एसिया कप|२०२२]] || colspan=9 rowspan=2|''छनोट नभएको'' ||२||०||१||१||१||२||−१
|-
| {{flagicon|AUS}} [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप|२०२६]] ||३||२||१||०||२०||३||+१७
|-
| {{flagicon|Uzbekistan}} [[२०२९ एएफसी महिला एसिया कप|२०२९]]||colspan=9|''निर्णय हुन बाँकी'' ||colspan=7|''निर्णय हुन बाँकी''
|-
! कुल ||३/२१||१०||०||०||१०||१||६७||−६६||५||२||२||१||२१||५||+१६
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===एसियाली खेलकुद===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;
|-
!colspan=10|[[एसियाली खेलकुदमा फुटबल|एसियाली खेलकुद]] विवरण
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;चरण&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;स्थान&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-
|{{flagicon|CHN}} [[१९९० एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|१९९०]] ||colspan=9 rowspan=8| ''सहभागिता नजनाएको''
|-
|{{flagicon|JPN}} [[१९९४ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|१९९४]]
|-
|{{flagicon|THA}} [[१९९८ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|१९९८]]
|-
|{{flagicon|KOR}} [[२००२ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२००२]]
|-
|{{flagicon|QAT}} [[२००६ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२००६]]
|-
|{{flagicon|CHN}} [[२०१० एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२०१०]]
|-
|{{flagicon|KOR}} [[२०१४ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२०१४]]
|-
|{{flagicon|INA}} [[२०१८ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२०१८]]
|-
|{{flagicon|CHN}} [[२०२२ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२२]]|| समूह चरण || ११औँ || ३ || ० || १ || २ || १ || ११ || −१०
|-
|{{flagicon|JPN}} [[२०२६ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२६]]|| colspan=9|''निर्णय हुन बाँकी''
|-
! कुल || १/९ || ११औँ || ३ || ० || १ || २ || १ || ११ || −१०
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===साफ महिला च्याम्पियनसिप===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width:50%;&quot;
! colspan=&quot;10&quot; |[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]] विवरण
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|Bangladesh}} [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
|'''उपविजेता'''
|५
|४
|०
|१
|३४
|१
| +३३
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|Sri Lanka}} [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]]
|'''उपविजेता'''
|५
|४
|०
|१
|२४
|४
| +२०
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|Pakistan}} [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]]
|'''उपविजेता'''
|५
|४
|०
|१
|१७
|६
| +११
|- bgcolor=&quot;#cc9966&quot;
|{{flagicon|India}} [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१६]]
|'''सेमीफाइनल'''
|४
|३
|०
|१
|१९
|३
| +१६
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
| style=&quot;border: 3px solid red&quot; |{{flagicon|NEP}} [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]]
|'''उपविजेता'''
|४
|३
|०
|१
|११
|३
| +८
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
| style=&quot;border: 3px solid red&quot; |{{Flagicon|NEP}} [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]]
|'''उपविजेता'''
|४
|३
|०
|१
|१२
|१
| +११
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|style=&quot;border: 3px solid red&quot; | {{Flagicon|NEP}} [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]]
|'''उपविजेता'''
|५
|३
|१
|१
|१९
|३
| +१६
|- bgcolor=&quot;#cc9966&quot;
|{{flagicon|India}} [[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२६]]
|'''सेमीफाइनल'''
|३
|२
|०
|१
|४
|२
| +२
|-
|'''कुल'''
|८/८
|३५
|२६
|१
|८
|१४०
|२३
| +११७
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===दक्षिण एसियाली खेलकुद===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width:50%;&quot;
|-
! colspan=&quot;10&quot; |[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]] विवरण
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अङ्क&lt;/span&gt;
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|BAN}} [[२०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०१०]] ||{{Silver medal}}||'''५'''||'''३'''||'''०'''||'''२'''||'''१७'''||'''९'''||'''+८'''||'''९'''
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|IND}} [[२०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०१६]] ||{{Silver medal}}||'''५'''||'''३'''||'''१'''||'''१'''||'''९'''||'''४'''||'''+५'''||'''१०'''
|-style=&quot;background:silver;&quot;
|style=&quot;border: 3px solid red&quot;|{{flagicon|NEP}} [[२०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|२०१९]] ||{{Silver medal}}||'''४'''||'''२'''||'''०'''||'''२'''||'''४'''||'''३'''||'''+१'''||'''६'''
|-
|{{flagicon|PAK}} [[२०२६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|२०२६]]|| colspan=&quot;9&quot; | ''निर्णय हुन बाँकी''
|-
|'''कुल'''||'''३/३'''||'''१४'''||'''८'''||'''१'''||'''५'''||'''३०'''||'''१६'''||'''+१४'''||'''२५'''
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===वाफ महिला च्याम्पियनसिप===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width:50%;&quot;
! colspan=&quot;10&quot; |[[वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|Saudi Arabia}} [[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]]
|'''उपविजेता'''
|५
|४
|१
|०
|१७
|४
| +१३
|-
|'''कुल'''
|१/१
|५
|४
|१
|०
|१७
|४
| +१३
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===अन्य प्रतियोगिताहरू===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width:50%;&quot;
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;आयोजक/वर्ष/प्रतियोगिताको नाम&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
| {{flagicon|IND}} [[२०१९ महिला गोल्ड कप (भारत)|२०१९ महिला गोल्ड कप]]  ||'''उपविजेता'''||'''४'''||'''२'''||'''०'''||'''२'''||'''६'''||'''७'''||'''–१'''
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{Flagicon|KGZ}} २०१९ नादेझदा कप||'''उपविजेता'''||'''४'''||'''२'''||'''०'''||'''२'''||'''११'''||'''७'''||'''+४'''
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{Flagicon|NEP}} [[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]] ||'''उपविजेता'''||'''४'''||'''२'''||'''१'''||'''१'''||'''४'''||'''४'''||'''०''' 
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
*[https://the-anfa.com/national-team/senior%20women टोली प्रोफाइल] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] मा
*[https://www.facebook.com/theanfaofficial फेसबुक]
{{नेपालमा फुटबल}}


[[श्रेणी:महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू| ]]</text>
      <sha1>9mdkbq2l6aebejltfh0sao2q47o4ebs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367210</id>
      <parentid>1367208</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:47:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* आमनेसामने अभिलेख */</comment>
      <origin>1367210</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="93150" sha1="fh46neikd8otxc5u6c8dadtx6vab68i" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको प्रतिनिधित्व गर्ने महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली}}
{{Infobox national football team
| type                  = महिला
| Name                  = नेपाल
| Badge                 = All Nepal Football Association.jpg
| Badge_size            = 180px
| Nickname              = गोर्खाली चेलीहरू
| Association           = [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] 
| Confederation         = [[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]] ([[एसिया]])
| Sub-confederation     = [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ|साफ]] ([[दक्षिण एसिया]])
| Coach                 = [[नवीन न्यौपाने]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://radiokantipur.com/sports/2025/09/25/1758799847|title=महिला फुटबल टोलीको मुख्य प्रशिक्षकमा न्यौपाने नियुक्त|language=नेपाली|date=९ असोज २०८२|publisher=रेडियो कान्तिपुर|accessdate=१० साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
| Captain               = [[सावित्रा भण्डारी]]
|  Most caps       = [[सावित्रा भण्डारी]] (६१)
| Top scorer      = [[सावित्रा भण्डारी]] (६८)
| Home Stadium       = विभिन्न
| FIFA Trigramme        = NEP
| FIFA Rank            = {{FIFA Women's World Rankings|NEP}}
| FIFA max           = ८७
| FIFA max date    = अगस्ट – डिसेम्बर २०२५
| FIFA min     = ११९
| FIFA min date       = सेप्टेम्बर २०१५
| pattern_la1           = _nep24h
| pattern_b1            = _nep24h
| pattern_ra1           = _nep24h
| pattern_sh1           = 
| pattern_so1           = 
| leftarm1              = ff0000
| body1                 = ff0000
| rightarm1             = ff0000
| shorts1               = ff0000
| socks1                = ff0000
| pattern_la2           = _nep24a
| pattern_b2            = _nep24a
| pattern_ra2           = _nep24a
| pattern_sh2           = 
| pattern_so2           = 
| leftarm2              = 0000ff
| body2                 = 0000ff
| rightarm2             = 0000ff
| shorts2               = 0000ff
| socks2                = 0000ff
| First game             = {{fbw|NEP}} ०–१ {{fbw-rt|HK|1959}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; १४ डिसेम्बर १९८६)
| Largest win             = {{fbw|NEP}} १३–० {{fbw-rt|AFG}}&lt;br&gt; {{nowrap|([[कक्सबाजार]], [[बङ्गलादेश]]; १४ डिसेम्बर २०१०)}}
| Largest loss              = {{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt; ([[हङकङ]]; २४ डिसेम्बर १९८९)&lt;br&gt;{{fbw|JPN}} १४–० '''नेपाल''' {{flagicon|NEP}}&lt;br&gt;{{nowrap|([[बारोताक नुएभो]], [[फिलिपिन्स]]; १२ नोभेम्बर १९९९)}}
| Regional name    = [[एएफसी महिला एसिया कप|एसिया कप]]
| Regional cup apps    = ३
|  Regional cup first       = [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]]
| Regional cup best         = समूह चरण ([[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]], [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]], [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]])
| 2ndRegional name = [[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|  2ndRegional cup apps       = ८
| 2ndRegional cup first = [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
| 2ndRegional cup best    = उपविजेता ([[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]], [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]], [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]], [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]])
| medaltemplates           = 
{{MedalCompetition|[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]}}
{{MedalSilver|[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१० बङ्गलादेश]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१२ श्रीलङ्का]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४ पाकिस्तान]]|}}
{{MedalSilver|[[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२२ नेपाल]]|}}
{{MedalSilver|[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४ नेपाल]]|}}
{{MedalCompetition|[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१० ढाका]]|[[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६ गुवाहाटी तथा सिलोङ]]|[[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
{{MedalSilver|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९ काठमाडौँ तथा पोखरा]]|[[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टोली|टोली]]}}
| website               = {{URL|https://the-anfa.com/}}
}}

'''नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली''' [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] (एन्फा) को नियन्त्रणमा रहेको र अन्तर्राष्ट्रिय [[महिला फुटबल]] प्रतियोगिताहरूमा [[नेपाल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने टोली हो। नेपालमा महिला फुटबल गतिविधिहरूको व्यवस्थापन गर्न महिला फुटबल विभागको विकास गरिएको छ। नेपालमा महिला फुटबलको आधिकारिक नारा &quot;परिवर्तनका लागि फुटबल&quot; रहेको छ। यो टोली [[एसियाली फुटबल महासङ्घ]] र [[दक्षिण एसियाली फुटबल सङ्घ]]को सदस्य हो, तथापि यस टोलीले हालसम्म [[फिफा महिला विश्वकप]]मा छनोट हुन सकेको छैन।

== इतिहास ==
=== स्थापना ===
[[File:First International game.jpg|thumb|left|सन् १९८४ मा नेपाली महिला फुटबलको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल]]
नेपालले सन् १९८० को दशकको मध्यतिर महिला राष्ट्रिय टोलीको गठन गरेको थियो र [[सन् १९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप]]बाट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा पर्दापण (डेब्यु) गरेको थियो। उक्त प्रतियोगिताको क्रममा नेपालले १४ डिसेम्बर १९८६ मा [[हङकङ महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|हङकङ]] विरुद्ध आफ्नो पहिलो आधिकारिक खेल खेलेको थियो, जसमा टोली १–० ले पराजित भएको थियो। नेपालको महिला टोलीले सन् १९८६, सन् १९८९ र सन् १९९९ को एसियाली कपको अन्तिम तीन चरणहरूमा पनि भाग लिएको थियो, तर टोली कहिल्यै पनि समूह चरणभन्दा अगाडि बढ्न सकेन। नेपाल पूर्व विजेता [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], दुई तुलनात्मक रूपमा बलिया टोलीहरू [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र हङकङसँगै कठिन समूहमा परेको थियो। नतिजास्वरूप नेपालले तीनवटै खेलमा पराजित भएको थियो, जसमध्ये दुई खेल फराकिलो मतान्तरले हारेको थियो भने हङकङ विरुद्धको खेल केही प्रतिस्पर्धात्मक रहेको थियो। सन् १९८९ मा नेपालले पुनः सोही प्रतियोगितामा उही प्रतिस्पर्धीहरूसँग खेलेको थियो, जहाँ थाइल्यान्डको ठाउँमा जापान समावेश थियो। यस प्रतियोगितामा पनि नेपालले निकै कमजोर प्रदर्शन गर्दै प्रत्येक खेल ठूलो अन्तरले पराजित हुन पुगेको थियो, जसमा हङकङ विरुद्ध ०–३ को हार सबैभन्दा सानो अन्तरको पराजय थियो।

नेपालका फिफा प्रथम उपाध्यक्ष [[कमल थापा]] थिए। नेपाल महिला टोलीकी पहिलो कप्तान [[रमा सिंह]] थिइन्। नेपाली महिला फुटबल टोली गठन हुँदा [[कमल थापा]] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]]का अध्यक्ष थिए। [[बागमती अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने सिंहले सन् १९८५ देखि खेल्न थालेकी थिइन्। राष्ट्रिय टोलीकी दोस्रो कप्तान [[गण्डकी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[कमला हिराचन]] र तेस्रो कप्तान [[नारायणी अञ्चल]] टोलीको प्रतिनिधित्व गर्ने [[मीरा चौधरी]] थिइन्। सिंह पछि नेपाली टेलिभिजन इतिहासकी पहिलो समाचार वाचक बनेकी थिइन् भने चौधरी नेपाल प्रहरीमा प्रहरी नायब उपरीक्षक (डिएसपी) पदमा कार्यरत रहेकी थिइन्। फिलिपिन्समा आयोजना भएको सन् १९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिपमा उज्बेकिस्तान विरुद्ध गोल गर्ने [[पेमा डोल्मा लामा]] नेपालका लागि पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय गोलकर्ता महिला खेलाडी हुन्।

=== सङ्कटका वर्षहरू ===
[[नेपालको जनआन्दोलन २०४६]] कारण आठ वर्षसम्म महिला राष्ट्रिय टोली गठन हुन सकेन। यसले खेलाडी छनोटमा नकारात्मक असर पारेको थियो, तर पनि नेपालले सन् १९९९ को [[एएफसी महिला एसिया कप|महिला एसिया कप]] मार्फत चाँडै नै अन्तर्राष्ट्रिय फुटबलमा पुनरागमन गरेको थियो। पुनरागमनका बाबजुद नतिजा आठ वर्षको विराम अघिकै जस्तै रहन पुगेको थियो। [[जापान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|जापान]], [[थाइल्यान्ड महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|थाइल्यान्ड]], [[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] र [[फिलिपिन्स महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|फिलिपिन्स]] सम्मिलित समूह चरणमै नेपालका चारै खेलमा हारका साथ यात्रा समाप्त भएको थियो। त्यसयता नेपाल महिला एसिया कपमा छनोट हुन सकेको छैन। पुरुष राष्ट्रिय टोलीका पूर्व प्राविधिक निर्देशक [[होल्गर ओबरम्यान]]ले सन् १९९९ को अभियानमा चेलीहरूका लागि प्राविधिक सल्लाहकारको रूपमा काम गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.angelfire.com/ne/football/archive.html|title=NFH – Archived News|website=Angelfire|access-date=4 March 2016}}&lt;/ref&gt;

यद्यपि, यसको अर्थ नेपालले सन् १९९९ पछि फुटबल नै खेलेको थिएन भन्ने होइन। देशभरका महिला फुटबल खेलाडीहरूलाई समेट्ने उद्देश्यले करिब एक महिना लामो महिला फुटबल प्रतियोगिता 'मङ्गलादेवी लिग' को स्थापना गरिएको थियो। यो सन् २००० को सुरुवाततिर लिग-कम-नकाउट ढाँचामा खेलाइएको थियो। यो एक व्यक्तिको पहलमा सुरु गरिएको प्रयास थियो, तर दुखद् रूपमा एक वर्षपछि यसलाई निरन्तरता दिन सकिएन।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Off-side: In support of the Nepali women footballers|url=http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2012/09/21/sports/off-side-in-support-of-the-nepali-women-footballers/239928.html|website=[[The Kathmandu Post]]|access-date=12 August 2014}}&lt;/ref&gt;

नेपालले लामो समयसम्म कुनै पनि खेल नखेले पनि, सन् २०१० को [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा धेरै प्रतिस्पर्धीहरूलाई फराकिलो मतान्तरले हराउँदै फाइनलसम्म पुगेर सबैलाई प्रभावित पारेको थियो। फाइनलमा टोली प्रमुख दाबेदार [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]]सँग १–३ को साँघुरो अन्तरले पराजित भएको थियो। यस नतिजाले राष्ट्रिय टोलीलाई निकै आवश्यक पहिचान दिलाउन सफल भएको थियो। ११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद महिला फुटबल प्रतियोगिता समावेश गर्ने पहिलो साग खेलकुद पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite news|url = https://www.youtube.com/watch?v=U0watIPE5nI|title = Nepali football – Sportsworld|last = Richardson|first = Andy|date = 5 March 2009|work = Al-Jazeera Sportsworld|access-date = 4 January 2016|via = YouTube}}&lt;/ref&gt; सन् २०१० को साग खेलकुदको उद्घाटन खेलमा नेपालको यु-२३ महिला टोलीले आयोजक बङ्गलादेशको सामना गरेको थियो, जहाँ नेपाल १–० ले विजयी भएको थियो। श्रीलङ्का विरुद्धको दोस्रो खेलमा कुनै गोल नखाई ८ गोल गर्दै उत्कृष्ट जित दर्ता गरेको थियो। यद्यपि, गोलको यो सिलसिला धेरै समय टिक्न सकेन र भारत विरुद्धको तेस्रो समूह चरणको खेलमा नेपाल ०–५ को भारी पराजय भोग्न बाध्य भएको थियो। तैपनि नेपाल दोस्रो चरण (सेमिफाइनल) मा पाकिस्तान विरुद्ध भिड्न पर्याप्त अङ्क जोड्दै अगाडि बढ्यो र सेमिफाइनलमा पाकिस्तानलाई ७–० ले पराजित गरेको थियो। यसको अर्थ नेपालले फाइनलमा पुनः भारतको सामना गर्नुपर्ने भएको थियो, तर जुनसुकै नतिजा आए पनि चेलीहरूका लागि कम्तीमा पदक पक्का भइसकेको थियो। भारत विरुद्ध गोलको खडेरी तोडे पनि खेल १–३ ले गुमाउनु परेको थियो। साहसी प्रदर्शनका बाबजुद चेलीहरू रजत पदक लिएर घर फर्किएका थिए, जसले गर्दा नेपाली फुटबलका समर्थकहरूमाझ ठूलो खुसी छाएको थियो।

=== पुनर्जागरण ===

[[File:एन्जिला.jpg|thumb|150px|left|[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]ले नेपालका लागि धेरै खेलहरू खेलेकी छिन्।]]

सन् २००९ मा राष्ट्रिय लिगहरू पुनरारम्भ भएपछि नेपालमा महिला फुटबलको पुनर्जागरण पहिलोपटक महसुस गरिएको थियो। यसअघि महिला राष्ट्रिय टोलीले ५ वर्षसम्म कुनै पनि अन्तर्राष्ट्रिय खेल खेलेको थिएन। तैपनि, चेलीहरूले अर्को वर्ष हुने दुई ठूला अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिताका लागि प्रशिक्षण सुरु गरे। सन् २०१० मा नेपाली महिला फुटबलर खेलाडीहरू [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|११औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]र अर्को [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|साफ महिला फुटबल च्याम्पियनसिप]]बाट दुईवटा उपविजेता ट्रफी बोकेर फर्किएका थिए। सीमित प्रशिक्षण, स्रोत-साधन र पुरुष टोलीको तुलनामा कम ध्यान दिइएको भए तापनि महिला टोलीले उत्कृष्ट प्रदर्शन जारी राखेको थियो। दक्षिण एसिशियाली खेलकुदमा उनीहरूले श्रीलङ्कालाई ८–० ले पराजित गर्दै साफमा अफगानिस्तानलाई १३–० र पाकिस्तानलाई ११–० ले हराउन सफल भउका थिए। स्ट्राइकर [[अनु लामा]] साफकी स्टार खेलाडी बनेकी थिइन्, जसले तीन ह्याट्रिक गर्दै प्रतियोगिताकी सर्वोत्कृष्ट खेलाडी घोषित भएकी थियन्। यद्यपि, दक्षिण एसियाली खेलकुदको फाइनलमा टोली भारतसँग ०–५ ले पराजित भएको थियो, तर हालै सम्पन्न साफको फाइनलमा उही टोलीसँग ०–१ ले पराजित हुँदा कडा प्रतिस्पर्धा देखिएको थियो।

सन् २०१० को पुनर्जागरणपछि महिला टोलीको फिफा वरीयता २२ स्थानले माथि उक्लन सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=FIFA Rankings Nepal Women's National Team|url=https://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070709072825/http://www.fifa.com/associations/association=nep/ranking/gender=f/index.html|url-status=dead|archive-date=July 9, 2007|access-date=24 February 2014}}&lt;/ref&gt;


== टोलीको छवि ==
[[File:Dasarath Rangasala Stadium.jpg|thumb|right|सन् २००८ मा दशरथ रङ्गशाला]]

=== उपनाम ===
नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीलाई &quot;नेपाली चेलीहरू&quot; नामले पनि चिनिन्छ।

=== घरेलु मैदान ===
{{मुख्य|दशरथ रङ्गशाला}}
यो टोलीको घरेलु मैदान मध्य [[काठमाडौँ]]मा रहेको एक बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला [[दशरथ रङ्गशाला]] हो। यो रङ्गशाला [[नेपाल राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल पुरुष राष्ट्रिय फुटबल टोलीसँग]] पनि साझा गरिन्छ। ५,००० सिट क्षमतासहित कुल २५,००० दर्शक क्षमता रहेको दशरथ रङ्गशाला नेपालको सबैभन्दा ठूलो रङ्गशाला हो। यसको नाम नेपालका सहिद [[दशरथ चन्द]]को नामबाट राखिएको हो। नेपालमा आयोजना भएको २०१३ साफ च्याम्पियनसिप अघि दशरथ रङ्गशालाको व्यापक मर्मतसम्भार गरिएको थियो, जसअन्तर्गत दर्शक क्षमता २०,००० बाट बढाएर २५,००० पुर्‍याउने लगायतका धेरै सुधारहरू गरिएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=In Pictures: Renovation of Dasarath Rangasala on a war footing|url=https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |access-date=2024-09-02 |website=thehimalayantimes.com |archive-url=https://web.archive.org/web/20191102144057/https://thehimalayantimes.com/multimedia/photo-gallery/in-pictures-renovation-of-dasarath-rangasala-on-a-war-footing/ |archive-date=2 November 2019 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;

== फिफा विश्व वरीयता ==
{{अद्यावधिक|१५ मार्च २०२६}}&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NEP?gender=women |title=FIFA NEPAL WOMEN'S RANKING |publisher=[[FIFA]] |publication-date=13 December 2024 |access-date=13 December 2024}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot; text-align:center; font-size:95%;&quot; width=&quot;100%&quot;
! colspan=&quot;18&quot; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नेपालको फिफा विश्व वरीयता इतिहास&lt;/span&gt;
|-
!scope=&quot;col&quot; width=&quot;250px&quot; |वर्ष
!scope=&quot;col&quot; |सन् २००३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०११
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१५
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१६
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१७
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१८
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०१९
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२०
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२२
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२३
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२४
!scope=&quot;col&quot; |सन् २०२५
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |फिफा विश्व वरीयता
|१०३||११६||११६||१०८||९४||१०७||११४||१०५||९१||१०८||९७||९२||१०३||१०३||१०५||१०३||८९
|-
!scope=&quot;row&quot; style=&quot;text-align:center&quot; |एएफसी वरीयता
|–||२२||२३||२३||२४||२१||२४||२०||२२||२०||२१||१६||२१||२१||२०||२०||१५
|}

== नतिजा तथा आगामी खेलहरू ==
{{मुख्य|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको नतिजाहरू}}

पछिल्लो १२ महिनामा भएका खेलका नतिजाहरू र तय गरिएका आगामी खेलहरूको सूची निम्न अनुसार छ:
;सङ्केत
{{legend2|#CCFFCC|जीत|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFCC|बराबरी|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFCCCC|हार|border=1px solid #AAAAAA}}
{{legend2|#FFFFFF|आगामी खेल|border=1px solid #AAAAAA}}

=== सन् २०२५ ===
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[सन् २०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|सन् २०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|06|29|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ९–०
|team2      = {{fbw|LAO}}
|goals1     =
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{Goal|१२}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|४५||५५||७४||७९|}}
*[[सरु लिम्बू|लिम्बू]] {{Goal|४७}}
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{Goal|५७}}
*[[अनिता केसी|केसी]] {{Goal|८३}}
*[[से सामोन इन्थाफोन|इन्थाफोन]] {{Goal|८८|o.g.}}
|goals2     =
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = विन्ट वार तुन ([[म्यानमार फुटबल महासङ्घ|म्यानमार]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-nepal-9-0-laos
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|02|df=y}}
|time       = {{UTZ|17:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|SRI}}
|score      = ०–८
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
|goals2     =
*[[गीता राना|गीता राना]] {{Goal|७||५५}}
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|१४||३६||४०}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{Goal|६२}}
*[[रेखा पौडेल|पौडेल]] {{Goal|७८}}
*[[पूजा राना]] {{Goal|89}}
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = वाङ चिएह ([[चिनियाँ ताइपेई फुटबल सङ्घ|चिनियाँ ताइपेई]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-sri-lanka-0-8-nepal
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
| format     = 1
|round      = [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप छनोट#समूह एफ|२०२६ एएफसी एसिया कप छनोट]]
|date       = {{Start date|2025|07|05|df=y}}
|time       = {{UTZ|20:00|5}}
|team1      = {{fbw-rt|UZB}}
|score      = ३–३
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     =
*[[दियोराखोन खबिबुल्लाएभा|खबिबुल्लाएभा]] {{Goal|२}}
*[[ल्युदमिला कराचिक|कराचिक]] {{Goal|११}}
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{Goal|३९}}
|goals2     =
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{Goal|२४||७३}}
*[[गीता राना|राना]] {{Goal|७१}}
|penaltyscore = ४–२
|penalties1 =
*[[माफ्तुना सोयिमोभा|सोयिमोभा]] {{pengoal}}
*[[उमिदा जोइरोभा|जोइरोभा]] {{pengoal}}
*[[मदिना खिक्मातोभा|खिक्मातोभा]] {{pengoal}}
*[[असलखोन अमिनजोनोभा|अमिनजोनोभा]] {{pengoal}}
|penalties2 =
*{{penmiss}} [[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]]
*{{pengoal}} [[गीता राना|राना]]
*{{pengoal}} [[सविता राना मगर]]
*{{penmiss}} [[अञ्जना राना मगर]]
|stadium    = [[मिल्ली रङ्गशाला]], [[तास्कन्द]]
|location   = [[तास्केन्त]], उज्बेकिस्तान
|attendance =
|referee    = असाका कोइजुमी ([[जापान फुटबल सङ्घ|जापान]])
|report     = https://www.the-afc.com/en/national/afc_womens_asian_cup.html/news/qualifiers-group-f-uzbekistan-3-4-3-2-nepal
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २४ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–३
|team2      = {{fbw|IRN}}
|goals1     = 
|goals2     =
*[[सारा दिदार|दिदार]] {{goal|४९}}
*[[जहरा घन्बारी|घन्बारी]] {{goal|५२}}
*[[शबनम बेहेस्त|बेहेस्त]] {{goal|५७}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = छोकी ओम ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २७ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|18:00|5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–२
|report     = 
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[करिश्मा शिरभोइकर|शिरभोइकर]] {{goal|८१}}
|goals2     = 
*[[सावित्रा भण्डारी|भण्डारी]] {{goal|२||६३}}
|stadium    = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (सिल्लोङ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
|location   = [[सिलोङ]], भारत
|attendance = 
|referee    = पन्सा चैसानित ([[थाइल्यान्ड फुटबल सङ्घ|थाइल्यान्ड]])
|result     = W
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|गैर-आधिकारिक मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २९ अक्टोबर
|time       = {{UTZ|16:45|+5:30}}
|team1      = {{fbw-rt|IND}}
|score      = १–१
|report     = https://www.the-aiff.com/article/india-and-nepal-womens-teams-play-exhibition-match-in-gangtok
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = [[सौम्या गुगुलोथ|गुगुलोथ]] {{goal|३०}}
|goals2     = [[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|४५+२}}
|penaltyscore = ०–३
|penalties1 = 
*[[प्रियदर्शिनी सेल्लादुराई|प्रियदर्शिनी]] {{penmiss}}
*[[सन्तोष (फुटबलर)|सन्तोष]] {{penmiss}}
*[[अस्तम ओराओन|ओराओन]] {{penmiss}}
|penalties2 = 
*[[सविता राना मगर]] {{pengoal}}
*[[रश्मीकुमारी घिसिङ|घिसिङ]] {{pengoal}}
*[[अनिता बस्नेत|बस्नेत]] {{penmiss}}
*[[निशा थोकर|थोकर]] {{pengoal}}
|stadium    = [[पाल्जोर रङ्गशाला]]
|location   = [[गान्तोक]], भारत
|attendance = 
|referee    = मीरा तामाङ ([[भूटान फुटबल महासङ्घ|भूटान]])
|result     = D
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २६ नोभेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|INA}}
|score      = २–१
|report     = https://english.ratopati.com/story/42151/tri-nation-international-women-s-football-indonesia-defeats-nepal
|team2      = {{fbw|NEP}}
|goals1     = 
*[[गिया युमान्डा|गिया]] {{Goal|५८}}
*[[औलिया अल मबरुह|औलिया]] {{Goal|६७}}
|goals2     = 
*[[भिभी ओक्ताभिया|भिभी]] {{Goal|२०|o.g.}} 
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}
{{Football box collapsible
|format     = 1
|round      = [[मैत्रीपूर्ण खेल|मैत्रीपूर्ण]]
|date       = २ डिसेम्बर
|time       = {{UTZ|19:30|7}}
|team1      = {{fbw-rt|NEP}}
|score      = ०–१
|report     = https://kathmandupost.com/football/2025/12/03/nepal-wrap-up-indonesia-tri-nation-friendlies-winless
|team2      = {{fbw|TPE}}
|goals1     = 
|goals2     = 
*[[हुवाङ के-सिन]] {{goal|५३}}
|stadium    = [[मगुवोहार्जो रङ्गशाला]]
|location   = [[योग्यकर्ता]], इन्डोनेसिया
|attendance = 
|referee    = 
|result     = L
}}

=== २०२६ ===
{{football box collapsible
|format = 1
|round  = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|25|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|BHU}}
| score = ०–१
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-1-BHUTAN-WOMENS-vs-NEPAL-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|NEP}}
| goals1 = 
| goals2 = [[गीता राना|राना]] {{goal|२३}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = 
| referee = टेकचम रञ्जिता ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result  = W
}} 
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Sri Lanka
| round = {{nobr|[[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#समूह ए|२०२६ साफ समूह चरण]]}}
| date = {{Start date|2026|05|31|df=y}}
| time = 16:30
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = २–०
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/05/MATCH_REPORT-5-NEPAL-WOMENS-vs-SRI-LANKA-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|SRI}}
| goals1 = 
*[[रश्मी घिसिङ|घिसिङ]] {{goal|४५+३}}
*[[रेनुका नगरकोटी|नगरकोटे]] {{goal|६२}}
| goals2 = 
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = ७६१
| referee = रञ्जिता देवी टेकचम ([[अखिल भारतीय फुटबल महासङ्घ|भारत]])
| result = W
}}
{{football box collapsible
| format = 1
| id = Nepal vs Bangladesh
| round = {{nobr|[[सन् २०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप#सेमिफाइनल्स|२०२६ साफ सेमिफाइनल]]}}
| date = {{Start date|2026|06|03|df=y}}
| time = 16:00
| team1 = {{fbw-rt|NEP}}
| score = १–२
| report = https://saffederation.org/wp-content/uploads/2026/06/MATCH_REPORT-7-NEPAL-WOMENS-vs-BANGLADESH-WOMENS.pdf
| team2 = {{fbw|BAN}}
| goals1 = 
*[[गीता राना|गीता]] {{Goal|२२}}
| goals2 = 
*[[रितु पोर्ना चाकमा]] {{Goal|४५+१}}
*[[मोसमम्त सागरिका|सागरिका]] {{goal|९०+३}}
| stadium = [[जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला (मडगाउँ)|जवाहरलाल नेहरू रङ्गशाला]]
| location = [[मडगाउँ]], [[गोवा]]
| attendance = २८९
| referee = ओम छोकी ([[भुटान फुटबल महासङ्घ|भुटान]])
| result = L
}}

== प्रशिक्षक ==
''अक्टोबर २०२५ अनुसार''
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%;&quot;
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;पद&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
|-
|'''मुख्य प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|-
|'''सहायक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[राजकुमार केसी]] &lt;br/&gt; {{Flagicon|NEP}} भगवती थापा
|-
|'''गोलरक्षक प्रशिक्षक'''
|{{Flagicon|NEP}} सुरजकुमार लामा
|-
|'''चिकित्सक'''
|{{Flagicon|NEP}} डा. अलिसा राई
|-
|'''फिजियो'''
|{{Flagicon|NEP}} सिला गिरी
|-
|'''किट प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} विकास गुरुङ
|-
|'''टोली अधिकृत'''
|रहित
|-
|'''मिडिया प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} कृष्णसिंह लोथ्याल
|-
|'''टोली प्रबन्धक'''
|{{Flagicon|NEP}} [[बिन्द्रा देवान]]
|}

=== प्रशिक्षण इतिहास ===
&lt;!-- {{main|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}} --&gt;
&lt;!-- {{See also|Category:नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीका मुख्य प्रशिक्षकहरू}} --&gt;
{| class=&quot;wikitable collapsible collapsed&quot;
|-
!colspan=4 style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|{{white|मुख्य प्रशिक्षकहरूको सूची}}
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नाम&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अवधि&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;उपलब्धिहरू&lt;/span&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[ध्रुव केसी]]
|२०१०–२०१२
||[[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[सन् २०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[हरि खड्का]]
|२०१८–२०१९
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]] प्राविधिक निर्देशकको रूपमा&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://kathmandupost.com/football/2019/07/31/australian-national-phillips-named-anfa-technical-director |title=Australian national Phillips named ANFA technical director|accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०१९–२०२१
|
|-
|{{Flagicon|AUS}} [[गेरी फिलिप्स]]&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Republica|title=Gary Phillips is new head coach of Women's National Football Team|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/106347/|access-date=2021-02-26|website=My Republica|language=en}}&lt;/ref&gt;
|२०२१–२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[कुमार थापा]]
|२०२२
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[राजेन्द्र तामाङ]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.hamrokhelkud.net/rajendra-tamang-appointed-head-coach-of-womens-national-football-team/ |title=Rajendra Tamang Appointed Head Coach Of Women's National Football Team |date=24 January 2024 |accessdate=27 February 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://risingnepaldaily.com/news/56167 |title=Coach Tamang to lead Nepali women in Four Nations Cup |accessdate= 27 February 2025}}&lt;/ref&gt;
|२०२४–२०२५
|[[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br /&gt;[[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता&lt;br/&gt;[[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]]: {{Silver2}} उपविजेता
|-
|{{Flagicon|BEL}} [[प्याट्रिक डे वाइल्ड]]
|२०२५
|
|-
|{{Flagicon|NEP}} [[नवीन न्यौपाने]]
|२०२५–हाल
|
|}

== खेलाडीहरू ==
=== वर्तमान टोली ===
अक्टोबर र नोभेम्बर २०२५ मा [[इन्डोनेसिया महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|इन्डोनेसिया]] र [[चिनियाँ ताइपेई महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|चिनियाँ ताइपेई]] विरुद्धको मैत्रीपूर्ण खेलका लागि निम्न खेलाडीहरूलाई टोलीमा बोलाइएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=ANFA bids farewell to national women's team for Indonesia and Chinese Taipei friendlies|url=https://www.the-anfa.com/news-detail/2442|website=ANFA|access-date=23 November 2025}}&lt;/ref&gt;
{{block indent|left=1.5|1=''अङ्क तथा विवरण २७ अक्टोबर २०२५ मा [[भारत महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]] विरुद्धको खेल पछिको हो।''}}

{{nat fs g start}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[अञ्जना राना मगर]]|age={{birth date and age|2002|01|17}}|caps=१२|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[एन्जिला तुम्बापो सुब्बा]]|age={{birth date and age|1996|05|28}}|caps=५८|goals=०|club=[[सेथु एफसी|सेथु]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=GK|name=[[उषा नाथ]]|age={{birth date and age|2001|01|23}}|caps=२|goals=०|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[विमला विक]]|age={{birth date and age|2002|01|23}}|caps=१५|goals=०|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[दिपा शाही]]|age={{birth date and age|1999|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[राजशाही स्टार्स एफसी|राजशाही स्टार्स]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[हीराकुमारी भुजेल]]|age={{birth date and age|2004|01|01}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[पूजा राना]]|age={{birth date and age|2001|03|28}}|caps=१७|goals=१|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[समीक्षा घिमिरे]]|age={{birth date and age|1999|12|26}}|caps=१५|goals=०|club=[[फरासगन्ज एससी महिला|फरासगन्ज]]|clubnat=BAN}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[मनमाया दमाई]]|age={{birth date and age|2004|09|13}}|caps=१|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[निशा थोकर]]|age={{birth date and age|2001|02|01}}|caps=७|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=DF|name=[[प्रतिक्षा चौधरी]]|age={{birth date and age|2004|10|29}}|caps=०|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[अनिता बस्नेत]]|age={{birth date and age|1994|02|09}}|caps=५८|goals=७|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[प्रिती राई]]|age={{birth date and age|2004|11|20}}|caps=२१|goals=५|club=[[प्रेह खान रिच स्वाय रियङ एफसी|प्रेह खान रिच स्वाय रियङ]]|clubnat=CAM}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सजनी थोकर]]|age={{birth date and age|2000|11|28}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सविता राना मगर]]|age={{birth date and age|2003|07|07}}|caps=१६|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरस्वती हमाल]]|age={{birth date and age|2004|03|07}}|caps=४|goals=०|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[सरू लिम्बू]]|age={{birth date and age|1999|03|06}}|caps=५०|goals=३|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[मीना देउवा]]|age={{birth date and age|2002|01|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[पूर्णिमा राई]]|age={{birth date and age|2000|06|29}}|caps=–|goals=–|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs break}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रश्मीकुमारी घिसिङ]]|age={{birth date and age|2002|06|15}}|caps=२४|goals=३|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=FW|name=[[रेखा पौडेल]]|age={{birth date and age|2001|01|07}}|caps=२३|goals=१२|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP}}
{{nat fs g player|pos=MF|name=[[रेनुका नगरकोटे]]|age={{birth date and age|1995|04|16}}|caps=५६|goals=०|club=[[किकस्टार्ट एफसी (महिला)|किकस्टार्ट]]|clubnat=IND}}
{{nat fs g end}}

=== हालको टोलीमा नभएका खेलाडीहरू ===
:पछिल्लो १२ महिनामा निम्न खेलाडीहरूलाई राष्ट्रिय टोलीमा चयन गरिएको थियो, तर वर्तमान टोलीमा समावेश छैनन्।

{{nat fs r start}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=5|pos=DF|name=[[अमृता जैशी]]|age={{birth date and age|1994|10|15}}|caps=५६|goals=१|club=[[नेपाल पुलिस क्लब (महिला)|नेपाल पुलिस]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=12|pos=DF|name=[[गीता राना]]|age={{birth date and age|1996|09|21}}|caps=५८|goals=४|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=17|pos=DF|name=[[विमला चौधरी]]|age={{birth date and age|1997|03|01}}|caps=१९|goals=२|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|no=13|pos=MF|name=[[रेनुका हमाल]]|age={{birth date and age|1998|08|20}}|caps=|goals=|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=२०२५ भायानेट च्याम्पियनसिप फाइनल}}
{{nat fs break}}
{{nat fs r player|pos=FW|name=[[सावित्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|1996|05|02}}|caps=६०|goals=६६|club=[[वेलिङ्टन फोनिक्स एफसी (महिला)|वेलिङ्टन फोनिक्स]]|clubnat=NZL|other=[[कप्तान (फुटबल)|कप्तान]]|latest=विरुद्ध. {{fbw|IND}}, अक्टोबर २०२५}}
{{nat fs r player|no=15|pos=FW|name=[[अनिता केसी]]|age={{birth date and age|1997|01|05}}|caps=३०|goals=१|club=[[एपिएफ क्लब (महिला)|एपिएफ]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs r player|no=19|pos=FW|name=[[चन्द्रा भण्डारी]]|age={{birth date and age|2000|07|24}}|caps=३|goals=०|club=[[नेपाल त्रिभुवन आर्मी क्लब (महिला)|त्रिभुवन आर्मी]]|clubnat=NEP|latest=विरुद्ध. {{fbw|UZB}}, ५ जुलाई २०२५}}
{{nat fs break}}
&lt;sup&gt;चोट&lt;/sup&gt; चोटका कारण टोलीबाट बाहिरिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रारम्भिक&lt;/sup&gt; प्रारम्भिक टोली / वैकल्पिक &lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;सन्न्यास&lt;/sup&gt; राष्ट्रिय टोलीबाट सन्न्यास लिएका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;प्रतिबन्ध&lt;/sup&gt; प्रतिबन्धमा रहेका&lt;br/&gt;
&lt;sup&gt;फिर्ता&lt;/sup&gt; गैर-चोट कारणले टोलीबाट नाम फिर्ता लिएका
{{nat fs end}}

== प्रतिस्पर्धात्मक विवरण ==
=== फिफा महिला विश्वकप ===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size:90%; text-align:center;&quot;
|-
! colspan=10|[[फिफा महिला विश्वकप]] विवरण
! rowspan=&quot;15&quot; style=&quot;width:1%;background:white&quot; |
! colspan=7|[[फिफा महिला विश्वकप छनोट|छनोट]] विवरण
|- 
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;चरण&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;स्थान&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|China}} [[१९९१ फिफा महिला विश्वकप|१९९१]]
| colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;8&quot; |''सहभागिता नजनाएको''
| colspan=&quot;7&quot; rowspan=&quot;8&quot; |''सहभागिता नजनाएको''
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|SWE}} [[१९९५ फिफा महिला विश्वकप|१९९५]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|USA}} [[१९९९ फिफा महिला विश्वकप|१९९९]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|USA}} [[२००३ फिफा महिला विश्वकप|२००३]] 
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|CHN}} [[२००७ फिफा महिला विश्वकप|२००७]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|GER}} [[२०११ फिफा महिला विश्वकप|२०११]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|CAN}} [[२०१५ फिफा महिला विश्वकप|२०१५]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|FRA|1974}} [[२०१९ फिफा महिला विश्वकप|२०१९]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZL}} [[२०२३ फिफा महिला विश्वकप|२०२३]]
| colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;2&quot; |''छनोट नभएको''
| colspan=&quot;7&quot; rowspan=&quot;2&quot; |''[[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली#एएफसी महिला एसिया कप|एएफसी महिला एसिया कप]] मार्फत''
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|BRA}} [[२०२७ फिफा महिला विश्वकप|२०२७]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|CRC}}{{flagicon|JAM}}{{flagicon|MEX}}{{flagicon|USA}} [[२०३१ फिफा महिला विश्वकप|२०३१]]
| colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;2&quot; |''निर्णय हुन बाँकी''
| colspan=&quot;7&quot; rowspan=&quot;2&quot; |''निर्णय हुन बाँकी''
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|UK}} [[२०३५ फिफा महिला विश्वकप|२०३५]]
|-
!कुल||०/१०||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–||–
|}

===ओलम्पिक खेलकुद===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! colspan=&quot;9&quot; |[[ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक खेलकुदमा फुटबल|ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]] विवरण
! rowspan=&quot;13&quot; style=&quot;width:1%;background:white&quot; |
! colspan=&quot;7&quot; |[[एएफसी महिला ओलम्पिक छनोट प्रतियोगिता|छनोट]] विवरण
|- 
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;चरण&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|USA}} [[१९९६ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|१९९६]]
| colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;6&quot; |''सहभागिता नजनाएको''
| colspan=&quot;7&quot; rowspan=&quot;6&quot; |''सहभागिता नजनाएको''
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|AUS}} [[२००० ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०००]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|GRE}} [[२००४ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२००४]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|CHN}} [[२००८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२००८]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|UK}} [[२०१२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०१२]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|BRA}} [[२०१६ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०१६]]
|-
! scope=&quot;row&quot; |{{flagicon|JPN}} [[२०२० ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२०]]
|colspan=&quot;9&quot; rowspan=&quot;3&quot;|''छनोट नभएको''||६||१||३||२||७||१०||−३
|-
! {{flagicon|FRA}} [[२०२४ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२४]]
|२||०||०||२||१||७||−६
|-
! {{flagicon|USA}} [[२०२८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२८]]
| colspan=&quot;7&quot; |''[[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली#एएफसी महिला एसिया कप|एएफसी महिला एसिया कप]] मार्फत''
|-
! {{flagicon|Australia}} [[२०३२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|२०३२]]
| colspan=&quot;9&quot; |''निर्णय हुन बाँकी''||colspan=&quot;7&quot; |''निर्णय हुन बाँकी''
|-
!कुल||०/९||–||–||–||–||–||–||–||८||१||३||४||७||१७||−१०
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===एएफसी महिला एसिया कप===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
|-
! colspan=9|[[एएफसी महिला एसिया कप]] विवरण
! width=1 rowspan=25|
! colspan=7|[[एएफसी महिला एसिया कप छनोट|छनोट]] विवरण
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-
| {{flagicon|Hong Kong|1959}} [[१९७५ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९७५]] || colspan=9 rowspan=5|''अस्तित्वमा नरहेको'' || colspan=7 rowspan=14|''छनोट चरण नरहेको''
|-
| {{flagicon|Taiwan}} [[१९७७ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९७७]]
|-
| {{flagicon|India}} [[१९८० एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८०]]
|-
| {{flagicon|Hong Kong|1959}} [[१९८१ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८१]]
|-
| {{flagicon|Thailand}} [[१९८३ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८३]]
|-
| {{flagicon|HKG|colonial}} [[१९८६ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८६]] || समूह चरण ||३||०||०||३||०||१२||−१२
|-
| {{flagicon|HKG|colonial}} [[१९८९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९८९]] || समूह चरण ||३||०||०||३||०||२५||−२५
|-
| {{flagicon|Japan}} [[१९९१ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९१]] || colspan=9 rowspan=4|''सहभागिता नजनाएको''
|-
| {{flagicon|Malaysia}} [[१९९३ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९३]]
|-
| {{flagicon|Malaysia}} [[१९९५ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९५]]
|-
| {{flagicon|China}} [[१९९७ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९७]]
|-
| {{flagicon|PHI}} [[१९९९ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|१९९९]] || समूह चरण ||४||०||०||४||१||३०||−२९
|-
| {{flagicon|Chinese Taipei}} [[२००१ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|२००१]] || colspan=9 rowspan=7|''सहभागिता नजनाएको''
|-
| {{flagicon|Thailand}} [[२००३ एएफसी महिला च्याम्पियनसिप|२००३]]
|-
| {{flagicon|Australia}} [[२००६ एएफसी महिला एसिया कप|२००६]] || colspan=7 rowspan=5|''सहभागिता नजनाएको''
|-
| {{flagicon|Vietnam}} [[२००८ एएफसी महिला एसिया कप|२००८]]
|-
| {{flagicon|China}} [[२०१० एएफसी महिला एसिया कप|२०१०]]
|-
| {{flagicon|Vietnam}} [[२०१४ एएफसी महिला एसिया कप|२०१४]]
|-
| {{flagicon|Jordan}} [[२०१८ एएफसी महिला एसिया कप|२०१८]]
|-
| {{flagicon|IND}} [[२०२२ एएफसी महिला एसिया कप|२०२२]] || colspan=9 rowspan=2|''छनोट नभएको'' ||२||०||१||१||१||२||−१
|-
| {{flagicon|AUS}} [[२०२६ एएफसी महिला एसिया कप|२०२६]] ||३||२||१||०||२०||३||+१७
|-
| {{flagicon|Uzbekistan}} [[२०२९ एएफसी महिला एसिया कप|२०२९]]||colspan=9|''निर्णय हुन बाँकी'' ||colspan=7|''निर्णय हुन बाँकी''
|-
! कुल ||३/२१||१०||०||०||१०||१||६७||−६६||५||२||२||१||२१||५||+१६
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===एसियाली खेलकुद===
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center;
|-
!colspan=10|[[एसियाली खेलकुदमा फुटबल|एसियाली खेलकुद]] विवरण
|-
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;चरण&lt;/span&gt;
!style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;स्थान&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
!width=20; style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-
|{{flagicon|CHN}} [[१९९० एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|१९९०]] ||colspan=9 rowspan=8| ''सहभागिता नजनाएको''
|-
|{{flagicon|JPN}} [[१९९४ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|१९९४]]
|-
|{{flagicon|THA}} [[१९९८ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|१९९८]]
|-
|{{flagicon|KOR}} [[२००२ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२००२]]
|-
|{{flagicon|QAT}} [[२००६ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२००६]]
|-
|{{flagicon|CHN}} [[२०१० एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२०१०]]
|-
|{{flagicon|KOR}} [[२०१४ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२०१४]]
|-
|{{flagicon|INA}} [[२०१८ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला|२०१८]]
|-
|{{flagicon|CHN}} [[२०२२ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२२]]|| समूह चरण || ११औँ || ३ || ० || १ || २ || १ || ११ || −१०
|-
|{{flagicon|JPN}} [[२०२६ एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०२६]]|| colspan=9|''निर्णय हुन बाँकी''
|-
! कुल || १/९ || ११औँ || ३ || ० || १ || २ || १ || ११ || −१०
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===साफ महिला च्याम्पियनसिप===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width:50%;&quot;
! colspan=&quot;10&quot; |[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]] विवरण
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|Bangladesh}} [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१०]]
|'''उपविजेता'''
|५
|४
|०
|१
|३४
|१
| +३३
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|Sri Lanka}} [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]]
|'''उपविजेता'''
|५
|४
|०
|१
|२४
|४
| +२०
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|Pakistan}} [[२०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१४]]
|'''उपविजेता'''
|५
|४
|०
|१
|१७
|६
| +११
|- bgcolor=&quot;#cc9966&quot;
|{{flagicon|India}} [[२०१६ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१६]]
|'''सेमीफाइनल'''
|४
|३
|०
|१
|१९
|३
| +१६
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
| style=&quot;border: 3px solid red&quot; |{{flagicon|NEP}} [[२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१९]]
|'''उपविजेता'''
|४
|३
|०
|१
|११
|३
| +८
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
| style=&quot;border: 3px solid red&quot; |{{Flagicon|NEP}} [[२०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२२]]
|'''उपविजेता'''
|४
|३
|०
|१
|१२
|१
| +११
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|style=&quot;border: 3px solid red&quot; | {{Flagicon|NEP}} [[२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]]
|'''उपविजेता'''
|५
|३
|१
|१
|१९
|३
| +१६
|- bgcolor=&quot;#cc9966&quot;
|{{flagicon|India}} [[२०२६ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२६]]
|'''सेमीफाइनल'''
|३
|२
|०
|१
|४
|२
| +२
|-
|'''कुल'''
|८/८
|३५
|२६
|१
|८
|१४०
|२३
| +११७
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===दक्षिण एसियाली खेलकुद===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width:50%;&quot;
|-
! colspan=&quot;10&quot; |[[दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|दक्षिण एसियाली खेलकुद]] विवरण
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;अङ्क&lt;/span&gt;
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|BAN}} [[२०१० दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०१०]] ||{{Silver medal}}||'''५'''||'''३'''||'''०'''||'''२'''||'''१७'''||'''९'''||'''+८'''||'''९'''
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|IND}} [[२०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल – महिला टुर्नामेन्ट|२०१६]] ||{{Silver medal}}||'''५'''||'''३'''||'''१'''||'''१'''||'''९'''||'''४'''||'''+५'''||'''१०'''
|-style=&quot;background:silver;&quot;
|style=&quot;border: 3px solid red&quot;|{{flagicon|NEP}} [[२०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुदमा फुटबल|२०१९]] ||{{Silver medal}}||'''४'''||'''२'''||'''०'''||'''२'''||'''४'''||'''३'''||'''+१'''||'''६'''
|-
|{{flagicon|PAK}} [[२०२६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|२०२६]]|| colspan=&quot;9&quot; | ''निर्णय हुन बाँकी''
|-
|'''कुल'''||'''३/३'''||'''१४'''||'''८'''||'''१'''||'''५'''||'''३०'''||'''१६'''||'''+१४'''||'''२५'''
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===वाफ महिला च्याम्पियनसिप===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width:50%;&quot;
! colspan=&quot;10&quot; |[[वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;वर्ष&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot; |&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|- bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{flagicon|Saudi Arabia}} [[२०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२४]]
|'''उपविजेता'''
|५
|४
|१
|०
|१७
|४
| +१३
|-
|'''कुल'''
|१/१
|५
|४
|१
|०
|१७
|४
| +१३
|}

:''*बराबरमा पेनाल्टी सुटआउटबाट निर्णय भएका नकआउट खेलहरू समावेश छन्।''

===अन्य प्रतियोगिताहरू===
{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;text-align: center; width:50%;&quot;
|-
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;आयोजक/वर्ष/प्रतियोगिताको नाम&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;नतिजा&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खेल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;जीत&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;बराबर*&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;हार&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;होनेको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;खाएको गोल&lt;/span&gt;
! style=&quot;background:#ED1C24;border: 2px solid #3F43A4;&quot;|&lt;span style=&quot;color:#FFFFFF;&quot;&gt;गोल अन्तर&lt;/span&gt;
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
| {{flagicon|IND}} [[२०१९ महिला गोल्ड कप (भारत)|२०१९ महिला गोल्ड कप]]  ||'''उपविजेता'''||'''४'''||'''२'''||'''०'''||'''२'''||'''६'''||'''७'''||'''–१'''
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{Flagicon|KGZ}} २०१९ नादेझदा कप||'''उपविजेता'''||'''४'''||'''२'''||'''०'''||'''२'''||'''११'''||'''७'''||'''+४'''
|-bgcolor=&quot;silver&quot;
|{{Flagicon|NEP}} [[२०२५ अन्तर्राष्ट्रिय महिला च्याम्पियनसिप]] ||'''उपविजेता'''||'''४'''||'''२'''||'''१'''||'''१'''||'''४'''||'''४'''||'''०''' 
|}

== आमनेसामने अभिलेख ==
{{Updated|५ जुलाई २०२५}}, ''[[उज्बेकिस्तान महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|उज्बेकिस्तान]] विरुद्धको खेलपछि''।

{| class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;font-size: 95%; border: gray solid 1px; border-collapse: collapse; text-align:center; float:left; width:23%&quot;
|+'''सङ्केत'''
| style=&quot;background: #CCFFCC;&quot; width=&quot;20&quot; |
| align=&quot;left&quot; | {{nowrap|'''धेरै जीत'''}}
|-
| style=&quot;background: #FFFFCC;&quot; width=&quot;20&quot; |
| align=&quot;left&quot; | {{nowrap|'''बराबर जीत/हार अनुपात'''}}
|-
| style=&quot;background: #FFCCCC;&quot; width=&quot;20&quot; |
| align=&quot;left&quot; | {{nowrap|'''धेरै हार'''}}
|}
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align:center&quot;
|-
!colspan=10 style=&quot;background: #003893; color: #FFFFFF;&quot; |नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीको आमनेसामने अभिलेख
|-
|- style=&quot;color:black&quot;
!style=&quot;width:145px&quot;| प्रतिद्वन्द्वी
!style=&quot;width:1px&quot;| पहिलो खेल
!style=&quot;width:1px&quot;| खेल
!style=&quot;width:1px&quot;| जीत
!style=&quot;width:1px&quot;| बराबर
!style=&quot;width:1px&quot;| हार
!style=&quot;width:1px&quot;| हानेको गोल
!style=&quot;width:1px&quot;| खाएको गोल
!style=&quot;width:1px&quot;| गोल अन्तर
!style=&quot;width:1px&quot; | महासङ्घ
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|AFG}}
|२०१०||२||२||०||०||२०||१|| +१९
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|BAN}}
|२०१०||१३||६||५||२||१८||९|| +८
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|BHU}}
|२०१४||५||४||१||०||२७||०|| +२७
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#FFCCCC
|{{Fbw|HKG}}
|१९८६||३||०||१||२||०||४|| −४
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#FFCCCC
|{{Fbw|IND}}
|२०१०||१९||३||५||११||१४||४०|| −२६
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#FFCCCC
|{{Fbw|INA}}
|१९८६||३||१||०||२||२||१५|| −१३
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=&quot;#FFFACD
|{{Fbw|IRN}}
|२०१९||२||१||०||१||३||३|| ०
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|IRQ}}
|२०२४||१||१||०||०||५||०|| +५
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#FFCCCC
|{{Fbw|JPN}}
|१९८९||३||०||०||३||०||३६|| −३६
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=&quot;#FFFACD
|{{Fbw|JOR}}
|२०२४||१||०||१||०||२||२|| ०
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|KUW}}
|२०१३||१||१||०||०||८||०|| +८
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|KGZ}}
|२०१९||२||२||०||०||९||२|| +७
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|LAO}}
|२०२५||१ ||१ || ०||० ||९ || ०||+९
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|LBN}}
|२०२४||२||२||०||०||३||१|| +२
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|- bgcolor=&quot;#FFFACD
|{{Fbw|MAS}}
|२०१६||३||१||१||१||३||५|| −२
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|MDV}}
|२०१०||६||६||०||०||३६||०
| +३६
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#FFCCCC
|{{Fbw|MYA}}
|२०१८||६||०||२||४||५||१४|| −९
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|PAK}}
|२०१०||४||४||०||०||२९||०|| +२९
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|PLE}}
|२०२४||१||१||०||०||४||०|| +४
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#FFCCCC
|{{Fbw|PHI}}
|१९९९||२||०||०||२||१||७|| −६
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|QAT}}
|२०१३||२||२||०||०||९||०|| +९
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|SRI}}
|२०१०||१०||१०||०||०||४४||०|| +४४
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|SYR}}
|२०२४||१||१||०||०||४||१|| +३
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#CCFFCC
|{{Fbw|TJK}}
|२०१९||१||१||०||०||१||०|| +१
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#FFCCCC
|{{Fbw|THA}}
|१९८६||३||०||०||३||०||१२|| −१२
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#FFCCCC
|{{Fbw|UZB}}
|१९९९||४||०||१||३||६||१४|| −८
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-bgcolor=#FFCCCC
|{{Fbw|VIE}}
|२०२३||३||०||०||३||१||९|| −८
|[[एसियाली फुटबल महासङ्घ|एएफसी]]
|-
!२७ देशहरू
!१९८६
!१०४
!५०
!१७
!३७
!२६३
!१७५
!+८८
| [[फिफा]]
|}

== उपाधिहरू ==
=== क्षेत्रीय ===
* '''[[साफ महिला च्याम्पियनसिप]]'''
** उपविजेता (६): [[२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१०]], [[२०१२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०१२]], [[सन् २०१४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१४]], [[सन् २०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०१९]], [[सन् २०२२ साफ महिला च्याम्पियनसिप|२०२०]], [[सन् २०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४]]
* '''[[दक्षिण एसियाली खेलकुद]]'''
** उपविजेता (३): [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१०]], [[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१६]], [[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद|सन् २०१९]]
* '''[[वाफ महिला च्याम्पियनसिप]]'''
** उपविजेता (१): [[सन् २०२४ वाफ महिला च्याम्पियनसिप|सन् २०२४]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
*[https://the-anfa.com/national-team/senior%20women टोली प्रोफाइल] [[अखिल नेपाल फुटबल सङ्घ]] मा
*[https://www.facebook.com/theanfaofficial फेसबुक]
{{नेपालमा फुटबल}}


[[श्रेणी:महिला राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू| ]]</text>
      <sha1>fh46neikd8otxc5u6c8dadtx6vab68i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद</title>
    <ns>0</ns>
    <id>83981</id>
    <revision>
      <id>1367126</id>
      <parentid>1334715</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:32:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६]] पृष्ठलाई [[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा सारियो</comment>
      <origin>1334715</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="7246" sha1="ed2j6h2dgthggp4ffphysile6rmzsag" xml:space="preserve">{{Infobox games
| name                   = १२औं दक्षिण एसियाली खेलकुद
| logo                   =
| size                   = 
| caption                = Official logo of '''XII South Asian Games'''.
| host city              = [[गुवाहाटी]] र [[सिलोङ]]
| country                = [[भारत]]
| motto                  = &quot;Play for Peace, Progress and Prosperity&quot;
| participating  = [[#Participating nations|8]]
| teams participating    = 
| debuting countries     =
| athlets = २,६७२
| events                 = २२६ ( २२ [[खेल]])
| opening ceremony       = ५ फेब्रुअरी {{smaller|([[गुवाहाटी]])}}&lt;br/&gt;&lt;/small&gt;६ फेब्रुअरी {{smaller|([[सिलोङ]])}}
| closing ceremony       = १६ फेब्रुअरी
| opened by   = [[Narendra Modi]]
|  closed by   = [[Sarbananda Sonowal]]
| athlete's oath         = 
| judge's oath           = 
| torch lighter          = 
| Paralympic torch       = 
| Queen's Baton          = &lt;!-- for Commonwealth Games only --&gt;
| stadium                = [[:en:Indira Gandhi Athletic Stadium|ईन्दिरा गान्धी खेलकुद मैदान]] ([[गुवाहाटी]])&lt;br/&gt;[[:en:Jawaharlal Nehru Stadium (Shillong)|जवाहरलाल नेहरू स्टेडियम]] (सिलोङ)
| Paralympic stadium     = 
| length                 = 
| indprize               = 
| tmprize                = 
| website                = {{URL|http://southasiangames2016.com/}}
| previous               = [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१०|2010]]
| next                   = [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१९|2018]]
| SpreviousS             = 
| SnextS                 = 
| Sprevious              = 
| Snext                  = 
}}

'''दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६''' (XII दक्षिण एसियाली खेलकुद) भारतको गुवाहाटी मा २०१६ फेब्रुअरी ५ देखि फेब्रुअरी १६ सम्म सञ्चालन भएको भएको दक्षिण एसियाली खेलकुद को  हो।यो  [[दक्षिण एसियाली खेलकुद]] को १२औं संस्करण हो।


==खेलहरू==
जम्मा २२ खेलमा २२६ स्पर्धा भएको प्रतियोगिता २२ खेलको तालिका निर्धारण भएको थियो । २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद प्रतियोगितामा जम्मा पदक ७८८ (२३९ स्वर्ण, २३९ रजत र ३१० काँस्य पदक) हरू प्रस्तावित गरिएको थियो। &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/After-multiple-delays-South-Asian-Games-begin-on-Friday/articleshow/50849795.cms|title=After multiple delays, South Asian Games begin on Friday}}&lt;/ref&gt;

खेल र स्पर्धाहरू 
* धनुर्विधा ([[:en:Archery|Archery]])  (१०)
* एथलेटिक्स ([[:en:Athletics|Athletics]])  (३७)
* ब्याटमिन्टन ([[:en:Badminton|Badminton]])   (७)
* बक्सिङ ([[:en:Boxing|Boxing]])   (१०)
* साइकिलिङ ([[:en:Cycling|Cycling ]])  (८)
* हक्की ([[:en:Field hockey|Field hockey  ]]) (२)
* फुटबल ([[:en:Football|Football ]])  (२)
* ह्याण्डबल ([[:en:Handball|Handball ]])  (२)
* जुडो ([[:en:Judo|Judo ]])  (१२)
*[[कबड्डी]](२)
* खो- खो ([[:en:Kho-Kho|Kho-Kho ]])  (२)
* सुटिङ ([[:en:Shooting|Shooting  ]]) (२६)
* स्क्वास ([[:en:Squash|Squash]])   (४)
* पौडी ([[:en:Swimming|Swimming  ]]) (३८)
* टेबलटेनिस ([[:en:Table tennis|Table tennis ]])  (७)
* टेकवाण्डो ([[:en:Taekwondo|Taekwondo  ]]) (१३)
* टेनिस ([[:en:Tennis|Tennis]])   (५)
* त्रियेथ्लोन ([[:en:Triathlon|Triathlon ]])  (३)
* भलिबल ([[:en:Volleyball|Volleyball ]])  (२)
* भारोत्तोलन ([[:en:Weightlifting|Weightlifting ]])  (१५)
* रेस्लिङ ([[:en:Wrestling|Wrestling ]]) (१६)
* उस्सु ([[:en:Wushu|Wushu ]])  (१६)

== भेन्यु ==

१२औं दक्षिण एसियाली खेलकुद सम्पन्न भएका सहरू

{{location map+|India|float=right|width=320|caption=दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६|places=
{{location map~|India|label='''सिलोङ'''|mark=Blue_pog.svg|position=bottom|lat=26.18|long=91.75}}
{{Location map~|India|label='''गुवाहाटी'''|mark=Green_pog.svg|position=right|lat=25.57|long=91.88}}
}}
==सहभागी राष्टहरू==
नक्सामा सार्का दक्षिण एसियाली खेलकुदमा सहभागीता जनाउने ८ राष्ट्रहरू।
[[Image:South Asian Games participating countries.PNG|thumb|सहभागी राष्ट्रहरू]]
*{{AFG}}
*{{BAN}}
*{{BHU}}
*{{IND}}
*{{MDV}}
*{{NEP}}
*{{PAK}}
*{{SRI}}
==पदक तालिका==

;सङ्केत:''१६ फेब्रुअरी, २०१६ अनुसार''&lt;ref&gt;{{cite web|title=Results: Medal Tally|url=http://www.southasiangames2016.com/|publisher=[[South Asian Games]]|accessdate=14 February 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160320184016/http://www.southasiangames2016.com/ |date=20 March 2016 }}&lt;/ref&gt;
{{legend|#ccccff|आयोजक राष्ट्र गाढा पारिएको|border=solid 1px #AAAAAA}}
{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-style=&quot;background:#ccccff&quot;
|1|| align=left|{{flag|भारत|2016 South Asian Games}} ||188||90||30||308           
|-
|2||align=left|{{flag|श्रीलङ्का|2016 South Asian Games}}||25||63||98||186
|-
|3||align=left|{{flag|पाकिस्तान|2016 South Asian Games}}||12||37||57||106
|-
|4||align=left|{{flag|अफगानिस्तान|2016 South Asian Games}}||7||9||19||35
|-
|5||align=left|{{flag|बङ्गलादेश|2016 South Asian Games}}||4||15||56||75
|-
|6||align=left|{{flag|नेपाल|2016 South Asian Games}}||3||23||34||60        
|-
|7||align=left|{{flag|माल्दिभ्स|2016 South Asian Games}}||0||2||1||3          
|-
|8||align=left|{{flag|भुटान|2016 South Asian Games}}||0||1||15||16   
|-
! colspan=2|जम्मा !!239 !!240 !!310 !!789
|}

==सन्धर्भ सामग्री==
{{Reflist}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==
[[दक्षिण एसियाली खेलकुद फुटबल २०१६]]
{{दक्षिण एसियाली खेलकुद}}</text>
      <sha1>ed2j6h2dgthggp4ffphysile6rmzsag</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ए फ्लाइङ जट्ट</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85197</id>
    <revision>
      <id>1367059</id>
      <parentid>1353355</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:50:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saroj</username>
        <id>31493</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:भारतीय चलचित्रहरू]] हटाइयो; [[श्रेणी:भारतीय सुपरहिरो चलचित्रहरू]] जोडियो</comment>
      <origin>1367059</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5384" sha1="jh8g7yzh4kfyl2lxdaomls66o4jk6sp" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name            = [[ए]] फ्लाइङ जट्ट
| image           = A Flying Jatt Poster.jpg
| caption         = 
| director        = [[रेमो डीसूजा]]
| producer        = एकता कपूर&lt;br&gt;शोभा कपूर
| writer          = मयूर पूरी&lt;br /&gt;&lt;small&gt;(डायलग)&lt;/small&gt;
| screenplay      = तुषार हिरनन्दनी
| story           = [[रेमो डीसूजा]]
| starring        = {{ubl|[[टाइगर श्रोफ|टाइगर श्राफ]]|नाथन जोन्स|[[ज्याकलिन फर्नान्डिज]]}}
| music           = सचिन जिगर
| cinematography  = विजय अरोडा
| editing         = नितिन एफ सी पी
| studio          = बालाजी मोशन पिक्चर्स
| distributor     = एएलटी एंटरटेनमेट
| released        = {{Film date|2016|8|25}}
| country         = [[भारत]]
| language        = [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
| budget          = {{INR}}35 crore&lt;ref&gt;{{Cite web | title = 'A Flying Jatt' day 1 box office collection: Tiger Shroff-starrer to beat 'Mohenjo Daro' and 'Baaghi' opening day records | last = Sarkar | first = Prarthna | work = International Business Times, India Edition | date = 25 August 2016 | accessdate = 2016-08-29 | url = http://www.ibtimes.co.in/flying-jatt-day-1-box-office-collection-tiger-shroff-starrer-beat-mohenjo-daro-baaghi-691143#rcyGjcJZftWMGXGk.97 }}&lt;/ref&gt;
| gross           = &lt;!-- DO NOT use {{INRConvert}} template. It's use is NOT appropriate here.--&gt;{{INR}}40.90 crore&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Special Features: Box Office: Worldwide Collections and Day wise breakup of A Flying Jatt | work = Bollywood Hungama | date = 26 August 2016 | accessdate = 2016-08-29 | url = http://www.bollywoodhungama.com/box-office/special-features/id/824/}}&lt;/ref&gt;
}}

'''ए फ्लाइङ जट्ट''' [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] सुपरहिरो फिल्म हो। यसको निर्देशन [[रेमो डीसूजा]]ले गरेका हुन्।  फिल्ममा [[टाइगर श्रोफ|टाइगर श्राफ]], [[ज्याकलिन फर्नान्डिज]] तथा प्रोफेशनल रेस्लर नाथन जोन्स मुख्य भुमिकामा छ्न्।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.bollywoodhungama.com/news/6043360/Tiger-Shroff-is-no-longer-the-flying-Sikh-he-is-The-Flying-Jat|title=Tiger Shroff is no longer the Flying Sikh – he is the Flying Jatt|work=Bollywood Hungama|accessdate=१४ जुन २०१६}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.asianage.com/bollywood/tiger-shroff-play-flying-jat-not-flying-sikh-999|title=Tiger Shroff to play flying jatt, not flying sikh|work=The Asian Age|date=10 May 2015|accessdate=१४ जुन २०१६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225030420/http://www.asianage.com/bollywood/tiger-shroff-play-flying-jat-not-flying-sikh-999 |date=25 December 2018 }}&lt;/ref&gt;

== कलाकार ==
*[[टाइगर श्रोफ|टाइगर श्राफ]] -सुपरहिरो
*[[ज्याकलिन फर्नान्डिज]] - कृति
*नाथन जोन्स&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.mid-day.com/articles/nathan-jones-refuses-vfx-aid-for-stunts-in-a-flying-jatt/16637187|title=Nathan Jones refuses VFX aid for stunts in 'A Flying Jatt'|publisher=Mid Day|accessdate=१४ जून २०१६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225030421/https://www.mid-day.com/articles/nathan-jones-refuses-vfx-aid-for-stunts-in-a-flying-jatt/16637187 |date=2018-12-25 }}&lt;/ref&gt;
*के के मेनन&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Kay Kay Menon to play creator of Frankenstein monster in ‘Flying Jat’ | last = Sahadevan | first = Sonup | work = The Indian Express | date = 24 September 2015 | accessdate =१४ जून २०१६ | url = http://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/kay-kay-menon-to-play-creator-of-frankenstein-monster-in-flying-jat/ }}&lt;/ref&gt;
*अमृता सिंह&lt;ref&gt;{{Cite web | title = Amrita Singh to play Tiger Shroff's mother in A Flying Jatt | work = Bollywood Hungama | date = 15 July 2015 | accessdate = १४ जून २०१६ | url = http://www.bollywoodhungama.com/news/15061241/Amrita-Singh-to-play-Tiger-Shroffs-mother-in-A-Flying-Jatt }}&lt;/ref&gt;
*[[श्रद्धा कपुर|श्रद्धा कपूर]] - विशेष उपस्थिति&lt;ref name=&quot;BH1&quot;&gt;{{Cite web | title = Shraddha Kapoor shoots for a cameo in A Flying Jatt | work = Bollywood Hungama | date = 9 January 2016 | accessdate = १४ जून २०१६ | url = http://www.bollywoodhungama.com/news/17204822/Shraddha-Kapoor-shoots-for-a-cameo-in-A-Flying-Jatt }}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist|30em}}

[[श्रेणी:भारतीय सुपरहिरो चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:हिन्दी भाषाका चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:सन् २०१६ का चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>jh8g7yzh4kfyl2lxdaomls66o4jk6sp</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कृष (२००६ चलचित्र)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85705</id>
    <revision>
      <id>1367060</id>
      <parentid>1319191</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:51:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saroj</username>
        <id>31493</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:भारतीय चलचित्रहरू]] हटाइयो; [[श्रेणी:भारतीय सुपरहिरो चलचित्रहरू]] जोडियो</comment>
      <origin>1367060</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35948" sha1="l0jeh36jm8ny42ykpjog2bf55xxuk28" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = कृष 
| image          = Krrish.jpg
| caption        = चलचित्र प्रचार पर्चा
| director       = [[राकेश रोशन]]
| producer       = राकेश रोशन
| story          = राकेश रोशन
| screenplay     = सचिन भौमिक&lt;br /&gt;राकेश रोशन&lt;br /&gt;[[आकाश खुराना]]&lt;br /&gt;हनी&lt;br /&gt;[[रविन भट्ट]]
| writer         = सञ्जय मासुमी
| starring       = [[ऋतिक रोशन]]&lt;br /&gt;[[प्रियङ्का चोपडा]]&lt;br /&gt;[[नसिरुद्दीन शाह]]&lt;br /&gt;[[रेखा]]
| music          = '''गीतहरू:'''&lt;br&gt;[[राजेश रोशन]]&lt;br/&gt;'''पृष्ठभूमि:'''&lt;br&gt;[[सलिम-सुलेमान]]
| cinematography = सन्तोष 
| editing        = अमिताभ सुक्ला
| studio         = फिल्मक्राफ्ट प्रोडक्सन लिमिटेड
| distributor    = [[यश राज फिल्म्स|यशराज फिल्म्स]]
| released       = {{Film date|2006|06|23|[[भारत]] र [[इङ्ल्यान्ड|बेलायत]]}}
| runtime        = १७५ मिनेट
| country        = [[भारत]]
| language       = [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
| budget         = {{INR}}४० करोड&lt;ref name=&quot;Budget&quot;&gt;{{Cite web|url=https://boxofficeindia.com/movie.php?movieid=384|title=Krrish - Movie - Box Office India|website=boxofficeindia.com}}&lt;/ref&gt;
| gross          = {{Estimation}}{{INR}}१२६ करोड&lt;ref name=&quot;Kr&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.bollywoodhungama.com/movie/krrish/box-office/|title=Krrish Box Office Collection till Now &amp;#124; Box Collection - Bollywood Hungama|first=Bollywood|last=Hungama}}&lt;/ref&gt;
}}


'''कृष''' सन् २००६ जुन २३ कन दिन सार्वजनिक गरिएको एक भारतीय चलचित्र हो। यस चलचित्रको मुख्य भूमिकामा ऋतिक रोशन, प्रियङ्का चोपडा, रेखा, र नसिरुद्दीन शाह रहेका छन् भने यस बाहेक प्रीति जिन्टालाई यस चलचित्रको प्रथम शृङ्खला ''कोही मिल गया''को प्रमुख भूमिकामा रहेतापनि यस चलचित्रमा भने उक्त चलचित्रको केही अंशहरू देखाइएको छ। यस चलचित्रलाई ऋतिक रोशनका बुवा राकेश रोशनले निर्देशन गरेका थिए भने यसको साथै यस चलचित्रको उनले पटकथा लेखन र निर्माण पनि गरेका थिए। यस चलचित्रका सङ्गीत राकेश रोशनका भाइ राजेश रोशनले रचना गरेका थिए भने यस चलचित्रमा कुल ५ गीतहरू समावेश गरिएको छ।
 
यस चलचित्र सन् २००३ मा सार्वजनिक गरिएको ऋतिक रोशन र प्रीति जिन्टाको चलचित्र ''कोई मिल गया''को दोस्रो शृङ्खला हो भने उक्त चलचित्रले निर्देशन राकेश रोशनलेनै गरेका थिए।
सार्वजनिक गरिनु पूर्व यस चलचित्रको नाम
कोई तुमसा नहीँ राखिएको थियो र यसैबीच
राकेश रोशनले यस चलचित्रको केसा जादू किया नामलाई पनि समावेश गरेका थिए तर पछि यी दुवै शीर्षकको सट्टामा कृष राखिएको थियो। यस चलचित्रको ६०% भन्दा बढी छायाङ्कन सिङ्गापुरमा गरिएको थियो। सन् २००६ मा चलचित्र सार्वजनिक भएपछि यसले दर्शक तथा समालोचकहरू मार्फत निकै सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो भने यस चलचित्र त्यस वर्षको सर्वाधिक आर्थिक सङ्कलन गर्ने तेस्रो चलचित्र बनेको थियो। यस चलचित्रको कुल लागत ४० करोड भारू रहेको थियो भने यसले भारतमा ७२ करोड र विश्वव्यापी रूपमा १२६ करोड कमाउन सफल भएको थियो। यस चलचित्रले ५२औँ फिल्मफेयर चलचित्र पुरस्कारमा कुल ८ मनोनयनहरू प्राप्त गरेको थियो जसमा उत्कृष्ट चलचित्र, सर्वोत्कृष्ट निर्देशन, सर्वोत्कृष्ट सहायक अभिनेता, सर्वोत्कृष्ट अभिनेता आदि समावेश छ भने यसले ३ विधामा पुरस्कार हात पार्न सफल भएको थियो। यस चलचित्रलाई सन् २००६ मा राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार, फिल्मफेयर पुरस्कार, जिसिने पुरस्कार र स्क्रिन पुरस्कार सहित कुल १६ पुरस्कारहरू प्राप्त भएको थियो। यसका साथै चलचित्रले ‘इन्टरनेसनल इन्डियन फिल्म एकेडमीको तर्फबाट पनि ४ पुरस्कारहरू प्राप्त गरेको थियो। 

== कहानी ==

पाँच वर्षीय कृष्णा मेहरा दिवङ्गत वैज्ञानिक डा. रोहित (ऋतिक रोशन) र उनकी दिवङ्गत श्रीमती निशाका (प्रीति जिन्टा) छोरा हुन्। कृष्णा मेहरालाई केही सामान्य ज्ञानका कुरा सोधेपछि कृष्णसँग असाधारण दिमागी क्षमता भएको कुरा उनका शिक्षकले थाहा पाउँछन्। जब यो कुरा कृष्णाकी हजुरआमा सोनियालाई थाहा हुन्छ तब उनी आफ्नो छोराको पनि त्यही शक्तिका कारण मृत्यु भएको भन्ने महसुस गर्छिन् र ती अप्राकृतिक शक्तिहरूबाट छुटकारा पाउनका लागि उनी आफ्नो नाति कृष्णासँग पहाडको एक ग्रामीण क्षेत्रमा गएर बसोबास गर्छन्। त्यसको केही वर्षपछि सहरका केही मानिसहरू कृष्णाको गाउँमा अनुसन्धानका लागि आउँछन्। कृष्णा र उनका साथीहरूले प्यारासुरबाट कोही खसिरहेको देख्छन् र कृष्णाले प्यारासुटलाई पछ्याउँदै जङ्गल भित्र प्रवेश गर्छन् र प्यारासुटबाट खसिरहेकी प्रियालाई (प्रियङ्का चोपडा) बचाउँछन्। यस प्रकारले कृष्णा र प्रियाको पहिलोपटक भेट हुन्छ। पछि कृष्णाले प्रियासँग प्रेम गर्न सुुरु गर्छन् भने कृष्णाका साथीहरू र प्रिया उनको यस्तो असाधारण शक्तिहरू देखेर दङ्ग पर्छन्। 

जब प्रिया आफ्नो घर सिङ्गापुर पुग्छिन् तब उनले काम गर्ने कार्यालयकी मालिक अर्चना पुरन सिंह उनी र उनकी साथीले कार्यालयमा जानकारी नदिइकन पाँच दिन बढी छुट्टी लिएको भन्दै उनीहरूलाई जागीरबाट निकालिदिन्छिन् तर प्रियाकी साथीले उनीहरू त्यस पाँच दिनमा पनि कामनै गरिरहेको बताउँदै कार्यालय प्रमुखलाई कृष्णाको बारेमा बताउँदै जागीर सुरक्षित गर्ने प्रयास गर्छिन्। प्रियालाई पहिलेदेखिनै कृष्णाले उनलाई मन पराउँछ भन्ने कुरा थाहा भएपछि उनले झुठो बोलेर कृष्णालाई सिङ्गापुरमा उनको आमाले उनलाई हेर्ने मन गरेको र उनीसँग विवहा गर्नका लागि आमाको स्वीकृति लिनुपर्ने भएको भन्दै कृष्णालाई सिङ्गापुर बोलाउँछिन्। 

कृष्णामा रहेको दैवी शक्तिबाट मानिसहरू लाभ उठाउन सक्छन् भन्दै उनकी हजुरआमाले आफ्नो शक्तिको प्रदर्शन जुनै स्थितिमा पनि नगर्ने भन्दै कृष्णालाई सम्झाउँदै आफ्नो छोरासँग पनि त्यस्तै प्रकारको शक्ति अर्कै ग्रहबाट आएको जादु नामक एक बाह्य ग्रहको जीवबाट प्राप्त भएको बताउँछिन् र कृष्णाको बुवा रोहितलाई डाक्टर सिद्धान्त आर्यले भविष्य हुनसक्ने खतरा र युद्धहरूबाट बच्न भविष्य हेर्न मिल्ने एक अद्भुत कम्प्युटरको आविष्कार गर्न लगाउँछन् तर डाक्टर आर्यले यस कम्प्युटरको दुरुपयोग गर्दै सबै जानकारी प्राप्त गरी कम्प्युटरलाई तोडफोड गर्दिन्छन्। कृष्णाको जन्म भएको केही बेरपछि रोहितको प्रयोगशालामा आगो लागेर र उनको त्यहीँ मृत्यु भएको खबर परिवारले थाहा पाउँछन्। यस खबरबाट दुःखी रोहितको श्रीमती निशाको पनि केही दिनपछि मृत्यु हुन्छ। यी सबै कहानीहरू सुनिसकेपछि कृष्णाले आफ्नो शक्ति कतैपनि प्रदर्शन नगर्ने भन्दै हजुरआमासँग बाचा गर्छन् जसकारण हजुरआमाले कृष्णालाई सिङ्गापुर जाने स्वीकृति दिन्छिन्।

कृष्णा सिङ्गापुर पुगेपछि प्रिया र उनकी साथी हनीले कृष्णाले अद्भुत कार्यहरू गर्छन् भनेर देखाउनका लागि थुप्रै कार्यहरू गराउँछन् तर उनले खासै राम्रोसँग कामहरू गर्न सक्दैनन्। घुमिरहेका कृष्णाको भेट क्रिस्टन लि बिन जिआसँग हुन्छ जो आफ्नो साथी बहिनीको खुट्टाको उपचार गर्नका लागि सार्वजनिक स्थलहरूमा केही कलाकृतिहरूको प्रस्तुति दिँदै पैसा सङ्कलन गरिरहेका हुन्छन् भने कृष्णाले उनलाई पैसा उठाउनका लागि सहयोग गर्छन् जसकारण जिआले कृष्णालाई उनी एक सर्कसमा काम गर्ने गरेको बताउँदै शनिबारको टिकट कृष्णाको हातमा थमाउँछन्। जब कृष्णा कार्यक्रम हेर्नका लागि सर्कस पुग्छन् तब त्यहाँ आगो लाग्न सुरु हुन्छ भने कयौँ बालबालिकाहरू अझैपनि भित्र फसिरहेका हुन्छन् र त्यस क्षणमा कृष्णाले उनीहरूलाई आफ्नो शक्तिको प्रयोग नगरी बचाउने प्रयास गर्छन् भने सोही समय उनले जमिनमा टुक्रिएको एक मुखौटो फेला पार्छन् र उनले आफूले लगाएको ज्याकेट उल्टो पारेर लगाउँदै अनुहारमा मुखौटो लगाएर कृषको रूपमा प्रकट हुँदै आगोमा फसिरहेका बालबालिकाहरूलाई बचाउँछन्। बालबालिकाहरूको उद्धार गर्दै गर्दन एकजना बच्चाले उनलाई उनको नाम सोध्छन् र उनले आफ्नो नाम कृष हो भनेर भन्छन्। यस घटना पश्चात् कृषको सञ्चार माध्यम, पत्रपत्रिका तथा टेलिभिजनहरूमा थुप्रै समाचारहरू प्रकाशित हुन्छन् र उनको कृषको खोज सुरु हुन्छ। वास्तविक कृष कृष्णा हुनसक्ने भन्दै प्रियाले नक्कली गुण्डाहरू बोलाएर उनको झोला चोरी गर्न लगाउँछिन् र ती सबै दृश्यहरूलाई क्यामरामा कैद गर्ने मानिसहरू खटाउँछन्। चारैतिर क्यामरा कृष्णालाई खिचिरहेको थाहा पाएपछि कृष्णालाई गुण्डाहरूले कुटपिट गर्छन् र कृष्णाले प्रियालाई लगाइदिएको औँठी पनि चोरी गर्छन्। कृष्णाले प्रियालाई औँठी खोई भनेर सोध्दा औँठी चोरी भएको बताउँछिन् भने कृष्णा गुण्डाहरू पछाडि लाग्छन् र एक ठाउँमा उनीहरूलाई भेटाउँछन्। कृष्णाले कृषको रूप धारण गर्दै गुण्डाहरू कुटपिट गर्दै औँठी आफ्नो हातमा लिन्छन् भने सोही समय कृषले मुखौटो खोल्दा उनी कृष्णा भएका थाहा पाउँछन् तर कृष्णाले उनलाई उनको मुखौटो दिँदै उनको पहिचान गोप्य राख्न आग्रह गर्छन्। त्यसपछि क्रिस्टलसँग मुखौटो भएकाले उनलाई कृष मान्दै सबैले उनलाई सम्मान गर्छन्। 

यसैबीच प्रियाले आफ्नो क्यामराको खिचेका भिडियोहरू मार्फत कृष्णनै कृष हो भन्ने कुरा थाहा पाउँछिन्। पछि प्रिया र हनीले उनीहरूसँग रहेको भिडियोलाई टेलिभिजन मार्फत सार्वजनिक गर्दै चर्चित बन्ने सपना देख्छन्। त्यसपछि प्रिया र हनी बीच भएको कुराकानी कृष्णाले सुन्छन् र प्रियाले उसँग झुठो प्रेम गरेको कुरा थाहा पाउँछन् र कृष्णा आफ्नो घर जान सोच्छन् र सोही समय प्रिया त्यहाँ आउँछिन् र कृष्णालाई घर जानबाट रोक्न थाल्छिन् भने डाक्टर आर्याद्वारा सञ्चालन गरिएको कार्यक्रममा उनी पुग्छिन्। अर्कोतर्फ विक्रम सिन्हा शरद सक्सेनाले कयौँ वर्षदेखि कृष्णाको खोजिमा हुन्छन् जो डाक्टर आर्या कहाँ काम गरिरहेका हुन्छन्।
जब कृष्णा प्रियासँग रिसाएर विमानस्थल पुग्छन् तब उसको भेट विक्रमसँग हुन्छ र उनले उनको बुबा रोहित मेहरा जिउँदै रहेको र डाक्टर सिद्धान्तले उनलाई भविष्य हेर्न मिल्ने कम्प्युटर नबनाउञ्जेलसम्म जीवित राखिराख्ने बताउँछन्। 
यसैसमय सिद्धान्तले कयौँ वर्ष पश्चात् भविष्यलाई प्रत्यक्ष हेर्न मिल्ने कम्प्युटरको पुनर्निर्माण गर्न सफल हुन्छन्। जब डाक्टर आर्याले उक्त कम्प्युटरलाई पहिलोपटक प्रयोग गर्छन् तब कम्प्युटरको स्क्रिनमा कृषले उनलाई मार्न लागेको दृश्य देखिन्छ जसकारण उनी झस्किन्छन् र कृष क्रिस्टन हो भन्ने मनसायले क्रिस्टनको गोली हानी हत्या गर्छन् र पुनः भविष्य हेर्न कम्प्युटर अगाडि आउँछन् र कृष मरिसकेकाले आफूले भविष्यलाई परिवर्तन गर्न सफल भएका ठान्दछन् तर कम्प्युटर स्क्रिनमा पुनः कृषले उनलाई मार्दै गर्दाको दृश्य देखा परेपछि डाक्टर आर्य निकै हैरान हुन्छन्। त्यसपछि कृष्णा आफ्नो बुबालाई डाक्टर आर्यबाट छुटाउन उनको द्वीपमा आउँछन् भने जिवित कृष आइरहेको डाक्टर आर्यले आफ्नो सिसिटिभीबाट देख्छन्। कृष जब डाक्टर आर्यको प्रयोगशालामा प्रवेश गर्छन् तब कयौँ गुण्डाहरूद्वारा उनको प्रयोगशालाको विभिन्न कोठाहरूमा गुण्डाहरू खटाइएका हुन्छन्। कृषले प्रिया र उनको बुबा डाक्टर आर्यको कब्जाको रहेका हुन्छन् र सबै गुण्डाहरूलाई हराएपछि कृषले मार्न अगाडि बढ्छन् भने मर्नुभन्दा केही बेर अगाडि डाक्टर आर्यले उनी को हो भनेर सोध्छन् जसको जवाफमा कृषले मुखौटो खोलेपछि आर्यको मृत्यु हुन्छ। प्रियाले रोहितलाई कृष्णा उनको छोरा हो भनेर बताउँछिन् भने उनीहरू तीनैजना भारत फर्किन्छन् जहाँ रोहितकी आमा रोहितलाई देखेर निकै भावुक हुँदै रुन्छन्। घर फर्किएपछि रोहित आफ्नो बुबाद्वारा प्रयोग गरिएको पुरानो कम्प्युटरको प्रयोग जादुसँग सञ्चार गर्न गर्छन् भने कम्प्युटर स्क्रिनमा एक अन्तरिक्ष यान देखापरेपछि चलचित्र समाप्त हुन्छ।

== कलाकारहरू ==

*[[ऋतिक रोशन]] कृष्णा मेहरा / डाक्टर रोहित मेहरा, (दुई भूमिका)
* [[प्रियङ्का चोपडा]] प्रियाको रूपमा 
* [[नसिरुद्दीन शाह]], डाक्टर सिद्धान्त आर्या
* [[रेखा]], सोनिया मेहराको रूपमा, कृष्णा मेहराको हजुरआमा, रोहित मेहराको आमा
* [[मिनिनी मिश्र]], हनी अरोडाको रूपमा
* [[शरत सक्सेना]] डाक्टर विक्रम सिन्हाको रूपमा
* अर्चना पुरन सिंह, हनी र प्रियाको मालिकको रूपमा
* विन छिया, क्रिस्टियनको रूपमा
* [[हेमन्त पाण्डे]] बहादुरको रूपमा
* [[पुनित इसार]] कोमल सिंहको रूपमा
* [[आकाश खुराना]] कृष्णा पढ्ने विद्यालयको प्राध्यापकको रूपमा
* [[प्रीति जिन्टा]] निशा मिश्रको रूपमा, कृष्णाकी आमा (विशेष उपस्थिति)
* [[राकेश रोशन]] डाक्टर सञ्जय मेहरा, कृष्णाको हजुरबुबा र रोहित मेहराको बुबा (विशेष उपस्थिति)

== निर्माण ==
=== विकास र छायाङ्कन ===

सन् २००४ को नोभेम्बरमा यस चलचित्रका निर्देशकले कोई मिल गयाको दोस्रो शृङ्खलाको निर्माण गर्ने कुरा सार्वजनिक गरेका थिए। उनीहरूले अभिनेता ऋतिक रोशन र रेखालाई कोई मिल गयाको दोस्रो शृङ्खलाका लागि पुनः अभिनय गर्ने तर प्रीति जिन्टाको ठाउँमा प्रियङ्का चोपडा आउने घोषणा गरेका थिए। यस चलचित्रको कहानी कोई मिल गया समाप्त भएको ठाउँमा सुरु हुने भनिएको थियो। राकेश रोशनले भारतीय चलचित्र उद्योग हलिउडसँग बराबर छ भन्ने प्रमाणित गर्न पहिलो चलचित्रको रूपमा चलचित्रलाई सम्झिने आशा गरेका थिए। उनले आफ्नो पिताको विशेष क्षमताको उत्तराधिकारी हुने अघिल्लो चलचित्रका प्रोजेक्टरका छोरालाई केन्द्रित गरेर कथालाई अगाडि बढाउने निर्णय गरेका थिए। यस कथाले भारतीय पौराणिक कथाका तत्वहरू (मुख्य पात्रको नाम कृष्णले हिन्दू भगवान कृष्णलाई सङ्केत गर्दछ), चिनियाँ मार्सल आर्ट र हलिउड चलचित्रले आफूलाई विश्वव्यापी महत्वको चलचित्रको रूपमा स्थापित गरेको थियो।

कृष सिङ्गापुर पर्यटन बोर्डको फिल्म इन सिङ्गापुर सब्सिडी योजना अन्तर्गत सिङ्गापुरमा छायाङ्कन गरिएको पहिलो भारतीय चलचित्र थियो भने यस चलचित्रको ६०% भन्दा बढी छायाङ्कन यही भएको थियो। सेप्टेम्बरदेखि नोभेम्बर २००५ सम्म २ महिनाको अवधिमा यस चलचित्रलाई सिङ्गापुरमा छायाङ्कन गरिएको थियो। छायाङ्कन गरिएको स्थानहरूमा सिङ्गापुर चिडियाखाना, गेटवे भवन र सिङ्गापुर राष्ट्रिय पुस्तकालय समावेश छन्। अर्को प्रमुख चलचित्र निर्माण स्थल रबिन्सन रोड थियो जहाँ भारी वर्षाको कारण छायाङ्कनमा ढिलाई भएको थियो। सिङ्गापुरमा चलचित्रको छायाङ्कनका बेला अभिनेता रोशनले ३० फुट अग्लो घण्टाघरबाट छलाङ लगाएका थिए जसकारण रोशनलाई बाँधिएको तार छिन्दा उनी जमिनमा पछारिएका थिए भने यसको बाबजुद पनि उनलाई चोट नलागेकाले पुनः छायाङ्कन सुचारू गरिएको थियो। ऋतिक रोशनले कृष चलचित्रको छायाङ्कन भन्दा पहिला तालिमहरू लिएका थिए जसकारण उनी राम्रो  प्रदर्शन गरेका थिए। यस बाहेक सर्कस भित्र लागेको आगोको समय छायाङ्कन गर्दा रोशनको दाहिने खुट्टामा केही समस्याहरू देखा परेका थिए जसकारण चिकित्सकले उनलाई २ हप्ताका लागि विश्राम लिने सल्लाह गरेका थिए तर उनले खुट्टाको उपचार गर्दै औषधि खाएर दुई दिन लगातार छायाङ्कन गरेका थिए। 

== सङ्गीत ==
{{Infobox album
| name       = कृष
| type       = साउन्डट्र्याक
| artist     = राजेश रोशन
| cover      =
| alt        =
| released   = सन् २००६ अप्रिल ३०
| recorded   =
| venue      =
| studio     =
| genre      = चलचित्र सनउन्डट्र्याक
| length     =
| label      = टि-सिरिज
| producer   = राजेश रोशन
| prev_title = एतबार
| prev_year  = सन् २००४
| next_title = क्रेजी ४
| next_year  = सन् २००८
}}
राजेश रोशनले रचना गरेको यस चलचित्रका सङ्गीत सज् २००६ अप्रिल ३० का दिन टि-सिरिज मार्फत सार्वजनिक गरिएक‍ थियो। यस चलचित्रमा समावेश गीतका गीतकारहरूमध्ये इब्राहेम अशक, नासिर फाराज र विजय अकेला रहेका छन्। यस चलचित्रमा समावेश सङ्गीतहरू सन् २००६ को सातौँ सबैभन्दा धेरै बिक्री हुने बलिउड सङ्गीत बन्न सफल भएको थियो। यस चलचित्रमा समावेश गीतहरूले समालोचकहरू मार्फत सकारात्मक प्रतिक्रिया प्राप्त गरेको थियो भने केही सञ्चार माध्यमहरूले सोचेजस्तो प्रतिक्रिया दिएका थिएनन्। बलिउड हङ्गामाका जोगिन्दर टुटेजाले एल्बमलाई ५ मध्ये ३.५ अङ्क दिएका थिए। उनले विशेष गरी &quot;चोरी चोरी&quot;, &quot;कोई तुम्सा नही&quot; र &quot;प्यार कि एक कहानी&quot; गीतको प्रशंसा गरेका थिए। रिडिफकी सुकन्या वर्माले गीतहरूलाई अनुकूल प्रतिक्रिया दिएकी थिइन्। प्लानेट बलिउडकी श्रुति भासिनले मौलिक गीतहरूको प्रशंसा गर्दै १० मध्ये ७.५ अङ्क दिएकी थिइन्।

{{track listing
| collapsed = no
| headline = ''कृष'' साउन्डट्र्याक&amp;nbsp;– 
| extra_column = गायकहरू
| total_length = ४२:५८
| title1 = प्यार कि एक कहानी
| extra1 = [[सोनू निगम]], [[श्रेया घोषाल]]
| length1 = ६:२८
| lyrics1 = इब्राहिम अशक
| title2 = कोई तुमसा नहीँ
| extra2 = सोनू निगम, श्रेया घोषाल
| length2 = ६:१५
| lyrics2 = नासिर फराज
| title3 = चोरी चोरी चुप्के चुप्के
| extra3 = [[उदितनारायण झा]], श्रेया घोसाल
| length3 = ६:२८
| lyrics3 = नासिर फराज
| title4 = दिल ना दिया
| extra4 = कुणाल गाञ्जावाला
| length4 = ५:५४
| lyrics4 = विजय अकेला
| title5 = मेँ हुँ ओ आसमान
| extra5 = उस्ताद रफकत अली खान, [[अलका याज्ञिक]]
| length5 = ६:४०
| lyrics5 = नासिर फराज
| title6 = बिग ब्यान्ड
| extra6 = सोनु निगम, श्रेया घोसाल
| length6 = ६:०१
| title7 = मिस्टिक लभ
| extra7 = रफाकत अली खान, अलका याज्ञिक
| length7 = ५:१२
| all_writing = 
| title8 = 
| length8 = 
| title9 = 
| length9 = 
| title10 = 
| length10 = 
}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==

* {{Official website |https://web.archive.org/web/20131111131236/http://www.krrishthemovie.com/main.htm}}
* {{rotten-tomatoes|krrish|कृष}}
* {{mojo title|id=krrish|title=कृष}}
* {{IMDb title|0432637|कृष}}
* [http://www.bollywoodhungama.com/moviemicro/cast/id/54355 ''कृष''] बलिउड हङ्गामामा


[[श्रेणी:भारतीय सुपरहिरो चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:हिन्दी भाषाका चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:सन् २००६ का चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>l0jeh36jm8ny42ykpjog2bf55xxuk28</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85926</id>
    <revision>
      <id>1367124</id>
      <parentid>898725</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:32:06Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१०]] पृष्ठलाई [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा सारियो</comment>
      <origin>898725</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6024" sha1="ovlk7evr4qd36b3w2y6dnpn5d3k1wxz" xml:space="preserve">
{{Infobox games |
| Name                   = XI दक्षिणी एसियाली खेलकुद 
| Logo                   = 2010 South Asian Games logo 2.png
| Size                   = 200px
| Host city              = [[ढाका]]
| country                = [[बङ्गलादेश]]
| Optional caption       = Kutumb, a [[Magpie-robin|doel]], the national bird of [[Bangladesh]] was the official logo for the games.&lt;ref name=nb/&gt;
| Nations participating  = ८
| Athletes participating = २,०००+
| Events                 = २३ [[खेल]] 
| Opening ceremony       = २९ जनवरी 
| Closing ceremony       = ९ फेब्रुअरी 
| Officially opened by   = 
| Stadium                = [[बङ्गलादेश राष्ट्रिय रंगशाला]]
| Motto                  = 
| previous               = [[दक्षएसियाली खेलकुद २००६|2006]]
| next                   = [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६|2016]]
}}


एसियाली खेलकुद २०१० (XI दक्षिण एसियाली
खेलकुद) बङ्गलादेशको  [[ढाका]] मा २०१० फेब्रुअरी
२९ जनवरी देखि फेब्रुअरी ९ सम्म सञ्चालन भएको भएको
दक्षिण एसियाली खेलकुद को हो।यो दक्षिण
एसियाली खेलकुद को ११औं संस्करण हो।

==सहभागी राष्टहरू==

[[Image:South Asian Games participating countries.PNG|thumb|सहभागी राष्ट्रहरू]]
*{{AFG}}
*{{BAN}}
*{{BHU}}
*{{IND}}
*{{MDV}}
*{{NEP}}
*{{PAK}}
*{{SRI}}

==खेलहरू==
जम्मा २३खेलमा १५७ स्पर्धा भएको
प्रतियोगिता २३ खेलको तालिका निर्धारण
भएको थियो । २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद

खेल र स्पर्धाहरू
{{Col-begin}}
{{Col-4}}
* [[File:Archery pictogram.svg|20px]] [[Archery]] ({{detailslink|Archery at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Athletics pictogram.svg|20px]] [[Track and field athletics|Athletics]] ({{detailslink|Athletics at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Badminton pictogram.svg|20px]] [[Badminton]] ({{detailslink|Badminton at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Basketball pictogram.svg|20px]] [[Basketball]] ({{detailslink|Basketball at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Boxing pictogram.svg|20px]] [[Boxing]] ({{detailslink|Boxing at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Cricket pictogram.svg|20px]] [[Cricket]] ({{detailslink|Cricket at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Cycling pictogram.svg|20px]] [[Cycling]] ({{detailslink|Cycling at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Football pictogram.svg|20px]] [[Association football|Football]] ({{detailslink|Football at the 2010 South Asian Games}})
{{col-4}}
* [[File:Golf pictogram.svg|20px]] [[Golf]] ({{detailslink|Golf at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Field hockey pictogram.svg|20px]] [[Field hockey|Hockey]] ({{detailslink|Hockey at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Handball pictogram.svg|20px]] [[Team handball|Handball]] ({{detailslink|Handball at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Judo pictogram.svg|20px]] [[Judo]] ({{detailslink|Judo at the 2010 South Asian Games}})
* {{GamesSport|Kabaddi}}
* [[File:Karate pictogram.svg|20px]] [[Karate]] ({{detailslink|Karate at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Shooting pictogram.svg|20px]] Shooting ({{detailslink|Shooting at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Squash pictogram.svg|20px]] [[Squash (sport)|Squash]] ({{detailslink|Squash at the 2010 South Asian Games}})
{{col-4}}
* [[File:Swimming pictogram.svg|20px]] [[Swimming (sport)|Swimming]] ({{detailslink|Swimming at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Table tennis pictogram.svg|20px]] [[Table tennis]] ({{detailslink|Table tennis at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Taekwondo pictogram.svg|20px]] [[Taekwondo]] ({{detailslink|Taekwondo at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Volleyball (indoor) pictogram.svg|20px]] [[Volleyball]] ({{detailslink|Volleyball at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px]] [[Olympic weightlifting|Weightlifting]]
* [[File:Wrestling pictogram.svg|20px]] [[Wrestling]] ({{detailslink|Wrestling at the 2010 South Asian Games}})
* [[File:Wushu pictogram.svg|20px]] [[Wushu (sport)|Wushu]] ({{detailslink|Wushu at the 2010 South Asian Games}})
{{col-end}}

==पदक तालिक==
प्रतियोगितामा जम्मा पदक ५२८ (१५७ स्वर्ण,१५७ रजत र २१४ काँस्य पदक) हरू प्रस्तावित गरिएको थियो ।

{{legend|#ccccff|आयोजक राष्ट्र |border=solid 1px #AAAAAA}}
{| {{RankedMedalTable|class=wikitable sortable}}
|-
|1|| align=left|{{flag|IND|2010}} ||90||55||30||175                      
|-
|2||align=left|{{flag|PAK}}||19||25||36||80
|-style=&quot;background:#ccccff&quot;
|3||align=left|{{flag|BAN}}||18||23||56||97                
|-
|4||align=left|{{flag|SRI}}||16||35||54||105
|-
|5||align=left|{{flag|NEP}}||8||9||19||36
|-
|6||align=left|{{flag|AFG}}||7||9||16||32
|-
|7||align=left|{{flag|BHU}}||0||2||3||5
|-
|8||align=left|{{flag|MDV}}||0||0||2||2
|-class=sortbottom
! colspan=2|'''Total'''||157||157||214||528
|} 
{{दक्षिण एसियाली खेलकुद}}
{{ओलम्पिक खेलहरू}}
==स्रोत==
[[श्रेणी :दक्षिण एसियाली खेलकुद ]]
[[श्रेणी:दक्षिण एसिया]]
[[श्रेणी :खेलकुद ]]
[[श्रेणी :खेल]]</text>
      <sha1>ovlk7evr4qd36b3w2y6dnpn5d3k1wxz</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद</title>
    <ns>0</ns>
    <id>85981</id>
    <revision>
      <id>1367128</id>
      <parentid>1092522</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१९]] पृष्ठलाई [[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा सारियो</comment>
      <origin>1092522</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6662" sha1="nx1dh2wy8ybg608btubqrnu7hgesxbm" xml:space="preserve">

{{Infobox games
| Name                   = १३ औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद 
| Logo                   = 
| Caption                = 
| आयोजक शहर              = {{NEP}},[[काठमाडौँ]]
| Optional caption       = 
| Nations participating  = 
| Athletes participating = 
| Events                 = 
| Opening ceremony       = २०७६ मङ्सीर १५ (२०१९ डिसेम्बर १)
| Closing ceremony       = २०७६ मङ्सीर २४ (२०१९ डिसेम्बर १०)
| Officially opened by   =  
| Queen's Baton          = 
| Stadium                = [[दशरथ रङ्गशाला]]
| Motto                  = 
| previous               = [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६|2016]]
| next                   = 
}}
एसियाली खेलकुद २०१९ (१३ औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद) नेपालको [[काठमाडौँ]],[[पोखरा महानगरपालिका|पोखरा]] र [[जनकपुरधाम उपमहानगरपालिका|जनकपुर]]मा  २०१९ डिसेम्बर १ देखि १० सम्म सञ्चालन भयो । यो दक्षिण एसियाली खेलकुदको १३ औँं संस्करण हो। जसको आयोजना गर्ने दायित्व नेपालले २०१६ मा नै पाएको थियो। तर आन्तरिक तयारी नपुगेकाले यसलाई अलिकति पछाडि सारिएको हो ।

==स्थानहरू ==
नेपालका विभिन्न शहर- काठमाडौँ, पोखरा र जनकपुर गरी तीन स्थानमा यस खेलका विभिन्न स्पर्धाहरू सञ्चालन भइरहेका छन् । &lt;ref name=venues/&gt;
{{location map+|Nepal|float=right|width=300|caption=Location of events in 2019 South Asian Games in Nepal|places=
{{location map~|Nepal|label='''पोखरा'''|mark=Blue_pog.svg|position=bottom|lat=28.20|long=83.98}}
{{Location map~|Nepal|label='''काठमाडौँ'''|mark=Green_pog.svg|position=right|lat=27.69|long=85.31}}
{{Location map~|Nepal|label='''जनकपुर'''|mark=red_pog.svg|position=right|lat=26.73|long=85.93}}
}}
[[File:Dasarath Rangasala Stadium, Nepal.jpg|thumb|दशरथ रङ्गशाला, काठमाडौँ]]
[[File:Pokhararangasala .jpg|thumb|पोखरा रङ्गशाला]]
[[File:ACC Twenty20 Nepal v Malaysia.JPG|thumb|Tribhuvan University International Cricket Ground|त्रिवि क्रिकेट मैदान]]

===काठमाडौँ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:500px;&quot;
|-
! width=&quot;36%&quot; |स्थान
! width=&quot;31%&quot; |खेलहरू
|-
|[[दशरथ रङ्गशाला]]||एथलेटिक्स&lt;br&gt;फुटबल (पुरुष)
|-
|अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुद कम्प्लेक्स हल, सातदोबाटो ||बक्सिङ &lt;br&gt;कराँते &lt;br&gt;सुटिङ &lt;br&gt;स्क्वास&lt;br&gt;पौडी&lt;br&gt;तेक्वान्दो &lt;br&gt;टेनिस 
|-
|कभर्डहल, त्रिपुरेश्वर ||बास्केटबल&lt;br&gt;भलिबल 
|-
|टी.यू. क्रिकेट ग्राउन्ड||क्रिकेट (पुरुष)
|-
|शहर पार्क, गोकर्ण ||साइक्लिङ
|-
|रिङ रोड, काठमाडौँ ||साइक्लिङ (रोड)
|-
|Covered Hall, Kirtipur||Fencing
|-
|Gokarna Forest Resort||Golf
|-
|आर्मी फिजिक्स सेन्टर ||जुडो &lt;br&gt;उसु
|-
|एपीएफ हल||कबड्डी
|-
|नयाँ बजार कीर्तिपुर ||खो-खो
|-
|लैनचौर||टेबलटेनिस 
|}

===पोखरा ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:500px;&quot;
|-
! width=&quot;36%&quot; |स्थान
! width=&quot;31%&quot; |खेलहरू
|-
|पोखरा क्रिकेट ग्राउन्ड||क्रिकेट (महिला)
|-
|[[पोखरा रङ्गशाला]]||आर्चरी&lt;br&gt;फुटबल (महिला)
|-
|पोखरा कभर्डहल ||ह्यान्डबल, ब्याडमिन्टन 
|-
|बसुन्धरा पार्क||ट्रायथलन
|-
|बराहीघाट ||बिच भलिबल 
|-
|माटेपानी ||भारत्तोलन
|}

===जनकपुर===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:500px;&quot;
|-
! width=&quot;36%&quot; |स्थान
! width=&quot;31%&quot; |खेलहरू
|-
|जनकपुर कभर्डहल||रेस्लिङ 
|}

==सहभागी राष्टहरू==
१३ औँ दक्षिण एसियाली खेलकुद(साग)मा सहभागिता जनाउने ७ राष्ट्रहरू।

*{{BAN}}
*{{BHU}}
*{{IND}}
*{{MDV}}
*{{NEP}}
*{{PAK}}
*{{SRI}}

==खेलहरू==
==पदक तालिका==

{{updated|अन्तिम नतिजा  }}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.13sagnepal.com/|title=South Asian Games Nepal 2019 - Official Site|website=South Asian Games Nepal 2019|language=en-US|access-date=2019-12-02}}&lt;/ref&gt;
नोट :- पदकको आधिकारिक वेबपेजमा समावेश नगरिएको ।


{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;width:80px;&quot;
|-
! width=&quot;36%&quot; |देश
! width=&quot;36%&quot; |स्वर्ण 
! width=&quot;36%&quot; |रजत 
! width=&quot;36%&quot; |कांस्य   
|-
| {{IND}}
| १७३
| ९३
| ४५
|-
| {{NEP}} 
| ५१
| ६०
| ९५
|-
| {{SRI}}
| ४०
| ८३
| १२८
|-
| {{PAK}}
| ३२
| ४१
| ५९
|-
| {{BAN}}
| १९
| ३२
| ८७
|-
| {{MDV}}
| १
| ०
| ४
|-
| {{BHU}}
| ०
| ७
| १३
|}


{{दक्षिण एसियाली खेलकुद}}
{{ओलम्पिक खेलहरू}}

==स्रोत==
[[श्रेणी :दक्षिण एसियाली खेलकुद ]]
[[श्रेणी:दक्षिण एसिया]]
[[श्रेणी :खेलकुद ]]
[[श्रेणी :खेल]]
[[श्रेणी:वि.सं. २०७६ का घटना]]</text>
      <sha1>nx1dh2wy8ybg608btubqrnu7hgesxbm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रेणी:सन् २००७ का चलचित्रहरू</title>
    <ns>14</ns>
    <id>87857</id>
    <revision>
      <id>1367074</id>
      <parentid>883347</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:24:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SM7</username>
        <id>16503</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:सन् २००७]] जोडियो</comment>
      <origin>1367074</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="137" sha1="qawduwbo378ejwjn14b6v68lk9cqt9q" xml:space="preserve">श्रेणी:२००७का चलचित्रहरू

[[श्रेणी:सन् २००७|चलचित्र]]</text>
      <sha1>qawduwbo378ejwjn14b6v68lk9cqt9q</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>जम्मु</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88610</id>
    <revision>
      <id>1367097</id>
      <parentid>1230605</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T22:42:33Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367097</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="14843" sha1="a9rog47cxm918ny2rsy8ekyk3cd52gu" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    =  जम्मु
| native_name             = {{Nastaliq|جموں}} 
| settlement_type         = प्रशासनिक मन्डल
| image_skyline           =View_of_Jammu_city_and_the_Tawi_River.jpg
| image_alt               = 
| image_caption           =  जम्मु सहर एवं तवी नदीको दॄश्य
| image_map               = Mapa-in-jk-okresy-cislovane.png
| map_alt                 = 
| map_caption             = जम्मु (रानी रङ्गमा, 1-5) [[कश्मीर]]को मानचित्रमा दिखाइएको छ
| pushpin_map             = भारत जम्मु एवं कश्मीर
| pushpin_label_position  = 
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = जम्मु प्रभागमा जम्मु नगरको स्थान
| latd                    = 32.73
| latm                    = 
| lats                    = 
| latNS                   = N
| longd                   = 74.87
| longm                   = 
| longs                   = 
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title
| subdivision_type        =  राष्ट्र
| subdivision_name        = भारत
| subdivision_type1       = राज्य
| subdivision_name1       = [[जम्मु र कश्मीर|जम्मु र कश्मीर]]
| subdivision_type2       = जिल्ला
| subdivision_name2       = [[जम्मु जिल्ला|जम्मु]], डोडा, कठुआ, रामबन, रियासी, किश्तवार, पुन्छ, राजौरी, उधमपुर, साम्बा
| established_title       =  स्थापना
| established_date        = १४वीं शताब्दी, ई.पू.
| founder                 = राजा जम्बू लोचन
| seat_type               = मुख्यालय
| seat                    = [[जम्मु|जम्मु]]
| government_type         =  केन्द्रीय
| governing_body          = राज्य सरकार
| unit_pref               = Metric
| area_footnotes          = 
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 222,200
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 305
| population_total        = 13,790,678
| population_as_of        = 
| population_rank         = 
| population_density_km2  = auto
| population_demonym      = 
| population_footnotes    = 
| demographics_type1      = भाषाएं
| demographics1_title1    = आधिकारिक
| demographics1_info1     = वर्णक्रमात्मक व्यवस्थित
*[[उर्दु भाषा|उर्दु]]
| timezone1               = [[भारतीय मानक समय|IST]]
| utc_offset1             = +5:30
| postal_code_type        = [[पिनकोड]] 
| postal_code             = 0191
| registration_plate      = JK02-
| website                 = www.jammu.nic.in
| footnotes               = 
}}

'''जम्मु''' ({{lang-ur|{{Nastaliq|جموں}}}} {{audio|Jammu.ogg|उच्चारण }}, [[पन्जाबी भाषा|पन्जाबी]]: ਜੰਮੂ), [[भारत]]को उत्तरतम राज्य [[जम्मु एवं कश्मीर]] मा तीनमध्ये एक प्रशासनिक खण्ड हो। यो क्षेत्र जम्मु एवं कश्मीर राज्यको एक भाग हो। क्षेत्रको प्रमुख जिल्लामा [[डोडा जिल्ला|डोडा]], [[कठुआ जिल्ला|कठुआ]], [[उधमपुर जिल्ला|उधमपुर]], [[राजौरी जिल्ला|राजौरी]], [[रामबन जिल्ला|रामबन]], [[रियासी जिल्ला|रियासी]], [[साम्बा जिल्ला|साम्बा]], [[किश्तवार जिल्ला|किश्तवार]] एवं [[पुन्छ जिल्ला|पुन्छ]] आउछ। क्षेत्रको अधिकांश भूमि पहाडी वा पथरीली हो। यसैमा [[पीर पन्जाल दर्रा|पीर पन्जाल रेन्ज]] पनि आउछ जुन [[कश्मीर घाटी]]लाई [[हिमालय]] देखि पूर्वी जिल्ला डोडा र किश्तवारमा पृथक गर्दछ। यहाको प्रधान नदी [[चेनाब]] ([[चन्द्रभागा]]) हो। 

जम्मु सहर, जसलाई आधिकारिक रूपले ''जम्मु-तवी'' पनि भनिन्छ, यस प्रभागको सबैभन्दा ठुलो नगर हो र जम्मु एवं कश्मीर राज्यको शीतकालीन राजधानी पनि हो। नगरको बीचबाट [[तवी नदी]] निक्लन्छ, जसको कारण यस नगरलाई यो आधिकारिक नाम मिलेको हो। जम्मु शहरलाई &quot;मन्दिरहरूको सहर&quot; पनि भनिन्छ, किनकि यहाँ धेरै मन्दिर एवं तीर्थ छन् जसको चमकते शिखर एवं दमकते कलश नगरको क्षितिजरेखामा सुवर्ण बिन्दुहरू जस्तै देखिन्छ र एक पवित्र एवं शान्तिपूर्ण हिन्दु नगरकोका वातावरण प्रस्तुत गर्दछ।

यहाँ केही प्रसिद्ध हिन्दु तीर्थ पनि छन्, जस्तै [[वैष्णो देवी]], आदि जसको कारण जम्मु हिन्दु तीर्थ शहरहरूमा गनिन्छ। यहाको अधिकांश जनसङ्ख्या हिन्दु तथा सिख छन्।&lt;ref&gt;[http://news.bbc.co.uk/1/shared/spl/hi/south_asia/03/kashmir_future/html/default.stm बीबीसी न्यूज़]&lt;/ref&gt; 


== भूगोल ==
जम्मु नगर {{coord|32.73|N|74.87|E|}} निर्देशांकमा स्थित छ&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/12/Jammu.html फोलिंग रेन जीनोमिक्स, इंका - जम्मु] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130530224618/http://www.fallingrain.com/world/IN/12/Jammu.html |date=2013-05-30 }}&lt;/ref&gt;। मा स्थित छ। यहाको सागर सतहदेज्गि औसत ऊंचाई ३२७ मी (१,०७३ फीट) छ। यो नगर [[चुरे|शिवालिक पर्वतमाला]] को निचली असमान पहाडिहरू र टीलहरूको बीच बसेको छ। उत्तर, पूर्व एवं दक्षिण-पूर्वमा यो शिवालिकबाट घेरिएको छ र उत्तर-पश्चिम दिशामा [[त्रिकुटा]] रेन्ज छ। राष्ट्रिय राजधानी दिल्लीदेखि यो सहर लगभग ६०० कि.मी (370 mi) दूरीमा उत्तर दिशामा स्थित छ। नगर तवी नदीको किनारहरूमा बसेको छ र अगाडि फैलिएको छ तथा पुरानो सहर दाया तटमा उत्तर दिशामा बसेको छ तथा नया बसा सहर नदीको दक्षिणी तटबाट लगेको (बाया तर्फ) छ। तवी नदी चार बडा सेतुहरू द्वारा पार गर्न सकिन्छ र पाचौ सेतु अहिले निर्माणाधीन छ। नगरको भूमि समान नभएर कहीं कहीं मथि तथा कहीं तल यी टीलहरूमा फैलिएको छ। नदीको एक तटमा [[बाहु का किला]] एवं पुरानो सहर छ त दोश्रो तरफ [[रोयल डोगरा प्यालेस]] बनेको छ, जुन नगरको उच्चतम स्थान हो। नगरको [[जम्मु विमानक्षेत्र|विमानक्षेत्र सतबाडी]]मा स्थित छ।

== नामकरण ==
जम्मु नगरको नाम यसको स्थापकको नाममा राखिएको छ। राय जम्बुलोचनले यसको स्थापना गरे र नाम राखे जम्बुपुरा जुन जम्मु भयो। धेरै इतिहासकारहरू एवं स्थानीय उक्तियहरूको अनुसार नगरको स्थापना राय जम्बुलोचनले १४औ शताब्दी ई.पू. मा गरेका थिए। राजा एक पटक आखेट गर्दै त्यसैबेला नदीको तटमा एक स्थानमा पुगे जहा उनले देखे एक बाघ र बाख्रा एक साथ एउटै घाटमा पानी पिउदै दिए। पानी पिएर दुवै जानवर आफ्नो आफ्नो बाटो लागे। राजा आश्चर्यचकित भए र आखेटको विचार छोडेर आफ्नो साथीहरू भएको ठाम पुगे र सबै कथा विस्तारमा बताए। सबैले भने कि यो स्थान शंति वा सद्भावले भरिएको होला जहा बाघ र बाख्रा एक साथ पानी पिरहेका थिए। तब उसले आदेश दिए कि यस स्थानमा एक किलाको निर्माण गरियोस् र त्यसको निकट नै सहर बसाइयोस्। यस शहरको नाम नै जम्बुपुरा वा जम्बुनगर रहयो र कालान्तरमा जम्मु भयो।&lt;ref name=&quot;Jeratha&quot;&gt;{{Cite book|last= जेराथ|first= अशोक|title= फ़ोर्ट्स एण्ड पैलेसेज़ ऑफ़ वैस्टर्न हिमालयाज़|pages=५९-६५|url=http://books.google.co.in/books?id=l2oZiyOqReoC&amp;pg=PA59&amp;dq=Bahu+fort&amp;hl=en&amp;ei=5Gy9S9GtJY24rAeMusjJBw&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=1&amp;ved=0CDkQ6AEwAA#v=onepage&amp;q=Bahu%20fort&amp;f=false|publisher= इंडस पब्लिशिंग|year=२०००|isbn= 81-7387-104-3|Language = अङ्ग्रेज़ी}}{{अङ्ग्रेज़ी}}&lt;/ref&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Silas&quot;&gt;{{Cite book|last=सिलास|first= संदीप|title= डिस्कवर इण्डिया बाय रेल|page=४७|accessdate= ७ अप्रैल २०१०|url=http://books.google.co.in/books?id=gL7pGaL3vooC&amp;pg=PT157&amp;dq=Bahu+Fort&amp;hl=en&amp;ei=4XK3S-H7CYS0rAe_yv3DCg&amp;sa=X&amp;oi=book_result&amp;ct=result&amp;resnum=3&amp;ved=0CEMQ6AEwAjgK#v=onepage&amp;q=Bahu%20Fort&amp;f=false|publisher= स्टर्लिंग पब्लिशर्स प्रा.लि.|year= २००५|isbn=81-207-2939-0}}&lt;/ref&gt;

== जम्मु राजाहरूको सूची ==
* [[राय सूरज देव]] ८५०-९२०
* [[राय भोज देव]] ९२०-९८७
* [[राय अवतार देव]] ९८७-१०३०
* [[राय जसदेव]] १०३०-१०६१
* [[राय सङ्ग्राम देव]] १०६१-१०९५
* [[राय जसास्कर]] १०९५-११६५
* [[राय ब्रज देव]] ११६५-१२१६
* [[राय नरसिंह देव]] १२१६-१२५८
* [[राय अर्जुन देव]] १२५८-१३१३
* [[राय जोध देव]] १३१३-१३६१
* [[राय मल देव]] १३६१-१४००
* [[राय हमीर देव]] (भीम देव) १४००-१४२३
* [[राय अजायब देव]]
* [[राय बैरम देव]] 
* [[राय खोखर देव]] (देहान्त १५२८)
* [[राय कपूर देव]] १५३०-१५७०
* [[राय समील देव]] १५७०-१५९४
* [[राय सङ्ग्राम]], जम्मु राजा १५९४-१६२४
* [[राजा भूप देव]] १६२४-१६५०
* [[राजा हरि देव]] १६५०-१६८६
* [[राजा गुजै देव]] १६८६-१७०३ 
* [[राजा ध्रुव देव]] १७०३-१७२५
* [[राजा रंजित देव]] १७२५-१७८२
* [[राजा ब्रजराज देव]] १७८२-१७८७
* [[राजा सम्पूर्ण सिंह]] १७८७-१७९७
* [[राजा जित सिंह]] १७९७-१८१६
* [[राजा किशोर सिंह]] १८२०-१८२२

=== जम्मु एवं कश्मीरको महाराजा ===
* [[महाराजा गुलाब सिंह]] १८२२-१८५६
* [[महाराजा रणबीर सिंह]] १८५६-१८८५
* [[महाराजा प्रताप सिंह]] १८८५-१९२५
* [[महाराजा हरि सिंह]] १९२५-१९४८
* [[कर्ण सिंह]] (जन्म १९३१) [[भारत]]को राजनयिक

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==
{{भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशका राजधानीहरू}}</text>
      <sha1>a9rog47cxm918ny2rsy8ekyk3cd52gu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कोटा, राजस्थान</title>
    <ns>0</ns>
    <id>88756</id>
    <revision>
      <id>1367043</id>
      <parentid>1187547</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:14:50Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367043</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9836" sha1="q3g1n4lp9hhkonmhl1te2odu0xjwe95" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                    = कोटा
| other_name              =
| settlement_type         = [[Metropolitan City]]
| image_skyline           =
| image_alt               = 
| image_caption           = 
| image_map               = 
| map_alt                 = 
| map_caption             = 
| pushpin_map             = India Rajasthan#India
| pushpin_label_position  = right
| pushpin_map_alt         = 
| pushpin_map_caption     = 
| latd                    = 25
| latm                    = 0
| lats                    = 0
| latNS                   = N
| longd                   = 76
| longm                   = 10
| longs                   = 0
| longEW                  = E
| coordinates_display     = inline,title
| subdivision_type        = देश
| subdivision_name        = {{flagicon|IND}} [[भारत]]
| subdivision_type1       = [[:en:States and territories of India|राज्य]]
| subdivision_name1       = [[राजस्थान]]
| subdivision_type2       = [[:en:List of districts of India|जिल्ला]]
| subdivision_name2       = [[कोटा जिल्ला|कोटा]]
| established_title       = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date        = 1631
| area_footnotes          = &lt;ref name=&quot;KOTA-Census-2011&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/0829_PART_B_DCHB_%200829_KOTA.pdf|format=PDF|title=Kota District Census 2011 Handbook: VILLAGE AND TOWN WISE PRIMARY CENSUS ABSTRACT (PCA)|publisher=Censusofindia.gov.in|accessdate=19 April 2016|page=29 (pdf) Urban Section}}&lt;/ref&gt;
| area_rank               = 
| area_total_km2          = 527
| elevation_footnotes     = 
| elevation_m             = 271
| population_total        = 1,001,694
| population_as_of        = 2011
| population_rank         = [[:en:List of most populous cities in India|४६औ]]
| population_density_km2  = auto
| website                 = {{URL|kota.rajasthan.gov.in}}
| footnotes               = 
}}

''''कोटा'''  ({{IPAc-en|audio=Kota.ogg|'|k|oʊ|t|ə}}) [[राजस्थान]]को एक प्रमुख औद्योगिक एवं शैक्षणिक शहर हो। यो [[चम्बल नदी]]को तटमा बसेको छ। कोटा राजधानी [[जयपुर]]देखि सडक एवं रेलमार्गबाट लगभग २४० किलोमीटरको दूरीमा छ। यो नगर जयपुर-जबलपुर राष्ट्रिय राजमार्ग १२ मा स्थित छ। दक्षिण राजस्थानमा चंबल नदीको पूर्वी किनारमा स्थित, कोटा ती शहाहरू मा हो जहा औद्योगीकरण ठुलो मात्रामा भएको छ। कोटा अनेक किला, महल, सङ्ग्रहालय, मन्दिर र बगैचाको लागि लोकप्रिय छ। यो शहर नवीनता र प्राचीनताको आनौठो मिश्रण हो, जहा एक तर्फ शहरको स्मारक प्राचीनताको बोध गर्छ त्यहि चंबल नदीमा बनेको हाइड्रो इलेक्ट्रिक प्लान्ट र न्यूक्लियर पावर प्लान्ट आधुनिकताको एहसास गर्छ।

== भूगोल ==

कोटा [[चम्बल]] नदीको पूर्वी तटमा स्थित छ। यो [[राजस्थान]]को दक्षिणी भागमा पर्दछ। यहाको भूगोलिक निर्देशांक {{coord|25.18|N|75.83|E|}}.&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/24/Kota.html Falling Rain Genomics, Inc - Kota] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311222250/http://www.fallingrain.com/world/IN/24/Kota.html |date=2007-03-11 }}&lt;/ref&gt; हो। यहाको क्षेत्रफल १२,१३६&amp;nbsp;कि.मी.² (राजस्थान राज्यको ३.६३ % भूभाग) छ।&lt;ref name=&quot;Statistics by Govt. of Rajasthan&quot;&gt;[http://www.rajasthan.gov.in/KOTA1.SHTM Statistics by Govt. of Rajasthan]&lt;/ref&gt; यहाको औसत ऊंचाई २७१&amp;nbsp;मीटर (889&amp;nbsp;फीट) छ।

== परिधान ==
[[चित्र:Kota sari with gota patti by ashish 01.JPG|thumb|left|कोटाको सूती साडी गोटा पत्ती बोर्डर सहित]]
कोटाको विशेष सूती तथा कोटा डोरीया साडि, कोटा स्टोन, कचोरीको लागि प्रसिद्ध छ। कोटालाई शिक्षा नगरीको नामले पनि जानिन्छ।

== इतिहास ==
प्रारम्भमा कोटा बून्दी राज्यको एक हिस्सा थियो। मुगल शासक जहान्गीरले जब बून्दीको शासकहरूलाई पराजित गरे तब कोटा १६२४ ई. मा एक स्वतन्त्र राज्यको रूपमा स्थापित भयो। राव माधो सिंह यहाको प्रथम स्वतन्त्र शासकको रूपमा गद्दीमा बसे। १८१८ ई. मा कोटा ब्रिटिस साम्राज्यको अधीन भयो।

== प्रमुख आकर्षण ==
=== सिटी फोर्ट प्लालेस ===
चम्बल नदीको पूर्वी तटमा १७औ शताब्दीमा बनेको यो किला कोटाको मुख्य आकर्षण हो। यस किलाको परिसर राजस्थानको सबैभन्दा विशाल किला परिसरहरू मा हो। १७औ शताब्दीमा बनेको हात्ति पोल किलामा प्रवेशको सुन्दर प्रवेशद्वार छ।

=== राव माधो सिंह सङ्ग्रहालय ===
यो सङ्ग्रहालय पुरानो महलमा स्थित छ र यसलाई राजस्थानको सबैभन्दा बेहतरीन सङ्ग्रहालयहरूमा मानिन्छ। कोटा राज्यको प्रथम शासक राव माधो सिंहको नाममा सङ्ग्रहालयको नाम राखिएको हो। सङ्ग्रहालयमा कोटाको सुन्दर पेटिन्ग, मूर्ति, तस्वीर, हतियार र शाही वंश सम्बम्धित अनेक वस्तुहरू देख्न सकिन्छ।

=== जगमन्दिर महल ===
यो महल कोटाको एक रानी द्वारा १७४० ई. मा बनाइएको थियो। सुन्दर किशोर सागर झीलको मध्य बनेको यो महल राजाहरूको आमोद प्रमोदको स्थान थियो। झीलको पारदर्शी जलमा महलको प्रतिबिम्ब बेहद सुन्दर लगाउछ। किशोर सागर झील बून्दीको राजकुमार धी देहले १३४६ ई. मा बानाएका थिए। झीलमा नौकायनको आनन्द पनि लिन सकिन्छ। 

=== सरकारी सङ्ग्रहालय ===
किशोर सागर झीलको समीप किशोर बागमा बनेको ब्रिजविलास महलमा यो सङ्ग्रहालय स्थित छ। सङ्ग्रहालयमा दुर्लभ सिक्का, हस्तलिपिहरू र हडोटी मूर्तिहरूको विस्तृत सङ्ग्रह छ। यहा बरोलीको मन्दिरहरूसङ केही आकर्षक र ऐतिहासिक मूर्तिहरू लाएर राकिएको छ। शुक्रबार र राष्ट्रिय अवकाशको दिन सङ्ग्रहालय बन्द रहन्छ। 

=== चम्बल गार्डन ===
यो एक सुन्दर पिकनिक स्पोट हो र यहा मगरमच्छाको तालाब देख्न सकिन्छ। यो गार्डन चम्बल नदी र अमर निवासको समीप स्थित छ।

=== देवताजीको हवेली ===
देवताजीको हवेली राजस्थानको सबैभन्दा सुन्दर भवनरूमा एक हो। कोटाको यो हवेली अनौठो [[भित्तिचित्र]] र चित्रकारीको लागि प्रसिद्ध छ।

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==
{{Million-plus agglomerations in India}}</text>
      <sha1>q3g1n4lp9hhkonmhl1te2odu0xjwe95</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची</title>
    <ns>0</ns>
    <id>91444</id>
    <revision>
      <id>1367188</id>
      <parentid>1348832</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:19:27Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367188</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="38066" sha1="08af5mfen7ds7rtduke0c1w7rtkk6lr" xml:space="preserve">[[नेपाली चलचित्र|नेपाली चलचित्र उद्योग]]का लागि कुनै निश्चित बक्स अफिसको तथ्याङ्क नभए तापनि नेपालमा सबैभन्दा बढी कमाइ गरेका चलचित्रहरू निर्माता, वितरक र केही समाचार वेबसाइटहरूले उपलब्ध गराएको तथ्याङ्कमा आधारित छन्। 

नेपाली चलचित्र उद्योग तुलनात्मक रूपमा नयाँ जस्तै छ। सरकारका लागि शाही नेपाल चलचित्र निगमले वि.सं २०२७ साल देखि धेरै प्रारम्भिक चलचित्र निर्माण गरेको थियो। यो व्यावसायिक सफलताभन्दा पनि मुलुकको सांस्कृतिक सम्पदाप्रति बढी चिन्तित थियो।  यसले बिस्तारै चलचित्र उद्योगको आधारभूत संरचना निर्माण गर्नका साथै निजी उत्पादनहरूलाई सक्षम बनाएको थियो। चलचित्र विकास बोर्डले २०७५ साउन २ गते काठमाडौँ उपत्यकाका चलचित्र भवनमा र त्यसको करिब एक वर्षपछि उपत्यका बाहिरका सिनेमाहलमा डिजिटल बक्स अफिस प्रणाली लागू गरेको थियो।&lt;ref name=&quot;bosn&quot;&gt;{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/govt-introduces-box-office-system-in-film-sector|title=Govt introduces box office system in film sector|website=thehimalayantimes.com|date=17 July 2018 |language=en|access-date=2024-01-16}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि प्रदर्शन भएका चलचित्रहरूको बक्स अफिस आँकडा बोर्ड अन्तर्गतको केन्द्रीय चलचित्र व्यवस्थापन प्रणालीद्वारा प्रदान गरिएको आधिकारिक प्रतिवेदनमा आधारित छ। देशभर पूर्ण बक्स अफिस प्रणाली सञ्चालनमा भए तापनि वितरक र चलचित्र विकास बोर्डबीच बक्स अफिसको तथ्याङ्कमा अझै पनि केही असङ्गतता रहेको छ।&lt;ref name=&quot;dsy&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/art-entertainment/2018/12/04/data-mismatch-leaves-holes-in-box-office|title=Data mismatch leaves holes in box office|website=kathmandupost.com|language=en|access-date=2024-01-16}}&lt;/ref&gt;

== पृष्ठभूमि ==

कुसुम रुमालले (प्रदर्शन मिति: २०४२ असोज २९) ले सर्वाधिक कमाइको कीर्तिमानी कायम गर्न सफल भएको थियो जहाँ यसको कीर्तिमान २०५७ जेठ १ मा, प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[दर्पण छायाँ]]ले तोडेको थियो। २०६८ सालमा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[लुट (चलचित्र)|लुट]]ले विश्वभरबाट ५ करोड भन्दा बढीको व्यापार गर्न सफल भएको थियो र यस चलचित्र तात्कालिक समयमा नेपालकै सबैभन्दा ठूलो ब्लकबस्टर चलचित्र मानिएको थियो।
[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]ले २३ करोड नेपाली रुपैयाँ कुल आम्दानी गर्दै नेपालमा सबैभन्दा बढी कमाई गर्ने चलचित्रको किर्तिमानी बनाएको थियो भने यसको कीर्तिमान सन् २०२४ मा प्रदर्शनमा आएको भारतीय चलचित्र [[पुष्पा २: द रूल]]ले रु २७.०३ करोड व्यापार गर्दै यसलाई उछिनेको थियो। नेपालमा सर्वाधिक कमाई गर्ने नेपाली चलचित्र [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]] हो, जसले ५६.३० करोड कुल आम्दानी गरेको छ। नेपालमा सबैभन्दा बढी कमाइ गर्ने हलिउड चलचित्र [[अवतारः द वे अफ वाटर]] हो, जसको कुल आम्दानी ८.३१ करोड  रुपैयाँ रहेको छ।

वि.सं २०७१ सालमा प्रदर्शन आएको [[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]ले लुटको कीर्तिमानी भङ्ग गर्न सफल भएको थियो जसले विश्वभर १० करोड भन्दा बढीको व्यापार गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=सवैभन्दा बढी कमाउने चलचित्र कोहिनुर|युआरएल=https://arthatoday.com/?p=2370|कार्य=|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२० अप्रिल २०२२}}&lt;/ref&gt; यो कीर्तिमानलाई त्यसपछि हास्य चलचित्र [[छक्का पन्जा|छक्का पञ्जा]] (२०७३) र [[छक्का पन्जा ३|छक्का पञ्जा ३]] (२०७५) द्वारा तोडिएको थियो। छक्क पञ्जा चलचित्रको शृङ्खलाले २०८० सम्म विश्वव्यापी रूपमा ६३ करोड भन्दा बढी व्यापार गरेको छ। २०७९ मा, मा [[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]]ले नेपाली चलचित्र इतिहासको हरेक कीर्तिमान तोड्दै नेपालको सर्वाधिक कमाइ चलचित्र बन्न सफल भएको थियो यसले सर्वाधिक २१.३९ करोड कमाइ गर्न सफल भएको छ।&lt;ref&gt;{{वेब स्रोत|लेखक=|शीर्षक=‘कबड्डी ४’ बन्यो सबैभन्दा धेरै कमाउने नेपाली फिल्म, १६ दिनमा २० करोड ग्रस|युआरएल=https://www.onlinekhabar.com/2022/06/1141523|कार्य=अनलाइन खबर|प्रकाशक=|वेबसाइट=|भाषा=नेपाली)|अभिलेखमिति=|अभिलेखयुआरएल=|मिति=|पहुँचमिति=२० अप्रिल २०२२}}&lt;/ref&gt; २०८१ कात्तिक १ मा प्रदर्शनमा आएको चलचित्र [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]ले २०८१ मा,  नेपालको बक्स अफिस इतिहासमा अभूतपूर्व व्यापार गर्दै नयाँ कीर्तिमानी कायम गर्न सफल भएको थियो। ५५ करोड भन्दा बढी व्यापार गर्ने यो पहिलो चलचित्र हो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारङ्गी'ले १७ दिनमा कमायो ३४ करोड ३६ लाख |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1568715/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-34-36-million-in-17-days |access-date=2024-11-18 |website=Online Khabar |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारङ्गी'ले २४ दिनसम्म कमायो साढे ४३ करोड |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1572637/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-43-and-a-half-crores-for-24-days |access-date=2024-11-25 |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== घरेलु चलचित्रहरू ==
शीर्ष २० सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरूको सूची

{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
|style=&quot;background:#b6fcb6;&quot; |*
|चलचित्र भवनमा प्रदर्शन भइरहेका चलचित्र(हरू)
|}
{{srn}}
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;margin:auto; margin:auto;&quot;
!scope=&quot;col&quot; |क्रम
!scope=&quot;col&quot; |चलचित्र
!scope=&quot;col&quot; |वर्ष (वि.सं)
!scope=&quot;col&quot; |निर्देशक
!scope=&quot;col&quot; |नेपालमा कुल आम्दानी
!scope=&quot;col&quot; |कुल आम्दानी
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{tooltip|स्रोत|स्रोतहरू}}
|- 
|१

! scope=&quot;row&quot; | [[पूर्णबहादुरको सारङ्गी]]
|२०८१
|सरोज पौडेल
|रू ५६.३० करोड
|रू ८३.३० करोड 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title='Purna Bahadur Ko Sarangi becomes the highest earning Nepali movie with Gross Earnings: रु 56.30 crore' |url=https://cinemarga.com/movie/purna-bahadur-ko-sarangi/ |access-date=2025-01-18 |website=CineMarga |language=en }}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title='पूर्णबहादुरको सारंगी'को विश्वब्यापी कमाइ ६९ करोड, नेपालमा ४६ करोड पुग्यो |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1576060/poorna-bahadur-ko-sarangi-earned-69-crores-worldwide-46-crores-in-nepal-alone |access-date=2024-11-30 |website=अनलाइन खबर |language=en}}&lt;/ref&gt;
|-
|२
! scope=&quot;row&quot; | ''[[१२ गाउँ]]'' 
|२०८१
|[[विराज भट्ट]]
|रू २६.६० करोड
|रू ५१.६० करोड 
|&lt;ref&gt;https://juksun.com/article/highest-grossing-nepali-movies-of-all-time/&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title='१२ गाउँ'ले चार हप्तामा कमायो साढे २५ करोड |url=https://thecinematimes.com/2024/11/48431/ |access-date=2024-11-08 |website=THE CINEMA TIMES |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|-
|३
! scope=&quot;row&quot;| ''[[कबड्डी ४]]''
|२०७९
|[[रामबाबु गुरुङ]]
|रू २३.५० करोड
|रू४०.६० करोड
|&lt;ref&gt;https://www.bhimkumarigautam.com.np/2022/07/kabaddi-4-weekly-box-office-collection.html&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:K4BoxOffice&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2023-04-12|title=कमाईमा 'कबड्डी ४' भन्दा साढे ४ करोडले पछि 'छक्का पन्जा ४'|url=https://saurahaonline.com/2023/04/12/131212/|access-date=2024-01-11|website=saurahaonline.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230412070553/https://saurahaonline.com/2023/04/12/131212/ |date=2023-04-12 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:2079&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2023-04-10 |title=वर्षमा धेरै कमाउने फिल्म 'कबड्डी ४', कुन फिल्मले कति कमाए (सुचीसहित)|url=https://www.ratopati.com/story/356906/movie-kabaddi-|access-date=2024-01-11|website=ratopati.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|४
! scope=&quot;row&quot; | ''[[छक्का पन्जा ५]]'' 
|२०८१
|[[दीपाश्री निरौला]]
|रू २१.५० करोड
|रू ४१.१० करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title='छक्कापञ्जा ५'ले २६ दिनसम्म देशब्यापी कति कमायो ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/11/1562854/how-much-did-chakkapanja-5-earn-for-26-days |access-date=2024-11-08 |website=Online Khabar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-06-03 |title='छक्का पञ्जा ५'ले दुई सातामै कमायो १७ करोड २० लाख |url=https://mail.nepalkhabar.com/entertainment/216652-2024-10-24-14-10-31 |access-date=2024-11-08 |website=nepalkhabar |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241222103900/https://mail.nepalkhabar.com/entertainment/216652-2024-10-24-14-10-31 |date=2024-12-22 }}&lt;/ref&gt;
|-
|५
! scope=&quot;row&quot; | ''[[छक्का पन्जा ४]]''
|२०७९
|हेमराज बिसी
|रू १७.५३ करोड
|रू १७.९० करोड
|&lt;ref name=&quot;:collection&quot;&gt;{{Cite web |last=Dhakal |first=Renuka |date=2023-04-13 |title=Despite challenges, Nepali film industry records some progress |url=https://risingnepaldaily.com/news/25326 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230413092122/https://risingnepaldaily.com/news/25326 |archive-date=2023-04-13 |access-date=2023-04-22 |website=The Rising Nepal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:FDBBoxOffice&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-22 |title=Chhakka Panja-4, Jaari, Prem Geet-3 biggest collectors last fiscal: FDB|url=https://risingnepaldaily.com/news/29786|access-date=2023-12-18|website=risingnepaldaily.com}}&lt;/ref&gt;
|- 
|६
! scope=&quot;row&quot; | ''[[जारी (चलचित्र)|जारी]]''
|२०८०
|[[उपेन्द्र सुब्बा]]
|रू १७.१८ करोड
|रू २६ करोड
|&lt;ref name=&quot;:jaariColl22&quot;&gt;{{Cite web |date=2023-05-06 |title='Jaari' records business of Rs 150 million in 21 days |url=https://risingnepaldaily.com/news/26400 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230511222617/https://risingnepaldaily.com/news/26400 |archive-date=2023-05-11 |access-date=2023-05-11 |website=The Rising Nepal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:JaariBoxOffice&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2023-07-21 |title=Box Office Success: Top-Grossing Films in Nepal's Last Financial Year 2079/80|url=https://www.sharesansar.com/newsdetail/box-office-success-top-grossing-films-in-nepals-last-financial-year-207980-2023-07-21#:~:text=%2DShareSansar&amp;text=76%20crore%2072%20lakh%2057,'%2C%20directed%20by%20Hemraj%20BC|access-date=2023-12-18|website=sharesansar.com}}&lt;/ref&gt;
|- 
|७
! scope=&quot;row&quot; | ''[[महाजात्रा]]''
|२०८०
|[[प्रदीप भट्टराई]]
|रू १६.०८ करोड
|रू २७.०८ करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title='महाजात्रा'ले मनायो ५१ दिन, हरिवंश भन्छन्- दर्शकको साथ लोभलाग्दो |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/05/1478062 |access-date=2024-08-03 |website=Online Khabar |language=en-US}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=५१ औँ दिनमा 'महाजात्रा' |url=https://www.nepalpress.com/2024/05/11/464320/ |access-date=2024-05-12 |website=Nepal Press |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|-
|८
! scope=&quot;row&quot; | ''[[छक्का पन्जा ३]]''
|२०७५
|[[दीपाश्री निरौला]]
|रू १६ करोड
|रू २०.३० करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-06-01 |title=५ दिनमा 'कबड्डी ४'ले कति कमायो ? |url=https://www.thuloparda.com/46023 |access-date=2024-08-03 |website=THULOPARDA.COM: Entertainment News Portal From Nepal |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240803060503/https://www.thuloparda.com/46023 |date=2024-08-03 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:CP3&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2018-11-15 |title=अमेरिकामा 'छक्का पन्जा ३'ले बनायो यस्तो रेकर्ड|url=https://www.onlinekhabar.com/2018/11/718775|access-date=2024-01-11|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt;
|-
|९
! scope=&quot;row&quot; | ''[[छक्का पन्जा]]''
|२०७३
|दीपाश्री निरौला
|रू १५ करोड 
|रू २५ करोड
|&lt;ref name=&quot;:CPF&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2022-06-10 |title=Franchise beats franchise|url=https://www.hipamat.com/details/95411.html|access-date=2024-01-11|website=hipamat.com}}&lt;/ref&gt;
|- 
|१०
! scope=&quot;row&quot; | ''[[छक्का पन्जा २]]''
|२०७४
|दीपाश्री निरौला
|रू १४.५० करोड
|रू २८ करोड
|&lt;ref name=&quot;:CPF&quot; /&gt;
|-
|११
! scope=&quot;row&quot; | ''[[कबड्डी कबड्डी कबड्डी]]''
|२०७६
|[[रामबाबु गुरुङ]]
|रू १३.५० करोड
|रू २० करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title='कबड्डी ४'लाई पहिलो साता साढे ११ करोड ५० लाख ग्रस |url=https://www.rightsanchar.com/details/74283.html |access-date=2024-05-01 |website=Right Sanchar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title='कबड्डी ४'ले पाँच दिनमै कमायो १० करोड रुपैयाँ |url=https://yohokhabar.com/2022/06/51999/ |access-date=2024-05-01 |website=योहो खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|- 
|१२
! scope=&quot;row&quot; | ''[[शत्रु गते]]''
|२०७५
|[[प्रदीप भट्टराई]]
|रू १२.५४ करोड
|रू १३.२० करोड
|&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2020-05-21 |title=वर्ष २०७६ : सिक्वेलले टिकाएको बक्स अफिस |url=https://www.nepalsamaya.com/detail/27633 |access-date=2024-01-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521164855/https://www.nepalsamaya.com/detail/27633 |archive-date=2020-05-21 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200521164855/https://www.nepalsamaya.com/detail/27633 |date=2020-05-21 }}&lt;/ref&gt;
|-
|१३
! scope=&quot;row&quot; | ''[[कोहिनुर (चलचित्र)|कोहिनुर]]''
|२०७१
|आकाश अधिकारी
|रू ११ करोड
|रू १४ करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2015-04-12 |title=२०७१: फ्लपकै वर्चस्व |url=https://www.thuloparda.com/11000 |access-date=2024-01-29 |website=THULOPARDA.COM: Entertainment News Portal From Nepal |language=नेपाली }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240126160114/https://www.thuloparda.com/11000 |date=2024-01-26 }}&lt;/ref&gt;
|- 
|१४
! scope=&quot;row&quot; | ''[[ह्रस्व दीर्घ (चलचित्र)|ह्रस्व दीर्घ]]
|२०८१
|चन्द्र पन्त
|रू १०.६० करोड
|रू २२ करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title='ह्रस्व दीर्घ'ले नेपाली बक्स अफिसमा कमायो १० करोड ६० लाख |url=https://thecinematimes.com/2024/12/48826/ |access-date=2024-12-06 |website=THE CINEMA TIMES |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|-
|१५
! scope=&quot;row&quot; | ''[[बोक्सीको घर]]''
|२०८१
|सुलक्षण भारती
|रू १०.२० करोड
|रू १५ करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title='बोक्सीको घर'ले रञ्जना हलमा मनायो ५१ दिन |url=https://www.onlinekhabar.com/2024/06/1495952 |access-date=2024-06-16 |website=Online Khabar |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|-
|१६
! scope=&quot;row&quot; | ''[[दिमाग खराब]]''
|२०८०
|[[निश्चल बस्नेत]]
|रू १०.१० करोड
|रू १०.६७ करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=निश्चल र स्वस्तिमाको फिल्म 'दिमाग खराब'ले मनायो ५१ औं दिन, कति कमायो ? |url=https://lokaantar.com/story/243307/2023/12/31/cinema/dimag-kharab- |access-date=2024-02-21 |website=Lokaantar |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|- 
|१७
! scope=&quot;row&quot; | ''[[प्रेम गीत ३]]''
|२०७८
|[[चेतन गुरुङ]] र [[सन्तोष सेन]]
|रू १० करोड
|रू ४० करोड
|&lt;ref name=&quot;:JaariBoxOffice&quot; /&gt;
|-
|१८
! scope=&quot;row&quot; | ''[[छ माया छपक्कै]]''
|२०७६
|दीपेन्द्र लामा
|रू ९.४० करोड
|रू १४ करोड
|&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|- 
|१९
! scope=&quot;row&quot; | ''[[ए मेरो हजुर ३]]''
|२०७६
|[[झरना थापा]]
|रू ८.८० करोड
|रू १२ करोड
|&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
|-
|२०
! scope=&quot;row&quot; | ''[[पशुपति प्रसाद २: भष्मे डन]]''
|२०८०
|[[दीपेन्द्र के. खनाल]]
|रू ८.५० करोड
|रू १२ करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-11-11 |title=३० करोड कमाउने अपेक्षा राखिएको फिल्म 'भष्मे डन'को कमाई ८ करोड |url=https://parichaya.com/bipin-karki/ |access-date=2024-01-30 |website=Parichay |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|}

== विदेशी चलचित्रहरू ==
नेपालमा सर्वाधिक कमाइ गरेका शीर्ष २० विदेशी चलचित्रहरू यहाँ सूचीकृत छन्।
{| class=&quot;wikitable&quot;
| style=&quot;background:#b6fcb6;&quot; | *
| चलचित्र भवनमा चलिरहेका चलचित्रहरू
|}
{| class=&quot;wikitable sortable plainrowheaders&quot; style=&quot;margin:auto; margin:auto;&quot;
!scope=&quot;col&quot; |क्रम
!scope=&quot;col&quot; |चलचित्र 
!scope=&quot;col&quot; |वर्ष (सन्)
!scope=&quot;col&quot; |निर्देशक
!scope=&quot;col&quot; |प्राथमिक भाषा
!scope=&quot;col&quot; |कुल आम्दानी 
!scope=&quot;col&quot; class=&quot;unsortable&quot; | {{tooltip|स्रोत|सन्दर्भहरू}}
|-
|1
!scope=&quot;row&quot; | ''[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]]'' 
|२०१७
|[[एसएस राजामौली]]
|[[तेलगु भाषा|तेलुगु]]
|रु २३ करोड 
|&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |last2= |first2= |title=Kabbadi 4 earns highest gross in Nepali movie industry |url=https://english.vishwanews.com/post/9191 |access-date=2024-05-01 |website=Vishwanews.com }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240501112058/https://english.vishwanews.com/post/9191 |date=2024-05-01 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=नेपालमा बाहुबली–२ ले कति कमायो ? |url=https://www.deshkonews.com/archives/26086 |access-date=2024-01-25 |website=देशको न्युज |date=14 May 2017 |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|-
|२
!scope=&quot;row&quot; | ''[[के.जी.एफ: च्याप्टर २]]'' {{efn|name=K.G.F|केजिएफको पुरा रूप ''कोलार गोल्ड फिल्ड्स'' हो।}}
| rowspan=&quot;2&quot; |२०२२
|[[प्रशान्त नील]]
|[[कन्नड भाषा|कन्नड]]
|रु १९.३० करोड 
|&lt;ref name=&quot;:collection&quot; /&gt;
|-
|३
!scope=&quot;row&quot; | ''[[आरआरआर (चलचित्र)|आरआरआर]]''
|[[एसएस राजामौली]]
|तेलुगु
|रु १३.५ करोड 
|&lt;ref name=&quot;:FFF&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2023-05-10|title=Foreign films flourish, local ones fail to earn|url=https://www.risingnepaldaily.com/news/10990|access-date=2024-01-10|website=risingnepaldaily.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240110071017/https://www.risingnepaldaily.com/news/10990 |date=2024-01-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last= |first= |date=April 26, 2022 |title=RRR craze in Nepal |url=https://x.com/RONBupdates/status/1518813608007794688?s=20 |access-date=March 25, 2023 |website=[[ट्विटर]]}}&lt;/ref&gt;
|-
|४
!scope=&quot;row&quot; | ''[[पठान (चलचित्र)|पठान]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |२०२३
|[[सिद्धार्थ आनन्द]]
| rowspan=&quot;3&quot; | [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
|रु १३.२८ करोड
|&lt;ref name=&quot;:FDBBoxOffice&quot;/&gt;
|-
|५
! scope=&quot;row&quot; | ''[[जवान (चलचित्र)|जवान]]''
|[[एट्ली कुमार]]
|रु १२.६८ करोड
|&lt;ref name=&quot;:JawanBoxOffice&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2023-12-12|title=Jawan Final Box Office collections: Shah Rukh Khan film closes over 400Cr Overseas and 1150Cr Worldwide|url=https://www.pinkvilla.com/entertainment/box-office/jawan-overseas-and-worldwide-final-box-office-collections-shah-rukh-khan-film-closes-400cr-plus-overseas-1260077|access-date=2023-12-18|website=pinkvilla.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|६
! scope=&quot;row&quot; | ''[[दंगल (चलचित्र)|दङ्गल]]''
|२०१६
|[[नितेश तिवारी]]
|रु १२.२५ करोड 
|&lt;ref name=&quot;:Nff&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2017-01-07 |title=नेपाली बजारमा विदेशी चलचित्र
|url=https://saptahik.com.np/cinema/2017/01/07/20170107124901|access-date=2024-01-10|website=साप्ताहिक}}&lt;/ref&gt;
|-
|७
! scope=&quot;row&quot; | ''[[कल्की २८९८ एडी]]'' *
|२०२४
|[[नाग अश्वीन]]
|तेलुगु
|रु ११.१७ करोड
|&lt;ref&gt;{{Cite web |title=‘कल्की’को पहिलो हप्ताको कलेक्सन सात सय करोड ? |url=https://thecinematimes.com/2024/07/46479/ |access-date=2024-07-07 |website=THE CINEMA TIMES |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-06-03 |title=एकसातामा कति कमायो प्रभास स्टारर ‘कल्की २८९८ एडी’ले? |url=https://nepalkhabar.com/entertainment/205964-2024-7-4-14-16-45 |access-date=2024-07-07 |website=नेपाल खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|-
|८
! scope=&quot;row&quot; | ''[[एनिमल (भारतीय चलचित्र)|एनिाल]]''
|२०२३
|[[सन्दीप रेड्डी]]
| rowspan=&quot;3&quot; |हिन्दी 
|रु १०.६२ करोड 
|&lt;ref name=&quot;:Animal&quot;&gt;{{Cite web|last=|first=|date=2022-12-22|title=नेपालमा भारतीय फिल्मको दबदबा : लघुताभासमा नेपाली चलचित्र|url=https://farakdhar.com/story/124511/|access-date=2024-01-12|website=फरकधार}}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
|-
|९
! scope=&quot;row&quot; | ''[[सुल्तान (चलचित्र)|सुल्तान]]''
|२०१६
|[[अली अब्बास जफर]]
|रु १० करोड 
|&lt;ref name=&quot;:Nff&quot; /&gt;
|-
|१०
! scope=&quot;row&quot; | ''[[पीके (चलचित्र)|पिके]]''
|२०१४
|[[राजकुमार हिरानी]]
|रु ९.१ करोड 
|&lt;ref name=&quot;:Nff&quot; /&gt;
|-
|११
! scope=&quot;row&quot; | ''[[सलार: भाग १ - सिजफायर]]''
|२०२३
|[[प्रशान्त नील]]
|तेलुगु
|रु ८.५ करोड 
|&lt;ref name=&quot;salaar&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2024-01-10 |title=प्रभास अभिनीत फिल्म 'सलार' ले कति कमायो |url=https://nepalkhabar.com/entertainment/188451-2024-1-10-16-39-26|access-date=2024-01-13|website=नेपाल खबर}}&lt;/ref&gt;
|-
|१२
!scope=&quot;row&quot; | ''[[अवतार: द वे अफ वाटर]]''
|२०२२
|[[जेम्स क्यामेरून]]
| rowspan=&quot;2&quot; |[[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]
|रु ८.३१ करोड 
|&lt;ref name=&quot;:JaariBoxOffice&quot;/&gt;
|-
|१३
!scope=&quot;row&quot; | ''[[स्पाइडर-म्यान: नो वे होम]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |२०२१
|[[जोन वाट्स]]
|रु ७.५ करोड
|&lt;ref name=&quot;:SMNWH&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2021-12-27 |title='स्पाइडरम्यान'ले दुई सातामै नेपालमा कमायो ५.८० करोड, विश्व बक्सअफिसमा १ बिलियन डलर|url=https://www.nepalpress.com/2021/12/27/138660/ |access-date=2024-01-09|website=नेपाल प्रेस}}&lt;/ref&gt;
|-
|१४
! scope=&quot;row&quot; | ''[[पुष्पा: द राइज]]''
|[[सुकुमार]]
|तेलुगु
|रु ७.४ करोड
|&lt;ref name=&quot;:ABoxOffice&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2022-03-10 |title=Pushpa Final Total WW Collections|url=http://andhraboxoffice.com/info.aspx?id=5550&amp;cid=6&amp;fid=6506 |access-date=2024-01-09|website=andhraboxoffice.com}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:RRR&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2022-04-10 |title=नेपाली बक्स अफिसमा 'आरआरआर'को १२ करोड ग्रस कमाइ |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/04/1107469 |access-date=2024-01-11 |website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt;
|-
|१५
!scope=&quot;row&quot; | ''[[बजरङ्गी भाईजान (२०१५ चलचित्र)|बजरङ्गी भाइजान]]''
|२०१५
|[[कबीर खान]]
| rowspan=&quot;4&quot; |हिन्दी 
|रु ७.३ करोड 
|&lt;ref name=&quot;:Nbb&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2015-07-25 |title='बजरंगी भाइजान'को ब्यापारले नेपाली निर्माता उत्साहित|url=https://www.onlinekhabar.com/2015/07/303538|access-date=2024-01-10|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt;
|-
|१६
! scope=&quot;row&quot; | ''[[टाइगर जिन्दा है]]''
|२०१७
|[[अली अब्बास जफर]]
|रु ७.१ करोड 
|
|-
|१७
!scope=&quot;row&quot; | ''[[पद्मवत]]''
|२०१८
|[[सञ्जय लीला भन्साली]]
|रु ७ करोड 
|
|-
|१८
!scope=&quot;row&quot; | ''[[धूम ३]]''
|२०१३
|[[विजयकृष्ण आचार्य]]
|रु ६.७ करोड 
|&lt;ref name=&quot;:D3BO&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2014-01-04 |title=Dhoom 3 becomes highest grossing film in Nepal|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/media/entertainment/dhoom-3-becomes-highest-grossing-film-in-nepal/articleshow/28400194.cms?from=mdr|access-date=2024-01-09|website=economictimes.indiatimes.com}}&lt;/ref&gt;
|-
|१९
!scope=&quot;row&quot; | ''[[साहो]]''
| rowspan=&quot;2&quot; |२०१९
|[[सुजीत]]
|तेलुगु
|रु ६.५ करोड 
|
|-
|२०
!scope=&quot;row&quot; | ''[[एभेन्जर्स: इन्डगेम]]''
|[[एन्थोनी र जो रूसो]]
|अङ्ग्रेजी 
|रु ६.३ करोड 
|
|-
|}

==चलचित्र शृङ्खलाहरू ==

{| cellpadding=&quot;0&quot; cellspacing=&quot;1&quot; style=&quot;border:1px solid darkgrey;margin:auto;&lt;!-- PLEASE DO NOT CHANGE THE TABLE WIDTH. THE REASON IT GOES OFF THE SIDE OF THE PAGE ON TABLETS AND SMALLER DISPLAYS IS BECAUSE IT IS A LARGE TABLE. HOWEVER, IF YOU REDUCE THE WIDTH TO FIT IT ONTO SMALLER DISPLAYS THEN IT WILL BREAK ALIGNMENT WITH THE COLUMN HEADINGS. A &quot;HARD&quot; WIDTH HAS BEEN PURPOSEFULLY SELECTED TO AVOID CORRUPTION OF THE TABLE ON SMALLER DISPLAYS. --&gt;width:70em;&quot;
|+ '''चलचित्र शृङ्खलाहरू'''{{ref label|Franchise sources|§|§}}
|{{Highest-grossing films franchise|type=header|ranklabel=क्रम|titlelabel=चलचित्र शृङ्खला|totallabel=कुल सङ्कलन (करोड)|numberlabel=चलचित्रहरूको सङ्ख्या|averagelabel=चलचित्रहरूको औसत (करोड) |highestlabel=सर्वाधिक कमाइ गरेका चलचित्रहरू (करोड) }}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=१|currency=रू|title=[[छक्का पन्जा (चलचित्र शृङ्खला)|छक्का पन्जा]]|number=4|highest= छक्का पन्जा ४|gross=17.53
&lt;!--GROSSES (in crore)--&gt;
|[[छक्का पन्जा ३]] ''(२०७९)''
|17.53
|[[छक्का पन्जा ३]] ''(२०७५)''
|16
|[[छक्का पन्जा]] ''(२०७३)''
|15
|[[छक्का पन्जा २]] ''(२०७४)''
|14
}}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=२|currency=रू|title=[[कबड्डी (चलचित्र शृङ्खला)|कबड्डी]]|number=4|highest= कबड्डी ४: द फाइनल म्याच|gross=21.39
&lt;!--GROSSES (in mill)--&gt;
|[[कबड्डी ४|कबड्डी ४: द फाइनल म्याच]] ''(२०७९)''
|21.39
|[[कबड्डी कबड्डी कबड्डी]] ''(२०७६)''
|13
|[[कबड्डी कबड्डी]] ''(२०७२)''
|5.3
|[[कबड्डी (चलचित्र)|कबड्डी]] ''(२०७१)''
|2.6
}}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=३|currency=रू|title=[[बाहुबली (चलचित्र शृङ्खला)|बाहुबली]]|number=2|highest= बाहुबली २: द कन्क्लुजन|gross=23
&lt;!--GROSSES (in mill)--&gt;
|[[बाहुबली २: द कन्क्लुजन]] ''(सन् २०१७)''
|23
|[[बाहुबली: द बिगिनिङ]] ''(सन् २०१५)''
|5.2
}}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=४|currency=रू|title=जात्रा|number=3|highest=महाजात्रा|gross=16.1
&lt;!--GROSSES (in mill)--&gt;
|[[महाजात्रा]] ''(२०८०)''
|16.1
|[[जात्रै जात्रा]] ''(२०७६)''
|7.3
|[[जात्रा (चलचित्र)|जात्रा]] ''(२०७२)''
|3.6
}}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=५|currency=रू|title=[[के.जी.एफ (चलचित्र शृङ्खला)|के.जी.एफ]]|number=2|highest=के.जी.एफ: च्याप्टर २|gross=19.30
&lt;!--GROSSES (in mill)--&gt;
|[[के.जी.एफ: च्याप्टर २]] ''(सन् २०२२)''
|19.30
|[[के.जी.एफ: च्याप्टर १]] ''(सन् २०१८)''
|4.8
}}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=६|currency=रू|title=प्रेम गीत|number=3|highest=प्रेम गीत ३|gross=10
&lt;!--GROSSES (in mill)--&gt;
|[[प्रेम गीत ३]] ''(२०७९)''
|10
|[[प्रेम गीत २]] ''(२०७३)''
|5.5
|[[प्रेम गीत]] ''(२०७२)''
|5.1
}}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=७|currency=रू|title=ए मेरो हजुर|number=4|highest=ए मेरो हजुर ३|gross=8.8
&lt;!--GROSSES (in mill)--&gt;
|[[ए मेरो हजुर ३]] ''(२०७६)''
|8.8
|[[ए मेरो हजुर २]] ''(२०७४)''
|6.5
|[[ए मेरो हजुर ४]] ''(२०७९)''
|3.4
|ए मेरो हजुर ''(२०५८)''
|0.6
}}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=८|currency=रू|title=लुट|number=2|highest= लुट २|gross=10.6
&lt;!--GROSSES (in mill)--&gt;
|[[लुट २]] ''(२०७४)''
|10.6
|[[लुट (चलचित्र)|लुट]] ''(२०६८)''
|5.2
}}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=९|currency=रू|title=पशुपति प्रसाद|number=2|highest=पशुपति प्रसाद २: भष्मे डन|gross=८.५
&lt;!--GROSSES (in mill)--&gt;
|[[पशुपति प्रसाद २: भष्मे डन]] ''(२०८०)''
|8.5
|[[पशुपति प्रसाद]] ''(२०७२)''
|5.5
}}
|-
|
{{Highest-grossing films franchise|rank=१०|currency=रू|title=परदेशी|number=2|highest=परदेशी २|gross=7
&lt;!--GROSSES (in mill)--&gt;
|[[परदेशी २]] ''(२०७९)''
|7
|[[परदेशी (चलचित्र)|परदेशी]] ''(२०७२)''
|6
}}
|-
|
|}

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
*[[सबैभन्दा महँगो नेपाली चलचित्रहरूको सूची]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}
{{टिप्पणीसूची}}

[[श्रेणी:नेपालको चलचित्र]]
[[श्रेणी:नेपाल सम्बन्धित सूची]]</text>
      <sha1>08af5mfen7ds7rtduke0c1w7rtkk6lr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बसन्तपुर दरबार</title>
    <ns>0</ns>
    <id>92409</id>
    <revision>
      <id>1367082</id>
      <parentid>649595</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:56:57Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <comment>&quot;[[:en:Special:Redirect/revision/1344555221|Nautalle Durbar]]&quot;पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो</comment>
      <origin>1367082</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3402" sha1="0wm5jz3t6n3c8m8aelvsj8ykyy4hnj7" xml:space="preserve">'''बसन्तपुर दरबार''' ( {{Langx|ne|नौतले दरबार}}   ; कहिलेकाहीँ नौतले '''दरबार'''  )) [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका]], [[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र|काठमाडौं दरबार स्क्वायरमा]] रहेको दरबार हो। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Amatya |first=Rishi |date=July 2010 |title=On the Ninth : Nautalle Durbar |url=http://ecs.com.np/destination/on-the-ninth-nautalle-durbar |access-date=21 November 2021 |website=ECS NEPAL |language=en}}&lt;/ref&gt;

यो [[नेपालको एकीकरण|नेपालको एकीकरणको]] क्रममा उपत्यका मा विजय पाएपछि [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाहले]] निर्माण गरेका थिए। &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GzluAAAAMAAJ|title=Kathmandu, the Eternal Kumari: An In-depth Guide to the Sacred Places, Historic Sites, and Important Monuments of Kathmandu Valley|date=1997}}&lt;/ref&gt; [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७१ बैशाख मा नेपालमा गएको भूकम्पको]] समयमा, माथिल्लो तला भत्किए। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Basantapur (Kathmandu) Tower |url=https://www.lonelyplanet.com/nepal/kathmandu/attractions/basantapur-kathmandu-tower/a/poi-sig/1508416/357144 |access-date=21 November 2021 |website=Lonely Planet |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-32472307|title=Nepal's Kathmandu valley treasures: Before and after|date=27 April 2015|work=BBC News|access-date=21 November 2021|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

नौटले दरबारले [[नेपालका राजा|नेपालका राजाको]] प्रारम्भिक निवासको रूपमा पनि काम गर्‍यो। &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=57ULAAAAIAAJ|title=Monuments of the Katmandu Valley|date=1979}}&lt;/ref&gt;

नौतले दरबार काठमाडौंको एक महत्त्वपूर्ण र प्रतिष्ठित संरचना हो, जुन काठमाडौं उपत्यकाका प्राचीन शहरहरू मध्ये एक हो। यो दरबार यसको नौ तल्लाको लागि प्रसिद्ध छ, र यो काठमाडौं उपत्यकाको इतिहास र वास्तुकलाको एक महत्त्वपूर्ण भाग भएको छ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kathmandu Valley - UNESCO World Heritage Centre Tower |url=https://whc.unesco.org/en/list/121 |access-date=17 October 2024 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;
[[श्रेणी:नेपालका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरू]]
[[श्रेणी:काठमाडौँका दरबारहरू]]
[[श्रेणी:Coordinates on Wikidata]]
[[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>0wm5jz3t6n3c8m8aelvsj8ykyy4hnj7</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367083</id>
      <parentid>1367082</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:57:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Bishaldev100</username>
        <id>28807</id>
      </contributor>
      <origin>1367083</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3498" sha1="duef5qyw3f5bbnyktv8tzyi55hjc09n" xml:space="preserve">'''बसन्तपुर दरबार''' ( {{Langx|ne|नौतले दरबार}}   ; कहिलेकाहीँ नौतले '''दरबार'''  )) [[हनुमान ढोका|हनुमानढोका]], [[वसन्तपुर दरबार क्षेत्र|काठमाडौं दरबार स्क्वायरमा]] रहेको दरबार हो। &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Amatya |first=Rishi |date=July 2010 |title=On the Ninth : Nautalle Durbar |url=http://ecs.com.np/destination/on-the-ninth-nautalle-durbar |access-date=21 November 2021 |website=ECS NEPAL |language=en}}&lt;/ref&gt;

यो [[नेपालको एकीकरण|नेपालको एकीकरणको]] क्रममा उपत्यका मा विजय पाएपछि [[पृथ्वीनारायण शाह|पृथ्वी नारायण शाहले]] निर्माण गरेका थिए। &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=GzluAAAAMAAJ|title=Kathmandu, the Eternal Kumari: An In-depth Guide to the Sacred Places, Historic Sites, and Important Monuments of Kathmandu Valley|date=1997}}&lt;/ref&gt; [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|२०७१ बैशाख मा नेपालमा गएको भूकम्पको]] समयमा, माथिल्लो तला भत्किए। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Basantapur (Kathmandu) Tower |url=https://www.lonelyplanet.com/nepal/kathmandu/attractions/basantapur-kathmandu-tower/a/poi-sig/1508416/357144 |access-date=21 November 2021 |website=Lonely Planet |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-32472307|title=Nepal's Kathmandu valley treasures: Before and after|date=27 April 2015|work=BBC News|access-date=21 November 2021|language=en-GB}}&lt;/ref&gt;

नौटले दरबारले [[नेपालका राजा|नेपालका राजाको]] प्रारम्भिक निवासको रूपमा पनि काम गर्‍यो। &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=57ULAAAAIAAJ|title=Monuments of the Katmandu Valley|date=1979}}&lt;/ref&gt;

नौतले दरबार काठमाडौंको एक महत्त्वपूर्ण र प्रतिष्ठित संरचना हो, जुन काठमाडौं उपत्यकाका प्राचीन शहरहरू मध्ये एक हो। यो दरबार यसको नौ तल्लाको लागि प्रसिद्ध छ, र यो काठमाडौं उपत्यकाको इतिहास र वास्तुकलाको एक महत्त्वपूर्ण भाग भएको छ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kathmandu Valley - UNESCO World Heritage Centre Tower |url=https://whc.unesco.org/en/list/121 |access-date=17 October 2024 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}&lt;/ref&gt;
==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}
[[श्रेणी:नेपालका विश्व सम्पदा क्षेत्रहरू]]
[[श्रेणी:काठमाडौँका दरबारहरू]]
[[श्रेणी:Coordinates on Wikidata]]
[[श्रेणी:सङ्क्षिप्त विवरण भएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>duef5qyw3f5bbnyktv8tzyi55hjc09n</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कोइरी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>93502</id>
    <revision>
      <id>1367040</id>
      <parentid>1362235</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:04:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367040</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="75132" sha1="572uwgimsx1wo6zh5ql5tayx09srjec" xml:space="preserve">{{Infobox ethnic group
| group            = कुशवाहा (कोइरी)&lt;br&gt;kushwaha (Koiri)
| image            = [[File:Koiri caste couple of nepal.png|thumb|Koiri caste couple of nepal]]
| caption          = 
| popplace         = {{flag|नेपाल}}, {{flag|भारत}}, {{flag|मौरिसस }},  {{flag|पाकिस्तान }},  {{flag|बर्मा }},  {{flag|बङ्गलादेश   }}
| pop              = ३,५५,७०७ (नेपालको कुल जनसंख्याको १.२२%) २०२१ राष्ट्रिय जनगणना
| languages        = [[मैथिली भाषा|मैथिली]], [[नेपाली भाषा|नेपाली]] र [[भोजपुरी]]
| religions        = [[हिन्दू धर्म]] १००% (२०२१)
| related          = अन्य इन्डो-आर्यन जाति र [[मधेशी]] समुदायहरू&lt;ref&gt;{{cite web |title=नेपाली मधेशी समाज (Nepalko Madheshi Samaj) |url=https://www.researchgate.net/publication/340827126 |website=ResearchGate |access-date=30 March 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.scribd.com/doc/93185530/Social-Composition-of-Nepal-Caste-Ethnicity-amp-Religion |title=Chapter 3. Social composition of the Population: Caste/Ethnicity and Religion in Nepal |author=Dr. Dilli Ram Dahal |publisher=[[Government of Nepal]], Central Bureau of Statistics |date=2002-12-30 |accessdate=2013-12-05}}&lt;/ref&gt;
}}
'''कुशवाहा (कोइरी)''' [[तराई]] मा वसोवास गर्ने एक उच्च जाति हो । नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या करिब १.२२% जति रहेको छ। यसको संख्या करिब ३ लाख ५५ हजार भन्दा बढी छ। यो समुदाय मुख्य रूपमा [[मधेश प्रदेश]], [[कोशी प्रदेश]], [[लुम्बिनी प्रदेश]] का जिल्लाहरूमा बढी बसोबास गर्छन् र मधेशी समाजमा एक महत्वपूर्ण समुदाय मानिन्छ।
&lt;ref&gt;Government of Nepal, National Statistics Office. ''National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report''. Kathmandu: NSO, 2023. https://censusnepal.cbs.gov.np/results/files/result-folder/Caste%20Ethnicity_report_NPHC_2021.pdf&lt;/ref&gt; यिनीहरूको मुख्य पुरखौली पेशा कृषि अनि जमिन्दारी हो । तर अब तिनीहरू हरेक पेशा, व्यवसाय, शिक्षा, निजामती सेवा, सेना आदिमा छन्, तिनीहरू अन्य मधेशी जातिहरूको तुलनामा प्रभावशाली र सुव्यवस्थित शक्तिशाली जाति हुन्। यिनीहरू निकै परिश्रमी हुन्छन् । कुशवाहा समुदाय मधेशी उच्च जातिको [[वैश्य]] वर्ग मा पर्दछन्&lt;ref&gt;Government of Nepal; Central Bureau of Statistics; UNFPA. ''Population Monograph of Nepal, Volume II: Social Demography''. Kathmandu: CBS/UNFPA, 2014. https://nepal.unfpa.org/sites/default/files/pub-pdf/Population%20Monograph%20V02.pdf&lt;/ref&gt;, तर धेरैले आफूलाई [[क्षत्रिय]] दर्जा भएको दाबी पनि गर्छन्। यिनीहरूका पूर्वज शाकाहारी भएतापनि हाल यसमा परिवर्तन हुँदै आएको छ। यस समुदायमा परम्परागत रूपमा प्रचलित थर महतो रहेको पाइन्छ। नेपालमा कुशवाहा/कोइरी समुदायमा प्रयोग हुने थरहरूमा महतो, सिंह, कुशवाहा, मेहता, मौर्य, मुराव, भगत, सिन्हा तथा वर्मा  आदि पर्दछन्। नेपालका केही कुशवाहा संगठनहरूले नेपालमा कुशवाहा(कोइरी) समुदायको जनसंख्या १० लाखभन्दा बढी रहेको दाबी गरेका छन्। यदि यो संख्या मानिने हो भने, यो नेपालका कुल जनसंख्याको करिब ३.४% बराबर हुन्छ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kushwaha community claims over 10 lakh population in Nepal |url=https://www.enewsbureau.com/news-details/9602/2021-01-20 |website=eNews Bureau |date=20 January 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=National Population and Housing Census 2021 |url=https://censusnepal.cbs.gov.np/results/files/result-folder/Final_Population_compostion_12_2.pdf |publisher=Central Bureau of Statistics, Nepal}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
=== उत्पत्ति ===
कुशवाहा समुदायको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्ध भारतका [[बिहार]] र [[उत्तर प्रदेश]] का कुशवाहासँग गहिरो छ। सयौं वर्षअघिदेखि धेरैजसो कुशवाहा नेपालमा बसोबास गर्न आएका हुन् र आफ्नो समृद्ध कृषि परम्परा ल्याएका छन्। यो समुदाय आफ्नो वंशलाई सूर्यवंशी राजवंशसँग जोड्दछ र परम्परागत रूपमा [[क्षत्रिय]]   वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। उनीहरूलाई पौराणिक राजा कुश, जो भगवान् रामका पुत्र थिए, का वंशज मानिन्छ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Jha |first=Hari Bansh |title=The Terai Community and National Integration in Nepal |date=1993 |publisher=Centre for Economic and Technical Studies |isbn=978-81-7022-523-2}}&lt;/ref&gt;  

ऐतिहासिक अभिलेखहरूले देखाउँछन् कि उनीहरूको मधेश क्षेत्रमा बसोबास आधुनिक नेपाल निर्माण हुनु अघि देखि नै रहेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kushwaha Identity |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal|date=3 March 2011}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;madeshi EthnicGroupsNepal&quot;&gt;{{cite web |title=Ethnic Groups in Nepal |url=https://www.madhesiyouth.com/data/federal-states-in-nepal/ethnic-groups-in-nepal/ }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;  

नेपाल र विश्वभर कुशवाहा थर पनि व्यापक रूपमा प्रयोग हुन्छ।&lt;ref name=&quot;KushwahaSurname&quot;&gt;{{cite web |title=Kushwaha Surname Distribution |url=https://forebears.io/surnames/kushwaha}}&lt;/ref&gt;  
कुशवाहा समुदायका केही प्रतिनिधि खेलकुद र अन्य क्षेत्रमा पनि परिचित छन्, जस्तै अजय कुशवाहा(Ajay Kushwaha)।&lt;ref name=&quot;AjayKushwahaFIBA&quot;&gt;{{cite web |title=Ajay Kushwaha - FIBA Profile |url=https://www.fiba.basketball/en/players/251732-ajay-kushwaha}}&lt;/ref&gt;

नेपालमा कुशवाहाहरूको प्राचीन इतिहास विभिन्न क्षेत्रका ऐतिहासिक अभिलेखबाट ट्रेस गर्न सकिन्छ। मधेश क्षेत्रमा कुशवाहाहरूको उपस्थिति आधुनिक नेपालको स्थापना हुनु अघि नै देखिन्छ, जसलाई [[मिथिला |मिथिला]] र वरिपरि क्षेत्रहरूमा उनीहरूको बसोबास र शासनको ऐतिहासिक सन्दर्भहरूले प्रमाणित गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kushwaha Identity and History |url=https://kushwaha.in/kushwaha-our-identity/ |website=Kushwaha Community Portal |date=3 March 2011 |access-date=2025-03-11}}&lt;/ref&gt;

कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने [[वंश]]हरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।&lt;ref name=&quot;KushwahaHistory&quot;&gt;{{cite web |title=History of Kushwaha |url=https://kushwaha.in/history-of-kushwaha/}}&lt;/ref&gt;

{{Infobox royalty
| name         = कुश
| title        = [[अयोध्या|अयोध्या]] का राजकुमार&lt;br&gt;कासुर का राजा
| type         = हिन्दू
| image        = Kusa, one of Rāma’s sons..jpg
| image_size   = 100px
| caption      = कुश, [[राम]] र [[सीता]]का जुडवाँ पुत्रमध्ये एक
| father       = [[राम]]
| mother       = [[सीता]]
| dynasty      = [[रघुवंश|रघुवंश]]-[[सूर्यवंश]]
| issue        = अतिथि
| spouse       = कुमुदवती (''आनन्द रामायण'' अनुसार चम्पिका भनिने)
}}
नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफ्नो [[क्षत्रिय]] दर्जा प्राचीन शासन गर्ने वंशहरूसँगको ऐतिहासिक, सांस्कृतिक र परम्परागत सम्बन्धको आधारमा दाबी गरेको छ।&lt;ref name=&quot;KushwahaHistory&quot;/&gt;  

भारत र नेपालमा कुशवाहा समुदायले आफूलाई [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र कुशका वंशज मान्दछ, मुख्य रूपमा रामायणसँगको ऐतिहासिक र सांस्कृतिक सम्बन्धका कारण। हिन्दू परम्पराअनुसार, कुश आफ्नो जुडवाँ भाई [[लव]]सँगै पिता रामद्वारा निर्वासित गरिएपछि [[वाल्मीकि]]द्वारा हुर्काइएका थिए र पछि एक महत्वपूर्ण व्यक्तित्व बने। कुशवाहा समुदायले विश्वास गर्छ कि उनीहरूको नाम “कुश” बाट उत्पन्न भएको हो, जसले उनीहरूलाई [[अयोध्या]]को शाही वंशसँग प्रतीकात्मक रूपमा जोड्दछ।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Kumar |first1=Ashwani |title=Community Warriors: State, Peasants and Caste Armies in Bihar |date=2008 |publisher=Anthem Press |isbn=9781843317098 |page=36 |url=https://books.google.com/books?id=num2I4NFGqIC}}&lt;/ref&gt;
यो दाबी प्रायः उनीहरूको ऐतिहासिक भूमिका युद्धकर्मी र कृषकको रूपमा रहेर पनि बलियो बनाइन्छ, जुन [[क्षत्रिय]] वर्ग, अर्थात् युद्धकर्मी वर्ग,सँग मेल खान्छ, जसमा कुश रहेको मानिन्छ। धेरै कुशवाहाहरूले आफूलाई [[मौर्य वंश]] र [[शाक्य]] वंश (गौतम बुद्धको वंशज)सँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्, जसले उनीहरूको क्षत्रिय वंशावलीको विश्वासलाई थप बलियो बनाउँछ। समयसँगै, समुदायले आफ्नो सांस्कृतिक पहिचान कायम राख्दै आएको छ, जुन मुख्य रूपमा कृषि र कुशको विरासतमा आधारित रहेको छ।सांस्कृतिक रूपमा, कुशवाहा समुदायले अझै पनि केही संस्कार, प्रथा र परम्पराहरू पालन गर्दै आएको छ, जसलाई उनीहरूले आफ्नो शाही विरासतसँग सम्बन्धित ठान्छन्। कुशसँगको यो सम्बन्ध उनीहरूको पहिचानको महत्वपूर्ण भाग हो र प्राचीन, कुलीन वंशावलीप्रति गर्वको अनुभूति प्रदान गर्छ।  

कुषावती कोसाल राज्य को एउटा नगर थियो, जसलाई महाकाव्य [[रामायण]]सँग सम्बन्धित गरिएको छ र कुश तथा कुशवाहा समुदायसँग जोडिएको मानिन्छ। पिता राम पछि कुश शासनमा आएका थिए र उनले क्रमशः लवपुरी (आजको लाहोर) र कुष (कासुर)का शहरहरू स्थापना गरेका थिए।[[File:Valmiki train Lava Kushas in Art of Archery.jpg|thumb|left|वाल्मीकि लव र कुशलाई धनुर्विद्यामा प्रशिक्षण दिँदै]]
[[File:The Poet Valmiki, teaching Ramayana to Kusa and Lava.jpg|thumb|250px|ऋषि वाल्मीकि, लव र कुशलाई रामायण सिकाउँदै]]

[[रामायण]] अनुसार, गर्भवती रानी [[सीता]]लाई राजा [[राम]]ले अयोध्याबाट बाहिर पठाउनुभयो। यसको उद्देश्य धर्मको सर्वोच्चता देखाउनु र आफ्नो राज्यका एक नागरिकले लगाएको आरोपलाई खारेज गर्नु थियो। त्यसपछि सीता वाल्मीकि आश्रम मा शरण लिए, जुन त्रिवेणी धाम नजिक अवस्थित थियो, जहाँ तमासा नदी, सोना र सप्तगण्डकी नदीहरू भेटिन्छन्। यो आश्रम हालको [[चितवन जिल्ला]] मा तमसा नदी को नजिक रहेको छ।&lt;ref&gt;{{cite book|title=Historic Rama of Valmiki|author=Vishvanath Limaye|publisher=Gyan Ganga Prakashan|year=1984}}&lt;/ref&gt;  

त्यहाँ सीताले जुडवाँ पुत्रहरू, [[कुश]] र [[लव]] जन्माइन्। उनीहरू वाल्मीकि ऋषिद्वारा शिक्षा र सैनिक प्रशिक्षण प्राप्त गरे। साथै, उनीहरूले [[राम]]को कथा पनि सिके।'''कुश''' ({{langx|sa|कुश}}, {{IAST3|Kuśa}}) [[राम]] र [[सीता]]का पुत्र थिए।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Mani |first=Chandra Mauli |url=https://books.google.com/books?id=0xludqcKE4IC&amp;pg=PA77 |title=Memorable Characters from the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata |date=2009 |publisher=Northern Book Centre |isbn=978-81-7211-257-8 |pages=77 |language=en}}&lt;/ref&gt; उनको कथा हिन्दू महाकाव्य [[रामायण]]मा वर्णन गरिएको छ। हिन्दू परम्पराअनुसार, उनले [[कश्मीर]], [[सिन्धु नदी]] र हिन्दू कुश क्षेत्रहरू भारतको सीमा भूभागको रूपमा शासन गरेको मानिन्छ, जसलाई हिन्दू कुश क्षेत्र भनेर चिनिन्छ।  

कथा अनुसार उनले [[कश्मीर उपत्यका]]मा [[श्रीनगर]] नगर स्थापना गरे र कासुर नगर लवपुरीसँगै स्थापना गरेको पनि बताइन्छ।&lt;ref&gt;{{cite book | last = Nadiem | first = Ihsan N | title = Punjab | page = 111 | year = 2005 | publisher = Al-Faisal Nashran | isbn = 9789695034347 | url = https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ }}&lt;/ref&gt; यद्यपि स्थानीय कथाहरूले जनाउँछन् कि कासुर १५२५ मा पश्तुन आप्रवासीहरूले स्थापना गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=EZifwYm8MT0C&amp;q=kasur+arabic+punjab|title=Chiefs and Families of Note in the Punjab|last=Chopra|first=Gulshan Lall|date=1940|publisher=Government Printing|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=xoJICgAAQBAJ&amp;dq=kasur+arabic&amp;pg=PT77|title=Beyond The Border: An Indian in Pakistan|last=Sikand|first=Yoginder|date=2011-07-19|publisher=Penguin UK|isbn=9789352141326|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citebook|url=https://books.google.com/books?id=pyFuAAAAMAAJ&amp;q=kasur+pashtun|title=Punjab: land, history, people|last=Nadiem|first=Ihsan H.|date=2005|publisher=al-Faisal Nashran|isbn=9789695032831|language=en}}&lt;/ref&gt;
काशी–बनारस राज्य र [[मौर्य साम्राज्य]], जसले ईसा पूर्व ३२० देखि १८५ सम्म [[दक्षिण एशिया]]मा शासन गरेको थियो, का शासक वंशहरूले आफूलाई कुशका वंशज भएको दाबी गरेका छन्। कुशलाई [[रघुवंश]]का इक्ष्वाकु वंश तथा [[सूर्यवंश]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।  

कथा अनुसार, उनले आफ्नी पत्नी कुमुदवतीबाट दुई सन्तान प्राप्त गरेका थिए: अतिथि (पुत्र) र कनिकमालिका (पुत्री), जसको विवाह यादव वंशका राजा महाभोजसँग भएको बताइन्छ।

=== वंशहरूको सूची ===
कुशवाहा समुदाय ऐतिहासिक रूपमा विभिन्न शासन गर्ने तथा योद्धा वंशहरूसँग सम्बन्धित मानिन्छ, जसमध्ये केही प्रमुख वंशहरू यसप्रकार छन्:

* '''[[मौर्य साम्राज्य|मौर्य वंश]]''': सम्राट [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित मानिन्छ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Thapar |first=Romila |title=Ashoka and the Decline of the Mauryas |date=1961 |publisher=Oxford University Press}}&lt;/ref&gt; कुशवाहा समुदायले ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक परम्पराका आधारमा आफ्नो वंशावली [[मौर्य साम्राज्य]]सँग जोड्ने दाबी गर्छ। उनीहरूले आफूलाई [[सूर्यवंशी]] क्षत्रिय का वंशजको रूपमा पनि पहिचान गर्ने गर्दछन्, विशेष गरी मौर्य वंशका संस्थापक [[चन्द्रगुप्त मौर्य]]सँग सम्बन्धित भएको बताइन्छ।&lt;ref name=&quot;MauryaHistory&quot;&gt;{{cite web |title=About Maurya |url=https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250610060326/https://www.sksmcommunity.com/AboutMaurya.html |date=2025-06-10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Thapar |first1=Romila |title=Asoka and the Decline of the Mauryas |date=1998 |publisher=OUP India |isbn=9780195644456 |pages=334}}&lt;/ref&gt;

* '''[[शाक्य]]''': [[गौतम बुद्ध]]सँग सम्बन्धित प्राचीन वंश। कुशवाहा समुदायका केही समूहहरूले आफ्नो वंशावली [[शाक्य]] वंशसँग पनि जोड्ने दाबी गर्छन्। शाक्यहरू उत्तरी भारत र नेपाल क्षेत्रमा बसोबास गर्ने एक प्राचीन समुदाय थिए, जसलाई प्रायः [[क्षत्रिय]] वर्गसँग सम्बन्धित मानिन्छ। शाक्य गणराज्यको पतनपछि यसको केही सदस्यहरूले कृषि कार्यलाई निरन्तरता दिएका थिए।&lt;ref name=&quot;ShakyaCaste&quot;&gt;{{cite web |title=Shakya Caste |url=https://sites.google.com/view/shakya-caste}}&lt;/ref&gt;
[[File:Koiri kushwaha heritage Nepal.png|thumb|  Koiri kushwaha heritage Nepal terai region]]

* '''लिच्छवि''': प्राचीन नेपालका शिलालेखहरूमा विभिन्न समुदायहरूको प्रशासनिक भूमिकाको उल्लेख पाइन्छ। कोइरी जातिले लिच्छवीहरू आफ्नो जात को भएको दाबी गर्छन् किनभने तिनीहरू मूल रूपमा वैशाली बिहारका का हुन्। उनीहरूले नेपालमा शासन गरे। &lt;ref&gt;{{Cite book |last=Regmi |first=D.R. |title=Ancient Nepal |date=1969 |publisher=Firma K. L. Mukhopadhyay}}&lt;/ref&gt;

* '''कछवाहा(कुशवाहा)''': कछवाहा/कुशवाहा वंश एक प्रमुख राजपूत वंश हो, जसले विशेष गरी [[राजस्थान]] र [[जयपुर]] क्षेत्रमा शासन गरेको इतिहास पाइन्छ।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Singh |first=Rajendra |title=The Kachhwaha Dynasty: History and Heritage |publisher=Oxford University Press |year=2010 |pages=45–60}}&lt;/ref&gt;

*'''हरिकेल''' (वा हरकल): प्राचीन पूर्वी बंगालको एक शक्तिशाली र स्वतन्त्र राज्य थियो। यस राज्यको स्थापना र प्रारम्भिक शासन [[कोइरी]] (Koiri/Koeri) जातका '''महाराजाधिराज कान्तिदेव'''ले गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;Ray2014&quot;&gt;{{cite book |last=Ray |first=Himanshu Prabha |title=Archaeology of Religion in South Asia |url=https://www.google.co.in/books/edition/Archaeology_of_Religion_in_South_Asia/QEkgEAAAQBAJ?hl=en |publisher=Routledge |year=2014 |isbn=978-0415325912 |access-date=2026-03-20 |language=en}}&lt;/ref&gt; हरिकेल राज्य करिब ५०० वर्षसम्म अस्तित्वमा रहेको थियो, जसमा वर्तमान बंगलादेशका सिलेट र चट्टग्राम विभागहरूका साथै भारतको त्रिपुरा र दक्षिण आसाम (कछार) का केही भागहरू समावेश थिए।
[[File:The flag of the Harikela dynasty, which belonged to the Koiri caste.jpg|thumb|The flag of the Harikela dynasty which belonged to the Koiri caste.]]
मध्यकालको प्रारम्भिक चरण (इस्वी संवत् ८ औँ शताब्दी) मा दरभंगा जिल्लाको मानपुर नजिकै कोइरी समुदायसँग सम्बन्धित एउटा महत्वपूर्ण शिलालेख फेला परेको छ। उक्त शिलालेखमा 'भूमिस्पर्श मुद्रा' मा रहेका गौतम बुद्धको मूर्ति दान गरिएको उल्लेख छ। मूर्तिको आसनमुनि '''&quot;येन धर्मदत्त कोइरी&quot;''' (Yena dhar-madatta Koiri) भन्ने वाक्यांश कुँदिएको छ, जसले त्यस समयमा कोइरी समुदायको धार्मिक र सामाजिक प्रतिष्ठालाई झल्काउँछ।&lt;ref name=&quot;Ray2014&quot; /&gt;
[[File:Silver coins of the Harikela dynasty, associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi), and the second features a trident (Trishula).jpg|thumb|Silver coins of the Harikela dynasty associated with the Koiri caste; the first coin features a bull (Nandi) and the second features a trident (Trishula)]]

[[File:Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste.jpg|thumb|Mata Prasad was owner of easte in Katehir who belonged to koiri caste .]]
[[File:Mata PrasRaja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.jpg|thumb|Raja Bodh Ram who obtained Raja title from Asaf-ud-daula who was Koiri by caste.]]

== सामाजिक-आर्थिक अवस्था ==
[[File:Literacy rate of nepali koiri.png|thumb|Caste-wise literacy rate of Nepali Koiris]]

नेपालमा कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषि  सम्बन्धित पेशामा संलग्न भए पनि, उच्च साक्षरताको कारण उनीहरू सामाजिक र आर्थिक रूपमा अत्यन्त सशक्त बनेका छन्। विशेष गरी तराई क्षेत्रमा, कुशवाहा समुदायले शिक्षा, पेशागत दक्षता, र नेतृत्व क्षमतामा उल्लेखनीय प्रगति हासिल गरेको छ।पछिल्लो जनगणना अनुसार ८०% भन्दा बढी कुशवाहा साक्षर छन् जुन नेपालको औसत साक्षरता दरभन्दा बढी हो। नेपालको औसत साक्षरता दर ७७.४% छ।

कोइरी समुदाय केवल कृषिमा सीमित नभई सरकारी सेवा, राजनीति, व्यवसाय, र अन्य पेशागत क्षेत्रमा पनि प्रभावशाली उपस्थित छ। उनीहरूको उच्च साक्षरता दर र सामुदायिक एकता उनीहरूलाई नीति निर्माण, प्रशासन, र स्थानीय नेतृत्वमा अग्रणी बनाउँछ। कुशवाहा एकताबद्ध र शक्तिशाली प्रमुख मधेशी जाति मध्ये एक हुन्।नेपालमा जमिन नभएको र गरिब कोइरी विरलै देख्नुहुनेछ, तिनीहरू नेपालमा आर्थिक, राजनीतिक रूपमा माथिल्लो जातका जमिनदार हुन्। 

समुदायका विभिन्न सामाजिक र सामुदायिक संस्थाहरूले शिक्षा सचेतना, सांस्कृतिक संरक्षण, सामाजिक विकास, र नेतृत्व क्षमताको विकासमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। यी पहलहरूले कुशवाहा समुदायलाई नेपाली समाजभित्र प्रभावशाली, सशक्त, र अग्रणी समुदायको रूपमा स्थापित गर्न सहयोग पुर्‍याएको छ।&lt;ref name=&quot;NKKS&quot;&gt;{{cite web |title=Nepal Kushwaha Kalyan Samaj |url=https://nkks.org.np/ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250610060432/https://nkks.org.np/ |date=2025-06-10 }}&lt;/ref&gt;

== तराई क्षेत्रमा जाति अनुसार कृषि जमिन स्वामित्व ==
[[File:Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.jpg|thumb|Caste-wise Agricultural Landholding Data - Terai Region.]]

नेपालको २०२१ को राष्ट्रिय जनगणनासँग सम्बन्धित तथ्यांकका आधारमा तयार गरिएको यस तालिकाले तराई क्षेत्रमा विभिन्न जाति समुदायहरूको औसत कृषि जमिन स्वामित्व तथा कुल कृषि जमिनमा उनीहरूको हिस्सा देखाउँछ। कुशवाहाको तराईमा अन्य कुनै पनि जातिको तुलनामा धेरै जग्गा छ, उनीहरू तराई क्षेत्रमा बहुमत जग्गाधनी हुन्। धेरै तल्लो जातका मानिसहरू पहिले कोइरीको जमिनमा मजदुरी गर्थे र कोही अझै पनि गर्छन्।

यस अनुसार कुशवाहा (कोइरी) समुदाय मुख्यतः कृषिमा संलग्न रहेको देखिन्छ र औसत रूपमा करिब ६.२ बिगाहा जमिन स्वामित्व रहेको उल्लेख गरिएको छ, जुन तालिकामा समावेश गरिएको समुदायहरू मध्ये उच्चमध्ये एक हो। यस्तै यादव, भूमिहार र थारु समुदायहरू पनि कृषिमा प्रमुख रूपमा संलग्न देखिन्छन् र उनीहरूको पनि उल्लेखनीय कृषि जमिन स्वामित्व रहेको देखिन्छ। कृषि नेपालको अर्थतन्त्रको मेरुदण्ड हो र तराई नेपालको अन्न भण्डार हो।

यस प्रकारको तथ्यांकले तराई क्षेत्रमा कृषि पेशामा संलग्न विभिन्न समुदायहरूको आर्थिक र सामाजिक संरचनालाई बुझ्न मद्दत पुर्‍याउँछ। कोइरी नेपालको एक बलियो कृषिप्रधान जाति हो।

== संस्कृति ==
[[File:Holi festival celebration in Kathmandu 2025-070A3169.jpg|thumb|women's of kushwaha (koiri) community celebrating holi in nepal]]

[[File:Chhath Puja Ritual from India.jpg|thumb|Nepali kushwaha (koiri) community celebrating chhath puja in Kathmandu]]

कुशवाहा समुदाय मुख्यतः [[हिन्दू धर्म]] मान्ने समुदाय हो। यस समुदायले विशेषगरी [[शिव]], [[राम]] र [[विष्णु]] जस्ता देवताहरूको पूजा–आराधना गर्ने गर्छन्। कुशवाहा समुदायमा मनाइने प्रमुख पर्वहरूमा [[छठ पर्व]], [[दीपावली]] र [[होली]] पर्दछन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Kushwaha Religious Practices |url=https://news.sainicaste.com/2024/03/who-is-kushwaha-caste-god.html |website=Saini Caste News}}&lt;/ref&gt;

== उपसमूह (कुलहरू) ==
ऐतिहासिक रूपमा [[कोइरी]] समुदायभित्र विभिन्न उपसमूहहरू(कुलहरू) रहेको उल्लेख पाइन्छ। ब्रिटिशकालीन जाति अध्ययनहरूमा कोइरी समुदायभित्र निम्न उपसमूहहरूको उल्लेख गरिएको छ:&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Tribes and Castes of Bengal |last=Risley |first=H. H. |year=1891 |publisher=Government of Bengal}}&lt;/ref&gt;

* बरकी-दांगी (Barki-Dangi)
* छोटकी-दांगी (Chhotki-Dangi)
* जरुहार (Jaruhar)
* कनौजिया (Kanaujia)
* मगहिया (Magahiya)
* तिरहुतिया (Tirhutia)
* चिरमैट (Chirmait)
* कुम्रह (Kumrh)
* बनाफर (Banaphar)
* गोइता (Goita)
* धार (Dhar)
* रेतिया (Reutia)
* पौरिया (Pauria)
* बराकर (Barakar)
* पालमोहाँ (Palmohan)

== वास्तुकला ==

[[File:Janaki temple janakpur.jpg|thumb|जानकी मन्दिर जनकपुर कोइरी शैलीको वास्तुकला ]]
कोइरी (कुशवाहा) समुदायसँग सम्बन्धित वास्तुकलाको एक उदाहरण [[जानकी मन्दिर]] (जनकपुर) मा देख्न सकिन्छ, जसलाई प्रायः ‘‘कोइरी शैली’’को वास्तुकलाको महत्वपूर्ण नमुना मानिन्छ। यो कोइरी जातिले पनि निर्माण गरेको हुन सक्छ। कुशवाहा (कोइरी) वैदिक क्षत्रिय वा विगतका क्षत्रिय हुन् भन्ने कुरा प्रमाणित हुन्छ । &lt;ref&gt;{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}&lt;/ref&gt;
[[File:Drone image of jankai temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture.png|thumb|Drone image of janaki temple ( jankapur nepal) in koiri style architecture]]
यस प्रकारको वास्तुकलामा हिन्दु, मुगल र क्षेत्रीय मिथिला कलाको मिश्रण देखिन्छ। जनकपुरस्थित जानकी मन्दिर तीन तलाको संरचना हो र यो मुख्यतः ढुंगा तथा सेतो संगमरमरबाट निर्माण गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}&lt;/ref&gt;

मन्दिरको संरचनामा गुम्बज, झ्यालहरूमा जालीदार नक्काशी, रंगीन सिसा, स्तम्भ तथा मिथिला चित्रकलाबाट सजावट गरिएको हुन्छ। मन्दिर परिसरमा करिब ६० वटा कोठाहरू रहेको उल्लेख पाइन्छ, जसले यस वास्तुकलालाई विशिष्ट र आकर्षक बनाउँछ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Janaki Mandir |url=https://visitsnepal.com/product/janaki-mandir/}}&lt;/ref&gt;

यस शैलीको वास्तुकलाले मधेश तथा मिथिला क्षेत्रको सांस्कृतिक प्रभाव र धार्मिक परम्परालाई प्रतिबिम्बित गरेको मानिन्छ।

== सामाजिक स्थिति ==
नेपालका विभिन्न जाति तथा जातीय समूहहरूको ऐतिहासिक रूपमा सरकार, कृषि, व्यापार, निजामती सेवा, न्यायपालिका र सैनिक संस्थाहरूमा प्रतिनिधित्व फरक–फरक रहेको छ। 

नेपालको [[शाह वंश]]को शासनकाल (१७६८–२००८) मा पहाडी उच्च जाति जस्तै [[बाहुन]] र [[क्षेत्री]]हरूले निजामती सेवा, न्यायपालिका तथा सेनाको उच्च पदहरूमा उल्लेखनीय प्रभुत्व राखेका थिए। 

तराई क्षेत्रमा गरिएको केही अध्ययनहरू अनुसार (२०१५ भन्दा अगाडिका तथ्याङ्कहरू), केही मधेसी जाति समूहहरूको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा बढी देखिएको थियो। उदाहरणका लागि, कुशवाहा ([[कोइरी]]) समुदायको नेपाल सरकारको निजामती सेवामा प्रतिनिधित्व उनीहरूको राष्ट्रिय जनसंख्या हिस्साभन्दा करिब ३.२ गुणा बढी रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसले उनीहरूलाई प्रतिनिधित्वको हिसाबले देशमा चौथो स्थानमा राख्दछ। यसैगरी [[राजपूत]] समुदायको प्रतिनिधित्व उनीहरूको जनसंख्या अनुपातभन्दा करिब ५.६ गुणा बढी रहेको पाइन्छ भने [[मैथिल ब्राह्मण]]हरूको प्रतिनिधित्व करिब ४.२ गुणा रहेको देखिन्छ।&lt;ref name=&quot;Hatlebakk07&quot;&gt;{{cite web |last=Hatlebakk |first=Magnus |year=2007 |title=Economic and social structures that may explain the recent conflicts in the Terai of Nepal |location=Kathmandu |publisher=Norwegian Embassy |url=http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |archive-date=2011-07-24 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110724190445/http://www.norway.org.np/NR/rdonlyres/0993F5660B3548A98F819167B4FD596C/72944/http___wwwcmi.pdf |date=2011-07-24 }}&lt;/ref&gt;

[[यादव]] समुदाय नेपालका मधेसी समुदायभित्रका सबैभन्दा ठूलो जाति समूहहरूमध्ये एक हो। केही जिल्लाहरूमा उनीहरूको ठूलो जनसंख्याका कारण पछिल्ला दशकहरूमा राजनीतिक प्रतिनिधित्व पनि उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यस समुदायका एक प्रमुख व्यक्तित्व [[रामबरन यादव]] हुन्, जो सन् २००८ जुलाई २३ देखि २०१५ अक्टोबर २९ सम्म नेपालका प्रथम राष्ट्रपति बनेका थिए।&lt;ref name=&quot;OCHA1&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=12 |date=April 2007 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20091113112940/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/B66F206172F49BE4C12572F49BE4C12572D50030C3F0/$file/OCHA+overview+no+12+April+07.pdf |archive-date=13 November 2009}}&lt;/ref&gt;

नेपालमा [[नेपाली भाषा]] राष्ट्रिय भाषा हो भने [[मैथिली भाषा]] दोस्रो धेरै बोलिने भाषामध्ये एक हो। हिन्दू समाजमा प्रचलित [[जाति व्यवस्था]]लाई सन् १९६१ मा लागू गरिएको ''नयाँ मुलुकी ऐन'' द्वारा कानुनी रूपमा निषेध गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;OCHA2&quot;&gt;{{cite journal|url=https://reliefweb.int/sites/reliefweb.int/files/resources/2E89F2121C2C57A24925733F000F4F21-Full_report.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=16 |date=July–August 2007 |publisher=OCHA}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;OCHA3&quot;&gt;{{cite journal|url=http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |title=Highlights |journal=OCHA Nepal Situation Overview |issue=30 |date=June–July 2008 |publisher=OCHA |archive-url=https://web.archive.org/web/20100218090410/http://www.internal-displacement.org/8025708F004CE90B/(httpDocuments)/5CC0BE0C971587F2C1257496004A9B9E/$file/ocha+sitrep+12+july08.pdf |archive-date=18 February 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Him-ext&quot;&gt;{{cite web |url=http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&amp;NewsID=266104 |title=Body of murder victim found in Gulmi |publisher=The Himalayan Times |first=Hari |last=Sharma |date=2010-11-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&amp;NewsID=266104 |archive-date=25 May 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120525142109/http://www.thehimalayantimes.com/fullNews.php?headline=Body+of+murder+victim+found+in+Gulmi&amp;NewsID=266104 |date=2012-05-25 }}&lt;/ref&gt;

[[File:Average Height of Nepalese Men and Women in every Province.png|thumb|'''नेपालका विभिन्न प्रदेशहरूमा पुरुष तथा महिलाको औसत उचाइ''']]

== जनसंख्या ==
नेपालको केन्द्रीय तथ्यांक विभागले कुशवाहा जातिलाई व्यापक मधेसी जाति समूह अन्तर्गतको एक उपसमूहका रूपमा वर्गीकृत गरेको छ। यो समुदाय मुख्यतः नेपालको [[तराई]] क्षेत्रमा बसोबास गर्दै आएको छ, जहाँ कृषिलाई मुख्य पेशाका रूपमा अपनाइन्छ। 

[[राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (नेपाल)|राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय]] द्वारा प्रकाशित [[२०२१ नेपाल जनगणना]] अनुसार नेपालमा कुशवाहा समुदायको जनसंख्या ३५५,७०७ रहेको छ, जुन नेपालको कुल जनसंख्याको करिब १.२२% हो।&lt;ref name=&quot;Census2021&quot;&gt;{{Cite book |title=National Population and Housing Census 2021: Caste/Ethnicity Report |publisher=National Statistics Office, Nepal |year=2021}}&lt;/ref&gt;

प्रदेश अनुसार कुशवाहा जनसंख्याको वितरण निम्नानुसार रहेको छ:&lt;ref name=&quot;Census2021&quot;/&gt;

* [[मधेश प्रदेश]] – ४.५६%
* [[लुम्बिनी प्रदेश]] – २%
* [[कोशी प्रदेश]] – १%
* [[बागमती प्रदेश]] – ०.५%
* [[गण्डकी प्रदेश]] – ०.१%
* [[कर्णाली प्रदेश]] – ०.१%
* [[सुदूरपश्चिम प्रदेश]] – ०.७%

राष्ट्रिय औसत (करिब १.३%) भन्दा बढी कुशवाहा जनसंख्या रहेका जिल्लाहरू निम्न छन्:&lt;ref&gt;{{Cite web |title=2011 Nepal Census, District Level Detail Report |url=https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |access-date=2025-06-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230314170005/https://cbs.gov.np/wp-content/upLoads/2018/12/Volume05Part02.pdf |date=2023-03-14 }}&lt;/ref&gt;

* [[सर्लाही]] – ७.९%
* [[रौतहट]] – ३.५%
* [[बारा]] – ४.५%
* [[पर्सा]] – ३.९%
* [[धनुषा]] – ५.१%
* [[सिराहा]] – ६.०%
* [[सप्तरी]] – १.०%
* [[महोत्तरी]] – ५.८%
* [[सुनसरी]] – ४.१%
* [[मोरङ]] – १.०%
* [[कपिलवस्तु]] – ०.५%
* [[रुपन्देही]] – १.०%
* [[बाँके]] – ०.५%
* [[बर्दिया]] – ०.२%
* [[झापा]] – ०.१%
* [[चितवन]] – &lt;०.१%
* [[नवलपरासी]] – &lt;०.१%
* [[काठमाडौं]] – ०.१%

==उल्लेखनीय व्यक्तित्वहरू==

* '''रामचन्द्र सिंह कुशवाहा''' – नेपालका लोकतान्त्रिक आन्दोलनसँग सम्बन्धित एक स्वतन्त्रता सेनानी। उहाँ महोत्तरी जिल्लाको पडरिया निवासी हुनुहुन्थ्यो। लामो समयदेखि क्यान्सरबाट पीडित रहनु भएका उहाँको काठमाडौँस्थित वीर अस्पतालमा उपचारका क्रममा सन् २०२5 मा निधन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Freedom fighter Kushwaha no more |url=https://english.onlinekhabar.com/freedom-fighter-kushwaha-no-more.html |website=OnlineKhabar |date=16 July 2025}}&lt;/ref&gt;

* [[डॉ. उपेन्द्र महतो]] (नेपाली: डॉ. उपेन्द्र महतो), व्यवसायी, परोपकारी तथा गैर‑आवासीय नेपाली संघ (NRNA) का संस्थापक अध्यक्ष।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Upendra Mahato: Nepali Business Tycoon &amp; NRNA Founder |url=https://www.sourcenepal.com/upendra-mahato/}}&lt;/ref&gt;
* [[राजेन्द्र महतो]] (नेपाली: राजेन्द्र महतो; जन्म १९५८), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व उप–प्रधानमन्त्री तथा विभिन्न पार्टीका नेता।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Rajendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Rajendra_Mahato}}&lt;/ref&gt;
* [[लक्ष्मी महतो कोइरी]] (नेपाली: लझ्मी महतो कोइरी; जन्म १९६४), नेपाली राजनीतिज्ञ, House of Representatives का सदस्य (२०८० सम्म) र CPN (UML) का प्रतिनिधि।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Laxmi Mahato Koiri |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Laxmi_Mahato_Koiri}}&lt;/ref&gt;
* उपेन्द्र महतो (राजनीतिज्ञ) – मधेश प्रदेश सभाका सदस्य, Sarlahi‑1 (A) बाट निर्वाचित प्रदेश विपक्षी नेता (२०१७ देखि)।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Upendra Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Upendra_Mahato}}&lt;/ref&gt;
* [[बिरेन्द्र प्रसाद महतो]] (नेपाली: बिरेन्द्र प्रसाद महतो; जन्म १९६९), नेपाली राजनीतिज्ञ, पूर्व वन तथा वातावरण मन्त्री र संघीय संसद सदस्य।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Birendra Prasad Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Birendra_Prasad_Mahato}}&lt;/ref&gt;
* [[संजय कुमार महतो]] (नेपाली: संजयकुमार महतो), नेपाली कांग्रेसका प्रदेश सभा सदस्य, मधेश प्रदेश १ (Dhanusha‑1A) बाट निर्वाचित।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sanjay Kumar Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sanjay_Kumar_Mahato}}&lt;/ref&gt;
* [[सिताराम महतो]] (नेपाली: सिताराम महतो; जन्म १९५५), नेपाली कांग्रेस पार्टीका राजनीतिज्ञ र संघीय प्रतिनिधि सभा सदस्य, Sunsari‑2 बाट निर्वाचित।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sitaram Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sitaram_Mahato}}&lt;/ref&gt;
* [[मुगा लाल महतो]] (नेपाली: मुगा लाल महतो), नेपाली राजनीतिज्ञ, Sunsari‑4 निर्वाचन क्षेत्रमा संविधान सभा सदस्य।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Muga Lal Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Muga_Lal_Mahato}}&lt;/ref&gt;
* रबिन महतो (Rabin Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; सर्लाही–२ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।&lt;ref&gt;{{cite news |title=RSP’s Rabin Mahato defeats NCP’s Yadav in Sarlahi-2 by 33,989 votes |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/rsps-rabin-mahato-defeats-ncps-yadav-in-sarlahi-2-by-33989-votes-41-52.html}}&lt;/ref&gt;
* प्रमोद कुमार महतो (Pramod Kumar Mahato) – रास्ट्रिया स्वतन्त्र पार्टीका उम्मेदवार; महोत्तरी–१ क्षेत्रबाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा विजयी।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Pramod Kumar Mahato Wins Mahottari-1 Seat with 34,636 Votes |url=https://khojsamachar.com/pramod-kumar-mahato-wins-mahottari-1-election/}}&lt;/ref&gt;

* '''इर. बसन्त कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका एक नेपाली राजनीतिज्ञ तथा इन्जिनियर। उहाँ २०२५ देखि मधेश प्रदेश सरकारमा खेलकुद तथा समाज कल्याण मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ र मधेश प्रदेश सभाका सदस्य पनि हुनुहुन्छ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Er. Basant Kushwaha |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Er._Basant_Kushwaha}}&lt;/ref&gt;

* '''सरोज सिंह कुशवाहा''' – मधेश प्रदेशका प्रदेश सभा सदस्य तथा जनता समाजवादी पार्टी (नेपाल) का राजनीतिज्ञ। उहाँ महोत्तरी निर्वाचन क्षेत्रबाट निर्वाचित भएका हुन्।&lt;ref&gt;{{cite web |title=JSP-N lawmaker Saroj Singh Kushwaha suspended |url=https://kathmandupost.com/province-no-2/2025/10/17/jsp-n-lawmaker-saroj-singh-kushwaha-suspended}}&lt;/ref&gt;

* '''अजय कुमार कुशवाहा''' – बारा जिल्लाको कलैया उपमहानगरपालिका वडा नं. ११ का निर्वाचित वडा अध्यक्ष।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Ajay Kumar Kushwaha |url=https://kalaiyamun.gov.np/en/content/ajay-kumar-kushwaha}}&lt;/ref&gt;
 
* '''राम प्रसाद मेहता''' – सुनसरी जिल्लाका नेपाली राजनीतिज्ञ तथा कोशी प्रदेश सरकारका सामाजिक विकास मन्त्री। उहाँ नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी) (CPN-UML) सँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ। उहाँले २०७९ को निर्वाचनमा सुनसरी २ (ख) बाट प्रदेश सभा सदस्य निर्वाचित भएका थिए र हाल कोशी प्रदेशमा मन्त्रीको रूपमा कार्यरत हुनुहुन्छ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Over 47000 votes invalid in Sunsari |url=https://risingnepaldaily.com/news/19590 |website=Rising Nepal}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=“Effective Cooperation Needed for Drug Control,” Says Koshi Province Chief Minister |url=https://english.pardafas.com/effective-cooperation-needed-for-drug-control-says-koshi-province-chief-minister |website=Pardafas}}&lt;/ref&gt;

* '''राजन मेहता''' – सुनसरी जिल्लाको इनरुवा नगरपालिकाका मेयर तथा राजनीतिज्ञ। उहाँ नेपाली कांग्रेससँग सम्बन्धित हुनुहुन्छ र स्थानीय तह निर्वाचनमा निर्वाचित भएका हुन्। उहाँले जिल्ला समन्वय समिति, सुनसरीको प्रमुखको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हाल्नु भएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=District Coordination Committee, Sunsari Chief Mr. Rajan Mehta hosted the coordination meeting |url=https://daosunsari.moha.gov.np/en/post/district-coordination-committee-sunsari-chief-mr-rajan-mehta-hosted-the |website=DAO Sunsari}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Mayor Rajan Mehta Receiving Victory Certificate after Local Level Election |url=https://www.dreamstime.com/rajan-mehta-the-newly-elected-mayor-of-inaruwa-municipality-is-receiving-the-official-certificate-of-victory-from-the-election-image422987909 |website=Dreamstime }}{{Dead link|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

*'''[[निशा मेहता]]''' सुनसरी जिल्लासँग सम्बन्धित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) की नेतृ तथा प्रतिनिधि सभा सदस्य हुन्। उहाँ २०७९ सालको प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा रास्वपाबाट मधेसी महिला क्लस्टर अन्तर्गत समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीमार्फत निर्वाचित हुनुभएको हो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक सदस्यहरूको सूची|url=https://election.gov.np}}&lt;/ref&gt;उहाँ नेपाल सरकारको मन्त्रिपरिषद्मा स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री तथा खानेपानी मन्त्रीको रूपमा नियुक्त हुनुभएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=नयाँ मन्त्रिपरिषद् गठन |url=https://moha.gov.np}}&lt;/ref&gt;मेहता स्वास्थ्य क्षेत्रसँग सम्बन्धित व्यक्ति हुन्। उहाँले नर्सिङ विषयमा स्नातकोत्तर (Master’s) उपाधि हासिल गर्नुभएको छ र यसअघि स्वास्थ्य सेवा तथा शिक्षण क्षेत्रमा कार्यरत रहनुभएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Nisha Mehta |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Nisha_Mehta}}&lt;/ref&gt;

*'''जवाहरलाल कुशवाहा''' मधेश प्रदेश सभाका सदस्य हुन्, जो सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ३ (क) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा निर्वाचित भई पछि नेकपा (माओवादी केन्द्र) मा प्रवेश गरेका हुन्।&lt;ref name=&quot;JawaharMaoist&quot;&gt;{{cite news |title=स्वतन्त्र सांसद जवाहरलाल कुशवाहा माओवादी केन्द्रमा प्रवेश |url=https://www.ratopati.com/story/321456/jawaharlal-kushwaha |work=रातोपाटी |date=२०२३-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;MadheshAssembly&quot;&gt;{{cite web |title=प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

*'''रघुनाथ महतो कोइरी''' सुनसरी जिल्लाका एक स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले विभिन्न तहका निर्वाचनमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा सहभागिता जनाउँदै स्थानीय राजनीतिमा सक्रिय भूमिका खेल्दै आएका छन्।&lt;ref name=&quot;EC_Nepal_Result&quot;&gt;{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचन परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |date=2022-11-23 }}&lt;/ref&gt;

*'''लक्ष्मण महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लासँग सम्बन्धित राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मधेश प्रदेशको प्रदेश सभा तथा स्थानीय तहका निर्वाचनहरूमा स्वतन्त्र उम्मेदवारको रूपमा प्रतिस्पर्धा गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;ElectionRecord&quot;&gt;{{cite news |title=धनुषामा स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूको प्रभाव |url=https://ekantipur.com/news |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}&lt;/ref&gt;

*'''रामनरेश महतो कोइरी''' धनुषा जिल्लाका स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हुन्। उनले मुख्यतया तराई-मधेस क्षेत्रमा कुशवाहा (कोइरी) समुदायको हकहित र प्रतिनिधित्वको सवालमा आवाज उठाउँदै आएका छन्।&lt;ref name=&quot;CommunityLeader&quot;&gt;{{cite web |title=मधेसको राजनीतिमा जातीय समीकरण र प्रतिनिधित्व |url=https://gorkhapatraonline.com/ |website=गोरखापत्र अनलाइन |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}&lt;/ref&gt;

*'''राज किशोर महतो''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का राजनीतिज्ञ हुन्। उनी २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ बाट भारी मतका साथ निर्वाचित भएका हुन्। उनले नेपाली कांग्रेसका प्रभावशाली नेता महेन्द्र यादवलाई पराजित गर्दै युवा राजनीतिको लहरलाई स्थापित गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;Dhanusa4_2082&quot;&gt;{{cite news |title=धनुषा ४ मा रास्वपाका राज किशोर महतो विजयी |url=https://election.ekantipur.com/pradesh-2/district-dhanusa/constituency-4 |work=कान्तिपुर पब्लिकेसन्स |date=२०२६-०३-११ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}&lt;/ref&gt;

*'''वीरेन्द्र कुमार मेहता''' राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका केन्द्रीय सदस्य हुन्। उनी मधेस प्रदेशमा पार्टीको संगठन विस्तार र वैकल्पिक राजनीतिको प्रवर्द्धनमा सक्रिय भूमिका खेलिरहेका छन्। उनी २०८२ को निर्वाचनमा पार्टीको रणनीतिक योजना निर्माण र युवा परिचालनमा संलग्न रहेका थिए।&lt;ref name=&quot;VirendraRSP&quot;&gt;{{cite news |title=रास्वपा केन्द्रीय समितिमा नयाँ अनुहार |url=https://kfgo.com/2026/03/07/inside-the-nepal-campaign |work=The Mighty 790 KFGO |date=२०२६-०३-०७ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}&lt;/ref&gt;

*'''फकिरा महतो''' मधेस प्रदेश सभाका सदस्य हुन्। उनी सर्लाही निर्वाचन क्षेत्र नम्बर ४ (ख) बाट निर्वाचित भएका थिए। उनी हाल मधेस प्रदेश सभामा नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र) को प्रतिनिधित्व गर्दै विभिन्न संसदीय समितिहरूमा सक्रिय छन्।&lt;ref name=&quot;FakeeraMadhesh&quot;&gt;{{cite web |title=मधेस प्रदेश सभा सदस्यहरूको विवरण |url=https://pams.gov.np/member |website=मधेश प्रदेश सभा सचिवालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

*'''सञ्जय कुमार महतो''' धनुषा जिल्लाका राजनीतिज्ञ हुन्। उनले २०८२ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनमा धनुषा-४ बाट नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको तर्फबाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उनी मधेसको स्थानीय राजनीति र सामुदायिक विकासका मुद्दाहरूमा सक्रिय रहँदै आएका छन्।&lt;ref name=&quot;SanjayDhanusa&quot;&gt;{{cite web |title=प्रतिनिधि सभा सदस्य निर्वाचन २०८२ - परिणाम |url=https://result.election.gov.np/ |publisher=निर्वाचन आयोग नेपाल |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221123062409/https://result.election.gov.np/ |date=2022-11-23 }}&lt;/ref&gt;

*'''प्रमेश्वर महतो''' (सहिद) सिरहा जिल्लाको लाहानसँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको ऐतिहासिक मधेश आन्दोलनका क्रममा लाहानमा भएको प्रदर्शनमा सहादत प्राप्त गरेका थिए। उनलाई नेपाल सरकारले औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ र उनको सम्मानमा लाहानका विभिन्न स्थानमा स्मारकहरू निर्माण गरिएका छन्।&lt;ref name=&quot;Sahid_Lahan&quot;&gt;{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिदहरूको सम्झना |url=https://gorkhapatraonline.com/news/72431 |work=गोरखापत्र अनलाइन |date=२०२२-०१-२२ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Madesh_Martyrs&quot;&gt;{{cite web |title=सहिदहरूको सूची - मधेश प्रदेश सरकार |url=https://madesh.gov.np/martyrs-list |website=मधेश प्रदेश सरकार मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालय |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

*'''बेचन मेहता''' (सहिद) सुनसरी जिल्लाको इनरुवासँग सम्बन्धित एक मधेशी आन्दोलनकारी हुन्। उनले २०६३ सालको मधेश आन्दोलनका क्रममा माघ महिनामा इनरुवामा भएको विरोध प्रदर्शनका क्रममा सहादत प्राप्त गरेका थिए। नेपाल सरकारले उनलाई औपचारिक रूपमा सहिद घोषणा गरेको छ। इनरुवा नगरपालिका भित्र उनको सम्मानमा 'सहिद बेचन मेहता चोक' र उनको पूर्ण कदको सालिक निर्माण गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;BechanSahid&quot;&gt;{{cite news |title=मधेश आन्दोलनका सहिद बेचन मेहताको स्मरण |url=https://www.onlinekhabar.com/2019/01/735624 |work=अनलाइनखबर |date=२०१९-०१-२१ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SunsariMartyr&quot;&gt;{{cite web |title=सुनसरीका सहिदहरूको विवरण |url=https://madesh.gov.np/ |website=मधेश प्रदेश सरकार |access-date=२०२६-०३-१२ |language=ne }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

*'''अनिता देवी''' जनमत पार्टीकी एक प्रभावशाली नेतृ हुन्। उनी नेपाल सरकारको संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रीको रूपमा कार्य गरिसकेकी छिन्। उनी कुशवाहा समुदायबाट राष्ट्रिय राजनीतिमा उच्च तहमा पुग्ने थोरै महिला नेतृहरूमध्ये एक हुन्।&lt;ref name=&quot;AnitaDevi&quot;&gt;{{cite news |title=अनिता देवी सामान्य प्रशासन मन्त्री नियुक्त |url=https://www.nepallive.com/story/301245 |work=नेपाल लाइभ |date=२०२३-०८-१४ |access-date=२०२६-०३-१७ |language=ne}}&lt;/ref&gt;

=== खेलकुद ===

* [[पुजा महतो]] (नेपाली: पुजा महतो; जन्म १७ फेब्रुअरी २००६), नेपाली महिला क्रिकेट टोलीकी अन्तर्राष्ट्रिय खेलाडी।&lt;ref name=&quot;ESPNCricinfo&quot;/&gt;
* [[किशोर महतो]] (नेपाली: किशोर महतो), नेपाली पुरुष क्रिकेट खेलाडी।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kishore Mahato |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Kishore_Mahato |website=Wikipedia}}&lt;/ref&gt;
* [[संगम महतो]] (नेपाली: संगम महतो), नेपाली महिला भलिबल टोलीकी खेलाडी।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Sangam Mahato Profile |url=https://www.hamrokhelkud.net/players/sangam-mahato/ |website=HamroKhelkud }}{{Dead link|date=March 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[भरत सिंह महता]] (नेपाली: भरत सिंह महता; जन्म १२ अगस्ट १९९७), नेपाली पारा‑टाइक्वान्डो प्रतिस्पर्धी; पेरालम्पिक्समा प्रतिस्पर्धा।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Bharat Singh Mahata |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Bharat_Singh_Mahata |website=Wikipedia}}&lt;/ref&gt;
* कुशल सिंह मेहता (Kushal Singh Mehta), क्रिकेट खेलाडी (क्रिकहिरोज प्रोफाइल अनुसार)।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Kushal‑singh‑mehta Cricket Stats |url=https://cricheroes.com/player-profile/8161779/kushal-singh-mehta/stats}}&lt;/ref&gt;

*'''सर्वज्ञ सिंह कुशवाहा''' विश्वकै सबैभन्दा कम उमेरका 'फिडे रेटेड' (FIDE rated) चेस खेलाडी हुन्। उनले मात्र ३ वर्ष ७ महिनाको उमेरमा १५७२ रेटिङ प्राप्त गरेर गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड्समा आफ्नो नाम दर्ता गराउने प्रयास गरिरहेका छन्।&lt;ref name=&quot;Sarwagya_Chess&quot;&gt;{{cite news |title=Sarwagya Singh Kushwaha becomes youngest FIDE-rated chess player |url=https://khelnow.com/chess/sarwagya-singh-kushwaha-youngest-fide-rated-202512 |work=Khel Now |date=२०२५-१२-०३ |access-date=२०२६-०३-१२ |language=en}}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==यो पनि हेर्नुहोस्==

[[श्रेणी:नेपालका जातिहरू]]
* [[क्षत्रिय ]]
* [[मौर्य साम्राज्य ]]
* [[मधेश प्रदेश ]]
* [[तराई]]
* [[निशा मेहता]]</text>
      <sha1>572uwgimsx1wo6zh5ql5tayx09srjec</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुवेदी</title>
    <ns>3</ns>
    <id>95473</id>
    <revision>
      <id>1367087</id>
      <parentid>1362168</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T19:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Devraj bk</username>
        <id>79974</id>
      </contributor>
      <comment>/* सार्की जातिमा Devraj bkको प्रश्न (०१:४०, २६ जुलाई २०२६) */ नयाँ खण्ड</comment>
      <origin>1367087</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="188129" sha1="8fegdamcoop7lrh5vt9ti3dtu156kmj" xml:space="preserve">{|style=&quot;border:2px solid blue; width:100%;&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;5&quot;
|-
|[[File:Namaste.gif|100px|left|नमस्ते]]
[[File:How to write in Nepali wiki.ogv ‎|400px|right|thumb|सम्पादन सहायताका लागि यो भिडियो हेर्नुहोस्।]]
'''नमस्ते!&lt;br/&gt; {{PAGENAME}} ज्यू'''
समस्त [[विकिपिडिया]] समुदायको तर्फबाट तपाईँलाई [[मुख्य पृष्ठ|नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपीडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ। विकिपिडिया एउटा खुला [[विश्वकोष|विश्वकोश]] हो जसमा विभिन्न विषयका जानकारीहरू सङ्ग्रहित हुन्छन्। 
*हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईँ हामी सबैको योगदानको आवश्यकता रहेको छ।
आउनुहोस् हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी बनाऔँ।
*विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन]] गर्ने अधिकार दिन्छ। तपाईँ पनि यहाँ नयाँ लेख लेख्न अथवा पहिले देखि नै भएका लेखमा सामग्री थप्न सक्नुहुन्छ, तर विकिपिडियामा तपाईँद्वारा सृजना गरिएका कुनै पनि [[विज्ञापन]] वा [[आत्मकथा]] स्वीकृत हुँदैन।
*सबैभन्दा पहिले दुईवटा लेख [[विकिपीडिया:प्राय सोधिने प्रश्नहरू|प्राय सोधिने प्रश्नहरू]] र [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]] पढ्नुहोस् अथवा [http://www.youtube.com/watch?v=Ucm583Rd3Cs यो भिडियो हेर्नुहोस्]।
*आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईँको [[:user:{{PAGENAME}}|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला। '''(परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)'''
*विकिपिडियामा नयाँ लेख लेख्न तथा भएका लेखहरू सम्पादन गर्न यहाँलाई केही अप्ठ्यारो परे अथवा विकीको विषयमा केही प्रश्न, सुझाव, गुनासो आदि भएमा [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]] अथवा [[विकिपीडिया:प्रश्नहरू|प्रश्नहरू]] पृष्ठ सम्पादन गरेर आफ्नो प्रश्न, सुझाव आदि राख्नु होला। 
*विकिपिडिया सम्बन्धी सामान्य जानकारीहरूका लागि [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|परिचय]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। 
*कुनै सहयोग चाहिएमा [[विकिपीडिया:सहायता|सहायता]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। 
*परीक्षणको लागि [{{fullurl:Special:Mypage/प्रयोगस्थल|action=edit&amp;preload=Template:User_Sandbox/preload}} आफ्नो प्रयोगस्थल] पृष्ठमा अभ्यास गर्नुहोस।
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#CBCFF4; border:0pix solid; text-align:left; width:50%;&quot;
|-
|rowspan=5| [[चित्र:Wiki Nepal.png|100px|center]]
|bgcolor=&quot;CBCFF7&quot;|[[विकिपीडिया:स्वागत|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; स्वागत&lt;/font&gt;]]
|- style=&quot;background:CBCFF5;&quot;
|[[विकिपीडिया:नेपाली दुतावास|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt;विकिपीडिया:नेपाली दूतावास&lt;/font&gt;]]
|- style=&quot;background:#CBCFF3;&quot;
|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; [[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]]&lt;/font&gt;
|- style=&quot;background:CBCFF6;&quot;
|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]]
|- style=&quot;background:CBCFF7;&quot;
|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; [[Help:सहायता विषयसूचि|सहायता]]
|-
|}
*हामीलाई विश्वास छ तपाईँले एउटा विकिपिडियन बनेर यहाँका लेखहरू सम्पादन गर्न रमाईलो मान्नु हुनेछ।
*कृपया वार्तालाप पृष्ठमा चारवटा वक्र (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईँको नाम, वार्ता पृष्ठको लिङ्क र मिति थपिने छ।
*यदि तपाईँलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' राख्नु होला। कसैले तपाईँको समस्याको समाधान बताउने छ।
*अन्य समस्याको लागि [[Special:ListAdmins|प्रबन्धक]]हरूसँग सम्पर्क राख्न सक्नुहुन्छ।

&lt;b&gt;धन्यवाद!&lt;/b&gt;
&lt;/font&gt;
|}

- --[[Image:Smiley.svg|15px]][[User:Ram Prasad Joshee|'''&lt;font color=&quot;#FF4500&quot;&gt;आर॰पी॰&lt;/font&gt; &lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;जोशी&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Ram Prasad Joshee|&lt;font color=&quot;#2C39BB&quot;&gt;वार्ता&lt;/font&gt;]] १६:३७, २७ नोभेम्बर २०१७ (युटिसी(UTC))

== गलत सम्पादन  ==

{{ping|Himal33333}} तपाईलाई विकिपिडिया सम्पादन गर्न स्वागत गरिन्छ । तर तपाईले अंग्रेजी शब्दहरूलाई जस्ताको त्यस्तै गरी नेपालीमा लेखेको पाइयो । नेपाली विकिपीडियामा नेपाली शब्दको प्रयोग गरेर लेख्नु होला अन्यथा प्रवन्धकहरूले तपाईलाई सम्पादन गर्न निषेध गर्न सक्नेछन । - [[User:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000&quot;&gt;'''''निर्मल दुलाल'''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;sup&gt;(&lt;font color=&quot;#0272FD&quot;&gt;कुरा गर्नुहोस&lt;/font&gt;)&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;]]  ०४:४२, २९ जुन २०१८ (युटिसी(UTC))

== छलफलमा सहभागी हुन अनुरोध! ==

नमस्ते,&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी|चौतारी]]मा निम्नलिखित विषयहरूमा भइरहेको छलफलमा कृपया आफ्नो मत राखिदिनुहुन अनुरोध गर्दछु ।&lt;br&gt;
# [[विकिपिडिया:चौतारी (प्रस्ताव)|लेख र लिगेसी सम्बन्धी छलफल]]
# [[विकिपिडिया:चौतारी (प्रस्ताव)| प्रमुख लेख सम्बन्धमा]]
# [[विकिपिडिया:चौतारी (प्राविधिक)|सम्भावित अनुलिपि पृष्ठहरू (२)]]
# [[विकिपिडिया:चौतारी (प्राविधिक)|क्याट-अ-लट टुल (ग्याजेट स्क्रिप्ट) असक्षम बनाउने सम्बन्धमा]]&lt;br&gt;
धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ०४:०५, ३ जुलाई २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=651491 --&gt;

== विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१८ ==

[[File:Wiki Loves Monuments Nepal Logo.png|विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स|right|75px]]
विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१८ सम्बन्धमा भई रहेको छलफलमा [[विकिपिडिया:चौतारी (प्रस्ताव)#विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१८|यहाँ]] गई आफ्नो विचार राख्नु हुन अनुरोध गर्दछु ।
&lt;!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=658128 --&gt;

== तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[चित्र:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''अथक मेहनती बार्नस्टार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | नेपाली विकिपिडियामा अनवरत रुपमा सम्पादन गर्दै अथक परिश्रमका साथ अनेकौं लेखहरूमा योगदान दिनु भएकोले सो परिश्रमको कदर स्वरुप यहाँको पृष्ठमा यो बार्नस्टार राखिएको छ । [[File:Rp signature.jpg|40px|link=User:Ram Prasad Joshee]] &lt;big&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #0000ff;padding:1px;&quot;&gt;[[User_talk:Ram Prasad Joshee|&lt;font style=&quot;color:red;background:silver;&quot;&gt; &amp;nbsp;वार्ता&amp;nbsp;&lt;/font&gt;]] &lt;/span&gt;&lt;/big&gt; २०:४१, २७ अक्टोबर २०१८ (युटिसी(UTC))
|}

== [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना|विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८]]मा सहभागिताको लागी आ ==

&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;
&lt;div  style=&quot;width: 99%; padding:15px; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
[[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|]] '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८|विकिपिडिया एसियाली महिना]]'''मा तपाईलाई स्वागत छ र आज देखि यो कार्यक्रमको शुभारम्भ भई सकेको छ । यस कार्यक्रम सम्बन्धी केही जानकारी देहाय बमोजिम रहेको छ । 
* तपाईको लेखलाई '''[[toollabs:fountain/editathons/asian-month-2018-ne/add|यस औजार]]''' मार्फत पेश गर्नुहोला । कृपया माथि दाँयाको ''''लगइन''''मा थिच्नुहोला र OAuth ले बाँकी कार्य गर्नेछ । तपाईले 
इन्टरफेसको भाषालाई समेत माथि दाँयाबाट परिवर्तन गर्न सक्नुहुनेछ । 
* तपाईले आफ्नो लेख पेश गरे पश्चात उक्त औजारले लेखमा एउटा ढाँचा थप गरि दिनेछ तथा आयोजकहरूले पूनरावलोकनको लागी आवश्यक चिन्ह समेत थप गरि दिनेछ । तपाईले '''[[toollabs:fountain/editathons/asian-month-2018-ne|आफ्नो प्रगती लाई यस औजारको प्रयोगबाट]]''' हेर्न सक्नु हुनेछ, जसले तपाईको कतिवटा स्विकारयोग्य लेखहरू छन् भने देखाउने छ ।
* सहभागीहरू मध्ये जसको स्विकारयोग्य ४ लेखहरू भएको खण्डमा निजले विकिपिडिया एसियाली महिना पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नेछन् । यदि तपाईले १५ वटा स्विकारयोग्य लेख बनाउनु भएको खण्डमा विशेष पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नु हुनेछ । नेपाली विकिपिडियामा सर्वाधिक स्विकारयोग्य लेख तयार गर्ने विकिपिडियनलाई &quot;विकिपिडिया एसियाली राजदुत&quot;को रूपमा सम्मान गरिनेछ र निजलाई पोस्टकार्डको अलावा हस्तारक्ष भएको प्रमाणपत्र समेत प्रदान गरिनेछ । 
* यदि तपाईले औजारको पहुँचमा समस्या भएमा तपाईले '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना/सहभागीहरू|यस पृष्ठमा]]''' रहेको तपाईको प्रयोगकर्ता नामसँग पेश गर्न सक्नु हुनेछ । 
* यदि तपाईका कुनै प्रश्न भए, तपाईले [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना/प्रश्नउत्तर|प्रश्न तथा जबाफ]] पृष्ठ हेर्न सक्नुहुनेछ वा विकिपिडिया एसियाली महिनाको वार्ता पृष्ठमा राख्न सक्नु हुनेछ । 
'''कृपया नोट गर्नु होला १ नोभेम्बर २०१८ देखि ३० नोभेम्बर २०१८ (UTC) सम्म गरिएको सम्पादन मात्र गणना हुने छ ।'''
&lt;/br&gt;
&lt;span style=&quot;position: absolute; right: 0px;&quot;&gt;आयोजकहरूको तर्फबाट -- [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १६:००, १ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))&lt;/span&gt;
&lt;/br&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=681744 --&gt;

== विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|150px|right]]विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ मा उत्साहजन सहभागिताको लागी धन्यवाद ! यस कार्यक्रमको पहिलो ११ दिनमा '''५३''' बटा लेखहरू तयार भई सकेको छ । यसमा कार्यक्रममा अझ थप लेखहरू तयार गर्नको लागी सहभागी मित्रहरूलाई अाग्रह गर्दछौं । 

* विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ सम्बन्धी  '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८/तथ्यांक|तथ्यांक]]''' हेर्नुहोस् । 

* लेख तयार गर्न सहजताको लागी '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८/सम्भावित लेख शिर्षक|सम्भावित लेख शिर्षक]]''' हेर्नुहोस् ।

आयोजन समूहको तर्फबाट [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०३:५४, १२ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=683028 --&gt;

==फोटो==
मलाई नक्सा मीलाउन सिकाउन हिमाल।

(भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´ ०९:३५, १४ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)))

== धन्यवाद ! ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px|right]]
'''विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ '''को अन्तिम हप्तामा आइपुग्दा करिब '''१०९''' राम्रा लेखहरू तयार भएको सहर्ष जानकारी दिन चाहन्छौ । नोभेम्बर महिना भरी सञ्चालन हुने यस कार्यक्रममा बाँँकी रहेको ७ दिनमा अझ बढी भन्दा बढी लेखहरू तयार गर्नुहुन अनुरोध गर्दछौं । 

आयोजक समितिको तर्फबाट [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०४:५८, २४ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=684509 --&gt;

==हो र??==
होर साथी मलाई थाहा नभएर, मैले प्राय अन्य वेबसाइटहरूमा समाचार हेर्दा युईएफए देखेको थिए,त्यसैले मैले मैलेनै बनाएको पृष्ठ स्तरीय बनाउने पहिलो चरणको सम्पादन प्रकृयामा शीर्षक सच्चउदै जाँदा गल्ती भएछ । हुन त म धेरै चोटी (UEFA/युईएफए/युइएफए) लाई लिएर दुविधामा परेको थिए । सुचनाको लागि धन्यवाद अब यस्तो गल्ति हुने छैन ।

(श्रेष्ठ भूपेन्द्र ०९:५८, २८ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)))

== सम्पादक बार्नस्टार ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Editors Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''सम्पादक बार्नस्टार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | नेपाली विकिपिडियामा गर्नु भएको अनेक सम्पादन, राम्रो छाटकाँट, अनेक नयाँ लेख लेखन र अनवरत योगदानको सम्मान स्वरूप -[[User:Nirjal stha|Nirjal stha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्ने]]) ०४:४२, १ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
|}

==Hello {{ping|हिमाल सुबेदी}}==
I think this page will be helpful for you. Use the page [[बङ्गलादेशका जिल्लाहरू]] for the spelling. I tried my best for the Nepali spelling. If you feel any problem, just ask me. --[[User:Anup Sadi|Anup Sadi]] ([[User talk:Anup Sadi|कुरा गर्ने]]) १७:५९, ५ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))

[[User:Nirjal stha|Nirjal stha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्ने]]) ०८:५७, १७ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))

== विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ ==

&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|150px|center|link=]]&lt;/div&gt; विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ का सहभागि विकिपिडियन मित्रहरू, २०१८ को संस्करणमा विकिपिडिया एसियाली महिनामा '''१७० वटा''' पृष्ठहरू तयार भई यो कार्यक्रम सफलता पूर्वक सम्पन्न भएको छ । यस कार्यक्रममा ४ वटा भन्दा बढी लेख तयार गर्ने सहभागि मित्रहरूलाई विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ पोस्टकार्ड पठाउने तथा यस कार्यक्रममा सबैभन्दा बढी लेख तयार गर्ने सहभागीलाई विकिपिडिया एसियाली महिना राजदूतको रूपमा चयन गरि प्रमाण पत्र समेत प्रदान गर्ने गरिन्छ । 

तसर्थ कृपया पोस्टकार्ड तथा प्रमाणपत्रहरूको लागी '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform यहाँ]''' आफ्नो जानकारी मिति १० जनवरी २०१९ सम्ममा राखि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं । 

आयोजक समुहको तर्फवाट [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०३:४३, २१ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=694091 --&gt;

[[User:Janak Bhatta|Janak Bhatta]] ([[User talk:Janak Bhatta|कुरा गर्ने]]) ०३:१२, २४ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))

== प्रमुख लेख आवेदन समीक्षा ==

&lt;h3&gt;आदरणिय सम्पादक साथीहरू,&lt;/h3&gt;
{{प्रमुख चिन्ह|100px}} '''फेब्रुअरी, २०१९''' को प्रमुख लेखको लागी आवेदक '''[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]]''' बाट '''[[गुजराणवाला]]''' लेख प्रमुख लेखको आवेदन प्राप्त भई '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' बाट सो लेख '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/मापदण्ड|प्रमुख लेखका मापदण्ड]]''' अनुसार भए नभएको पूनरावलोकन गरि मतदातको लागी सिफारिस भएकोले, '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/गुजराणवाला]]''' मा आफ्नो मत प्रदान गरि निर्णयमा सहयोग गरि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं । 

'''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' को तर्फबाट - [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १४:५८, २७ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=695537 --&gt;

== [[वार्तालाप:नेपाल-बेलायत १९२३ को सन्धि]] ==

[[वार्तालाप:नेपाल-बेलायत १९२३ को सन्धि]] को अनुवाद धारा ४,५ र ६ गर्नु होला 
Bishaldev १६:४४, ३१ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))

== प्रमुख लेख आवेदन समीक्षा ==

&lt;h3&gt;आदरणिय सम्पादक साथीहरू,&lt;/h3&gt;
{{प्रमुख चिन्ह|100px}} '''मार्च, २०१९''' को प्रमुख लेखको लागि आवेदक '''[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]]''' बाट '''[[डकडकगो]]''' लेख प्रमुख लेखको आवेदन प्राप्त भई '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' बाट सो लेख '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/मापदण्ड|प्रमुख लेखका मापदण्ड]]''' अनुसार भए नभएको पूनरावलोकन गरि मतदातको लागि सिफारिस भएकोले, '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/डकडकगो]]''' मा आफ्नो मत प्रदान गरि निर्णयमा सहयोग गरि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं। 

'''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' को तर्फबाट - [[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[User talk:Biplab Anand|वार्ता]]) १०:४२, १४ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=700382 --&gt;

== प्रमुख लेख आवेदन समीक्षा ==

&lt;h3&gt;आदरणिय सम्पादक साथीहरू,&lt;/h3&gt;
{{प्रमुख चिन्ह|30px}} आवेदक '''[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]]'''ले निम्नलिखित लेखहरूलाई प्रमुख लेख बन्नको लागि [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|आवेदन]] गरेको हुनाले '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' बाट सो लेखहरू '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/मापदण्ड|प्रमुख लेखका मापदण्ड]]''' अनुसार भए नभएको पूनरावलोकन गरि मतदातको लागि सिफारिस भएकोले, निम्नलिखित लेखहरूमा आफ्नो मत प्रदान गरि निर्णयमा सहयोग गरि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं।&lt;br /&gt;
* [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/पानासोनिक]]
* [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/सेथ राेलिन्स]]
* [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/डिन एम्ब्राेज]]
* [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/लियाम पेन]]

'''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' को तर्फबाट -[[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[User talk:Biplab Anand|वार्ता]]) १०:२९, १६ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=700382 --&gt;

== अन्तरमोहडा सम्पादक अधिकार प्रदान गर्ने प्रक्रिया ==

[[विकिपिडिया:टिप्पणीको लागि अनुरोध/अन्तरमोहडा सम्पादक अधिकार प्रदान गर्ने प्रक्रिया|अन्तरमोहडा सम्पादक अधिकार प्रदान गर्ने प्रक्रिया]]बारे भइरहेको टिप्पणीमा सहभागी हुन् हार्दीक अनुरोध छ । धन्यवाद ! &amp;mdash;&amp;nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''तुल्सी भगत'''&lt;/font&gt;]] &lt;small&gt;([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;योगदान&lt;/font&gt;]] &amp;#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;वार्ता&lt;/font&gt;]])&lt;/small&gt; --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०५:५०, २५ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=704022 --&gt;

==छलफल==
आज एउटाको मोबाइल केही समय पाएकाले विकि केही सम्पादन गरेको थिए । त्यसैले हतारमा आज मैले सृजना गरेको [[सिजी मन्दिर]] र [[गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रङ्गशाला]]का बारेमा एक पटक अवलोकन गस्ती गर है । अनि बिग्रेका कुराहरू सच्चाइ देउ । समय तथा साधनको अभावमा राम्रो लेख बन्न नसके जस्तो लागेको छ त्यसैले । 
( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']]     १०:२६, ३१ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)))

==मेरो तर्फबाट एउटा अलङ्कार==
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Peace Barnstar Hires.png|150px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''अतुलनीय सम्पादन अलङ्कार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |

----
नमस्कार !

[[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]] ज्यू, तपाईंले [[विकिपिडिया|नेपाली विकिपिडीया]] सम्पादनको छोटो समयावधिमा अथक मेहनतका साथ अनेकौं लेखहरूमा अनवरत रुपमा मिहिनेतका साथ उत्कृष्ट योगदान प्रदान गर्नुभएको हुनाले तपाईंको सो मिहिनेतको उच्च कदर स्वरुप तपाईंको पृष्ठमा यो अलङ्कार प्रदान गर्दछु।

धन्यवाद।
----

( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']]     १५:४६, १९ फेब्रुअरी २०१९ (युटिसी(UTC))

|}

== छिटो निर्णय लिनु पर्ने भएकोले ==

अप्रेल महिनामा प्रमुख लेख बनाउनको लागि परेका सबै लेखहरू अयोग्य ठहरिएका कारण हामीले आज तिन तारिख सम्म पनि प्रमुख लेख परिवर्तन गर्न सकेनौं । प्रमुख लेख समन्वय समितिका सदस्यका तर्फबाट प्रमुख लेखको लागि परेका आवेदनहरूबाट छानेर [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/ठूलो घाउँके हावासील|एक अर्को लेख]] मत दानको लागि सिफारिस गरिएको छ । अतः छिटो छलफल गरेर आजै प्रमुख लेख परिवर्तन गर्नु पर्ने भएकाले [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|यहाँ]] आफ्नो मत राखेर निर्णय लिनु होला भन्ने पूर्ण अनुरोध छ । [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०२:४३, ३ अप्रिल २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Ram Prasad Joshee@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=695537 --&gt;

== छिटो निर्णय लिनु पर्ने भएकोले ==

अप्रेल महिनामा प्रमुख लेख बनाउनको लागि परेका सबै लेखहरू अयोग्य ठहरिएका कारण हामीले आज तिन तारिख सम्म पनि प्रमुख लेख परिवर्तन गर्न सकेनौं । प्रमुख लेख समन्वय समितिका सदस्यका तर्फबाट प्रमुख लेखको लागि परेका आवेदनहरूबाट छानेर [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/ठूलो घाउँके हावासील|एक अर्को लेख]] मत दानको लागि सिफारिस गरिएको छ । अतः छिटो छलफल गरेर आजै प्रमुख लेख परिवर्तन गर्नु पर्ने भएकाले [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|यहाँ]] आफ्नो मत राखेर निर्णय लिनु होला भन्ने पूर्ण अनुरोध छ । [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०२:४९, ३ अप्रिल २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Ram Prasad Joshee@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=700382 --&gt;

== छिटो निर्णय लिनु पर्ने भएकोले ==

अप्रेल महिनामा प्रमुख लेख बनाउनको लागि परेका सबै लेखहरू अयोग्य ठहरिएका कारण हामीले आज तिन तारिख सम्म पनि प्रमुख लेख परिवर्तन गर्न सकेनौं । प्रमुख लेख समन्वय समितिका सदस्यका तर्फबाट प्रमुख लेखको लागि परेका आवेदनहरूबाट छानेर [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/ठूलो घाउँके हावासील|एक अर्को लेख]] मत दानको लागि सिफारिस गरिएको छ । अतः छिटो छलफल गरेर आजै प्रमुख लेख परिवर्तन गर्नु पर्ने भएकाले [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|यहाँ]] आफ्नो मत राखेर निर्णय लिनु होला भन्ने पूर्ण अनुरोध छ । [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki {{IPNotice|}}-

&lt;!-- Message sent by User:Ram Prasad Joshee@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=704022 --&gt;

==स्वागत==
लामो समय पछि विकि सम्पादनमा हार्दिक स्वागत सरकार।
शुभ-सम्पादन।

( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']]     १४:४६, २ मे २०१९ (युटिसी(UTC)))

== Wikicamp Nepal 2018/19 ==

'''Hello {{BASEPAGENAME}},'''&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;'''Sorry for writing in English.'''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;

We are glad, you are the part of [[:m:WCN2018|WCN2018]]. So, you are WCNian. Congratulations! \o/

The Wikicamp Nepal team is currently discussing on the value and planning process of Wikicamp Nepal 2018/19, and is open until 31 May 2019. The goals are to (1) build a shared understanding of the value of Wikicamp Nepal to help guide camp planning and evaluation, and (2) gather broad community input on what new form(s) Wikicamp Nepal 2019 could take.

We'd like to hear from you on [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdymN5vLn4CNYu_sz_2pvdV380eigXqRwy-u5NK2xt6_X8BPw/viewform this multilingual survey form]. Select your language and please send us your response!

If you have any question(s), feel free to contact: wikicampnepal[at]gmail.com or leave a message at: [[:m:Talk:Wikicamp Nepal 2018|Talk:Wikicamp Nepal 2018]]. Kindly help us spread and translate this message!

Many thanks,&lt;br /&gt;
&amp;mdash;&amp;nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Tulsi Bhagat'''&lt;/font&gt;]] &lt;small&gt;([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;contribs&lt;/font&gt;]] &amp;#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;talk&lt;/font&gt;]])&lt;/small&gt;,&lt;br /&gt;
[[:m:Wikicamp Nepal 2018/Team|WCN2018 Organizing Team]]; Message sent using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०४:४३, १७ मे २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=19103078 --&gt;

== जानकारी सम्बन्धमा ==

नमस्ते {{PAGENAME}} ज्यू,
नेपाली विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रबन्धक सूचनापाटी#शीघ्रातिशीघ्र निर्णयको लागि अनुरोध|प्रबन्धक सूचनापाटी]]मा नयाँ छलफल सुरू गरिएको हुनाले सो छलफलको निर्णय नआउञ्जेलसम्मका लागि तपाईद्वारा यस विकिपिडियामा रहेको [[विकिपिडिया:पञ्च स्तम्भ|पञ्च स्तम्भ]]को पालना गर्नुपर्नेछ साथै विकिपिडिया समुदायमा रहेको नीति विपरित कुनै पनि अनावश्यक काममा तपाईको संलग्नता रहेको पाइएमा तपाईलाई तत्काल विकिपिडिया सम्पादन गर्नबाट रोक लगाइने व्यहोरा जानकारी गराउन चाहन्छु। धन्यवाद--[[User:बिप्लब आनन्द|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] ०८:०७, २८ जुन २०१९ (युटिसी(UTC))
* मैले यस विषयमा निर्जललाई जानकारी गराइसकेको छु, म यो पञ्च स्तम्भ के हो जान्दिन, मलाई १ महिना प्रतिबन्ध लगाउनुस् या नलगाउनुस् म जान्दिन, मैले आउँदो एसियाली महिनामा २५० बनाउने अठोट लिएको छु यदि मैले त्यती लेख्न सकिन भने भने म झुण्डिएर आत्महत्या गरेर मर्छु, मलाई पहिलोपटक प्रतिबन्ध किन लगाइयो। म चाहान्छु कि सबै प्रबन्धक मित्रहरू पनि मैले जस्तै आउँदो एसियाली महिनामा केही प्रतिबद्धता जयर गरून् न कि हामी जस्तो मोबाइल सम्पादकलाई दुख र सास्ती दिने, म प्रबन्धकहरूको उर्जा हेर्न चाहान्छु न कि चहलपहल म यहाँ भन्दा केही पनि कुरा अगाडि बढाउन चाहान्न, सबै प्रबन्धकहरू आफ्नो उर्जा र नेपाली विकिपिडिया प्रति माया र कयौं लेख लेखेको हेर्न म अातुर छु धन्यवाद-[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]] ([[User talk:हिमाल सुबेदी|कुरा गर्ने]]) ०८:३९, २८ जुन २०१९ (युटिसी(UTC))

== शीघ्रातिशीघ्र माफी माग्न आह्वान ==

'''नमस्ते हिमालज्यु,''' ''प्रयोगकर्तालाई निषेध गर्ने छलफल''को [[Special:Diff/736286|निष्कर्ष आइसकेको]] छ। कृपया! हजुरलाई अनुरोध गर्दछु [[विकिपिडिया:प्रबन्धक सूचनापाटी#शीघ्रातिशीघ्र निर्णयको लागि अनुरोध|यहाँ गएर]] अनुच्छेदको तल्लो भागमा आफ्नो माफीनामा राख्नुहोला। माफीनामा नआएको खण्डमा हजुरलाई छलफलमा भने बमोजिम कम्तीमा १ महिनासम्मको लागि विकिपिडियाबाट निषेध गरिनेछ र निषेध फुकुवा गर्न निवेदन पनि राख्न पाउनु हुनेछैन। '''धन्यवाद!''' &amp;mdash;&amp;nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''तुल्सी भगत'''&lt;/font&gt;]] &lt;small&gt;([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;योगदान&lt;/font&gt;]] &amp;#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;वार्ता&lt;/font&gt;]])&lt;/small&gt; ०४:४३, ४ जुलाई २०१९ (युटिसी(UTC))

== विकी क्याम्प नेपाल आयोजक सम्बन्धमा ==

विकी क्याम्प नेपाल आयोजनमा एक गैह्रसरकारी संस्थाको संलग्नता भएको भन्ने सम्बन्धमा भई रहेको छलफलमा [[विकिपिडिया:चौतारी_(विविध)#विकी_क्याम्प_नेपाल_आयोजक_सम्बन्धमा|यहाँ]] गई आफ्नो विचार राख्नु हुन अनुरोध गर्दछु ।-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १८:४२, १० अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=740008 --&gt;

== [[विकिथन-८ सहभागीहरू]] ==

नमस्ते हिमाल ज्यु, विकिथन-८ को सहभागीहरूको पृष्ठ बनाउदा यो गल्तीले बनेको होला, मैले मेटाउन हेलेको छ। धन्यवाद--[[User:BRPever|&lt;font color=&quot;#FF00FF&quot;&gt;B&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#FF7E00&quot;&gt;R&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#00A300&quot;&gt;P&lt;/font&gt;]]'''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[User talk:BRPever|'' ever'']]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;''' १०:५१, १४ सेप्टेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))
:र मैले सहभागिता पृष्ठको लिंक छु।--[[User:BRPever|&lt;font color=&quot;#FF00FF&quot;&gt;B&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#FF7E00&quot;&gt;R&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#00A300&quot;&gt;P&lt;/font&gt;]]'''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[User talk:BRPever|'' ever'']]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;''' १०:५९, १४ सेप्टेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))

== '''विकिथन-८''' ==

{{fmbox
| image     = [[चित्र:Wikithon 2018.png|90px|link=]]	
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-ne.png|60px|link=]]	
| style     =
| textstyle =	
| text      = &lt;center&gt;
२०७६ सालको दशैं-तिहार-छठको अवसर पारेर नेपाली विकिपिडियाले २०७६ असोज १५ गतेदेखि कार्तिक १६ (छठ) सम्म आठौँ &lt;big&gt;'''नेपाली [[विकिपिडिया:विकिथन|विकिथन]] कार्यक्रम'''&lt;/big&gt; आयोजना गरेको छ। ,  सहभागी हुन चाहने विकिपिडियनहरूले '''[[विकिपिडिया:विकिथन-८/सहभागीहरू|सहभागीताको लागि आफ्नो नाम दर्ता]] गराउनको लागी अनुरोध गरिन्छ । थप जानकारीको लागी [[विकिपिडिया:विकिथन-८|विकिथन-८]] मा हेर्नुहोस् ।&lt;/center&gt;	
}}
&lt;!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=740008 --&gt;

== विकिपिडिया एसियाली महिना आमन्त्रण ==

&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१९‎|विकिपिडिया एसियाली महिना]]&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; &quot;&gt;
गत वर्ष विकिपिडिया एसियाली महिनामा भाग लिनु भएकोमा धन्यवाद, र आशा गर्दछु कि तपाईंले यसको आनन्द लिनुभयो । पछिल्ला चार बर्षमा २,००० भन्दा बढी विकिपिडिया सम्पादकहरू द्वारा ६० भन्दा बढी भाषा-विशिष्ट विकिपिडियामा २८,००० भन्दा बढी उच्च-गुणका लेखहरू थपिएका छन् । निस्सन्देह, विकिपिडिया एसियाली महिना सबैभन्दा ठूलो वार्षिक विकिपिडिया अनलाइन सम्पादन कार्यक्रम हो, र तपाईंले यसलाई बनाउनु भएको हो । हामी यो नोभेम्बरमा यस कार्यक्रमलाई फेरि आयोजना गर्दैछौं, र तपाईंलाई हामीसँग फेरि सामेल हुन आमन्त्रित गर्न चाहन्छौं ।

यो वर्ष, हाम्रो मापदण्ड उही हो । यदि तपाईंले ४ लेख बनाउनु भयो भने पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नुहुनेछ । लेखहरू ३,००० बाइट्स र ३०० शब्दहरू भन्दा बढी हुनु आवश्यक छ । हामी हाम्रो पोष्टकार्ड पठाउने प्रक्रियामा पनि सुधार गर्दैछौं, उदाहरणका लागि अहिले पोष्टकार्ड बनाउँदैछौं, र अन्य भाषाको प्रतीक्षा नगरीकन कार्यक्रम समाप्त भएपछि ठेगाना संकलन गर्दैछौं ।

प्रत्येक विकिपिडियामा सबैभन्दा धेरै लेखहरू बनाउने विकिपिडियनहरूलाई &quot;विकिपिडिया एसियाली राजदूतहरू&quot; भनेर सम्मान गरिनेछ । हामी राजदूत प्रमाणपत्रको दुबै डिजिटल प्रतिलिपि र कागज प्रतिलिपि पठाउनेछौं ।
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|साइन अप गर्नुहोस्|url={{fullurl:{{{link|विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१९/सहभागीहरू}}}|action=edit}} |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
विचारका लागि धन्यवाद! --[[User:Saroj Uprety|सरोज उप्रेती]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]])&lt;br /&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
— [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०९:३७, ३१ अक्टोबर २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Saroj Uprety@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj_Uprety/SampleInvitation&amp;oldid=19508878 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2019 ==

&lt;div style=&quot;border:8px orange ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Greetings!

Thank you for organizing '''Wikipedia Asian Month 2019''' for your local Wikipedia language. For rules and guidelines, refer to [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Organiser Guidelines|this page]] on Meta. To reach out for support for the contest or ask any query, reach out to us on our [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|Contact Us]] page. Our [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|International Team]] will be assisting you through out the contest duration. Thank you for your efforts in making this project successful.

Best wishes,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|WAM 2019 International Team]]

::::Stay Updated [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/wikiasianmonth/|50x50px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikiasianmonth|50x50px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ११:४६, २ नोभेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19515825 --&gt;

==इमो==
अचेल इमोमा अनलाइन आउदैनौ कि क्या हो हिमाल/पर्वत ????

== Extension of Wikipedia Asian Month contest ==

In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis.

Please help us translate and spread this message in your local language. 

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month international team]].

--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १४:१२, २७ नोभेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19592097 --&gt;

== What's Next (WAM)! ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
*We have a total of 10,186 articles made during this edition and it's the highest of all time.
*Make sure you judge all articles before December 20th, Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Status|this page]].
*There will be two round of address collection scheduled: December 22th and December 27th 2019. 
*Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) on [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Ambassadors|this page]], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
*In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[user:Ле Лой|Le Loy]] for more information.

Best wishes,

[[:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]]

--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १७:३०, १४ डिसेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19638067 --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

Dear Participants and Organizers,

Congratulations!

It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages!
Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019.
Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap!

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०८:१६, ३ जनवरी २०२० (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19671656 --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails.

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01


[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) २०:५८, २० जनवरी २०२० (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:-revi@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19732202 --&gt;

== प्रमुख लेख आवेदन सम्बन्धमा ==

नमस्ते {{USERPAGE}}ज्यू,&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियामा प्रमुख लेखको लागि प्राप्त [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|आवेदनहरू]]लाई समीक्षा गरि आफ्नो मात राख्नुहुन अनुरोध गर्दछु। प्रमुख लेख समन्वय समितिको तर्फबाट--[[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ०९:०६, ११ फेब्रुअरी २०२० (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=770358 --&gt;

== प्रस्तावित विकि क्याम्प नेपाल २०२० ==

विकिमिडियन मित्रहरू बीच छलफल, अन्तर विकि समन्वय तथा विकि समुदायको प्राथमिकता तथा चुनौतीहरूको बारेमा सहकार्यको लागी नेपालमा बोलिने भाषाहरूको समुदायहरूको सम्मेलन '''विकि क्याम्प नेपालको दोश्रो संस्करण'''-'''विकि क्याम्प नेपाल २०२०''' यही नोभेम्बर २०२० मा आयोजनाको लागी [https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Conference/WikiCamp_Nepal_2020#Discussion मेटा]मा प्रस्ताव राखिएकोले कृपया सो प्रस्वातमा तपाईको सहमति राखि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं । - आयोजक समुह
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=771238 --&gt;

== &lt;big&gt;'''विकिकार्यशाला नेपाल २०२० समुदाय संलग्नता सर्वेक्षण'''मा सहभागिताको लागि निमन्त्रणा&lt;/big&gt; ==

यो समुदाय संलग्नता सर्वेक्षणमा सहभागिताको लागि निमन्त्रणा हो, जुन विकिकार्यशाला नेपाल २०२० को आयोजनाको लागि विकिमिडिया फाउण्डेसनमा पेश गरिने आवेदनको मुख्य अङ्ग हो। यी प्रश्नहरूले विकिमिडियामा तपाईँको अनुभव, आवश्यकता, चुनौती, तथा विकिकार्यशाला नेपाल २०२० बाट अपेक्षाहरू सम्बन्धी जानकारीहरू हासिल गर्न सहयोग गर्नेछन्। यी प्रतिक्रियाहरूले विकिकार्यशालाको उद्देश्य तथा कार्यक्रमको प्रारूप थप स्पष्ट पार्न मद्दत गर्नेछ। 

&lt;div class=&quot;notice metadata&quot; id=&quot;stub&quot; style=&quot;margin:auto; padding:5px; text-align: center; background-color: #ffffff; border: solid 1px #99CCFF; border-left: 8px solid #99CCFF;&quot;&gt;
[[File:Form OneDrive icon.svg|25px]] '''सर्वेक्षण फाराम [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeJE3o-lTsCalCrKU3TDRr1jGYZZ1qp6GNagC3Y2GAXy1muVQ/viewform यहाँ] उपलब्ध छ'''। &lt;span style=&quot;padding-left:250px;&quot;&gt;सर्वेक्षण फाराम '''२५ फेब्रुअरी २०२०''' सम्म खुला रहनेछ।&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
आयोजक समूह
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=771359 --&gt;

== तपाईको लागि एक बार्नस्टार! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[चित्र:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''अथक मेहनती बार्नस्टार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | प्रमुख लेखहरूमा राम्रो कार्यको लागि धन्यवाद। [[User:BRPever|&lt;span style=&quot;color:#FF00FF;&quot;&gt;B&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7E00;&quot;&gt;R&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00A300;&quot;&gt;P&lt;/span&gt;]]'''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[User talk:BRPever|'' ever'']]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;''' १३:१४, २५ फेब्रुअरी २०२० (+0545)
|}

== WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear all participants and organizers,

Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care.

Best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03
&lt;!-- Message sent by User:Aldnonymous@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19882731 --&gt;

== विकिपिडिया नीति सम्बन्धमा ==

नमस्ते विकी मित्र,&lt;br&gt;
विकिपिडियाको नीति र दिशानिर्देशभित्र पर्ने एक महत्वपूर्ण नीति— [[विकिपिडिया:लेख शीर्षकहरू]] तैयारी अवस्थामा रहेकोले सो पृष्ठमा प्रस्ताव गरिएका बुँदाहरूलाई अध्ययन गरि कृप्या आफ्नो धारणा [[विकिपिडिया:चौतारी (नीति)#विकिपिडिया:लेखशीर्षकहरू|यहाँ]] व्यक्त गर्न अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ०८:५७, १८ अप्रिल २०२० (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=791027 --&gt;

== तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[चित्र:BoNM - Bangladesh Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''বাংলাদেশ বার্নস্টার'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |প্রিয় হিমাল ভাই,&lt;br /&gt; নেপালী উইকিপিডিয়ায় বাংলাদেশ সংক্রান্ত নিবন্ধগুলো তৈরি করায় আপনাকে অসংখ্য ধন্যবাদ। আশা করি, এটা অব্যাহত রাখবেন।&lt;br /&gt; শুভকামনা রইল!&lt;br /&gt; [[User:Md. Golam Mukit Khan|Md. Golam Mukit Khan]] ([[User talk:Md. Golam Mukit Khan|कुरा गर्ने]]) ०६:३७, ६ मे २०२० (नेपाली समय)
|}

== विकिपिडिया नीति सम्बन्धमा ==

नमस्ते विकी मित्र,&lt;br&gt;
विकिपिडिया चौतारीमा प्रस्ताव गरिएको निम्न नीति सुधार प्रस्तावहरू— [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अन्य_प्रयोगकर्ता_अधिकारको_लागि_निवेदनको_लागि_समयसीमा|अन्य प्रयोगकर्ता अधिकारको लागि निवेदनको लागि समयसीमा]] र [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#पृष्ठ_स्थानान्तरण_सम्बन्धी_सहायता_पृष्ठको_आवश्यकता|पृष्ठ स्थानान्तरण सम्बन्धी सहायता पृष्ठको आवश्यकता]] माथि कृप्या आफ्नो धारणा व्यक्त गर्न अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ०८:१५, ७ मे २०२० (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=791027 --&gt;

== June 2020 ==
[[File:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] यो तपाईँको लागि '''अन्तिम चेतावनी''' हो। यसपछि तपाईँद्वारा [[वि:लेख शीर्षक|पछाडि अनुप्रेषण नराखि पृष्ठ सारिएको]], कार्य भएमा , जस्तै तपाईँले  यस [[:Module:Date]] पृष्ठमा गर्नुभएको छ। तपाईँलाई बिना कुनै सूचना '''[[विकिपिडिया:निषेध नीति|सम्पादन गर्नबाट अवरोधित]] गर्न सकिनेछ'''। '''तपाईँद्वारा गरिएको यस स्थानान्तरणले [https://tools.wmflabs.org/templatecount/index.php?lang=ne&amp;namespace=828&amp;name=Date#bottom २६१८ पृष्ठ]लाई असर पुगेको छ।'''&lt;!-- Template:uw-move4 --&gt; [[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] १४:३२, ११ जुन २०२० (नेपाली समय)

* मैले बनाउँदै गरेको पृष्ठमा यस ढाँचा प्रयोगमा आउने भएकाले मैले नाम फेरेको हो।वास्तवमा भन्नु पर्दा यो ढाँचा बनाउनेहरूको गलती, सुरुदेखिनै नेपालीमा भएको भए यसलाई कसलै चलाउँथ्यो र? यसलाई त सुधार गर्न सकिन्छ। बरु यसका लागि एक ढाँचा सुधार थनको आयोजना गरि अगाडि बढ्न सकिन्छ। यस पृष्ठलाई सार्दा अरु पृष्ठलाई असर गर्छ भन्ने कुरा मलाई थाहा थियो तर पृष्ठ सार्ने बेला पछाडि एक अनुप्रेषण राख्ने भन्ने बाकसमा कालो रङ्ग देखियो र थिच्दा खेरी थिचिएको पनि थिएन। मलाई पनि थाहा थिइनकी अनुप्रेषण हट्छ भनेर तर दुर्घटनाबस अनुप्रेषण हट्यो। मैले फेरी ढाँचा डेटमा सार्न खोजेको थिएँ तर फेरी पनि अनुप्रेषण राख्ने भन्ने बाकस थिचिएन यही समस्याले गर्दा पृष्ठबाट अनुप्रेषण हटेको हो तर यस्तो समस्या कसरी आयो भन्ने कुरा मलाई थाहा छैन-[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]] ([[User talk:हिमाल सुबेदी|कुरा गर्ने]]) १५:५८, ११ जुन २०२० (नेपाली समय)

== पृष्ठ सार्ने सम्बन्धमा सल्लाह सुझाव ==

नमस्ते {{U|हिमाल सुबेदी}} ज्यू,&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियामा विगत २ वर्षदेखि निरन्तर सम्पादन गर्दै आउनुभएकोमा धन्यवाद दिन चाहन्छु। यहाँले नेपाली विकिपिडियाको [[वि:प्रमुख लेख|प्रमुख लेख]] व्यवस्थापन तथा निर्माणमा देखाउनुभएको उर्जा र गतिशीलता सराहनीय रहेको कारणले नै यहाँलाई समुदायिक छलफलद्वारा ढाँचा सम्पादकको अधिकार दिइएको थियो। नेपाली विकिपिडियामा लेखहरूको शीर्षक कस्तो हुनुपर्छ वा राख्ने सम्बन्धमा नीति नभएकोले समुदायले [[वि:लेख शीर्षक|लेख शीर्षक]] नीतिलाई [[:Special:Diff/808429|बहुमतले पास]] गरि लागू गर्नुका साथै [[वि:स्थानान्तरण|स्थानान्तरण]] सम्बन्धी सहायता पृष्ठ निर्माण नभएसम्मको लागि छलफलको आधारमा मात्र पृष्ठको [[:Special:Diff/814282|शीर्षक परिवर्तन]] गर्नुपर्ने नीति बनाएको यहाँलाई अवगत नै हुनुपर्ने हो। विकिपिडिया जो सुकैले सम्पादन गर्न सक्ने स्वतन्त्र थलो भएतापनि समुदायले लागू गरिसकेको नीति र नियमलाई पालना गर्ने दायित्वपनि हामि सबैको हो। तपाईँ सक्रिय तथा विश्वनीय प्रयोगकर्ता हुनुका साथै यस विकिपिडियामा विशेष अधिकार राख्नुभएको छ जसको प्रयोग सन्तुलित र न्यायोचित हुनुपर्छ। सबै प्रयोगकर्ताहरूको आ-आफ्नो विशेष काम गर्ने शैली र व्यवहार भएतापनि सबैजना समुदायको नीति र नियमको अधीनमा रहेका छन्। अस्ति तपाईँको पृष्ठ [[:Special:Diff/822089|सार्ने क्रिया]]ले २६०० भन्दा बढी पृष्ठलाई असर पुगेको थियो जसपछि मैले यहाँलाई चेतावनी सन्देश पठाएको थिए। पृष्ठको शीर्षकलाई परिवर्तन गर्नको लागि वार्तालाप मात्रै विकल्प भएकोले (नीति लागू) तपाईँले अब उपरान्त कुनैपनि पृष्ठलाई बिना छलफल सार्नुभएको लग देखिएमा [[विकिपिडिया:प्रबन्धक|प्रबन्धक]]ले यहाँसँग रहेको ढाँचा सम्पादकको अधिकार हटाउने व्यहोरा जानकारी गराउन चाहन्छु। 
ढाँचा तथा मोड्युललाई देवनागरी शीर्षकमा राख्ने वा नराख्ने विषयमा सामुदायिक छलफल हुनुपर्छ गरिनुपर्छ तर समुदायको कुनै ठोस निर्णय नआएसम्म पहिलदेखि चलिआएको विकी परम्परालाई नै प्राथमिकता दिनुपर्ने सर्वमान्य तर्क छ। तपाईँसँग विश्वका विभिन्न भाषाको ज्ञान भएतापनि तपाईँले सोझै बिना कुनै वार्तालाप गरि पृष्ठको शीर्षक सुधार गर्नुभएमा (मुख्यतया पछाडि [[:Special:Log/move/हिमाल_सुबेदी|अनुप्रेषण नराखि]] सार्ने क्रिया गरेको देखिएको छ) त्यो एकल निर्णय सरह देखिन्छ तसर्थ यस विषयमा अबदेखि सजग भएर नीति नियम पुगाएर क्रिया गर्न सल्लाह दिन चाहन्छु। [[वार्तालाप:बङ्गलादेश|यस वार्तालाप]]को निर्णय नआएतापनि तपाईँले अनुरोध गरेको शीर्षककै नाममा विभिन्न नयाँ पृष्ठ निर्माण गर्नुभएको छ, वार्तालाप हुँदैगर्दा तपाईँ त्यसको निर्णय नआउनञ्जेलसम्म पर्खनुपर्ने थियो जुन हुनसकेन, गर्नुभएन। विकिपिडिया सम्पादनकर्ताको लागि विकिपिडियाको पृष्ठ जति महत्वपूर्ण हुन्छ त्यस पृष्ठको इतिहास त्योभन्दा बढि महत्वपूर्ण हुन्छ तसर्थ पृष्ठ सार्नुपूर्व विभिन्न पक्ष औल्याउनुपर्ने हुन्छ। पृष्ठ बनाउनुहोस्, सल्लाह सुझाव लिनुहोस्/दिनुहोस्, सामुदायिक वार्तालापमा सहभागी हुनुहोस् र नेपाली विकिपिडियाको गहिराईलाई बढाउने जुन परिवर्तनकारी सोच/प्रण लिनुभएको छ त्यसलाई पूरा गर्ने दिशामा अगाडि बढ्नुहोस्।  यहाँ हुने कुनै पनि सामुदायिक वार्तालापको निर्णय तपाईँले सोचेको समयमा नआउला यसको अर्थ तपाईँले आफ्नो धैर्यता गुमाइदिने कि निर्णयको लागि पर्खिने- अवश्यपनि निर्णयको लागि पर्खिनुपर्छ। हामि सबैले अन्ततः यो विकिपिडियालाई सबै पक्षबाट स्तरीय बनाउने कोसिस गर्दैछौँ यसमा सबैको सहयोगको आवश्यकता छ। अन्त्यमा, हामि सबै यहाँ एउटै सोच लिएर अगाडि बढ्दै यात्रा गरिरहेका छौँ तसर्थ मेरो सल्लाहलाई आत्मसात गर्दै विकिपिडियामा आफ्नो योगदानलाई निरन्तरता दिदैँ अगाडि बढ्नुहुनेछ भनि आशासहित धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] २०:५४, १३ जुन २०२० (नेपाली समय)

== Digital Postcards and Certifications ==

[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible.

Take good care and wish you all the best.

&lt;small&gt;This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ००:४३, २१ जुन २०२० (नेपाली समय)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=20024482 --&gt;

== सुझाव ==

नमस्कार हिमाल जी! हालैमात्र तपाईंले विकिपिडियाको नियम विपरीत रहेर काम गर्नुभएको रहेछ। तपाईंले लेखलाई प्रमुख बनाउने क्रममा मैले प्रमुख लेख समन्वय समितिको तर्फबाट राखेको हस्ताक्षरलाई मेट्नु भएछ जुन कुनै पनि हालतमा स्वीकार्य छैन। लेखमा एकचोटि समन्वय समितिको सदस्यको हस्ताक्षर भैसकेको पछी कसैले पनि त्यस हस्ताक्षरलाई हटाएर आफ्नो हस्ताक्षर राख्न पाउदैनन्। लेखमा सिफारिस र स्वीकृत मिति एउटै हुनुहुन्न भन्ने कुरा तपाईंले राम्रोसँग जान्नु पर्छ। हस्ताक्षर त हटाउनु भयो तर अर्काको हस्ताक्षर किन त्यहाँ राख्नु भयो भन्ने कुरामा म अचम्मित छु। तपाईंले मेरो हस्ताक्षर हटाएर पर्वत जीको हस्ताक्षर प्रयोग गर्नु भएको छ। यहाँ [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96/%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82/%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A4%95&amp;curid=113950&amp;diff=842893&amp;oldid=840866 1] र [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96/%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B6_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE/%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%AD%E0%A5%AD&amp;diff=prev&amp;oldid=842901 2] हेर्नुस्। तपाइँको आफ्नै हस्ताक्षर हुदाहुदै अर्काको किन प्रयोग गरि रहनु भएको छ। तपाईं एउटा कुरा याद राख्नुहोस् कि जसले लेख आवेदन गर्छ त्यसको हस्ताक्षर हुनु पर्नेछ भन्ने कुनै नियममा लेखिएको छैन। कृपया यस गलतीलाई सुधार गर्दै मेरो हस्ताक्षर पुनः राख्नुहोस् र पर्वत जी को हस्ताक्षर हटाएर आफ्नो हस्ताक्षर राख्नुहोस्। भविष्यमा यस्तो गलती नदोहोर्‍याउन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद। - [[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १६:५७, ७ जुलाई २०२० (नेपाली समय)


==नेपाली भाषा==
हिमाल भाइ नेपालीमा ओठ-समक्रमण भन्ने शब्द छैन। बनाएको शब्द भन्दा अङ्ग्रेजी भाषाको लिप-सिन्क नै प्रचलनमा छ। श्रव्य-दृश्यको दुनियामा त्यही भाषा प्रयोग हुन्छ। फेरि गाउँको गोठालोदेखि एक वर्षको बालकले बुझ्ने भिडियो शब्दको नेपाली रूप श्रव्य-दृश्य नभएर भिडियो नै हो। त्यस्तै टिकटकलाई तिकतोक भन्दैनन् भने भने गल्ति हो। के गर्ने लाई क्यार्नी भन्छन् भनेर लेख्ने हो र?
-&lt;b&gt;[[File:Krish Signature.png|50px|link=User:Krish Dulal]][[User:Krish Dulal|&lt;font color=&quot;#0000FF&quot;&gt;'''DU'''&lt;/font&gt;]][[User:Krish Dulal|&lt;font color=&quot;#FF0000&quot;&gt;'''LAL'''&lt;/font&gt;]] ([[User talk:Krish Dulal|मसँग कुरा गर्नुहोस्]])&lt;/b&gt;  ०६:२२, ८ जुलाई २०२० (नेपाली समय)

== लेखबाट सामग्री हटाएको ==

हिमाल भाई [[ग्रीस]] लेखबाट तिमीले लेखमा भएको सामग्री हटाई अनुप्रेषण गर्नुको कारण के हो? तिमीले गरको चाहीँ उत्कृष्ट हुने अरुले लेखेको चाहीँ अर्थहिन हुने हो र? पहिला अरूको योगदानको कदर गरौँ। यदी तिमीलाई कुनै लेख गाभ्नु पर्ने लागेमा त्यसको लागि बनेको नियमको पालना गर्दै अनुरोध गर्न सकिने व्यबस्था छैन र? --[[User:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000&quot;&gt;'''''निर्मल दुलाल'''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;sup&gt;(&lt;font color=&quot;#0272FD&quot;&gt;कुरा गर्नुहोस&lt;/font&gt;)&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;]]  १५:५६, ८ जुलाई २०२० (नेपाली समय)

==दूरदर्शनको अर्थ==
मेरो नेपाली बृहत् शब्दकोशमा यस्तो छ:
&quot;ना० १. टाढासम्म दृष्टि पुर्याउने वा त्यहाँका दृश्यहरू अवलोकन गर्ने काम । २.पछिसम्मका कुराको सोचाइ वा सम्झाइ । ३. बिजुलीको यन्त्रद्वारा
टाढाको वस्तु, दृश्य, कार्यक्रम आदिलाई प्रदर्शित गर्ने काम ।४. त्यस्तो कार्यक्रमको प्रदर्शन गर्ने यन्त्र; बोल्ने, गाउने व्यक्तिहरूको स्वर सुन्नुका साथसाथै उनीहरूको अनुहार तथा हाउभाउ पनि देखिने रेडियोका ढाँचाको एक वैज्ञानिक उपकरण; टेलिभिजन।&quot;
:टेलिभिजन नेपाली शब्द हो। यस्ता शब्दलाई तत्सम शब्द भन्छन्। दूरदर्शन एउटा बहुअर्थ भएको शब्द हो। लेख्य भाषामा बहुअर्थ दिने शब्द लेख्नु ठीक हुन्न। नेपालमा तिमी बाहेक अरू कसले टेलिभिजनलाई दूरदर्शन भन्छन्? -&lt;b&gt;[[File:Krish Signature.png|50px|link=User:Krish Dulal]][[User:Krish Dulal|&lt;font color=&quot;#0000FF&quot;&gt;'''DU'''&lt;/font&gt;]][[User:Krish Dulal|&lt;font color=&quot;#FF0000&quot;&gt;'''LAL'''&lt;/font&gt;]] ([[User talk:Krish Dulal|मसँग कुरा गर्नुहोस्]])&lt;/b&gt;  २१:२१, ८ जुलाई २०२० (नेपाली समय)

==[[एअर इन्डिया एक्सप्रेस विमान १३४४ दुर्घटना]]को लागि प्रमुख समाचार मान्यता==
{{ivmbox
  |1=८ अगस्त २०२० मा '''[[विकिपिडिया:प्रमुख समाचार|प्रमुख समाचार]]'''लाई अद्यावधिक गरिएको छ जुन लेख '''[[एअर इन्डिया एक्सप्रेस विमान १३४४ दुर्घटना]]'''बाट लिइएको हो जसलाई तपाईँले बनाउनुभएको वा व्यापक सुधार गर्नुभएको थियो। यदि तपाईँको ध्यानमा प्रमुख समाचारको लागि कुनै उपयुक्त हालसालै सिर्जना गरिएको वा अद्यावधिक गरिएको [[विकिपिडिया:प्रमुख समाचार/मापदण्ड|लेख]]को बारेमा थाहा छ भने कृपया त्यस लेखलाई [[विकिपिडिया:प्रमुख समाचार/उम्मेदवार]]मा नामाङ्कन गर्नुहोला।--[[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १४:२२, १० अगस्त २०२० (नेपाली समय)
  |2=[[Image:Gnome globe current event.svg|50px|Current events globe]]
  |imagesize=50px
 }}

== तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[चित्र:Team Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''सहकार्य बार्नस्टार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | [[रागिनी उपाध्याय‎]] लेखमा यहाँको योगदानको लागि कदर स्वरूप-- [[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] २०:०२, १० अगस्त २०२० (नेपाली समय)
|}

== अन्तिम चेतावनी  ==

हिमाल जी,&lt;br&gt;
हिजोदेखि सफाई अभियान थाल्नु भए जस्तो छ। प्रतिलिपि अधिकार उल्लङ्घन गर्ने सामाग्री, अनावश्यक सामग्री हटाएको लगायत सम्पादन शारांश देखे। केही चित्तबुझ्दो क्रिया देखे भने धेरैजसो एकहोरो सम्पादन क्रिया देखियो। सफाईको नाउँमा अरु प्रयोगकर्ताको लेखन सामग्री हटाइदिने क्रियाकलाप तत्काल बन्द गर्नुहोस्। प्रतिलिपि अधिकार उल्लङ्घन गर्ने सामग्री भेट्नुभएको खण्डमा त्यसलाई चिनो लगाउनुहोस्। याद राख्नुहोस् अनावश्यक सामग्री हटाएपछि लेख सुधार गर्ने दायित्व तपाईँको हुनेछ। लेख शीर्षक सुधार वार्तालापमा छोटो र मिठो टिप्पणी लेख्नहोस्। आजदेखि लेखबाट चिनो हटाउने काम नगर्नुहोला, सक्रिय प्रयोगकर्ता भएको कारणले कुनै प्रयोगकर्ताले जिज्ञासा प्रश्न सोधेमा प्रतिक्रिया दिनुहोस्। र अन्त्यमा माथि उल्लेखित कार्य बन्द गरेको पाइएन भने तपाईँलाई निषेध गर्नुबाहेकको कुनै विकल्प नरहेको जानकारी गराउन चाहन्छु। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] १९:०९, २१ अगस्त २०२० (नेपाली समय)

== मुख्य  लेख सम्बन्धमा!! ==

{{Talkback|विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/आम्पान महाचक्रवात}}[[User:Big Hero|Big Hero]] ([[User talk:Big Hero|कुरा गर्ने]]) १२:५५, २२ अगस्त २०२० (नेपाली समय)

== सावधान ==

हिमाल सुबेदी,&lt;br/&gt;
कृपया भूगोल तथा उल्लेखनीय विषयहरूसँग सम्बन्धित लेखहरूलाई मेट्न चिनो लगाउने काम तत्काल बन्द गर्नुहोस्। सकिन्छ भने सुधार गरौं सुधार गर्न नसके लेखमा भएको कमजोरी औल्याउनुहोला। विकल्पहरू धेरै छन् हेर्नुहोला। पुन: मैले भन्न नपर्ने गरि यो काम रोक्नुहोला, लेखलाई स्वयं लेखक वा अन्य सम्पादकले सुधार गर्नेछन्। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] १४:१०, ३१ अगस्त २०२० (नेपाली समय)

== लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगितामा सहभागिताको लागि आमन्त्रण ==

{{fmbox
| image     = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]]	
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]]	
| style     =
| textstyle =	
| text      = &lt;center&gt;
नेपाली विकिपिडियामा वि.सं. २०७७ असोज १ गतेदेखि वि.सं. २०७७ असोज ३० गतेसम्म यस विकिपिडियाको लेखहरू सुधार गर्न &lt;big&gt;'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''&lt;/big&gt; प्रतियोगिता सञ्चालन हुन गइरहेकोले प्रतियगितामा सहभागी हुनका लागि आफ्नो नाम '''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/सहभागीहरू|सहभागी सूचीमा]]''' राख्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।&lt;/center&gt;--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]])
}}
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=910906 --&gt;

== लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगितामा सहभागिताको लागि आमन्त्रण ==

{{fmbox
| image     = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]]	
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]]	
| style     =
| textstyle =	
| text      = &lt;center&gt;
नेपाली विकिपिडियामा वि.सं. २०७७ असोज १ गतेदेखि वि.सं. २०७७ असोज ३० गतेसम्म यस विकिपिडियाको लेखहरू सुधार गर्न &lt;big&gt;'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''&lt;/big&gt; प्रतियोगिता सञ्चालन हुन गइरहेकोले प्रतियगितामा सहभागी हुनका लागि आफ्नो नाम '''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/सहभागीहरू|सहभागी सूचीमा]]''' राख्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।&lt;/center&gt;--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]])
}}
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=910906 --&gt;

== We sent you an e-mail ==

Hello {{PAGENAME}},

Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled &quot;The Community Insights survey is coming!&quot;. If you have questions, email surveys@wikimedia.org. 

You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]].

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ००:३८, २६ सेप्टेम्बर २०२० (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&amp;oldid=20479295 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2020 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''.
# Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. 
#	The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) 
#	Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020

Sincerely yours,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&amp;oldid=20508138 --&gt;

== लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगिताको तथ्याङ्क अद्यावधिक ==

{{fmbox
| image     = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]]	
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]]	
| style     =
| textstyle =	
| text      = &lt;center&gt;
नेपाली विकिपिडियामा सञ्चालन भइरहेको &lt;big&gt;'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''&lt;/big&gt; प्रतियोगितामा सहभागी भइ योगदान दिनुभएकोले यहाँलाई हार्दिक धन्यवाद दिन चाहन्छौँ। प्रतियोगितामा हालसम्म भएको योगदानको आधारमा [[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/नतिजा|तथ्याङ्क तालिका]] अद्यावधिक गरिएकोले यहाँले योगदान गर्नुभएको लेखमा कुनै किसिमको समस्या भएमा त्यसलाई समीक्षा गरी यथाशीघ्र सुधार गर्नुहोला। धन्यवाद&lt;/center&gt;--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]])
}}
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=937052 --&gt;

== शीमे चिनो लगाएको सम्बन्धमा ==

नमस्ते हिमाल,&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियाको विकासमा यहाँको निरन्तर योगदानको लागि धन्यवाद दिन चाहन्छु। मेरो विचारमा यहाँ जस्तो अनुभवी र जिम्मेवार प्रयोगकर्ताले आज विभिन्न लेखहरूमा शीमे चिनो लगाउने [[विशेष:Contributions/हिमाल_सुबेदी|कार्य]]ले चकित बन्न पुगेको छु। [[विकिपिडिया:शीमे|शीमे]] चिनो लगाउन चाहिने आधार सम्बन्धमा थप अध्ययन गर्नुहोला। हाम्रो विकिपिडियामा विभिन्न मर्मत चिनो उपलब्ध रहेकोले त्यसको उपयोग गर्न सकिन्छ जसले गर्दा लेख निर्माणकर्ताले लेखलाई सुधार गर्ने मौका पाउनेछन्। नेपाली विकिपिडियाको गहिराइ बढाउने नाममा यस्ता गतिविधिलाई तत्काल बन्द गर्नहुन यसै सन्देसमार्फत जानकारी गराउँदै भविष्यमा यस्ता गतिविधि दोहिरिएको खण्डमा ३ महिनाको लागि विकिपिडिया सम्पादनबाट रोक लगाइने जानकारी गराउन चाहन्छु। आशा छ तपाईँले यो सन्देस गम्भीरतापूर्वक लिनुहुनेछ। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] १३:४१, ११ नोभेम्बर २०२० (नेपाली समय)

== विकिमिडिया रणनीति कार्यशाला- नेपालमा उपस्थिति सम्बन्धमा ==

नमस्ते {{PAGENAME}} ज्यू,&lt;br&gt;
विकिमिडिया रणनीति अभियानको [[:m:Strategy/Wikimedia movement/2018-20/Transition/Global Conversations|विश्वव्यापी वार्तालाप]] यहि नोभेम्बर २१ र २२ (पहिलो चरण) तथा डिसेम्बर ५ र ६ (दोस्रो चरण)मा हुन गइरहेको यहाँलाई जानकारी नै होला। यसै सन्दर्भमा सो विश्वव्यापी वार्तालापमा नेपाली विकिपिडिया समुदायको तर्फबाट सहभागी हुने प्रयोगकर्ताहरूले विश्वव्यापी विकिमिडिया अभियानमा नेपाली विकिपिडिया समुदायको उपस्थिति स्तरीय तरिकाले प्रस्तुत गर्नुपर्ने हुन्छ। यसकारण नेपाली विकिपिडिया समुदाय तथा दक्षिण एसियाली विकिमिडिया रणनीति अभियानका सदस्य [[:m:User:Marajozkee|राजीव दत्त]]सँगको सहकार्यमा नेपाली विकिपिडियाका सदस्यहरू सम्मिलित अनलाइन विकिमिडिया रणनीति कार्यशाला आयोजना गरेर यो समुदायको विभिन्न पक्ष तथा विकिमिडिया रणनीति अभियानसँग सम्बन्धित बुँदाहरूमाथि छलफल गर्नको लागि यहाँको उपस्थितिको लागि यो सूचना पठाइएको जानकारी गराउन चाहन्छु।&lt;br&gt;
* मिति: सन् २०२० नोभेम्बर २० बेलुका ७ बजे
* दर्ता गर्नुहोस्: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqF5iHzdcth-bxAqNT-sXmaS4jHn4rdKVQ3yU86bT5CbF0wQ/viewform?vc=0&amp;c=0&amp;w=1&amp;flr=0&amp;urp=gmail_link&amp;gxids=7628 गुगल फर्म]
नेपाली विकिपिडिया समुदायको तर्फबाट- [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=937052 --&gt;

== [[:नेपाल नाग]] मेटाउनको लागि नामाङ्कित ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;यो '''[[:नेपाल नाग]]''' लेख यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरू|नीति]] अनुसार समावेश गर्न '''उपयुक्त भए/नभएको छलफल''' चलिरहेको छ। लेख उपयुक्त नभएको खण्डमा [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|पृष्ठ मेटाइने]] छ।

तपाईँ लगायत जो कोहिलाई पनि यस [[विकिपिडिया:मेटाउनु पर्ने लेखहरू|नेपाल नाग]] छलफलमा आफ्नो धारणा राख्न स्वागत छ। नामाङ्कन छलफल यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरू|नीति र निर्देशन]]को अधीनमा रहेर गर्नुपर्नेछ।

तपाईँ यस लेखलाई सुधार सहित सम्पादन गर्न सक्नुहुन्छ। तर, लेखको शीर्षपाठमा रहेको '''लेख मेटाउने सूचना''' नहटाउनुहोला।&lt;!-- Template:afd-notice --&gt; [[User:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000&quot;&gt;'''''निर्मल दुलाल'''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;sup&gt;(&lt;font color=&quot;#0272FD&quot;&gt;कुरा गर्नुहोस&lt;/font&gt;)&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;]]  १०:४७, २५ डिसेम्बर २०२० (नेपाली समय)

== विश्वव्यापी आचार संहिता (छोटकरी रूप: युसिओसी)को दोस्रो चरण सम्बन्धमा ==

{{fmbox
| image     =[[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|60px|link=]]
| imageright= 
| style     = 
| textstyle = 
| text      = &lt;center&gt;'''सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#विश्वव्यापी_आचार_संहिता_(छोटकरी_रूप:_युसिओसी)को_दोस्रो_चरण_सम्बन्धमा|चौतारी]]मा छलफल भइरहेकोले आफ्नो सुझाव राख्नुहुन अनुरोध गर्दछौँ।'''&lt;/center&gt;
}} --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ११:१३, २० जनवरी २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Saroj Uprety@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Saroj_Uprety/MassMessage&amp;oldid=985625 --&gt;

== विश्वव्यापी आचार संहिता (छोटकरी रूप: युसिओसी)को दोस्रो चरण सम्बन्धमा ==

{{fmbox
| image     =[[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|60px|link=]]
| imageright= 
| style     = 
| textstyle = 
| text      = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#विश्वव्यापी_आचार_संहिता_(छोटकरी_रूप:_युसिओसी)को_दोस्रो_चरण_सम्बन्धमा|चौतारी]]मा छलफल भइरहेकोले आफ्नो सुझाव राख्नुहुन अनुरोध गर्दछौँ।'''&lt;/div&gt;
}}
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १९:२५, २६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Saroj Uprety@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&amp;oldid=988353 --&gt;

== युसिओसी सम्बन्धी अनलाइन सामुदायिक बैठक सम्बन्धमा ==

नमस्ते&lt;br&gt;
सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा सन् २०२१ फेब्रुअरी ११ मा अनलाइन सामुदायिक बैठक हुने भएकोले सहभागी हुनको लागि कृपया यो [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScOrPrBMFBqVozzWc2zsE53xrCJdQpVKQMK6QZI3zLhB8gWmQ/viewform गुगल फारम] भर्नहुन अनुरोध गर्दछु।--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] ([[User_talk:BAnand (WMF)|talk]]) 02:47, 10 February 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/Nepali_Community&amp;oldid=21091650 --&gt;

== विश्वव्यापी आचार संहिता सर्वेक्षण फारम ==

नमस्ते,&lt;br&gt;
सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा सर्वेक्षण भइरहेकोले आजै [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfi47HhE6cieY_BGETK9lMSy32uJ9ArtJ3y3BbNaAWjOFiliQ/viewform यो फारम] भर्नहुन अनुरोध गर्दछु।--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] ([[User talk:BAnand (WMF)|talk]])
&lt;!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/Nepali_Community&amp;oldid=21129898 --&gt;

== तपाईँको लेख [[बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची]]==
[[Image:Information.svg|25px|alt=Information icon]] तपाईलाई स्वागत छ र विकिपिडियामा [[Special:Contributions/हिमाल सुबेदी|हजुरको योगदान]]का the page [[:बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची]] लागि धन्यवाद ! तपाईले विकिपिडियामा थप गर्नुभएको पृष्ठ ''नेपाली'' संस्करणमा छ । यो नेपाली भाषाको लेख होइन । यस लेखलाई नेपालीमा अनुवाद गर्न हामी तपाईंलाई अनुरोध गर्दछौं । यसलाई [[विकिपिडिया:नेपालीमा अनुवाद गर्नु आवश्यक पृष्ठहरू|नेपालीमा अनुवाद गर्नु आवश्यक पृष्ठहरू]]मा सूचीबद्ध गरिएको छ र अर्को दुई हप्ता भित्र अनुवाद नगिरएमा लेख मेटिनेछन् । धन्यवाद ! &lt;!-- Template:uw-notenglish --&gt; [[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] ०७:४९, २१ फेब्रुअरी २०२१ (नेपाली समय)

== विकिमिडिया फाउन्डेसन सामुदायिक समिति सिट: प्रतिक्रियाको लागि बैठक ==

विकिमिडिया फाउन्डेसन न्यासी समितिले सन् २०२१ फेब्रुअरी १ देखि मार्च १ सम्म सामुदायिक चयन प्रक्रियाहरूको बारेमा प्रतिक्रियाको लागि बैठकको आयोजना गरिरहेको छ। विकिमिडिया फाउन्डेसन र विकिमिडिया अभियान विगत १० बर्षमा लगभग पाँच गुणाले वृद्धि भएको छ भने यसको समितिको संरचना र प्रक्रियाहरू मूल रूपमा उस्तै रहिरहेको छ। वर्तमान समितिको संरचनामा हाम्रो क्षमता, प्रदर्शन, र अभियानको विविधता अनुसार प्रतिनिधित्वको अभाव एउटा समस्याको रूपमा रहेको छ। प्रत्यक्ष निर्वाचनले गर्दा अग्रणी भाषा समुदायका उम्मेदवारहरूको पक्ष लिने गरेको छ र उनीहरूको सीप र अनुभवद्वारा समिति सदस्यको रूपमा सेवा दिन कतिको सान्दर्भिक हुन सक्छ वा समितिको विशिष्ट उत्तरदायित्वहरू निर्वाह गर्ने क्षमतामा योगदान पुर्‍याइरहेको छ। तथ्यहरूलाई नियाल्दा वर्तमान प्रक्रियाहरूले उत्तर अमेरिका र पश्चिम युरोपका स्वयंसेवकहरूको पक्ष लिएको छ। वास्तवमा भन्ने हो भने, दक्षिण एसियाबाट अहिलेसम्मको इतिहासमा हेर्दा जम्मा एक जना सदस्यले मात्र समितिमा स्थान बनाउन सकेको छ।

आउँदो महिनाहरूमा हामीलाई तीन सामुदायिक सिटहरू नवीकरण गर्नुपर्नेछ र नयाँ सिटमा तीन थप समुदायिक सदस्यहरू नियुक्त गर्नुपर्नेछ। यो प्रतिक्रियात्मक बैठकमा हामीहरू सबै मिलेर हाम्रो अभियानलाई कसरी प्रतिनिधित्व गर्ने र अनुभव, सीप, र विश्वासका साथ अन्तरदृष्टिसहित तैयार भएका उम्मेदवारहरू छनौट गर्न प्रारूप रेखा तयार गर्न सक्छौं? यस सम्बन्धमा, प्रस्तावित विचारहरूमाथि छलफल गर्न र हामी हाम्रो विचारहरू साझा गर्न, प्रतिक्रिया दिन र प्रक्रियामा योगदान दिनको लागि सामुदायिक छलफल गर्नु राम्रो हुनेछ। यसै विषयमा छलफल गर्न, हामीले यही मार्च १३ को साँझ ७ बजे देखि ८ बजेसम्म बैठक आयोजित भइरहेको छ। बैठकको कडी निम्नलिखित रहेको छ:
https://meet.google.com/ugf-xyyk-ifi

नेपालसँग सम्बन्धित भाषाहरूमा योगदान पुर्‍याइरहेका सम्पूर्ण भाषाका विकिपिडियन र विकिमिडियनलाई यो बैठकमा आफ्नो विचार राख्न स्वागत गरिन्छ। धन्यवाद, [[User:KCVelaga (WMF)]], ११:४२, ७ मार्च २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21193233 --&gt;
==[[जिएस पौडेल]] [[विकिपिडिया:जीवित मानिसहरूको जीवनी हटाउने प्रस्ताव|मेटाउन प्रस्तावित]]==
[[File:Ambox warning yellow.svg|left|link=|48px|]]

यो [[जिएस पौडेल]] लेख [[विकिपिडिया:जीवित मानिसहरूको जीवनी हटाउने प्रस्ताव|मेटाउन प्रस्ताव]] गरिएको छ । किनकि यसले कुनै [[विकिपिडिया:स्रोत उल्लेख|स्रोत]] वा सन्दर्भहरू उल्लेख गर्दैन । [[विकिपिडिया:जीवित मानिसहरूको जीवनी हटाउने प्रस्ताव#आपत्ति|विकिपिडिया नीति]] अनुरूप, '''[[विकिपिडिया:जीवित मानिसहरूको जीवनी|जीवित मानिसहरूको जीवनी]]'''ले, यदि सात दिन भित्र कुनै स्रोतको उल्लेख नगरेमा लेख मेट्न सकिन्छ । 

यदि तपाईंले सिर्जना गर्नुभएको पृष्ठलाई शीघ्र हटाउनेको लागि ट्याग गरिएको छ भने, तपाईं त्यो पृष्ठमा सुधार गर्न सक्नुहुन्छ वा सम्बन्धित वार्ता पृष्ठमा तपाईको तर्क बुझाउन सक्नुहुन्छ । सन्दर्भहरू सम्मिलित गर्न मद्दतको लागि, [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने]], हेर्नुहोस् । एक पटक तपाईंले कम्तीमा एक [[विकिपिडिया:स्रोत उल्लेख|स्रोत]] प्रदान गर्नुभएको छ भने, तपाईँले {{tl|prod blp/dated}} ट्याग हटाउन सक्नुहुनेछ । '''कम्तिमा एक विश्वसनीय स्रोत प्रदान नभएसम्म, कृपया, ट्याग नहटाउनु होला ।''' यदि सात दिन भित्र तपाईँले कुनै स्रोतको उल्लेख नगरेमा लेख मेट्न सकिनेछ । तर तपाइँ एक स्रोत थप्न तयार हुनुहुन्छ भने, {{#ifexist:जिएस पौडेल|नहटाउन अनुरोध गर्न सक्नुहुन्छ|[[विकिपिडिया:नमेटाउनका लागि अनुरोधहरू|नहटाउन अनुरोध गर्न सक्नुहुन्छ]]}} ।&lt;!-- Template:ProdwarningBLP --&gt; [[User:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000&quot;&gt;'''''निर्मल दुलाल'''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;sup&gt;(&lt;font color=&quot;#0272FD&quot;&gt;कुरा गर्नुहोस&lt;/font&gt;)&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;]]  १०:०७, २६ मार्च २०२१ (नेपाली समय)

== महत्वपूर्ण सामुदायिक छलफलमा सहभागिताको लागि आह्वान ==

नमस्ते, आदरणीय नेपाली विकिपिडिया सम्पादनकर्ता मित्र&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#फाउन्डेसन_अनुदान_सम्बन्धमा_सामुदायिक_परामर्श|चौतारी]]मा महत्वपूर्ण सामुदायिक छलफल भइरहेकोले कृपया सहभागी भई आफ्नो महत्वपूर्ण मत राख्नुहोला। धन्यवाद
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&amp;oldid=988353 --&gt;

== अनुदान विषयमा केन्द्रीय नीति नियम ==

नमस्ते आदरणीय सम्पादक मित्र,&lt;br&gt;
'''[[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अनुदान_विषयमा_केन्द्रीय_नीति_नियम|अनुदान]]'''को विषयमा एउटा केन्द्रीय नीति नियम बनाउनको लागि नेपाली विकिपिडियाको चौतारीमा छलफल भइरहेकोले कृपया आफ्नो अमूल्य सुझाव राख्नहुन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&amp;oldid=1005419 --&gt;

== अनुदान विषयमा केन्द्रीय नीति नियम ==

नमस्ते आदरणीय सम्पादक मित्र,&lt;br&gt;
'''[[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अनुदान_विषयमा_केन्द्रीय_नीति_नियम|अनुदान]]'''को विषयमा एउटा केन्द्रीय नीति नियम बनाउनको लागि नेपाली विकिपिडियाको चौतारीमा छलफल भइरहेकोले कृपया आफ्नो अमूल्य सुझाव राख्नहुन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद --समुदायको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ११:१०, ९ जुन २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&amp;oldid=1005419 --&gt;

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], १२:१७, २३ जुलाई २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774692 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants!
Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team.
# Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''.
# Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!!
# If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:'''

# Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones.
# The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!)
# Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status.

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&amp;#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021

Sincerely yours,

[[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=20538644 --&gt;

== [[खड्का]]मा [[User:Nim Bahadur khadka|Nim Bahadur khadka]]को प्रश्न (२०:५२, २१ अक्टोबर २०२२) ==

नमस्कार पुवर  खड्काहरु प्युठान रोल्पा जिल्लाको केही ठाउँमा ठूलो संख्यामा रहेका छ्न --[[User:Nim Bahadur khadka|Nim Bahadur khadka]] ([[User talk:Nim Bahadur khadka|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:५२, २१ अक्टोबर २०२२ (नेपाली समय)

== You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]]  for organizers. Please remember to:

# use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs &amp; Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''.
# Inform your community members WAM 2022 is coming!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. 
#	The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022

Sincerely yours,

 [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=23975688 --&gt;

== [[User:रमन वन|रमन वन]]बाट प्रश्न (०९:५१, ३ नोभेम्बर २०२२) ==

यस विकिपिडियामा तस्वीर कसरी राख्ने ? --[[User:रमन वन|रमन वन]] ([[User talk:रमन वन|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:५१, ३ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय)

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:१०, १६ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 --&gt;

== WikiConference India 2023: Help us organize! ==

Dear Wikimedian,

You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. 

If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:०६, १८ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय)

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24094749 --&gt;

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:०६, २ डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 --&gt;

== WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 ==

Dear Wikimedian,

As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call.

* [WCI 2023] Open Community Call
* Date: 18 December 2022
* Time: 1900-2000  [7 pm to 8 pm] (IST)
* Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei

Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:५६, १८ डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय)

&lt;small&gt;
On Behalf of,
WCI 2023 Organizing team
&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24099166 --&gt;

== ५०,००० लेख प्रतियोगिता ==

&lt;div style=&quot;color:#c9c6bd; box-shadow: 0 20px 20px rgba(0, 0, 0, 0.900); border-radius: 20px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;position: relative; background: #DC143C; width: 100%; padding:5px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-size: 36px; margin-top: 15px;margin-left: 26px; font-family: 'Verdana'; line-height: 1.5em;&quot;&gt;नमस्ते, &lt;span style=&quot;color: #ebe6d8&quot;&gt;'''{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;BASEPAGENAME}}'''ज्यू!&lt;/span&gt; तपाईंलाई नयाँ '''{{Uline|c=#ebe6d8|{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|५०,००० लेख प्रतियोगिता}}}}'''मा सामेल हुन हार्दिक निमन्त्रणा गरिन्छ&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:20px; color: #c9c6bd; padding: 20px;margin-left: 26px; text-align: center;&quot;&gt;सबैभन्दा पहिले, नेपाली विकिपिडियामा योगदान गर्नुभएकोमा धन्यवाद। तपाईंलाई नयाँ ५०,००० लेख प्रतियोगितामा सामेल हुन आमन्त्रित गरिएको छ, एउटा चुनौतीपूर्ण प्रतिस्पर्धा जसले लगभग १७,८०० लेख सिर्जनाहरू गर्ने लक्ष्य राखेको छ। सबै विषयहरूका लेखहरू स्वागत छन्। यदि इच्छुक हुनुहुन्छ भने '''{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|यो पृष्ठमा}}''' सामेल हुनुहोस् र योगदान गर्न सुरु गर्नुहोस्!&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
धन्यवाद - [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:२०, ३ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:बडा काजी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B2%E0%A5%AD&amp;oldid=1171544 --&gt;

== Translation request ==

Hello.

Can you translate and upload the article [[:en:Laacher See]] in Nepali Wikipedia?

Yours sincerely, [[User:Multituberculata|Multituberculata]] ([[User talk:Multituberculata|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:११, १२ जनवरी २०२४ (नेपाली समय)

== Translation request ==

Hello, हिमाल सुबेदी.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Nepali Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:०६, १८ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== [[User:Dharbindra BK|Dharbindra BK]]बाट प्रश्न (१९:०१, २ फेब्रुअरी २०२५) ==

नमस्कार ! विकिपेडियामा कसरि लेखा लेख्ने होला शुरु गर्ना आइडिया नै आएन --[[User:Dharbindra BK|Dharbindra BK]] ([[User talk:Dharbindra BK|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:०१, २ फेब्रुअरी २०२५ (नेपाली समय)

:@[[प्रयोगकर्ता:Dharbindra BK|Dharbindra BK]] लेख्ने हैन नपुगेका ठाउँमा जानकारी थप्न सहयोग गर्ने हो । लेख्ने काम तपाईं हाम्रो हैन हामी सहयोगी हौँ । हतार गर्नुहुँदैन ।। [[User:RJPRASHANT$1|RJPRASHANT$1]] ([[User talk:RJPRASHANT$1|कुरा गर्नुहोस्]]) ००:२४, ३ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)

== सम्पादन गर्दिनु होस्। ==

[[१९०७ एरेना क्रिकेट स्टेडियम]] , नयाँ पृष्ट सृजना भएको छ ! सम्पादन गर्न मद्दत गर्नुहोस् । तथ्यमा आधारित कुराहरू समेटेर लेखेको हो । [[Special:Contributions/103.155.20.211|103.155.20.211]] ([[User talk:103.155.20.211|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:२९, ५ अगस्ट २०२५ (नेपाली समय)

== विकी विमिन एडिटाथन २०२५ मा सहभागी हुने सम्बन्धमा ==

{{fmbox
| image     = [[File:Wiki Women-Nepal 2015.png|90px|link=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8F%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB]]  
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|80px|link=]]  
| style     =
| textstyle =  
| text      = &lt;center&gt;
[[नेपाली विकिपिडिया]]मा ०५ अगस्ट २०२५ देखि ३१ अगस्ट २०२५ सम्म नारी सम्मानमा समर्पित '''&quot;महिला स्वास्थ तथा स्वच्छता सम्बन्धी जागरूकता&quot;''' नाराको साथ [[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|विकी विमिन एडिटाथन २०२५]] सञ्चालन भइरहेको छ, सहभागी हुनका लागि सहभागीहरूले '''[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५/सहभागीहरू|यहाँ]]''' आफ्नो नाम दर्ता गर्नको लागि अनुरोध गरिन्छ।&lt;br&gt; &lt;span class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&quot;&gt;[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;अझ थप जानकारी...&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/br&gt;&lt;/center&gt; 
}}
&lt;!-- Message sent by User:पर्वत सुबेदी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=1300023 --&gt;

== विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५ मा सहभागिता ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]]

नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू!&lt;br /&gt;

तपाईंलाई '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५|विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५]]''' मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं।

नोभेम्बर महिनाभर सञ्चालन हुने अनलाइन सम्पादन–थन प्रतियोगिताको उद्देश्य नेपाली विकिपिडियामा नेपालबाहेकका एसियाली देशहरूको लेख संख्या र गुणस्तर बढाउनु हो।

चार वा सोभन्दा बढी योग्य लेख सिर्जना गर्ने सहभागीहरूले विशेष '''डिजिटल बार्नस्टार''' पाउनुहुनेछ।

सहभागी हुन [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५/सहभागीहरू|यहाँ क्लिक गर्नुहोस्]]।

आउनुहोस्, योगदान गरेर एसियाली विकिपिडिया समुदायबीच मित्रता र सहकार्य बढाऔं! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:४८, २५ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Saroj@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj/SampleInvitation&amp;oldid=29506389 --&gt;

== ऑटोपेट्रोलर दायित्व  ==

नमस्ते

[https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:Log/rights निष्क्रिय हुने] परिभाषा र नियमावली के हुन्? यद्यपि मलाई कुनै आपत्ति छैन, तर तपाईंले त्यो अधिकार हटाउनुभयो त्यसैले जानकारीको लागि मात्रै सोधिरहेको हुँ। --[[User:SM7|&lt;span style=&quot;color:#00A300&quot;&gt;SM7&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:SM7|&lt;small style=&quot;color:#6F00FF&quot;&gt;--talk--&lt;/small&gt;]]&lt;/sup&gt; १५:०९, २६ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)

:सर्वप्रथम, नेपाली विकिपिडियामा तपाईको योगदानका लागि धन्यवाद दिन चाहन्छु। विकीमा विभिन्न कामहरू गर्नका लागि, प्रयोगकर्ताले गरेको योगदानको गुणस्तर, समुदायको सिफारिस वा मतदानबाट विशेषाधिकारहरू प्रधान गरिने प्रावधान रहेको छ। यस्ता अधिकार प्राप्त प्रयोगकर्ताहरूको योगदान वा सम्पादनलाई पूर्णरूपमा तथ्यपूर्ण र विश्वसनीय मानिन्छ। यसलाई पदको रूपमा नहेरी समुदायको विश्वास र मतदानको आधार दिइने एउटा अधिकार भनेर बुझ्दा राम्रो हुन्छ। विशेषाधिकार प्राप्त प्रयोगकर्ताहरूको अन्य सामान्य प्रयोगकर्ताहरू भन्दा बढी जिम्मेवारीहरू हुन्छन् र निष्क्रिय रहेको खण्डमा प्रबन्धकहरूलाई समेत हटाउन मिल्ने प्रावधान रहेको नेपाली विकिपिडियामा निष्क्रियका आधारमा विशेषाधिकार हटाउनु नौलो कुरो होइन (यद्यपि यो पहिलोपटक नै भएको होला)। विश्वासका आधारमा चुनिएका प्रयोगकर्ताहरू निष्क्रिय रहँदा सम्पूर्ण विकी जगतलाई नै घाटा हो (यद्यपि सम्पादन गर्ने नगर्ने त्यो पूर्णरूपमा व्यक्तिगत कुरा हो)। स्वगस्ती मात्र नभई अन्य अधिकारीका लाागि पनि तपाई योग्य हुन सक्नुहुन्छ यदि तपाई यहाँ आफ्नो राम्रो योगदान दिनुहुन्छ भने। अन्ततः अधिकार बिनानै सबै सम्पादनका कामहरू मजाले गर्न सक्नुहुन्छ। [[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुवेदी|हिमाल सुवेदी]] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुवेदी|कुरा गर्ने]] १७:३६, २६ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)

== विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५: पुरस्कार सूचना ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]]

नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू!

[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५|विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५]] मा तपाईंको सक्रिय सहभागिताको लागि धन्यवाद!

तपाईंले ४ वा सोभन्दा बढी अङ्क प्राप्त गर्नुभएको छ। यसका कारण तपाईं स्वर्ण पुरस्कारको लागि योग्य हुनुभएको छ र भौतिक पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नुहुनेछ।

पोस्टकार्ड प्राप्त गर्न कृपया तलको गुगल फारम भरी आफ्नो विवरण पठाउनुहोस्:&lt;br&gt;
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfVgwFY9iyox7OHvmBJPiyy-DlPENuYQfcdzsaghgiNdVfGhQ/viewform

धन्यवाद [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:४३, १० डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय)

== किन मेट्नु पर्ने भयो। अजयमेरु कोट। कारण के भयो  ==

अजयमेरु कोट किन मेट्नु पर्ने कारण भयो सुवेदी सर [[User:Kartikeyapur dynasty|Kartikeyapur dynasty]] ([[User talk:Kartikeyapur dynasty|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:२६, १७ जनवरी २०२६ (नेपाली समय)

:सर्वप्रथम विकिपिडियाको लेखन कसरी गर्न सकिन्छ भन्ने कुरामा ध्यान दिनुहोस्। तपाईले सुनौलो नेपाल डटकम (५४.८%) र गोरखा पत्र (२१.९%) अनलाइन नामक दुई वेबसाइटबाट पूर्णरूपमा सामाग्री साभार गर्नुभएको छ। यी लेखहरूलाई सम्बन्धित जिल्लामा कुनै उपशीर्षक बनाइ राख्न सकिन्छ। [[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुवेदी|हिमाल सुवेदी]] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुवेदी|कुरा गर्ने]] २०:३९, १७ जनवरी २०२६ (नेपाली समय)

== इतिहास गहिरो अध्ययन गरेर कुरा गर्नु पर्ने हुन्छ। नेपाली लेखकले लेखेका केही हावा कुरा का पछि लाग्नु भन्दापनि सत्य इतिहास र जानकारी दिनु हाम्रो कर्तव्य हाे। ==

अजयमेरुकोटकिनमेट्नुपर्योहिमालसुवेदीसर [[User:Kartikeyapur dynasty|Kartikeyapur dynasty]] ([[User talk:Kartikeyapur dynasty|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:५२, १७ जनवरी २०२६ (नेपाली समय)

== Translation request ==

Hello, हिमाल सुवेदी.

Can you translate and upload the articles about the prominent economists [[:en:Dani Rodrik]] and [[:en:Milton Friedman]] in Nepali Wikipedia? They do not need to be long.

Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] ([[User talk:Kurcke|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:३४, २४ फेब्रुअरी २०२६ (नेपाली समय)

== स्वतः स्थापित प्रयोगकर्ता अधिकार ==

@[[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुवेदी|हिमाल सुवेदी]] के म स्वतः स्थापित प्रयोगकर्ता अधिकार प्राप्त गर्न सकछु? [[User:सिशिर खत्री|सिशिर खत्री]] ([[User talk:सिशिर खत्री|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:४५, ८ मार्च २०२६ (नेपाली समय)

== Translation request ==

Hello, हिमाल सुवेदी. 

Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Nepali Wikipedia? 

Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] ([[User talk:Kurcke|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:३३, १३ मार्च २०२६ (नेपाली समय)

== अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६ ==

नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू!

तपाईंलाई [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६]] मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं। यो ३-हप्ते अभियान (२३ मार्च – १३ अप्रिल २०२६) मार्फत नेपाली विकिपिडियामा अत्यावश्यक लेखहरू सुधार र विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

यस अभियानमा सहभागी भई तपाईंले:
* विकिपिडियामा सम्पादन गर्ने सीप विकास गर्न सक्नुहुन्छ
* लेखहरू सुधार, अनुवाद तथा नयाँ लेख सिर्जना गर्न सक्नुहुन्छ
* नेपाली विकिपिडियामा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्नुहुन्छ

उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरूलाई [https://diff.wikimedia.org/ Diff] (विकिमिडिया समुदाय ब्लग) मार्फत विशेष पहिचान दिइनेछ।

प्रति हप्ता २–५ घण्टा समय दिएर पनि तपाईं सहभागी हुन सक्नुहुन्छ। सहभागी हुन र थप जानकारीका लागि कृपया [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अभियान पृष्ठ हेर्नुहोस्]]।

धन्यवाद! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:३६, २३ मार्च २०२६ (नेपाली समय)

(This message was sent to [[:प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुबेदी]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Saroj@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Saroj/MassMessage&amp;oldid=1347853 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) on ००:१५, १२ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:५१, २९ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) &lt;/div&gt;

(This message was sent to [[:प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुबेदी]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
[[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]]

[[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&amp;oldid=30642887 --&gt;

== Congratulations to the Top Global Winners of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to announce and congratulate the '''Top Global Winners of Feminism and Folklore 2026'''.

Your contributions have played a significant role in documenting and improving content related to women, gender, culture, oral traditions, and folklore across Wikimedia projects. Through your dedication and commitment, you have helped expand free knowledge and improve the representation of diverse cultural narratives from around the world.

=== Appreciation Form ===

As a token of appreciation, all Top Global Winners are requested to complete the following form on or before '''22 June 2026'''.

'''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdSdw0KMLg-1WLcD9E2TKqd_jlON8udTj4suyy6s5fPJ9DqYA/viewform?usp=dialog here]'''

; Deadline
: 22 June 2026

Please ensure that the submitted information is accurate and complete to facilitate the appreciation process.

=== Thank you ===

We extend our sincere gratitude for your outstanding contributions to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts continue to strengthen the Wikimedia movement's mission of sharing free and inclusive knowledge with the world.

Congratulations once again on your achievement, and thank you for being a valued part of the global Feminism and Folklore community.

— ''Feminism and Folklore International Organizing Team''
&lt;/div&gt;

--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:३९, ७ जुन २०२६ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30649262 --&gt;

== Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''.

Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages.

Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign.

=== Appreciation Form ===

As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''.

'''Form link''' - 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here]

; Deadline
: 22 June 2026

Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process.

=== Thank you ===

We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world.

Congratulations once again on your achievement.

—''Feminism and Folklore International Organizing Team''
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:१०, ७ जुन २०२६ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30649454 --&gt;

== Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects.

As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions.

As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world.

'''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns!

Best regards,

Feminism and Folklore international Team.

--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:१६, १८ जुन २०२६ (नेपाली समय)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704478 --&gt;

== [[:सार्की जाति|सार्की जाति]]मा [[User:Devraj bk|Devraj bk]]को प्रश्न (०१:४०, २६ जुलाई २०२६) ==

नमस्कार परिचय खण्डमा 'अछुतको सवैभन्दा माथिल्लो जात - विशिष्ट जातिहरूको सूचीमा कोड नम्बर ०१ मा राखेको' भनी लेखिएको वाक्य विकिपिडियाको तटस्थ दृष्टिकोण (NPOV) नीति विपरीत र भ्रामक छ। नेपाल सरकारको कुनै पनि आधिकारिक दस्तावेजमा यसरी जातिलाई विशिष्ट वा माथिल्लो भनी वर्गीकरण गरिएको छैन। यो केवल प्रशासनिक वर्णानुक्रम मात्र हो। अतः सामाजिक सद्भाव बिगार्ने यो अपमानजनक र गलत वाक्यलाई तुरुन्त हटाइदिनुहुन अनुरोध गर्दछु।&quot; --[[User:Devraj bk|Devraj bk]] ([[User talk:Devraj bk|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:४०, २६ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)</text>
      <sha1>8fegdamcoop7lrh5vt9ti3dtu156kmj</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367088</id>
      <parentid>1367087</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T19:57:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Devraj bk</username>
        <id>79974</id>
      </contributor>
      <comment>/* परिचय खण्डमा 'अछुतको सवैभन्दा माथिल्लो जात - विशिष्ट जातिहरूको सूचीमा कोड नम्बर ०१ मा राखेको' भनी लेखिएको वाक्य विकिपिडियाको तटस्थ दृष्टिकोण (NPOV) नीति विपरीत र भ्रामक छ। नेपाल सरकारको कुनै पनि आधिकारिक दस्तावेजमा यसरी जातिलाई विशिष्ट वा माथिल्लो भनी वर्गीकरण गरिएको छैन। यो केवल प्रशासनिक वर्णानुक्रम मात्र हो। अतः सामाजिक सद्भाव बिगार्ने यो अपमानजनक र गलत वाक्यलाई तुरुन्त हटाइदिनुहुन अनुरोध गर्दछु।&quot; */ नयाँ खण्ड</comment>
      <origin>1367088</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="190455" sha1="n7m1rce8cnibpbfonfswv2eyln6rfr7" xml:space="preserve">{|style=&quot;border:2px solid blue; width:100%;&quot; cellpadding=&quot;5&quot; cellspacing=&quot;5&quot;
|-
|[[File:Namaste.gif|100px|left|नमस्ते]]
[[File:How to write in Nepali wiki.ogv ‎|400px|right|thumb|सम्पादन सहायताका लागि यो भिडियो हेर्नुहोस्।]]
'''नमस्ते!&lt;br/&gt; {{PAGENAME}} ज्यू'''
समस्त [[विकिपिडिया]] समुदायको तर्फबाट तपाईँलाई [[मुख्य पृष्ठ|नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपीडिया:स्वागत/नव आगन्तुक|स्वागत]] छ। विकिपिडिया एउटा खुला [[विश्वकोष|विश्वकोश]] हो जसमा विभिन्न विषयका जानकारीहरू सङ्ग्रहित हुन्छन्। 
*हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईँ हामी सबैको योगदानको आवश्यकता रहेको छ।
आउनुहोस् हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी बनाऔँ।
*विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन]] गर्ने अधिकार दिन्छ। तपाईँ पनि यहाँ नयाँ लेख लेख्न अथवा पहिले देखि नै भएका लेखमा सामग्री थप्न सक्नुहुन्छ, तर विकिपिडियामा तपाईँद्वारा सृजना गरिएका कुनै पनि [[विज्ञापन]] वा [[आत्मकथा]] स्वीकृत हुँदैन।
*सबैभन्दा पहिले दुईवटा लेख [[विकिपीडिया:प्राय सोधिने प्रश्नहरू|प्राय सोधिने प्रश्नहरू]] र [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|स्वशिक्षा]] पढ्नुहोस् अथवा [http://www.youtube.com/watch?v=Ucm583Rd3Cs यो भिडियो हेर्नुहोस्]।
*आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईँको [[:user:{{PAGENAME}}|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला। '''(परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)'''
*विकिपिडियामा नयाँ लेख लेख्न तथा भएका लेखहरू सम्पादन गर्न यहाँलाई केही अप्ठ्यारो परे अथवा विकीको विषयमा केही प्रश्न, सुझाव, गुनासो आदि भएमा [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]] अथवा [[विकिपीडिया:प्रश्नहरू|प्रश्नहरू]] पृष्ठ सम्पादन गरेर आफ्नो प्रश्न, सुझाव आदि राख्नु होला। 
*विकिपिडिया सम्बन्धी सामान्य जानकारीहरूका लागि [[विकिपीडिया:स्वशिक्षा|परिचय]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। 
*कुनै सहयोग चाहिएमा [[विकिपीडिया:सहायता|सहायता]] पृष्ठ हेर्नुहोस्। 
*परीक्षणको लागि [{{fullurl:Special:Mypage/प्रयोगस्थल|action=edit&amp;preload=Template:User_Sandbox/preload}} आफ्नो प्रयोगस्थल] पृष्ठमा अभ्यास गर्नुहोस।
{|class=&quot;wikitable&quot; style=&quot;background:#CBCFF4; border:0pix solid; text-align:left; width:50%;&quot;
|-
|rowspan=5| [[चित्र:Wiki Nepal.png|100px|center]]
|bgcolor=&quot;CBCFF7&quot;|[[विकिपीडिया:स्वागत|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; स्वागत&lt;/font&gt;]]
|- style=&quot;background:CBCFF5;&quot;
|[[विकिपीडिया:नेपाली दुतावास|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt;विकिपीडिया:नेपाली दूतावास&lt;/font&gt;]]
|- style=&quot;background:#CBCFF3;&quot;
|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; [[विकिपीडिया:प्रयोगस्थल|प्रयोगस्थल]]&lt;/font&gt;
|- style=&quot;background:CBCFF6;&quot;
|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; [[विकिपीडिया:चौतारी|चौतारी]]
|- style=&quot;background:CBCFF7;&quot;
|&lt;font size=&quot;+1&quot;&gt; [[Help:सहायता विषयसूचि|सहायता]]
|-
|}
*हामीलाई विश्वास छ तपाईँले एउटा विकिपिडियन बनेर यहाँका लेखहरू सम्पादन गर्न रमाईलो मान्नु हुनेछ।
*कृपया वार्तालाप पृष्ठमा चारवटा वक्र (&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईँको नाम, वार्ता पृष्ठको लिङ्क र मिति थपिने छ।
*यदि तपाईँलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा '''&lt;nowiki&gt;{{helpme}}&lt;/nowiki&gt;''' राख्नु होला। कसैले तपाईँको समस्याको समाधान बताउने छ।
*अन्य समस्याको लागि [[Special:ListAdmins|प्रबन्धक]]हरूसँग सम्पर्क राख्न सक्नुहुन्छ।

&lt;b&gt;धन्यवाद!&lt;/b&gt;
&lt;/font&gt;
|}

- --[[Image:Smiley.svg|15px]][[User:Ram Prasad Joshee|'''&lt;font color=&quot;#FF4500&quot;&gt;आर॰पी॰&lt;/font&gt; &lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;जोशी&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Ram Prasad Joshee|&lt;font color=&quot;#2C39BB&quot;&gt;वार्ता&lt;/font&gt;]] १६:३७, २७ नोभेम्बर २०१७ (युटिसी(UTC))

== गलत सम्पादन  ==

{{ping|Himal33333}} तपाईलाई विकिपिडिया सम्पादन गर्न स्वागत गरिन्छ । तर तपाईले अंग्रेजी शब्दहरूलाई जस्ताको त्यस्तै गरी नेपालीमा लेखेको पाइयो । नेपाली विकिपीडियामा नेपाली शब्दको प्रयोग गरेर लेख्नु होला अन्यथा प्रवन्धकहरूले तपाईलाई सम्पादन गर्न निषेध गर्न सक्नेछन । - [[User:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000&quot;&gt;'''''निर्मल दुलाल'''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;sup&gt;(&lt;font color=&quot;#0272FD&quot;&gt;कुरा गर्नुहोस&lt;/font&gt;)&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;]]  ०४:४२, २९ जुन २०१८ (युटिसी(UTC))

== छलफलमा सहभागी हुन अनुरोध! ==

नमस्ते,&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी|चौतारी]]मा निम्नलिखित विषयहरूमा भइरहेको छलफलमा कृपया आफ्नो मत राखिदिनुहुन अनुरोध गर्दछु ।&lt;br&gt;
# [[विकिपिडिया:चौतारी (प्रस्ताव)|लेख र लिगेसी सम्बन्धी छलफल]]
# [[विकिपिडिया:चौतारी (प्रस्ताव)| प्रमुख लेख सम्बन्धमा]]
# [[विकिपिडिया:चौतारी (प्राविधिक)|सम्भावित अनुलिपि पृष्ठहरू (२)]]
# [[विकिपिडिया:चौतारी (प्राविधिक)|क्याट-अ-लट टुल (ग्याजेट स्क्रिप्ट) असक्षम बनाउने सम्बन्धमा]]&lt;br&gt;
धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ०४:०५, ३ जुलाई २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=651491 --&gt;

== विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१८ ==

[[File:Wiki Loves Monuments Nepal Logo.png|विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स|right|75px]]
विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१८ सम्बन्धमा भई रहेको छलफलमा [[विकिपिडिया:चौतारी (प्रस्ताव)#विकी लभ्स मोन्युमेन्ट्स २०१८|यहाँ]] गई आफ्नो विचार राख्नु हुन अनुरोध गर्दछु ।
&lt;!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=658128 --&gt;

== तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[चित्र:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''अथक मेहनती बार्नस्टार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | नेपाली विकिपिडियामा अनवरत रुपमा सम्पादन गर्दै अथक परिश्रमका साथ अनेकौं लेखहरूमा योगदान दिनु भएकोले सो परिश्रमको कदर स्वरुप यहाँको पृष्ठमा यो बार्नस्टार राखिएको छ । [[File:Rp signature.jpg|40px|link=User:Ram Prasad Joshee]] &lt;big&gt;&lt;span style=&quot;border:1px solid #0000ff;padding:1px;&quot;&gt;[[User_talk:Ram Prasad Joshee|&lt;font style=&quot;color:red;background:silver;&quot;&gt; &amp;nbsp;वार्ता&amp;nbsp;&lt;/font&gt;]] &lt;/span&gt;&lt;/big&gt; २०:४१, २७ अक्टोबर २०१८ (युटिसी(UTC))
|}

== [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना|विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८]]मा सहभागिताको लागी आ ==

&lt;br clear=&quot;all&quot;&gt;
&lt;div  style=&quot;width: 99%; padding:15px; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
[[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|]] '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८|विकिपिडिया एसियाली महिना]]'''मा तपाईलाई स्वागत छ र आज देखि यो कार्यक्रमको शुभारम्भ भई सकेको छ । यस कार्यक्रम सम्बन्धी केही जानकारी देहाय बमोजिम रहेको छ । 
* तपाईको लेखलाई '''[[toollabs:fountain/editathons/asian-month-2018-ne/add|यस औजार]]''' मार्फत पेश गर्नुहोला । कृपया माथि दाँयाको ''''लगइन''''मा थिच्नुहोला र OAuth ले बाँकी कार्य गर्नेछ । तपाईले 
इन्टरफेसको भाषालाई समेत माथि दाँयाबाट परिवर्तन गर्न सक्नुहुनेछ । 
* तपाईले आफ्नो लेख पेश गरे पश्चात उक्त औजारले लेखमा एउटा ढाँचा थप गरि दिनेछ तथा आयोजकहरूले पूनरावलोकनको लागी आवश्यक चिन्ह समेत थप गरि दिनेछ । तपाईले '''[[toollabs:fountain/editathons/asian-month-2018-ne|आफ्नो प्रगती लाई यस औजारको प्रयोगबाट]]''' हेर्न सक्नु हुनेछ, जसले तपाईको कतिवटा स्विकारयोग्य लेखहरू छन् भने देखाउने छ ।
* सहभागीहरू मध्ये जसको स्विकारयोग्य ४ लेखहरू भएको खण्डमा निजले विकिपिडिया एसियाली महिना पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नेछन् । यदि तपाईले १५ वटा स्विकारयोग्य लेख बनाउनु भएको खण्डमा विशेष पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नु हुनेछ । नेपाली विकिपिडियामा सर्वाधिक स्विकारयोग्य लेख तयार गर्ने विकिपिडियनलाई &quot;विकिपिडिया एसियाली राजदुत&quot;को रूपमा सम्मान गरिनेछ र निजलाई पोस्टकार्डको अलावा हस्तारक्ष भएको प्रमाणपत्र समेत प्रदान गरिनेछ । 
* यदि तपाईले औजारको पहुँचमा समस्या भएमा तपाईले '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना/सहभागीहरू|यस पृष्ठमा]]''' रहेको तपाईको प्रयोगकर्ता नामसँग पेश गर्न सक्नु हुनेछ । 
* यदि तपाईका कुनै प्रश्न भए, तपाईले [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना/प्रश्नउत्तर|प्रश्न तथा जबाफ]] पृष्ठ हेर्न सक्नुहुनेछ वा विकिपिडिया एसियाली महिनाको वार्ता पृष्ठमा राख्न सक्नु हुनेछ । 
'''कृपया नोट गर्नु होला १ नोभेम्बर २०१८ देखि ३० नोभेम्बर २०१८ (UTC) सम्म गरिएको सम्पादन मात्र गणना हुने छ ।'''
&lt;/br&gt;
&lt;span style=&quot;position: absolute; right: 0px;&quot;&gt;आयोजकहरूको तर्फबाट -- [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १६:००, १ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))&lt;/span&gt;
&lt;/br&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=681744 --&gt;

== विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|150px|right]]विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ मा उत्साहजन सहभागिताको लागी धन्यवाद ! यस कार्यक्रमको पहिलो ११ दिनमा '''५३''' बटा लेखहरू तयार भई सकेको छ । यसमा कार्यक्रममा अझ थप लेखहरू तयार गर्नको लागी सहभागी मित्रहरूलाई अाग्रह गर्दछौं । 

* विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ सम्बन्धी  '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८/तथ्यांक|तथ्यांक]]''' हेर्नुहोस् । 

* लेख तयार गर्न सहजताको लागी '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८/सम्भावित लेख शिर्षक|सम्भावित लेख शिर्षक]]''' हेर्नुहोस् ।

आयोजन समूहको तर्फबाट [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०३:५४, १२ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=683028 --&gt;

==फोटो==
मलाई नक्सा मीलाउन सिकाउन हिमाल।

(भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´ ०९:३५, १४ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)))

== धन्यवाद ! ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|100px|right]]
'''विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ '''को अन्तिम हप्तामा आइपुग्दा करिब '''१०९''' राम्रा लेखहरू तयार भएको सहर्ष जानकारी दिन चाहन्छौ । नोभेम्बर महिना भरी सञ्चालन हुने यस कार्यक्रममा बाँँकी रहेको ७ दिनमा अझ बढी भन्दा बढी लेखहरू तयार गर्नुहुन अनुरोध गर्दछौं । 

आयोजक समितिको तर्फबाट [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०४:५८, २४ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=684509 --&gt;

==हो र??==
होर साथी मलाई थाहा नभएर, मैले प्राय अन्य वेबसाइटहरूमा समाचार हेर्दा युईएफए देखेको थिए,त्यसैले मैले मैलेनै बनाएको पृष्ठ स्तरीय बनाउने पहिलो चरणको सम्पादन प्रकृयामा शीर्षक सच्चउदै जाँदा गल्ती भएछ । हुन त म धेरै चोटी (UEFA/युईएफए/युइएफए) लाई लिएर दुविधामा परेको थिए । सुचनाको लागि धन्यवाद अब यस्तो गल्ति हुने छैन ।

(श्रेष्ठ भूपेन्द्र ०९:५८, २८ नोभेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC)))

== सम्पादक बार्नस्टार ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Editors Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''सम्पादक बार्नस्टार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | नेपाली विकिपिडियामा गर्नु भएको अनेक सम्पादन, राम्रो छाटकाँट, अनेक नयाँ लेख लेखन र अनवरत योगदानको सम्मान स्वरूप -[[User:Nirjal stha|Nirjal stha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्ने]]) ०४:४२, १ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
|}

==Hello {{ping|हिमाल सुबेदी}}==
I think this page will be helpful for you. Use the page [[बङ्गलादेशका जिल्लाहरू]] for the spelling. I tried my best for the Nepali spelling. If you feel any problem, just ask me. --[[User:Anup Sadi|Anup Sadi]] ([[User talk:Anup Sadi|कुरा गर्ने]]) १७:५९, ५ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))

[[User:Nirjal stha|Nirjal stha]] ([[User talk:Nirjal stha|कुरा गर्ने]]) ०८:५७, १७ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))

== विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ ==

&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|150px|center|link=]]&lt;/div&gt; विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ का सहभागि विकिपिडियन मित्रहरू, २०१८ को संस्करणमा विकिपिडिया एसियाली महिनामा '''१७० वटा''' पृष्ठहरू तयार भई यो कार्यक्रम सफलता पूर्वक सम्पन्न भएको छ । यस कार्यक्रममा ४ वटा भन्दा बढी लेख तयार गर्ने सहभागि मित्रहरूलाई विकिपिडिया एसियाली महिना २०१८ पोस्टकार्ड पठाउने तथा यस कार्यक्रममा सबैभन्दा बढी लेख तयार गर्ने सहभागीलाई विकिपिडिया एसियाली महिना राजदूतको रूपमा चयन गरि प्रमाण पत्र समेत प्रदान गर्ने गरिन्छ । 

तसर्थ कृपया पोस्टकार्ड तथा प्रमाणपत्रहरूको लागी '''[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScoZU2jEj-ndH3fLwhwG0YBc99fPiWZIfBB1UlvqTawqTEsMA/viewform यहाँ]''' आफ्नो जानकारी मिति १० जनवरी २०१९ सम्ममा राखि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं । 

आयोजक समुहको तर्फवाट [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०३:४३, २१ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=694091 --&gt;

[[User:Janak Bhatta|Janak Bhatta]] ([[User talk:Janak Bhatta|कुरा गर्ने]]) ०३:१२, २४ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))

== प्रमुख लेख आवेदन समीक्षा ==

&lt;h3&gt;आदरणिय सम्पादक साथीहरू,&lt;/h3&gt;
{{प्रमुख चिन्ह|100px}} '''फेब्रुअरी, २०१९''' को प्रमुख लेखको लागी आवेदक '''[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]]''' बाट '''[[गुजराणवाला]]''' लेख प्रमुख लेखको आवेदन प्राप्त भई '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' बाट सो लेख '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/मापदण्ड|प्रमुख लेखका मापदण्ड]]''' अनुसार भए नभएको पूनरावलोकन गरि मतदातको लागी सिफारिस भएकोले, '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/गुजराणवाला]]''' मा आफ्नो मत प्रदान गरि निर्णयमा सहयोग गरि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं । 

'''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' को तर्फबाट - [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १४:५८, २७ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=695537 --&gt;

== [[वार्तालाप:नेपाल-बेलायत १९२३ को सन्धि]] ==

[[वार्तालाप:नेपाल-बेलायत १९२३ को सन्धि]] को अनुवाद धारा ४,५ र ६ गर्नु होला 
Bishaldev १६:४४, ३१ डिसेम्बर २०१८ (युटिसी(UTC))

== प्रमुख लेख आवेदन समीक्षा ==

&lt;h3&gt;आदरणिय सम्पादक साथीहरू,&lt;/h3&gt;
{{प्रमुख चिन्ह|100px}} '''मार्च, २०१९''' को प्रमुख लेखको लागि आवेदक '''[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]]''' बाट '''[[डकडकगो]]''' लेख प्रमुख लेखको आवेदन प्राप्त भई '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' बाट सो लेख '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/मापदण्ड|प्रमुख लेखका मापदण्ड]]''' अनुसार भए नभएको पूनरावलोकन गरि मतदातको लागि सिफारिस भएकोले, '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/डकडकगो]]''' मा आफ्नो मत प्रदान गरि निर्णयमा सहयोग गरि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं। 

'''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' को तर्फबाट - [[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[User talk:Biplab Anand|वार्ता]]) १०:४२, १४ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=700382 --&gt;

== प्रमुख लेख आवेदन समीक्षा ==

&lt;h3&gt;आदरणिय सम्पादक साथीहरू,&lt;/h3&gt;
{{प्रमुख चिन्ह|30px}} आवेदक '''[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]]'''ले निम्नलिखित लेखहरूलाई प्रमुख लेख बन्नको लागि [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|आवेदन]] गरेको हुनाले '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' बाट सो लेखहरू '''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/मापदण्ड|प्रमुख लेखका मापदण्ड]]''' अनुसार भए नभएको पूनरावलोकन गरि मतदातको लागि सिफारिस भएकोले, निम्नलिखित लेखहरूमा आफ्नो मत प्रदान गरि निर्णयमा सहयोग गरि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं।&lt;br /&gt;
* [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/पानासोनिक]]
* [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/सेथ राेलिन्स]]
* [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/डिन एम्ब्राेज]]
* [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/लियाम पेन]]

'''[[विकिपीडिया:प्रमुख लेख/प्रमुख लेख समन्वय समिति|प्रमुख लेख समन्वय समिति]]''' को तर्फबाट -[[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ([[User talk:Biplab Anand|वार्ता]]) १०:२९, १६ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=700382 --&gt;

== अन्तरमोहडा सम्पादक अधिकार प्रदान गर्ने प्रक्रिया ==

[[विकिपिडिया:टिप्पणीको लागि अनुरोध/अन्तरमोहडा सम्पादक अधिकार प्रदान गर्ने प्रक्रिया|अन्तरमोहडा सम्पादक अधिकार प्रदान गर्ने प्रक्रिया]]बारे भइरहेको टिप्पणीमा सहभागी हुन् हार्दीक अनुरोध छ । धन्यवाद ! &amp;mdash;&amp;nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''तुल्सी भगत'''&lt;/font&gt;]] &lt;small&gt;([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;योगदान&lt;/font&gt;]] &amp;#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;वार्ता&lt;/font&gt;]])&lt;/small&gt; --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०५:५०, २५ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=704022 --&gt;

==छलफल==
आज एउटाको मोबाइल केही समय पाएकाले विकि केही सम्पादन गरेको थिए । त्यसैले हतारमा आज मैले सृजना गरेको [[सिजी मन्दिर]] र [[गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रङ्गशाला]]का बारेमा एक पटक अवलोकन गस्ती गर है । अनि बिग्रेका कुराहरू सच्चाइ देउ । समय तथा साधनको अभावमा राम्रो लेख बन्न नसके जस्तो लागेको छ त्यसैले । 
( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']]     १०:२६, ३१ जनवरी २०१९ (युटिसी(UTC)))

==मेरो तर्फबाट एउटा अलङ्कार==
{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[File:Peace Barnstar Hires.png|150px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''अतुलनीय सम्पादन अलङ्कार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |

----
नमस्कार !

[[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]] ज्यू, तपाईंले [[विकिपिडिया|नेपाली विकिपिडीया]] सम्पादनको छोटो समयावधिमा अथक मेहनतका साथ अनेकौं लेखहरूमा अनवरत रुपमा मिहिनेतका साथ उत्कृष्ट योगदान प्रदान गर्नुभएको हुनाले तपाईंको सो मिहिनेतको उच्च कदर स्वरुप तपाईंको पृष्ठमा यो अलङ्कार प्रदान गर्दछु।

धन्यवाद।
----

( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']]     १५:४६, १९ फेब्रुअरी २०१९ (युटिसी(UTC))

|}

== छिटो निर्णय लिनु पर्ने भएकोले ==

अप्रेल महिनामा प्रमुख लेख बनाउनको लागि परेका सबै लेखहरू अयोग्य ठहरिएका कारण हामीले आज तिन तारिख सम्म पनि प्रमुख लेख परिवर्तन गर्न सकेनौं । प्रमुख लेख समन्वय समितिका सदस्यका तर्फबाट प्रमुख लेखको लागि परेका आवेदनहरूबाट छानेर [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/ठूलो घाउँके हावासील|एक अर्को लेख]] मत दानको लागि सिफारिस गरिएको छ । अतः छिटो छलफल गरेर आजै प्रमुख लेख परिवर्तन गर्नु पर्ने भएकाले [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|यहाँ]] आफ्नो मत राखेर निर्णय लिनु होला भन्ने पूर्ण अनुरोध छ । [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०२:४३, ३ अप्रिल २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Ram Prasad Joshee@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=695537 --&gt;

== छिटो निर्णय लिनु पर्ने भएकोले ==

अप्रेल महिनामा प्रमुख लेख बनाउनको लागि परेका सबै लेखहरू अयोग्य ठहरिएका कारण हामीले आज तिन तारिख सम्म पनि प्रमुख लेख परिवर्तन गर्न सकेनौं । प्रमुख लेख समन्वय समितिका सदस्यका तर्फबाट प्रमुख लेखको लागि परेका आवेदनहरूबाट छानेर [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/ठूलो घाउँके हावासील|एक अर्को लेख]] मत दानको लागि सिफारिस गरिएको छ । अतः छिटो छलफल गरेर आजै प्रमुख लेख परिवर्तन गर्नु पर्ने भएकाले [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|यहाँ]] आफ्नो मत राखेर निर्णय लिनु होला भन्ने पूर्ण अनुरोध छ । [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०२:४९, ३ अप्रिल २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Ram Prasad Joshee@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=700382 --&gt;

== छिटो निर्णय लिनु पर्ने भएकोले ==

अप्रेल महिनामा प्रमुख लेख बनाउनको लागि परेका सबै लेखहरू अयोग्य ठहरिएका कारण हामीले आज तिन तारिख सम्म पनि प्रमुख लेख परिवर्तन गर्न सकेनौं । प्रमुख लेख समन्वय समितिका सदस्यका तर्फबाट प्रमुख लेखको लागि परेका आवेदनहरूबाट छानेर [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/ठूलो घाउँके हावासील|एक अर्को लेख]] मत दानको लागि सिफारिस गरिएको छ । अतः छिटो छलफल गरेर आजै प्रमुख लेख परिवर्तन गर्नु पर्ने भएकाले [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|यहाँ]] आफ्नो मत राखेर निर्णय लिनु होला भन्ने पूर्ण अनुरोध छ । [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki {{IPNotice|}}-

&lt;!-- Message sent by User:Ram Prasad Joshee@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=704022 --&gt;

==स्वागत==
लामो समय पछि विकि सम्पादनमा हार्दिक स्वागत सरकार।
शुभ-सम्पादन।

( [[प्रयोगकर्ता:श्रेष्ठ भूपेन्द्र|''''भूपेन्द्र श्रेष्ठ `भूपेन´'''']]     १४:४६, २ मे २०१९ (युटिसी(UTC)))

== Wikicamp Nepal 2018/19 ==

'''Hello {{BASEPAGENAME}},'''&lt;br /&gt;
&lt;small&gt;'''Sorry for writing in English.'''&lt;/small&gt;&lt;br /&gt;

We are glad, you are the part of [[:m:WCN2018|WCN2018]]. So, you are WCNian. Congratulations! \o/

The Wikicamp Nepal team is currently discussing on the value and planning process of Wikicamp Nepal 2018/19, and is open until 31 May 2019. The goals are to (1) build a shared understanding of the value of Wikicamp Nepal to help guide camp planning and evaluation, and (2) gather broad community input on what new form(s) Wikicamp Nepal 2019 could take.

We'd like to hear from you on [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdymN5vLn4CNYu_sz_2pvdV380eigXqRwy-u5NK2xt6_X8BPw/viewform this multilingual survey form]. Select your language and please send us your response!

If you have any question(s), feel free to contact: wikicampnepal[at]gmail.com or leave a message at: [[:m:Talk:Wikicamp Nepal 2018|Talk:Wikicamp Nepal 2018]]. Kindly help us spread and translate this message!

Many thanks,&lt;br /&gt;
&amp;mdash;&amp;nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''Tulsi Bhagat'''&lt;/font&gt;]] &lt;small&gt;([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;contribs&lt;/font&gt;]] &amp;#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;talk&lt;/font&gt;]])&lt;/small&gt;,&lt;br /&gt;
[[:m:Wikicamp Nepal 2018/Team|WCN2018 Organizing Team]]; Message sent using [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०४:४३, १७ मे २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tulsi Bhagat@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tulsi_Bhagat/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=19103078 --&gt;

== जानकारी सम्बन्धमा ==

नमस्ते {{PAGENAME}} ज्यू,
नेपाली विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:प्रबन्धक सूचनापाटी#शीघ्रातिशीघ्र निर्णयको लागि अनुरोध|प्रबन्धक सूचनापाटी]]मा नयाँ छलफल सुरू गरिएको हुनाले सो छलफलको निर्णय नआउञ्जेलसम्मका लागि तपाईद्वारा यस विकिपिडियामा रहेको [[विकिपिडिया:पञ्च स्तम्भ|पञ्च स्तम्भ]]को पालना गर्नुपर्नेछ साथै विकिपिडिया समुदायमा रहेको नीति विपरित कुनै पनि अनावश्यक काममा तपाईको संलग्नता रहेको पाइएमा तपाईलाई तत्काल विकिपिडिया सम्पादन गर्नबाट रोक लगाइने व्यहोरा जानकारी गराउन चाहन्छु। धन्यवाद--[[User:बिप्लब आनन्द|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:बिप्लब आनन्द|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] ०८:०७, २८ जुन २०१९ (युटिसी(UTC))
* मैले यस विषयमा निर्जललाई जानकारी गराइसकेको छु, म यो पञ्च स्तम्भ के हो जान्दिन, मलाई १ महिना प्रतिबन्ध लगाउनुस् या नलगाउनुस् म जान्दिन, मैले आउँदो एसियाली महिनामा २५० बनाउने अठोट लिएको छु यदि मैले त्यती लेख्न सकिन भने भने म झुण्डिएर आत्महत्या गरेर मर्छु, मलाई पहिलोपटक प्रतिबन्ध किन लगाइयो। म चाहान्छु कि सबै प्रबन्धक मित्रहरू पनि मैले जस्तै आउँदो एसियाली महिनामा केही प्रतिबद्धता जयर गरून् न कि हामी जस्तो मोबाइल सम्पादकलाई दुख र सास्ती दिने, म प्रबन्धकहरूको उर्जा हेर्न चाहान्छु न कि चहलपहल म यहाँ भन्दा केही पनि कुरा अगाडि बढाउन चाहान्न, सबै प्रबन्धकहरू आफ्नो उर्जा र नेपाली विकिपिडिया प्रति माया र कयौं लेख लेखेको हेर्न म अातुर छु धन्यवाद-[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]] ([[User talk:हिमाल सुबेदी|कुरा गर्ने]]) ०८:३९, २८ जुन २०१९ (युटिसी(UTC))

== शीघ्रातिशीघ्र माफी माग्न आह्वान ==

'''नमस्ते हिमालज्यु,''' ''प्रयोगकर्तालाई निषेध गर्ने छलफल''को [[Special:Diff/736286|निष्कर्ष आइसकेको]] छ। कृपया! हजुरलाई अनुरोध गर्दछु [[विकिपिडिया:प्रबन्धक सूचनापाटी#शीघ्रातिशीघ्र निर्णयको लागि अनुरोध|यहाँ गएर]] अनुच्छेदको तल्लो भागमा आफ्नो माफीनामा राख्नुहोला। माफीनामा नआएको खण्डमा हजुरलाई छलफलमा भने बमोजिम कम्तीमा १ महिनासम्मको लागि विकिपिडियाबाट निषेध गरिनेछ र निषेध फुकुवा गर्न निवेदन पनि राख्न पाउनु हुनेछैन। '''धन्यवाद!''' &amp;mdash;&amp;nbsp;[[User:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;'''तुल्सी भगत'''&lt;/font&gt;]] &lt;small&gt;([[Special:Contributions/Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;योगदान&lt;/font&gt;]] &amp;#124; [[User talk:Tulsi Bhagat|&lt;font color=&quot;black&quot;&gt;वार्ता&lt;/font&gt;]])&lt;/small&gt; ०४:४३, ४ जुलाई २०१९ (युटिसी(UTC))

== विकी क्याम्प नेपाल आयोजक सम्बन्धमा ==

विकी क्याम्प नेपाल आयोजनमा एक गैह्रसरकारी संस्थाको संलग्नता भएको भन्ने सम्बन्धमा भई रहेको छलफलमा [[विकिपिडिया:चौतारी_(विविध)#विकी_क्याम्प_नेपाल_आयोजक_सम्बन्धमा|यहाँ]] गई आफ्नो विचार राख्नु हुन अनुरोध गर्दछु ।-[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १८:४२, १० अगस्त २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=740008 --&gt;

== [[विकिथन-८ सहभागीहरू]] ==

नमस्ते हिमाल ज्यु, विकिथन-८ को सहभागीहरूको पृष्ठ बनाउदा यो गल्तीले बनेको होला, मैले मेटाउन हेलेको छ। धन्यवाद--[[User:BRPever|&lt;font color=&quot;#FF00FF&quot;&gt;B&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#FF7E00&quot;&gt;R&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#00A300&quot;&gt;P&lt;/font&gt;]]'''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[User talk:BRPever|'' ever'']]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;''' १०:५१, १४ सेप्टेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))
:र मैले सहभागिता पृष्ठको लिंक छु।--[[User:BRPever|&lt;font color=&quot;#FF00FF&quot;&gt;B&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#FF7E00&quot;&gt;R&lt;/font&gt;&lt;font color=&quot;#00A300&quot;&gt;P&lt;/font&gt;]]'''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[User talk:BRPever|'' ever'']]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;''' १०:५९, १४ सेप्टेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))

== '''विकिथन-८''' ==

{{fmbox
| image     = [[चित्र:Wikithon 2018.png|90px|link=]]	
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-ne.png|60px|link=]]	
| style     =
| textstyle =	
| text      = &lt;center&gt;
२०७६ सालको दशैं-तिहार-छठको अवसर पारेर नेपाली विकिपिडियाले २०७६ असोज १५ गतेदेखि कार्तिक १६ (छठ) सम्म आठौँ &lt;big&gt;'''नेपाली [[विकिपिडिया:विकिथन|विकिथन]] कार्यक्रम'''&lt;/big&gt; आयोजना गरेको छ। ,  सहभागी हुन चाहने विकिपिडियनहरूले '''[[विकिपिडिया:विकिथन-८/सहभागीहरू|सहभागीताको लागि आफ्नो नाम दर्ता]] गराउनको लागी अनुरोध गरिन्छ । थप जानकारीको लागी [[विकिपिडिया:विकिथन-८|विकिथन-८]] मा हेर्नुहोस् ।&lt;/center&gt;	
}}
&lt;!-- Message sent by User:Nabin K. Sapkota@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=740008 --&gt;

== विकिपिडिया एसियाली महिना आमन्त्रण ==

&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|0|6px|rgba(0, 0, 0, 0.55)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१९‎|विकिपिडिया एसियाली महिना]]&lt;div style=&quot;margin-right:1em; float:right;&quot;&gt;[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|link=]]&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; &quot;&gt;
गत वर्ष विकिपिडिया एसियाली महिनामा भाग लिनु भएकोमा धन्यवाद, र आशा गर्दछु कि तपाईंले यसको आनन्द लिनुभयो । पछिल्ला चार बर्षमा २,००० भन्दा बढी विकिपिडिया सम्पादकहरू द्वारा ६० भन्दा बढी भाषा-विशिष्ट विकिपिडियामा २८,००० भन्दा बढी उच्च-गुणका लेखहरू थपिएका छन् । निस्सन्देह, विकिपिडिया एसियाली महिना सबैभन्दा ठूलो वार्षिक विकिपिडिया अनलाइन सम्पादन कार्यक्रम हो, र तपाईंले यसलाई बनाउनु भएको हो । हामी यो नोभेम्बरमा यस कार्यक्रमलाई फेरि आयोजना गर्दैछौं, र तपाईंलाई हामीसँग फेरि सामेल हुन आमन्त्रित गर्न चाहन्छौं ।

यो वर्ष, हाम्रो मापदण्ड उही हो । यदि तपाईंले ४ लेख बनाउनु भयो भने पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नुहुनेछ । लेखहरू ३,००० बाइट्स र ३०० शब्दहरू भन्दा बढी हुनु आवश्यक छ । हामी हाम्रो पोष्टकार्ड पठाउने प्रक्रियामा पनि सुधार गर्दैछौं, उदाहरणका लागि अहिले पोष्टकार्ड बनाउँदैछौं, र अन्य भाषाको प्रतीक्षा नगरीकन कार्यक्रम समाप्त भएपछि ठेगाना संकलन गर्दैछौं ।

प्रत्येक विकिपिडियामा सबैभन्दा धेरै लेखहरू बनाउने विकिपिडियनहरूलाई &quot;विकिपिडिया एसियाली राजदूतहरू&quot; भनेर सम्मान गरिनेछ । हामी राजदूत प्रमाणपत्रको दुबै डिजिटल प्रतिलिपि र कागज प्रतिलिपि पठाउनेछौं ।
&lt;div style=&quot;text-align:center;&quot;&gt;
&lt;!-- Please edit the &quot;URL&quot; accordingly, especially the &quot;section&quot; number; thanks --&gt;
{{Clickable button 2|साइन अप गर्नुहोस्|url={{fullurl:{{{link|विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०१९/सहभागीहरू}}}|action=edit}} |class=mw-ui-progressive}}
&lt;/div&gt;
विचारका लागि धन्यवाद! --[[User:Saroj Uprety|सरोज उप्रेती]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]])&lt;br /&gt;

&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
— [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०९:३७, ३१ अक्टोबर २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Saroj Uprety@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj_Uprety/SampleInvitation&amp;oldid=19508878 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2019 ==

&lt;div style=&quot;border:8px orange ridge;padding:6px;&gt;

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|frameless]]
::&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Greetings!

Thank you for organizing '''Wikipedia Asian Month 2019''' for your local Wikipedia language. For rules and guidelines, refer to [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Organiser Guidelines|this page]] on Meta. To reach out for support for the contest or ask any query, reach out to us on our [[:m:Talk:Wikipedia Asian Month 2019|Contact Us]] page. Our [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|International Team]] will be assisting you through out the contest duration. Thank you for your efforts in making this project successful.

Best wishes,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|WAM 2019 International Team]]

::::Stay Updated [[File:B&amp;W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/wikiasianmonth/|50x50px]]&amp;nbsp; [[File:B&amp;W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikiasianmonth|50x50px]]

&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ११:४६, २ नोभेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19515825 --&gt;

==इमो==
अचेल इमोमा अनलाइन आउदैनौ कि क्या हो हिमाल/पर्वत ????

== Extension of Wikipedia Asian Month contest ==

In consideration of a week-long internet block in Iran, [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]] contest has been extended for a week past November. The articles submitted till 7th December 2019, 23:59 UTC will be accepted by the fountain tools of the participating wikis.

Please help us translate and spread this message in your local language. 

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month international team]].

--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १४:१२, २७ नोभेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19592097 --&gt;

== What's Next (WAM)! ==

Congratulations! The Wikipedia Asian Month has ended successfully and you've done amazing work of organizing. What we've got and what's next?
*We have a total of 10,186 articles made during this edition and it's the highest of all time.
*Make sure you judge all articles before December 20th, Once you finish the judging, please update [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Status|this page]].
*There will be two round of address collection scheduled: December 22th and December 27th 2019. 
*Please report the local Wikipedia Asian Ambassador (who has most accepted articles) on [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/Ambassadors|this page]], if the 2nd participants have more than 30 accepted articles, you will have two ambassadors.
*In case you wondering how can you use the WAM tool (Fountain) in your own contest, contact the developer [[user:Ле Лой|Le Loy]] for more information.

Best wishes,

[[:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]]

--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १७:३०, १४ डिसेम्बर २०१९ (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/WAM&amp;oldid=19638067 --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

Dear Participants and Organizers,

Congratulations!

It's WAM's honor to have you all participated in [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|Wikipedia Asian Month 2019]], the fifth edition of WAM. Your achievements were fabulous, and all the articles you created make the world can know more about Asia in different languages!
Here we, the WAM International team, would like to say thank you for your contribution also cheer for you that you are eligible for the postcard of Wikipedia Asian Month 2019.
Please kindly fill [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the form], let the postcard can send to you asap!

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ०८:१६, ३ जनवरी २०२० (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19671656 --&gt;

== WAM 2019 Postcard ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Kindly remind you that we only collect the information for [[:m:Wikipedia Asian Month 2019|WAM]] postcard 31/01/2019 UTC 23:59. If you haven't filled [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdX75AmuQcIpt2BmiTSNKt5kLfMMJUePLzGcbg5ouUKQFNF5A/viewform the google form], please fill it asap. If you already completed the form, please stay tun, wait for the postcard and tracking emails.

Cheers!

Thank you and best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.01


[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) २०:५८, २० जनवरी २०२० (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:-revi@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19732202 --&gt;

== प्रमुख लेख आवेदन सम्बन्धमा ==

नमस्ते {{USERPAGE}}ज्यू,&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियामा प्रमुख लेखको लागि प्राप्त [[विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू|आवेदनहरू]]लाई समीक्षा गरि आफ्नो मात राख्नुहुन अनुरोध गर्दछु। प्रमुख लेख समन्वय समितिको तर्फबाट--[[User:Biplab Anand|Biplab Anand]] ०९:०६, ११ फेब्रुअरी २०२० (युटिसी(UTC))
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=770358 --&gt;

== प्रस्तावित विकि क्याम्प नेपाल २०२० ==

विकिमिडियन मित्रहरू बीच छलफल, अन्तर विकि समन्वय तथा विकि समुदायको प्राथमिकता तथा चुनौतीहरूको बारेमा सहकार्यको लागी नेपालमा बोलिने भाषाहरूको समुदायहरूको सम्मेलन '''विकि क्याम्प नेपालको दोश्रो संस्करण'''-'''विकि क्याम्प नेपाल २०२०''' यही नोभेम्बर २०२० मा आयोजनाको लागी [https://meta.wikimedia.org/wiki/Grants:Conference/WikiCamp_Nepal_2020#Discussion मेटा]मा प्रस्ताव राखिएकोले कृपया सो प्रस्वातमा तपाईको सहमति राखि दिनु हुन अनुरोध गर्दछौं । - आयोजक समुह
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=771238 --&gt;

== &lt;big&gt;'''विकिकार्यशाला नेपाल २०२० समुदाय संलग्नता सर्वेक्षण'''मा सहभागिताको लागि निमन्त्रणा&lt;/big&gt; ==

यो समुदाय संलग्नता सर्वेक्षणमा सहभागिताको लागि निमन्त्रणा हो, जुन विकिकार्यशाला नेपाल २०२० को आयोजनाको लागि विकिमिडिया फाउण्डेसनमा पेश गरिने आवेदनको मुख्य अङ्ग हो। यी प्रश्नहरूले विकिमिडियामा तपाईँको अनुभव, आवश्यकता, चुनौती, तथा विकिकार्यशाला नेपाल २०२० बाट अपेक्षाहरू सम्बन्धी जानकारीहरू हासिल गर्न सहयोग गर्नेछन्। यी प्रतिक्रियाहरूले विकिकार्यशालाको उद्देश्य तथा कार्यक्रमको प्रारूप थप स्पष्ट पार्न मद्दत गर्नेछ। 

&lt;div class=&quot;notice metadata&quot; id=&quot;stub&quot; style=&quot;margin:auto; padding:5px; text-align: center; background-color: #ffffff; border: solid 1px #99CCFF; border-left: 8px solid #99CCFF;&quot;&gt;
[[File:Form OneDrive icon.svg|25px]] '''सर्वेक्षण फाराम [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSeJE3o-lTsCalCrKU3TDRr1jGYZZ1qp6GNagC3Y2GAXy1muVQ/viewform यहाँ] उपलब्ध छ'''। &lt;span style=&quot;padding-left:250px;&quot;&gt;सर्वेक्षण फाराम '''२५ फेब्रुअरी २०२०''' सम्म खुला रहनेछ।&lt;/span&gt;&lt;/div&gt;
आयोजक समूह
&lt;!-- Message sent by User:Nirjal stha@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nirjal_stha/list&amp;oldid=771359 --&gt;

== तपाईको लागि एक बार्नस्टार! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[चित्र:Barnstar of Diligence Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''अथक मेहनती बार्नस्टार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | प्रमुख लेखहरूमा राम्रो कार्यको लागि धन्यवाद। [[User:BRPever|&lt;span style=&quot;color:#FF00FF;&quot;&gt;B&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#FF7E00;&quot;&gt;R&lt;/span&gt;&lt;span style=&quot;color:#00A300;&quot;&gt;P&lt;/span&gt;]]'''&lt;sup&gt;&lt;small&gt;[[User talk:BRPever|'' ever'']]&lt;/small&gt;&lt;/sup&gt;''' १३:१४, २५ फेब्रुअरी २०२० (+0545)
|}

== WAM 2019 Postcard: All postcards are postponed due to the postal system shut down ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px|Wikipedia Asian Month 2019|link=:m:Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear all participants and organizers,

Since the outbreak of COVID-19, all the postcards are postponed due to the shut down of the postal system all over the world. Hope all the postcards can arrive as soon as the postal system return and please take good care.

Best regards,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.03
&lt;!-- Message sent by User:Aldnonymous@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=19882731 --&gt;

== विकिपिडिया नीति सम्बन्धमा ==

नमस्ते विकी मित्र,&lt;br&gt;
विकिपिडियाको नीति र दिशानिर्देशभित्र पर्ने एक महत्वपूर्ण नीति— [[विकिपिडिया:लेख शीर्षकहरू]] तैयारी अवस्थामा रहेकोले सो पृष्ठमा प्रस्ताव गरिएका बुँदाहरूलाई अध्ययन गरि कृप्या आफ्नो धारणा [[विकिपिडिया:चौतारी (नीति)#विकिपिडिया:लेखशीर्षकहरू|यहाँ]] व्यक्त गर्न अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ०८:५७, १८ अप्रिल २०२० (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=791027 --&gt;

== तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[चित्र:BoNM - Bangladesh Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''বাংলাদেশ বার্নস্টার'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; |প্রিয় হিমাল ভাই,&lt;br /&gt; নেপালী উইকিপিডিয়ায় বাংলাদেশ সংক্রান্ত নিবন্ধগুলো তৈরি করায় আপনাকে অসংখ্য ধন্যবাদ। আশা করি, এটা অব্যাহত রাখবেন।&lt;br /&gt; শুভকামনা রইল!&lt;br /&gt; [[User:Md. Golam Mukit Khan|Md. Golam Mukit Khan]] ([[User talk:Md. Golam Mukit Khan|कुरा गर्ने]]) ०६:३७, ६ मे २०२० (नेपाली समय)
|}

== विकिपिडिया नीति सम्बन्धमा ==

नमस्ते विकी मित्र,&lt;br&gt;
विकिपिडिया चौतारीमा प्रस्ताव गरिएको निम्न नीति सुधार प्रस्तावहरू— [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अन्य_प्रयोगकर्ता_अधिकारको_लागि_निवेदनको_लागि_समयसीमा|अन्य प्रयोगकर्ता अधिकारको लागि निवेदनको लागि समयसीमा]] र [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#पृष्ठ_स्थानान्तरण_सम्बन्धी_सहायता_पृष्ठको_आवश्यकता|पृष्ठ स्थानान्तरण सम्बन्धी सहायता पृष्ठको आवश्यकता]] माथि कृप्या आफ्नो धारणा व्यक्त गर्न अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ०८:१५, ७ मे २०२० (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=791027 --&gt;

== June 2020 ==
[[File:Stop hand nuvola.svg|30px|alt=Stop icon]] यो तपाईँको लागि '''अन्तिम चेतावनी''' हो। यसपछि तपाईँद्वारा [[वि:लेख शीर्षक|पछाडि अनुप्रेषण नराखि पृष्ठ सारिएको]], कार्य भएमा , जस्तै तपाईँले  यस [[:Module:Date]] पृष्ठमा गर्नुभएको छ। तपाईँलाई बिना कुनै सूचना '''[[विकिपिडिया:निषेध नीति|सम्पादन गर्नबाट अवरोधित]] गर्न सकिनेछ'''। '''तपाईँद्वारा गरिएको यस स्थानान्तरणले [https://tools.wmflabs.org/templatecount/index.php?lang=ne&amp;namespace=828&amp;name=Date#bottom २६१८ पृष्ठ]लाई असर पुगेको छ।'''&lt;!-- Template:uw-move4 --&gt; [[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] १४:३२, ११ जुन २०२० (नेपाली समय)

* मैले बनाउँदै गरेको पृष्ठमा यस ढाँचा प्रयोगमा आउने भएकाले मैले नाम फेरेको हो।वास्तवमा भन्नु पर्दा यो ढाँचा बनाउनेहरूको गलती, सुरुदेखिनै नेपालीमा भएको भए यसलाई कसलै चलाउँथ्यो र? यसलाई त सुधार गर्न सकिन्छ। बरु यसका लागि एक ढाँचा सुधार थनको आयोजना गरि अगाडि बढ्न सकिन्छ। यस पृष्ठलाई सार्दा अरु पृष्ठलाई असर गर्छ भन्ने कुरा मलाई थाहा थियो तर पृष्ठ सार्ने बेला पछाडि एक अनुप्रेषण राख्ने भन्ने बाकसमा कालो रङ्ग देखियो र थिच्दा खेरी थिचिएको पनि थिएन। मलाई पनि थाहा थिइनकी अनुप्रेषण हट्छ भनेर तर दुर्घटनाबस अनुप्रेषण हट्यो। मैले फेरी ढाँचा डेटमा सार्न खोजेको थिएँ तर फेरी पनि अनुप्रेषण राख्ने भन्ने बाकस थिचिएन यही समस्याले गर्दा पृष्ठबाट अनुप्रेषण हटेको हो तर यस्तो समस्या कसरी आयो भन्ने कुरा मलाई थाहा छैन-[[User:हिमाल सुबेदी|हिमाल सुबेदी]] ([[User talk:हिमाल सुबेदी|कुरा गर्ने]]) १५:५८, ११ जुन २०२० (नेपाली समय)

== पृष्ठ सार्ने सम्बन्धमा सल्लाह सुझाव ==

नमस्ते {{U|हिमाल सुबेदी}} ज्यू,&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियामा विगत २ वर्षदेखि निरन्तर सम्पादन गर्दै आउनुभएकोमा धन्यवाद दिन चाहन्छु। यहाँले नेपाली विकिपिडियाको [[वि:प्रमुख लेख|प्रमुख लेख]] व्यवस्थापन तथा निर्माणमा देखाउनुभएको उर्जा र गतिशीलता सराहनीय रहेको कारणले नै यहाँलाई समुदायिक छलफलद्वारा ढाँचा सम्पादकको अधिकार दिइएको थियो। नेपाली विकिपिडियामा लेखहरूको शीर्षक कस्तो हुनुपर्छ वा राख्ने सम्बन्धमा नीति नभएकोले समुदायले [[वि:लेख शीर्षक|लेख शीर्षक]] नीतिलाई [[:Special:Diff/808429|बहुमतले पास]] गरि लागू गर्नुका साथै [[वि:स्थानान्तरण|स्थानान्तरण]] सम्बन्धी सहायता पृष्ठ निर्माण नभएसम्मको लागि छलफलको आधारमा मात्र पृष्ठको [[:Special:Diff/814282|शीर्षक परिवर्तन]] गर्नुपर्ने नीति बनाएको यहाँलाई अवगत नै हुनुपर्ने हो। विकिपिडिया जो सुकैले सम्पादन गर्न सक्ने स्वतन्त्र थलो भएतापनि समुदायले लागू गरिसकेको नीति र नियमलाई पालना गर्ने दायित्वपनि हामि सबैको हो। तपाईँ सक्रिय तथा विश्वनीय प्रयोगकर्ता हुनुका साथै यस विकिपिडियामा विशेष अधिकार राख्नुभएको छ जसको प्रयोग सन्तुलित र न्यायोचित हुनुपर्छ। सबै प्रयोगकर्ताहरूको आ-आफ्नो विशेष काम गर्ने शैली र व्यवहार भएतापनि सबैजना समुदायको नीति र नियमको अधीनमा रहेका छन्। अस्ति तपाईँको पृष्ठ [[:Special:Diff/822089|सार्ने क्रिया]]ले २६०० भन्दा बढी पृष्ठलाई असर पुगेको थियो जसपछि मैले यहाँलाई चेतावनी सन्देश पठाएको थिए। पृष्ठको शीर्षकलाई परिवर्तन गर्नको लागि वार्तालाप मात्रै विकल्प भएकोले (नीति लागू) तपाईँले अब उपरान्त कुनैपनि पृष्ठलाई बिना छलफल सार्नुभएको लग देखिएमा [[विकिपिडिया:प्रबन्धक|प्रबन्धक]]ले यहाँसँग रहेको ढाँचा सम्पादकको अधिकार हटाउने व्यहोरा जानकारी गराउन चाहन्छु। 
ढाँचा तथा मोड्युललाई देवनागरी शीर्षकमा राख्ने वा नराख्ने विषयमा सामुदायिक छलफल हुनुपर्छ गरिनुपर्छ तर समुदायको कुनै ठोस निर्णय नआएसम्म पहिलदेखि चलिआएको विकी परम्परालाई नै प्राथमिकता दिनुपर्ने सर्वमान्य तर्क छ। तपाईँसँग विश्वका विभिन्न भाषाको ज्ञान भएतापनि तपाईँले सोझै बिना कुनै वार्तालाप गरि पृष्ठको शीर्षक सुधार गर्नुभएमा (मुख्यतया पछाडि [[:Special:Log/move/हिमाल_सुबेदी|अनुप्रेषण नराखि]] सार्ने क्रिया गरेको देखिएको छ) त्यो एकल निर्णय सरह देखिन्छ तसर्थ यस विषयमा अबदेखि सजग भएर नीति नियम पुगाएर क्रिया गर्न सल्लाह दिन चाहन्छु। [[वार्तालाप:बङ्गलादेश|यस वार्तालाप]]को निर्णय नआएतापनि तपाईँले अनुरोध गरेको शीर्षककै नाममा विभिन्न नयाँ पृष्ठ निर्माण गर्नुभएको छ, वार्तालाप हुँदैगर्दा तपाईँ त्यसको निर्णय नआउनञ्जेलसम्म पर्खनुपर्ने थियो जुन हुनसकेन, गर्नुभएन। विकिपिडिया सम्पादनकर्ताको लागि विकिपिडियाको पृष्ठ जति महत्वपूर्ण हुन्छ त्यस पृष्ठको इतिहास त्योभन्दा बढि महत्वपूर्ण हुन्छ तसर्थ पृष्ठ सार्नुपूर्व विभिन्न पक्ष औल्याउनुपर्ने हुन्छ। पृष्ठ बनाउनुहोस्, सल्लाह सुझाव लिनुहोस्/दिनुहोस्, सामुदायिक वार्तालापमा सहभागी हुनुहोस् र नेपाली विकिपिडियाको गहिराईलाई बढाउने जुन परिवर्तनकारी सोच/प्रण लिनुभएको छ त्यसलाई पूरा गर्ने दिशामा अगाडि बढ्नुहोस्।  यहाँ हुने कुनै पनि सामुदायिक वार्तालापको निर्णय तपाईँले सोचेको समयमा नआउला यसको अर्थ तपाईँले आफ्नो धैर्यता गुमाइदिने कि निर्णयको लागि पर्खिने- अवश्यपनि निर्णयको लागि पर्खिनुपर्छ। हामि सबैले अन्ततः यो विकिपिडियालाई सबै पक्षबाट स्तरीय बनाउने कोसिस गर्दैछौँ यसमा सबैको सहयोगको आवश्यकता छ। अन्त्यमा, हामि सबै यहाँ एउटै सोच लिएर अगाडि बढ्दै यात्रा गरिरहेका छौँ तसर्थ मेरो सल्लाहलाई आत्मसात गर्दै विकिपिडियामा आफ्नो योगदानलाई निरन्तरता दिदैँ अगाडि बढ्नुहुनेछ भनि आशासहित धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] २०:५४, १३ जुन २०२० (नेपाली समय)

== Digital Postcards and Certifications ==

[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=M:Wikipedia_Asian_Month_2019|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2019]]

Dear Participants and Organizers,

Because of the COVID19 pandemic, there are a lot of countries’ international postal systems not reopened yet. We would like to send all the participants digital postcards and digital certifications for organizers to your email account in the upcoming weeks. For the paper ones, we will track the latest status of the international postal systems of all the countries and hope the postcards and certifications can be delivered to your mailboxes as soon as possible.

Take good care and wish you all the best.

&lt;small&gt;This message was sent by [[:m:Wikipedia Asian Month 2019/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] via [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ००:४३, २१ जुन २०२० (नेपाली समय)&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Martin Urbanec@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2019_Postcard&amp;oldid=20024482 --&gt;

== सुझाव ==

नमस्कार हिमाल जी! हालैमात्र तपाईंले विकिपिडियाको नियम विपरीत रहेर काम गर्नुभएको रहेछ। तपाईंले लेखलाई प्रमुख बनाउने क्रममा मैले प्रमुख लेख समन्वय समितिको तर्फबाट राखेको हस्ताक्षरलाई मेट्नु भएछ जुन कुनै पनि हालतमा स्वीकार्य छैन। लेखमा एकचोटि समन्वय समितिको सदस्यको हस्ताक्षर भैसकेको पछी कसैले पनि त्यस हस्ताक्षरलाई हटाएर आफ्नो हस्ताक्षर राख्न पाउदैनन्। लेखमा सिफारिस र स्वीकृत मिति एउटै हुनुहुन्न भन्ने कुरा तपाईंले राम्रोसँग जान्नु पर्छ। हस्ताक्षर त हटाउनु भयो तर अर्काको हस्ताक्षर किन त्यहाँ राख्नु भयो भन्ने कुरामा म अचम्मित छु। तपाईंले मेरो हस्ताक्षर हटाएर पर्वत जीको हस्ताक्षर प्रयोग गर्नु भएको छ। यहाँ [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96/%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82/%E0%A4%9F%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%9F%E0%A4%95&amp;curid=113950&amp;diff=842893&amp;oldid=840866 1] र [https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96_%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%96/%E0%A4%86%E0%A4%B5%E0%A5%87%E0%A4%A6%E0%A4%A8%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%82/%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%B6_%E0%A4%A4%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BE/%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%AD%E0%A5%AD&amp;diff=prev&amp;oldid=842901 2] हेर्नुस्। तपाइँको आफ्नै हस्ताक्षर हुदाहुदै अर्काको किन प्रयोग गरि रहनु भएको छ। तपाईं एउटा कुरा याद राख्नुहोस् कि जसले लेख आवेदन गर्छ त्यसको हस्ताक्षर हुनु पर्नेछ भन्ने कुनै नियममा लेखिएको छैन। कृपया यस गलतीलाई सुधार गर्दै मेरो हस्ताक्षर पुनः राख्नुहोस् र पर्वत जी को हस्ताक्षर हटाएर आफ्नो हस्ताक्षर राख्नुहोस्। भविष्यमा यस्तो गलती नदोहोर्‍याउन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद। - [[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १६:५७, ७ जुलाई २०२० (नेपाली समय)


==नेपाली भाषा==
हिमाल भाइ नेपालीमा ओठ-समक्रमण भन्ने शब्द छैन। बनाएको शब्द भन्दा अङ्ग्रेजी भाषाको लिप-सिन्क नै प्रचलनमा छ। श्रव्य-दृश्यको दुनियामा त्यही भाषा प्रयोग हुन्छ। फेरि गाउँको गोठालोदेखि एक वर्षको बालकले बुझ्ने भिडियो शब्दको नेपाली रूप श्रव्य-दृश्य नभएर भिडियो नै हो। त्यस्तै टिकटकलाई तिकतोक भन्दैनन् भने भने गल्ति हो। के गर्ने लाई क्यार्नी भन्छन् भनेर लेख्ने हो र?
-&lt;b&gt;[[File:Krish Signature.png|50px|link=User:Krish Dulal]][[User:Krish Dulal|&lt;font color=&quot;#0000FF&quot;&gt;'''DU'''&lt;/font&gt;]][[User:Krish Dulal|&lt;font color=&quot;#FF0000&quot;&gt;'''LAL'''&lt;/font&gt;]] ([[User talk:Krish Dulal|मसँग कुरा गर्नुहोस्]])&lt;/b&gt;  ०६:२२, ८ जुलाई २०२० (नेपाली समय)

== लेखबाट सामग्री हटाएको ==

हिमाल भाई [[ग्रीस]] लेखबाट तिमीले लेखमा भएको सामग्री हटाई अनुप्रेषण गर्नुको कारण के हो? तिमीले गरको चाहीँ उत्कृष्ट हुने अरुले लेखेको चाहीँ अर्थहिन हुने हो र? पहिला अरूको योगदानको कदर गरौँ। यदी तिमीलाई कुनै लेख गाभ्नु पर्ने लागेमा त्यसको लागि बनेको नियमको पालना गर्दै अनुरोध गर्न सकिने व्यबस्था छैन र? --[[User:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000&quot;&gt;'''''निर्मल दुलाल'''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;sup&gt;(&lt;font color=&quot;#0272FD&quot;&gt;कुरा गर्नुहोस&lt;/font&gt;)&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;]]  १५:५६, ८ जुलाई २०२० (नेपाली समय)

==दूरदर्शनको अर्थ==
मेरो नेपाली बृहत् शब्दकोशमा यस्तो छ:
&quot;ना० १. टाढासम्म दृष्टि पुर्याउने वा त्यहाँका दृश्यहरू अवलोकन गर्ने काम । २.पछिसम्मका कुराको सोचाइ वा सम्झाइ । ३. बिजुलीको यन्त्रद्वारा
टाढाको वस्तु, दृश्य, कार्यक्रम आदिलाई प्रदर्शित गर्ने काम ।४. त्यस्तो कार्यक्रमको प्रदर्शन गर्ने यन्त्र; बोल्ने, गाउने व्यक्तिहरूको स्वर सुन्नुका साथसाथै उनीहरूको अनुहार तथा हाउभाउ पनि देखिने रेडियोका ढाँचाको एक वैज्ञानिक उपकरण; टेलिभिजन।&quot;
:टेलिभिजन नेपाली शब्द हो। यस्ता शब्दलाई तत्सम शब्द भन्छन्। दूरदर्शन एउटा बहुअर्थ भएको शब्द हो। लेख्य भाषामा बहुअर्थ दिने शब्द लेख्नु ठीक हुन्न। नेपालमा तिमी बाहेक अरू कसले टेलिभिजनलाई दूरदर्शन भन्छन्? -&lt;b&gt;[[File:Krish Signature.png|50px|link=User:Krish Dulal]][[User:Krish Dulal|&lt;font color=&quot;#0000FF&quot;&gt;'''DU'''&lt;/font&gt;]][[User:Krish Dulal|&lt;font color=&quot;#FF0000&quot;&gt;'''LAL'''&lt;/font&gt;]] ([[User talk:Krish Dulal|मसँग कुरा गर्नुहोस्]])&lt;/b&gt;  २१:२१, ८ जुलाई २०२० (नेपाली समय)

==[[एअर इन्डिया एक्सप्रेस विमान १३४४ दुर्घटना]]को लागि प्रमुख समाचार मान्यता==
{{ivmbox
  |1=८ अगस्त २०२० मा '''[[विकिपिडिया:प्रमुख समाचार|प्रमुख समाचार]]'''लाई अद्यावधिक गरिएको छ जुन लेख '''[[एअर इन्डिया एक्सप्रेस विमान १३४४ दुर्घटना]]'''बाट लिइएको हो जसलाई तपाईँले बनाउनुभएको वा व्यापक सुधार गर्नुभएको थियो। यदि तपाईँको ध्यानमा प्रमुख समाचारको लागि कुनै उपयुक्त हालसालै सिर्जना गरिएको वा अद्यावधिक गरिएको [[विकिपिडिया:प्रमुख समाचार/मापदण्ड|लेख]]को बारेमा थाहा छ भने कृपया त्यस लेखलाई [[विकिपिडिया:प्रमुख समाचार/उम्मेदवार]]मा नामाङ्कन गर्नुहोला।--[[User:Saroj Uprety|Saroj Uprety]] ([[User talk:Saroj Uprety|कुरा गर्ने]]) १४:२२, १० अगस्त २०२० (नेपाली समय)
  |2=[[Image:Gnome globe current event.svg|50px|Current events globe]]
  |imagesize=50px
 }}

== तपाईंको लागि एक बार्नस्टार! ==

{| style=&quot;background-color: #fdffe7; border: 1px solid #fceb92;&quot;
|rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;vertical-align: middle; padding: 5px;&quot; | [[चित्र:Team Barnstar Hires.png|100px]]
|style=&quot;font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;&quot; | '''सहकार्य बार्नस्टार'''
|-
|style=&quot;vertical-align: middle; padding: 3px;&quot; | [[रागिनी उपाध्याय‎]] लेखमा यहाँको योगदानको लागि कदर स्वरूप-- [[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] २०:०२, १० अगस्त २०२० (नेपाली समय)
|}

== अन्तिम चेतावनी  ==

हिमाल जी,&lt;br&gt;
हिजोदेखि सफाई अभियान थाल्नु भए जस्तो छ। प्रतिलिपि अधिकार उल्लङ्घन गर्ने सामाग्री, अनावश्यक सामग्री हटाएको लगायत सम्पादन शारांश देखे। केही चित्तबुझ्दो क्रिया देखे भने धेरैजसो एकहोरो सम्पादन क्रिया देखियो। सफाईको नाउँमा अरु प्रयोगकर्ताको लेखन सामग्री हटाइदिने क्रियाकलाप तत्काल बन्द गर्नुहोस्। प्रतिलिपि अधिकार उल्लङ्घन गर्ने सामग्री भेट्नुभएको खण्डमा त्यसलाई चिनो लगाउनुहोस्। याद राख्नुहोस् अनावश्यक सामग्री हटाएपछि लेख सुधार गर्ने दायित्व तपाईँको हुनेछ। लेख शीर्षक सुधार वार्तालापमा छोटो र मिठो टिप्पणी लेख्नहोस्। आजदेखि लेखबाट चिनो हटाउने काम नगर्नुहोला, सक्रिय प्रयोगकर्ता भएको कारणले कुनै प्रयोगकर्ताले जिज्ञासा प्रश्न सोधेमा प्रतिक्रिया दिनुहोस्। र अन्त्यमा माथि उल्लेखित कार्य बन्द गरेको पाइएन भने तपाईँलाई निषेध गर्नुबाहेकको कुनै विकल्प नरहेको जानकारी गराउन चाहन्छु। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] १९:०९, २१ अगस्त २०२० (नेपाली समय)

== मुख्य  लेख सम्बन्धमा!! ==

{{Talkback|विकिपिडिया:प्रमुख लेख/आवेदनहरू/आम्पान महाचक्रवात}}[[User:Big Hero|Big Hero]] ([[User talk:Big Hero|कुरा गर्ने]]) १२:५५, २२ अगस्त २०२० (नेपाली समय)

== सावधान ==

हिमाल सुबेदी,&lt;br/&gt;
कृपया भूगोल तथा उल्लेखनीय विषयहरूसँग सम्बन्धित लेखहरूलाई मेट्न चिनो लगाउने काम तत्काल बन्द गर्नुहोस्। सकिन्छ भने सुधार गरौं सुधार गर्न नसके लेखमा भएको कमजोरी औल्याउनुहोला। विकल्पहरू धेरै छन् हेर्नुहोला। पुन: मैले भन्न नपर्ने गरि यो काम रोक्नुहोला, लेखलाई स्वयं लेखक वा अन्य सम्पादकले सुधार गर्नेछन्। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] १४:१०, ३१ अगस्त २०२० (नेपाली समय)

== लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगितामा सहभागिताको लागि आमन्त्रण ==

{{fmbox
| image     = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]]	
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]]	
| style     =
| textstyle =	
| text      = &lt;center&gt;
नेपाली विकिपिडियामा वि.सं. २०७७ असोज १ गतेदेखि वि.सं. २०७७ असोज ३० गतेसम्म यस विकिपिडियाको लेखहरू सुधार गर्न &lt;big&gt;'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''&lt;/big&gt; प्रतियोगिता सञ्चालन हुन गइरहेकोले प्रतियगितामा सहभागी हुनका लागि आफ्नो नाम '''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/सहभागीहरू|सहभागी सूचीमा]]''' राख्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।&lt;/center&gt;--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]])
}}
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=910906 --&gt;

== लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगितामा सहभागिताको लागि आमन्त्रण ==

{{fmbox
| image     = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]]	
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]]	
| style     =
| textstyle =	
| text      = &lt;center&gt;
नेपाली विकिपिडियामा वि.सं. २०७७ असोज १ गतेदेखि वि.सं. २०७७ असोज ३० गतेसम्म यस विकिपिडियाको लेखहरू सुधार गर्न &lt;big&gt;'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''&lt;/big&gt; प्रतियोगिता सञ्चालन हुन गइरहेकोले प्रतियगितामा सहभागी हुनका लागि आफ्नो नाम '''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/सहभागीहरू|सहभागी सूचीमा]]''' राख्न हार्दिक अनुरोध गर्दछौँ।&lt;/center&gt;--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]])
}}
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=910906 --&gt;

== We sent you an e-mail ==

Hello {{PAGENAME}},

Really sorry for the inconvenience. This is a gentle note to request that you check your email. We sent you a message titled &quot;The Community Insights survey is coming!&quot;. If you have questions, email surveys@wikimedia.org. 

You can [[:m:Special:Diff/20479077|see my explanation here]].

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ००:३८, २६ सेप्टेम्बर २०२० (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Samuel (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Samuel_(WMF)/Community_Insights_survey/other-languages&amp;oldid=20479295 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2020 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2020|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2020]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2020|Wikipedia Asian Month 2020]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/Organiser Guidelines|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[:m:Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2020'''.
# Inform your community members WAM 2020 is coming soon!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki or PM us via facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2020#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia Asian Month/QA|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Due to the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones. 
#	The international postal systems are not stable enough at the moment, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!) 
#	Our team has created a [[:m:Wikipedia Asian Month 2020/WAM2020 postcards and certification deliver progress (for tracking)|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''jamie@asianmonth.wiki''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2020

Sincerely yours,

[[:m:Wikipedia Asian Month 2020/International Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2020.10&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:KOKUYO@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WAM_2020&amp;oldid=20508138 --&gt;

== लेख सुधार सम्पादनथन प्रतियोगिताको तथ्याङ्क अद्यावधिक ==

{{fmbox
| image     = [[File:Article Improvement Edit-a-thon logo.svg|110px|link=]]	
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|110px|link=]]	
| style     =
| textstyle =	
| text      = &lt;center&gt;
नेपाली विकिपिडियामा सञ्चालन भइरहेको &lt;big&gt;'''[[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन|लेख सुधार सम्पादनथन]]'''&lt;/big&gt; प्रतियोगितामा सहभागी भइ योगदान दिनुभएकोले यहाँलाई हार्दिक धन्यवाद दिन चाहन्छौँ। प्रतियोगितामा हालसम्म भएको योगदानको आधारमा [[विकिपिडिया:लेख सुधार सम्पादनथन/नतिजा|तथ्याङ्क तालिका]] अद्यावधिक गरिएकोले यहाँले योगदान गर्नुभएको लेखमा कुनै किसिमको समस्या भएमा त्यसलाई समीक्षा गरी यथाशीघ्र सुधार गर्नुहोला। धन्यवाद&lt;/center&gt;--आयोजन समितिको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ([[प्रयोगकर्ता_वार्ता:Biplab Anand|वार्ता]])
}}
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=937052 --&gt;

== शीमे चिनो लगाएको सम्बन्धमा ==

नमस्ते हिमाल,&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियाको विकासमा यहाँको निरन्तर योगदानको लागि धन्यवाद दिन चाहन्छु। मेरो विचारमा यहाँ जस्तो अनुभवी र जिम्मेवार प्रयोगकर्ताले आज विभिन्न लेखहरूमा शीमे चिनो लगाउने [[विशेष:Contributions/हिमाल_सुबेदी|कार्य]]ले चकित बन्न पुगेको छु। [[विकिपिडिया:शीमे|शीमे]] चिनो लगाउन चाहिने आधार सम्बन्धमा थप अध्ययन गर्नुहोला। हाम्रो विकिपिडियामा विभिन्न मर्मत चिनो उपलब्ध रहेकोले त्यसको उपयोग गर्न सकिन्छ जसले गर्दा लेख निर्माणकर्ताले लेखलाई सुधार गर्ने मौका पाउनेछन्। नेपाली विकिपिडियाको गहिराइ बढाउने नाममा यस्ता गतिविधिलाई तत्काल बन्द गर्नहुन यसै सन्देसमार्फत जानकारी गराउँदै भविष्यमा यस्ता गतिविधि दोहिरिएको खण्डमा ३ महिनाको लागि विकिपिडिया सम्पादनबाट रोक लगाइने जानकारी गराउन चाहन्छु। आशा छ तपाईँले यो सन्देस गम्भीरतापूर्वक लिनुहुनेछ। धन्यवाद--[[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] १३:४१, ११ नोभेम्बर २०२० (नेपाली समय)

== विकिमिडिया रणनीति कार्यशाला- नेपालमा उपस्थिति सम्बन्धमा ==

नमस्ते {{PAGENAME}} ज्यू,&lt;br&gt;
विकिमिडिया रणनीति अभियानको [[:m:Strategy/Wikimedia movement/2018-20/Transition/Global Conversations|विश्वव्यापी वार्तालाप]] यहि नोभेम्बर २१ र २२ (पहिलो चरण) तथा डिसेम्बर ५ र ६ (दोस्रो चरण)मा हुन गइरहेको यहाँलाई जानकारी नै होला। यसै सन्दर्भमा सो विश्वव्यापी वार्तालापमा नेपाली विकिपिडिया समुदायको तर्फबाट सहभागी हुने प्रयोगकर्ताहरूले विश्वव्यापी विकिमिडिया अभियानमा नेपाली विकिपिडिया समुदायको उपस्थिति स्तरीय तरिकाले प्रस्तुत गर्नुपर्ने हुन्छ। यसकारण नेपाली विकिपिडिया समुदाय तथा दक्षिण एसियाली विकिमिडिया रणनीति अभियानका सदस्य [[:m:User:Marajozkee|राजीव दत्त]]सँगको सहकार्यमा नेपाली विकिपिडियाका सदस्यहरू सम्मिलित अनलाइन विकिमिडिया रणनीति कार्यशाला आयोजना गरेर यो समुदायको विभिन्न पक्ष तथा विकिमिडिया रणनीति अभियानसँग सम्बन्धित बुँदाहरूमाथि छलफल गर्नको लागि यहाँको उपस्थितिको लागि यो सूचना पठाइएको जानकारी गराउन चाहन्छु।&lt;br&gt;
* मिति: सन् २०२० नोभेम्बर २० बेलुका ७ बजे
* दर्ता गर्नुहोस्: [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqF5iHzdcth-bxAqNT-sXmaS4jHn4rdKVQ3yU86bT5CbF0wQ/viewform?vc=0&amp;c=0&amp;w=1&amp;flr=0&amp;urp=gmail_link&amp;gxids=7628 गुगल फर्म]
नेपाली विकिपिडिया समुदायको तर्फबाट- [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=937052 --&gt;

== [[:नेपाल नाग]] मेटाउनको लागि नामाङ्कित ==
&lt;div class=&quot;floatleft&quot; style=&quot;margin-bottom:0&quot;&gt;[[File:Ambox warning orange.svg|48px|alt=|link=]]&lt;/div&gt;यो '''[[:नेपाल नाग]]''' लेख यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरू|नीति]] अनुसार समावेश गर्न '''उपयुक्त भए/नभएको छलफल''' चलिरहेको छ। लेख उपयुक्त नभएको खण्डमा [[विकिपिडिया:पृष्ठ हटाउने नीति|पृष्ठ मेटाइने]] छ।

तपाईँ लगायत जो कोहिलाई पनि यस [[विकिपिडिया:मेटाउनु पर्ने लेखहरू|नेपाल नाग]] छलफलमा आफ्नो धारणा राख्न स्वागत छ। नामाङ्कन छलफल यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:नीति तथा दिशानिर्देशहरू|नीति र निर्देशन]]को अधीनमा रहेर गर्नुपर्नेछ।

तपाईँ यस लेखलाई सुधार सहित सम्पादन गर्न सक्नुहुन्छ। तर, लेखको शीर्षपाठमा रहेको '''लेख मेटाउने सूचना''' नहटाउनुहोला।&lt;!-- Template:afd-notice --&gt; [[User:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000&quot;&gt;'''''निर्मल दुलाल'''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;sup&gt;(&lt;font color=&quot;#0272FD&quot;&gt;कुरा गर्नुहोस&lt;/font&gt;)&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;]]  १०:४७, २५ डिसेम्बर २०२० (नेपाली समय)

== विश्वव्यापी आचार संहिता (छोटकरी रूप: युसिओसी)को दोस्रो चरण सम्बन्धमा ==

{{fmbox
| image     =[[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|60px|link=]]
| imageright= 
| style     = 
| textstyle = 
| text      = &lt;center&gt;'''सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#विश्वव्यापी_आचार_संहिता_(छोटकरी_रूप:_युसिओसी)को_दोस्रो_चरण_सम्बन्धमा|चौतारी]]मा छलफल भइरहेकोले आफ्नो सुझाव राख्नुहुन अनुरोध गर्दछौँ।'''&lt;/center&gt;
}} --[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) ११:१३, २० जनवरी २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Saroj Uprety@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Saroj_Uprety/MassMessage&amp;oldid=985625 --&gt;

== विश्वव्यापी आचार संहिता (छोटकरी रूप: युसिओसी)को दोस्रो चरण सम्बन्धमा ==

{{fmbox
| image     =[[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|60px|link=]]
| imageright= 
| style     = 
| textstyle = 
| text      = &lt;div class=&quot;center&quot;&gt;'''सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा यस विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#विश्वव्यापी_आचार_संहिता_(छोटकरी_रूप:_युसिओसी)को_दोस्रो_चरण_सम्बन्धमा|चौतारी]]मा छलफल भइरहेकोले आफ्नो सुझाव राख्नुहुन अनुरोध गर्दछौँ।'''&lt;/div&gt;
}}
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्ने]]) १९:२५, २६ जनवरी २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Saroj Uprety@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&amp;oldid=988353 --&gt;

== युसिओसी सम्बन्धी अनलाइन सामुदायिक बैठक सम्बन्धमा ==

नमस्ते&lt;br&gt;
सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा सन् २०२१ फेब्रुअरी ११ मा अनलाइन सामुदायिक बैठक हुने भएकोले सहभागी हुनको लागि कृपया यो [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLScOrPrBMFBqVozzWc2zsE53xrCJdQpVKQMK6QZI3zLhB8gWmQ/viewform गुगल फारम] भर्नहुन अनुरोध गर्दछु।--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] ([[User_talk:BAnand (WMF)|talk]]) 02:47, 10 February 2021 (UTC)
&lt;!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/Nepali_Community&amp;oldid=21091650 --&gt;

== विश्वव्यापी आचार संहिता सर्वेक्षण फारम ==

नमस्ते,&lt;br&gt;
सबै विकिमिडिया परियोजना र अभियान भित्र स्वीकार्य व्यवहारको एउटा सार्वभौमिक मापदण्ड प्रदान गर्न र विकिपिडियालाई एउटा सुरक्षित स्थान बनाउनको लागि [[:m:Universal Code of Conduct/ne|विश्वव्यापी आचार संहिता]]लाई समुदायमा कसरी लागु गर्ने सम्बन्धमा सर्वेक्षण भइरहेकोले आजै [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfi47HhE6cieY_BGETK9lMSy32uJ9ArtJ3y3BbNaAWjOFiliQ/viewform यो फारम] भर्नहुन अनुरोध गर्दछु।--[[User:BAnand (WMF)|BAnand (WMF)]] ([[User talk:BAnand (WMF)|talk]])
&lt;!-- Message sent by User:BAnand (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=MassMessage/Lists/Nepali_Community&amp;oldid=21129898 --&gt;

== तपाईँको लेख [[बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची]]==
[[Image:Information.svg|25px|alt=Information icon]] तपाईलाई स्वागत छ र विकिपिडियामा [[Special:Contributions/हिमाल सुबेदी|हजुरको योगदान]]का the page [[:बङ्गलादेशका प्रधानमन्त्रीहरूको सूची]] लागि धन्यवाद ! तपाईले विकिपिडियामा थप गर्नुभएको पृष्ठ ''नेपाली'' संस्करणमा छ । यो नेपाली भाषाको लेख होइन । यस लेखलाई नेपालीमा अनुवाद गर्न हामी तपाईंलाई अनुरोध गर्दछौं । यसलाई [[विकिपिडिया:नेपालीमा अनुवाद गर्नु आवश्यक पृष्ठहरू|नेपालीमा अनुवाद गर्नु आवश्यक पृष्ठहरू]]मा सूचीबद्ध गरिएको छ र अर्को दुई हप्ता भित्र अनुवाद नगिरएमा लेख मेटिनेछन् । धन्यवाद ! &lt;!-- Template:uw-notenglish --&gt; [[User:Biplab Anand|'''&lt;font color=&quot;#008000&quot;&gt;&lt;b&gt;बिप्लब आनन्द&lt;/b&gt;&lt;/font&gt;''']] [[User_talk:Biplab Anand|(&lt;small&gt;'''म सँग कुरा गर्नुहोस'''&lt;/small&gt;)]] ०७:४९, २१ फेब्रुअरी २०२१ (नेपाली समय)

== विकिमिडिया फाउन्डेसन सामुदायिक समिति सिट: प्रतिक्रियाको लागि बैठक ==

विकिमिडिया फाउन्डेसन न्यासी समितिले सन् २०२१ फेब्रुअरी १ देखि मार्च १ सम्म सामुदायिक चयन प्रक्रियाहरूको बारेमा प्रतिक्रियाको लागि बैठकको आयोजना गरिरहेको छ। विकिमिडिया फाउन्डेसन र विकिमिडिया अभियान विगत १० बर्षमा लगभग पाँच गुणाले वृद्धि भएको छ भने यसको समितिको संरचना र प्रक्रियाहरू मूल रूपमा उस्तै रहिरहेको छ। वर्तमान समितिको संरचनामा हाम्रो क्षमता, प्रदर्शन, र अभियानको विविधता अनुसार प्रतिनिधित्वको अभाव एउटा समस्याको रूपमा रहेको छ। प्रत्यक्ष निर्वाचनले गर्दा अग्रणी भाषा समुदायका उम्मेदवारहरूको पक्ष लिने गरेको छ र उनीहरूको सीप र अनुभवद्वारा समिति सदस्यको रूपमा सेवा दिन कतिको सान्दर्भिक हुन सक्छ वा समितिको विशिष्ट उत्तरदायित्वहरू निर्वाह गर्ने क्षमतामा योगदान पुर्‍याइरहेको छ। तथ्यहरूलाई नियाल्दा वर्तमान प्रक्रियाहरूले उत्तर अमेरिका र पश्चिम युरोपका स्वयंसेवकहरूको पक्ष लिएको छ। वास्तवमा भन्ने हो भने, दक्षिण एसियाबाट अहिलेसम्मको इतिहासमा हेर्दा जम्मा एक जना सदस्यले मात्र समितिमा स्थान बनाउन सकेको छ।

आउँदो महिनाहरूमा हामीलाई तीन सामुदायिक सिटहरू नवीकरण गर्नुपर्नेछ र नयाँ सिटमा तीन थप समुदायिक सदस्यहरू नियुक्त गर्नुपर्नेछ। यो प्रतिक्रियात्मक बैठकमा हामीहरू सबै मिलेर हाम्रो अभियानलाई कसरी प्रतिनिधित्व गर्ने र अनुभव, सीप, र विश्वासका साथ अन्तरदृष्टिसहित तैयार भएका उम्मेदवारहरू छनौट गर्न प्रारूप रेखा तयार गर्न सक्छौं? यस सम्बन्धमा, प्रस्तावित विचारहरूमाथि छलफल गर्न र हामी हाम्रो विचारहरू साझा गर्न, प्रतिक्रिया दिन र प्रक्रियामा योगदान दिनको लागि सामुदायिक छलफल गर्नु राम्रो हुनेछ। यसै विषयमा छलफल गर्न, हामीले यही मार्च १३ को साँझ ७ बजे देखि ८ बजेसम्म बैठक आयोजित भइरहेको छ। बैठकको कडी निम्नलिखित रहेको छ:
https://meet.google.com/ugf-xyyk-ifi

नेपालसँग सम्बन्धित भाषाहरूमा योगदान पुर्‍याइरहेका सम्पूर्ण भाषाका विकिपिडियन र विकिमिडियनलाई यो बैठकमा आफ्नो विचार राख्न स्वागत गरिन्छ। धन्यवाद, [[User:KCVelaga (WMF)]], ११:४२, ७ मार्च २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21193233 --&gt;
==[[जिएस पौडेल]] [[विकिपिडिया:जीवित मानिसहरूको जीवनी हटाउने प्रस्ताव|मेटाउन प्रस्तावित]]==
[[File:Ambox warning yellow.svg|left|link=|48px|]]

यो [[जिएस पौडेल]] लेख [[विकिपिडिया:जीवित मानिसहरूको जीवनी हटाउने प्रस्ताव|मेटाउन प्रस्ताव]] गरिएको छ । किनकि यसले कुनै [[विकिपिडिया:स्रोत उल्लेख|स्रोत]] वा सन्दर्भहरू उल्लेख गर्दैन । [[विकिपिडिया:जीवित मानिसहरूको जीवनी हटाउने प्रस्ताव#आपत्ति|विकिपिडिया नीति]] अनुरूप, '''[[विकिपिडिया:जीवित मानिसहरूको जीवनी|जीवित मानिसहरूको जीवनी]]'''ले, यदि सात दिन भित्र कुनै स्रोतको उल्लेख नगरेमा लेख मेट्न सकिन्छ । 

यदि तपाईंले सिर्जना गर्नुभएको पृष्ठलाई शीघ्र हटाउनेको लागि ट्याग गरिएको छ भने, तपाईं त्यो पृष्ठमा सुधार गर्न सक्नुहुन्छ वा सम्बन्धित वार्ता पृष्ठमा तपाईको तर्क बुझाउन सक्नुहुन्छ । सन्दर्भहरू सम्मिलित गर्न मद्दतको लागि, [[विकिपिडिया:नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने|नयाँ पृष्ठ कसरी आरम्भ गर्ने]], हेर्नुहोस् । एक पटक तपाईंले कम्तीमा एक [[विकिपिडिया:स्रोत उल्लेख|स्रोत]] प्रदान गर्नुभएको छ भने, तपाईँले {{tl|prod blp/dated}} ट्याग हटाउन सक्नुहुनेछ । '''कम्तिमा एक विश्वसनीय स्रोत प्रदान नभएसम्म, कृपया, ट्याग नहटाउनु होला ।''' यदि सात दिन भित्र तपाईँले कुनै स्रोतको उल्लेख नगरेमा लेख मेट्न सकिनेछ । तर तपाइँ एक स्रोत थप्न तयार हुनुहुन्छ भने, {{#ifexist:जिएस पौडेल|नहटाउन अनुरोध गर्न सक्नुहुन्छ|[[विकिपिडिया:नमेटाउनका लागि अनुरोधहरू|नहटाउन अनुरोध गर्न सक्नुहुन्छ]]}} ।&lt;!-- Template:ProdwarningBLP --&gt; [[User:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;font color=&quot;#000&quot;&gt;'''''निर्मल दुलाल'''''&lt;/font&gt;&lt;/span&gt;]]&amp;nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|&lt;span style=&quot;text-shadow:gray 3px 3px 2px;&quot;&gt;&lt;sup&gt;(&lt;font color=&quot;#0272FD&quot;&gt;कुरा गर्नुहोस&lt;/font&gt;)&lt;/sup&gt;&lt;/span&gt;]]  १०:०७, २६ मार्च २०२१ (नेपाली समय)

== महत्वपूर्ण सामुदायिक छलफलमा सहभागिताको लागि आह्वान ==

नमस्ते, आदरणीय नेपाली विकिपिडिया सम्पादनकर्ता मित्र&lt;br&gt;
नेपाली विकिपिडियाको [[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#फाउन्डेसन_अनुदान_सम्बन्धमा_सामुदायिक_परामर्श|चौतारी]]मा महत्वपूर्ण सामुदायिक छलफल भइरहेकोले कृपया सहभागी भई आफ्नो महत्वपूर्ण मत राख्नुहोला। धन्यवाद
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&amp;oldid=988353 --&gt;

== अनुदान विषयमा केन्द्रीय नीति नियम ==

नमस्ते आदरणीय सम्पादक मित्र,&lt;br&gt;
'''[[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अनुदान_विषयमा_केन्द्रीय_नीति_नियम|अनुदान]]'''को विषयमा एउटा केन्द्रीय नीति नियम बनाउनको लागि नेपाली विकिपिडियाको चौतारीमा छलफल भइरहेकोले कृपया आफ्नो अमूल्य सुझाव राख्नहुन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&amp;oldid=1005419 --&gt;

== अनुदान विषयमा केन्द्रीय नीति नियम ==

नमस्ते आदरणीय सम्पादक मित्र,&lt;br&gt;
'''[[विकिपिडिया:चौतारी_(नीति)#अनुदान_विषयमा_केन्द्रीय_नीति_नियम|अनुदान]]'''को विषयमा एउटा केन्द्रीय नीति नियम बनाउनको लागि नेपाली विकिपिडियाको चौतारीमा छलफल भइरहेकोले कृपया आफ्नो अमूल्य सुझाव राख्नहुन अनुरोध गर्दछु। धन्यवाद --समुदायको तर्फबाट [[User:Biplab Anand|बिप्लब आनन्द]] ११:१०, ९ जुन २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Biplab_Anand/MassMessage&amp;oldid=1005419 --&gt;

== [Wikimedia Foundation elections 2021] Candidates meet with South Asia + ESEAP communities ==

Hello,

As you may already know, the [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021|2021 Wikimedia Foundation Board of Trustees elections]] are from 4 August 2021 to 17 August 2021. Members of the Wikimedia community have the opportunity to elect four candidates to a three-year term. After a three-week-long Call for Candidates, there are [[:m:Template:WMF elections candidate/2021/candidates gallery|20 candidates for the 2021 election]]. 

An &lt;u&gt;event for community members to know and interact with the candidates&lt;/u&gt; is being organized. During the event, the candidates will briefly introduce themselves and then answer questions from community members. The event details are as follows:
*Date: 31 July 2021 (Saturday)
*Timings: [https://zonestamp.toolforge.org/1627727412 check in your local time]
:*Bangladesh: 4:30 pm to 7:00 pm
:*India &amp; Sri Lanka: 4:00 pm to 6:30 pm
:*Nepal: 4:15 pm to 6:45 pm
:*Pakistan &amp; Maldives: 3:30 pm to 6:00 pm
* Live interpretation is being provided in Hindi.
*'''Please register using [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSflJge3dFia9ejDG57OOwAHDq9yqnTdVD0HWEsRBhS4PrLGIg/viewform?usp=sf_link this form]

For more details, please visit the event page at [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP|Wikimedia Foundation elections/2021/Meetings/South Asia + ESEAP]].

Hope that you are able to join us, [[:m:User:KCVelaga (WMF)|KCVelaga (WMF)]], १२:१७, २३ जुलाई २०२१ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:KCVelaga (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&amp;oldid=21774692 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2021 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Hi [[m:Wikipedia Asian Month|Wikipedia Asian Month]] organizers and participants!
Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[Wikipedia Asian Month 2021]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules|basic guidance and regulations]] for organizers. Please remember to:

# use '''[https://fountain.toolforge.org/editathons/ Fountain tool]''' (you can find the [[m:Wikipedia Asian Month/Fountain tool|usage guidance]] easily on meta page), or else you and your participants' will not be able to receive the prize from Wikipedia Asian Month team.
# Add your language projects and organizer list to the [[m:Template:Wikipedia Asian Month 2021 Communities and Organizers|meta page]] before '''October 29th, 2021'''.
# Inform your community members Wikipedia Asian Month 2021 is coming soon!!!
# If you want Wikipedia Asian Month team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth Twitter], or you want to share your Wikipedia Asian Month experience / achievements on [https://asianmonth.wiki/ our blog], feel free to send an email to [mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki] or PM us via Facebook.

If you want to hold a thematic event that is related to Wikipedia Asian Month, a.k.a. [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Events|Wikipedia Asian Month sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Rules#How to Participate in Contest?|event regulations]] and [[m:Wikipedia Asian Month 2021/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let's edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from Wikipedia Asian Month team:'''

# Due to the [[m:COVID-19|COVID-19]] pandemic, this year we hope all the Edit-a-thons are online not physical ones.
# The international postal systems are not stable enough at the moment, Wikipedia Asian Month team have decided to send all the qualified participants/ organizers extra digital postcards/ certifications. (You will still get the paper ones!)
# Our team has created a [[m:Wikipedia Asian Month 2021/Postcards and Certification|meta page]] so that everyone tracking the progress and the delivery status.

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the Wikipedia Asian Month team via emailing '''[Mailto:info@asianmonth.wiki info@asianmonth.wiki]''' or discuss on the meta talk page. If it's urgent, please contact the leader directly ('''[Mailto:&amp;#x20;Jamie@asianmonth.wiki jamie@asianmonth.wiki]''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2021

Sincerely yours,

[[m:Wikipedia Asian Month 2021/Team#International Team|Wikipedia Asian Month International Team]], 2021.10
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Reke@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=20538644 --&gt;

== [[खड्का]]मा [[User:Nim Bahadur khadka|Nim Bahadur khadka]]को प्रश्न (२०:५२, २१ अक्टोबर २०२२) ==

नमस्कार पुवर  खड्काहरु प्युठान रोल्पा जिल्लाको केही ठाउँमा ठूलो संख्यामा रहेका छ्न --[[User:Nim Bahadur khadka|Nim Bahadur khadka]] ([[User talk:Nim Bahadur khadka|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:५२, २१ अक्टोबर २०२२ (नेपाली समय)

== You are invited to join/orginize Wikipedia Asain Month 2022 ! ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;[[File:Wikipedia_Asian_Month_Logo.svg|link=m:Wikipedia_Asian_Month_2022|right|217x217px|Wikipedia Asian Month 2022]]

Hi WAM organizers and participants!

Hope you are all doing well! Now is the time to sign up for [[:m:Wikipedia Asian Month 2022|Wikipedia Asian Month 2022]], which will take place in this November.

'''For organizers:'''

Here are the [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Rules|basic guidance and regulations]]  for organizers. Please remember to:

# use '''[https://outreachdashboard.wmflabs.org/campaigns/wikipedia_asian_month_2022/overview/ Wikipedia Asian Month 2022 Programs &amp; Events Dashboard.]''' , or else you and your participants’ will not be able to receive the prize from WAM team.
# Add your language projects and organizer list to the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Communities and Organizers|meta page]] 1 week before '''your campaign start date'''.
# Inform your community members WAM 2022 is coming!!!
# If you want WAM team to share your event information on [https://www.facebook.com/wikiasianmonth/ Facebook] / [https://twitter.com/wikiasianmonth twitter], or you want to share your WAM experience/ achievements on our blog, feel free to send an email to info@asianmonth.wiki.

If you want to hold a thematic event that is related to WAM, a.k.a. [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#Subcontests|WAM sub-contest]]. The process is the same as the language one.

'''For participants:'''

Here are the [[:m:Wikipedia Asian Month 2022#How to Participate in Contest|event regulations]] and [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/FAQ|Q&amp;A information]]. Just join us! Let’s edit articles and win the prizes!

'''Here are some updates from WAM team:'''
#	Based on the [[:m:COVID-19|COVID-19]] pandemic situation in different region, this year we still suggest all the Edit-a-thons are online, but you are more then welcome to organize local offline events. 
#	The international postal systems are not stable, WAM team have decided to send all the qualified participants/ organizers a [[:m:Wikipedia Asian Month 2022/Barnstars|digital Barnstars]]. 

If you have any suggestions or thoughts, feel free to reach out the WAM team via emailing '''info@asianmonth.wiki''' or discuss on the meta talk page. If it’s urgent, please contact the leader directly ('''reke@wikimedia.tw''').

Hope you all have fun in Wikipedia Asian Month 2022

Sincerely yours,

 [[:m:Wikipedia_Asian_Month_2022/Team|Wikipedia Asian Month International Team]] 2022.10&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Joycewikiwiki@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Wikipedia_Asian_Month_Organisers&amp;oldid=23975688 --&gt;

== [[User:रमन वन|रमन वन]]बाट प्रश्न (०९:५१, ३ नोभेम्बर २०२२) ==

यस विकिपिडियामा तस्वीर कसरी राख्ने ? --[[User:रमन वन|रमन वन]] ([[User talk:रमन वन|कुरा गर्नुहोस्]]) ०९:५१, ३ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय)

== WikiConference India 2023: Program submissions and Scholarships form are now open ==

Dear Wikimedian, 

We are really glad to inform you that '''[[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]''' has been successfully funded and it will take place from 3 to 5 March 2023. The theme of the conference will be '''Strengthening the Bonds'''. 

We also have exciting updates about the Program and Scholarships. 

The applications for scholarships and program submissions are already open! You can find the form for scholarship '''[[:m:WikiConference India 2023/Scholarships|here]]''' and for program you can go '''[[:m:WikiConference India 2023/Program Submissions|here]]'''. 

For more information and regular updates please visit the Conference [[:m:WikiConference India 2023|Meta page]]. If you have something in mind you can write on [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]].

‘‘‘Note’’’: Scholarship form and the Program submissions will be open from '''11 November 2022, 00:00 IST''' and the last date to submit is '''27 November 2022, 23:59 IST'''. 

Regards 

[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:१०, १६ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय) 

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24082246 --&gt;

== WikiConference India 2023: Help us organize! ==

Dear Wikimedian,

You may already know that the third iteration of [[:m:WikiConference_India_2023|WikiConference India]] is happening in March 2023. We have recently opened [[:m:WikiConference_India_2023/Scholarships|scholarship applications]] and [[:m:WikiConference_India_2023/Program_Submissions|session submissions for the program]]. As it is a huge conference, we will definitely need help with organizing. As you have been significantly involved in contributing to Wikimedia projects related to Indic languages, we wanted to reach out to you and see if you are interested in helping us. We have different teams that might interest you, such as communications, scholarships, programs, event management etc. 

If you are interested, please fill in [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdN7EpOETVPQJ6IG6OX_fTUwilh7MKKVX75DZs6Oj6SgbP9yA/viewform?usp=sf_link this form]. Let us know if you have any questions on the [[:m:Talk: WikiConference_India_2023|event talk page]]. Thank you [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:०६, १८ नोभेम्बर २०२२ (नेपाली समय)

(on behalf of the WCI Organizing Committee)
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24094749 --&gt;

== WikiConference India 2023: Open Community Call and Extension of program and scholarship submissions deadline ==

Dear Wikimedian,

Thank you for supporting Wiki Conference India 2023. We are humbled by the number of applications we have received and hope to learn more about the work that you all have been doing to take the movement forward. In order to offer flexibility, we have recently extended our deadline for the Program and Scholarships submission- you can find all the details on our [[:m:WikiConference India 2023|Meta Page]].

COT is working hard to ensure we bring together a conference that is truly meaningful and impactful for our movement and one that brings us all together. With an intent to be inclusive and transparent in our process, we are committed to organizing community sessions at regular intervals for sharing updates and to offer an opportunity to the community for engagement and review. Following the same, we are hosting the first Open Community Call on the 3rd of December, 2022. We wish to use this space to discuss the progress and answer any questions, concerns or clarifications, about the conference and the Program/Scholarships. 

Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call 

* '''WCI 2023 Open Community Call'''
* '''Date''': 3rd December 2022
* '''Time''': 1800-1900 (IST)
* '''Google Link'''': https://meet.google.com/cwa-bgwi-ryx

Furthermore, we are pleased to share the email id of the conference contact@wikiconferenceindia.org which is where you could share any thoughts, inputs, suggestions, or questions and someone from the COT will reach out to you. Alternatively, leave us a message on the Conference [[:m:Talk:WikiConference India 2023|talk page]]. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:०६, २ डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय)

On Behalf of,
WCI 2023 Core organizing team.
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_scholarships_and_program&amp;oldid=24083503 --&gt;

== WikiConference India 2023:WCI2023 Open Community call on 18 December 2022 ==

Dear Wikimedian,

As you may know, we are hosting regular calls with the communities for [[:m:WikiConference India 2023|WikiConference India 2023]]. This message is for the second Open Community Call which is scheduled on the 18th of December, 2022 (Today) from 7:00 to 8:00 pm to answer any questions, concerns, or clarifications, take inputs from the communities, and give a few updates related to the conference from our end. Please add the following to your respective calendars and we look forward to seeing you on the call.

* [WCI 2023] Open Community Call
* Date: 18 December 2022
* Time: 1900-2000  [7 pm to 8 pm] (IST)
* Google Link: https://meet.google.com/wpm-ofpx-vei

Furthermore, we are pleased to share the telegram group created for the community members who are interested to be a part of WikiConference India 2023 and share any thoughts, inputs, suggestions, or questions. Link to join the telegram group: https://t.me/+X9RLByiOxpAyNDZl. Alternatively, you can also leave us a message on the [[:m:Talk:WikiConference India 2023|Conference talk page]]. Regards [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:५६, १८ डिसेम्बर २०२२ (नेपाली समय)

&lt;small&gt;
On Behalf of,
WCI 2023 Organizing team
&lt;/small&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Nitesh Gill@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2023_active_users,_organizing_teams&amp;oldid=24099166 --&gt;

== ५०,००० लेख प्रतियोगिता ==

&lt;div style=&quot;color:#c9c6bd; box-shadow: 0 20px 20px rgba(0, 0, 0, 0.900); border-radius: 20px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;position: relative; background: #DC143C; width: 100%; padding:5px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align:center; font-size: 36px; margin-top: 15px;margin-left: 26px; font-family: 'Verdana'; line-height: 1.5em;&quot;&gt;नमस्ते, &lt;span style=&quot;color: #ebe6d8&quot;&gt;'''{{safesubst:&lt;noinclude /&gt;BASEPAGENAME}}'''ज्यू!&lt;/span&gt; तपाईंलाई नयाँ '''{{Uline|c=#ebe6d8|{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|५०,००० लेख प्रतियोगिता}}}}'''मा सामेल हुन हार्दिक निमन्त्रणा गरिन्छ&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size:20px; color: #c9c6bd; padding: 20px;margin-left: 26px; text-align: center;&quot;&gt;सबैभन्दा पहिले, नेपाली विकिपिडियामा योगदान गर्नुभएकोमा धन्यवाद। तपाईंलाई नयाँ ५०,००० लेख प्रतियोगितामा सामेल हुन आमन्त्रित गरिएको छ, एउटा चुनौतीपूर्ण प्रतिस्पर्धा जसले लगभग १७,८०० लेख सिर्जनाहरू गर्ने लक्ष्य राखेको छ। सबै विषयहरूका लेखहरू स्वागत छन्। यदि इच्छुक हुनुहुन्छ भने '''{{Coloredlink|#ebe6d8|विकिपिडिया:५० हजार लेखहरू|यो पृष्ठमा}}''' सामेल हुनुहोस् र योगदान गर्न सुरु गर्नुहोस्!&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
धन्यवाद - [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:२०, ३ अक्टोबर २०२३ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:बडा काजी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:%E0%A4%AC%E0%A4%A1%E0%A4%BE_%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%9C%E0%A5%80/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%A5%E0%A4%B2%E0%A5%AD&amp;oldid=1171544 --&gt;

== Translation request ==

Hello.

Can you translate and upload the article [[:en:Laacher See]] in Nepali Wikipedia?

Yours sincerely, [[User:Multituberculata|Multituberculata]] ([[User talk:Multituberculata|कुरा गर्नुहोस्]]) १६:११, १२ जनवरी २०२४ (नेपाली समय)

== Translation request ==

Hello, हिमाल सुबेदी.

Can you translate and upload the article about the prominent Turkish economist [[:en:Dani Rodrik]] in Nepali Wikipedia?

Kindest regards, [[User:Moroike|Moroike]] ([[User talk:Moroike|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:०६, १८ डिसेम्बर २०२४ (नेपाली समय)

== Invitation to Participate in the Wikimedia SAARC Conference Community Engagement Survey ==

Dear Community Members,

I hope this message finds you well. Please excuse the use of English; we encourage translations into your local languages to ensure inclusivity.

We are conducting a Community Engagement Survey to assess the sentiments, needs, and interests of South Asian Wikimedia communities in organizing the inaugural Wikimedia SAARC Regional Conference, proposed to be held in Kathmandu, Nepal.

This initiative aims to bring together participants from eight nations to collaborate towards shared goals. Your insights will play a vital role in shaping the event's focus, identifying priorities, and guiding the strategic planning for this landmark conference.

Survey Link: https://forms.gle/en8qSuCvaSxQVD7K6

We kindly request you to dedicate a few moments to complete the survey. Your feedback will significantly contribute to ensuring this conference addresses the community's needs and aspirations.

Deadline to Submit the Survey: 20 January 2025

Your participation is crucial in shaping the future of the Wikimedia SAARC community and fostering regional collaboration. Thank you for your time and valuable input.

Warm regards,&lt;br&gt;
[[:m:User:Biplab Anand|Biplab Anand]]
&lt;!-- Message sent by User:Biplab Anand@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Biplab_Anand/lists&amp;oldid=28078122 --&gt;

== [[User:Dharbindra BK|Dharbindra BK]]बाट प्रश्न (१९:०१, २ फेब्रुअरी २०२५) ==

नमस्कार ! विकिपेडियामा कसरि लेखा लेख्ने होला शुरु गर्ना आइडिया नै आएन --[[User:Dharbindra BK|Dharbindra BK]] ([[User talk:Dharbindra BK|कुरा गर्नुहोस्]]) १९:०१, २ फेब्रुअरी २०२५ (नेपाली समय)

:@[[प्रयोगकर्ता:Dharbindra BK|Dharbindra BK]] लेख्ने हैन नपुगेका ठाउँमा जानकारी थप्न सहयोग गर्ने हो । लेख्ने काम तपाईं हाम्रो हैन हामी सहयोगी हौँ । हतार गर्नुहुँदैन ।। [[User:RJPRASHANT$1|RJPRASHANT$1]] ([[User talk:RJPRASHANT$1|कुरा गर्नुहोस्]]) ००:२४, ३ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)

== सम्पादन गर्दिनु होस्। ==

[[१९०७ एरेना क्रिकेट स्टेडियम]] , नयाँ पृष्ट सृजना भएको छ ! सम्पादन गर्न मद्दत गर्नुहोस् । तथ्यमा आधारित कुराहरू समेटेर लेखेको हो । [[Special:Contributions/103.155.20.211|103.155.20.211]] ([[User talk:103.155.20.211|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:२९, ५ अगस्ट २०२५ (नेपाली समय)

== विकी विमिन एडिटाथन २०२५ मा सहभागी हुने सम्बन्धमा ==

{{fmbox
| image     = [[File:Wiki Women-Nepal 2015.png|90px|link=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A4%BF%E0%A4%AA%E0%A4%BF%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%AF%E0%A4%BE:%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%80_%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BF%E0%A4%A8_%E0%A4%8F%E0%A4%A1%E0%A4%BF%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A5%E0%A4%A8_%E0%A5%A8%E0%A5%A6%E0%A5%A8%E0%A5%AB]]  
| imageright= [[File:Wikipedia-logo-v2-ne.svg|80px|link=]]  
| style     =
| textstyle =  
| text      = &lt;center&gt;
[[नेपाली विकिपिडिया]]मा ०५ अगस्ट २०२५ देखि ३१ अगस्ट २०२५ सम्म नारी सम्मानमा समर्पित '''&quot;महिला स्वास्थ तथा स्वच्छता सम्बन्धी जागरूकता&quot;''' नाराको साथ [[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|विकी विमिन एडिटाथन २०२५]] सञ्चालन भइरहेको छ, सहभागी हुनका लागि सहभागीहरूले '''[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५/सहभागीहरू|यहाँ]]''' आफ्नो नाम दर्ता गर्नको लागि अनुरोध गरिन्छ।&lt;br&gt; &lt;span class=&quot;mw-ui-button mw-ui-progressive&quot;&gt;[[विकिपिडिया:विकी विमिन एडिटाथन २०२५|&lt;span style=&quot;color:white&quot;&gt;अझ थप जानकारी...&lt;/span&gt;]]&lt;/span&gt;&lt;/br&gt;&lt;/center&gt; 
}}
&lt;!-- Message sent by User:पर्वत सुबेदी@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Nabin_K._Sapkota/Mass_Message_Users_List&amp;oldid=1300023 --&gt;

== विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५ मा सहभागिता ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|right|200px]]

नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू!&lt;br /&gt;

तपाईंलाई '''[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५|विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५]]''' मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं।

नोभेम्बर महिनाभर सञ्चालन हुने अनलाइन सम्पादन–थन प्रतियोगिताको उद्देश्य नेपाली विकिपिडियामा नेपालबाहेकका एसियाली देशहरूको लेख संख्या र गुणस्तर बढाउनु हो।

चार वा सोभन्दा बढी योग्य लेख सिर्जना गर्ने सहभागीहरूले विशेष '''डिजिटल बार्नस्टार''' पाउनुहुनेछ।

सहभागी हुन [[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५/सहभागीहरू|यहाँ क्लिक गर्नुहोस्]]।

आउनुहोस्, योगदान गरेर एसियाली विकिपिडिया समुदायबीच मित्रता र सहकार्य बढाऔं! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:४८, २५ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Saroj@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Saroj/SampleInvitation&amp;oldid=29506389 --&gt;

== ऑटोपेट्रोलर दायित्व  ==

नमस्ते

[https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A5%87%E0%A4%B7:Log/rights निष्क्रिय हुने] परिभाषा र नियमावली के हुन्? यद्यपि मलाई कुनै आपत्ति छैन, तर तपाईंले त्यो अधिकार हटाउनुभयो त्यसैले जानकारीको लागि मात्रै सोधिरहेको हुँ। --[[User:SM7|&lt;span style=&quot;color:#00A300&quot;&gt;SM7&lt;/span&gt;]]&lt;sup&gt;[[User talk:SM7|&lt;small style=&quot;color:#6F00FF&quot;&gt;--talk--&lt;/small&gt;]]&lt;/sup&gt; १५:०९, २६ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)

:सर्वप्रथम, नेपाली विकिपिडियामा तपाईको योगदानका लागि धन्यवाद दिन चाहन्छु। विकीमा विभिन्न कामहरू गर्नका लागि, प्रयोगकर्ताले गरेको योगदानको गुणस्तर, समुदायको सिफारिस वा मतदानबाट विशेषाधिकारहरू प्रधान गरिने प्रावधान रहेको छ। यस्ता अधिकार प्राप्त प्रयोगकर्ताहरूको योगदान वा सम्पादनलाई पूर्णरूपमा तथ्यपूर्ण र विश्वसनीय मानिन्छ। यसलाई पदको रूपमा नहेरी समुदायको विश्वास र मतदानको आधार दिइने एउटा अधिकार भनेर बुझ्दा राम्रो हुन्छ। विशेषाधिकार प्राप्त प्रयोगकर्ताहरूको अन्य सामान्य प्रयोगकर्ताहरू भन्दा बढी जिम्मेवारीहरू हुन्छन् र निष्क्रिय रहेको खण्डमा प्रबन्धकहरूलाई समेत हटाउन मिल्ने प्रावधान रहेको नेपाली विकिपिडियामा निष्क्रियका आधारमा विशेषाधिकार हटाउनु नौलो कुरो होइन (यद्यपि यो पहिलोपटक नै भएको होला)। विश्वासका आधारमा चुनिएका प्रयोगकर्ताहरू निष्क्रिय रहँदा सम्पूर्ण विकी जगतलाई नै घाटा हो (यद्यपि सम्पादन गर्ने नगर्ने त्यो पूर्णरूपमा व्यक्तिगत कुरा हो)। स्वगस्ती मात्र नभई अन्य अधिकारीका लाागि पनि तपाई योग्य हुन सक्नुहुन्छ यदि तपाई यहाँ आफ्नो राम्रो योगदान दिनुहुन्छ भने। अन्ततः अधिकार बिनानै सबै सम्पादनका कामहरू मजाले गर्न सक्नुहुन्छ। [[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुवेदी|हिमाल सुवेदी]] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुवेदी|कुरा गर्ने]] १७:३६, २६ अक्टोबर २०२५ (नेपाली समय)

== विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५: पुरस्कार सूचना ==

[[File:Wikipedia Asian Month Logo.svg|thumb|100px|right]]

नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू!

[[विकिपिडिया:विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५|विकिपिडिया एसियाली महिना २०२५]] मा तपाईंको सक्रिय सहभागिताको लागि धन्यवाद!

तपाईंले ४ वा सोभन्दा बढी अङ्क प्राप्त गर्नुभएको छ। यसका कारण तपाईं स्वर्ण पुरस्कारको लागि योग्य हुनुभएको छ र भौतिक पोस्टकार्ड प्राप्त गर्नुहुनेछ।

पोस्टकार्ड प्राप्त गर्न कृपया तलको गुगल फारम भरी आफ्नो विवरण पठाउनुहोस्:&lt;br&gt;
https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSfVgwFY9iyox7OHvmBJPiyy-DlPENuYQfcdzsaghgiNdVfGhQ/viewform

धन्यवाद [[User:Saroj|Saroj]] ([[User talk:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) २२:४३, १० डिसेम्बर २०२५ (नेपाली समय)

== किन मेट्नु पर्ने भयो। अजयमेरु कोट। कारण के भयो  ==

अजयमेरु कोट किन मेट्नु पर्ने कारण भयो सुवेदी सर [[User:Kartikeyapur dynasty|Kartikeyapur dynasty]] ([[User talk:Kartikeyapur dynasty|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:२६, १७ जनवरी २०२६ (नेपाली समय)

:सर्वप्रथम विकिपिडियाको लेखन कसरी गर्न सकिन्छ भन्ने कुरामा ध्यान दिनुहोस्। तपाईले सुनौलो नेपाल डटकम (५४.८%) र गोरखा पत्र (२१.९%) अनलाइन नामक दुई वेबसाइटबाट पूर्णरूपमा सामाग्री साभार गर्नुभएको छ। यी लेखहरूलाई सम्बन्धित जिल्लामा कुनै उपशीर्षक बनाइ राख्न सकिन्छ। [[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुवेदी|हिमाल सुवेदी]] [[प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुवेदी|कुरा गर्ने]] २०:३९, १७ जनवरी २०२६ (नेपाली समय)

== इतिहास गहिरो अध्ययन गरेर कुरा गर्नु पर्ने हुन्छ। नेपाली लेखकले लेखेका केही हावा कुरा का पछि लाग्नु भन्दापनि सत्य इतिहास र जानकारी दिनु हाम्रो कर्तव्य हाे। ==

अजयमेरुकोटकिनमेट्नुपर्योहिमालसुवेदीसर [[User:Kartikeyapur dynasty|Kartikeyapur dynasty]] ([[User talk:Kartikeyapur dynasty|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:५२, १७ जनवरी २०२६ (नेपाली समय)

== Translation request ==

Hello, हिमाल सुवेदी.

Can you translate and upload the articles about the prominent economists [[:en:Dani Rodrik]] and [[:en:Milton Friedman]] in Nepali Wikipedia? They do not need to be long.

Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] ([[User talk:Kurcke|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:३४, २४ फेब्रुअरी २०२६ (नेपाली समय)

== स्वतः स्थापित प्रयोगकर्ता अधिकार ==

@[[प्रयोगकर्ता:हिमाल सुवेदी|हिमाल सुवेदी]] के म स्वतः स्थापित प्रयोगकर्ता अधिकार प्राप्त गर्न सकछु? [[User:सिशिर खत्री|सिशिर खत्री]] ([[User talk:सिशिर खत्री|कुरा गर्नुहोस्]]) १७:४५, ८ मार्च २०२६ (नेपाली समय)

== Translation request ==

Hello, हिमाल सुवेदी. 

Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Nepali Wikipedia? 

Yours sincerely, [[User:Kurcke|Kurcke]] ([[User talk:Kurcke|कुरा गर्नुहोस्]]) १३:३३, १३ मार्च २०२६ (नेपाली समय)

== अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६ ==

नमस्ते {{BASEPAGENAME}} ज्यू!

तपाईंलाई [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६]] मा सहभागी हुन हार्दिक निमन्त्रणा गर्दछौं। यो ३-हप्ते अभियान (२३ मार्च – १३ अप्रिल २०२६) मार्फत नेपाली विकिपिडियामा अत्यावश्यक लेखहरू सुधार र विस्तार गर्ने लक्ष्य राखिएको छ।

यस अभियानमा सहभागी भई तपाईंले:
* विकिपिडियामा सम्पादन गर्ने सीप विकास गर्न सक्नुहुन्छ
* लेखहरू सुधार, अनुवाद तथा नयाँ लेख सिर्जना गर्न सक्नुहुन्छ
* नेपाली विकिपिडियामा महत्त्वपूर्ण योगदान दिन सक्नुहुन्छ

उत्कृष्ट योगदानकर्ताहरूलाई [https://diff.wikimedia.org/ Diff] (विकिमिडिया समुदाय ब्लग) मार्फत विशेष पहिचान दिइनेछ।

प्रति हप्ता २–५ घण्टा समय दिएर पनि तपाईं सहभागी हुन सक्नुहुन्छ। सहभागी हुन र थप जानकारीका लागि कृपया [[Event:अत्यावश्यक ज्ञान अभियान २०२६|अभियान पृष्ठ हेर्नुहोस्]]।

धन्यवाद! --[[प्रयोगकर्ता:Saroj|Saroj]] ([[प्रयोगकर्ता वार्ता:Saroj|कुरा गर्नुहोस्]]) १५:३६, २३ मार्च २०२६ (नेपाली समय)

(This message was sent to [[:प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुबेदी]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Saroj@newiki using the list at https://ne.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AF%E0%A5%8B%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A4%E0%A4%BE:Saroj/MassMessage&amp;oldid=1347853 --&gt;

== Last Few Days: WikiConference India 2026 Scholarship Applications ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
''{{int:please-translate}}''

Dear Wikimedian,

We're happy to share that scholarship applications for '''WikiConference India 2026''' are currently open and the deadline is just around the corner.

[[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026|WikiConference India 2026]] is the fourth edition of the national-level conference that brings together Wikimedians and stakeholders engaged in Indic-language Wikimedia projects and the broader open knowledge movement across India and South Asia. The conference will take place in Kochi, Kerala, from 4–6 September 2026.

* You can find the more information and the application form at the [[m:Special:MyLanguage/WikiConference India 2026/Scholarship|Scholarship page here at Meta wiki]]

* '''Scholarship deadline: 15 April 2026, 11:59 PM IST'''

With only a few days left, we warmly encourage you to apply if you haven’t already and kindly request you to share this with your community and encourage others to apply.

For more information and regular updates, we encourage you to visit the conference Meta page.

Warm regards,
&lt;br&gt;
on behalf of the WikiConference India 2026 Organising Team

''This message was sent with [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) on ००:१५, १२ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय)''
&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Gnoeee@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WCI_2026_active_users&amp;oldid=30389801 --&gt;

== You may be an eligible candidate for the U4C election ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;
Greetings,

The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years.

This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required.

The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run.

In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ०१:५१, २९ अप्रिल २०२६ (नेपाली समय) &lt;/div&gt;

(This message was sent to [[:प्रयोगकर्ता वार्ता:हिमाल सुबेदी]] and is being posted here due to a redirect.)
&lt;!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&amp;oldid=30472432 --&gt;

== Wikipedia Asian Month 2025 Barnstar ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
[[File:2025 Wikipedia Asian Month Barnstar.png|500px]]

[[User:Betty2407|Betty2407]] ([[User talk:Betty2407|talk]]) 08:38, 6 June 2026 (UTC) on behalf of Wikipedia Asian Month User Group
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Betty2407@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Betty2407/WAMMassMessagelist&amp;oldid=30642887 --&gt;

== Congratulations to the Top Global Winners of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to announce and congratulate the '''Top Global Winners of Feminism and Folklore 2026'''.

Your contributions have played a significant role in documenting and improving content related to women, gender, culture, oral traditions, and folklore across Wikimedia projects. Through your dedication and commitment, you have helped expand free knowledge and improve the representation of diverse cultural narratives from around the world.

=== Appreciation Form ===

As a token of appreciation, all Top Global Winners are requested to complete the following form on or before '''22 June 2026'''.

'''Form link [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdSdw0KMLg-1WLcD9E2TKqd_jlON8udTj4suyy6s5fPJ9DqYA/viewform?usp=dialog here]'''

; Deadline
: 22 June 2026

Please ensure that the submitted information is accurate and complete to facilitate the appreciation process.

=== Thank you ===

We extend our sincere gratitude for your outstanding contributions to the Feminism and Folklore campaign. Your efforts continue to strengthen the Wikimedia movement's mission of sharing free and inclusive knowledge with the world.

Congratulations once again on your achievement, and thank you for being a valued part of the global Feminism and Folklore community.

— ''Feminism and Folklore International Organizing Team''
&lt;/div&gt;

--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २१:३९, ७ जुन २०२६ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30649262 --&gt;

== Congratulations to the Local Winners of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

The Feminism and Folklore International Organizing Team is pleased to congratulate the Local Winners of '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]'''.

Local Winners are participants who achieved top rankings within their respective language communities through their valuable contributions to documenting folklore, women's history, culture, traditions, and related knowledge on Wikimedia projects in their local languages.

Your efforts have helped enrich Wikimedia content, preserve cultural heritage, and improve the representation of diverse communities and knowledge systems across the movement. We sincerely appreciate your dedication and contribution to the success of the campaign.

=== Appreciation Form ===

As a token of appreciation to receive prizes, all Local Winners are requested to complete the following form by '''22 June 2026'''.

'''Form link''' - 
[https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdGU7vkzANkB8P1k2X-NPwOwqBoTZafzgUZ-23wnVCeW2cj3g/viewform here]

; Deadline
: 22 June 2026

Please ensure that all information provided in the form is accurate and complete. This information will be used for the appreciation process.

=== Thank you ===

We extend our heartfelt thanks to all Local Winners for their outstanding contributions and continued support of free knowledge. Your work has strengthened local-language content and helped make knowledge about folklore and women more accessible to communities around the world.

Congratulations once again on your achievement.

—''Feminism and Folklore International Organizing Team''
&lt;/div&gt;
--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २३:१०, ७ जुन २०२६ (नेपाली समय)
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30649454 --&gt;

== Thank you for being a part of Feminism and Folklore 2026 ==

&lt;div lang=&quot;en&quot; dir=&quot;ltr&quot; class=&quot;mw-content-ltr&quot;&gt;

[[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|right|350px]]

Dear {{PAGENAME}},

Your contributions helped make this year's [[:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore]] campaign a great success, and we are truly grateful for your time, knowledge, and dedication to documenting women's stories and folklore on Wikimedia projects.

As we reflect on this year's campaign and prepare for the next edition, we'd love to hear about your experience. Please take a few minutes to fill out our feedback form and share your thoughts and suggestions.

As a token of our appreciation, everyone who completes the form will receive a '''special digital postcard'''! in their email. This year marks '''''25 years of Wikipedia''''', and the postcard has been created to celebrate this milestone and to recognize the incredible efforts of participants like you who continue to enrich free knowledge for the world.

'''Form Link - [https://docs.google.com/forms/d/e/1FAIpQLSdqFZN9IdWbAnZ_7DyG5bIsuq7KAkdsIxweC_TdPH9In-tthQ/viewform?usp=dialog here]'''

Please complete the feedback form by '''25 June 2026'''.

Thank you once again for making Feminism and Folklore 2026 a success. We hope to see you again in future campaigns!

Best regards,

Feminism and Folklore international Team.

--[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[User talk:MediaWiki message delivery|कुरा गर्नुहोस्]]) २०:१६, १८ जुन २०२६ (नेपाली समय)

&lt;/div&gt;
&lt;!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Tiven2240/wlf2026&amp;oldid=30704478 --&gt;

== [[:सार्की जाति|सार्की जाति]]मा [[User:Devraj bk|Devraj bk]]को प्रश्न (०१:४०, २६ जुलाई २०२६) ==

नमस्कार परिचय खण्डमा 'अछुतको सवैभन्दा माथिल्लो जात - विशिष्ट जातिहरूको सूचीमा कोड नम्बर ०१ मा राखेको' भनी लेखिएको वाक्य विकिपिडियाको तटस्थ दृष्टिकोण (NPOV) नीति विपरीत र भ्रामक छ। नेपाल सरकारको कुनै पनि आधिकारिक दस्तावेजमा यसरी जातिलाई विशिष्ट वा माथिल्लो भनी वर्गीकरण गरिएको छैन। यो केवल प्रशासनिक वर्णानुक्रम मात्र हो। अतः सामाजिक सद्भाव बिगार्ने यो अपमानजनक र गलत वाक्यलाई तुरुन्त हटाइदिनुहुन अनुरोध गर्दछु।&quot; --[[User:Devraj bk|Devraj bk]] ([[User talk:Devraj bk|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:४०, २६ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)

== परिचय खण्डमा 'अछुतको सवैभन्दा माथिल्लो जात - विशिष्ट जातिहरूको सूचीमा कोड नम्बर ०१ मा राखेको' भनी लेखिएको वाक्य विकिपिडियाको तटस्थ दृष्टिकोण (NPOV) नीति विपरीत र भ्रामक छ। नेपाल सरकारको कुनै पनि आधिकारिक दस्तावेजमा यसरी जातिलाई विशिष्ट वा माथिल्लो भनी वर्गीकरण गरिएको छैन। यो केवल प्रशासनिक वर्णानुक्रम मात्र हो। अतः सामाजिक सद्भाव बिगार्ने यो अपमानजनक र गलत वाक्यलाई तुरुन्त हटाइदिनुहुन अनुरोध गर्दछु।&quot; ==

परिचय खण्डमा 'अछुतको सवैभन्दा माथिल्लो जात - विशिष्ट जातिहरूको सूचीमा कोड नम्बर ०१ मा राखेको' भनी लेखिएको वाक्य विकिपिडियाको तटस्थ दृष्टिकोण (NPOV) नीति विपरीत र भ्रामक छ। नेपाल सरकारको कुनै पनि आधिकारिक दस्तावेजमा यसरी जातिलाई विशिष्ट वा माथिल्लो भनी वर्गीकरण गरिएको छैन। यो केवल प्रशासनिक वर्णानुक्रम मात्र हो। अतः सामाजिक सद्भाव बिगार्ने यो अपमानजनक र गलत वाक्यलाई तुरुन्त हटाइदिनुहुन अनुरोध गर्दछु।&quot; [[User:Devraj bk|Devraj bk]] ([[User talk:Devraj bk|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:४२, २६ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)</text>
      <sha1>n7m1rce8cnibpbfonfswv2eyln6rfr7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दीपा अधिकारी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>97396</id>
    <revision>
      <id>1367209</id>
      <parentid>1309266</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:42:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>शीघ्र मेटाउन अनुरोध गरिँदै ([[वि:शीमे#ले१|शीमे ले१]])।</comment>
      <origin>1367209</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="1433" sha1="ewdk499fxk0n8ur45e0cx8alyv1f9ss" xml:space="preserve">{{db-nocontext}}
{{ठुटो}}
{{Infobox football biography
| playername = दीपा अधिकारी
| fullname = दीपा अधिकारी
| dateofbirth = 
| cityofbirth = 
| countryofbirth = 
| height  = 
| position = मिडफिल्रडर्
| currentclub = 
| clubnumber = 
| youthyears1 = 
| youthclubs1 = 
| years1  = 
| clubs1  = 
| caps1  = 
| goals1  = 
| nationalyears1 = 
| nationalteam1 = [[नेपाल|नेपाली राष्ट्रिय फुटबल टोली]]
| nationalcaps1 = 
| nationalgoals1 = 
}}

'''दीपा अधिकारी''' एक नेपाली फुटबल खेलाडी हुन् । उनी [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टिम]]बाट [[अग्रपङ्क्ति (फुटबल)|अग्रपंक्ति]] खेल्छिन । 

==खेल जीवन==

==स्रोत ==

[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली महिला अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल खेलाडीहरू]]
[[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>ewdk499fxk0n8ur45e0cx8alyv1f9ss</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सेनेगल राष्ट्रिय फुटबल टोली</title>
    <ns>0</ns>
    <id>100010</id>
    <revision>
      <id>1367055</id>
      <parentid>1251851</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:13:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Sunlightson</username>
        <id>66105</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1367055</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="10991" sha1="lutlozz3g5qlu1fnekjq6c3wz5t2v23" xml:space="preserve">'''सेनेगल राष्ट्रिय फुटबल टिम''' अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिताहरूमा [[सेनेगल]]को प्रतिनिधित्व गर्ने पुरुष फुटबल टिम हो । यो [[सेनेगल]] फुटबलको लागि शासकीय निकाय सेनेगल फुटबल संघको नियन्त्रणमा रहेकोे छ । यो फिफा द्वरा मान्यता प्रप्त र एएफसीको सदस्य राष्ट्र हो ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/senegal/newsid_2067000/2067150.stm |title=BBC SPORT &amp;#124; WORLD CUP &amp;#124; Senegal &amp;#124; Senegal return to heroes' welcome |publisher=BBC News |date=26 June 2002 |accessdate=7 July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/senegal/newsid_2062000/2062460.stm |title=BBC SPORT &amp;#124; WORLD CUP &amp;#124; Senegal &amp;#124; Senegal press blasts Metsu |publisher=BBC News |date=24 June 2002 |accessdate=7 July 2012}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/cup_of_nations/1812787.stm |title=BBC SPORT &amp;#124; CUP OF NATIONS &amp;#124; Cameroon retain Cup |publisher=BBC News |date=10 February 2002 |accessdate=7 July 2012}}&lt;/ref&gt;
{{Infobox national football team
| Name               = सेनेगल
| Badge              = 
| Badge_size         = 
| Nickname           = {{nowrap|''Les Lions de la Téranga''}}&lt;br&gt;(द लायन्स अफ तेरङ्गा)
| Association = [[सेनेगल फुटबल सङ्घ]]
| Sub-confederation  = [[पश्चिम अफ्रिकी फुटबल सङ्घ|डब्लू.ए.एफ.यु]] (पश्चिम अफ्रिका)
| Confederation      = [[अफ्रिकी फुटबल सङ्घ|सिएएफ]] (अफ्रिका)
| Coach              = [[Aliou Cissé]]
| Captain            = [[Cheikhou Kouyaté]]
| Most caps          = [[Henri Camara]] (९९)
| Top scorer         = [[Henri Camara]] (२९)
| Home Stadium       = [[Stade Léopold Sédar Senghor]]
| FIFA Trigramme     = SEN
| FIFA Rank          = {{Nft rank|२५|down|१|date=२० सेप्टेम्बर २०१८}}
| FIFA max           = २३
| FIFA max date      = नोभेम्बर २०१७
| FIFA min           = ९९ 
| FIFA min date      = जुन २०१३
| Elo Rank           = {{Nft rank|२७|up|१०|date=१६ अक्टोबर २०१८}} &lt;!--change compared to a year ago--&gt;
| Elo max            = १५
| Elo max date       = नोभेम्बर २०१६
| Elo min            = १००
| Elo min date       = अक्टोबर १९९४
| pattern_la1        = _sen18a
| pattern_b1         = _sen18A
| pattern_ra1        = _sen18a
| pattern_sh1        = _sen18A
| pattern_so1        =
| leftarm1           = FFFFFF
| body1              = FFFFFF
| rightarm1          = FFFFFF
| shorts1            = FFFFFF
| socks1             = FFFFFF
| pattern_la2        = _sen18h
| pattern_b2         = _sen18H
| pattern_ra2        = _sen18h
| pattern_sh2        = _sen18H
| pattern_so2        =
| leftarm2           = 168E5D
| body2              = 168E5D
| rightarm2          = 168E5D
| shorts2            = 168E5D
| socks2             = 168E5D
| First game         = {{fb|GAM|colonial|name=ब्रिटीस्ट गाम्बिया}} १–२ '''फ्रान्स सेनेगल''' [[File:Flag of Senegal (1958–1959).svg|border|23px]]&lt;br&gt;([[गाम्बिया]]; १९५९)
| Largest win        = '''{{fb|SEN}}''' ७–० [[मौरिसस]]{{flagicon|Mauritius}}&lt;br&gt;([[डाकार]], [[सेनेगल]]; ९ अक्टोबर २०१०)
| Largest loss       = {{flagicon|Czechoslovakia}} [[चेकोस्लोभाकिया]] ११–० '''{{fb-rt|SEN}}'''&lt;br&gt;([[प्राग]], [[चेकोस्लोभाकिया]]; २ नोभेम्बर १९६६)
| World cup apps     = २
| World cup first    = २००२
| World cup best     = क्वाटरफाइनल ([[२००२ फिफा विश्वकप|२००२]])
| Regional name      = [[अफ्रिकी राष्ट्र कप]]
| Regional cup apps  = १४
| Regional cup first = [[१९६५ अफ्रिकी राष्ट्र कप|१९६५]]
| Regional cup best  = उप-विजेता ([[२००२ अफ्रिकी राष्ट्र कप|२००२]])
}}
==इतिहास==
===सुरुवातीको इतिहास===
सिन्गलले ४ अप्रिल १९६० मा [[फ्रान्स]] देखि स्वतन्त्रता प्राप्त गर्यो, र सेनेगाली फुटबल महासंघ (FSF) त्यही वर्ष स्थापना भयो। पहिलो सेनेगल खेल ३१ डिसेम्बर १९६१ मा डाहोमे (अहिले [[बेनिन]]) विरुद्ध भयो, जहाँ उनीहरू ३–२ ले हार भए। FSF सन् १९६२ देखि FIFA सँग संलग्न छ र १९६३ देखि अफ्रिकी फुटबल महासंघ (CAF) को सदस्य भएको छ। सेनेगलकै पहिलो अफ्रिका कप अफ नेशन्स मा १९६५ मा उपस्थिति थियो, जहाँ उनीहरूले आफ्नो समूहमा दोस्रो स्थान हासिल गरे, र चौथो स्थानमा पुग्नका लागि आइभरी कोस्ट विरुद्ध १–० ले हार भए। AFCON मा समूह चरणमा बाहिरिएपछि, उनीहरू १९८६ सम्म पुन: प्रतियोगितामा प्रवेश गर्न सकेनन्।
===1990 र 2000 दशकहरू===
1990 अफ्रिका कप अफ नेशन्स मा, सेनेगल चौथो स्थानमा रह्यो; उनीहरूले 1992 टुर्नामेन्ट आयोजना गरे, जहाँ आफ्नो समूहमा दोस्रो भएपछि, क्वाटरफाइनलमा क्यामरुनले उनलाई हटायो।
सेनेगलले 2002 को फाइनलमा क्यामरुन सँग 0–0 को बराबरी पछि पेनाल्टी शूट-आउट मा हार्‍यो।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/cup_of_nations/1812787.stm |title=BBC SPORT &amp;#124; CUP OF NATIONS &amp;#124; Cameroon retain Cup |publisher=BBC News |date=10 February 2002 |access-date=7 July 2012 |archive-date=30 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090330123424/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/cup_of_nations/1812787.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
त्यो वर्षपछि, सेनागलले आफ्नो पहिलो पटक विश्व कपमा भाग लियो। आफ्नो उद्घाटन खेलमा विश्व च्याम्पियन फ्रान्सलाई हराएपछि, उनीहरूले समूह चरणबाट अघि बढ्न डेनमार्क र उरुग्वे सँग ड्र गरे, त्यसपछि १६ औं चरणमा अतिरिक्त समयमा स्वीडेन लाई पराजित गर्दै क्वार्टर-फाइनलसम्म पुगे, जुन अफ्रिकाका चार टोलीमध्ये एक हो (साथमा 1990 मा क्यामरुन, 2010 मा घाना र 2022 मा मोरोक्को)। त्यहाँ, उनीहरूले अतिरिक्त समयमा टर्की सँग हार्यो।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/senegal/newsid_2067000/2067150.stm |title=BBC SPORT &amp;#124; WORLD CUP &amp;#124; Senegal &amp;#124; Senegal return to heroes' welcome |publisher=BBC News |date=26 June 2002 |access-date=7 July 2012 |archive-date=1 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130101133146/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/senegal/newsid_2067000/2067150.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/senegal/newsid_2062000/2062460.stm |title=BBC SPORT &amp;#124; WORLD CUP &amp;#124; Senegal &amp;#124; Senegal press blasts Metsu |publisher=BBC News |date=24 June 2002 |access-date=7 July 2012 |archive-date=17 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120517111031/http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/team_pages/senegal/newsid_2062000/2062460.stm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;
सेनेगलले 2008 अफ्रिका कप अफ नेशन्स का लागि योग्य हुन सके, तर उनीहरूको समूहमा दुई अंकसहित तेस्रो स्थानमा रह्यो। उनीहरू 2010 FIFA विश्वकप मा दक्षिण अफ्रिकामा पुग्न असफल भए, जुन अफ्रिकामा पहिलो पटक आयोजना गरिएको विश्वकप थियो।
==सन्दर्भ सामाग्री==
{{reflist}}
==बाह्य कडीहरू==
{{Commons category|Senegal national football team}}
*[http://www.fsfoot.sn सेनेगल फुटबल]
*[http://www.galsenfoot.com Galsenfoot] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180629170545/http://www.galsenfoot.com/ |date=2018-06-29 }}
*[http://www.fsf.sn फुटबल सेनेगल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141222192031/http://www.fsf.sn/ |date=2014-12-22 }}
*[http://www.senegal-football.com ,सेनेगल फुटबल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181114080617/http://www.senegal-football.com/ |date=2018-11-14 }}
*[http://www.foot221.com Le Sénégal du football]
*[https://www.fifa.com/associations/association=sen/index.html फिफा सेनेगल]

[[श्रेणी:राष्ट्रिय फुटबल टोलीहरू]]
[[श्रेणी:विकिथन-७ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>lutlozz3g5qlu1fnekjq6c3wz5t2v23</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपालका फुटबल क्लबहरूको सूची</title>
    <ns>0</ns>
    <id>102083</id>
    <revision>
      <id>1367120</id>
      <parentid>940656</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:23:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 3 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367120</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3797" sha1="7oduhwkc6goi1u9p6rkkf8yuogtj4g8" xml:space="preserve">== ए-डिभिजन क्लबहरू&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the-anfa.com/adivision|title=एन्फा {{!}} ए-डिभिजन|website=द एन्फा डटकम|access-date=२०१९-०१-०६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107015858/https://the-anfa.com/adivision |date=2019-01-07 }}&lt;/ref&gt; ==

*[[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|सशस्त्र प्रहरी बल फुटबल क्लब]]
*[[ब्रिगेड ब्वाइज क्लब]]
*[[च्यासल युथ क्लब]]
*[[फ्रेन्ड्स क्लब]]
*[[हिमालयन शेर्पा क्लब]]
*[[जावलाखेल युथ क्लब]]
*[[मछिन्द्र फुटबल क्लब]]
*[[मनाङ- मर्स्याङ्दी क्लब]]
*[[नेपाल पुलिस फुटबल क्लब|नेपाल पुलिस क्लब]]
*[[एनआरटी क्लब|न्यू रोड टिम]]
*[[सङ्कटा क्लब]]
*[[सरस्वती युथ क्लब]]
*[[थ्री स्टार क्लब]]
*[[नेपाल आर्मी क्लब|त्रिभुवन आर्मी क्लब]]

== बि-डिभिजन क्लबहरू&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the-anfa.com/bdivision|title=एन्फा {{!}} बि-डिभिजन|website=द एन्फा डटकम|access-date=२०१९-०१-०६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107072046/https://the-anfa.com/bdivision |date=2019-01-07 }}&lt;/ref&gt; ==

* बाँसबारी क्लब
* [[ब्वाइज युनियन क्लब]]
* झाम्सीखेल युथ क्लब
* खुमालटार युथ क्लब
* [[मध्यपुर युथ सङ्घ]]
* नयाँ युथ क्लब
* पुलचोक स्पोर्ट्स क्लब
* [[आरसीटि क्लब|रानीपोखरी कर्नर टिम]]
* सातदोबाटो युथ क्लब
* श्री भगवती क्लब
* श्री कुमारी क्लब
* तुसल युथ क्लब

== सि-डिभिजन क्लबहरू&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://the-anfa.com/cdivision|title=एन्फा {{!}} सि-डिभिजन|website=द एन्फा डटकम|access-date=२०१९-०१-०६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190107015827/https://the-anfa.com/cdivision |date=2019-01-07 }}&lt;/ref&gt; ==

* विरगञ्ज युथ एकेडेमी क्लब 
* खलीबारी युथ क्लब
* महाविर युथ क्लब
* मनोहरा युनाइटेड युथ क्लब  
* ओएसीस क्लब
* प्लानिङ ब्बाइज युनाइटेड क्लब
* सामाजिक कल्याण खेल केन्द्र
* सामाजिक युथ क्लब
* सनेपा क्लब
* सानोगौचरण युथ क्लब
* स्वयम्भू क्लब

== जिल्लाका क्लबहरू ==

* [[धरान फुटबल क्लब]]
* [[सुदूरपश्चिम ११|सुदूर-पश्चिमाञ्चल फुटबल क्लब]]
* [[झापा ११ फुटबल क्लब|झापा ११]]
* [[लुम्बिनी फुटबल क्लब]]
* [[मोरङ ११]]
* [[साहारा क्लब पोखरा]]

&lt;br /&gt;
==सन्दर्भ सामग्री==
{{reflist}}

[[श्रेणी:फुटबल खेल]]</text>
      <sha1>7oduhwkc6goi1u9p6rkkf8yuogtj4g8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पूजा राना</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103493</id>
    <revision>
      <id>1367137</id>
      <parentid>1309441</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[पुजा राना]] पृष्ठलाई [[पूजा राना]]मा सारियो</comment>
      <origin>1309441</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2965" sha1="0g1qzli9bud937kj5jgglmhob363ku7" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name =पुजा राना
| image               = 
| image_size          = 
| caption             =
| fullname = पुजा राना मगर
| birth_date =
|birth_place         = [[बाँके जिल्ला]], [[नेपाल]]
| occupation =  फुटबल खेलाडी 
| nationality= नेपाली  
| height = &lt;!--{{height|m=0.00}}--&gt;
| currentclub = [[नेपाल आर्मी क्लब]]
| clubnumber = १७
| position = रक्षापंती
| youthyears1 = 
| youthclubs1 = 
| years1 = 
| clubs1 = [[नेपाल आर्मी क्लब]]
| caps1 = 
| goals1 = 
| nationalyears1 = २०१९-
| nationalteam1 = [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल]] 
| nationalcaps1 = ०
| nationalgoals1 = ०
| club-update =
| ntupdate = २७ फाल्गुन २०७५
}}


'''अञ्जना राना मगर''' एक नेपाली महिला फुटबल खेलाडी हुन्। उनको जन्म [[बाँके जिल्ला]]मा भएको थियो। उनी नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टिमका खेलाडी समेत हुन्&lt;ref&gt;{{cite web|title=चिन्नुहोस नेपाली टोली (सम्पूर्ण तथ्यांकसहित)|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=सोमवार, फाल्गुन २७, २०७५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331181323/https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 |date=2019-03-31 }}&lt;/ref&gt;।साथै हाल उनी [[नेपाली सेना]]मा आबद्ध भई [[नेपाल आर्मी क्लब]]बाट क्लब फुटबल प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछिन्। उनी मैदानमा डिफेन्डरका रूपबाट उत्रने गर्दछिन्।

==खेल जीवन==
===राष्ट्रिय टिम===
अञ्जना राना मगरले सन् २०१९ मा नेपालका लागि राष्ट्रिय टिमबाट डेब्यु गरेकी थिइन्।

==सन्दर्भ सामाग्री==
{{reflist}}

==बाह्य सुत्रहरू==

{{२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप नेपाली टोली}}

[[श्रेणी :नेपाली महिला फुटबल खेलाडीहरू]]
[[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१९ मा बनाइएका तथा सुधारिएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>0g1qzli9bud937kj5jgglmhob363ku7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सरु लिम्बू</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103497</id>
    <revision>
      <id>1367135</id>
      <parentid>1310343</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[सरु लिम्बु]] पृष्ठलाई [[सरु लिम्बू]]मा सारियो</comment>
      <origin>1310343</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2978" sha1="d6tcwbo5dt0o12ib7nowtvgnbo7evgj" xml:space="preserve">{{Infobox football biography
| name = सरु लिम्बू
| image               = 
| image_size          = 
| caption             = 
| fullname = सरु लिम्बू
| birth_date =
|birth_place         = [[सुनसरी जिल्ला]], [[नेपाल]]
| occupation =  फुटबल खेलाडी 
| nationality= नेपाली  
| height = &lt;!--{{height|m=0.00}}--&gt;
| currentclub = [[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपीएफ क्लब]]
| clubnumber = 
| position = मध्यपंती
| youthyears1 = 
| youthclubs1 = 
| years1 = 
| clubs1 = [[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपीएफ क्लब]]
| caps1 = 
| goals1 = 
| nationalyears1 = २०१९-
| nationalteam1 = [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल]] 
| nationalcaps1 = १६
| nationalgoals1 = ०
| club-update =
| ntupdate = ०८ चैत २०७५
}}

'''सरु लिम्बू''' एक नेपाली महिला फुटबल खेलाडी हुन्। एन्जिला तुम्बापो सुब्बाको जन्म [[मोरङ जिल्ला]]मा भएको थियो। उनी नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टिमका खेलाडी समेत हुन्&lt;ref&gt;{{cite web|title=चिन्नुहोस नेपाली टोली (सम्पूर्ण तथ्यांकसहित)|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=सोमवार, फाल्गुन २७, २०७५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331181323/https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 |date=2019-03-31 }}&lt;/ref&gt;।साथै हाल उनी सशस्त्र प्रहरीमा आबद्ध भई [[सशस्त्र प्रहरी बल क्लब|एपीएफ क्लब]]बाट क्लब फुटबल प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछिन्।

==खेल जीवन==
===राष्ट्रिय टिम===
मनमायाले सन् २०१६ मा नेपालका लागि राष्ट्रिय टिमबाट डेब्यु गरेकी थिइन्।

==सन्दर्भ सामाग्री==
{{reflist}}

==बाह्य सुत्रहरू==

{{२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप नेपाली टोली}}

[[श्रेणी :नेपाली महिला फुटबल खेलाडीहरू]]
[[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१९ मा बनाइएका तथा सुधारिएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>d6tcwbo5dt0o12ib7nowtvgnbo7evgj</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>शर्मिला थापा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>103498</id>
    <revision>
      <id>1367212</id>
      <parentid>1310220</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:51:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>शीघ्र मेटाउन अनुरोध गरिँदै ([[वि:शीमे#ले१|शीमे ले१]])।</comment>
      <origin>1367212</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2876" sha1="e96l0iveowiamu0a1ijz456249gas41" xml:space="preserve">{{db-nocontext}}
{{Infobox football biography
| name = सरु लिम्बू
| image               = 
| image_size          = 
| caption             = 
| fullname = सरु लिम्बू
| birth_date =
|birth_place         = [[तनहुँ जिल्ला]], [[नेपाल]]
| occupation =  फुटबल खेलाडी 
| nationality= नेपाली  
| height = &lt;!--{{height|m=0.00}}--&gt;
| currentclub = [[नेपाल आर्मी क्लब]]
| clubnumber = 
| position = अग्रपंती
| youthyears1 = 
| youthclubs1 = 
| years1 = 
| clubs1 = [[नेपाल आर्मी क्लब]]
| caps1 = 
| goals1 = 
| nationalyears1 = २०१६-
| nationalteam1 = [[नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली|नेपाल]] 
| nationalcaps1 = ८
| nationalgoals1 = २
| club-update =
| ntupdate = २८ फागुन २०७५
}}

'''शर्मिला थापा''' एक नेपाली महिला फुटबल खेलाडी हुन्। एन्जिला तुम्बापो सुब्बाको जन्म [[तनहुँ जिल्ला]]मा भएको थियो। उनी नेपाली राष्ट्रिय महिला फुटबल टिमका खेलाडी समेत हुन्&lt;ref&gt;{{cite web|title=चिन्नुहोस नेपाली टोली (सम्पूर्ण तथ्यांकसहित)|url=https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 website=हाम्रो खेलकुद|accessdate=सोमवार, फाल्गुन २७, २०७५}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190331181323/https://www.hamrokhelkud.com/football/49799 |date=2019-03-31 }}&lt;/ref&gt;।साथै हाल उनी नेपाली सेनामा आबद्ध भई [[नेपाल आर्मी क्लब]]बाट क्लब फुटबल प्रतिनिधित्व गर्ने गर्दछिन्।

==खेल जीवन==
===राष्ट्रिय टिम===
शर्मिला थापमले सन् २०१६ मा नेपालका लागि राष्ट्रिय टिमबाट डेब्यु गरेकी थिइन्।

==सन्दर्भ सामाग्री==
{{reflist}}

==बाह्य सुत्रहरू==

{{२०१९ साफ महिला च्याम्पियनसिप नेपाली टोली}}

[[श्रेणी :नेपाली महिला फुटबल खेलाडीहरू]]
[[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१९ मा बनाइएका तथा सुधारिएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>e96l0iveowiamu0a1ijz456249gas41</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ढाँचा:Birth year category header</title>
    <ns>10</ns>
    <id>105616</id>
    <revision>
      <id>1367075</id>
      <parentid>1343291</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:26:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SM7</username>
        <id>16503</id>
      </contributor>
      <comment>modified category sort key</comment>
      <origin>1367075</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="588" sha1="ha982y7seto86ruj660nh7kgv7tc15e" xml:space="preserve">{{BDYearsInDecade|{{{1|}}}|जन्म}}
सन् '''[[{{{1}}}{{{2}}}]]''' मा जन्मेका व्यक्तिहरू।&lt;br&gt;
''यो पनि हेर्नुहोस्: [[:श्रेणी:सन् {{{1}}}{{{2}}} मा मृत्यु|सन् {{{1}}}{{{2}}} मा मृत्यु]]।''
{{Category TOC|numerals=no}}
{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:14}}|
[[श्रेणी:सन् {{{1}}}{{{2}}}| जन्म]]
[[श्रेणी:सन् {{{1}}}० को दशकमा जन्म|#{{PAGENAME}}]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ha982y7seto86ruj660nh7kgv7tc15e</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>जङ्की मिडिया</title>
    <ns>0</ns>
    <id>107052</id>
    <revision>
      <id>1367096</id>
      <parentid>1353407</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T22:09:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367096</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="19286" sha1="401esguip2lo3cgpvqn5urfhe3jon8a" xml:space="preserve">{{Infobox company
| name = जङ्की मिडिया
| logo = जङ्की मिडिया.png
| type = [[प्राइभेट लिमिटेड कम्पनी|निजी]]
| foundation = {{start date and age|2000|df=yes}}
| industry = डिजिटल मिडिया
| location = न्यु वेल्स, [[अस्ट्रेलिया]]
| key_people = निल अक्लण्ड, [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत]]&lt;br&gt;
टिम डुगन, [[प्रकाशक]]
| num_employees = 
| products = जङ्की&lt;br&gt;पङ्की&lt;br&gt;एडब्ल्यूओएल
| revenue = 
| parent = [[ओ! मिडिया लिमिटेड]] (८५%)
| homepage = {{URL|JunkeeMedia.com}}
}}

'''जङ्की मिडिया''' , पूर्व '''साउण्ड एलायन्स'''को रूपमा चिनिने, [[अस्ट्रेलिया]]मा आधारित एक अङ्कीय सञ्चार माध्यम कम्पनी हो। कम्पनीका अनुसार, जङ्की मिडियाका वेबसाइटहरूले मासिक रूपमा २० लाख भन्दा बढी दर्शकहरू ब्राउजरहरूबाट आकर्षित गर्दछ। वेबसाइटको ट्राफिकको लगभग ७० प्रतिशत मोबाइल उपकरणहरूबाट आउँदछ र सञ्जालमा सबैभन्दा ठूलो उल्लेखनीय प्रतिस्पर्धी फेसबुक हो।

== इतिहास ==
जङ्की मिडियाको स्थापना सन् २००० मा म्याट क्यालेन्डर, लिबि क्लर्क र एण्ड्रे ल्याकमनले उनीहरूको नृत्य सङ्गीत वेबसाइट ''इन द मिक्स''को सुरू गरे लगत्तै सुरुवात गरेका थिए।&lt;ref name=Sinclair&gt;{{cite news|url=http://www.theaustralian.com.au/business/media/sound-alliance-beats-advertising-blues/story-e6frg996-1225738875552|title=Sound Alliance beats advertising blues|first=Lara|last=Sinclair|date=22 June 2009|publisher=News Corp|newspaper=द अष्ट्रेलियन}}&lt;/ref&gt;
वेबसाइट तीन जनाको आंशिक समयको शौकको रूपमा शुरू भएको थियो र चाँडैनै यसमा निल अकल्याण्ड पनि सामेल भएका थिए।&lt;ref&gt;{{citation|url=http://andrewmcmillen.com/2009/08/07/a-conversation-with-neil-ackland-sound-alliance-managing-director/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140221071016/http://andrewmcmillen.com/2009/08/07/a-conversation-with-neil-ackland-sound-alliance-managing-director/|archivedate=21 February 2014|title=A Conversation With Neil Ackland, Sound Alliance Managing Director|first=Andrew|last=McMillen|date=7 August 2009}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140221071016/http://andrewmcmillen.com/2009/08/07/a-conversation-with-neil-ackland-sound-alliance-managing-director/ |date=21 February 2014 }}&lt;/ref&gt; अकल्याण्डले साइट अनलाइन प्रतिस्थापन गरे र यसको सृजनाकर्ताहरूसँग सम्पर्कमा रहे।&lt;ref&gt;{{cite news |url=http://digitalministry.com/AU/articles/827/DIGITAL+PEOPLE+NEIL+ACKLAND/1 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120403233425/http://digitalministry.com/AU/articles/827/DIGITAL%2BPEOPLE%2BNEIL%2BACKLAND/1 |title=Digital People - Neil Ackland |first=Denise |last=Shrivell |archivedate=3 April 2012 |date=31 July 2009 |newspaper=Digital Ministry |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120403233425/http://digitalministry.com/AU/articles/827/DIGITAL%2BPEOPLE%2BNEIL%2BACKLAND/1 |date=3 April 2012 }}&lt;/ref&gt;

साउण्ड एलायन्सले समूह डेष्ट्रा निगम मार्फत अक्टोबर २००८ मा मेस + न्वाइजलाई प्राप्त गरेको थियो। मेस + न्वाइज द्विमासिक मुद्रण प्रकाशनको रूपमा सन् २००५ देखि सञ्चालनमा रहेका थिए।&lt;ref name=Sinclair/&gt; ''Mess+Noise'' had been operating since 2005 when it began as a bimonthly print publication.&lt;ref name=Toller&gt;{{cite web|title=What went wrong at Mess+Noise?|url=http://dailyreview.com.au/what-went-wrong-at-mess-noise/|publisher=Daily Review|first=एनी|last=टोलर|date=3 August 2015|archivedate=8 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108231241/http://dailyreview.com.au/what-went-wrong-at-mess-noise}}&lt;/ref&gt; सन् २००६ मा, टिम दुग्गनले साउण्ड एलायन्सको साथ राष्ट्रिय लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक वेबसाइटको सह-स्थापना गरेका थिए। &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/junkee-media-names-tim-duggan-publisher-following-rebrand-and-appoints-head-of-video-304919|title=Junkee Media names Tim Duggan publisher following rebrand and appoints head of video|last=Miranda Ward|date=2015-07-10|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}&lt;/ref&gt;

साउण्ड एलायन्सले मार्च २०१३ मा जङ्कीको प्रक्षेपण गरेको थियो जून एक अनलाइन शीर्षक थियो जसले १८ देखि २९ वर्ष उमेरका दर्शकहरूको लागि लक्षित थियो।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://mumbrella.com.au/youth-publisher-launches-mobile-title-junkee-com-144686|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150708102546/http://mumbrella.com.au/youth-publisher-launches-mobile-title-junkee-com-144686|archivedate=8 July 2015|title=Youth publisher launches mobile-first title जङ्की डटकम|publisher=मुम्ब्रेला}}&lt;/ref&gt; प्रकाशकले आफ्ना श्रोताहरूलाई जङ्की, केही हजार १८ देखि २९ वर्षका युवकहरूका लागि लक्षित हुने र यो व्यापक युवा सर्वेक्षणमा खुलासा गरिएका सिद्धान्तहरूमा निर्माण हुने जनाएका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://junkee.com/welcome-to-junkee/616|title=Welcome To Junkee|first=Tim|last=Duggan|date=11 March 2013|publisher=Sound Alliance|work=Junkee|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117021029/http://junkee.com/welcome-to-junkee/616|archivedate=17 November 2015}}&lt;/ref&gt; साउण्ड एलायन्सले जङ्कीलाई स्वदेशी विज्ञापनको परीक्षण गर्न प्रयोग गरेको थियो जुन अक्टोबर २०१४ सम्ममा यसले आफ्ना सबै प्रकाशनहरूमा प्रयोग गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.adnews.com.au/news/sound-alliance-formalises-native-advertising-team|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150404203021/http://www.adnews.com.au/news/sound-alliance-formalises-native-advertising-team|archivedate=4 April 2015|first=Rachael|last=Micallef|date=16 October 2014|title=Sound Alliance formalises native advertising team|newspaper=एड न्युज|publisher=Yaffa Media Pty Ltd}}&lt;/ref&gt;

साउण्ड एलायन्सले औपचारिक रूपमा सन् २०१५ को जुलाईमा जङ्की मिडियाको रूपमा पुनर्गठित भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Sound Alliance rebrands as Junkee Media, says half its revenue now comes from native|url=http://mumbrella.com.au/sound-alliance-rebrands-as-junkee-media-says-half-its-revenue-now-comes-from-native-303187|publisher=Mumbrella|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150730163034/http://mumbrella.com.au/sound-alliance-rebrands-as-junkee-media-says-half-its-revenue-now-comes-from-native-303187|archivedate=30 July 2015|date=2 July 2015|first=निक|last=क्रिष्टेनसेन}}&lt;/ref&gt; प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नील अकल्याण्डले मिडियालाई, परिवर्तनले कम्पनीको रूपान्तरणमा केवल एक सङ्गीतको मात्र प्रकाशकबाट युवा लक्षित जीवनशैली प्रकाशक बन्ने बताएका थिए।&lt;ref&gt;{{cite news|url=http://www.adnews.com.au/news/sound-alliance-rebrands-to-junkee-media|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108233528/http://www.adnews.com.au/news/sound-alliance-rebrands-to-junkee-media|archivedate=8 January 2016|title=Sound Alliance rebrands to Junkee Media|first=Sarah|last=Homewood|date=2 July 2015|newspaper=एड न्युन|publisher=Yaffa Media Pty Ltd}}&lt;/ref&gt; सेप्टेम्बर २०१५ मा, जङ्की मिडियाले लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक शीर्षक समान इभो मिडियालाई बताएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/junkee-media-offloads-lgbti-community-hub-samesame-to-evo-media-for-undisclosed-sum-321663|title=Junkee Media offloads LGBTI community hub SameSame to Evo Media for undisclosed sum|last=Miranda Ward|date=2015-09-30|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}&lt;/ref&gt;

सन् २०१६ मा, ओह! मिडिया, सार्वजनिक रूपमा सूचीबद्ध अस्ट्रेलियाको बाह्य विज्ञापन कम्पनीले, मिडियाको ८५% स्वामित्वलाई  ११.०५ मिलियन अमेरिकी डलरमा खरिद गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://mumbrella.com.au/ooh-media-buys-junkee-media-surprise-move-376329|website=Mumbrella|date=24 June 2016|first=Alex|last=Hayes|title=Ooh Media buys Junkee Media in surprise move|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160625130830/https://mumbrella.com.au/ooh-media-buys-junkee-media-surprise-move-376329|archivedate=25 June 2016}}&lt;/ref&gt;

अप्रिल २०१७ मा, फाष्टर लाउडरलाई जङ्की सङ्गीतको रूपमा पुनर्गठित गरिएको थियो&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/junkee-media-rebrands-the-vine-as-punkee-while-it-retires-fasterlouder-in-favour-of-music-junkee-436801|title=Junkee Media rebrands The Vine as Punkee while it retires FasterLouder in favour of Music Junkee|last=Miranda Ward|date=2017-04-04|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}&lt;/ref&gt; जसमा अर्को महिना पङ्की नामक एक नयाँ साइटको पनि सुरुवात गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/junkee-media-officially-launches-punkee-448273|title=Junkee Media officially launches Punkee|last=Samios|first=Zoe|date=2017-05-31|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}&lt;/ref&gt; नोभेम्बर २०१८ मा, जङ्की मिडिया १८ वर्षको सञ्चालन पछि इन द मिक्सको बन्द गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://junkee.com/inthemix-goodbye/179992|title=A Farewell From inthemix: Thanks For All The Memories|date=2018-11-01|website=जङ्की|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}&lt;/ref&gt;

== प्रकाशनहरू ==

*जङ्की , एक लोकप्रिय संस्कृति र राजनीतिक व्यङ्ग्य साइट
*पङ्की , एक मनोरञ्जन र लोकप्रिय संस्कृति साइट जून १६ देखि २४ वर्षका युवाका लागि लक्षित छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/building-punkee-moving-beyond-the-bachelor-recaps-539248|title=Building Punkee: Moving beyond The Bachelor recaps|last=Samios|first=Zoe|date=2018-09-05|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}&lt;/ref&gt;
*एडब्ल्यूओएल, सन् २०१४ मा क्वाण्टाससँगको साझेदारीमा स्थापित एक युवा यात्रा वेबसाइट&lt;ref&gt;{{cite press release|date=12 November 2014|title=Qantas and Sound Alliance launch youth travel title AWOL|url=http://www.qantasnewsroom.com.au/media-releases/qantas-and-sound-alliance-launch-youth-travel-title-awol/|publisher=क्वाण्टस|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150316114306/http://www.qantasnewsroom.com.au/media-releases/qantas-and-sound-alliance-launch-youth-travel-title-awol|archivedate=16 March 2015}}&lt;/ref&gt;

== पुरस्कारहरू ==

सन् २०१४ को मुम्ब्रेला पुरस्कारमा जङ्कीलाई वर्षमो उत्कृष्ट मिडिया ब्राण्डको रूपमा नामकरण गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=मुम्ब्रेला पुरस्कार: सन् २०१४ विजेता|url=http://www.mumbrellaawards.com.au/2014-awards/tables/|publisher=मुम्ब्रेला|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151117031402/http://www.mumbrellaawards.com.au/2014-awards/tables/|archivedate=17 November 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151117031402/http://www.mumbrellaawards.com.au/2014-awards/tables/ |date=17 November 2015 }}&lt;/ref&gt; क्वाण्टास र जङ्की मिडियाको एडब्ल्यूओएललाई सन् २०१५ मा सामग्री बजारशास्त्र रणनीतिको रूपमा नाम दिइएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|title=The Mumbrella Awards: 2015 winners|url=http://www.staging2.mumbrellaawards.com.au/2015-winners/|publisher=Mumbrella|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160108234412/http://www.mumbrellaawards.com.au/2015-winners/|archivedate=8 January 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160108234412/http://www.mumbrellaawards.com.au/2015-winners/ |date=8 January 2016 }}&lt;/ref&gt;

सन् २०११ मा, साउण्ड एलायन्सलाई, अङ्कीय सञ्चार माध्यमको रूपमा शीर्ष १० शक्तिशाली सूचकाङ्कमा नामाकरण गरिएको थियो। यसले ठूलो परम्परागत मिडिया प्रतिस्पर्धाहरूलाई अवरोध पुर्‍याएकोमा प्रशंसा प्राप्त गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{citation|url=http://www.thepowerindex.com.au/digital-media-/sound-alliance|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150706144348/http://www.thepowerindex.com.au/digital-media-/sound-alliance|archivedate=6 July 2015|url-status=live|title=Digital Media , no. 9: Sound Alliance|date=8 November 2011|first=अञ्जल|last=प्रिष्ट्ली|work=The Power Index}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150706144348/http://www.thepowerindex.com.au/digital-media-/sound-alliance |date=6 July 2015 }}&lt;/ref&gt;

साउण्ड एलायन्सलाई सन् २००९ र २०१० मा काम गर्नका लागि बिआरडब्ल्यू पत्रिकाले अस्ट्रेलियाको सर्वश्रेष्ठ ठाउँहरू मध्ये एकको रूपमा नामकरण गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|last=गार्डनर|first=जेसिका|title=Labour of Love|url=http://www.brw.com.au/p/sections/features/labour_of_love_NX7EcmmB0vkJVqTKNqcfBM?hl|publisher=BRW|date=24 June 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120314091202/http://www.brw.com.au/p/sections/features/labour_of_love_NX7EcmmB0vkJVqTKNqcfBM?hl|archivedate=14 March 2012}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120314091202/http://www.brw.com.au/p/sections/features/labour_of_love_NX7EcmmB0vkJVqTKNqcfBM?hl |date=14 March 2012 }}&lt;/ref&gt;

सन् २०१८ को मुम्ब्रेला पुरस्कारमा पङ्कीलाई वर्षको उत्कृष्ट सञ्चार माध्यमको ब्राण्डको रूपमा नामकरण गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/che-proximity-steals-the-show-at-2018-mumbrella-awards-as-the-monkeys-put-in-another-strong-performance-526198|title=Mumbrella Awards winners for 2018|last=फ्रान्सिस|first=डोमेन|date=2018-06-28|website=Mumbrella|language=en-US|access-date=2019-05-16}}&lt;/ref&gt; जङ्की मिडियालाई वर्षको उत्कृष्ट प्रकाशन कम्पनीको रूपमा चयन गरिएको थियो भने, सन् २०१८ मा प्रकाशन पुरस्कारमा ठूला प्रकाशकहरूको रूपमा पनि यसलाई नामकरण गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://mumbrella.com.au/bauer-media-bauer-trader-win-big-at-mumbrella-publish-awards-542022|title=Mumbrella Publish 2018 award winners revealed|last=फ्रन्सिस|first=डोमेन|date=2018-09-20|website=मुम्ब्रेला|language=अङ्ग्रेजी|access-date=2019-05-16}}&lt;/ref&gt;

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:विकिथन-८ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]]</text>
      <sha1>401esguip2lo3cgpvqn5urfhe3jon8a</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रेणी:अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्रहरू</title>
    <ns>14</ns>
    <id>114403</id>
    <revision>
      <id>1367057</id>
      <parentid>1086762</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:47:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saroj</username>
        <id>31493</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:सुपरहिरो चलचित्रहरू]] जोडियो</comment>
      <origin>1367057</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="388" sha1="io5mmvahqzm8y8ta9cbbyo45jamchnu" xml:space="preserve">{{catmain|अमेरिकी सुपरहिरो चलचित्रहरूको सूची}}

[[श्रेणी:अमेरिकी एक्सन चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:विधा अनुसार अमेरिकी चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:सुपरहिरो चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>io5mmvahqzm8y8ta9cbbyo45jamchnu</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बाघनङ्ग्रे</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115557</id>
    <revision>
      <id>1367218</id>
      <parentid>970090</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T10:25:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367218</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2419" sha1="aaq2mtsb3amczjc8sg15j9cbj8n7mq2" xml:space="preserve">{{speciesbox
|name = बाघनङ्ग्रे
|image = Illustration Capparis spinosa0.jpg
|image_caption = ओटो विल्हेल्म थोम द्वारा गरिएको चित्रण
|genus = Capparis
|species = spinosa
|authority = [[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1753
|synonyms_ref = &lt;ref&gt;[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/gcc-128727 The Plant List, ''Capparis spinosa'' L]&lt;/ref&gt;
|synonyms = {{collapsible list|bullets = true
|title=&lt;small&gt;पर्याय&lt;/small&gt;
|''[[Blumea grandiflora]]'' &lt;small&gt;Zipp. ex Span.&lt;/small&gt;
|''[[Capparis aculeata]]'' &lt;small&gt;Steud.&lt;/small&gt;
|''[[Capparis microphylla]]'' &lt;small&gt;Ledeb.&lt;/small&gt;
|''[[Capparis murrayi]]'' &lt;small&gt;Stewart ex Dalz.&lt;/small&gt;
|''[[Capparis ovalis]]'' &lt;small&gt;Risso&lt;/small&gt;
|''[[Capparis ovata]]'' &lt;small&gt;Desf.&lt;/small&gt;
|''[[Capparis peduncularis]]'' &lt;small&gt;C.Presl&lt;/small&gt;
|''[[Capparis sativa]]'' &lt;small&gt;Pers.&lt;/small&gt;}}
}}
'''बाघनङ्ग्रे''' (''Capparis spinosa'') क्यापारासिया परिवारमा पर्ने बाह्रमासे वनस्पति हो। यसको पात गोलो आकारका तथा फूल सेतो देखि गुलाबी-सेतो रङ्गको ठुलो आकारको हुन्छ। यसको फूलको कोपिला मसलाको रूपमा तथा फल अचार बनाउनको लागि प्रयोग गरिन्छ। यसको बोटको अन्य भागहरू औषधि र प्रसाधन सामग्री निर्माणमा पनि प्रयोग गरीन्छ।

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==
* {{Commons-inline|Capparis spinosa|बाघनङ्ग्रे}}
* {{Wikispecies-inline|Capparis spinosa|बाघनङ्ग्रे}}
* [http://www.hort.purdue.edu/newcrop/cropfactsheets/caper.html Caper factsheet]{{snd}}NewCROP, Purdue University
* Book. &quot;Capers. From Wild Harvest to Gourmet Food&quot;. Brian Noone 2017 Published by Caperplants.
* [http://www.caperplants.com Caperplants] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230822202450/http://www.caperplants.com/ |date=2023-08-22 }}

[[श्रेणी:नेपालमा पाइने वनस्पतिहरू]]</text>
      <sha1>aaq2mtsb3amczjc8sg15j9cbj8n7mq2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>स्वर्णिम वाग्ले</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115634</id>
    <revision>
      <id>1367089</id>
      <parentid>1365218</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T20:39:44Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Swarnim_Wagle_MP_2023.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Túrelio|Túrelio]]ले [[:c:COM:L|Copyright violation]]: को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1367089</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11589" sha1="oh3nez64bn8pm1kdgmqbufp2da87iib" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name                = डा. स्वर्णिम वाग्ले
| native_name         = रास्वपाको पहिलो निर्वाचित उपसभापति
| native_name_lang    = 
| image               =
| caption             = आधिकारिक चित्र, २०८०
| birth_date          = 
| birth_place         = [[काठमाडौँ]], [[नेपाल]]
| nationality         = [[नेपाली]]
| alma_mater          = [[बुढानीलकण्ठ स्कूल]]&lt;br /&gt;[[लन्डन स्कुल अफ इकोनोमिक्स]] (अर्थशास्त्र)&lt;br /&gt;[[हार्भर्ड विश्वविद्यालय]] (सार्वजनिक प्रशासन)&lt;br /&gt;[[अस्ट्रेलियन नेसनल युनिभर्सिटी]] (विद्यावारिधि)
| occupation          = [[राजनीतिज्ञ]], [[अर्थशास्त्री]]
| party               = [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| office              = [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
| term_start          = २०८२ चैत १३
| term_end            = 
| vice_president      = [[राम सहाय यादव]]
| president           = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| prime_minister      = [[बालेन्द्र शाह]]
| predecessor         = [[रामेश्वर खनाल|रामेश्वर प्रसाद खनाल]]
| successor           = 
| office1             = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा सदस्य]]
| term_start1         = २०८२ चैत १२
| term_end1           = 
| predecessor1        = ''आफैँ''
| constituency1       = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
| term_start2         = २०८० वैशाख १५
| term_end2           = २०८२ भदौ २७
| predecessor2        = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| constituency2       = [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
| honorific_suffix    = 
| citizenship         = नेपाल
| spouse              = शशी वाग्ले
| children            = १
| father              = जीवनराज वाग्ले
| website             = {{url|https://swarnimwagle.com.np/}}
| honorific_prefix    = [[माननीय]]
}}

'''डा. स्वर्णिम वाग्ले''' विश्वप्रसिद्ध अर्थशास्त्री तथा राजनीतिज्ञ र हालको नेपाल सरकारका अर्थमन्त्री हुन्। विश्वविख्यात अर्थशास्त्रीका रूपमा चिनिएका डा. वाग्ले [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] (रास्वपा)का उपसभापति पनि हुन्। उनि पार्टीको राजधानी चितवनमा सम्पन्न प्रथम ऐतिहासिक राष्ट्रिय महाधिवेशनबाट पहिलो निर्वाचित केन्द्रीय सदस्य र पहिलो निर्वाचित उपसभापति हुन् । उनि महाधिवेशनमा सबैभन्दा बढी मतले निर्वाचित केन्द्रीय सदस्य हुन् भने उपसभापतिमा उनिविरुद्ध कसैले उम्मेद्वारी नदिँदा निर्विरोध निर्वाचित भएका थिए । विराजभक्त श्रेष्ठले सुरुमा उम्मेद्वारी दिने भनेपनि पछी उनि डा. वाग्ले कै प्रस्तावक बनेका थिए । पार्टीमा तेश्रो वरियता र सरकारमा दोश्रो वरियता सहित उनी देशको महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारी सम्हालीरहेका छन् । उनि यसअघि न्युयोर्क स्थित संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय विकास कार्यक्रमको एसिया र प्रशान्त क्षेत्रका लागि क्षेत्रीय ब्युरोमा मुख्य आर्थिक सल्लाहकारको रूपमा कार्यरत थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swarnim Waglé |url=http://swarnimwagle.com.np |access-date=2026-02-04 |website=Swarnim Waglé |language=en}}&lt;/ref&gt;

उनी २०८० वैशाख १० गते देखि २०८२ भदौसम्म [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा पहिलो पटक सदस्य थिए। तत्कालीन बहालवाला सांसद [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]मा निर्वाचित भएपछि रिक्त रहेको [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] निर्वाचन क्षेत्रमा भएको [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|उपनिर्वाचन]]बाट उनी भारी मतले निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swarnim Wagle elected from Tanahun-1 |url=https://kathmandupost.com/national/2023/04/25/swarnim-wagle-elected-from-tanahun-1 |access-date=2023-04-26 |website=kathmandupost.com |language=अङ्ग्रेजी}}&lt;/ref&gt; उनी हाल [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का उपसभापति हुन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Dr. Swarnim Waglé {{!}} Department of Economic and Social Affairs |url=https://sdgs.un.org/panelists/dr-swarnim-wagle-29731 |access-date=2025-11-17 |website=sdgs.un.org}}&lt;/ref&gt; र फेरि २०८२ फागुन २१ को निर्वाचनमा उनी तनहुँ-१ बाटै भारी मतले निर्वाचित भइ आफ्नै पार्टीको एकल सरकारका रणनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा सरकार चलाइरहेका छन्।

== प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा ==
वाग्लेले उच्च शिक्षा हार्वर्ड विश्वविद्यालयबाट स्नातकोत्तर (मास्टर) पूरा गरेका छन् र अस्ट्रेलियन नेशनल युनिभर्सिटीबाट अर्थशास्त्रमा पीएचडी गरेका छन्। 

== करियर ==
वाग्लेले नेपाल सरकारअन्तर्गत राष्ट्रिय योजना आयोगमा उपाध्यक्षको रूपमा सेवा गर्दै स्वास्थ्य, शिक्षा, र दिगो विकासका क्षेत्रमा काम गरेका छन्। UNDP मा वरिष्ठ आर्थिक सल्लाहकारका रूपमा, उनले एशिया प्रशान्त क्षेत्रका देशहरूको आर्थिक नीति निर्माणमा योगदान पुर्‍याएका थिए। 

== अनुसन्धान र अकादमिक योगदान ==
उनले सामाजिक समावेशीता र आर्थिक नीति सम्बन्धी अनुसन्धान गरेका छन् र विश्वभरका विभिन्न शैक्षिक जर्नलहरूमा लेख प्रकाशित गरेका छन्।

== राजनीतिक जीवन ==
===नेपाली काँग्रेस ===
===राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी===
२०२३ को मार्चमा, [[नेपाली कांग्रेस]]को दशकौंसम्म सदस्य रहेका वाग्लेले पार्टी सभापति [[शेरबहादुर देउवा]] र उनकी श्रीमती [[आरजु राणा देउवा]]को हातबाट ‘अपमान’ भएको आरोप लगाउँदै पार्टी परित्याग गरेका थिए। [[तनहुँ–१ उपनिर्वाचन, २०८०|तनहुँ १ को उपनिर्वाचनमा]] उनी [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]मा प्रवेश गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |title=Economist Wagle quits Congress ‘after constant humiliation by the Deubas’ |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/03/31/economist-wagle-quits-congress-after-constant-humiliation-by-the-deubas |access-date=2023-04-12 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;

तनहुँ १ मा भएको उपनिर्वाचनमा वाग्लेले कांग्रेस उम्मेदवार गोविन्द भट्टराईलाई १४ हजार ७ सय ८७ मतले पराजित गर्दै ५४ प्रतिशतभन्दा बढी मत प्राप्त गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Republica |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 with a wide margin |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |access-date=2023-04-26 |website=My Republica |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230502050907/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/139700/ |date=2023-05-02 }}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

==बाह्य कडीहरू==
* [https://swarnimwagle.com.np/ स्वर्णिम वाग्लेको आधिकारिक वेबसाइट]

[[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली अर्थशास्त्रीहरू]]
[[श्रेणी:गोरखा जिल्लाका मानिसहरू]]
[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका राजनीतिज्ञहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२]]
[[श्रेणी:नेपालका अर्थ मन्त्रीहरू]]</text>
      <sha1>oh3nez64bn8pm1kdgmqbufp2da87iib</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>निशिकान्त कामत</title>
    <ns>0</ns>
    <id>115888</id>
    <revision>
      <id>1367113</id>
      <parentid>1165357</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T04:43:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367113</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12497" sha1="d8v7qhqsmvk0ubgkfi5ciznntmmijws" xml:space="preserve">{{short description|भारतीय चलचित्र निर्देशक}}
{{Infobox person
| name               = निशिकान्त कामत
| image              = Nishikant_Kamat_at_the_screening_of_'Daddy'.jpg
| alt                = 
| caption            = ''ड्याडी''को प्रदर्शनीमा कामत
| birth_name         = 
| birth_date         = १७ जून १९७०
| birth_place        = [[मुम्बई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]]
| death_date         = {{death date and age|df=yes|2020|08|17|1970|06|17}}&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/nishikant-kamat-passes-away-6558468/|title=Director-actor Nishikant Kamat dies at 50|trans-title=निर्देशक-अभिनेता निशिकान्त कामतको ५० वर्षमा मृत्यु|publisher=दी इन्डियन एक्सप्रेस|date=१७ अगस्ट २०२०}}&lt;/ref&gt;
| death_place        = [[हैदराबाद]], [[भारत]]
| occupation         = {{plainlist|
* निर्देशक
* अभिनेता
}}
| yearsactive        = सन् २००४ - सन् २०२०
}}

'''निशिकान्त कामत''' (१७ जून १९७० - १७ अगस्ट २०२०)&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/drishyam-director-nishikant-kamat-passes-away-at-50-confirms-riteish-deshmukh/articleshow/77591261.cms | title=Nishikant Kamat passes away at 50, Riteish Deshmukh shares, &quot;I will miss you my friend&quot;|trans-title=निशिकान्त कामतको ५० वर्षको उमेरमा देहान्त, रितेश देशमुख भन्छन्, &quot;म तिमीलाई याद गरिरहन्छु साथी&quot; | publisher=द टाइम्स अफ इन्डिया| date=१७ अगस्ट २०२०}}&lt;/ref&gt; एक भारतीय [[चलचित्र निर्देशक]] र [[अभिनेता]] थिए । उनको पहिलो चलचित्र ''डोम्बिवली फास्ट'' सन् २००५ कै सबैभन्दा चर्चित मराठी चलचित्र भएको हुनाले उनले सो चलचित्रको लागि विभिन्न पुरस्कार र सम्मान पाएका थिए । उनले यस चलचित्रलाई [[तमिल भाषा|तमिल]]मा [[आर. माधवन]]लाई प्रमुख पात्रको भूमिका प्रदान गरी ''एवनो ओरुवन''को नाममा सार्वजनिक गरेका थिए जसले सकारात्मक आलोचनात्मक प्रतिक्रिया पाएको थियो ।&lt;ref name=&quot;The Hindu : Friday Review of Evano Oruvan&quot;&gt;{{cite news| title= The Hindu: Friday Review of Evano Oruvan| trans-title= द हिन्दु: एवनो ओरुवनको समीक्षा| url= http://www.hindu.com/fr/2007/12/07/stories/2007120750060200.htm| location= चेन्नई, भारत| date= ७ डिसेम्बर २००७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071209115822/http://www.hindu.com/fr/2007/12/07/stories/2007120750060200.htm |date=2007-12-09 }}&lt;/ref&gt; उनले ''सातच्या आत घरात'' नामक मराठी चलचित्रमा पनि अभिनय गरेका थिए ।&lt;ref name=&quot;IMDB Title for Saatchya aat gharat &quot;&gt;{{cite web | title= IMDB Title for Saatchya aat gharat |trans-title=इन्टरनेट चलचित्र डाटाबेसमा सातच्या आत घरात|url=https://www.imdb.com/title/tt0833529/}}&lt;/ref&gt;

२००६ मुम्बई उपनगरीय रेल बम विस्फोटमा आधारित उनको पहिलो चलचित्र ''मुम्बई मेरी जान''ले उनलाई [[बलिउड]]मा लोकप्रिय बनाएको थियो ।&lt;ref name=&quot;Madhavan's Mumbai bomb connection&quot;&gt;{{cite web | title= Madhavan's Mumbai bomb connection|trans-title=माधवनको मुम्बई विस्फोटको सम्बन्ध|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-news/aug-07-05/29-08-07-madhavan.html}}&lt;/ref&gt; उनले ''[[रकी ह्यान्ड्सम]]''मा विरोधी पात्रको भूमिका निर्वाह गरेका थिए ।&lt;ref&gt;{{cite web | title=Look who's the villain in John setu's 'Rocky Handsome'|trans-title=जोन सेतुको 'रकी ह्यान्ड्सम' को विरोधी पात्रको बारेमा थाहा पाउनुहोस्|url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-look-who-s-the-villain-in-john-abraham-s-rocky-handsome-2173519|publisher=डिएनए|access-date=१३ फेब्रुअरी २०१६}}&lt;/ref&gt;

कामत मुम्बईको विल्सन महाविद्यालय र रामनारायण रुइया महाविद्यालयका पूर्व छात्र थिए जहाँ उनी नाट्य विभागमा लोकप्रिय भएका थिए ।

==चलचित्र==
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! वर्ष !! चलचित्र !! भाषा !! निर्देशक !! लेखक !! अभिनेता !! class=unsortable| टिप्पणी
|-
| सन् २००४ || ''हवा आने दे'' || हिन्दी || || || {{yes}} ||
|-
| सन् २००४ || ''सातच्या आत घरात'' || मराठी || || {{yes}} || {{yes}} ||
|-
| सन् २००५ || ''डोम्बिवली फास्ट'' || मराठी || {{yes}} || || || ''फलिङ डाउन''मा आधारित
|-
| सन् २००७ || ''एवनो ओरुवन'' || तमिल || {{yes}} || || || ''डोम्बिवली फास्ट''को आधिकारिक तमिल रूपान्तरण
|-
| सन् २००८ || ''मुम्बई मेरी जान'' || हिन्दी || {{yes}} || || || 
|-
| सन् २०११ || ''४०४'' || हिन्दी ||  || || {{yes}} ||
|-
| सन् २०११ || ''फोर्स'' || हिन्दी || {{yes}} || || || ''काक्क काक्क''को आधिकारिक हिन्दी रूपान्तरण
|-
| सन् २०१४ || ''लई भारी'' || मराठी || {{yes}} || || ||
|-
| सन् २०१५ || ''दृश्यम'' || हिन्दी || {{yes}} || || || ''दृश्यम''को आधिकारिक हिन्दी रूपान्तरण
|-
| सन् २०१६ || ''[[रकी ह्यान्ड्सम]]'' || हिन्दी || {{yes}} || || {{yes}} || ''द म्यान फ्रम नोवेर''मा आधारित
|-
| सन् २०१६ || ''मदारी'' || हिन्दी || {{yes}} || || ||
|-
| सन् २०१७ || ''फुगे'' || मराठी || || || {{yes}} ||
|-
| सन् २०१७ || ''ड्याडी'' || हिन्दी || || || {{yes}} || प्रहरी निरीक्षक विजयकर नितिनको भूमिकामा
|-
| सन् २०१७ || ''जूली २'' || हिन्दी || || || {{yes}} || चलचित्र निर्देशक मोहितको भूमिकामा
|-
| सन् २०१८ || ''भावेश जोशी सुपरहिरो''|| हिन्दी || || ||{{yes}}||
|}

==टेलिभिजन==
* ''द फाइनल कल'' - रचनात्मक निर्माता (सन् २०१९ - सन् २०२०)
* ''रङ्गबाज फिरसे'' - रचनात्मक निर्माता

==पुरस्कार तथा नामाङ्कन==
* निशिकान्त कामतले सन् २००६ मा ''डोम्बिवली फास्ट''को लागि सर्वोत्कृष्ट मराठी चलचित्रको श्रेणीमा [[राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार]] प्राप्त गरेका थिए ।&lt;ref name=&quot;National Film Award 2006&quot;&gt;{{cite web|title=National Film Award 2006|trans-title=राष्ट्रिय चलचित्र पुरस्कार २००६|url=http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090826160843/http://www.hindilyrics.net/awards/national-film-awards-2006.html |date=2009-08-26 }}&lt;/ref&gt;

==मृत्यु==
ज्वरो र अत्यधिक थकावट भएको कामतलाई ३१ जुलाई २०२० मा हैदराबादको एउटा अस्पतालमा लागिएको थियो । त्यहाँ उनलाई दुई वर्ष देखि कलेजोको सिरोसिस भएको निदान गरिएको थियो । १६ अगस्ट २०२० देखि उनलाई स्वास-प्रस्वासमा समस्या भइरहेको थियो । १७ अगस्ट २०२० मा ५० वर्षको उमेरमा उनको यही रोगको कारणले निधन भयो ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Nishikant Kamat: Film industry is not my life, it’s a part of my life|trans-title=निशिकान्त कामत: चलचित्र उद्योग मेरो जीवन होइन, मेरो जीवनको भाग हो|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Nishikant-Kamat-Film-industry-is-not-my-life-its-a-part-of-my-life/articleshow/48144611.cms||date=जुलाई २१, २०१५|website=द टाइम्स अफ इन्डिया|url-status=सक्रिय}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title='Dishyam' director Nishikant Kamat finally lost the battle of life|trans-title='दृश्यम' का निर्देशक निशिकान्त कामतले आखिर मृत्युसँगको लडाई हारे|url=https://breakingnews365.in/dishyam-director-nishikant-kamat-finally-lost-the-battle-of-life/}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210116150516/https://breakingnews365.in/dishyam-director-nishikant-kamat-finally-lost-the-battle-of-life/ |date=2021-01-16 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;death1&quot;&gt;{{Cite web|date=१७ अगस्ट २०२०|title=Director Nishikant Kamat Passes Away
|trans-title=चलचित्र निर्देशक निशिकान्त कामत रहेनन्|url=https://www.filmfare.com/news/bollywood/director-nishikant-kamat-passes-away-42901.html/|website=फिल्मफेयर|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Indian Actor, Filmmaker Nishikant Kamat Passes Away Due To Liver Cirrhosis|trans-title=भारतीय अभिनेता, निर्देशक निशिकान्त कामतको कलेजो सिरोसिसको कारण मृत्यु |url=https://www.mumbailive.com/en/bollywood/indian-actor-and-filmmaker-nishikant-kamat-passes-away-due-to-liver-cirrhosis-54184 |website=मुम्बई लाइभ|publisher=मुम्बई लाइभ |accessdate=१८ अगस्ट २०२०}}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{reflist}}

==बाह्य कडीहरू==
* {{IMDb name|1723225}}

[[श्रेणी:भारतीय चलचित्र अभिनेताहरू]]
[[श्रेणी:सन् २०२० मा मृत्यु]]
[[श्रेणी:तमिल चलचित्र निर्देशकहरू]]</text>
      <sha1>d8v7qhqsmvk0ubgkfi5ciznntmmijws</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मोड्युल:SportsRankings/data/FIFA Women's World Rankings</title>
    <ns>828</ns>
    <id>118889</id>
    <revision>
      <id>1367206</id>
      <parentid>1012451</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:36:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367206</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="17934" sha1="1wrocjwgctxpf6j2pzwy0qwsj1m3w4y" xml:space="preserve">local data = {}

-- information about other templates used by module
data.templates = { flagged_team_link = &quot;fbw&quot; ,
                   flagvar = { AFG = &quot;2004&quot; }
}

-- general information about ranking and website being cited
data.source = {
    url = &quot;https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/women&quot;, 
	title = &quot;फिफा/कोकाकोला महिला विश्व वरीयता क्रम&quot;,
	publisher = &quot;फिफा&quot;
}

-- date of latest update and previous one for movement
data.updated  = { 	day = 16, 	month = 'June',   year =2026 }
data.previous = { 	day = 21, 	month = 'April',   year =2026 }

-- see &quot;Generating code&quot; section on doc page for how to update the rankings

data.rankings = {
{  &quot;Spain&quot;, 1, 0, 2105.36 },
{  &quot;USA&quot;, 2, 0, 2057.92 },
{  &quot;Germany&quot;, 3, 1, 2028.99 },
{  &quot;England&quot;, 4, -1, 2027.13 },
{  &quot;Japan&quot;, 5, 0, 1998.83 },
{  &quot;France&quot;, 6, 1, 1983.84 },
{  &quot;Brazil&quot;, 7, -1, 1976.73 },
{  &quot;Sweden&quot;, 8, 0, 1937.94 },
{  &quot;Canada&quot;, 9, 0, 1936.9 },
{  &quot;Netherlands&quot;, 10, 0, 1911.75 },
{  &quot;Korea DPR&quot;, 11, 0, 1910.63 },
{  &quot;Denmark&quot;, 12, 0, 1910.2 },
{  &quot;Italy&quot;, 13, 1, 1891.83 },
{  &quot;Norway&quot;, 14, -1, 1878.52 },
{  &quot;Australia&quot;, 15, 0, 1830.66 },
{  &quot;China PR&quot;, 16, 0, 1799.13 },
{  &quot;Iceland&quot;, 17, 0, 1792.32 },
{  &quot;Belgium&quot;, 18, 0, 1786.01 },
{  &quot;Korea Republic&quot;, 19, 0, 1780.68 },
{  &quot;Colombia&quot;, 20, 0, 1775.96 },
{  &quot;Republic of Ireland&quot;, 21, 2, 1769.74 },
{  &quot;Portugal&quot;, 22, -1, 1751.11 },
{  &quot;Austria&quot;, 23, -1, 1749.66 },
{  &quot;Finland&quot;, 24, 2, 1744.99 },
{  &quot;Scotland&quot;, 25, -1, 1743.49 },
{  &quot;Switzerland&quot;, 26, -1, 1734.18 },
{  &quot;Russia&quot;, 27, 2, 1718.14 },
{  &quot;Mexico&quot;, 28, -1, 1715.13 },
{  &quot;Poland&quot;, 29, -1, 1694.17 },
{  &quot;Argentina&quot;, 30, 0, 1683 },
{  &quot;Wales&quot;, 31, 0, 1668.82 },
{  &quot;New Zealand&quot;, 32, 1, 1645.41 },
{  &quot;Czechia&quot;, 33, -1, 1641 },
{  &quot;Ukraine&quot;, 34, 1, 1634.21 },
{  &quot;Serbia&quot;, 35, -1, 1633.9 },
{  &quot;Nigeria&quot;, 36, 0, 1601.56 },
{  &quot;Vietnam&quot;, 37, 0, 1593.71 },
{  &quot;Slovenia&quot;, 38, 0, 1579.19 },
{  &quot;Philippines&quot;, 39, 0, 1566.44 },
{  &quot;Chinese Taipei&quot;, 40, 0, 1565.81 },
{  &quot;Jamaica&quot;, 41, 0, 1550.17 },
{  &quot;Venezuela&quot;, 42, 1, 1527 },
{  &quot;Costa Rica&quot;, 43, -1, 1523.57 },
{  &quot;Paraguay&quot;, 44, 1, 1511.01 },
{  &quot;Hungary&quot;, 45, 2, 1506.51 },
{  &quot;Türkiye&quot;, 46, 5, 1497.3 },
{  &quot;Haiti&quot;, 47, 2, 1490.83 },
{  &quot;Chile&quot;, 48, -4, 1487 },
{  &quot;Thailand&quot;, 49, 1, 1485.04 },
{  &quot;Northern Ireland&quot;, 50, -4, 1481.66 },
{  &quot;Uzbekistan&quot;, 51, 2, 1474.15 },
{  &quot;Belarus&quot;, 52, 2, 1473.09 },
{  &quot;Romania&quot;, 53, -5, 1472.28 },
{  &quot;Slovakia&quot;, 54, -2, 1467.43 },
{  &quot;Myanmar&quot;, 55, 0, 1460.7 },
{  &quot;Panama&quot;, 56, 0, 1457.45 },
{  &quot;South Africa&quot;, 57, 1, 1451.15 },
{  &quot;Papua New Guinea&quot;, 58, -1, 1450.33 },
{  &quot;Greece&quot;, 59, 1, 1430.17 },
{  &quot;Ghana&quot;, 60, -1, 1429.23 },
{  &quot;Ecuador&quot;, 61, 2, 1418.82 },
{  &quot;Uruguay&quot;, 62, -1, 1418.66 },
{  &quot;Croatia&quot;, 63, 3, 1406 },
{  &quot;Morocco&quot;, 64, -2, 1402.24 },
{  &quot;Zambia&quot;, 65, -1, 1390.14 },
{  &quot;Israel&quot;, 66, -1, 1382.64 },
{  &quot;Albania&quot;, 67, 4, 1376.23 },
{  &quot;IR Iran&quot;, 68, 0, 1370.37 },
{  &quot;India&quot;, 69, 0, 1368.7 },
{  &quot;Bosnia and Herzegovina&quot;, 70, -3, 1361.08 },
{  &quot;Cameroon&quot;, 71, -1, 1358.15 },
{  &quot;Côte d'Ivoire&quot;, 72, 0, 1338.92 },
{  &quot;Peru&quot;, 73, 2, 1331.32 },
{  &quot;Algeria&quot;, 74, -1, 1318.95 },
{  &quot;Azerbaijan&quot;, 75, -1, 1317.93 },
{  &quot;Jordan&quot;, 76, 0, 1299.21 },
{  &quot;Puerto Rico&quot;, 77, 0, 1294.95 },
{  &quot;El Salvador&quot;, 78, 0, 1294.4 },
{  &quot;Senegal&quot;, 79, 1, 1286.33 },
{  &quot;Fiji&quot;, 80, -1, 1282.2 },
{  &quot;Hong Kong, China&quot;, 81, 1, 1280.53 },
{  &quot;Trinidad and Tobago&quot;, 82, 1, 1269.08 },
{  &quot;Guatemala&quot;, 83, 1, 1267.25 },
{  &quot;Mali&quot;, 84, 1, 1263.53 },
{  &quot;Kosovo&quot;, 85, -4, 1262.78 },
{  &quot;Montenegro&quot;, 86, 2, 1250.2 },
{  &quot;Samoa&quot;, 87, -1, 1246.84 },
{  &quot;Nepal&quot;, 88, -1, 1238.74 },
{  &quot;Solomon Islands&quot;, 89, 0, 1234.03 },
{  &quot;Equatorial Guinea&quot;, 90, 0, 1229.6 },
{  &quot;Guyana&quot;, 91, 2, 1217.37 },
{  &quot;Malta&quot;, 92, -1, 1216.36 },
{  &quot;Dominican Republic&quot;, 93, 1, 1211.22 },
{  &quot;Lithuania&quot;, 94, 7, 1208.47 },
{  &quot;Malaysia&quot;, 95, -3, 1208.12 },
{  &quot;Nicaragua&quot;, 96, -1, 1205.13 },
{  &quot;Cuba&quot;, 97, -1, 1204.21 },
{  &quot;Guam&quot;, 98, 0, 1201.73 },
{  &quot;Egypt&quot;, 99, 0, 1199.25 },
{  &quot;Kazakhstan&quot;, 100, -3, 1199.11 },
{  &quot;Estonia&quot;, 101, 1, 1198.56 },
{  &quot;Tunisia&quot;, 102, -2, 1197.5 },
{  &quot;Faroe Islands&quot;, 103, 7, 1187 },
{  &quot;New Caledonia&quot;, 104, 0, 1184.36 },
{  &quot;Latvia&quot;, 105, -2, 1179.91 },
{  &quot;Congo DR&quot;, 106, -1, 1179.6 },
{  &quot;Bangladesh&quot;, 107, 5, 1171.05 },
{  &quot;Vanuatu&quot;, 108, 3, 1168.1 },
{  &quot;Bulgaria&quot;, 109, -2, 1166.44 },
{  &quot;Indonesia&quot;, 110, -4, 1162.58 },
{  &quot;Congo&quot;, 111, 3, 1161.03 },
{  &quot;Bolivia&quot;, 112, -3, 1153.64 },
{  &quot;Cambodia&quot;, 113, 4, 1153.44 },
{  &quot;Luxembourg&quot;, 114, 1, 1152.87 },
{  &quot;Tonga&quot;, 115, 1, 1152.53 },
{  &quot;Bahrain&quot;, 116, -8, 1146.97 },
{  &quot;Laos&quot;, 117, -4, 1143 },
{  &quot;Burkina Faso&quot;, 118, 0, 1140.68 },
{  &quot;Moldova&quot;, 119, 14, 1137.64 },
{  &quot;Cabo Verde&quot;, 120, -1, 1131.67 },
{  &quot;American Samoa&quot;, 121, -1, 1130.42 },
{  &quot;Tanzania&quot;, 122, -1, 1129.13 },
{  &quot;Tahiti&quot;, 123, -1, 1127.92 },
{  &quot;United Arab Emirates&quot;, 124, -1, 1126.67 },
{  &quot;Namibia&quot;, 125, -1, 1124.29 },
{  &quot;Honduras&quot;, 126, 0, 1115.28 },
{  &quot;Zimbabwe&quot;, 127, 0, 1114.75 },
{  &quot;Kenya&quot;, 128, 0, 1111.84 },
{  &quot;Palestine&quot;, 129, 0, 1111.4 },
{  &quot;Lebanon&quot;, 130, 0, 1100.95 },
{  &quot;Cook Islands&quot;, 131, 1, 1099.76 },
{  &quot;Georgia&quot;, 132, -7, 1098.68 },
{  &quot;Togo&quot;, 133, 1, 1092.99 },
{  &quot;The Gambia&quot;, 134, 1, 1082.47 },
{  &quot;Cyprus&quot;, 135, -4, 1076.22 },
{  &quot;North Macedonia&quot;, 136, 0, 1075.2 },
{  &quot;Kyrgyz Republic&quot;, 137, 6, 1070.63 },
{  &quot;Ethiopia&quot;, 138, -1, 1068.12 },
{  &quot;Benin&quot;, 139, -1, 1066.55 },
{  &quot;Suriname&quot;, 140, -1, 1065.77 },
{  &quot;Turkmenistan&quot;, 141, -1, 1063.88 },
{  &quot;Bermuda&quot;, 142, -1, 1053.17 },
{  &quot;Guinea&quot;, 143, -1, 1048.64 },
{  &quot;Central African Republic&quot;, 144, 0, 1045.87 },
{  &quot;Uganda&quot;, 145, 0, 1036.27 },
{  &quot;Mongolia&quot;, 146, 0, 1035.67 },
{  &quot;Armenia&quot;, 147, 2, 1030.03 },
{  &quot;Botswana&quot;, 148, -1, 1029.2 },
{  &quot;Gabon&quot;, 149, -1, 1028.74 },
{  &quot;St Kitts and Nevis&quot;, 150, 0, 1026.93 },
{  &quot;Singapore&quot;, 151, 1, 1025.38 },
{  &quot;Sierra Leone&quot;, 152, -1, 1021.39 },
{  &quot;Malawi&quot;, 153, 0, 1018.89 },
{  &quot;Pakistan&quot;, 154, 0, 1008.65 },
{  &quot;Angola&quot;, 155, 0, 989.68 },
{  &quot;Chad&quot;, 156, 0, 985.55 },
{  &quot;Saudi Arabia&quot;, 157, 3, 971.11 },
{  &quot;Timor-Leste&quot;, 158, -1, 965.35 },
{  &quot;Tajikistan&quot;, 159, -1, 954.78 },
{  &quot;St Vincent and the Grenadines&quot;, 160, -1, 947.14 },
{  &quot;Bhutan&quot;, 161, 3, 933.09 },
{  &quot;Syria&quot;, 162, -1, 931.42 },
{  &quot;Barbados&quot;, 163, 0, 924.87 },
{  &quot;St Lucia&quot;, 164, 1, 923.18 },
{  &quot;Sri Lanka&quot;, 165, -3, 915.58 },
{  &quot;Iraq&quot;, 166, 0, 910.49 },
{  &quot;Maldives&quot;, 167, 0, 906.97 },
{  &quot;Belize&quot;, 168, 0, 903.05 },
{  &quot;Rwanda&quot;, 169, 0, 892.39 },
{  &quot;Dominica&quot;, 170, 0, 884.73 },
{  &quot;Liberia&quot;, 171, 0, 882.37 },
{  &quot;Grenada&quot;, 172, 0, 878.19 },
{  &quot;Mozambique&quot;, 173, 0, 874.79 },
{  &quot;Niger&quot;, 174, 0, 863.94 },
{  &quot;Seychelles&quot;, 175, 0, 849.52 },
{  &quot;Macau&quot;, 176, 0, 846.53 },
{  &quot;Guinea-Bissau&quot;, 177, 1, 838.58 },
{  &quot;Lesotho&quot;, 178, -1, 836.43 },
{  &quot;Burundi&quot;, 179, 1, 822.1 },
{  &quot;Curaçao&quot;, 180, 1, 821.91 },
{  &quot;Andorra&quot;, 181, -2, 816.8 },
{  &quot;Antigua and Barbuda&quot;, 182, 0, 807.2 },
{  &quot;Aruba&quot;, 183, 0, 801.27 },
{  &quot;Eswatini&quot;, 184, 0, 797.06 },
{  &quot;US Virgin Islands&quot;, 185, 0, 790.28 },
{  &quot;Cayman Islands&quot;, 186, 0, 777.07 },
{  &quot;Comoros&quot;, 187, 2, 745.47 },
{  &quot;Libya&quot;, 188, -1, 739.94 },
{  &quot;Gibraltar&quot;, 189, -1, 734.15 },
{  &quot;Liechtenstein&quot;, 190, 0, 725.35 },
{  &quot;Madagascar&quot;, 191, 0, 724.45 },
{  &quot;Anguilla&quot;, 192, 0, 681.6 },
{  &quot;Bahamas&quot;, 193, 0, 665.71 },
{  &quot;Sudan&quot;, 194, -194, 628.74 },
{  &quot;South Sudan&quot;, 195, -1, 628.66 },
{  &quot;Turks and Caicos Islands&quot;, 196, -1, 627.14 },
{  &quot;Djibouti&quot;, 197, -1, 556.64 },
{  &quot;Mauritius&quot;, 198, -1, 433.66 },
}	      

-- list of FIFA country codes
data.alias = { 
        { &quot;AFG&quot;,  &quot;Afghanistan&quot; },
        { &quot;AIA&quot;,  &quot;Anguilla&quot; },
        { &quot;ALB&quot;,  &quot;Albania&quot; },
        { &quot;ALG&quot;,  &quot;Algeria&quot; },
        { &quot;AND&quot;,  &quot;Andorra&quot; },
        { &quot;ANG&quot;,  &quot;Angola&quot; },
        { &quot;ARG&quot;,  &quot;Argentina&quot; },
        { &quot;ARM&quot;,  &quot;Armenia&quot; },
        { &quot;ARU&quot;,  &quot;Aruba&quot; },
        { &quot;ASA&quot;,  &quot;American Samoa&quot; },
        { &quot;ATG&quot;,  &quot;Antigua and Barbuda&quot; },
        { &quot;AUS&quot;,  &quot;Australia&quot; },
        { &quot;AUT&quot;,  &quot;Austria&quot; },
        { &quot;AZE&quot;,  &quot;Azerbaijan&quot; },
        { &quot;BAH&quot;,  &quot;Bahamas&quot; },
        { &quot;BAN&quot;,  &quot;Bangladesh&quot; },
        { &quot;BDI&quot;,  &quot;Burundi&quot; },
        { &quot;BEL&quot;,  &quot;Belgium&quot; },
        { &quot;BEN&quot;,  &quot;Benin&quot; },
        { &quot;BER&quot;,  &quot;Bermuda&quot; },
        { &quot;BFA&quot;,  &quot;Burkina Faso&quot; },
        { &quot;BHR&quot;,  &quot;Bahrain&quot; },
        { &quot;BHU&quot;,  &quot;Bhutan&quot; },
        { &quot;BIH&quot;,  &quot;Bosnia and Herzegovina&quot; },
        { &quot;BLR&quot;,  &quot;Belarus&quot; },
        { &quot;BLZ&quot;,  &quot;Belize&quot; },
        { &quot;BOL&quot;,  &quot;Bolivia&quot; },
        { &quot;BOT&quot;,  &quot;Botswana&quot; },
        { &quot;BRA&quot;,  &quot;Brazil&quot; },
        { &quot;BRB&quot;,  &quot;Barbados&quot; },
        { &quot;BRU&quot;,  &quot;Brunei Darussalam&quot; },
        { &quot;BUL&quot;,  &quot;Bulgaria&quot; },
        { &quot;CAM&quot;,  &quot;Cambodia&quot; },
        { &quot;CAN&quot;,  &quot;Canada&quot; },
        { &quot;CAY&quot;,  &quot;Cayman Islands&quot; },
        { &quot;CGO&quot;,  &quot;Congo&quot; },
        { &quot;CHA&quot;,  &quot;Chad&quot; },
        { &quot;CHI&quot;,  &quot;Chile&quot; },
        { &quot;CHN&quot;,  &quot;China PR&quot; },
        { &quot;CIV&quot;,  &quot;Côte d'Ivoire&quot; },
        { &quot;CMR&quot;,  &quot;Cameroon&quot; },
        { &quot;COD&quot;,  &quot;Congo DR&quot; },
        { &quot;COK&quot;,  &quot;Cook Islands&quot; },
        { &quot;COL&quot;,  &quot;Colombia&quot; },
        { &quot;COM&quot;,  &quot;Comoros&quot; },
        { &quot;CPV&quot;,  &quot;Cabo Verde&quot; },
        { &quot;CRC&quot;,  &quot;Costa Rica&quot; },
        { &quot;CRO&quot;,  &quot;Croatia&quot; },
        { &quot;CTA&quot;,  &quot;Central African Republic&quot; },
        { &quot;CUB&quot;,  &quot;Cuba&quot; },
        { &quot;CUW&quot;,  &quot;Curaçao&quot; },
        { &quot;CYP&quot;,  &quot;Cyprus&quot; },
        { &quot;CZE&quot;,  &quot;Czechia&quot; },
        { &quot;DEN&quot;,  &quot;Denmark&quot; },
        { &quot;DJI&quot;,  &quot;Djibouti&quot; },
        { &quot;DMA&quot;,  &quot;Dominica&quot; },
        { &quot;DOM&quot;,  &quot;Dominican Republic&quot; },
        { &quot;ECU&quot;,  &quot;Ecuador&quot; },
        { &quot;EGY&quot;,  &quot;Egypt&quot; },
        { &quot;ENG&quot;,  &quot;England&quot; },
        { &quot;EQG&quot;,  &quot;Equatorial Guinea&quot; },
        { &quot;ERI&quot;,  &quot;Eritrea&quot; },
        { &quot;ESP&quot;,  &quot;Spain&quot; },
        { &quot;EST&quot;,  &quot;Estonia&quot; },
        { &quot;ETH&quot;,  &quot;Ethiopia&quot; },
        { &quot;FIJ&quot;,  &quot;Fiji&quot; },
        { &quot;FIN&quot;,  &quot;Finland&quot; },
        { &quot;FRA&quot;,  &quot;France&quot; },
        { &quot;FRO&quot;,  &quot;Faroe Islands&quot; },
        { &quot;GAB&quot;,  &quot;Gabon&quot; },
        { &quot;GAM&quot;,  &quot;The Gambia&quot; },
        { &quot;GEO&quot;,  &quot;Georgia&quot; },
        { &quot;GER&quot;,  &quot;Germany&quot; },
        { &quot;GHA&quot;,  &quot;Ghana&quot; },
        { &quot;GIB&quot;,  &quot;Gibraltar&quot; },
        { &quot;GNB&quot;,  &quot;Guinea-Bissau&quot; },
        { &quot;GRE&quot;,  &quot;Greece&quot; },
        { &quot;GRN&quot;,  &quot;Grenada&quot; },
        { &quot;GUA&quot;,  &quot;Guatemala&quot; },
        { &quot;GUI&quot;,  &quot;Guinea&quot; },
        { &quot;GUM&quot;,  &quot;Guam&quot; },
        { &quot;GUY&quot;,  &quot;Guyana&quot; },
        { &quot;HAI&quot;,  &quot;Haiti&quot; },
        { &quot;HKG&quot;,  &quot;Hong Kong, China&quot; },
        { &quot;HON&quot;,  &quot;Honduras&quot; },
        { &quot;HUN&quot;,  &quot;Hungary&quot; },
        { &quot;IDN&quot;,  &quot;Indonesia&quot; },
        { &quot;IND&quot;,  &quot;India&quot; },
        { &quot;IRL&quot;,  &quot;Republic of Ireland&quot; },
        { &quot;IRN&quot;,  &quot;IR Iran&quot; },
        { &quot;IRQ&quot;,  &quot;Iraq&quot; },
        { &quot;ISL&quot;,  &quot;Iceland&quot; },
        { &quot;ISR&quot;,  &quot;Israel&quot; },
        { &quot;ITA&quot;,  &quot;Italy&quot; },
        { &quot;JAM&quot;,  &quot;Jamaica&quot; },
        { &quot;JOR&quot;,  &quot;Jordan&quot; },
        { &quot;JPN&quot;,  &quot;Japan&quot; },
        { &quot;KAZ&quot;,  &quot;Kazakhstan&quot; },
        { &quot;KEN&quot;,  &quot;Kenya&quot; },
        { &quot;KGZ&quot;,  &quot;Kyrgyz Republic&quot; },
        { &quot;KOR&quot;,  &quot;Korea Republic&quot; },
        { &quot;KSA&quot;,  &quot;Saudi Arabia&quot; },
        { &quot;KUW&quot;,  &quot;Kuwait&quot; },
        { &quot;KOS&quot;,  &quot;Kosovo&quot; },
        { &quot;LAO&quot;,  &quot;Laos&quot; },
        { &quot;LBR&quot;,  &quot;Liberia&quot; },
        { &quot;LBY&quot;,  &quot;Libya&quot; },
        { &quot;LCA&quot;,  &quot;St Lucia&quot; },
        { &quot;LES&quot;,  &quot;Lesotho&quot; },
        { &quot;LBN&quot;,  &quot;Lebanon&quot; },
        { &quot;LIE&quot;,  &quot;Liechtenstein&quot; },
        { &quot;LTU&quot;,  &quot;Lithuania&quot; },
        { &quot;LUX&quot;,  &quot;Luxembourg&quot; },
        { &quot;LVA&quot;,  &quot;Latvia&quot; },
        { &quot;MAC&quot;,  &quot;Macau&quot; },
        { &quot;MAD&quot;,  &quot;Madagascar&quot; },
        { &quot;MAR&quot;,  &quot;Morocco&quot; },
        { &quot;MAS&quot;,  &quot;Malaysia&quot; },
        { &quot;MDA&quot;,  &quot;Moldova&quot; },
        { &quot;MDV&quot;,  &quot;Maldives&quot; },
        { &quot;MEX&quot;,  &quot;Mexico&quot; },
        { &quot;MKD&quot;,  &quot;North Macedonia&quot; },
        { &quot;MLI&quot;,  &quot;Mali&quot; },
        { &quot;MLT&quot;,  &quot;Malta&quot; },
        { &quot;MNE&quot;,  &quot;Montenegro&quot; },
        { &quot;MNG&quot;,  &quot;Mongolia&quot; },
        { &quot;MOZ&quot;,  &quot;Mozambique&quot; },
        { &quot;MRI&quot;,  &quot;Mauritius&quot; },
        { &quot;MSR&quot;,  &quot;Montserrat&quot; },
        { &quot;MTN&quot;,  &quot;Mauritania&quot; },
        { &quot;MWI&quot;,  &quot;Malawi&quot; },
        { &quot;MYA&quot;,  &quot;Myanmar&quot; },
        { &quot;NAM&quot;,  &quot;Namibia&quot; },
        { &quot;NCA&quot;,  &quot;Nicaragua&quot; },
        { &quot;NCL&quot;,  &quot;New Caledonia&quot; },
        { &quot;NED&quot;,  &quot;Netherlands&quot; },
        { &quot;NEP&quot;,  &quot;Nepal&quot; },
        { &quot;NGA&quot;,  &quot;Nigeria&quot; },
        { &quot;NIG&quot;,  &quot;Niger&quot; },
        { &quot;NIR&quot;,  &quot;Northern Ireland&quot; },
        { &quot;NOR&quot;,  &quot;Norway&quot; },
        { &quot;NZL&quot;,  &quot;New Zealand&quot; },
        { &quot;OMA&quot;,  &quot;Oman&quot; },
        { &quot;PAK&quot;,  &quot;Pakistan&quot; },
        { &quot;PAN&quot;,  &quot;Panama&quot; },
        { &quot;PAR&quot;,  &quot;Paraguay&quot; },
        { &quot;PER&quot;,  &quot;Peru&quot; },
        { &quot;PHI&quot;,  &quot;Philippines&quot; },
        { &quot;PLE&quot;,  &quot;Palestine&quot; },
        { &quot;PNG&quot;,  &quot;Papua New Guinea&quot; },
        { &quot;POL&quot;,  &quot;Poland&quot; },
        { &quot;POR&quot;,  &quot;Portugal&quot; },
        { &quot;PRK&quot;,  &quot;Korea DPR&quot; },
        { &quot;PUR&quot;,  &quot;Puerto Rico&quot; },
        { &quot;QAT&quot;,  &quot;Qatar&quot; },
        { &quot;ROU&quot;,  &quot;Romania&quot; },
        { &quot;RSA&quot;,  &quot;South Africa&quot; },
        { &quot;RUS&quot;,  &quot;Russia&quot; },
        { &quot;RWA&quot;,  &quot;Rwanda&quot; },
        { &quot;SAM&quot;,  &quot;Samoa&quot; },
        { &quot;SCO&quot;,  &quot;Scotland&quot; },
        { &quot;SDN&quot;,  &quot;Sudan&quot; },
        { &quot;SEN&quot;,  &quot;Senegal&quot; },
        { &quot;SEY&quot;,  &quot;Seychelles&quot; },
        { &quot;SGP&quot;,  &quot;Singapore&quot; },
        { &quot;SKN&quot;,  &quot;St Kitts and Nevis&quot; },
        { &quot;SLE&quot;,  &quot;Sierra Leone&quot; },
        { &quot;SLV&quot;,  &quot;El Salvador&quot; },
        { &quot;SMR&quot;,  &quot;San Marino&quot; },
        { &quot;SOL&quot;,  &quot;Solomon Islands&quot; },
        { &quot;SOM&quot;,  &quot;Somalia&quot; },
        { &quot;SRB&quot;,  &quot;Serbia&quot; },
        { &quot;SRI&quot;,  &quot;Sri Lanka&quot; },
        { &quot;SSD&quot;,  &quot;South Sudan&quot; },
        { &quot;STP&quot;,  &quot;São Tomé and Príncipe&quot; },
        { &quot;SUI&quot;,  &quot;Switzerland&quot; },
        { &quot;SUR&quot;,  &quot;Suriname&quot; },
        { &quot;SVK&quot;,  &quot;Slovakia&quot; },
        { &quot;SVN&quot;,  &quot;Slovenia&quot; },
        { &quot;SWE&quot;,  &quot;Sweden&quot; },
        { &quot;SWZ&quot;,  &quot;Eswatini&quot; },
        { &quot;SYR&quot;,  &quot;Syria&quot; },
        { &quot;TAH&quot;,  &quot;Tahiti&quot; },
        { &quot;TAN&quot;,  &quot;Tanzania&quot; },
        { &quot;TCA&quot;,  &quot;Turks and Caicos Islands&quot; },
        { &quot;TGA&quot;,  &quot;Tonga&quot; },
        { &quot;THA&quot;,  &quot;Thailand&quot; },
        { &quot;TJK&quot;,  &quot;Tajikistan&quot; },
        { &quot;TKM&quot;,  &quot;Turkmenistan&quot; },
        { &quot;TLS&quot;,  &quot;Timor-Leste&quot; },
        { &quot;TOG&quot;,  &quot;Togo&quot; },
        { &quot;TPE&quot;,  &quot;Chinese Taipei&quot; },
        { &quot;TRI&quot;,  &quot;Trinidad and Tobago&quot; },
        { &quot;TUN&quot;,  &quot;Tunisia&quot; },
        { &quot;TUR&quot;,  &quot;Türkiye&quot; },
        { &quot;UAE&quot;,  &quot;United Arab Emirates&quot; },
        { &quot;UGA&quot;,  &quot;Uganda&quot; },
        { &quot;UKR&quot;,  &quot;Ukraine&quot; },
        { &quot;URU&quot;,  &quot;Uruguay&quot; },
        { &quot;USA&quot;,  &quot;USA&quot; },
        { &quot;UZB&quot;,  &quot;Uzbekistan&quot; },
        { &quot;VAN&quot;,  &quot;Vanuatu&quot; },
        { &quot;VEN&quot;,  &quot;Venezuela&quot; },
        { &quot;VGB&quot;,  &quot;British Virgin Islands&quot; },
        { &quot;VIE&quot;,  &quot;Vietnam&quot; },
        { &quot;VIN&quot;,  &quot;St Vincent and the Grenadines&quot; },
        { &quot;VIR&quot;,  &quot;US Virgin Islands&quot; },
        { &quot;WAL&quot;,  &quot;Wales&quot; },
        { &quot;YEM&quot;,  &quot;Yemen&quot; },
        { &quot;ZAM&quot;,  &quot;Zambia&quot; },
        { &quot;ZIM&quot;,  &quot;Zimbabwe&quot; },
        -- Alternate names
        { &quot;TUR&quot;,  &quot;Turkey&quot; },
        { &quot;CZE&quot;,  &quot;Czech Republic&quot; },
        { &quot;CUW&quot;,  &quot;Curacao&quot; },
        { &quot;BRU&quot;,  &quot;Brunei&quot; },
        { &quot;CPV&quot;,  &quot;Cape Verde&quot; },
        { &quot;CPV&quot;,  &quot;Cape Verde Islands&quot; },
        { &quot;CHN&quot;,  &quot;China&quot; },
        { &quot;COD&quot;,  &quot;DR Congo&quot; },
        { &quot;GAM&quot;,  &quot;Gambia&quot; },
        { &quot;IRN&quot;,  &quot;Iran&quot; },
        { &quot;CIV&quot;,  &quot;Ivory Coast&quot; },
        { &quot;PRK&quot;,  &quot;North Korea&quot; },
        { &quot;KOR&quot;,  &quot;South Korea&quot; },
        { &quot;KGZ&quot;,  &quot;Kyrgyzstan&quot; },
        { &quot;SKN&quot;,  &quot;Saint Kitts and Nevis&quot; },
        { &quot;SKN&quot;,  &quot;St. Kitts and Nevis&quot; },
        { &quot;LCA&quot;,  &quot;Saint Lucia&quot; },
        { &quot;LCA&quot;,  &quot;St. Lucia&quot; },
        { &quot;VIN&quot;,  &quot;Saint Vincent and the Grenadines&quot; },
        { &quot;VIN&quot;,  &quot;St. Vincent and the Grenadines&quot; },
        { &quot;STP&quot;,  &quot;São Tomé e Príncipe&quot; },
        { &quot;STP&quot;,  &quot;Sao Tome e Principe&quot; },
        { &quot;USA&quot;,  &quot;United States&quot; },
        { &quot;VIR&quot;,  &quot;U.S. Virgin Islands&quot; },
        { &quot;VIR&quot;,  &quot;United States Virgin Islands&quot; },
}

-- List of FIFA confederations
data.confederation = { 
	AFC = {&quot;AFG&quot;, &quot;AUS&quot;, &quot;BHR&quot;, &quot;BAN&quot;, &quot;BHU&quot;, &quot;BRU&quot;, &quot;CAM&quot;, &quot;CHN&quot;, &quot;TPE&quot;, &quot;GUM&quot;, 
		&quot;HKG&quot;, &quot;IND&quot;, &quot;IDN&quot;, &quot;IRN&quot;, &quot;IRQ&quot;, &quot;JPN&quot;, &quot;JOR&quot;, &quot;PRK&quot;, &quot;KOR&quot;, &quot;KUW&quot;, 
		&quot;KGZ&quot;, &quot;LAO&quot;, &quot;LBN&quot;, &quot;MAC&quot;, &quot;MAS&quot;, &quot;MDV&quot;, &quot;MNG&quot;, &quot;MYA&quot;, &quot;NEP&quot;, &quot;OMA&quot;, 
		&quot;PAK&quot;, &quot;PLE&quot;, &quot;PHI&quot;, &quot;QAT&quot;, &quot;KSA&quot;, &quot;SGP&quot;, &quot;SRI&quot;, &quot;SYR&quot;, &quot;TJK&quot;, &quot;THA&quot;, 
		&quot;TLS&quot;, &quot;TKM&quot;, &quot;UAE&quot;, &quot;UZB&quot;, &quot;VIE&quot;, &quot;YEM&quot;
	},
	CAF = {&quot;ALG&quot;, &quot;ANG&quot;, &quot;BEN&quot;, &quot;BOT&quot;, &quot;BFA&quot;, &quot;BDI&quot;, &quot;CPV&quot;, &quot;CMR&quot;, &quot;CTA&quot;, &quot;CHA&quot;, 
		&quot;COM&quot;, &quot;CGO&quot;, &quot;COD&quot;, &quot;CIV&quot;, &quot;DJI&quot;, &quot;EGY&quot;, &quot;EQG&quot;, &quot;ERI&quot;, &quot;SWZ&quot;, &quot;ETH&quot;, 
		&quot;GAB&quot;, &quot;GAM&quot;, &quot;GHA&quot;, &quot;GUI&quot;, &quot;GNB&quot;, &quot;KEN&quot;, &quot;LES&quot;, &quot;LBR&quot;, &quot;LBY&quot;, &quot;MAD&quot;, 
		&quot;MWI&quot;, &quot;MLI&quot;, &quot;MTN&quot;, &quot;MRI&quot;, &quot;MAR&quot;, &quot;MOZ&quot;, &quot;NAM&quot;, &quot;NIG&quot;, &quot;NGA&quot;, &quot;RWA&quot;, 
		&quot;STP&quot;, &quot;SEN&quot;, &quot;SEY&quot;, &quot;SLE&quot;, &quot;SOM&quot;, &quot;RSA&quot;, &quot;SSD&quot;, &quot;SDN&quot;, &quot;TAN&quot;, &quot;TOG&quot;, 
		&quot;TUN&quot;, &quot;UGA&quot;, &quot;ZAM&quot;, &quot;ZIM&quot;
	},
	CONCACAF = {&quot;AIA&quot;, &quot;ATG&quot;, &quot;ARU&quot;, &quot;BAH&quot;, &quot;BRB&quot;, &quot;BLZ&quot;, &quot;BER&quot;, &quot;VGB&quot;, &quot;CAN&quot;, 
		&quot;CAY&quot;, &quot;CRC&quot;, &quot;CUB&quot;, &quot;CUW&quot;, &quot;DMA&quot;, &quot;DOM&quot;, &quot;SLV&quot;, &quot;GRN&quot;, &quot;GUA&quot;, &quot;GUY&quot;, 
		&quot;HAI&quot;, &quot;HON&quot;, &quot;JAM&quot;, &quot;MEX&quot;, &quot;MSR&quot;, &quot;NCA&quot;, &quot;PAN&quot;, &quot;PUR&quot;, &quot;SKN&quot;, &quot;LCA&quot;, 
		&quot;VIN&quot;, &quot;SUR&quot;, &quot;TRI&quot;, &quot;TCA&quot;, &quot;VIR&quot;, &quot;USA&quot;
	},
	CONMEBOL = {&quot;ARG&quot;, &quot;BOL&quot;, &quot;BRA&quot;, &quot;CHI&quot;, &quot;COL&quot;, &quot;ECU&quot;, &quot;PAR&quot;, &quot;PER&quot;, &quot;URU&quot;, 
		&quot;VEN&quot;
	},
	OFC = {&quot;ASA&quot;, &quot;COK&quot;, &quot;FIJ&quot;, &quot;NCL&quot;, &quot;NZL&quot;, &quot;PNG&quot;, &quot;SAM&quot;, &quot;SOL&quot;, &quot;TAH&quot;, &quot;TGA&quot;,
		&quot;VAN&quot;
	},
	UEFA = {&quot;ALB&quot;, &quot;AND&quot;, &quot;ARM&quot;, &quot;AUT&quot;, &quot;AZE&quot;, &quot;BLR&quot;, &quot;BEL&quot;, &quot;BIH&quot;, &quot;BUL&quot;, &quot;CRO&quot;,
		&quot;CYP&quot;, &quot;CZE&quot;, &quot;DEN&quot;, &quot;ENG&quot;, &quot;EST&quot;, &quot;FRO&quot;, &quot;FIN&quot;, &quot;FRA&quot;, &quot;GEO&quot;, &quot;GER&quot;, 
		&quot;GIB&quot;, &quot;GRE&quot;, &quot;HUN&quot;, &quot;ISL&quot;, &quot;ISR&quot;, &quot;ITA&quot;, &quot;KAZ&quot;, &quot;KOS&quot;, &quot;LVA&quot;, &quot;LIE&quot;, 
		&quot;LTU&quot;, &quot;LUX&quot;, &quot;MLT&quot;, &quot;MDA&quot;, &quot;MNE&quot;, &quot;NED&quot;, &quot;MKD&quot;, &quot;NIR&quot;, &quot;NOR&quot;, &quot;POL&quot;, 
		&quot;POR&quot;, &quot;IRL&quot;, &quot;ROU&quot;, &quot;RUS&quot;, &quot;SMR&quot;, &quot;SCO&quot;, &quot;SRB&quot;, &quot;SVK&quot;, &quot;SVN&quot;, &quot;ESP&quot;, 
		&quot;SWE&quot;, &quot;SUI&quot;, &quot;TUR&quot;, &quot;UKR&quot;, &quot;WAL&quot;,
	},
-- List of Regional sub-confederations
	UNAF = {&quot;ALG&quot;, &quot;EGY&quot;, &quot;LBY&quot;, &quot;MAR&quot;, &quot;TUN&quot;},
	WAFU = {&quot;BEN&quot;, &quot;BFA&quot;, &quot;CPV&quot;, &quot;GAM&quot;, &quot;GHA&quot;, &quot;GUI&quot;, &quot;GNB&quot;, &quot;CIV&quot;, &quot;LBR&quot;, &quot;MLI&quot;, &quot;MTN&quot;, &quot;NIG&quot;, &quot;NGA&quot;, &quot;SEN&quot;, &quot;SLE&quot;, &quot;TOG&quot;},
	UNIFFAC = {&quot;CMR&quot;, &quot;CTA&quot;, &quot;CHA&quot;, &quot;CGO&quot;, &quot;COD&quot;, &quot;EQG&quot;, &quot;GAB&quot;, &quot;STP&quot;},
	CECAFA = {&quot;BDI&quot;, &quot;DJI&quot;, &quot;ERI&quot;, &quot;ETH&quot;, &quot;KEN&quot;, &quot;RWA&quot;, &quot;SOM&quot;, &quot;SSD&quot;, &quot;SDN&quot;, &quot;TAN&quot;, &quot;UGA&quot;},
	COSAFA = {&quot;ANG&quot;, &quot;BOT&quot;, &quot;COM&quot;, &quot;SWZ&quot;, &quot;LES&quot;, &quot;MAD&quot;, &quot;MWI&quot;, &quot;MRI&quot;, &quot;MOZ&quot;, &quot;NAM&quot;, &quot;SEY&quot;, &quot;RSA&quot;, &quot;ZAM&quot;, &quot;ZIM&quot;},
	
	WAFF = {&quot;BHR&quot;, &quot;IRQ&quot;, &quot;JOR&quot;, &quot;KUW&quot;, &quot;LBN&quot;, &quot;OMA&quot;, &quot;PLE&quot;, &quot;QAT&quot;, &quot;KSA&quot;, &quot;SYR&quot;, &quot;UAE&quot;, &quot;YEM&quot;},
	CAFA = {&quot;AFG&quot;, &quot;IRN&quot;, &quot;KGZ&quot;, &quot;TJK&quot;, &quot;TKM&quot;, &quot;UZB&quot;},
	SAFF = {&quot;BAN&quot;, &quot;BHU&quot;, &quot;IND&quot;, &quot;MDV&quot;, &quot;NEP&quot;, &quot;PAK&quot;, &quot;SRI&quot;},
	AFF = {&quot;AUS&quot;, &quot;CAM&quot;, &quot;IDN&quot;, &quot;LAO&quot;, &quot;MAS&quot;, &quot;MYA&quot;, &quot;PHI&quot;, &quot;SGP&quot;, &quot;THA&quot;, &quot;TLS&quot;, &quot;VIE&quot;},
	EAFF = {&quot;CHN&quot;, &quot;GUM&quot;, &quot;HKG&quot;, &quot;JPN&quot;, &quot;KOR&quot;, &quot;MAC&quot;, &quot;MNG&quot;, &quot;PRK&quot;, &quot;TPE&quot;},
}

return data</text>
      <sha1>1wrocjwgctxpf6j2pzwy0qwsj1m3w4y</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367207</id>
      <parentid>1367206</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:36:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367207</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="17952" sha1="dtym55o69stsopdno3383juw7347lvr" xml:space="preserve">local data = {}

-- information about other templates used by module
data.templates = { flagged_team_link = &quot;fbw&quot; ,
                   flagvar = { AFG = &quot;2004&quot; }
}

-- general information about ranking and website being cited
data.source = {
    url = &quot;https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/women&quot;, 
	title = &quot;फिफा/कोकाकोला महिला विश्व वरीयता क्रम&quot;,
	publisher = &quot;फिफा&quot;
}

-- date of latest update and previous one for movement
data.updated  = { 	day = 16, 	month = 'जुन',   year =2026 }
data.previous = { 	day = 21, 	month = 'अप्रिल',   year =2026 }

-- see &quot;Generating code&quot; section on doc page for how to update the rankings

data.rankings = {
{  &quot;Spain&quot;, 1, 0, 2105.36 },
{  &quot;USA&quot;, 2, 0, 2057.92 },
{  &quot;Germany&quot;, 3, 1, 2028.99 },
{  &quot;England&quot;, 4, -1, 2027.13 },
{  &quot;Japan&quot;, 5, 0, 1998.83 },
{  &quot;France&quot;, 6, 1, 1983.84 },
{  &quot;Brazil&quot;, 7, -1, 1976.73 },
{  &quot;Sweden&quot;, 8, 0, 1937.94 },
{  &quot;Canada&quot;, 9, 0, 1936.9 },
{  &quot;Netherlands&quot;, 10, 0, 1911.75 },
{  &quot;Korea DPR&quot;, 11, 0, 1910.63 },
{  &quot;Denmark&quot;, 12, 0, 1910.2 },
{  &quot;Italy&quot;, 13, 1, 1891.83 },
{  &quot;Norway&quot;, 14, -1, 1878.52 },
{  &quot;Australia&quot;, 15, 0, 1830.66 },
{  &quot;China PR&quot;, 16, 0, 1799.13 },
{  &quot;Iceland&quot;, 17, 0, 1792.32 },
{  &quot;Belgium&quot;, 18, 0, 1786.01 },
{  &quot;Korea Republic&quot;, 19, 0, 1780.68 },
{  &quot;Colombia&quot;, 20, 0, 1775.96 },
{  &quot;Republic of Ireland&quot;, 21, 2, 1769.74 },
{  &quot;Portugal&quot;, 22, -1, 1751.11 },
{  &quot;Austria&quot;, 23, -1, 1749.66 },
{  &quot;Finland&quot;, 24, 2, 1744.99 },
{  &quot;Scotland&quot;, 25, -1, 1743.49 },
{  &quot;Switzerland&quot;, 26, -1, 1734.18 },
{  &quot;Russia&quot;, 27, 2, 1718.14 },
{  &quot;Mexico&quot;, 28, -1, 1715.13 },
{  &quot;Poland&quot;, 29, -1, 1694.17 },
{  &quot;Argentina&quot;, 30, 0, 1683 },
{  &quot;Wales&quot;, 31, 0, 1668.82 },
{  &quot;New Zealand&quot;, 32, 1, 1645.41 },
{  &quot;Czechia&quot;, 33, -1, 1641 },
{  &quot;Ukraine&quot;, 34, 1, 1634.21 },
{  &quot;Serbia&quot;, 35, -1, 1633.9 },
{  &quot;Nigeria&quot;, 36, 0, 1601.56 },
{  &quot;Vietnam&quot;, 37, 0, 1593.71 },
{  &quot;Slovenia&quot;, 38, 0, 1579.19 },
{  &quot;Philippines&quot;, 39, 0, 1566.44 },
{  &quot;Chinese Taipei&quot;, 40, 0, 1565.81 },
{  &quot;Jamaica&quot;, 41, 0, 1550.17 },
{  &quot;Venezuela&quot;, 42, 1, 1527 },
{  &quot;Costa Rica&quot;, 43, -1, 1523.57 },
{  &quot;Paraguay&quot;, 44, 1, 1511.01 },
{  &quot;Hungary&quot;, 45, 2, 1506.51 },
{  &quot;Türkiye&quot;, 46, 5, 1497.3 },
{  &quot;Haiti&quot;, 47, 2, 1490.83 },
{  &quot;Chile&quot;, 48, -4, 1487 },
{  &quot;Thailand&quot;, 49, 1, 1485.04 },
{  &quot;Northern Ireland&quot;, 50, -4, 1481.66 },
{  &quot;Uzbekistan&quot;, 51, 2, 1474.15 },
{  &quot;Belarus&quot;, 52, 2, 1473.09 },
{  &quot;Romania&quot;, 53, -5, 1472.28 },
{  &quot;Slovakia&quot;, 54, -2, 1467.43 },
{  &quot;Myanmar&quot;, 55, 0, 1460.7 },
{  &quot;Panama&quot;, 56, 0, 1457.45 },
{  &quot;South Africa&quot;, 57, 1, 1451.15 },
{  &quot;Papua New Guinea&quot;, 58, -1, 1450.33 },
{  &quot;Greece&quot;, 59, 1, 1430.17 },
{  &quot;Ghana&quot;, 60, -1, 1429.23 },
{  &quot;Ecuador&quot;, 61, 2, 1418.82 },
{  &quot;Uruguay&quot;, 62, -1, 1418.66 },
{  &quot;Croatia&quot;, 63, 3, 1406 },
{  &quot;Morocco&quot;, 64, -2, 1402.24 },
{  &quot;Zambia&quot;, 65, -1, 1390.14 },
{  &quot;Israel&quot;, 66, -1, 1382.64 },
{  &quot;Albania&quot;, 67, 4, 1376.23 },
{  &quot;IR Iran&quot;, 68, 0, 1370.37 },
{  &quot;India&quot;, 69, 0, 1368.7 },
{  &quot;Bosnia and Herzegovina&quot;, 70, -3, 1361.08 },
{  &quot;Cameroon&quot;, 71, -1, 1358.15 },
{  &quot;Côte d'Ivoire&quot;, 72, 0, 1338.92 },
{  &quot;Peru&quot;, 73, 2, 1331.32 },
{  &quot;Algeria&quot;, 74, -1, 1318.95 },
{  &quot;Azerbaijan&quot;, 75, -1, 1317.93 },
{  &quot;Jordan&quot;, 76, 0, 1299.21 },
{  &quot;Puerto Rico&quot;, 77, 0, 1294.95 },
{  &quot;El Salvador&quot;, 78, 0, 1294.4 },
{  &quot;Senegal&quot;, 79, 1, 1286.33 },
{  &quot;Fiji&quot;, 80, -1, 1282.2 },
{  &quot;Hong Kong, China&quot;, 81, 1, 1280.53 },
{  &quot;Trinidad and Tobago&quot;, 82, 1, 1269.08 },
{  &quot;Guatemala&quot;, 83, 1, 1267.25 },
{  &quot;Mali&quot;, 84, 1, 1263.53 },
{  &quot;Kosovo&quot;, 85, -4, 1262.78 },
{  &quot;Montenegro&quot;, 86, 2, 1250.2 },
{  &quot;Samoa&quot;, 87, -1, 1246.84 },
{  &quot;Nepal&quot;, 88, -1, 1238.74 },
{  &quot;Solomon Islands&quot;, 89, 0, 1234.03 },
{  &quot;Equatorial Guinea&quot;, 90, 0, 1229.6 },
{  &quot;Guyana&quot;, 91, 2, 1217.37 },
{  &quot;Malta&quot;, 92, -1, 1216.36 },
{  &quot;Dominican Republic&quot;, 93, 1, 1211.22 },
{  &quot;Lithuania&quot;, 94, 7, 1208.47 },
{  &quot;Malaysia&quot;, 95, -3, 1208.12 },
{  &quot;Nicaragua&quot;, 96, -1, 1205.13 },
{  &quot;Cuba&quot;, 97, -1, 1204.21 },
{  &quot;Guam&quot;, 98, 0, 1201.73 },
{  &quot;Egypt&quot;, 99, 0, 1199.25 },
{  &quot;Kazakhstan&quot;, 100, -3, 1199.11 },
{  &quot;Estonia&quot;, 101, 1, 1198.56 },
{  &quot;Tunisia&quot;, 102, -2, 1197.5 },
{  &quot;Faroe Islands&quot;, 103, 7, 1187 },
{  &quot;New Caledonia&quot;, 104, 0, 1184.36 },
{  &quot;Latvia&quot;, 105, -2, 1179.91 },
{  &quot;Congo DR&quot;, 106, -1, 1179.6 },
{  &quot;Bangladesh&quot;, 107, 5, 1171.05 },
{  &quot;Vanuatu&quot;, 108, 3, 1168.1 },
{  &quot;Bulgaria&quot;, 109, -2, 1166.44 },
{  &quot;Indonesia&quot;, 110, -4, 1162.58 },
{  &quot;Congo&quot;, 111, 3, 1161.03 },
{  &quot;Bolivia&quot;, 112, -3, 1153.64 },
{  &quot;Cambodia&quot;, 113, 4, 1153.44 },
{  &quot;Luxembourg&quot;, 114, 1, 1152.87 },
{  &quot;Tonga&quot;, 115, 1, 1152.53 },
{  &quot;Bahrain&quot;, 116, -8, 1146.97 },
{  &quot;Laos&quot;, 117, -4, 1143 },
{  &quot;Burkina Faso&quot;, 118, 0, 1140.68 },
{  &quot;Moldova&quot;, 119, 14, 1137.64 },
{  &quot;Cabo Verde&quot;, 120, -1, 1131.67 },
{  &quot;American Samoa&quot;, 121, -1, 1130.42 },
{  &quot;Tanzania&quot;, 122, -1, 1129.13 },
{  &quot;Tahiti&quot;, 123, -1, 1127.92 },
{  &quot;United Arab Emirates&quot;, 124, -1, 1126.67 },
{  &quot;Namibia&quot;, 125, -1, 1124.29 },
{  &quot;Honduras&quot;, 126, 0, 1115.28 },
{  &quot;Zimbabwe&quot;, 127, 0, 1114.75 },
{  &quot;Kenya&quot;, 128, 0, 1111.84 },
{  &quot;Palestine&quot;, 129, 0, 1111.4 },
{  &quot;Lebanon&quot;, 130, 0, 1100.95 },
{  &quot;Cook Islands&quot;, 131, 1, 1099.76 },
{  &quot;Georgia&quot;, 132, -7, 1098.68 },
{  &quot;Togo&quot;, 133, 1, 1092.99 },
{  &quot;The Gambia&quot;, 134, 1, 1082.47 },
{  &quot;Cyprus&quot;, 135, -4, 1076.22 },
{  &quot;North Macedonia&quot;, 136, 0, 1075.2 },
{  &quot;Kyrgyz Republic&quot;, 137, 6, 1070.63 },
{  &quot;Ethiopia&quot;, 138, -1, 1068.12 },
{  &quot;Benin&quot;, 139, -1, 1066.55 },
{  &quot;Suriname&quot;, 140, -1, 1065.77 },
{  &quot;Turkmenistan&quot;, 141, -1, 1063.88 },
{  &quot;Bermuda&quot;, 142, -1, 1053.17 },
{  &quot;Guinea&quot;, 143, -1, 1048.64 },
{  &quot;Central African Republic&quot;, 144, 0, 1045.87 },
{  &quot;Uganda&quot;, 145, 0, 1036.27 },
{  &quot;Mongolia&quot;, 146, 0, 1035.67 },
{  &quot;Armenia&quot;, 147, 2, 1030.03 },
{  &quot;Botswana&quot;, 148, -1, 1029.2 },
{  &quot;Gabon&quot;, 149, -1, 1028.74 },
{  &quot;St Kitts and Nevis&quot;, 150, 0, 1026.93 },
{  &quot;Singapore&quot;, 151, 1, 1025.38 },
{  &quot;Sierra Leone&quot;, 152, -1, 1021.39 },
{  &quot;Malawi&quot;, 153, 0, 1018.89 },
{  &quot;Pakistan&quot;, 154, 0, 1008.65 },
{  &quot;Angola&quot;, 155, 0, 989.68 },
{  &quot;Chad&quot;, 156, 0, 985.55 },
{  &quot;Saudi Arabia&quot;, 157, 3, 971.11 },
{  &quot;Timor-Leste&quot;, 158, -1, 965.35 },
{  &quot;Tajikistan&quot;, 159, -1, 954.78 },
{  &quot;St Vincent and the Grenadines&quot;, 160, -1, 947.14 },
{  &quot;Bhutan&quot;, 161, 3, 933.09 },
{  &quot;Syria&quot;, 162, -1, 931.42 },
{  &quot;Barbados&quot;, 163, 0, 924.87 },
{  &quot;St Lucia&quot;, 164, 1, 923.18 },
{  &quot;Sri Lanka&quot;, 165, -3, 915.58 },
{  &quot;Iraq&quot;, 166, 0, 910.49 },
{  &quot;Maldives&quot;, 167, 0, 906.97 },
{  &quot;Belize&quot;, 168, 0, 903.05 },
{  &quot;Rwanda&quot;, 169, 0, 892.39 },
{  &quot;Dominica&quot;, 170, 0, 884.73 },
{  &quot;Liberia&quot;, 171, 0, 882.37 },
{  &quot;Grenada&quot;, 172, 0, 878.19 },
{  &quot;Mozambique&quot;, 173, 0, 874.79 },
{  &quot;Niger&quot;, 174, 0, 863.94 },
{  &quot;Seychelles&quot;, 175, 0, 849.52 },
{  &quot;Macau&quot;, 176, 0, 846.53 },
{  &quot;Guinea-Bissau&quot;, 177, 1, 838.58 },
{  &quot;Lesotho&quot;, 178, -1, 836.43 },
{  &quot;Burundi&quot;, 179, 1, 822.1 },
{  &quot;Curaçao&quot;, 180, 1, 821.91 },
{  &quot;Andorra&quot;, 181, -2, 816.8 },
{  &quot;Antigua and Barbuda&quot;, 182, 0, 807.2 },
{  &quot;Aruba&quot;, 183, 0, 801.27 },
{  &quot;Eswatini&quot;, 184, 0, 797.06 },
{  &quot;US Virgin Islands&quot;, 185, 0, 790.28 },
{  &quot;Cayman Islands&quot;, 186, 0, 777.07 },
{  &quot;Comoros&quot;, 187, 2, 745.47 },
{  &quot;Libya&quot;, 188, -1, 739.94 },
{  &quot;Gibraltar&quot;, 189, -1, 734.15 },
{  &quot;Liechtenstein&quot;, 190, 0, 725.35 },
{  &quot;Madagascar&quot;, 191, 0, 724.45 },
{  &quot;Anguilla&quot;, 192, 0, 681.6 },
{  &quot;Bahamas&quot;, 193, 0, 665.71 },
{  &quot;Sudan&quot;, 194, -194, 628.74 },
{  &quot;South Sudan&quot;, 195, -1, 628.66 },
{  &quot;Turks and Caicos Islands&quot;, 196, -1, 627.14 },
{  &quot;Djibouti&quot;, 197, -1, 556.64 },
{  &quot;Mauritius&quot;, 198, -1, 433.66 },
}	      

-- list of FIFA country codes
data.alias = { 
        { &quot;AFG&quot;,  &quot;Afghanistan&quot; },
        { &quot;AIA&quot;,  &quot;Anguilla&quot; },
        { &quot;ALB&quot;,  &quot;Albania&quot; },
        { &quot;ALG&quot;,  &quot;Algeria&quot; },
        { &quot;AND&quot;,  &quot;Andorra&quot; },
        { &quot;ANG&quot;,  &quot;Angola&quot; },
        { &quot;ARG&quot;,  &quot;Argentina&quot; },
        { &quot;ARM&quot;,  &quot;Armenia&quot; },
        { &quot;ARU&quot;,  &quot;Aruba&quot; },
        { &quot;ASA&quot;,  &quot;American Samoa&quot; },
        { &quot;ATG&quot;,  &quot;Antigua and Barbuda&quot; },
        { &quot;AUS&quot;,  &quot;Australia&quot; },
        { &quot;AUT&quot;,  &quot;Austria&quot; },
        { &quot;AZE&quot;,  &quot;Azerbaijan&quot; },
        { &quot;BAH&quot;,  &quot;Bahamas&quot; },
        { &quot;BAN&quot;,  &quot;Bangladesh&quot; },
        { &quot;BDI&quot;,  &quot;Burundi&quot; },
        { &quot;BEL&quot;,  &quot;Belgium&quot; },
        { &quot;BEN&quot;,  &quot;Benin&quot; },
        { &quot;BER&quot;,  &quot;Bermuda&quot; },
        { &quot;BFA&quot;,  &quot;Burkina Faso&quot; },
        { &quot;BHR&quot;,  &quot;Bahrain&quot; },
        { &quot;BHU&quot;,  &quot;Bhutan&quot; },
        { &quot;BIH&quot;,  &quot;Bosnia and Herzegovina&quot; },
        { &quot;BLR&quot;,  &quot;Belarus&quot; },
        { &quot;BLZ&quot;,  &quot;Belize&quot; },
        { &quot;BOL&quot;,  &quot;Bolivia&quot; },
        { &quot;BOT&quot;,  &quot;Botswana&quot; },
        { &quot;BRA&quot;,  &quot;Brazil&quot; },
        { &quot;BRB&quot;,  &quot;Barbados&quot; },
        { &quot;BRU&quot;,  &quot;Brunei Darussalam&quot; },
        { &quot;BUL&quot;,  &quot;Bulgaria&quot; },
        { &quot;CAM&quot;,  &quot;Cambodia&quot; },
        { &quot;CAN&quot;,  &quot;Canada&quot; },
        { &quot;CAY&quot;,  &quot;Cayman Islands&quot; },
        { &quot;CGO&quot;,  &quot;Congo&quot; },
        { &quot;CHA&quot;,  &quot;Chad&quot; },
        { &quot;CHI&quot;,  &quot;Chile&quot; },
        { &quot;CHN&quot;,  &quot;China PR&quot; },
        { &quot;CIV&quot;,  &quot;Côte d'Ivoire&quot; },
        { &quot;CMR&quot;,  &quot;Cameroon&quot; },
        { &quot;COD&quot;,  &quot;Congo DR&quot; },
        { &quot;COK&quot;,  &quot;Cook Islands&quot; },
        { &quot;COL&quot;,  &quot;Colombia&quot; },
        { &quot;COM&quot;,  &quot;Comoros&quot; },
        { &quot;CPV&quot;,  &quot;Cabo Verde&quot; },
        { &quot;CRC&quot;,  &quot;Costa Rica&quot; },
        { &quot;CRO&quot;,  &quot;Croatia&quot; },
        { &quot;CTA&quot;,  &quot;Central African Republic&quot; },
        { &quot;CUB&quot;,  &quot;Cuba&quot; },
        { &quot;CUW&quot;,  &quot;Curaçao&quot; },
        { &quot;CYP&quot;,  &quot;Cyprus&quot; },
        { &quot;CZE&quot;,  &quot;Czechia&quot; },
        { &quot;DEN&quot;,  &quot;Denmark&quot; },
        { &quot;DJI&quot;,  &quot;Djibouti&quot; },
        { &quot;DMA&quot;,  &quot;Dominica&quot; },
        { &quot;DOM&quot;,  &quot;Dominican Republic&quot; },
        { &quot;ECU&quot;,  &quot;Ecuador&quot; },
        { &quot;EGY&quot;,  &quot;Egypt&quot; },
        { &quot;ENG&quot;,  &quot;England&quot; },
        { &quot;EQG&quot;,  &quot;Equatorial Guinea&quot; },
        { &quot;ERI&quot;,  &quot;Eritrea&quot; },
        { &quot;ESP&quot;,  &quot;Spain&quot; },
        { &quot;EST&quot;,  &quot;Estonia&quot; },
        { &quot;ETH&quot;,  &quot;Ethiopia&quot; },
        { &quot;FIJ&quot;,  &quot;Fiji&quot; },
        { &quot;FIN&quot;,  &quot;Finland&quot; },
        { &quot;FRA&quot;,  &quot;France&quot; },
        { &quot;FRO&quot;,  &quot;Faroe Islands&quot; },
        { &quot;GAB&quot;,  &quot;Gabon&quot; },
        { &quot;GAM&quot;,  &quot;The Gambia&quot; },
        { &quot;GEO&quot;,  &quot;Georgia&quot; },
        { &quot;GER&quot;,  &quot;Germany&quot; },
        { &quot;GHA&quot;,  &quot;Ghana&quot; },
        { &quot;GIB&quot;,  &quot;Gibraltar&quot; },
        { &quot;GNB&quot;,  &quot;Guinea-Bissau&quot; },
        { &quot;GRE&quot;,  &quot;Greece&quot; },
        { &quot;GRN&quot;,  &quot;Grenada&quot; },
        { &quot;GUA&quot;,  &quot;Guatemala&quot; },
        { &quot;GUI&quot;,  &quot;Guinea&quot; },
        { &quot;GUM&quot;,  &quot;Guam&quot; },
        { &quot;GUY&quot;,  &quot;Guyana&quot; },
        { &quot;HAI&quot;,  &quot;Haiti&quot; },
        { &quot;HKG&quot;,  &quot;Hong Kong, China&quot; },
        { &quot;HON&quot;,  &quot;Honduras&quot; },
        { &quot;HUN&quot;,  &quot;Hungary&quot; },
        { &quot;IDN&quot;,  &quot;Indonesia&quot; },
        { &quot;IND&quot;,  &quot;India&quot; },
        { &quot;IRL&quot;,  &quot;Republic of Ireland&quot; },
        { &quot;IRN&quot;,  &quot;IR Iran&quot; },
        { &quot;IRQ&quot;,  &quot;Iraq&quot; },
        { &quot;ISL&quot;,  &quot;Iceland&quot; },
        { &quot;ISR&quot;,  &quot;Israel&quot; },
        { &quot;ITA&quot;,  &quot;Italy&quot; },
        { &quot;JAM&quot;,  &quot;Jamaica&quot; },
        { &quot;JOR&quot;,  &quot;Jordan&quot; },
        { &quot;JPN&quot;,  &quot;Japan&quot; },
        { &quot;KAZ&quot;,  &quot;Kazakhstan&quot; },
        { &quot;KEN&quot;,  &quot;Kenya&quot; },
        { &quot;KGZ&quot;,  &quot;Kyrgyz Republic&quot; },
        { &quot;KOR&quot;,  &quot;Korea Republic&quot; },
        { &quot;KSA&quot;,  &quot;Saudi Arabia&quot; },
        { &quot;KUW&quot;,  &quot;Kuwait&quot; },
        { &quot;KOS&quot;,  &quot;Kosovo&quot; },
        { &quot;LAO&quot;,  &quot;Laos&quot; },
        { &quot;LBR&quot;,  &quot;Liberia&quot; },
        { &quot;LBY&quot;,  &quot;Libya&quot; },
        { &quot;LCA&quot;,  &quot;St Lucia&quot; },
        { &quot;LES&quot;,  &quot;Lesotho&quot; },
        { &quot;LBN&quot;,  &quot;Lebanon&quot; },
        { &quot;LIE&quot;,  &quot;Liechtenstein&quot; },
        { &quot;LTU&quot;,  &quot;Lithuania&quot; },
        { &quot;LUX&quot;,  &quot;Luxembourg&quot; },
        { &quot;LVA&quot;,  &quot;Latvia&quot; },
        { &quot;MAC&quot;,  &quot;Macau&quot; },
        { &quot;MAD&quot;,  &quot;Madagascar&quot; },
        { &quot;MAR&quot;,  &quot;Morocco&quot; },
        { &quot;MAS&quot;,  &quot;Malaysia&quot; },
        { &quot;MDA&quot;,  &quot;Moldova&quot; },
        { &quot;MDV&quot;,  &quot;Maldives&quot; },
        { &quot;MEX&quot;,  &quot;Mexico&quot; },
        { &quot;MKD&quot;,  &quot;North Macedonia&quot; },
        { &quot;MLI&quot;,  &quot;Mali&quot; },
        { &quot;MLT&quot;,  &quot;Malta&quot; },
        { &quot;MNE&quot;,  &quot;Montenegro&quot; },
        { &quot;MNG&quot;,  &quot;Mongolia&quot; },
        { &quot;MOZ&quot;,  &quot;Mozambique&quot; },
        { &quot;MRI&quot;,  &quot;Mauritius&quot; },
        { &quot;MSR&quot;,  &quot;Montserrat&quot; },
        { &quot;MTN&quot;,  &quot;Mauritania&quot; },
        { &quot;MWI&quot;,  &quot;Malawi&quot; },
        { &quot;MYA&quot;,  &quot;Myanmar&quot; },
        { &quot;NAM&quot;,  &quot;Namibia&quot; },
        { &quot;NCA&quot;,  &quot;Nicaragua&quot; },
        { &quot;NCL&quot;,  &quot;New Caledonia&quot; },
        { &quot;NED&quot;,  &quot;Netherlands&quot; },
        { &quot;NEP&quot;,  &quot;Nepal&quot; },
        { &quot;NGA&quot;,  &quot;Nigeria&quot; },
        { &quot;NIG&quot;,  &quot;Niger&quot; },
        { &quot;NIR&quot;,  &quot;Northern Ireland&quot; },
        { &quot;NOR&quot;,  &quot;Norway&quot; },
        { &quot;NZL&quot;,  &quot;New Zealand&quot; },
        { &quot;OMA&quot;,  &quot;Oman&quot; },
        { &quot;PAK&quot;,  &quot;Pakistan&quot; },
        { &quot;PAN&quot;,  &quot;Panama&quot; },
        { &quot;PAR&quot;,  &quot;Paraguay&quot; },
        { &quot;PER&quot;,  &quot;Peru&quot; },
        { &quot;PHI&quot;,  &quot;Philippines&quot; },
        { &quot;PLE&quot;,  &quot;Palestine&quot; },
        { &quot;PNG&quot;,  &quot;Papua New Guinea&quot; },
        { &quot;POL&quot;,  &quot;Poland&quot; },
        { &quot;POR&quot;,  &quot;Portugal&quot; },
        { &quot;PRK&quot;,  &quot;Korea DPR&quot; },
        { &quot;PUR&quot;,  &quot;Puerto Rico&quot; },
        { &quot;QAT&quot;,  &quot;Qatar&quot; },
        { &quot;ROU&quot;,  &quot;Romania&quot; },
        { &quot;RSA&quot;,  &quot;South Africa&quot; },
        { &quot;RUS&quot;,  &quot;Russia&quot; },
        { &quot;RWA&quot;,  &quot;Rwanda&quot; },
        { &quot;SAM&quot;,  &quot;Samoa&quot; },
        { &quot;SCO&quot;,  &quot;Scotland&quot; },
        { &quot;SDN&quot;,  &quot;Sudan&quot; },
        { &quot;SEN&quot;,  &quot;Senegal&quot; },
        { &quot;SEY&quot;,  &quot;Seychelles&quot; },
        { &quot;SGP&quot;,  &quot;Singapore&quot; },
        { &quot;SKN&quot;,  &quot;St Kitts and Nevis&quot; },
        { &quot;SLE&quot;,  &quot;Sierra Leone&quot; },
        { &quot;SLV&quot;,  &quot;El Salvador&quot; },
        { &quot;SMR&quot;,  &quot;San Marino&quot; },
        { &quot;SOL&quot;,  &quot;Solomon Islands&quot; },
        { &quot;SOM&quot;,  &quot;Somalia&quot; },
        { &quot;SRB&quot;,  &quot;Serbia&quot; },
        { &quot;SRI&quot;,  &quot;Sri Lanka&quot; },
        { &quot;SSD&quot;,  &quot;South Sudan&quot; },
        { &quot;STP&quot;,  &quot;São Tomé and Príncipe&quot; },
        { &quot;SUI&quot;,  &quot;Switzerland&quot; },
        { &quot;SUR&quot;,  &quot;Suriname&quot; },
        { &quot;SVK&quot;,  &quot;Slovakia&quot; },
        { &quot;SVN&quot;,  &quot;Slovenia&quot; },
        { &quot;SWE&quot;,  &quot;Sweden&quot; },
        { &quot;SWZ&quot;,  &quot;Eswatini&quot; },
        { &quot;SYR&quot;,  &quot;Syria&quot; },
        { &quot;TAH&quot;,  &quot;Tahiti&quot; },
        { &quot;TAN&quot;,  &quot;Tanzania&quot; },
        { &quot;TCA&quot;,  &quot;Turks and Caicos Islands&quot; },
        { &quot;TGA&quot;,  &quot;Tonga&quot; },
        { &quot;THA&quot;,  &quot;Thailand&quot; },
        { &quot;TJK&quot;,  &quot;Tajikistan&quot; },
        { &quot;TKM&quot;,  &quot;Turkmenistan&quot; },
        { &quot;TLS&quot;,  &quot;Timor-Leste&quot; },
        { &quot;TOG&quot;,  &quot;Togo&quot; },
        { &quot;TPE&quot;,  &quot;Chinese Taipei&quot; },
        { &quot;TRI&quot;,  &quot;Trinidad and Tobago&quot; },
        { &quot;TUN&quot;,  &quot;Tunisia&quot; },
        { &quot;TUR&quot;,  &quot;Türkiye&quot; },
        { &quot;UAE&quot;,  &quot;United Arab Emirates&quot; },
        { &quot;UGA&quot;,  &quot;Uganda&quot; },
        { &quot;UKR&quot;,  &quot;Ukraine&quot; },
        { &quot;URU&quot;,  &quot;Uruguay&quot; },
        { &quot;USA&quot;,  &quot;USA&quot; },
        { &quot;UZB&quot;,  &quot;Uzbekistan&quot; },
        { &quot;VAN&quot;,  &quot;Vanuatu&quot; },
        { &quot;VEN&quot;,  &quot;Venezuela&quot; },
        { &quot;VGB&quot;,  &quot;British Virgin Islands&quot; },
        { &quot;VIE&quot;,  &quot;Vietnam&quot; },
        { &quot;VIN&quot;,  &quot;St Vincent and the Grenadines&quot; },
        { &quot;VIR&quot;,  &quot;US Virgin Islands&quot; },
        { &quot;WAL&quot;,  &quot;Wales&quot; },
        { &quot;YEM&quot;,  &quot;Yemen&quot; },
        { &quot;ZAM&quot;,  &quot;Zambia&quot; },
        { &quot;ZIM&quot;,  &quot;Zimbabwe&quot; },
        -- Alternate names
        { &quot;TUR&quot;,  &quot;Turkey&quot; },
        { &quot;CZE&quot;,  &quot;Czech Republic&quot; },
        { &quot;CUW&quot;,  &quot;Curacao&quot; },
        { &quot;BRU&quot;,  &quot;Brunei&quot; },
        { &quot;CPV&quot;,  &quot;Cape Verde&quot; },
        { &quot;CPV&quot;,  &quot;Cape Verde Islands&quot; },
        { &quot;CHN&quot;,  &quot;China&quot; },
        { &quot;COD&quot;,  &quot;DR Congo&quot; },
        { &quot;GAM&quot;,  &quot;Gambia&quot; },
        { &quot;IRN&quot;,  &quot;Iran&quot; },
        { &quot;CIV&quot;,  &quot;Ivory Coast&quot; },
        { &quot;PRK&quot;,  &quot;North Korea&quot; },
        { &quot;KOR&quot;,  &quot;South Korea&quot; },
        { &quot;KGZ&quot;,  &quot;Kyrgyzstan&quot; },
        { &quot;SKN&quot;,  &quot;Saint Kitts and Nevis&quot; },
        { &quot;SKN&quot;,  &quot;St. Kitts and Nevis&quot; },
        { &quot;LCA&quot;,  &quot;Saint Lucia&quot; },
        { &quot;LCA&quot;,  &quot;St. Lucia&quot; },
        { &quot;VIN&quot;,  &quot;Saint Vincent and the Grenadines&quot; },
        { &quot;VIN&quot;,  &quot;St. Vincent and the Grenadines&quot; },
        { &quot;STP&quot;,  &quot;São Tomé e Príncipe&quot; },
        { &quot;STP&quot;,  &quot;Sao Tome e Principe&quot; },
        { &quot;USA&quot;,  &quot;United States&quot; },
        { &quot;VIR&quot;,  &quot;U.S. Virgin Islands&quot; },
        { &quot;VIR&quot;,  &quot;United States Virgin Islands&quot; },
}

-- List of FIFA confederations
data.confederation = { 
	AFC = {&quot;AFG&quot;, &quot;AUS&quot;, &quot;BHR&quot;, &quot;BAN&quot;, &quot;BHU&quot;, &quot;BRU&quot;, &quot;CAM&quot;, &quot;CHN&quot;, &quot;TPE&quot;, &quot;GUM&quot;, 
		&quot;HKG&quot;, &quot;IND&quot;, &quot;IDN&quot;, &quot;IRN&quot;, &quot;IRQ&quot;, &quot;JPN&quot;, &quot;JOR&quot;, &quot;PRK&quot;, &quot;KOR&quot;, &quot;KUW&quot;, 
		&quot;KGZ&quot;, &quot;LAO&quot;, &quot;LBN&quot;, &quot;MAC&quot;, &quot;MAS&quot;, &quot;MDV&quot;, &quot;MNG&quot;, &quot;MYA&quot;, &quot;NEP&quot;, &quot;OMA&quot;, 
		&quot;PAK&quot;, &quot;PLE&quot;, &quot;PHI&quot;, &quot;QAT&quot;, &quot;KSA&quot;, &quot;SGP&quot;, &quot;SRI&quot;, &quot;SYR&quot;, &quot;TJK&quot;, &quot;THA&quot;, 
		&quot;TLS&quot;, &quot;TKM&quot;, &quot;UAE&quot;, &quot;UZB&quot;, &quot;VIE&quot;, &quot;YEM&quot;
	},
	CAF = {&quot;ALG&quot;, &quot;ANG&quot;, &quot;BEN&quot;, &quot;BOT&quot;, &quot;BFA&quot;, &quot;BDI&quot;, &quot;CPV&quot;, &quot;CMR&quot;, &quot;CTA&quot;, &quot;CHA&quot;, 
		&quot;COM&quot;, &quot;CGO&quot;, &quot;COD&quot;, &quot;CIV&quot;, &quot;DJI&quot;, &quot;EGY&quot;, &quot;EQG&quot;, &quot;ERI&quot;, &quot;SWZ&quot;, &quot;ETH&quot;, 
		&quot;GAB&quot;, &quot;GAM&quot;, &quot;GHA&quot;, &quot;GUI&quot;, &quot;GNB&quot;, &quot;KEN&quot;, &quot;LES&quot;, &quot;LBR&quot;, &quot;LBY&quot;, &quot;MAD&quot;, 
		&quot;MWI&quot;, &quot;MLI&quot;, &quot;MTN&quot;, &quot;MRI&quot;, &quot;MAR&quot;, &quot;MOZ&quot;, &quot;NAM&quot;, &quot;NIG&quot;, &quot;NGA&quot;, &quot;RWA&quot;, 
		&quot;STP&quot;, &quot;SEN&quot;, &quot;SEY&quot;, &quot;SLE&quot;, &quot;SOM&quot;, &quot;RSA&quot;, &quot;SSD&quot;, &quot;SDN&quot;, &quot;TAN&quot;, &quot;TOG&quot;, 
		&quot;TUN&quot;, &quot;UGA&quot;, &quot;ZAM&quot;, &quot;ZIM&quot;
	},
	CONCACAF = {&quot;AIA&quot;, &quot;ATG&quot;, &quot;ARU&quot;, &quot;BAH&quot;, &quot;BRB&quot;, &quot;BLZ&quot;, &quot;BER&quot;, &quot;VGB&quot;, &quot;CAN&quot;, 
		&quot;CAY&quot;, &quot;CRC&quot;, &quot;CUB&quot;, &quot;CUW&quot;, &quot;DMA&quot;, &quot;DOM&quot;, &quot;SLV&quot;, &quot;GRN&quot;, &quot;GUA&quot;, &quot;GUY&quot;, 
		&quot;HAI&quot;, &quot;HON&quot;, &quot;JAM&quot;, &quot;MEX&quot;, &quot;MSR&quot;, &quot;NCA&quot;, &quot;PAN&quot;, &quot;PUR&quot;, &quot;SKN&quot;, &quot;LCA&quot;, 
		&quot;VIN&quot;, &quot;SUR&quot;, &quot;TRI&quot;, &quot;TCA&quot;, &quot;VIR&quot;, &quot;USA&quot;
	},
	CONMEBOL = {&quot;ARG&quot;, &quot;BOL&quot;, &quot;BRA&quot;, &quot;CHI&quot;, &quot;COL&quot;, &quot;ECU&quot;, &quot;PAR&quot;, &quot;PER&quot;, &quot;URU&quot;, 
		&quot;VEN&quot;
	},
	OFC = {&quot;ASA&quot;, &quot;COK&quot;, &quot;FIJ&quot;, &quot;NCL&quot;, &quot;NZL&quot;, &quot;PNG&quot;, &quot;SAM&quot;, &quot;SOL&quot;, &quot;TAH&quot;, &quot;TGA&quot;,
		&quot;VAN&quot;
	},
	UEFA = {&quot;ALB&quot;, &quot;AND&quot;, &quot;ARM&quot;, &quot;AUT&quot;, &quot;AZE&quot;, &quot;BLR&quot;, &quot;BEL&quot;, &quot;BIH&quot;, &quot;BUL&quot;, &quot;CRO&quot;,
		&quot;CYP&quot;, &quot;CZE&quot;, &quot;DEN&quot;, &quot;ENG&quot;, &quot;EST&quot;, &quot;FRO&quot;, &quot;FIN&quot;, &quot;FRA&quot;, &quot;GEO&quot;, &quot;GER&quot;, 
		&quot;GIB&quot;, &quot;GRE&quot;, &quot;HUN&quot;, &quot;ISL&quot;, &quot;ISR&quot;, &quot;ITA&quot;, &quot;KAZ&quot;, &quot;KOS&quot;, &quot;LVA&quot;, &quot;LIE&quot;, 
		&quot;LTU&quot;, &quot;LUX&quot;, &quot;MLT&quot;, &quot;MDA&quot;, &quot;MNE&quot;, &quot;NED&quot;, &quot;MKD&quot;, &quot;NIR&quot;, &quot;NOR&quot;, &quot;POL&quot;, 
		&quot;POR&quot;, &quot;IRL&quot;, &quot;ROU&quot;, &quot;RUS&quot;, &quot;SMR&quot;, &quot;SCO&quot;, &quot;SRB&quot;, &quot;SVK&quot;, &quot;SVN&quot;, &quot;ESP&quot;, 
		&quot;SWE&quot;, &quot;SUI&quot;, &quot;TUR&quot;, &quot;UKR&quot;, &quot;WAL&quot;,
	},
-- List of Regional sub-confederations
	UNAF = {&quot;ALG&quot;, &quot;EGY&quot;, &quot;LBY&quot;, &quot;MAR&quot;, &quot;TUN&quot;},
	WAFU = {&quot;BEN&quot;, &quot;BFA&quot;, &quot;CPV&quot;, &quot;GAM&quot;, &quot;GHA&quot;, &quot;GUI&quot;, &quot;GNB&quot;, &quot;CIV&quot;, &quot;LBR&quot;, &quot;MLI&quot;, &quot;MTN&quot;, &quot;NIG&quot;, &quot;NGA&quot;, &quot;SEN&quot;, &quot;SLE&quot;, &quot;TOG&quot;},
	UNIFFAC = {&quot;CMR&quot;, &quot;CTA&quot;, &quot;CHA&quot;, &quot;CGO&quot;, &quot;COD&quot;, &quot;EQG&quot;, &quot;GAB&quot;, &quot;STP&quot;},
	CECAFA = {&quot;BDI&quot;, &quot;DJI&quot;, &quot;ERI&quot;, &quot;ETH&quot;, &quot;KEN&quot;, &quot;RWA&quot;, &quot;SOM&quot;, &quot;SSD&quot;, &quot;SDN&quot;, &quot;TAN&quot;, &quot;UGA&quot;},
	COSAFA = {&quot;ANG&quot;, &quot;BOT&quot;, &quot;COM&quot;, &quot;SWZ&quot;, &quot;LES&quot;, &quot;MAD&quot;, &quot;MWI&quot;, &quot;MRI&quot;, &quot;MOZ&quot;, &quot;NAM&quot;, &quot;SEY&quot;, &quot;RSA&quot;, &quot;ZAM&quot;, &quot;ZIM&quot;},
	
	WAFF = {&quot;BHR&quot;, &quot;IRQ&quot;, &quot;JOR&quot;, &quot;KUW&quot;, &quot;LBN&quot;, &quot;OMA&quot;, &quot;PLE&quot;, &quot;QAT&quot;, &quot;KSA&quot;, &quot;SYR&quot;, &quot;UAE&quot;, &quot;YEM&quot;},
	CAFA = {&quot;AFG&quot;, &quot;IRN&quot;, &quot;KGZ&quot;, &quot;TJK&quot;, &quot;TKM&quot;, &quot;UZB&quot;},
	SAFF = {&quot;BAN&quot;, &quot;BHU&quot;, &quot;IND&quot;, &quot;MDV&quot;, &quot;NEP&quot;, &quot;PAK&quot;, &quot;SRI&quot;},
	AFF = {&quot;AUS&quot;, &quot;CAM&quot;, &quot;IDN&quot;, &quot;LAO&quot;, &quot;MAS&quot;, &quot;MYA&quot;, &quot;PHI&quot;, &quot;SGP&quot;, &quot;THA&quot;, &quot;TLS&quot;, &quot;VIE&quot;},
	EAFF = {&quot;CHN&quot;, &quot;GUM&quot;, &quot;HKG&quot;, &quot;JPN&quot;, &quot;KOR&quot;, &quot;MAC&quot;, &quot;MNG&quot;, &quot;PRK&quot;, &quot;TPE&quot;},
}

return data</text>
      <sha1>dtym55o69stsopdno3383juw7347lvr</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दक्षिणेश्वर काली मन्दिर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>119506</id>
    <revision>
      <id>1367103</id>
      <parentid>1164930</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T02:23:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367103</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="5729" sha1="k1byz0bvpma5sprpwsb6ik8bz15cysw" xml:space="preserve">{{infobox Hindu temple
| name                    = दक्षिणेश्वर काली मन्दिर
| native_name             = 
| native_name_lang        = bn
| image                   =  Dakhineshwar Temple beside the Hoogly, West Bengal.JPG
| caption                 = हुग्ली नदीको किनारमा अवस्थित मन्दिर
| alt                     = 
| map_type                =  India West Bengal
| map_size                = 
| map_caption             = [[पश्चिम बङ्गाल]]को नक्सामा दक्षिणेश्वर काली मन्दिरको अवस्थिति
| map_alt                 = 
| coordinates             =  {{coord|22|39|18|N|88|21|28|E|type:landmark_region:IN-WB|display=inline,title}}
| coordinates_footnotes   = 
| country                 = भारत
| state                   = [[पश्चिम बङ्गाल]]
|district    = [[उत्तर २४ परगना जिल्ला]]
|location    = [[कोलकाता महानगरीय क्षेत्र|बृहत् कोलकाता]]
|deity       = [[भवतारिणी|भवतारिणी काली]]
|festivals   = [[काली पूजा]], [[स्नान यात्रा]], [[कल्पतरु दिवस]]
|architecture     = [[बङ्गाल वास्तुशैली]]
|temple_quantity  = १२ शिव मन्दिर, १ राधाकृष्ण र १ मूल काली मन्दिर
|monument_quantity= 
|year_completed   =  {{foundation date and age|1855|5|31|df=y}}
| creator                 = [[रानी रसमोनी]]
| temple_board            = 
| website                 =  [http://www.dakshineswarkalitemple.org वेबसाइट]
| footnotes               = 
}}

'''दक्षिणेश्वर काली मन्दिर''' [[कोलकाता]], [[बैरकपुर]]मा विवेकानन्द सेतु नजिकै अवस्थित एक ऐतिहासिक मन्दिर हो। यो मन्दिरकी मुख्य देवी [[काली|भवतरिणी]] (देवी [[काली|काली माता]]की एक रुप) हुन्।&lt;ref name=&quot;Mehrotra&quot;&gt;{{Harvnb|Mehrotra|2008}} p.11.&lt;/ref&gt; यो कोलकातामा रहेको सबैभन्दा प्रसिद्ध मन्दिरहरू मध्ये एक हो। यो कोलकातामा रहेको [[कालीघाट काली मन्दिर|कालीघाट मन्दिर]]पछि सबैभन्दा प्रसिद्ध काली [[कालीघाट काली मन्दिर|मन्दिर]] समेत हो। यो मन्दिरलाई सन् १८५४ मा जन बजारकी रानी रसमनीले निर्माण गरेकी हुन्।

यो मन्दिर [[रामकृष्ण मिसन|रामकृष्ण मिशनका]] संस्थापक तथा [[स्वामी विवेकानन्द|स्वामी विवेकानन्दका]] गुरु, स्वामी [[रामकृष्ण परमहंस]]को कर्मभूमि थियो। स्वामी रामकृष्ण यो मन्दिरमा सन् १८५७ देखि सन् १८६८ सम्म मुख्य पुजारी थिए।&lt;ref name=&quot;l&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.dakshineswarkalitemple.org/history.html|title=History of the temple|publisher=Dakshineswar Kali Temple|accessdate=21 April 2018}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121029081615/http://www.dakshineswarkalitemple.org/history.html |date=29 October 2012 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Bengal&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.westbengaltourism.gov.in/web/guest/dakhineswar|title=Dakshineswar - ''A Heritage''|publisher=Government of West Bengal|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130902101045/http://westbengaltourism.gov.in/web/guest/dakhineswar|archivedate=2 September 2013|accessdate=26 November 2012|url-status=dead|df=dmy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130902101045/http://westbengaltourism.gov.in/web/guest/dakhineswar |date=2 September 2013 }}&lt;/ref&gt; त्यसपछि उनले यो मन्दिरलाई साधनास्थल बनाएर कालीको पूजा गर्ने गरेका थिए। स्वामी रामकृष्ण परमहंसका कारण धेरै जनमानसमा यो मन्दिरप्रतिको मोह बढ्दै गएको थियो। मन्दिरको मुख्य चोकको उत्तरपश्चिम कुनामा स्वामी रामकृष्ण परमहंसको कोठा अझै पनि उनको ऐतिहासिक स्मृतिको रूपमा सुरक्षित गरिएको छ, जहाँ उनका भक्तहरू र अन्य दर्शकहरूले प्रवेश गरि अवलोकन गर्न सक्छन्।

== इतिहास ==

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{Reflist}}
[[श्रेणी:रामकृष्ण परमहंस]]
[[श्रेणी:पश्चिम बङ्गालका मन्दिरहरू]]
[[श्रेणी:काली मन्दिरहरू]]</text>
      <sha1>k1byz0bvpma5sprpwsb6ik8bz15cysw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ढाँचा:Death year category header</title>
    <ns>10</ns>
    <id>119553</id>
    <revision>
      <id>1367076</id>
      <parentid>1343293</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:27:30Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SM7</username>
        <id>16503</id>
      </contributor>
      <comment>modified category sort key</comment>
      <origin>1367076</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="605" sha1="bvpdce7zjqi2og942413xbi7ar2vs6r" xml:space="preserve">{{BDYearsInDecade|{{{1|}}}|मृत्यु}}
सन् '''[[{{{1}}}{{{2}}}]]''' मा मृत्यु भएका व्यक्तिहरू। &lt;br&gt;
''यो पनि हेर्नुहोस्: [[:श्रेणी:सन् {{{1}}}{{{2}}} मा जन्म|सन् {{{1}}}{{{2}}} मा जन्म]]।''
{{Category TOC|numerals=no}}
{{#ifeq:{{NAMESPACE}}|{{ns:14}}|
[[श्रेणी:सन् {{{1}}}{{{2}}}| मृत्यु]]
[[श्रेणी:सन् {{{1}}}० को दशकमा मृत्यु|#{{PAGENAME}}]]
}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bvpdce7zjqi2og942413xbi7ar2vs6r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कोङ्कण</title>
    <ns>0</ns>
    <id>120488</id>
    <revision>
      <id>1367041</id>
      <parentid>1203601</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T13:08:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367041</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11019" sha1="rk9v6ixp5ad8nyniw46u7x2rgexphyn" xml:space="preserve">[[File:Deogad Beach in Sindhudurg district ,Konkan region Maharashtra, India.JPG|thumb|[[महाराष्ट्र]]को कोङ्कण तटमा अवस्थित [[देवगड तालुक]]]]

'''कोङ्कण''' वा '''कोङ्कण तट''' [[भारत]]को पश्चिमेली समुद्री तटमा अवस्थित एक उबडखाबड क्षेत्र हो जुन उत्तरमा [[खम्भातको खाडी]]मा अवस्थित [[दमन जिल्ला]]देखि [[महाराष्ट्र]] र [[गोवा]]को पश्चिमेली समुद्री तट हुँदै [[कर्नाटक]]मा अवस्थित [[कारवार]]को उत्तरमा रहेको [[करावली]]सम्म फैलिएको छ।

==परिभाषा==
भौगोलिक हिसाबले उत्तरमा [[दमनगङ्गा नदी]]देखि दक्षिणमा [[गङ्गावली नदी]]सम्म फैलिएको भूमिलाई कोङ्कण भनिन्छ।&lt;ref&gt;{{cite book |last=भण्डारे|first=वसन्त रामचन्द्र|date=सन् १९८५|title=Maharashtra-Karnataka border dispute: politics of manipulation|url= https://books.google.co.in/books?id=WbW1AAAAIAAJ&amp;dq=Karwar+part+of+Konkan&amp;focus=searchwithinvolume&amp;q=Gangavali+ 63|publisher= कृति प्रकाशन|location=कर्नाटक}}&lt;/ref&gt;

प्राचीनकालमा सप्तकोङ्कण नामक क्षेत्र [[गुजरात]]देखि [[केरल]]सम्म फैलिएको थियो।&lt;ref name=&quot;manohar&quot;&gt;{{cite book|last=सरदेसाय|first=मनोहरराय|date=सन् २०००|chapter=The Land, the People, and the Language|url= https://books.google.co.in/books?id=1YILeUD_oZUC&amp;pg=PA1&amp;dq=isbn:9788172016647&amp;source=gbs_toc_r&amp;cad=4#v=onepage&amp;q&amp;f=false|publisher= साहित्य अकादमी|title=A History of Konkani Literature: From 1500 to 1992|pages=१-१४}}&lt;/ref&gt; तटीय महाराष्ट्रदेखि तटीय कर्नाटकसम्मका क्षेत्रलाई कोङ्कणमा समावेश गरिएको छ।

यद्यपि, यो खण्ड कोङ्कण र [[मालाबार तट]]को सातात्यमा अधिव्यापन हुन्छ र उक्त स्थानका उत्तरी तथा दक्षिणी क्षेत्रसँग मेल खान्छ।

==शब्दको व्युत्पत्ति==
[[File:Dabhol Beach.jpg|thumb|कोङ्कण तटमा पाइने [[नरिवल]] र [[खजुर]]का बोट]]

[[स्कन्द पुराण]]को [[सह्याद्री खण्ड]]मा लेखिएअनुसार [[परशुराम]]ले समुद्रमा वाण हानी [[वरुण]]लाई वाण पुगेको ठाउँसम्मको पानी पछाडि सार्ने आदेश दिएका थिए। पानी पछि सरी उत्पन्न भएको नयाँ ठाउँलाई संस्कृतका &quot;कोण&quot; र &quot;कण&quot; शब्दको समासबाट &quot;कोङ्कण&quot; वा &quot;सप्तकोङ्कण&quot; भन्न थालियो।&lt;ref name=&quot;skanda&quot;&gt;
{{cite book| title = Shree Scanda Puran (Sayadri Khandha)| editor-last = शास्त्री गायटोण्डे| editor-first = गजानन| language = मराठी| publisher = श्री कत्यानी प्रकाशन| publication-place = मुम्बई}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book| title = Gomantak Prakruti ani Sanskruti| version = भाग १ | page = २०६ | last = सतोस्कर | first = बी. डी. | language = मराठी | publisher = शुभादा प्रकाशन}}&lt;/ref&gt; प्रसिद्ध चिनियाँ बौद्ध भिक्षु [[हुयान साङ]]ले आफ्नो पुस्तकमा यस क्षेत्रलाई &quot;कोङ्कण देश&quot; भनेर उल्लेख गरेका थिए। [[वराहमिहिर]]को [[बृहत् संहिता]]मा कोङ्कणलाई भारतमा अवस्थित एक क्षेत्रको रूपमा वर्णन गरिएको छ। पन्ध्रौँ शताब्दीका लेखक रत्नकोषले पनि कोङ्कण देशको उल्लेख गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;manohar&quot;/&gt;

==भूगोल==
[[File:Map of Hill-stations on Konkan belt.png|thumb|महाराष्ट्रको कोङ्कण क्षेत्रमा अवस्थित हिल स्टेसन र तिनलाई जोड्ने रेलमार्गको व्यवस्था मानचित्र]]

कोङ्कण [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]] र [[कर्नाटक]]का पश्चिमेली तटीय क्षेत्रमा फैलिएको छ।&lt;ref name=&quot;manohar&quot;/&gt; यसको पूर्व सिमानामा [[पश्चिमी घाट]] पर्वत शृङ्खला, पश्चिम सिमानामा [[अरब सागर]], उत्तर सिमानामा [[दमनगङ्गा नदी]] र दक्षिण सिमानामा [[अघनाशिनी नदी]] रहेको छ।

[[गङ्गावली नदी]] वर्तमान [[कर्नाटक]]मा अवस्थित [[उत्तर कन्नड जिल्ला]]मा बग्छ। उक्त नदीको उत्तरी तटमा कोङ्कणको दक्षिणी भाग अवस्थित छ। कोङ्कण तटअन्तर्गत [[कारवार]], [[अङ्कोला]], [[कुमठा]], [[होनावर]] र [[भटकल]] नगरी अवस्थित छन्।

कोङ्कण तटमा रहेको सबभन्दा ठुलो सहर [[महाराष्ट्र]]को [[मुम्बई]] हो। उत्तरदेखि दक्षिणसम्म कोङ्कण तटमा पर्ने जिल्लाहरू निम्नलिखित छन्:

* [[पालघर जिल्ला]]
* [[ठाणे जिल्ला]]
* [[मुम्बई उपनगर जिल्ला|मुम्बई उपनगरीय जिल्ला]]
* [[मुम्बई सहर जिल्ला]]
* [[रायगड जिल्ला]]
* [[रत्नागिरी जिल्ला]]
* [[सिन्धुदुर्ग जिल्ला]]
* [[गोवा]]
* [[उत्तर कन्नड जिल्ला]]
* [[उडुपी जिल्ला]]

==कोङ्कणी लोक==
कोङ्कण क्षेत्रमा बसोबास गर्ने जनसमूहलाई [[कोङ्कणी लोक]] भनिन्छ। यस क्षेत्रमा मुख्यतः आगरी, कुणबी, कोली, [[मराठा]], भण्डारी, महार, [[चमार]], कुम्हार, [[धोबी]], [[तेली]], सुथार, गौड सरस्वत ब्राह्मण, दैवज्ञ ब्राह्मण, गोमान्तक मराठा समाज, चित्पावन, कर्‍हाडे, चन्द्रसेनीय कायस्थ, सोमवंशीय क्षत्रिय, पाठारे प्रभु, वैश्य आदि जातहरू बसोबास गर्छन्।

उत्तर तथा मध्य कोङ्कण क्षेत्रमा बस्ने आदिवासी जनजातिअन्तर्गत कातकरी, वारली तथा महादेव कोली पर्दछन्। दक्षिण [[गुजरात]], [[दादरा र नगर हवेली]] तथा [[महाराष्ट्र]]को [[पालघर जिल्ला]]मा दुबला लोक बस्छन्। पालघर जिल्लामा कोङ्कणी क्षेत्रको सर्वाधिक आदिवासी जनजाति बस्छन्। दक्षिणी कोङ्कणी क्षेत्रमा बाँदरको सिकार गर्ने आदिवासी जनजातिको बसोबास छ। गौड सरस्वत ब्राह्मण मुख्यतः गोवामा बस्छन्।

कोङ्कण क्षेत्रभरि कोङ्कणी मुस्लिम तथा नवयत जस्ता मुसलमान समुदायको बसोबास छ। [[रायगड जिल्ला]]मा बेने इजरायल नामक यहुदी समाजको रहनसहन छ। उत्तरी कोङ्कण र मुम्बईमा इस्ट इन्डियन, गोवामा गोवा क्याथोलिक, उत्तर कन्नडमा कारवारी क्याथोलिक तथा उडुपी र दक्षिण कन्नडमा मङ्गलोर क्याथोलिक समाजले कोङ्कण क्षेत्रको क्रिस्तान समाज बन्छ। कोङ्कण क्षेत्रका अधिकतम मुसलमान, यहुदी तथा क्रिस्तान लोक आर्थिक अभिवृद्धि तथा सुखसुविधाका लागि मुम्बईमा बसाइ सरेका छन्।

==सन्दर्भ सामग्री==
{{reflist}}

==बाह्य कडी==
*{{wikivoyage-inline|Konkan}}
*[http://www.konkan.me कोङ्कण टुरिजम] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201125195714/https://www.konkan.me/ |date=2020-11-25 }}
*[https://www.hotelinkonkan.com कोङ्कणमा रहनसहन]

[[श्रेणी:कोङ्कण]]
[[श्रेणी:कोङ्कणी भाषा]]
[[श्रेणी:गोवाको भूगोल]]
[[श्रेणी:भारतका क्षेत्रहरू]]</text>
      <sha1>rk9v6ixp5ad8nyniw46u7x2rgexphyn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपालका इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूको सूची</title>
    <ns>0</ns>
    <id>121108</id>
    <revision>
      <id>1367054</id>
      <parentid>1366631</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T15:55:54Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367054</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="4032" sha1="pzy73gxfzs9ns81efn5awgl76p3dqdd" xml:space="preserve">
पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार (वि.सं असार २०८२), [[नेपाल]]मा ५८ वटा ब्रोडब्यान्ड [[इन्टरनेट सेवा प्रदायक]]हरू छन्। नेपालका अधिकांश इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरूले फाइबर टु द होम (एफटिटिएच) प्रविधि प्रयोग गर्छन्, केहीले आफ्ना पुराना केबल/डिएसएल/ताररहित सञ्जालहरूलाई फाइबरमा स्तर उन्नति गरिरहेका छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=फाइबर इन्टरनेटमा डिशहोमलाई उछिन्दै टेलिकम बन्यो दोस्रो ठुलो आईएसपी, यस्ता छन् शीर्ष १० कम्पनी|url=https://techpana.com/2026/158006/nepal-telecom-becomes-2nd-largest-fiber-isp-top-10-internet-providers|access-date=६ साउन २०८३|website=टेकपाना |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== ग्राहककहरूको सङ्ख्या अनुसार ==
२०८३ असार मसान्त सम्मको नेपालमा शीर्ष १० इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरू तल दिइएको छ। 
&lt;ref&gt;{{Cite web |title=MIS report |url=https://nta.gov.np/uploads/contents/NTA_MIS_%202083Mangsir.pdf |website=nta.gov.np|date=मङ्सिर २०८२|accessdate=६ साउन २०८३}}&lt;/ref&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
! rowspan=&quot;2&quot; |क्रम
! rowspan=&quot;2&quot; |नाम
! rowspan=&quot;2&quot; |लोगो
! rowspan=&quot;2&quot; |ग्राहकहरू
(२०८३ असार)
! rowspan=&quot;2&quot; |बजार साझेदारी
|-
|-
|१
|[[वर्ल्डलिङ्क कम्युनिकेसन]]
|[[चित्र:Worldlink_Logo.svg|केन्द्र|फ्रेमहीन|150x150पिक्सेल]]
|१०,९१,७८०
|३०.५६%
|-
|२
|[[नेपाल टेलिकम|नेपाल दूरसञ्चार कम्पनी लिमिटेड]]
|
|३,९४,५५२
|११.८२%
|-
|३
|[[डिस होम|डिस मिडिया नेटवर्क लिमिटेड]]
|[[चित्र:DishHome_Logo.svg|केन्द्र|फ्रेमहीन|50x50पिक्सेल]]
|३,७४,२१८
|१०.४७%
|-
|४
|[[भायानेट]]
|[[File:Vianetlogo.png|center|frameless|100x100px]]
|३,७३,८५१
|१०.४६%
|-
|५
|[[क्लासिक टेक]]
|[[File:Classic Tech Pvt. Ltd. Logo.jpg|center|frameless|147x147px]]
|२,९२,२७२
|८.२०%
|-
|६
|[[सुबिसु केबलनेट]]
|[[File:Subisu Logo.svg|center|frameless|150x150px]]
|२,६८,६२२
|७.५२%
|-
|७
|[[वेब सर्फर्स]]
|
|१,७३,३४७
|४.८६%
|-
|८
|[[वाइफाई नेपाल]]
|
|१,१८,७७८
|३.३२%
|-
|९
|[[टेकमाइन्ड्स]]
|
|१,१८,४१६
|३.३२%
|-
|१०
|[[सिजी टेलिकम|सिजी कम्युनिकेसन्स]]
|
|९३,५३४
|२.६२%
|-
! colspan=&quot;5&quot; |स्रोत:नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरण
|}

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
* [[नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरण]]

==सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:नेपालमा इन्टरनेट]]
[[श्रेणी:नेपालका कम्पनीहरूको सूची|इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरू]]</text>
      <sha1>pzy73gxfzs9ns81efn5awgl76p3dqdd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मोड्युल:Football box collapsible</title>
    <ns>828</ns>
    <id>121646</id>
    <revision>
      <id>1367140</id>
      <parentid>1282343</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:58:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>परिक्षण</comment>
      <origin>1367140</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13330" sha1="l7fa3p64bk91ht90pk54axn4yzbetnf" xml:space="preserve">-- Implements [[Template:Football box collapsible]]
local p = {}

local labels = {
	['penalties'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['shootout'] = '[[Penalty shoot-out (association football)#North American experiments|Shootout]]',
	['pen'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पे]]',
	['so'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['aet'] = '[[अतिरिक्त समय (खेलकुद)|अ.स]]',
	['agg'] = '[[प्लेअफ ढाँचा#जम्मा अङ्क शृङ्खला (समिष्ट)|समिष्ट]]',
	['stadium'] = 'रङ्गशाला:', 
	['attendance'] = 'उपस्थिति:',
	['referee'] = 'रेफ्री:',
	['assistantreferees'] = 'सहायक निर्णायक:',
	['assistantreferee2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;Assistant referees:&lt;/span&gt;',
	['fourthofficial'] = 'चौथो अधिकारी:',
	['fifthofficial'] = 'पाँचौँ अधिकारी:',
	['goallineassistants'] = 'गोल-लाइन सहयोगी:',
	['goallineassistant2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;Goal-line assistants:&lt;/span&gt;',
	['motm'] = 'खेलको उत्कृष्ट खेलाडी:',
	['potm'] = 'खेलको उत्कृष्ट खेलाडी:',
	['mvp'] = 'मुल्यवान खेलाडी:',
	['note'] = 'टिप्पणी:',
	['seealso'] = 'यो पनि हेर्नुहोस्:'
}
local colors = {
	[&quot;W&quot;] = &quot;BBF3BB&quot;,
	[&quot;L&quot;] = &quot;FFBBBB&quot;,
	[&quot;T&quot;] = &quot;D&quot; , [&quot;D&quot;] = &quot;FFFFBB&quot;,
	[&quot;V&quot;] = &quot;P&quot;, [&quot;P&quot;] = &quot;BBBBBB&quot;
}

local tracking, preview

local function checkarg(k,v)
	if k and type(k) == 'string' then
		if k == 'id' or k == 'team1' or k == 'team2' or k == 'class' or 
			k == 'nobars' or k == 'size' or 
			k == 'result' or k == 'bg' or k == 'format' or k == 'date' or k == 'scorenote' or
			k == 'round' or k == 'score' or k == 'aet' or k == 'aggregatescore' or 
			k == 'penaltyscore' or k == 'location' or k == 'stadium' or 
			k == 'time' or k == 'goals1' or k == 'प्रतिवेदन' or k == 'goals2' or 
			k == 'attendance' or k == 'referee' or k == 'assistantreferees' or 
			k == 'assistantreferee2' or k == 'fourthofficial' or 
			k == 'fifthofficial' or k == 'goallineassistants' or 
			k == 'goallineassistant2' or k == 'potm' or k == 'motm' or 
			k == 'mvp' or k == 'penalties1' or k == 'penalties2' or k == 'note' or 
			k == 'shootoutscore' or k == 'shootout1' or k == 'shootout2' or
			k == 'seealso' or k == 'stack'  then
			-- valid and not tracked
		else
			-- invalid
			local vlen = mw.ustring.len(k)
			k = mw.ustring.sub(k, 1, (vlen &lt; 25) and vlen or 25) 
			k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?')
			table.insert(tracking, '[[Category:Pages using football box collapsible with unknown parameters|' .. k .. ']]')
			table.insert(preview, '&quot;' .. k .. '&quot;')
		end
	end
end

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= ''
end

local function trim(s)
	if isnotempty(s) then
		s = s:match('^[\'&quot;%s]*(.-)[\'&quot;%s]*$')
		return isnotempty(s) and s or nil
	end
	return nil
end

local function bold(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;'''&quot; .. s .. &quot;'''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function italic(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;''&quot; .. s .. &quot;''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function small(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;small&gt;' .. s .. '&lt;/small&gt;'
	end
	return ''
end

local function nowrap(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;' .. s .. '&lt;/span&gt;'
	end
	return ''
end

local function background(frame, c, r, bg)
	local data = colors
	local res = data[r:upper()]
	if res then
		res = '#' .. (data[res] or res)
	elseif isnotempty(bg) then
		res = '#' .. bg
	else
		res = 'transparent'
	end
	return res
end

local function teamname(team)
    local prefix, suffix, b = &quot;&quot;, &quot;&quot;, &quot;'''&quot;;

    if mw.ustring.sub(team,1,3) ~= b and mw.ustring.sub(team,-3) ~= b then
        prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b .. ' ';
        suffix = ' ' .. b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
    else
        if mw.ustring.sub(team,1,3) == b then
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;';
            team = mw.ustring.sub(team,4);
        else
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b;
        end

        if mw.ustring.sub(team,-3) == b then
            suffix = &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
            team = mw.ustring.sub(team,1,mw.ustring.len(team)-3);
        else
            suffix = b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
        end
    end
        
    return prefix .. team .. suffix;
end

local function score(s, a, ag, p, so)
	s = nowrap(bold(s ~= '' and s or 'v'))
	if a ~= '' then
		s = s .. small(' (' .. labels['aet'] .. ')')
	end
	if ag ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(ag) .. ' ' .. labels['agg'] .. ')')
	end
	if p ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(p) .. ' ' .. labels['pen'] .. ')')
	elseif so ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(so) .. ' ' .. labels['so'] .. ')')
	end
	return s
end
 
local function fmtlist(s)
	s = mw.ustring.gsub(s or '', '%[%[ *([%?-]) *%]%]', '%1')
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]', '%1')
	if mw.ustring.sub(s, 1, 1) == '*' then
		return tostring(mw.html.create('div'):addClass('plainlist'):newline():wikitext(s))
	end
	return s
end

local function makelink(s,t)
	if s:match('^http') then
		return '[' .. s .. ' ' .. t .. ']'
	end
	return s
end

function p.main(frame)
	local args = (frame.args['team1'] or frame.args['team2']) and frame.args or frame:getParent().args
	local id = trim(args['id'])
	local bars = (args['nobars'] == nil) or (args['bars'] == '')
	local class = trim(args['class'] or 'mw-collapsible mw-collapsed') or ''
	local width1 = {['1'] = '28%', ['1.1'] = '22%', ['1.2'] = '28%', ['default'] = '19%'}
	local width2 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '25%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local width3 = {['1'] =  '8%', ['1.1'] =  '8%', ['1.2'] =  '8%', ['default'] = '12%'}
	local width4 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '19%', ['1.2'] = '26%', ['default'] = '23%'}
	local width5 = {['1'] = '26%', ['1.1'] = '26%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local location = nil
	local extra = {}
	local notes = {}
	
	tracking, preview = {}, {}
    for k, v in pairs(args) do
    	if v ~= '' then
    		checkarg(k,v)
    	end
	end
	
	if args['class'] then
		if args['class'] == 'collapsible' or args['class'] == 'mw-collapsible' or args['class'] == 'uncollapsed' then 
			--valid
		elseif args['class'] == '' then
			table.insert(tracking,'[[Category:Pages using football box collapsible with blank class parameter]]')
		else
			table.insert(tracking,'[[Category:Pages using football box collapsible with class parameter]]')
		end
	end
	
	if isnotempty(args['stack']) then
		table.insert(tracking, '[[Category:Pages using football box collapsible with unsupported stack parameter]]')
	end
	
	-- required parameters
	for i, k in ipairs({'team1', 'team2'}) do
		if args[k] == nil then args[k] = '{{{' .. k .. '}}}' end
	end
	-- vcard for stadium
	if isnotempty(args['stadium']) then
		args['stadium'] = tostring(mw.html.create('span'):addClass('location'):wikitext(args['stadium']))
	end

	-- placement of stadium and location information
	if isnotempty(args['location']) then
		location = args['location']
		if isnotempty(args['stadium']) then
			table.insert(extra, labels['stadium'] .. ' ' .. args['stadium'])
		end
	elseif isnotempty(args['stadium']) then
		location = args['stadium']
	end

	-- remaining extra information
	for i, k in ipairs({'attendance', 'referee', 'assistantreferees', 
		'assistantreferee2', 'fourthofficial', 'fifthofficial', 
		'goallineassistants', 'goallineassistant2', 'potm', 'motm', 'mvp'}) do
		if isnotempty(args[k]) then
			table.insert(extra, labels[k] .. ' ' .. args[k])
		end
	end
	
	-- score
	local scorestr = ''
	if args['score1'] or args['score2'] then
		scorestr = (args['score1'] or '0') .. '&amp;ndash;' .. (args['score2'] or '0')
	elseif args['score'] then
		scorestr = args['score']
	end
	if args['scorenote'] then
		scorestr = scorestr .. '&lt;br&gt;' .. args['scorenote']
	end
	
	-- notes
	if isnotempty(args['note']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['note'] .. &quot; &quot; .. args['note'] .. &quot;''&quot;)
	end
	if isnotempty(args['seealso']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['seealso'] .. &quot; &quot; .. args['seealso'] .. &quot;''&quot;)
	end

	-- check if this is a one row table
	if class == '' or class == 'uncollapsed' then
		class = ''
	elseif #extra &gt; 0 or #notes &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) or
		isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) or
		isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
	elseif class == 'collapsible collapsed' or class == 'mw-collapsible mw-collapsed' then
		class = ''
	end
	
	-- Start box
	local root = 
		mw.html.create('div')
			:addClass('vevent')
			:attr('id', id)
	root:tag('span')
		:addClass('summary')
		:css('display', 'none')
		:wikitext(args['team1'] .. ' v ' .. args['team2'])
	root:newline()
	
	-- Start table
	local rtable = root:tag('table')
		:attr('cellspacing', 0)
		:addClass(class ~= '' and class or nil)
		:addClass('vevent')
		:css('border-top', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('border-bottom', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('margin-bottom', bars and '-1px' or nil)
		:css('width', args['size'] or '100%')
		:css('background', background(frame, 'default', args['result'] or '', args['bg'] or ''))

	local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align', 'top')
	-- date and round
	local cell = row:tag('td')
		:css('width', width1[args['format'] or 'default'] or width1['default'])
	if isnotempty(args['date']) then
		cell:tag('span')
			:css('white-space', 'nowrap')
			:css('float', 'right')
			:css('margin-left', '0.5em')
			:wikitext(args['date'])
		cell:wikitext(' ')
	end
	if isnotempty(args['round']) then
		cell:wikitext(small(args['round']))
	end
	-- team1
	row:tag('td')
		:css('width', width2[args['format'] or 'default'] or width2['default'])
		:css('text-align', 'right')
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team1']))
	-- score
	row:tag('td')
		:css('width', width3[args['format'] or 'default'] or width3['default'])
		:css('text-align', 'center')
		:wikitext(score(scorestr, args['aet'] or '', args['aggregatescore'] or '', args['penaltyscore'] or '', args['shootoutscore'] or ''))
	-- team2
	row:tag('td')
		:css('width', width4[args['format'] or 'default'] or width4['default'])
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team2']))
	-- location, stadium
	row:tag('td')
		:css('width', width5[args['format'] or 'default'] or nil)
		:css('font-size', location and '85%' or nil)
		:wikitext(location)

	if #extra &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) then
		local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		-- time
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['time']) and 'right' or nil)
			:wikitext(args['time'])
		row:newline()	
		-- goals1
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['goals1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['goals1']))	
		row:newline()
		-- report
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['report']) and 'center' or nil)
			:wikitext(makelink(args['report'] or '', 'Report'))
		row:newline()
		-- goals2
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['goals2']))
		row:newline()
		-- location, stadium
		row:tag('td')
			:wikitext(table.concat(extra, '&lt;br&gt;'))
	end

	if isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['penalties']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['penalties1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['penalties1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['penalties2']))
		row:newline()
	elseif isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['shootout']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['shootout1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['shootout1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['shootout2']))
		row:newline()
	end
	
	if #notes &gt; 0 then
		row = rtable:tag('tr'):css('font-size', '85%')
		row:tag('td')
			:attr('colspan', 5)
			:wikitext(table.concat(notes, '&lt;br&gt;'))
		row:newline()
	end
	
	local trackstr = (#tracking &gt; 0) and table.concat(tracking, '') or ''
	if #preview &gt; 0 then
		trackstr = require('Module:If preview')._warning({
			'Unknown parameters ' .. table.concat(preview, '; ') .. '.'
		}) .. trackstr
	end
	
	return tostring(root) .. trackstr
end

return p</text>
      <sha1>l7fa3p64bk91ht90pk54axn4yzbetnf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367141</id>
      <parentid>1367140</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:58:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>[[Special:Contributions/पर्वत सुवेदी|पर्वत सुवेदी]] ([[User talk:पर्वत सुवेदी|वार्ता]])द्वारा [[Special:Diff/1367140|1367140]] संशोधनलाई खारेज गरियो</comment>
      <origin>1367141</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13309" sha1="l43od9mjs360gg9m1tv5nataouun6gx" xml:space="preserve">-- Implements [[Template:Football box collapsible]]
local p = {}

local labels = {
	['penalties'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['shootout'] = '[[Penalty shoot-out (association football)#North American experiments|Shootout]]',
	['pen'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पे]]',
	['so'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['aet'] = '[[अतिरिक्त समय (खेलकुद)|अ.स]]',
	['agg'] = '[[प्लेअफ ढाँचा#जम्मा अङ्क शृङ्खला (समिष्ट)|समिष्ट]]',
	['stadium'] = 'रङ्गशाला:', 
	['attendance'] = 'उपस्थिति:',
	['referee'] = 'रेफ्री:',
	['assistantreferees'] = 'सहायक निर्णायक:',
	['assistantreferee2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;Assistant referees:&lt;/span&gt;',
	['fourthofficial'] = 'चौथो अधिकारी:',
	['fifthofficial'] = 'पाँचौँ अधिकारी:',
	['goallineassistants'] = 'गोल-लाइन सहयोगी:',
	['goallineassistant2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;Goal-line assistants:&lt;/span&gt;',
	['motm'] = 'खेलको उत्कृष्ट खेलाडी:',
	['potm'] = 'खेलको उत्कृष्ट खेलाडी:',
	['mvp'] = 'मुल्यवान खेलाडी:',
	['note'] = 'टिप्पणी:',
	['seealso'] = 'यो पनि हेर्नुहोस्:'
}
local colors = {
	[&quot;W&quot;] = &quot;BBF3BB&quot;,
	[&quot;L&quot;] = &quot;FFBBBB&quot;,
	[&quot;T&quot;] = &quot;D&quot; , [&quot;D&quot;] = &quot;FFFFBB&quot;,
	[&quot;V&quot;] = &quot;P&quot;, [&quot;P&quot;] = &quot;BBBBBB&quot;
}

local tracking, preview

local function checkarg(k,v)
	if k and type(k) == 'string' then
		if k == 'id' or k == 'team1' or k == 'team2' or k == 'class' or 
			k == 'nobars' or k == 'size' or 
			k == 'result' or k == 'bg' or k == 'format' or k == 'date' or k == 'scorenote' or
			k == 'round' or k == 'score' or k == 'aet' or k == 'aggregatescore' or 
			k == 'penaltyscore' or k == 'location' or k == 'stadium' or 
			k == 'time' or k == 'goals1' or k == 'report' or k == 'goals2' or 
			k == 'attendance' or k == 'referee' or k == 'assistantreferees' or 
			k == 'assistantreferee2' or k == 'fourthofficial' or 
			k == 'fifthofficial' or k == 'goallineassistants' or 
			k == 'goallineassistant2' or k == 'potm' or k == 'motm' or 
			k == 'mvp' or k == 'penalties1' or k == 'penalties2' or k == 'note' or 
			k == 'shootoutscore' or k == 'shootout1' or k == 'shootout2' or
			k == 'seealso' or k == 'stack'  then
			-- valid and not tracked
		else
			-- invalid
			local vlen = mw.ustring.len(k)
			k = mw.ustring.sub(k, 1, (vlen &lt; 25) and vlen or 25) 
			k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?')
			table.insert(tracking, '[[Category:Pages using football box collapsible with unknown parameters|' .. k .. ']]')
			table.insert(preview, '&quot;' .. k .. '&quot;')
		end
	end
end

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= ''
end

local function trim(s)
	if isnotempty(s) then
		s = s:match('^[\'&quot;%s]*(.-)[\'&quot;%s]*$')
		return isnotempty(s) and s or nil
	end
	return nil
end

local function bold(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;'''&quot; .. s .. &quot;'''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function italic(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;''&quot; .. s .. &quot;''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function small(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;small&gt;' .. s .. '&lt;/small&gt;'
	end
	return ''
end

local function nowrap(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;' .. s .. '&lt;/span&gt;'
	end
	return ''
end

local function background(frame, c, r, bg)
	local data = colors
	local res = data[r:upper()]
	if res then
		res = '#' .. (data[res] or res)
	elseif isnotempty(bg) then
		res = '#' .. bg
	else
		res = 'transparent'
	end
	return res
end

local function teamname(team)
    local prefix, suffix, b = &quot;&quot;, &quot;&quot;, &quot;'''&quot;;

    if mw.ustring.sub(team,1,3) ~= b and mw.ustring.sub(team,-3) ~= b then
        prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b .. ' ';
        suffix = ' ' .. b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
    else
        if mw.ustring.sub(team,1,3) == b then
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;';
            team = mw.ustring.sub(team,4);
        else
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b;
        end

        if mw.ustring.sub(team,-3) == b then
            suffix = &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
            team = mw.ustring.sub(team,1,mw.ustring.len(team)-3);
        else
            suffix = b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
        end
    end
        
    return prefix .. team .. suffix;
end

local function score(s, a, ag, p, so)
	s = nowrap(bold(s ~= '' and s or 'v'))
	if a ~= '' then
		s = s .. small(' (' .. labels['aet'] .. ')')
	end
	if ag ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(ag) .. ' ' .. labels['agg'] .. ')')
	end
	if p ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(p) .. ' ' .. labels['pen'] .. ')')
	elseif so ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(so) .. ' ' .. labels['so'] .. ')')
	end
	return s
end
 
local function fmtlist(s)
	s = mw.ustring.gsub(s or '', '%[%[ *([%?-]) *%]%]', '%1')
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]', '%1')
	if mw.ustring.sub(s, 1, 1) == '*' then
		return tostring(mw.html.create('div'):addClass('plainlist'):newline():wikitext(s))
	end
	return s
end

local function makelink(s,t)
	if s:match('^http') then
		return '[' .. s .. ' ' .. t .. ']'
	end
	return s
end

function p.main(frame)
	local args = (frame.args['team1'] or frame.args['team2']) and frame.args or frame:getParent().args
	local id = trim(args['id'])
	local bars = (args['nobars'] == nil) or (args['bars'] == '')
	local class = trim(args['class'] or 'mw-collapsible mw-collapsed') or ''
	local width1 = {['1'] = '28%', ['1.1'] = '22%', ['1.2'] = '28%', ['default'] = '19%'}
	local width2 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '25%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local width3 = {['1'] =  '8%', ['1.1'] =  '8%', ['1.2'] =  '8%', ['default'] = '12%'}
	local width4 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '19%', ['1.2'] = '26%', ['default'] = '23%'}
	local width5 = {['1'] = '26%', ['1.1'] = '26%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local location = nil
	local extra = {}
	local notes = {}
	
	tracking, preview = {}, {}
    for k, v in pairs(args) do
    	if v ~= '' then
    		checkarg(k,v)
    	end
	end
	
	if args['class'] then
		if args['class'] == 'collapsible' or args['class'] == 'mw-collapsible' or args['class'] == 'uncollapsed' then 
			--valid
		elseif args['class'] == '' then
			table.insert(tracking,'[[Category:Pages using football box collapsible with blank class parameter]]')
		else
			table.insert(tracking,'[[Category:Pages using football box collapsible with class parameter]]')
		end
	end
	
	if isnotempty(args['stack']) then
		table.insert(tracking, '[[Category:Pages using football box collapsible with unsupported stack parameter]]')
	end
	
	-- required parameters
	for i, k in ipairs({'team1', 'team2'}) do
		if args[k] == nil then args[k] = '{{{' .. k .. '}}}' end
	end
	-- vcard for stadium
	if isnotempty(args['stadium']) then
		args['stadium'] = tostring(mw.html.create('span'):addClass('location'):wikitext(args['stadium']))
	end

	-- placement of stadium and location information
	if isnotempty(args['location']) then
		location = args['location']
		if isnotempty(args['stadium']) then
			table.insert(extra, labels['stadium'] .. ' ' .. args['stadium'])
		end
	elseif isnotempty(args['stadium']) then
		location = args['stadium']
	end

	-- remaining extra information
	for i, k in ipairs({'attendance', 'referee', 'assistantreferees', 
		'assistantreferee2', 'fourthofficial', 'fifthofficial', 
		'goallineassistants', 'goallineassistant2', 'potm', 'motm', 'mvp'}) do
		if isnotempty(args[k]) then
			table.insert(extra, labels[k] .. ' ' .. args[k])
		end
	end
	
	-- score
	local scorestr = ''
	if args['score1'] or args['score2'] then
		scorestr = (args['score1'] or '0') .. '&amp;ndash;' .. (args['score2'] or '0')
	elseif args['score'] then
		scorestr = args['score']
	end
	if args['scorenote'] then
		scorestr = scorestr .. '&lt;br&gt;' .. args['scorenote']
	end
	
	-- notes
	if isnotempty(args['note']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['note'] .. &quot; &quot; .. args['note'] .. &quot;''&quot;)
	end
	if isnotempty(args['seealso']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['seealso'] .. &quot; &quot; .. args['seealso'] .. &quot;''&quot;)
	end

	-- check if this is a one row table
	if class == '' or class == 'uncollapsed' then
		class = ''
	elseif #extra &gt; 0 or #notes &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) or
		isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) or
		isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
	elseif class == 'collapsible collapsed' or class == 'mw-collapsible mw-collapsed' then
		class = ''
	end
	
	-- Start box
	local root = 
		mw.html.create('div')
			:addClass('vevent')
			:attr('id', id)
	root:tag('span')
		:addClass('summary')
		:css('display', 'none')
		:wikitext(args['team1'] .. ' v ' .. args['team2'])
	root:newline()
	
	-- Start table
	local rtable = root:tag('table')
		:attr('cellspacing', 0)
		:addClass(class ~= '' and class or nil)
		:addClass('vevent')
		:css('border-top', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('border-bottom', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('margin-bottom', bars and '-1px' or nil)
		:css('width', args['size'] or '100%')
		:css('background', background(frame, 'default', args['result'] or '', args['bg'] or ''))

	local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align', 'top')
	-- date and round
	local cell = row:tag('td')
		:css('width', width1[args['format'] or 'default'] or width1['default'])
	if isnotempty(args['date']) then
		cell:tag('span')
			:css('white-space', 'nowrap')
			:css('float', 'right')
			:css('margin-left', '0.5em')
			:wikitext(args['date'])
		cell:wikitext(' ')
	end
	if isnotempty(args['round']) then
		cell:wikitext(small(args['round']))
	end
	-- team1
	row:tag('td')
		:css('width', width2[args['format'] or 'default'] or width2['default'])
		:css('text-align', 'right')
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team1']))
	-- score
	row:tag('td')
		:css('width', width3[args['format'] or 'default'] or width3['default'])
		:css('text-align', 'center')
		:wikitext(score(scorestr, args['aet'] or '', args['aggregatescore'] or '', args['penaltyscore'] or '', args['shootoutscore'] or ''))
	-- team2
	row:tag('td')
		:css('width', width4[args['format'] or 'default'] or width4['default'])
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team2']))
	-- location, stadium
	row:tag('td')
		:css('width', width5[args['format'] or 'default'] or nil)
		:css('font-size', location and '85%' or nil)
		:wikitext(location)

	if #extra &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) then
		local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		-- time
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['time']) and 'right' or nil)
			:wikitext(args['time'])
		row:newline()	
		-- goals1
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['goals1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['goals1']))	
		row:newline()
		-- report
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['report']) and 'center' or nil)
			:wikitext(makelink(args['report'] or '', 'Report'))
		row:newline()
		-- goals2
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['goals2']))
		row:newline()
		-- location, stadium
		row:tag('td')
			:wikitext(table.concat(extra, '&lt;br&gt;'))
	end

	if isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['penalties']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['penalties1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['penalties1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['penalties2']))
		row:newline()
	elseif isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['shootout']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['shootout1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['shootout1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['shootout2']))
		row:newline()
	end
	
	if #notes &gt; 0 then
		row = rtable:tag('tr'):css('font-size', '85%')
		row:tag('td')
			:attr('colspan', 5)
			:wikitext(table.concat(notes, '&lt;br&gt;'))
		row:newline()
	end
	
	local trackstr = (#tracking &gt; 0) and table.concat(tracking, '') or ''
	if #preview &gt; 0 then
		trackstr = require('Module:If preview')._warning({
			'Unknown parameters ' .. table.concat(preview, '; ') .. '.'
		}) .. trackstr
	end
	
	return tostring(root) .. trackstr
end

return p</text>
      <sha1>l43od9mjs360gg9m1tv5nataouun6gx</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367143</id>
      <parentid>1367141</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:59:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367143</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13330" sha1="o96k3a9xkzzoyzzlcjn8f7a53apvtjp" xml:space="preserve">-- Implements [[Template:Football box collapsible]]
local p = {}

local labels = {
	['penalties'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['shootout'] = '[[Penalty shoot-out (association football)#North American experiments|Shootout]]',
	['pen'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पे]]',
	['so'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['aet'] = '[[अतिरिक्त समय (खेलकुद)|अ.स]]',
	['agg'] = '[[प्लेअफ ढाँचा#जम्मा अङ्क शृङ्खला (समिष्ट)|समिष्ट]]',
	['stadium'] = 'रङ्गशाला:', 
	['attendance'] = 'उपस्थिति:',
	['referee'] = 'रेफ्री:',
	['assistantreferees'] = 'सहायक निर्णायक:',
	['assistantreferee2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;Assistant referees:&lt;/span&gt;',
	['fourthofficial'] = 'चौथो अधिकारी:',
	['fifthofficial'] = 'पाँचौँ अधिकारी:',
	['goallineassistants'] = 'गोल-लाइन सहयोगी:',
	['goallineassistant2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;Goal-line assistants:&lt;/span&gt;',
	['motm'] = 'खेलको उत्कृष्ट खेलाडी:',
	['potm'] = 'खेलको उत्कृष्ट खेलाडी:',
	['mvp'] = 'मुल्यवान खेलाडी:',
	['note'] = 'टिप्पणी:',
	['seealso'] = 'यो पनि हेर्नुहोस्:'
}
local colors = {
	[&quot;W&quot;] = &quot;BBF3BB&quot;,
	[&quot;L&quot;] = &quot;FFBBBB&quot;,
	[&quot;T&quot;] = &quot;D&quot; , [&quot;D&quot;] = &quot;FFFFBB&quot;,
	[&quot;V&quot;] = &quot;P&quot;, [&quot;P&quot;] = &quot;BBBBBB&quot;
}

local tracking, preview

local function checkarg(k,v)
	if k and type(k) == 'string' then
		if k == 'id' or k == 'team1' or k == 'team2' or k == 'class' or 
			k == 'nobars' or k == 'size' or 
			k == 'result' or k == 'bg' or k == 'format' or k == 'date' or k == 'scorenote' or
			k == 'round' or k == 'score' or k == 'aet' or k == 'aggregatescore' or 
			k == 'penaltyscore' or k == 'location' or k == 'stadium' or 
			k == 'time' or k == 'goals1' or k == 'report' or k == 'goals2' or 
			k == 'attendance' or k == 'referee' or k == 'assistantreferees' or 
			k == 'assistantreferee2' or k == 'fourthofficial' or 
			k == 'fifthofficial' or k == 'goallineassistants' or 
			k == 'goallineassistant2' or k == 'potm' or k == 'motm' or 
			k == 'mvp' or k == 'penalties1' or k == 'penalties2' or k == 'note' or 
			k == 'shootoutscore' or k == 'shootout1' or k == 'shootout2' or
			k == 'seealso' or k == 'stack'  then
			-- valid and not tracked
		else
			-- invalid
			local vlen = mw.ustring.len(k)
			k = mw.ustring.sub(k, 1, (vlen &lt; 25) and vlen or 25) 
			k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?')
			table.insert(tracking, '[[Category:Pages using football box collapsible with unknown parameters|' .. k .. ']]')
			table.insert(preview, '&quot;' .. k .. '&quot;')
		end
	end
end

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= ''
end

local function trim(s)
	if isnotempty(s) then
		s = s:match('^[\'&quot;%s]*(.-)[\'&quot;%s]*$')
		return isnotempty(s) and s or nil
	end
	return nil
end

local function bold(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;'''&quot; .. s .. &quot;'''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function italic(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;''&quot; .. s .. &quot;''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function small(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;small&gt;' .. s .. '&lt;/small&gt;'
	end
	return ''
end

local function nowrap(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;' .. s .. '&lt;/span&gt;'
	end
	return ''
end

local function background(frame, c, r, bg)
	local data = colors
	local res = data[r:upper()]
	if res then
		res = '#' .. (data[res] or res)
	elseif isnotempty(bg) then
		res = '#' .. bg
	else
		res = 'transparent'
	end
	return res
end

local function teamname(team)
    local prefix, suffix, b = &quot;&quot;, &quot;&quot;, &quot;'''&quot;;

    if mw.ustring.sub(team,1,3) ~= b and mw.ustring.sub(team,-3) ~= b then
        prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b .. ' ';
        suffix = ' ' .. b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
    else
        if mw.ustring.sub(team,1,3) == b then
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;';
            team = mw.ustring.sub(team,4);
        else
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b;
        end

        if mw.ustring.sub(team,-3) == b then
            suffix = &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
            team = mw.ustring.sub(team,1,mw.ustring.len(team)-3);
        else
            suffix = b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
        end
    end
        
    return prefix .. team .. suffix;
end

local function score(s, a, ag, p, so)
	s = nowrap(bold(s ~= '' and s or 'v'))
	if a ~= '' then
		s = s .. small(' (' .. labels['aet'] .. ')')
	end
	if ag ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(ag) .. ' ' .. labels['agg'] .. ')')
	end
	if p ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(p) .. ' ' .. labels['pen'] .. ')')
	elseif so ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(so) .. ' ' .. labels['so'] .. ')')
	end
	return s
end
 
local function fmtlist(s)
	s = mw.ustring.gsub(s or '', '%[%[ *([%?-]) *%]%]', '%1')
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]', '%1')
	if mw.ustring.sub(s, 1, 1) == '*' then
		return tostring(mw.html.create('div'):addClass('plainlist'):newline():wikitext(s))
	end
	return s
end

local function makelink(s,t)
	if s:match('^http') then
		return '[' .. s .. ' ' .. t .. ']'
	end
	return s
end

function p.main(frame)
	local args = (frame.args['team1'] or frame.args['team2']) and frame.args or frame:getParent().args
	local id = trim(args['id'])
	local bars = (args['nobars'] == nil) or (args['bars'] == '')
	local class = trim(args['class'] or 'mw-collapsible mw-collapsed') or ''
	local width1 = {['1'] = '28%', ['1.1'] = '22%', ['1.2'] = '28%', ['default'] = '19%'}
	local width2 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '25%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local width3 = {['1'] =  '8%', ['1.1'] =  '8%', ['1.2'] =  '8%', ['default'] = '12%'}
	local width4 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '19%', ['1.2'] = '26%', ['default'] = '23%'}
	local width5 = {['1'] = '26%', ['1.1'] = '26%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local location = nil
	local extra = {}
	local notes = {}
	
	tracking, preview = {}, {}
    for k, v in pairs(args) do
    	if v ~= '' then
    		checkarg(k,v)
    	end
	end
	
	if args['class'] then
		if args['class'] == 'collapsible' or args['class'] == 'mw-collapsible' or args['class'] == 'uncollapsed' then 
			--valid
		elseif args['class'] == '' then
			table.insert(tracking,'[[Category:Pages using football box collapsible with blank class parameter]]')
		else
			table.insert(tracking,'[[Category:Pages using football box collapsible with class parameter]]')
		end
	end
	
	if isnotempty(args['stack']) then
		table.insert(tracking, '[[Category:Pages using football box collapsible with unsupported stack parameter]]')
	end
	
	-- required parameters
	for i, k in ipairs({'team1', 'team2'}) do
		if args[k] == nil then args[k] = '{{{' .. k .. '}}}' end
	end
	-- vcard for stadium
	if isnotempty(args['stadium']) then
		args['stadium'] = tostring(mw.html.create('span'):addClass('location'):wikitext(args['stadium']))
	end

	-- placement of stadium and location information
	if isnotempty(args['location']) then
		location = args['location']
		if isnotempty(args['stadium']) then
			table.insert(extra, labels['stadium'] .. ' ' .. args['stadium'])
		end
	elseif isnotempty(args['stadium']) then
		location = args['stadium']
	end

	-- remaining extra information
	for i, k in ipairs({'attendance', 'referee', 'assistantreferees', 
		'assistantreferee2', 'fourthofficial', 'fifthofficial', 
		'goallineassistants', 'goallineassistant2', 'potm', 'motm', 'mvp'}) do
		if isnotempty(args[k]) then
			table.insert(extra, labels[k] .. ' ' .. args[k])
		end
	end
	
	-- score
	local scorestr = ''
	if args['score1'] or args['score2'] then
		scorestr = (args['score1'] or '0') .. '&amp;ndash;' .. (args['score2'] or '0')
	elseif args['score'] then
		scorestr = args['score']
	end
	if args['scorenote'] then
		scorestr = scorestr .. '&lt;br&gt;' .. args['scorenote']
	end
	
	-- notes
	if isnotempty(args['note']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['note'] .. &quot; &quot; .. args['note'] .. &quot;''&quot;)
	end
	if isnotempty(args['seealso']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['seealso'] .. &quot; &quot; .. args['seealso'] .. &quot;''&quot;)
	end

	-- check if this is a one row table
	if class == '' or class == 'uncollapsed' then
		class = ''
	elseif #extra &gt; 0 or #notes &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) or
		isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) or
		isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
	elseif class == 'collapsible collapsed' or class == 'mw-collapsible mw-collapsed' then
		class = ''
	end
	
	-- Start box
	local root = 
		mw.html.create('div')
			:addClass('vevent')
			:attr('id', id)
	root:tag('span')
		:addClass('summary')
		:css('display', 'none')
		:wikitext(args['team1'] .. ' v ' .. args['team2'])
	root:newline()
	
	-- Start table
	local rtable = root:tag('table')
		:attr('cellspacing', 0)
		:addClass(class ~= '' and class or nil)
		:addClass('vevent')
		:css('border-top', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('border-bottom', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('margin-bottom', bars and '-1px' or nil)
		:css('width', args['size'] or '100%')
		:css('background', background(frame, 'default', args['result'] or '', args['bg'] or ''))

	local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align', 'top')
	-- date and round
	local cell = row:tag('td')
		:css('width', width1[args['format'] or 'default'] or width1['default'])
	if isnotempty(args['date']) then
		cell:tag('span')
			:css('white-space', 'nowrap')
			:css('float', 'right')
			:css('margin-left', '0.5em')
			:wikitext(args['date'])
		cell:wikitext(' ')
	end
	if isnotempty(args['round']) then
		cell:wikitext(small(args['round']))
	end
	-- team1
	row:tag('td')
		:css('width', width2[args['format'] or 'default'] or width2['default'])
		:css('text-align', 'right')
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team1']))
	-- score
	row:tag('td')
		:css('width', width3[args['format'] or 'default'] or width3['default'])
		:css('text-align', 'center')
		:wikitext(score(scorestr, args['aet'] or '', args['aggregatescore'] or '', args['penaltyscore'] or '', args['shootoutscore'] or ''))
	-- team2
	row:tag('td')
		:css('width', width4[args['format'] or 'default'] or width4['default'])
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team2']))
	-- location, stadium
	row:tag('td')
		:css('width', width5[args['format'] or 'default'] or nil)
		:css('font-size', location and '85%' or nil)
		:wikitext(location)

	if #extra &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) then
		local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		-- time
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['time']) and 'right' or nil)
			:wikitext(args['time'])
		row:newline()	
		-- goals1
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['goals1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['goals1']))	
		row:newline()
		-- report
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['report']) and 'center' or nil)
			:wikitext(makelink(args['report'] or '', 'प्रतिवेदन'))
		row:newline()
		-- goals2
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['goals2']))
		row:newline()
		-- location, stadium
		row:tag('td')
			:wikitext(table.concat(extra, '&lt;br&gt;'))
	end

	if isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['penalties']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['penalties1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['penalties1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['penalties2']))
		row:newline()
	elseif isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['shootout']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['shootout1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['shootout1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['shootout2']))
		row:newline()
	end
	
	if #notes &gt; 0 then
		row = rtable:tag('tr'):css('font-size', '85%')
		row:tag('td')
			:attr('colspan', 5)
			:wikitext(table.concat(notes, '&lt;br&gt;'))
		row:newline()
	end
	
	local trackstr = (#tracking &gt; 0) and table.concat(tracking, '') or ''
	if #preview &gt; 0 then
		trackstr = require('Module:If preview')._warning({
			'Unknown parameters ' .. table.concat(preview, '; ') .. '.'
		}) .. trackstr
	end
	
	return tostring(root) .. trackstr
end

return p</text>
      <sha1>o96k3a9xkzzoyzzlcjn8f7a53apvtjp</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367145</id>
      <parentid>1367143</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:01:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367145</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13370" sha1="k43dwgc24rhq48unar18ox3vp35g11w" xml:space="preserve">-- Implements [[Template:Football box collapsible]]
local p = {}

local labels = {
	['penalties'] = '[[পেনাল্টি শুট-আউট (ফুটবল)|পেনাল্টি]]',
	['shootout'] = '[[পেনাল্টি শুট-আউট (ফুটবল)|শুটআউট]]',
	['pen'] = '[[পেনাল্টি শুট-আউট (ফুটবল)|প]]',
	['so'] = '[[পেনাল্টি শুট-আউট (ফুটবল)|শুট]]',
	['aet'] = '[[অতিরিক্ত সময় (ক্রীড়া)#ফুটবল|অ.স.প.]]',
	['agg'] = '[[প্লেঅফ পদ্ধতি#মোট পয়েন্ট সিরিজ (সমষ্টিগতভাবে)|সামগ্রিক]]',
	['stadium'] = 'স্টেডিয়াম:', 
	['attendance'] = 'দর্শক:',
	['referee'] = 'রেফারি:',
	['assistantreferees'] = 'সহকারী রেফারি:',
	['assistantreferee2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;সহকারী রেফারি:&lt;/span&gt;',
	['fourthofficial'] = 'চতুর্থ কর্মকর্তা:',
	['fifthofficial'] = 'পঞ্চম কর্মকর্তা:',
	['goallineassistants'] = 'গোল-লাইন সহকারী:',
	['goallineassistant2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;গোল-লাইন সহকারী:&lt;/span&gt;',
	['motm'] = 'ম্যাচসেরা:',
	['potm'] = 'ম্যাচসেরা খেলোয়াড়:',
	['mvp'] = 'সবচেয়ে মূল্যবান খেলোয়াড়:',
	['note'] = 'টীকা:',
	['seealso'] = 'আরও দেখুন:'
}
local colors = {
	[&quot;W&quot;] = &quot;BBF3BB&quot;,
	[&quot;L&quot;] = &quot;FFBBBB&quot;,
	[&quot;T&quot;] = &quot;D&quot; , [&quot;D&quot;] = &quot;FFFFBB&quot;,
	[&quot;V&quot;] = &quot;P&quot;, [&quot;P&quot;] = &quot;BBBBBB&quot;
}

local tracking, preview

local function checkarg(k,v)
	if k and type(k) == 'string' then
		if k == 'id' or k == 'team1' or k == 'team2' or k == 'class' or 
			k == 'nobars' or k == 'size' or 
			k == 'result' or k == 'bg' or k == 'format' or k == 'date' or k == 'scorenote' or
			k == 'round' or k == 'score' or k == 'aet' or k == 'aggregatescore' or 
			k == 'penaltyscore' or k == 'location' or k == 'stadium' or 
			k == 'time' or k == 'goals1' or k == 'report' or k == 'goals2' or 
			k == 'attendance' or k == 'referee' or k == 'assistantreferees' or 
			k == 'assistantreferee2' or k == 'fourthofficial' or 
			k == 'fifthofficial' or k == 'goallineassistants' or 
			k == 'goallineassistant2' or k == 'potm' or k == 'motm' or 
			k == 'mvp' or k == 'penalties1' or k == 'penalties2' or k == 'note' or 
			k == 'shootoutscore' or k == 'shootout1' or k == 'shootout2' or
			k == 'seealso' or k == 'stack'  then
			-- valid and not tracked
		else
			-- invalid
			local vlen = mw.ustring.len(k)
			k = mw.ustring.sub(k, 1, (vlen &lt; 25) and vlen or 25) 
			k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?')
			table.insert(tracking, '')
			table.insert(preview, '&quot;' .. k .. '&quot;')
		end
	end
end

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= ''
end

local function trim(s)
	if isnotempty(s) then
		s = s:match('^[\'&quot;%s]*(.-)[\'&quot;%s]*$')
		return isnotempty(s) and s or nil
	end
	return nil
end

local function bold(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;'''&quot; .. s .. &quot;'''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function italic(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;''&quot; .. s .. &quot;''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function small(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;small&gt;' .. s .. '&lt;/small&gt;'
	end
	return ''
end

local function nowrap(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;' .. s .. '&lt;/span&gt;'
	end
	return ''
end

local function background(frame, c, r, bg)
	local data = colors
	local res = data[r:upper()]
	if res then
		res = '#' .. (data[res] or res)
	elseif isnotempty(bg) then
		res = '#' .. bg
	else
		res = 'transparent'
	end
	return res
end

local function teamname(team)
    local prefix, suffix, b = &quot;&quot;, &quot;&quot;, &quot;'''&quot;;

    if mw.ustring.sub(team,1,3) ~= b and mw.ustring.sub(team,-3) ~= b then
        prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b .. ' ';
        suffix = ' ' .. b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
    else
        if mw.ustring.sub(team,1,3) == b then
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;';
            team = mw.ustring.sub(team,4);
        else
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b;
        end

        if mw.ustring.sub(team,-3) == b then
            suffix = &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
            team = mw.ustring.sub(team,1,mw.ustring.len(team)-3);
        else
            suffix = b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
        end
    end
        
    return prefix .. team .. suffix;
end

local function score(s, a, ag, p, so)
	s = nowrap(bold(s ~= '' and s or 'v'))
	if a ~= '' then
		s = s .. small(' (' .. labels['aet'] .. ')')
	end
	if ag ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(ag) .. ' ' .. labels['agg'] .. ')')
	end
	if p ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(p) .. ' ' .. labels['pen'] .. ')')
	elseif so ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(so) .. ' ' .. labels['so'] .. ')')
	end
	return s
end
 
local function fmtlist(s)
	s = mw.ustring.gsub(s or '', '%[%[ *([%?-]) *%]%]', '%1')
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]', '%1')
	if mw.ustring.sub(s, 1, 1) == '*' then
		-- could also expand plainlist here
		return mw.getCurrentFrame():extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = 'প্রান্তরতালিকা/শৈলী.css' }
		} .. tostring(  mw.html.create('div'):addClass('plainlist'):newline():wikitext(s))
	end
	return s
end

local function makelink(s,t)
	if s:match('^[Hh][Tt][Tt][Pp][Ss]?:[^ ]*$') then
		return '[' .. s .. ' ' .. t .. ']'
	end
	return s
end

function p.main(frame)
	local args = (frame.args['team1'] or frame.args['team2']) and frame.args or frame:getParent().args
	local id = trim(args['id'])
	local bars = (args['nobars'] == nil) or (args['bars'] == '')
	local class = trim(args['class'] or 'mw-collapsible mw-collapsed') or ''
	local width1 = {['1'] = '28%', ['1.1'] = '22%', ['1.2'] = '28%', ['default'] = '19%'}
	local width2 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '25%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local width3 = {['1'] =  '8%', ['1.1'] =  '8%', ['1.2'] =  '8%', ['default'] = '12%'}
	local width4 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '19%', ['1.2'] = '26%', ['default'] = '23%'}
	local width5 = {['1'] = '26%', ['1.1'] = '26%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local location = nil
	local extra = {}
	local notes = {}
	
	tracking, preview = {}, {}
    for k, v in pairs(args) do
    	if v ~= '' then
    		checkarg(k,v)
    	end
	end
	
	if args['class'] then
		if args['class'] == 'collapsible' or args['class'] == 'mw-collapsible' or args['class'] == 'uncollapsed' then 
			--valid
		elseif args['class'] == '' then
			table.insert(tracking,'')
		else
			table.insert(tracking,'')
		end
	end
	
	if isnotempty(args['stack']) then
		table.insert(tracking, '')
	end
	
	-- required parameters
	for i, k in ipairs({'team1', 'team2'}) do
		if args[k] == nil then args[k] = '{{{' .. k .. '}}}' end
	end
	-- vcard for stadium
	if isnotempty(args['stadium']) then
		args['stadium'] = tostring(mw.html.create('span'):addClass('location'):wikitext(args['stadium']))
	end

	-- placement of stadium and location information
	if isnotempty(args['location']) then
		location = args['location']
		if isnotempty(args['stadium']) then
			table.insert(extra, labels['stadium'] .. ' ' .. args['stadium'])
		end
	elseif isnotempty(args['stadium']) then
		location = args['stadium']
	end

	-- remaining extra information
	for i, k in ipairs({'attendance', 'referee', 'assistantreferees', 
		'assistantreferee2', 'fourthofficial', 'fifthofficial', 
		'goallineassistants', 'goallineassistant2', 'potm', 'motm', 'mvp'}) do
		if isnotempty(args[k]) then
			table.insert(extra, labels[k] .. ' ' .. args[k])
		end
	end
	
	-- score
	local scorestr = ''
	if args['score1'] or args['score2'] then
		scorestr = (args['score1'] or '0') .. '&amp;ndash;' .. (args['score2'] or '0')
	elseif args['score'] then
		scorestr = args['score']
	end
	if args['scorenote'] then
		scorestr = scorestr .. '&lt;br&gt;' .. args['scorenote']
	end
	
	-- notes
	if isnotempty(args['note']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['note'] .. &quot; &quot; .. args['note'] .. &quot;''&quot;)
	end
	if isnotempty(args['seealso']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['seealso'] .. &quot; &quot; .. args['seealso'] .. &quot;''&quot;)
	end

	-- check if this is a one row table
	if class == '' or class == 'uncollapsed' then
		class = ''
	elseif #extra &gt; 0 or #notes &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) or
		isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) or
		isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
	elseif class == 'collapsible collapsed' or class == 'mw-collapsible mw-collapsed' then
		class = ''
	end
	
	-- Start box
	local root = 
		mw.html.create('div')
			:addClass('vevent')
			:attr('id', id)
	root:tag('span')
		:addClass('summary')
		:css('display', 'none')
		:wikitext(args['team1'] .. ' বনাম ' .. args['team2'])
	root:newline()
	
	-- Start table
	local rtable = root:tag('table')
		:attr('cellspacing', 0)
		:addClass(class ~= '' and class or nil)
		:addClass('vevent')
		:css('border-top', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('border-bottom', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('margin-bottom', bars and '-1px' or nil)
		:css('width', args['size'] or '100%')
		:css('background', background(frame, 'default', args['result'] or '', args['bg'] or ''))

	local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align', 'top')
	-- date and round
	local cell = row:tag('td')
		:css('width', width1[args['format'] or 'default'] or width1['default'])
	if isnotempty(args['date']) then
		cell:tag('span')
			:css('white-space', 'nowrap')
			:css('float', 'right')
			:css('margin-left', '0.5em')
			:wikitext(args['date'])
		cell:wikitext(' ')
	end
	if isnotempty(args['round']) then
		cell:wikitext(small(args['round']))
	end
	-- team1
	row:tag('td')
		:css('width', width2[args['format'] or 'default'] or width2['default'])
		:css('text-align', 'right')
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team1']))
	-- score
	row:tag('td')
		:css('width', width3[args['format'] or 'default'] or width3['default'])
		:css('text-align', 'center')
		:wikitext(score(scorestr, args['aet'] or '', args['aggregatescore'] or '', args['penaltyscore'] or '', args['shootoutscore'] or ''))
	-- team2
	row:tag('td')
		:css('width', width4[args['format'] or 'default'] or width4['default'])
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team2']))
	-- location, stadium
	row:tag('td')
		:css('width', width5[args['format'] or 'default'] or nil)
		:css('font-size', location and '85%' or nil)
		:wikitext(location)

	if #extra &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) then
		local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		-- time
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['time']) and 'right' or nil)
			:wikitext(args['time'])
		row:newline()	
		-- goals1
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['goals1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['goals1']))	
		row:newline()
		-- report
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['report']) and 'center' or nil)
			:wikitext(makelink(args['report'] or '', 'প্রতিবেদন'))
		row:newline()
		-- goals2
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['goals2']))
		row:newline()
		-- location, stadium
		row:tag('td')
			:wikitext(table.concat(extra, '&lt;br&gt;'))
	end

	if isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['penalties']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['penalties1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['penalties1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['penalties2']))
		row:newline()
	elseif isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['shootout']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['shootout1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['shootout1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['shootout2']))
		row:newline()
	end
	
	if #notes &gt; 0 then
		row = rtable:tag('tr'):css('font-size', '85%')
		row:tag('td')
			:attr('colspan', 5)
			:wikitext(table.concat(notes, '&lt;br&gt;'))
		row:newline()
	end
	
	local trackstr = (#tracking &gt; 0) and table.concat(tracking, '') or ''
	if #preview &gt; 0 then
		trackstr = require('Module:If preview')._warning({
			'অজানা পরামিতি ' .. table.concat(preview, '; ') .. '।'
		}) .. trackstr
	end
	
	return tostring(root) .. trackstr
end

return p</text>
      <sha1>k43dwgc24rhq48unar18ox3vp35g11w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367183</id>
      <parentid>1367145</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:09:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <origin>1367183</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13370" sha1="93mmwxddqtiji275f8bqw1ngk2bqy4g" xml:space="preserve">-- Implements [[Template:Football box collapsible]]
local p = {}

local labels = {
	['penalties'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['shootout'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|सुटआउट]]',
	['pen'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['so'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|सुट]]',
	['aet'] = '[[अतिरिक्त समय (खेलकुद)#फुटबल|अतिरिक्त समय]]',
	['agg'] = '[[প্লেঅফ পদ্ধতি#মোট পয়েন্ট সিরিজ (সমষ্টিগতভাবে)|সামগ্রিক]]',
	['stadium'] = 'रङ्गशाला:', 
	['attendance'] = 'दर्शक:',
	['referee'] = 'रेफ्री:',
	['assistantreferees'] = 'सहायक रेफ्री:',
	['assistantreferee2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;सहायक रेफ्री:&lt;/span&gt;',
	['fourthofficial'] = 'चौँथो कार्यकर्ता:',
	['fifthofficial'] = 'पाँचौँ कार्यकर्ता:',
	['goallineassistants'] = 'गोल-लाइन सहकारी:',
	['goallineassistant2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;गोल-लाइन सहकारी:&lt;/span&gt;',
	['motm'] = 'सर्वोत्कृष्ट:',
	['potm'] = 'सर्वोत्कृष्ट खेलाडी:',
	['mvp'] = 'सबैभन्दा मूल्यवान खेलाडी:',
	['note'] = 'टिप्पणी:',
	['seealso'] = 'थप हेर्नुहोस्:'
}
local colors = {
	[&quot;W&quot;] = &quot;BBF3BB&quot;,
	[&quot;L&quot;] = &quot;FFBBBB&quot;,
	[&quot;T&quot;] = &quot;D&quot; , [&quot;D&quot;] = &quot;FFFFBB&quot;,
	[&quot;V&quot;] = &quot;P&quot;, [&quot;P&quot;] = &quot;BBBBBB&quot;
}

local tracking, preview

local function checkarg(k,v)
	if k and type(k) == 'string' then
		if k == 'id' or k == 'team1' or k == 'team2' or k == 'class' or 
			k == 'nobars' or k == 'size' or 
			k == 'result' or k == 'bg' or k == 'format' or k == 'date' or k == 'scorenote' or
			k == 'round' or k == 'score' or k == 'aet' or k == 'aggregatescore' or 
			k == 'penaltyscore' or k == 'location' or k == 'stadium' or 
			k == 'time' or k == 'goals1' or k == 'report' or k == 'goals2' or 
			k == 'attendance' or k == 'referee' or k == 'assistantreferees' or 
			k == 'assistantreferee2' or k == 'fourthofficial' or 
			k == 'fifthofficial' or k == 'goallineassistants' or 
			k == 'goallineassistant2' or k == 'potm' or k == 'motm' or 
			k == 'mvp' or k == 'penalties1' or k == 'penalties2' or k == 'note' or 
			k == 'shootoutscore' or k == 'shootout1' or k == 'shootout2' or
			k == 'seealso' or k == 'stack'  then
			-- valid and not tracked
		else
			-- invalid
			local vlen = mw.ustring.len(k)
			k = mw.ustring.sub(k, 1, (vlen &lt; 25) and vlen or 25) 
			k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?')
			table.insert(tracking, '')
			table.insert(preview, '&quot;' .. k .. '&quot;')
		end
	end
end

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= ''
end

local function trim(s)
	if isnotempty(s) then
		s = s:match('^[\'&quot;%s]*(.-)[\'&quot;%s]*$')
		return isnotempty(s) and s or nil
	end
	return nil
end

local function bold(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;'''&quot; .. s .. &quot;'''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function italic(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;''&quot; .. s .. &quot;''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function small(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;small&gt;' .. s .. '&lt;/small&gt;'
	end
	return ''
end

local function nowrap(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;' .. s .. '&lt;/span&gt;'
	end
	return ''
end

local function background(frame, c, r, bg)
	local data = colors
	local res = data[r:upper()]
	if res then
		res = '#' .. (data[res] or res)
	elseif isnotempty(bg) then
		res = '#' .. bg
	else
		res = 'transparent'
	end
	return res
end

local function teamname(team)
    local prefix, suffix, b = &quot;&quot;, &quot;&quot;, &quot;'''&quot;;

    if mw.ustring.sub(team,1,3) ~= b and mw.ustring.sub(team,-3) ~= b then
        prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b .. ' ';
        suffix = ' ' .. b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
    else
        if mw.ustring.sub(team,1,3) == b then
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;';
            team = mw.ustring.sub(team,4);
        else
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b;
        end

        if mw.ustring.sub(team,-3) == b then
            suffix = &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
            team = mw.ustring.sub(team,1,mw.ustring.len(team)-3);
        else
            suffix = b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
        end
    end
        
    return prefix .. team .. suffix;
end

local function score(s, a, ag, p, so)
	s = nowrap(bold(s ~= '' and s or 'v'))
	if a ~= '' then
		s = s .. small(' (' .. labels['aet'] .. ')')
	end
	if ag ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(ag) .. ' ' .. labels['agg'] .. ')')
	end
	if p ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(p) .. ' ' .. labels['pen'] .. ')')
	elseif so ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(so) .. ' ' .. labels['so'] .. ')')
	end
	return s
end
 
local function fmtlist(s)
	s = mw.ustring.gsub(s or '', '%[%[ *([%?-]) *%]%]', '%1')
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]', '%1')
	if mw.ustring.sub(s, 1, 1) == '*' then
		-- could also expand plainlist here
		return mw.getCurrentFrame():extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = 'প্রান্তরতালিকা/শৈলী.css' }
		} .. tostring(  mw.html.create('div'):addClass('plainlist'):newline():wikitext(s))
	end
	return s
end

local function makelink(s,t)
	if s:match('^[Hh][Tt][Tt][Pp][Ss]?:[^ ]*$') then
		return '[' .. s .. ' ' .. t .. ']'
	end
	return s
end

function p.main(frame)
	local args = (frame.args['team1'] or frame.args['team2']) and frame.args or frame:getParent().args
	local id = trim(args['id'])
	local bars = (args['nobars'] == nil) or (args['bars'] == '')
	local class = trim(args['class'] or 'mw-collapsible mw-collapsed') or ''
	local width1 = {['1'] = '28%', ['1.1'] = '22%', ['1.2'] = '28%', ['default'] = '19%'}
	local width2 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '25%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local width3 = {['1'] =  '8%', ['1.1'] =  '8%', ['1.2'] =  '8%', ['default'] = '12%'}
	local width4 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '19%', ['1.2'] = '26%', ['default'] = '23%'}
	local width5 = {['1'] = '26%', ['1.1'] = '26%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local location = nil
	local extra = {}
	local notes = {}
	
	tracking, preview = {}, {}
    for k, v in pairs(args) do
    	if v ~= '' then
    		checkarg(k,v)
    	end
	end
	
	if args['class'] then
		if args['class'] == 'collapsible' or args['class'] == 'mw-collapsible' or args['class'] == 'uncollapsed' then 
			--valid
		elseif args['class'] == '' then
			table.insert(tracking,'')
		else
			table.insert(tracking,'')
		end
	end
	
	if isnotempty(args['stack']) then
		table.insert(tracking, '')
	end
	
	-- required parameters
	for i, k in ipairs({'team1', 'team2'}) do
		if args[k] == nil then args[k] = '{{{' .. k .. '}}}' end
	end
	-- vcard for stadium
	if isnotempty(args['stadium']) then
		args['stadium'] = tostring(mw.html.create('span'):addClass('location'):wikitext(args['stadium']))
	end

	-- placement of stadium and location information
	if isnotempty(args['location']) then
		location = args['location']
		if isnotempty(args['stadium']) then
			table.insert(extra, labels['stadium'] .. ' ' .. args['stadium'])
		end
	elseif isnotempty(args['stadium']) then
		location = args['stadium']
	end

	-- remaining extra information
	for i, k in ipairs({'attendance', 'referee', 'assistantreferees', 
		'assistantreferee2', 'fourthofficial', 'fifthofficial', 
		'goallineassistants', 'goallineassistant2', 'potm', 'motm', 'mvp'}) do
		if isnotempty(args[k]) then
			table.insert(extra, labels[k] .. ' ' .. args[k])
		end
	end
	
	-- score
	local scorestr = ''
	if args['score1'] or args['score2'] then
		scorestr = (args['score1'] or '0') .. '&amp;ndash;' .. (args['score2'] or '0')
	elseif args['score'] then
		scorestr = args['score']
	end
	if args['scorenote'] then
		scorestr = scorestr .. '&lt;br&gt;' .. args['scorenote']
	end
	
	-- notes
	if isnotempty(args['note']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['note'] .. &quot; &quot; .. args['note'] .. &quot;''&quot;)
	end
	if isnotempty(args['seealso']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['seealso'] .. &quot; &quot; .. args['seealso'] .. &quot;''&quot;)
	end

	-- check if this is a one row table
	if class == '' or class == 'uncollapsed' then
		class = ''
	elseif #extra &gt; 0 or #notes &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) or
		isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) or
		isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
	elseif class == 'collapsible collapsed' or class == 'mw-collapsible mw-collapsed' then
		class = ''
	end
	
	-- Start box
	local root = 
		mw.html.create('div')
			:addClass('vevent')
			:attr('id', id)
	root:tag('span')
		:addClass('summary')
		:css('display', 'none')
		:wikitext(args['team1'] .. ' विरुद्ध ' .. args['team2'])
	root:newline()
	
	-- Start table
	local rtable = root:tag('table')
		:attr('cellspacing', 0)
		:addClass(class ~= '' and class or nil)
		:addClass('vevent')
		:css('border-top', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('border-bottom', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('margin-bottom', bars and '-1px' or nil)
		:css('width', args['size'] or '100%')
		:css('background', background(frame, 'default', args['result'] or '', args['bg'] or ''))

	local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align', 'top')
	-- date and round
	local cell = row:tag('td')
		:css('width', width1[args['format'] or 'default'] or width1['default'])
	if isnotempty(args['date']) then
		cell:tag('span')
			:css('white-space', 'nowrap')
			:css('float', 'right')
			:css('margin-left', '0.5em')
			:wikitext(args['date'])
		cell:wikitext(' ')
	end
	if isnotempty(args['round']) then
		cell:wikitext(small(args['round']))
	end
	-- team1
	row:tag('td')
		:css('width', width2[args['format'] or 'default'] or width2['default'])
		:css('text-align', 'right')
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team1']))
	-- score
	row:tag('td')
		:css('width', width3[args['format'] or 'default'] or width3['default'])
		:css('text-align', 'center')
		:wikitext(score(scorestr, args['aet'] or '', args['aggregatescore'] or '', args['penaltyscore'] or '', args['shootoutscore'] or ''))
	-- team2
	row:tag('td')
		:css('width', width4[args['format'] or 'default'] or width4['default'])
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team2']))
	-- location, stadium
	row:tag('td')
		:css('width', width5[args['format'] or 'default'] or nil)
		:css('font-size', location and '85%' or nil)
		:wikitext(location)

	if #extra &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) then
		local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		-- time
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['time']) and 'right' or nil)
			:wikitext(args['time'])
		row:newline()	
		-- goals1
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['goals1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['goals1']))	
		row:newline()
		-- report
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['report']) and 'center' or nil)
			:wikitext(makelink(args['report'] or '', 'प्रतिवेदन'))
		row:newline()
		-- goals2
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['goals2']))
		row:newline()
		-- location, stadium
		row:tag('td')
			:wikitext(table.concat(extra, '&lt;br&gt;'))
	end

	if isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['penalties']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['penalties1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['penalties1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['penalties2']))
		row:newline()
	elseif isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['shootout']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['shootout1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['shootout1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['shootout2']))
		row:newline()
	end
	
	if #notes &gt; 0 then
		row = rtable:tag('tr'):css('font-size', '85%')
		row:tag('td')
			:attr('colspan', 5)
			:wikitext(table.concat(notes, '&lt;br&gt;'))
		row:newline()
	end
	
	local trackstr = (#tracking &gt; 0) and table.concat(tracking, '') or ''
	if #preview &gt; 0 then
		trackstr = require('Module:If preview')._warning({
			'अज्ञात प्यारामिटर ' .. table.concat(preview, '; ') .. '।'
		}) .. trackstr
	end
	
	return tostring(root) .. trackstr
end

return p</text>
      <sha1>93mmwxddqtiji275f8bqw1ngk2bqy4g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367185</id>
      <parentid>1367183</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:14:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367185</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13332" sha1="teyopp5eiz90pwe0pz3d88cv6osddzs" xml:space="preserve">-- Implements [[Template:Football box collapsible]]
local p = {}

local labels = {
	['penalties'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['shootout'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|सुटआउट]]',
	['pen'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['so'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|सुट]]',
	['aet'] = '[[अतिरिक्त समय (खेलकुद)#फुटबल|अतिरिक्त समय]]',
	['agg'] = '[[প্লেঅফ পদ্ধতি#মোট পয়েন্ট সিরিজ (সমষ্টিগতভাবে)|সামগ্রিক]]',
	['stadium'] = 'रङ्गशाला:', 
	['attendance'] = 'दर्शक:',
	['referee'] = 'रेफ्री:',
	['assistantreferees'] = 'सहायक रेफ्री:',
	['assistantreferee2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;सहायक रेफ्री:&lt;/span&gt;',
	['fourthofficial'] = 'चौँथो कार्यकर्ता:',
	['fifthofficial'] = 'पाँचौँ कार्यकर्ता:',
	['goallineassistants'] = 'गोल-लाइन सहकारी:',
	['goallineassistant2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;गोल-लाइन सहकारी:&lt;/span&gt;',
	['motm'] = 'सर्वोत्कृष्ट:',
	['potm'] = 'सर्वोत्कृष्ट खेलाडी:',
	['mvp'] = 'सबैभन्दा मूल्यवान खेलाडी:',
	['note'] = 'टिप्पणी:',
	['seealso'] = 'थप हेर्नुहोस्:'
}
local colors = {
	[&quot;W&quot;] = &quot;BBF3BB&quot;,
	[&quot;L&quot;] = &quot;FFBBBB&quot;,
	[&quot;T&quot;] = &quot;D&quot; , [&quot;D&quot;] = &quot;FFFFBB&quot;,
	[&quot;V&quot;] = &quot;P&quot;, [&quot;P&quot;] = &quot;BBBBBB&quot;
}

local tracking, preview

local function checkarg(k,v)
	if k and type(k) == 'string' then
		if k == 'id' or k == 'team1' or k == 'team2' or k == 'class' or 
			k == 'nobars' or k == 'size' or 
			k == 'result' or k == 'bg' or k == 'format' or k == 'date' or k == 'scorenote' or
			k == 'round' or k == 'score' or k == 'aet' or k == 'aggregatescore' or 
			k == 'penaltyscore' or k == 'location' or k == 'stadium' or 
			k == 'time' or k == 'goals1' or k == 'report' or k == 'goals2' or 
			k == 'attendance' or k == 'referee' or k == 'assistantreferees' or 
			k == 'assistantreferee2' or k == 'fourthofficial' or 
			k == 'fifthofficial' or k == 'goallineassistants' or 
			k == 'goallineassistant2' or k == 'potm' or k == 'motm' or 
			k == 'mvp' or k == 'penalties1' or k == 'penalties2' or k == 'note' or 
			k == 'shootoutscore' or k == 'shootout1' or k == 'shootout2' or
			k == 'seealso' or k == 'stack'  then
			-- valid and not tracked
		else
			-- invalid
			local vlen = mw.ustring.len(k)
			k = mw.ustring.sub(k, 1, (vlen &lt; 25) and vlen or 25) 
			k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?')
			table.insert(tracking, '')
			table.insert(preview, '&quot;' .. k .. '&quot;')
		end
	end
end

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= ''
end

local function trim(s)
	if isnotempty(s) then
		s = s:match('^[\'&quot;%s]*(.-)[\'&quot;%s]*$')
		return isnotempty(s) and s or nil
	end
	return nil
end

local function bold(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;'''&quot; .. s .. &quot;'''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function italic(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;''&quot; .. s .. &quot;''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function small(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;small&gt;' .. s .. '&lt;/small&gt;'
	end
	return ''
end

local function nowrap(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;' .. s .. '&lt;/span&gt;'
	end
	return ''
end

local function background(frame, c, r, bg)
	local data = colors
	local res = data[r:upper()]
	if res then
		res = '#' .. (data[res] or res)
	elseif isnotempty(bg) then
		res = '#' .. bg
	else
		res = 'transparent'
	end
	return res
end

local function teamname(team)
    local prefix, suffix, b = &quot;&quot;, &quot;&quot;, &quot;'''&quot;;

    if mw.ustring.sub(team,1,3) ~= b and mw.ustring.sub(team,-3) ~= b then
        prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b .. ' ';
        suffix = ' ' .. b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
    else
        if mw.ustring.sub(team,1,3) == b then
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;';
            team = mw.ustring.sub(team,4);
        else
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b;
        end

        if mw.ustring.sub(team,-3) == b then
            suffix = &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
            team = mw.ustring.sub(team,1,mw.ustring.len(team)-3);
        else
            suffix = b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
        end
    end
        
    return prefix .. team .. suffix;
end

local function score(s, a, ag, p, so)
	s = nowrap(bold(s ~= '' and s or 'v'))
	if a ~= '' then
		s = s .. small(' (' .. labels['aet'] .. ')')
	end
	if ag ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(ag) .. ' ' .. labels['agg'] .. ')')
	end
	if p ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(p) .. ' ' .. labels['pen'] .. ')')
	elseif so ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(so) .. ' ' .. labels['so'] .. ')')
	end
	return s
end
 
local function fmtlist(s)
	s = mw.ustring.gsub(s or '', '%[%[ *([%?-]) *%]%]', '%1')
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]', '%1')
	if mw.ustring.sub(s, 1, 1) == '*' then
		-- could also expand plainlist here
		return mw.getCurrentFrame():extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = 'Plainlist/styles.csss' }
		} .. tostring(  mw.html.create('div'):addClass('plainlist'):newline():wikitext(s))
	end
	return s
end

local function makelink(s,t)
	if s:match('^[Hh][Tt][Tt][Pp][Ss]?:[^ ]*$') then
		return '[' .. s .. ' ' .. t .. ']'
	end
	return s
end

function p.main(frame)
	local args = (frame.args['team1'] or frame.args['team2']) and frame.args or frame:getParent().args
	local id = trim(args['id'])
	local bars = (args['nobars'] == nil) or (args['bars'] == '')
	local class = trim(args['class'] or 'mw-collapsible mw-collapsed') or ''
	local width1 = {['1'] = '28%', ['1.1'] = '22%', ['1.2'] = '28%', ['default'] = '19%'}
	local width2 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '25%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local width3 = {['1'] =  '8%', ['1.1'] =  '8%', ['1.2'] =  '8%', ['default'] = '12%'}
	local width4 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '19%', ['1.2'] = '26%', ['default'] = '23%'}
	local width5 = {['1'] = '26%', ['1.1'] = '26%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local location = nil
	local extra = {}
	local notes = {}
	
	tracking, preview = {}, {}
    for k, v in pairs(args) do
    	if v ~= '' then
    		checkarg(k,v)
    	end
	end
	
	if args['class'] then
		if args['class'] == 'collapsible' or args['class'] == 'mw-collapsible' or args['class'] == 'uncollapsed' then 
			--valid
		elseif args['class'] == '' then
			table.insert(tracking,'')
		else
			table.insert(tracking,'')
		end
	end
	
	if isnotempty(args['stack']) then
		table.insert(tracking, '')
	end
	
	-- required parameters
	for i, k in ipairs({'team1', 'team2'}) do
		if args[k] == nil then args[k] = '{{{' .. k .. '}}}' end
	end
	-- vcard for stadium
	if isnotempty(args['stadium']) then
		args['stadium'] = tostring(mw.html.create('span'):addClass('location'):wikitext(args['stadium']))
	end

	-- placement of stadium and location information
	if isnotempty(args['location']) then
		location = args['location']
		if isnotempty(args['stadium']) then
			table.insert(extra, labels['stadium'] .. ' ' .. args['stadium'])
		end
	elseif isnotempty(args['stadium']) then
		location = args['stadium']
	end

	-- remaining extra information
	for i, k in ipairs({'attendance', 'referee', 'assistantreferees', 
		'assistantreferee2', 'fourthofficial', 'fifthofficial', 
		'goallineassistants', 'goallineassistant2', 'potm', 'motm', 'mvp'}) do
		if isnotempty(args[k]) then
			table.insert(extra, labels[k] .. ' ' .. args[k])
		end
	end
	
	-- score
	local scorestr = ''
	if args['score1'] or args['score2'] then
		scorestr = (args['score1'] or '0') .. '&amp;ndash;' .. (args['score2'] or '0')
	elseif args['score'] then
		scorestr = args['score']
	end
	if args['scorenote'] then
		scorestr = scorestr .. '&lt;br&gt;' .. args['scorenote']
	end
	
	-- notes
	if isnotempty(args['note']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['note'] .. &quot; &quot; .. args['note'] .. &quot;''&quot;)
	end
	if isnotempty(args['seealso']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['seealso'] .. &quot; &quot; .. args['seealso'] .. &quot;''&quot;)
	end

	-- check if this is a one row table
	if class == '' or class == 'uncollapsed' then
		class = ''
	elseif #extra &gt; 0 or #notes &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) or
		isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) or
		isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
	elseif class == 'collapsible collapsed' or class == 'mw-collapsible mw-collapsed' then
		class = ''
	end
	
	-- Start box
	local root = 
		mw.html.create('div')
			:addClass('vevent')
			:attr('id', id)
	root:tag('span')
		:addClass('summary')
		:css('display', 'none')
		:wikitext(args['team1'] .. ' विरुद्ध ' .. args['team2'])
	root:newline()
	
	-- Start table
	local rtable = root:tag('table')
		:attr('cellspacing', 0)
		:addClass(class ~= '' and class or nil)
		:addClass('vevent')
		:css('border-top', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('border-bottom', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('margin-bottom', bars and '-1px' or nil)
		:css('width', args['size'] or '100%')
		:css('background', background(frame, 'default', args['result'] or '', args['bg'] or ''))

	local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align', 'top')
	-- date and round
	local cell = row:tag('td')
		:css('width', width1[args['format'] or 'default'] or width1['default'])
	if isnotempty(args['date']) then
		cell:tag('span')
			:css('white-space', 'nowrap')
			:css('float', 'right')
			:css('margin-left', '0.5em')
			:wikitext(args['date'])
		cell:wikitext(' ')
	end
	if isnotempty(args['round']) then
		cell:wikitext(small(args['round']))
	end
	-- team1
	row:tag('td')
		:css('width', width2[args['format'] or 'default'] or width2['default'])
		:css('text-align', 'right')
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team1']))
	-- score
	row:tag('td')
		:css('width', width3[args['format'] or 'default'] or width3['default'])
		:css('text-align', 'center')
		:wikitext(score(scorestr, args['aet'] or '', args['aggregatescore'] or '', args['penaltyscore'] or '', args['shootoutscore'] or ''))
	-- team2
	row:tag('td')
		:css('width', width4[args['format'] or 'default'] or width4['default'])
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team2']))
	-- location, stadium
	row:tag('td')
		:css('width', width5[args['format'] or 'default'] or nil)
		:css('font-size', location and '85%' or nil)
		:wikitext(location)

	if #extra &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) then
		local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		-- time
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['time']) and 'right' or nil)
			:wikitext(args['time'])
		row:newline()	
		-- goals1
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['goals1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['goals1']))	
		row:newline()
		-- report
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['report']) and 'center' or nil)
			:wikitext(makelink(args['report'] or '', 'प्रतिवेदन'))
		row:newline()
		-- goals2
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['goals2']))
		row:newline()
		-- location, stadium
		row:tag('td')
			:wikitext(table.concat(extra, '&lt;br&gt;'))
	end

	if isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['penalties']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['penalties1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['penalties1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['penalties2']))
		row:newline()
	elseif isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['shootout']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['shootout1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['shootout1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['shootout2']))
		row:newline()
	end
	
	if #notes &gt; 0 then
		row = rtable:tag('tr'):css('font-size', '85%')
		row:tag('td')
			:attr('colspan', 5)
			:wikitext(table.concat(notes, '&lt;br&gt;'))
		row:newline()
	end
	
	local trackstr = (#tracking &gt; 0) and table.concat(tracking, '') or ''
	if #preview &gt; 0 then
		trackstr = require('Module:If preview')._warning({
			'अज्ञात प्यारामिटर ' .. table.concat(preview, '; ') .. '।'
		}) .. trackstr
	end
	
	return tostring(root) .. trackstr
end

return p</text>
      <sha1>teyopp5eiz90pwe0pz3d88cv6osddzs</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367186</id>
      <parentid>1367185</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:15:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367186</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13311" sha1="lq7feotv0mrghtsra2wh3pio9fwyf25" xml:space="preserve">-- Implements [[Template:Football box collapsible]]
local p = {}

local labels = {
	['penalties'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['shootout'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|सुटआउट]]',
	['pen'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['so'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|सुट]]',
	['aet'] = '[[अतिरिक्त समय (खेलकुद)#फुटबल|अतिरिक्त समय]]',
	['agg'] = '[[प्लेअफ प्रणाली#कुल अङ्क शृङ्खला (सञ्चित)|समग्रमा]]',
	['stadium'] = 'रङ्गशाला:', 
	['attendance'] = 'दर्शक:',
	['referee'] = 'रेफ्री:',
	['assistantreferees'] = 'सहायक रेफ्री:',
	['assistantreferee2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;सहायक रेफ्री:&lt;/span&gt;',
	['fourthofficial'] = 'चौँथो कार्यकर्ता:',
	['fifthofficial'] = 'पाँचौँ कार्यकर्ता:',
	['goallineassistants'] = 'गोल-लाइन सहकारी:',
	['goallineassistant2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;गोल-लाइन सहकारी:&lt;/span&gt;',
	['motm'] = 'सर्वोत्कृष्ट:',
	['potm'] = 'सर्वोत्कृष्ट खेलाडी:',
	['mvp'] = 'सबैभन्दा मूल्यवान खेलाडी:',
	['note'] = 'टिप्पणी:',
	['seealso'] = 'थप हेर्नुहोस्:'
}
local colors = {
	[&quot;W&quot;] = &quot;BBF3BB&quot;,
	[&quot;L&quot;] = &quot;FFBBBB&quot;,
	[&quot;T&quot;] = &quot;D&quot; , [&quot;D&quot;] = &quot;FFFFBB&quot;,
	[&quot;V&quot;] = &quot;P&quot;, [&quot;P&quot;] = &quot;BBBBBB&quot;
}

local tracking, preview

local function checkarg(k,v)
	if k and type(k) == 'string' then
		if k == 'id' or k == 'team1' or k == 'team2' or k == 'class' or 
			k == 'nobars' or k == 'size' or 
			k == 'result' or k == 'bg' or k == 'format' or k == 'date' or k == 'scorenote' or
			k == 'round' or k == 'score' or k == 'aet' or k == 'aggregatescore' or 
			k == 'penaltyscore' or k == 'location' or k == 'stadium' or 
			k == 'time' or k == 'goals1' or k == 'report' or k == 'goals2' or 
			k == 'attendance' or k == 'referee' or k == 'assistantreferees' or 
			k == 'assistantreferee2' or k == 'fourthofficial' or 
			k == 'fifthofficial' or k == 'goallineassistants' or 
			k == 'goallineassistant2' or k == 'potm' or k == 'motm' or 
			k == 'mvp' or k == 'penalties1' or k == 'penalties2' or k == 'note' or 
			k == 'shootoutscore' or k == 'shootout1' or k == 'shootout2' or
			k == 'seealso' or k == 'stack'  then
			-- valid and not tracked
		else
			-- invalid
			local vlen = mw.ustring.len(k)
			k = mw.ustring.sub(k, 1, (vlen &lt; 25) and vlen or 25) 
			k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?')
			table.insert(tracking, '')
			table.insert(preview, '&quot;' .. k .. '&quot;')
		end
	end
end

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= ''
end

local function trim(s)
	if isnotempty(s) then
		s = s:match('^[\'&quot;%s]*(.-)[\'&quot;%s]*$')
		return isnotempty(s) and s or nil
	end
	return nil
end

local function bold(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;'''&quot; .. s .. &quot;'''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function italic(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;''&quot; .. s .. &quot;''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function small(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;small&gt;' .. s .. '&lt;/small&gt;'
	end
	return ''
end

local function nowrap(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;' .. s .. '&lt;/span&gt;'
	end
	return ''
end

local function background(frame, c, r, bg)
	local data = colors
	local res = data[r:upper()]
	if res then
		res = '#' .. (data[res] or res)
	elseif isnotempty(bg) then
		res = '#' .. bg
	else
		res = 'transparent'
	end
	return res
end

local function teamname(team)
    local prefix, suffix, b = &quot;&quot;, &quot;&quot;, &quot;'''&quot;;

    if mw.ustring.sub(team,1,3) ~= b and mw.ustring.sub(team,-3) ~= b then
        prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b .. ' ';
        suffix = ' ' .. b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
    else
        if mw.ustring.sub(team,1,3) == b then
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;';
            team = mw.ustring.sub(team,4);
        else
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b;
        end

        if mw.ustring.sub(team,-3) == b then
            suffix = &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
            team = mw.ustring.sub(team,1,mw.ustring.len(team)-3);
        else
            suffix = b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
        end
    end
        
    return prefix .. team .. suffix;
end

local function score(s, a, ag, p, so)
	s = nowrap(bold(s ~= '' and s or 'v'))
	if a ~= '' then
		s = s .. small(' (' .. labels['aet'] .. ')')
	end
	if ag ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(ag) .. ' ' .. labels['agg'] .. ')')
	end
	if p ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(p) .. ' ' .. labels['pen'] .. ')')
	elseif so ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(so) .. ' ' .. labels['so'] .. ')')
	end
	return s
end
 
local function fmtlist(s)
	s = mw.ustring.gsub(s or '', '%[%[ *([%?-]) *%]%]', '%1')
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]', '%1')
	if mw.ustring.sub(s, 1, 1) == '*' then
		-- could also expand plainlist here
		return mw.getCurrentFrame():extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = 'Plainlist/styles.csss' }
		} .. tostring(  mw.html.create('div'):addClass('plainlist'):newline():wikitext(s))
	end
	return s
end

local function makelink(s,t)
	if s:match('^[Hh][Tt][Tt][Pp][Ss]?:[^ ]*$') then
		return '[' .. s .. ' ' .. t .. ']'
	end
	return s
end

function p.main(frame)
	local args = (frame.args['team1'] or frame.args['team2']) and frame.args or frame:getParent().args
	local id = trim(args['id'])
	local bars = (args['nobars'] == nil) or (args['bars'] == '')
	local class = trim(args['class'] or 'mw-collapsible mw-collapsed') or ''
	local width1 = {['1'] = '28%', ['1.1'] = '22%', ['1.2'] = '28%', ['default'] = '19%'}
	local width2 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '25%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local width3 = {['1'] =  '8%', ['1.1'] =  '8%', ['1.2'] =  '8%', ['default'] = '12%'}
	local width4 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '19%', ['1.2'] = '26%', ['default'] = '23%'}
	local width5 = {['1'] = '26%', ['1.1'] = '26%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local location = nil
	local extra = {}
	local notes = {}
	
	tracking, preview = {}, {}
    for k, v in pairs(args) do
    	if v ~= '' then
    		checkarg(k,v)
    	end
	end
	
	if args['class'] then
		if args['class'] == 'collapsible' or args['class'] == 'mw-collapsible' or args['class'] == 'uncollapsed' then 
			--valid
		elseif args['class'] == '' then
			table.insert(tracking,'')
		else
			table.insert(tracking,'')
		end
	end
	
	if isnotempty(args['stack']) then
		table.insert(tracking, '')
	end
	
	-- required parameters
	for i, k in ipairs({'team1', 'team2'}) do
		if args[k] == nil then args[k] = '{{{' .. k .. '}}}' end
	end
	-- vcard for stadium
	if isnotempty(args['stadium']) then
		args['stadium'] = tostring(mw.html.create('span'):addClass('location'):wikitext(args['stadium']))
	end

	-- placement of stadium and location information
	if isnotempty(args['location']) then
		location = args['location']
		if isnotempty(args['stadium']) then
			table.insert(extra, labels['stadium'] .. ' ' .. args['stadium'])
		end
	elseif isnotempty(args['stadium']) then
		location = args['stadium']
	end

	-- remaining extra information
	for i, k in ipairs({'attendance', 'referee', 'assistantreferees', 
		'assistantreferee2', 'fourthofficial', 'fifthofficial', 
		'goallineassistants', 'goallineassistant2', 'potm', 'motm', 'mvp'}) do
		if isnotempty(args[k]) then
			table.insert(extra, labels[k] .. ' ' .. args[k])
		end
	end
	
	-- score
	local scorestr = ''
	if args['score1'] or args['score2'] then
		scorestr = (args['score1'] or '0') .. '&amp;ndash;' .. (args['score2'] or '0')
	elseif args['score'] then
		scorestr = args['score']
	end
	if args['scorenote'] then
		scorestr = scorestr .. '&lt;br&gt;' .. args['scorenote']
	end
	
	-- notes
	if isnotempty(args['note']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['note'] .. &quot; &quot; .. args['note'] .. &quot;''&quot;)
	end
	if isnotempty(args['seealso']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['seealso'] .. &quot; &quot; .. args['seealso'] .. &quot;''&quot;)
	end

	-- check if this is a one row table
	if class == '' or class == 'uncollapsed' then
		class = ''
	elseif #extra &gt; 0 or #notes &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) or
		isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) or
		isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
	elseif class == 'collapsible collapsed' or class == 'mw-collapsible mw-collapsed' then
		class = ''
	end
	
	-- Start box
	local root = 
		mw.html.create('div')
			:addClass('vevent')
			:attr('id', id)
	root:tag('span')
		:addClass('summary')
		:css('display', 'none')
		:wikitext(args['team1'] .. ' विरुद्ध ' .. args['team2'])
	root:newline()
	
	-- Start table
	local rtable = root:tag('table')
		:attr('cellspacing', 0)
		:addClass(class ~= '' and class or nil)
		:addClass('vevent')
		:css('border-top', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('border-bottom', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('margin-bottom', bars and '-1px' or nil)
		:css('width', args['size'] or '100%')
		:css('background', background(frame, 'default', args['result'] or '', args['bg'] or ''))

	local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align', 'top')
	-- date and round
	local cell = row:tag('td')
		:css('width', width1[args['format'] or 'default'] or width1['default'])
	if isnotempty(args['date']) then
		cell:tag('span')
			:css('white-space', 'nowrap')
			:css('float', 'right')
			:css('margin-left', '0.5em')
			:wikitext(args['date'])
		cell:wikitext(' ')
	end
	if isnotempty(args['round']) then
		cell:wikitext(small(args['round']))
	end
	-- team1
	row:tag('td')
		:css('width', width2[args['format'] or 'default'] or width2['default'])
		:css('text-align', 'right')
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team1']))
	-- score
	row:tag('td')
		:css('width', width3[args['format'] or 'default'] or width3['default'])
		:css('text-align', 'center')
		:wikitext(score(scorestr, args['aet'] or '', args['aggregatescore'] or '', args['penaltyscore'] or '', args['shootoutscore'] or ''))
	-- team2
	row:tag('td')
		:css('width', width4[args['format'] or 'default'] or width4['default'])
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team2']))
	-- location, stadium
	row:tag('td')
		:css('width', width5[args['format'] or 'default'] or nil)
		:css('font-size', location and '85%' or nil)
		:wikitext(location)

	if #extra &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) then
		local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		-- time
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['time']) and 'right' or nil)
			:wikitext(args['time'])
		row:newline()	
		-- goals1
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['goals1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['goals1']))	
		row:newline()
		-- report
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['report']) and 'center' or nil)
			:wikitext(makelink(args['report'] or '', 'प्रतिवेदन'))
		row:newline()
		-- goals2
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['goals2']))
		row:newline()
		-- location, stadium
		row:tag('td')
			:wikitext(table.concat(extra, '&lt;br&gt;'))
	end

	if isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['penalties']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['penalties1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['penalties1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['penalties2']))
		row:newline()
	elseif isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['shootout']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['shootout1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['shootout1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['shootout2']))
		row:newline()
	end
	
	if #notes &gt; 0 then
		row = rtable:tag('tr'):css('font-size', '85%')
		row:tag('td')
			:attr('colspan', 5)
			:wikitext(table.concat(notes, '&lt;br&gt;'))
		row:newline()
	end
	
	local trackstr = (#tracking &gt; 0) and table.concat(tracking, '') or ''
	if #preview &gt; 0 then
		trackstr = require('Module:If preview')._warning({
			'अज्ञात प्यारामिटर ' .. table.concat(preview, '; ') .. '।'
		}) .. trackstr
	end
	
	return tostring(root) .. trackstr
end

return p</text>
      <sha1>lq7feotv0mrghtsra2wh3pio9fwyf25</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367187</id>
      <parentid>1367186</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:18:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367187</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="13310" sha1="4r2j8k0oonvh33klmrbd5w6z539g4y7" xml:space="preserve">-- Implements [[Template:Football box collapsible]]
local p = {}

local labels = {
	['penalties'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['shootout'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|सुटआउट]]',
	['pen'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|पेनाल्टी]]',
	['so'] = '[[पेनाल्टी-सुटआउट|सुट]]',
	['aet'] = '[[अतिरिक्त समय (खेलकुद)#फुटबल|अतिरिक्त समय]]',
	['agg'] = '[[प्लेअफ प्रणाली#कुल अङ्क शृङ्खला (सञ्चित)|समग्रमा]]',
	['stadium'] = 'रङ्गशाला:', 
	['attendance'] = 'दर्शक:',
	['referee'] = 'रेफ्री:',
	['assistantreferees'] = 'सहायक रेफ्री:',
	['assistantreferee2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;सहायक रेफ्री:&lt;/span&gt;',
	['fourthofficial'] = 'चौँथो कार्यकर्ता:',
	['fifthofficial'] = 'पाँचौँ कार्यकर्ता:',
	['goallineassistants'] = 'गोल-लाइन सहकारी:',
	['goallineassistant2'] = '&lt;span style=&quot;visibility:hidden&quot;&gt;गोल-लाइन सहकारी:&lt;/span&gt;',
	['motm'] = 'सर्वोत्कृष्ट:',
	['potm'] = 'सर्वोत्कृष्ट खेलाडी:',
	['mvp'] = 'सबैभन्दा मूल्यवान खेलाडी:',
	['note'] = 'टिप्पणी:',
	['seealso'] = 'थप हेर्नुहोस्:'
}
local colors = {
	[&quot;W&quot;] = &quot;BBF3BB&quot;,
	[&quot;L&quot;] = &quot;FFBBBB&quot;,
	[&quot;T&quot;] = &quot;D&quot; , [&quot;D&quot;] = &quot;FFFFBB&quot;,
	[&quot;V&quot;] = &quot;P&quot;, [&quot;P&quot;] = &quot;BBBBBB&quot;
}

local tracking, preview

local function checkarg(k,v)
	if k and type(k) == 'string' then
		if k == 'id' or k == 'team1' or k == 'team2' or k == 'class' or 
			k == 'nobars' or k == 'size' or 
			k == 'result' or k == 'bg' or k == 'format' or k == 'date' or k == 'scorenote' or
			k == 'round' or k == 'score' or k == 'aet' or k == 'aggregatescore' or 
			k == 'penaltyscore' or k == 'location' or k == 'stadium' or 
			k == 'time' or k == 'goals1' or k == 'report' or k == 'goals2' or 
			k == 'attendance' or k == 'referee' or k == 'assistantreferees' or 
			k == 'assistantreferee2' or k == 'fourthofficial' or 
			k == 'fifthofficial' or k == 'goallineassistants' or 
			k == 'goallineassistant2' or k == 'potm' or k == 'motm' or 
			k == 'mvp' or k == 'penalties1' or k == 'penalties2' or k == 'note' or 
			k == 'shootoutscore' or k == 'shootout1' or k == 'shootout2' or
			k == 'seealso' or k == 'stack'  then
			-- valid and not tracked
		else
			-- invalid
			local vlen = mw.ustring.len(k)
			k = mw.ustring.sub(k, 1, (vlen &lt; 25) and vlen or 25) 
			k = mw.ustring.gsub(k, '[^%w\-_ ]', '?')
			table.insert(tracking, '')
			table.insert(preview, '&quot;' .. k .. '&quot;')
		end
	end
end

local function isnotempty(s)
	return s and s:match( '^%s*(.-)%s*$' ) ~= ''
end

local function trim(s)
	if isnotempty(s) then
		s = s:match('^[\'&quot;%s]*(.-)[\'&quot;%s]*$')
		return isnotempty(s) and s or nil
	end
	return nil
end

local function bold(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;'''&quot; .. s .. &quot;'''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function italic(s)
	if isnotempty(s) then
		return &quot;''&quot; .. s .. &quot;''&quot;
	end
	return &quot;&quot;
end

local function small(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;small&gt;' .. s .. '&lt;/small&gt;'
	end
	return ''
end

local function nowrap(s)
	if isnotempty(s) then
		return '&lt;span style=&quot;white-space:nowrap&quot;&gt;' .. s .. '&lt;/span&gt;'
	end
	return ''
end

local function background(frame, c, r, bg)
	local data = colors
	local res = data[r:upper()]
	if res then
		res = '#' .. (data[res] or res)
	elseif isnotempty(bg) then
		res = '#' .. bg
	else
		res = 'transparent'
	end
	return res
end

local function teamname(team)
    local prefix, suffix, b = &quot;&quot;, &quot;&quot;, &quot;'''&quot;;

    if mw.ustring.sub(team,1,3) ~= b and mw.ustring.sub(team,-3) ~= b then
        prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b .. ' ';
        suffix = ' ' .. b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
    else
        if mw.ustring.sub(team,1,3) == b then
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;';
            team = mw.ustring.sub(team,4);
        else
            prefix = '&lt;span class=&quot;fn org&quot;&gt;' .. b;
        end

        if mw.ustring.sub(team,-3) == b then
            suffix = &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
            team = mw.ustring.sub(team,1,mw.ustring.len(team)-3);
        else
            suffix = b .. &quot;&lt;/span&gt;&quot;;
        end
    end
        
    return prefix .. team .. suffix;
end

local function score(s, a, ag, p, so)
	s = nowrap(bold(s ~= '' and s or 'v'))
	if a ~= '' then
		s = s .. small(' (' .. labels['aet'] .. ')')
	end
	if ag ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(ag) .. ' ' .. labels['agg'] .. ')')
	end
	if p ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(p) .. ' ' .. labels['pen'] .. ')')
	elseif so ~= '' then
		s = s .. '&lt;br&gt;' .. small(' (' .. bold(so) .. ' ' .. labels['so'] .. ')')
	end
	return s
end
 
local function fmtlist(s)
	s = mw.ustring.gsub(s or '', '%[%[ *([%?-]) *%]%]', '%1')
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[ *[%?-] *| *(.-) *%]%]', '%1')
	if mw.ustring.sub(s, 1, 1) == '*' then
		-- could also expand plainlist here
		return mw.getCurrentFrame():extensionTag{
			name = 'templatestyles', args = { src = 'Plainlist/styles.css' }
		} .. tostring(  mw.html.create('div'):addClass('plainlist'):newline():wikitext(s))
	end
	return s
end

local function makelink(s,t)
	if s:match('^[Hh][Tt][Tt][Pp][Ss]?:[^ ]*$') then
		return '[' .. s .. ' ' .. t .. ']'
	end
	return s
end

function p.main(frame)
	local args = (frame.args['team1'] or frame.args['team2']) and frame.args or frame:getParent().args
	local id = trim(args['id'])
	local bars = (args['nobars'] == nil) or (args['bars'] == '')
	local class = trim(args['class'] or 'mw-collapsible mw-collapsed') or ''
	local width1 = {['1'] = '28%', ['1.1'] = '22%', ['1.2'] = '28%', ['default'] = '19%'}
	local width2 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '25%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local width3 = {['1'] =  '8%', ['1.1'] =  '8%', ['1.2'] =  '8%', ['default'] = '12%'}
	local width4 = {['1'] = '19%', ['1.1'] = '19%', ['1.2'] = '26%', ['default'] = '23%'}
	local width5 = {['1'] = '26%', ['1.1'] = '26%', ['1.2'] = '19%', ['default'] = '23%'}
	local location = nil
	local extra = {}
	local notes = {}
	
	tracking, preview = {}, {}
    for k, v in pairs(args) do
    	if v ~= '' then
    		checkarg(k,v)
    	end
	end
	
	if args['class'] then
		if args['class'] == 'collapsible' or args['class'] == 'mw-collapsible' or args['class'] == 'uncollapsed' then 
			--valid
		elseif args['class'] == '' then
			table.insert(tracking,'')
		else
			table.insert(tracking,'')
		end
	end
	
	if isnotempty(args['stack']) then
		table.insert(tracking, '')
	end
	
	-- required parameters
	for i, k in ipairs({'team1', 'team2'}) do
		if args[k] == nil then args[k] = '{{{' .. k .. '}}}' end
	end
	-- vcard for stadium
	if isnotempty(args['stadium']) then
		args['stadium'] = tostring(mw.html.create('span'):addClass('location'):wikitext(args['stadium']))
	end

	-- placement of stadium and location information
	if isnotempty(args['location']) then
		location = args['location']
		if isnotempty(args['stadium']) then
			table.insert(extra, labels['stadium'] .. ' ' .. args['stadium'])
		end
	elseif isnotempty(args['stadium']) then
		location = args['stadium']
	end

	-- remaining extra information
	for i, k in ipairs({'attendance', 'referee', 'assistantreferees', 
		'assistantreferee2', 'fourthofficial', 'fifthofficial', 
		'goallineassistants', 'goallineassistant2', 'potm', 'motm', 'mvp'}) do
		if isnotempty(args[k]) then
			table.insert(extra, labels[k] .. ' ' .. args[k])
		end
	end
	
	-- score
	local scorestr = ''
	if args['score1'] or args['score2'] then
		scorestr = (args['score1'] or '0') .. '&amp;ndash;' .. (args['score2'] or '0')
	elseif args['score'] then
		scorestr = args['score']
	end
	if args['scorenote'] then
		scorestr = scorestr .. '&lt;br&gt;' .. args['scorenote']
	end
	
	-- notes
	if isnotempty(args['note']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['note'] .. &quot; &quot; .. args['note'] .. &quot;''&quot;)
	end
	if isnotempty(args['seealso']) then
		table.insert(notes, &quot;''&quot; .. labels['seealso'] .. &quot; &quot; .. args['seealso'] .. &quot;''&quot;)
	end

	-- check if this is a one row table
	if class == '' or class == 'uncollapsed' then
		class = ''
	elseif #extra &gt; 0 or #notes &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) or
		isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) or
		isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
	elseif class == 'collapsible collapsed' or class == 'mw-collapsible mw-collapsed' then
		class = ''
	end
	
	-- Start box
	local root = 
		mw.html.create('div')
			:addClass('vevent')
			:attr('id', id)
	root:tag('span')
		:addClass('summary')
		:css('display', 'none')
		:wikitext(args['team1'] .. ' विरुद्ध ' .. args['team2'])
	root:newline()
	
	-- Start table
	local rtable = root:tag('table')
		:attr('cellspacing', 0)
		:addClass(class ~= '' and class or nil)
		:addClass('vevent')
		:css('border-top', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('border-bottom', bars and '1px solid #999' or nil)
		:css('margin-bottom', bars and '-1px' or nil)
		:css('width', args['size'] or '100%')
		:css('background', background(frame, 'default', args['result'] or '', args['bg'] or ''))

	local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align', 'top')
	-- date and round
	local cell = row:tag('td')
		:css('width', width1[args['format'] or 'default'] or width1['default'])
	if isnotempty(args['date']) then
		cell:tag('span')
			:css('white-space', 'nowrap')
			:css('float', 'right')
			:css('margin-left', '0.5em')
			:wikitext(args['date'])
		cell:wikitext(' ')
	end
	if isnotempty(args['round']) then
		cell:wikitext(small(args['round']))
	end
	-- team1
	row:tag('td')
		:css('width', width2[args['format'] or 'default'] or width2['default'])
		:css('text-align', 'right')
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team1']))
	-- score
	row:tag('td')
		:css('width', width3[args['format'] or 'default'] or width3['default'])
		:css('text-align', 'center')
		:wikitext(score(scorestr, args['aet'] or '', args['aggregatescore'] or '', args['penaltyscore'] or '', args['shootoutscore'] or ''))
	-- team2
	row:tag('td')
		:css('width', width4[args['format'] or 'default'] or width4['default'])
		:addClass('vcard attendee')
		:wikitext(teamname(args['team2']))
	-- location, stadium
	row:tag('td')
		:css('width', width5[args['format'] or 'default'] or nil)
		:css('font-size', location and '85%' or nil)
		:wikitext(location)

	if #extra &gt; 0 or isnotempty(args['time']) or isnotempty(args['report']) or 
		isnotempty(args['goals1']) or isnotempty(args['goals2']) then
		local row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		-- time
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['time']) and 'right' or nil)
			:wikitext(args['time'])
		row:newline()	
		-- goals1
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['goals1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['goals1']))	
		row:newline()
		-- report
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['report']) and 'center' or nil)
			:wikitext(makelink(args['report'] or '', 'प्रतिवेदन'))
		row:newline()
		-- goals2
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['goals2']))
		row:newline()
		-- location, stadium
		row:tag('td')
			:wikitext(table.concat(extra, '&lt;br&gt;'))
	end

	if isnotempty(args['penalties1']) or isnotempty(args['penalties2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['penalties']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['penalties1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['penalties1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['penalties2']))
		row:newline()
	elseif isnotempty(args['shootout1']) or isnotempty(args['shootout2']) then
		row = rtable:tag('tr')
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row:tag('td'):attr('colspan', 3):css('text-align', 'center'):wikitext(bold(labels['shootout']))
		row:tag('td'):attr('rowspan', 2)
		row = rtable:tag('tr'):css('vertical-align','top'):css('font-size','85%')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:css('text-align', isnotempty(args['shootout1']) and 'right' or nil)
			:wikitext(fmtlist(args['shootout1']))
		row:newline()
		row:tag('td')
		row:newline()
		row:tag('td')
			:wikitext(fmtlist(args['shootout2']))
		row:newline()
	end
	
	if #notes &gt; 0 then
		row = rtable:tag('tr'):css('font-size', '85%')
		row:tag('td')
			:attr('colspan', 5)
			:wikitext(table.concat(notes, '&lt;br&gt;'))
		row:newline()
	end
	
	local trackstr = (#tracking &gt; 0) and table.concat(tracking, '') or ''
	if #preview &gt; 0 then
		trackstr = require('Module:If preview')._warning({
			'अज्ञात प्यारामिटर ' .. table.concat(preview, '; ') .. '।'
		}) .. trackstr
	end
	
	return tostring(root) .. trackstr
end

return p</text>
      <sha1>4r2j8k0oonvh33klmrbd5w6z539g4y7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>क्षेत्रफल अनुसार देश तथा आश्रित क्षेत्रहरूको सूची</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123408</id>
    <revision>
      <id>1367049</id>
      <parentid>1356441</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T14:20:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367049</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="95069" sha1="qyzjsq033om88dh1f7ljut666db2sj7" xml:space="preserve">{{संक्षिप्त विवरण|विकिपिडिया सूची लेख}}
{{see also|जनसङ्ख्या अनुसार देश तथा आश्रित क्षेत्रहरूको सूची}}
[[File:Fuller_projection_with_largest_countries.svg|thumb|300px|फुलर नक्सा क्षेत्रफल अनुसार, विश्वका ३० सबैभन्दा ठूला देशहरू]]
यो विश्वका देशहरू र तिनीहरूद्वारा शासित क्षेत्रहरूको कुल क्षेत्रफलको तथ्याङ्क प्रस्तुत गरिएको विस्तृत सूची हो।

यस सूचीमा प्रविष्टिहरूमा आइएसओ ३१६६-१ मानकका प्रविष्टिहरू समावेश छन्, तर यसमा मात्र सीमित छैनन्, जसमा सार्वभौम राज्यहरू र आश्रित क्षेत्रहरू समावेश छन्। यसमा संयुक्त राष्ट्र सङ्घका १९३ सदस्य राष्ट्रहरू र दुई पर्यवेक्षक राष्ट्रहरूलाई दर्जा दिइएको छ। आंशिक रूपमा मान्यता प्राप्त गरेका देशहरूलाई  आइएसओ ३१६६-१ मा वरियतामा राखिएको छैन र तथापि उक्त देशहरूलाई यस सूचीमा समावेश गरिएको छ। त्यस्ता आंशिक रूपमा मान्यता प्राप्त राज्यका क्षेत्रहरू प्राय:जसो अवस्थामा एउटै इलाकाको दावा गर्ने व्यापक रूपमा मान्यता प्राप्त राज्यहरूका क्षेत्रहरूमा पनि समावेश गरिएका छन्। 

यस सूचीमा अन्टार्कटिका महादेशका केही भागहरू वा युरोपेली सङ्घ{{efn|[[युरोपेली सङ्घ]] एक अधिराष्ट्रिय सङ्घ हो। यसले ४२,३६,३५१ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल ओगटेको छ।,&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/area/country-comparison |title = Country Comparisons – Area |date = 6 July 2023 |website = CIA |access-date = 8 July 2023 |archive-date = 4 February 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210204222711/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/area/country-comparison |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210204222711/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/area/country-comparison |date=4 February 2021 }}&lt;/ref&gt; र यदि यसलाई समावेश गरियो भने (विश्वको कुल भूमि क्षेत्रफलको ३.०%) सहित सातौँ स्थानमा रहनेछ।}} 

जस्ता संस्थाहरूको व्यक्तिगत देशको दावी समावेश गरिएको छैन, जसमा केही हदसम्म सार्वभौमिकता छ तर आफूलाई सार्वभौम देश वा आश्रित इलाका ठान्दैनन्। यस सूचीमा क्षेत्र तीन मापनहरू समावेश छन्:&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt;

*कुल क्षेत्रफल: अन्तर्राष्ट्रिय सीमा र तटबन्धभित्र पर्ने भूमि र जल क्षेत्रको योग।

*भूमि क्षेत्र: जल क्षेत्र बाहेक अन्तर्राष्ट्रिय सीमा र तटरेखा भित्रको सबै भूमिको कुल क्षेत्र।&lt;ref&gt;{{cite web|author=Central Intelligence Agency|title=Definitions and notes: Location|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/notesanddefs.html#2144|work=The World Factbook|publisher=Government of the United States|access-date=30 November 2011}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190108195156/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/notesanddefs.html#2144 |date=8 January 2019 }}&lt;/ref&gt;

*जल क्षेत्र : अन्तर्राष्ट्रिय सीमा र तटबन्धभित्र पर्ने सबै अन्तर्देशिय जल निकाय (ताल, जलाशय र नदी)को सतही क्षेत्रको योग। तटीय आन्तरिक जलाशयलाई समावेश गर्न सकिन्छ। अन्यथा उल्लेख नगरेसम्म प्रादेशिक समुद्र समावेश गरिएको छैन। सन्निकट क्षेत्रहरू र विशेष आर्थिक क्षेत्रहरू समावेश गरिएका छैनन्। अन्यथा उल्लेख नगरेसम्म [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ|संयुक्त राष्ट्रसङ्घ]]को तथ्याङ्क विभागबाट तथ्याङ्क लिइएको छ। [[द वर्ल्ड फ्याक्टबुक]] प्रायः संयुक्त राष्ट्र सङ्घका विभिन्न विभागहरू असहमत हुँदा प्रयोग गरिन्छ। प्रत्येक प्रविष्टिका लागि अन्य स्रोतहरू र विवरणहरू सम्बन्धित टिप्पणीमा निर्दिष्ट गर्न सकिन्छ।

{| style=margin:100
|- style=vertical-align:top
| [[File:Countries by area 2025.svg|center|thumb|upright=4|क्षेत्रफल अनुसार विश्वका देशहरू]]
|}

== क्षेत्रफल अनुसार देश तथा आश्रित क्षेत्रहरूको सूची ==
{{sticky header}}{{table alignment}}
{| class=&quot;wikitable sortable sticky-header col2left&quot; {{right}}
!  !! style=width:18em | देश / आश्रित क्षेत्र
! style=width:9.7em data-sort-type=&quot;number&quot; | जम्मा&lt;br/&gt;{{km2}} (माइल&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;)
! style=width:9.7em data-sort-type=&quot;number&quot; | भूमि क्षेत्र&lt;br/&gt;{{km2}} (माइल&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;)
! style=width:7.5em data-sort-type=&quot;number&quot; | जल क्षेत्र&lt;br/&gt;{{km2}} (माइल&lt;sup&gt;२&lt;/sup&gt;)
! data-sort-type=&quot;number&quot; | %&lt;br/&gt;पानी !! class=&quot;unsortable&quot; |
|-
| {{ntsh|0}} – || '''{{noflag|[[पृथ्वी]]}}''' || {{km2 mi2|510072000}} || {{km2 mi2|148940000}} || {{km2 mi2|361132000}} || ७०.८ || 
|-
| {{nts|1}} || {{झण्डा|रुस}} || {{km2 mi2|17098246}} || {{km2 mi2|16376870}} || {{km2 mi2|721380}} || ४.२ || {{efn|विश्वको सबैभन्दा ठूलो देश, जसले [[अन्तरमहादेशीय देशहरूको सूची#एसिया र युरोप|दुई महादेशहरू]] र उत्तरी [[युरेसिया]]को अधिकांश भाग ओगटेको छ; विश्वको कुल भूभागको लगभग १/९ भाग यसमा पर्दछ। रूसको [[युरोपेली रूस|युरोपेली भाग]] लगभग ४,०००,००० {{km2}} छ, जुन [[युरोप]]को कुल भूभागको लगभग ४०% हो, जसले रूसलाई युरोपको [[क्षेत्रफल अनुसार युरोपेली देशहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो देश]] बनाउँछ; र यसको [[साइबेरिया|एसियाली भाग]], जसले [[उत्तर एसिया|उत्तरी एसिया]] सबैलाई समेट्छ जसको क्षेत्रफल लगभग १३,१००,००० {{km2}} छ, जसले रूसलाई [[एसिया]]मा [[क्षेत्रफल अनुसार एसियाली देशहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो देश]] बनाउँछ।}}
|-
| {{hs|1vend}} – || ''{{noflag|[[अन्टार्क्टिका|कुमेरू महादेश]]}}'' || {{km2 mi2|14200000}} || {{km2 mi2|14200000}} || ० || ० || {{efn|98% of the land area is covered by [[ice]] and [[snow]]. The following countries have [[territorial claims in Antarctica]]: [[Argentine Antarctica|Argentina]] (969,000 {{km2}}), [[Australian Antarctic Territory|Australia]] (5,896,500 {{km2}}), [[Antártica Chilena Province|Chile]] (1,250,000 {{km2}}), [[Adélie Land|France]] (432,000 {{km2}}), [[Ross Dependency|New Zealand]] (450,000 {{km2}}), [[Queen Maud Land|Norway]] (including [[Peter I Island]]) (2,500,000 {{km2}}) and [[British Antarctic Territory|United Kingdom]] (1,395,000 {{km2}}), which to some extent overlap. The area from {{coor d Antarctic|90|W}} to {{coor d Antarctic|150|W}} (2,100,000 {{km2}}) is unclaimed territory. These areas normally have no human inhabitants except scientists.}}
|-
| {{nts|2}} || {{झण्डा|क्यानडा}} || {{km2 mi2|9984670}} || {{km2 mi2|9093507}} || {{km2 mi2|891163}} || ८.९ || {{efn|Largest country completely in the [[Western Hemisphere]] by total area (second-largest by land area after the [[United States]]); with the largest surface area of water; largest contiguous country in North America. Total area and water area figures include area covered by freshwater only and do not include internal waters (non-freshwater) of about 1,600,000 {{km2}}, nor territorial waters of 200,000 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-402-x/2010000/chap/geo/tbl/tbl07-eng.htm |title = Land and freshwater area, by province and territory |author = Statistics Canada |website = www.statcan.gc.ca |access-date = 9 January 2024 |archive-date = 9 December 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20231209055601/https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-402-x/2010000/chap/geo/tbl/tbl07-eng.htm |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231209055601/https://www150.statcan.gc.ca/n1/pub/11-402-x/2010000/chap/geo/tbl/tbl07-eng.htm |date=9 December 2023 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.dfo-mpo.gc.ca/oceans/marinezones-zonesmarines/index-eng.html|title=Canada's Ocean Estate|author=Fisheries and Oceans Canada|website=www.dfo-mpo.gc.ca|access-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307062818/https://www.dfo-mpo.gc.ca/oceans/marinezones-zonesmarines/index-eng.html|archive-date=7 March 2016}}&lt;/ref&gt;}}
|-
| rowspan=2 | {{nowrap| {{nts|3}}/4}}&lt;br/&gt;{{efn|The [[United Nations Statistics Division]], the ''[[The World Factbook|CIA World Factbook]]'', and the ''[[Encyclopædia Britannica]]'' all rank the United States ahead of China in total area. However, the figures used by each source ''include'' coastal and territorial waters for the United States but ''exclude'' coastal and territorial waters for China. China's coastal and territorial water figures are unknown (no official publication) and thus cannot be added into China's total area figure. But ''Encyclopædia Britannica'' specifies the United States' area excluding coastal and territorial waters as 9,525,067 {{km2}},&lt;ref name=&quot;US britan&quot;&gt;{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/facts/United-States |title=United States |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=4 December 2017 |archive-date=27 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210927011311/https://www.britannica.com/facts/United-States |url-status=live }}&lt;/ref&gt; less than the figure given for China's area by any of the three sources. Therefore, while it can be determined that China has a larger area excluding coastal and territorial waters, it is unclear which country has a larger area including coastal and territorial waters.}}
| {{झण्डा|चीन}} || {{km2 mi2|9596960}} || {{km2 mi2|9326410}} || {{km2 mi2|270550}} || २.८ || {{efn|Largest country entirely in Asia, and second-largest country in the world by land area. Excludes [[Taiwan]], [[Sino-Indian border dispute|disputed territories with India]], and [[South China Sea Islands|disputed islands in the South China Sea]]. Figures for total area and water area also exclude all coastal and territorial waters.&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt;}}
|-
| {{left}} {{झण्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} || {{right}} {{km2 mi2|9525067}} || {{km2 mi2|9147593}} || {{km2 mi2|377424}} || ४.० || {{efn|Figures are from the U.S. Census and include &quot;inland&quot; water and &quot;Great Lakes&quot; water, but exclude coastal and territorial water.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-area.html |title = State Area Measurements and Internal Point Coordinates |date = 2010 |website = census.gov |access-date = 20 February 2024}}&lt;/ref&gt; [[NOAA]] cites the Great Lakes as an example of internal water,&lt;ref&gt;&quot;Examples of internal waters include rivers, canals, and lakes, including The Great Lakes.&quot; {{cite web |url = https://www.noaa.gov/maritime-zones-and-boundaries#internal |title = Maritime Zones and Boundaries |date = 15 February 2024 |website = noaa.gov |access-date = 20 February 2024}}&lt;/ref&gt; but the federal government sometimes treats the Great Lakes as &quot;high seas&quot;.&lt;ref&gt;&quot;a number of U.S. federal court decisions have treated the Great Lakes as “high seas” for purposes of federal admiralty and maritime jurisdiction as well as for federal criminal jurisdiction.&quot; {{cite web |url = https://www.noaa.gov/general-counsel/gc-international-section/great-lakes |title = The Great Lakes |date = 20 March 2023 |website = noaa.gov |access-date = 20 February 2024}}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|5}} || {{झण्डा|ब्राजिल}} || {{km2 mi2|8510346}} || {{km2 mi2|8460415}} || {{km2 mi2|55352}} || ०.६ || {{efn|Data are from the CIA. Largest country in [[South America]], and largest country in the [[Southern Hemisphere]], even discounting its territory north of the equator.}}
|-
| {{nts|6}} || {{झण्डा|अस्ट्रेलिया}} || {{km2 mi2|7741220}} || {{km2 mi2|7682300}} || {{km2 mi2|58920}} || ०.८ || {{efn|Data are from the CIA. [[Geoscience Australia]] gives an official total of 7,668,287 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories |title = Land areas of States and Territories |website = ga.gov.au |date = 27 June 2014 |access-date = 15 January 2024 |archive-date = 18 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240118174336/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/area-of-australia-states-and-territories |url-status = live }}&lt;/ref&gt; Largest country in [[Oceania]]. Figures exclude [[States and territories of Australia#External territories|external territories]].&lt;ref&gt;{{cite web |title = Remote Offshore Territories |url = https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/remote-offshore-territories |website = ga.gov.au |date = 27 June 2014 |access-date = 15 January 2024 |archive-date = 15 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240115161552/https://www.ga.gov.au/scientific-topics/national-location-information/dimensions/remote-offshore-territories |url-status = live }}&lt;/ref&gt; and the [[Australian Antarctic Territory]] (5,896,500 {{km2}}).}}
|-
| {{nts|7}} || {{झण्डा|भारत}} || {{km2 mi2|3287263}} || {{km2 mi2|2973190}} || {{km2 mi2|314070}} || ९.६ || {{efn|Includes [[List of territorial disputes#Asia|disputed territories]] not under Indian control but claimed by India.}}
|-
| {{nts|8}} || {{झण्डा|अर्जेन्टिना}} || {{km2 mi2|2780400}} || {{km2 mi2|2736690}} || {{km2 mi2|43710}} || १.६ || {{efn|Data are from the CIA. Largest [[Spanish language|Spanish]]-speaking country and second-largest country in [[South America]]. Excludes claims on [[Argentine Antarctica]] (969,000 {{km2}}), on [[Falkland Islands|Malvinas/Falkland Islands]] (12,173 {{km2}}) and on [[South Georgia and the South Sandwich Islands]] (3,903 {{km2}}).}}
|-
| {{nts|9}} || {{झण्डा|कजाख्स्तान}} || {{km2 mi2|2724910}} || {{km2 mi2|2699700}} || {{km2 mi2|25202}} || ०.९ || {{efn|Largest [[landlocked country]]. Transcontinental country located in [[Asia]] and [[Europe]].}}
|-
| {{nts|10}} || {{झण्डा|अल्जेरिया}} || {{km2 mi2|2381741}} || {{km2 mi2|2381741}} || ० || ० || {{efn|[[अफ्रिका]]को सबैभन्दा ठूलो देश; [[अरब देश]] र [[भूमध्यसागरीय खाडी]]मा पनि सबैभन्दा ठूलो देश हो। आन्तरिक पानीको क्षेत्रफल आधिकारिक रूपमा ० को रूपमा वर्णन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite report |title=Global Forest Resources Assessment 2015: Country Report Algeria |language=fr |url=http://www.fao.org/3/a-az147f.pdf |page=12 |publisher=[[खाद्य तथा कृषि सङ्गठन]] |access-date=29 December 2015 |archive-date=22 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221222083508/https://www.fao.org/3/a-az147f.pdf |url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|11}} || {{झण्डा|प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो}} || {{km2 mi2|2344858}} || {{km2 mi2|2267048}} || {{km2 mi2|77810}} || ३.३ || {{efn|दोस्रो ठूलो [[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]] बोल्ने देश। [[मध्य अफ्रिका|मध्य]] र [[उप-सहारा अफ्रिका]] मा सबैभन्दा ठूलो देश हो। अफ्रिकाको दोस्रो ठूलो देश, सबैभन्दा ठूलो [[फ्रान्सेली भाषा|फ्रान्सेली]] बोल्ने सहर ([[किन्सासा]]) हो। तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।}}
|-
| {{hs|end}} – || ''{{झण्डा चिन्ह|डेनमार्क}} [[डेनमार्क अधिराज्य]]'' || {{km2 mi2|2210573}} || {{km2 mi2|2209913}} || {{km2 mi2|660}} || ०.० || {{efn|[[ग्रिनल्यान्ड]], [[फरोई टापु]] र मुख्यभूमि [[डेनमार्क]]को कुल क्षेत्रहरू समावेश छ। तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।।}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|ग्रिनल्यान्ड}} ([[डेनमार्क]]) || {{km2 mi2|2166086}} || {{km2 mi2|2166086}} || ० || ० || {{efn|विश्वको सबैभन्दा ठूलो [[टापु]], [[डेनमार्क अधिराज्य]]को सबैभन्दा ठूलो क्षेत्र, र विश्वको सबैभन्दा ठूलो बसोबास भएको [[आश्रित क्षेत्र|गैर-सार्वभौम क्षेत्र]] हो। कुल १,७५५,६३६ {{km2}} (८१%) भू-भाग [[बरफ]]ले ढाकिएको छ; बरफ-मुक्त क्षेत्र ४१०,४५० {{km2}} बराबर छ। तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।}}
|-
| {{nts|12}} || {{झण्डा|साउदी अरब}} || {{km2 mi2|2149690}} || {{km2 mi2|2149690}} || ० || ० || {{efn|Data are from the CIA.|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|13}} || {{झण्डा|मेक्सिको}} || {{km2 mi2|1964375}} || {{km2 mi2|1943950}} || {{km2 mi2|20425}} || १.० ||
|-
| {{nts|14}} || {{झण्डा|इन्डोनेसिया}} || {{km2 mi2|1904569}} || {{km2 mi2|1811569}} || {{km2 mi2|93000}} || ४.९ || {{efn|[[एसिया]] र [[ओसिनिया]]मा अवस्थित अन्तरमहादेशीय देश। [[दक्षिणपूर्वी एसिया]]को सबैभन्दा ठूलो देश। क्षेत्रफल र जनसङ्ख्याको आधारमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो [[टापु देश]]। तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।
}}
|-
| {{nts|15}} || {{झण्डा|सुडान}} || {{km2 mi2|1861484}} || {{km2 mi2|1731671}} || {{km2 mi2|129813}} || ७.० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|16}} || {{झण्डा|लिबिया}} || {{km2 mi2|1759540}} || {{km2 mi2|1759540}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|17}} || {{झण्डा|इरान}} || {{km2 mi2|1648195}} || {{km2 mi2|1531595}} || {{km2 mi2|116600}} || ७.१ || {{efn|तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]ले १,६२८,७५० {{km2}}को आँकडा सूचीबद्ध गरेको छ, जसले केवल जमिनको क्षेत्रफललाई जनाउँछ।}}
|-
| {{nts|18}} || {{झण्डा|मङ्गोलिया}} || {{km2 mi2|1564116}} || {{km2 mi2|1557507}} || {{km2 mi2|6609}} || ०.४ ||
|-
| {{nts|19}} || {{झण्डा|पेरू}} || {{km2 mi2|1285216}} || {{km2 mi2|1279996}} || {{km2 mi2|5220}} || ०.४ ||
|-
| {{nts|20}} || {{झण्डा|चाड}} || {{km2 mi2|1284000}} || {{km2 mi2|1259200}} || {{km2 mi2|24800}} || १.९ || {{efn|Largest landlocked country in Africa.}}
|-
| {{nts|21}} || {{झण्डा|नाइजर}} || {{km2 mi2|1267000}} || {{km2 mi2|1266700}} || {{km2 mi2|300}} || ० ||
|-
| {{nts|22}} || {{झण्डा|अङ्गोला}} || {{km2 mi2|1246700}} || {{km2 mi2|1246700}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|23}} || {{झण्डा|माली}} || {{km2 mi2|1240192}} || {{km2 mi2|1220190}} || {{km2 mi2|20000}} || १.६ ||
|-
| {{nts|24}} || {{झण्डा|दक्षिण अफ्रिका}} || {{km2 mi2|1219090}} || {{km2 mi2|1214470}} || {{km2 mi2|4620}} || ०.४ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|25}} || {{झण्डा|कोलोम्बिया}} || {{km2 mi2|1138910}} || {{km2 mi2|1038700}} || {{km2 mi2|100210}} || ८.८ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|26}} || {{झण्डा|इथियोपिया}} || {{km2 mi2|1104300}} || {{km2 mi2|1096570}} || {{km2 mi2|7730}} || ०.७ || {{efn|[[इलेमी त्रिकोण]] (१४,००० {{km2}}) बाहेक। तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।}}
|-
| {{nts|27}} || {{झण्डा|बोलिभिया}} || {{km2 mi2|1098581}} || {{km2 mi2|1083300}} || {{km2 mi2|15280}} || १.४ ||
|-
| {{nts|28}} || {{झण्डा|मौरिटानिया}} || {{km2 mi2|1030700}} || {{km2 mi2|1030700}} || {{km2 mi2|0}} || ० ||
|-
| {{nts|29}} || {{झण्डा|इजिप्ट}} || {{km2 mi2|1001450}} || {{km2 mi2|995450}} || {{km2 mi2|6000}} || ०.६ || {{efn|[[एसिया]] र [[अफ्रिका]] मा अवस्थित अन्तरमहादेशीय देश। तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।}}
|-
| {{nts|30}} || {{झण्डा|तान्जानिया}} || {{km2 mi2|947303}} || {{km2 mi2|885800}} || {{km2 mi2|61500}} || ६.५ ||
|-
| {{nts|31}} || {{झण्डा|नाइजेरिया}} || {{km2 mi2|923768}} || {{km2 mi2|910770}} || {{km2 mi2|13000}} || १.४ ||
|-
| {{nts|32}} || {{झण्डा|भेनेजुएला}} || {{km2 mi2|912050}} || {{km2 mi2|882050}} || {{km2 mi2|30000}} || ३.३ || {{efn|[[गुयाना-भेनेजुएला क्षेत्रीय विवाद]] (१६०,००० {{km2}}) मा दावीहरू समावेश गर्दैन। तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।}}
|-
| {{nts|33}} || {{झण्डा|पाकिस्तान}} || {{km2 mi2|882363}} || {{km2 mi2|857143}} || {{km2 mi2|25220}} || २.९ || {{efn|तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; पाकिस्तानद्वारा प्रशासित विवादित क्षेत्रहरूको लागि सामान्य रूपमा दिइएका तथ्याङ्कहरूसँग पूरक गरिएको छ: [[आजाद कश्मीर]] (१३,२९७ {{km2}})&lt;ref&gt;{{cite book |url = https://books.google.com/books?id=g09bDwAAQBAJ |title = Kashmir: History, Politics, Representation |date = 2018 |isbn = 978-1-107-18197-7 |access-date = 18 January 2024 |last1 = Zutshi |first1 = Chitralekha |publisher = Cambridge University Press |archive-date = 18 February 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240218174520/https://books.google.com/books?id=g09bDwAAQBAJ |url-status = live }}&lt;/ref&gt; र [[गिलगित बल्तिस्तान]] (७२,९७१ {{km2}})मा,&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://unpo.org/article/15483 |title = Gilgit Baltistan: Impact Of Climate Change On Biodiversity |date = 11 February 2013 |website = unpo.org |access-date = 18 January 2024 |archive-date = 18 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240118070033/https://unpo.org/article/15483 |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240118070033/https://unpo.org/article/15483 |date=18 January 2024 }}&lt;/ref&gt; जग्गा भएको अनुमान गरिएको छ।}}
|-
| {{nts|34}} || {{झण्डा|नामिबिया}} || {{km2 mi2|824292}} || {{km2 mi2|823290}} || {{km2 mi2|1002}} || ०.१ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|35}} || {{झण्डा|मोजाम्बिक}} || {{km2 mi2|799380}} || {{km2 mi2|786380}} || {{km2 mi2|13000}} || १.६ ||
|-
| {{nts|36}} || {{झण्डा|टर्की}} || {{km2 mi2|783562}} || {{km2 mi2|769632}} || {{km2 mi2|13930}} || १.८ || {{efn|तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो। [[एसिया]] र [[युरोप]]मा अवस्थित अन्तरमहादेशीय देश।}}
|-
| {{nts|37}} || {{झण्डा|चिली}} || {{km2 mi2|756102}} || {{km2 mi2|743812}} || {{km2 mi2|12290}} || १.६ || {{efn|[[अन्टार्क्टिकामा चिलीको दावी|अन्टार्क्टिकामा दावीहरू]] समावेश गर्दैन। तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]]बाट लिइएको हो।}}
|-
| {{nts|38}} || {{झण्डा|जाम्बिया}} || {{km2 mi2|752612}} || {{km2 mi2|743390}} || {{km2 mi2|9220}} || १.२ ||
|-
| {{nts|39}} || {{झण्डा|म्यानमार}} || {{km2 mi2|676578}} || {{km2 mi2|653508}} || {{km2 mi2|23070}} || ३.४ ||
|-
| {{nts|40}} || {{झण्डा|अफगानिस्तान}} || {{km2 mi2|652864}} || {{km2 mi2|652230}} || {{km2 mi2|630}} || ०.१ ||
|-
| {{nts|41}} || {{झण्डा|दक्षिण सुडान}} || {{km2 mi2|644329}} ||  ||  ||  || {{efn|तथ्याङ्क [[केन्द्रीय गुप्तचर संस्था]] र&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt;दक्षिण सुडानको आधिकारिक साइटबाट लिइएको हो।&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.ssnbss.org/ |title = The National Bureau of Statistics |access-date = 18 January 2024 |archive-date = 4 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240104140223/https://www.ssnbss.org/ |url-status = live }}&lt;/ref&gt;[[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]को तथ्याङ्क विभागले ६५८,८४१ को आँकडा दिन्छ, जबकि संयुक्त राष्ट्र सङ्घको खाद्य तथा कृषि सङ्गठनले १,९८० {{km2}}को जल क्षेत्र र केवल ६३१,९३० {{km2}} को जमिन क्षेत्रको तथ्याङ्क दिन्छ। शैक्षिक लेखहरूले ६१९,००० {{km2}}&lt;ref&gt;{{cite journal |url = https://isprs-annals.copernicus.org/articles/IV-4-W2/23/2017/isprs-annals-IV-4-W2-23-2017.html |title = Applying Thiessen Polygon Catchment Areas and Gridded Population Weights to Estimate Conflict-drive Population Changes in South Sudan |date = 19 October 2017 |journal = ISPRS Annals of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences |doi = 10.5194/isprs-annals-IV-4-W2-23-2017 |doi-access = free |access-date = 18 January 2024 |last1 = Jordan |first1 = L. |volume = IV-4-W2 |pages = 23–30 |bibcode = 2017ISPAn44W2...23J |archive-date = 18 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240118201723/https://isprs-annals.copernicus.org/articles/IV-4-W2/23/2017/isprs-annals-IV-4-W2-23-2017.html |url-status = live  | issn = 2196-6346 }}&lt;/ref&gt; देखि ६५८,८४२ {{km2}} बीच फरक फरक योग दिन्छन्।&lt;ref&gt;{{cite journal |url = https://dergipark.org.tr/en/pub/ejar/issue/81751/1410470 |title = The Challenges and Prospects of South Sudan Agriculture |date = 26 December 2023 |journal = Eurasian Journal of Agricultural Research |volume = 7 |issue = 2 |pages = 101–108 |access-date = 18 January 2024 |last1 = Kose |first1 = Musa |last2 = Kongas |first2 = Kuyu |archive-date = 18 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240118201723/https://dergipark.org.tr/en/pub/ejar/issue/81751/1410470 |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|42}} || {{झण्डा|फ्रान्स}} || {{km2 mi2|643801}} || {{km2 mi2|640427}} || {{km2 mi2|3374}} || ०.५ || {{efn|Figures include [[metropolitan France]] (in Europe) as well as the five [[overseas departments and regions of France|overseas regions]]. This does not include [[New Caledonia]], the five autonomous [[overseas collectivity|overseas collectivities]], and the two uninhabited territories (the [[French Southern and Antarctic Lands|French Southern Territories]] and [[Clipperton Island]]). The [[Institut national de la statistique et des études économiques]] (National Institute for Statistics and Economic Studies), gives an area figure of 632,702 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=METRO-1+FE-1+METRO-1 |title = Territory comparator |access-date = 12 January 2024 |archive-date = 13 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240113032154/https://www.insee.fr/fr/statistiques/1405599?geo=METRO-1+FE-1+METRO-1 |url-status = live }}&lt;/ref&gt; Largest country in the European Union.}}
|-
| {{nts|43}} || {{झण्डा|सोमालिया}} || {{km2 mi2|637657}} || {{km2 mi2|627340}} || {{km2 mi2|10320}} || १.६ || {{efn|[[सोमालिल्यान्ड]] समावेश।}}
|-
| {{nts|44}} || {{झण्डा|मध्य अफ्रिकी गणतन्त्र}} || {{km2 mi2|622984}} || {{km2 mi2|622984}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|45}} || {{झण्डा|युक्रेन}} || {{km2 mi2|603550}} || {{km2 mi2|579330}} || {{km2 mi2|24220}} || ४.० || {{efn|Data are from the CIA. Includes the [[Russian-occupied territories of Ukraine]].}} 
|-
| {{nts|46}} || {{झण्डा|माडागास्कर}} || {{km2 mi2|587041}} || {{km2 mi2|581540}} || {{km2 mi2|5501}} || ०.९ ||
|-
| {{nts|47}} || {{झण्डा|बोत्स्वाना}} || {{km2 mi2|582000}} || {{km2 mi2|566730}} || {{km2 mi2|15000}} || २.६ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|48}} || {{झण्डा|केन्या}} || {{km2 mi2|580367}} || {{km2 mi2|569140}} || {{km2 mi2|11227}} || १.९ || {{efn|Data are from the CIA. The UN Statistics department gives a figure of 591,958 {{km2}} which may include part of [[Lake Victoria]].}}
|-
| {{hs|end}} – || ''{{झण्डा|फ्रान्स}} ([[महानगरीय फ्रन्स|महानगरीय]])'' || {{km2 mi2|551500}} || {{km2 mi2|549970}} || {{km2 mi2|1530}} || ०.३ || {{efn|[[Metropolitan France]] (the part of [[France]] located in Europe). Data are from the CIA.}}
|-
| {{nts|49}} || {{झण्डा|थाइल्यान्ड}} || {{km2 mi2|513120}} || {{km2 mi2|510890}} || {{km2 mi2|2230}} || ०.४ ||
|-
| {{nts|50}} || {{झण्डा|स्पेन}} || {{km2 mi2|505370}} || {{km2 mi2|498980}} || {{km2 mi2|6390}} || १.३ ||
|-
| {{nts|51}} || {{झण्डा|तुर्कमेनिस्तान}} || {{km2 mi2|488100}} || {{km2 mi2|469930}} || {{km2 mi2|18170}} || ३.७ ||
|-
| {{nts|52}} || {{झण्डा|क्यामेरून}} || {{km2 mi2|475650}} || {{km2 mi2|472710}} || {{km2 mi2|2730}} || ०.६ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|53}} || {{झण्डा|पपुवा न्युगिनी}} || {{km2 mi2|462840}} || {{km2 mi2|452860}} || {{km2 mi2|9980}} || २.२ ||
|-
| {{nts|54}} || {{झण्डा|यमन}} || {{km2 mi2|455503}} || {{km2 mi2|455503}} || ० || ० || {{efn| Figure is from Yemen's Ministry of Water and Environment.&lt;ref name=&quot;area&quot;&gt;{{cite web|url=https://ye.chm-cbd.net/sites/ye/files/2022-05/NSES.pdf|title=THE NATIONAL STRATEGY FOR ENVIRONMENTAL SUSTAINABILITY 2005-2015 AND NATIONAL ENVIRONMENTAL ACTION PLAN 2005-2010|publisher=Republic of Yemen Ministry of Water and Environment Environment Protection Agency}}&lt;/ref&gt; May not include territory ceded by Saudi Arabia in the [[Treaty of Jeddah (2000)|Jeddah Treaty]] due to the [[Saudi–Yemen barrier]]. The CIA gives a much larger figure of 527,968 {{km2}}.}}
|-
| {{nts|55}} || {{झण्डा|स्विडेन}} || {{km2 mi2|450295}} || {{km2 mi2|407284}} || {{km2 mi2|40142}} || ९.० || {{efn|Data by the World Factbook.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sweden/#geography|title=Sweden|date=16 March 2024|publisher=Central Intelligence Agency|via=CIA.gov|access-date=16 March 2024|archive-date=10 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210110072816/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sweden#geography|url-status=live}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210110083823/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/sweden#geography |date=10 January 2021 }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|56}} || {{झण्डा|उज्बेकिस्तान}} || {{km2 mi2|447400}} || {{km2 mi2|425400}} || {{km2 mi2|22000}} || ४.९ ||
|-
| {{nts|57}} || {{झण्डा|मोरोक्को}} || {{km2 mi2|446550}} || {{km2 mi2|446300}} || {{km2 mi2|250}} || ०.१ || {{efn|Does not include the disputed [[Western Sahara]], shown separately. If the whole of Western Sahara is included (which Morocco controls approximately two-thirds of), the area would be 710,800 {{km2}} and the rank would be #39.}}
|-
| {{nts|58}} || {{झण्डा|इराक}} || {{km2 mi2|438317}} || {{km2 mi2|437367}} || {{km2 mi2|950}} || ०.२ || {{efn|Data are from the CIA. The UN figure of 435,052 {{km2}} excludes the three autonomous provinces of [[Iraqi Kurdistan]].}}
|-
| {{nts|59}} || {{झण्डा|पाराग्वे}} || {{km2 mi2|406752}} || {{km2 mi2|397300}} || {{km2 mi2|9452}} || २.३ ||
|-
| {{nts|60}} || {{झण्डा|जिम्बाब्वे}} || {{km2 mi2|390757}} || {{km2 mi2|386850}} || {{km2 mi2|3910}} || १.० ||
|-
| {{nts|61}} || {{झण्डा|नर्वे}} || {{km2 mi2|386224}} || {{km2 mi2|366704}} || {{km2 mi2|19520}} || ५.१ || {{efn|Data are from the CIA. The [[Norway|Kingdom of Norway]], including [[Jan Mayen]] and [[Svalbard]], but excluding [[Bouvet Island]] and the [[territorial claims in Antarctica|Antarctic territorial claims]] of ''[[Peter I Island]]'' and ''[[Queen Maud Land]]''.}}
|-
| {{nts|62}} || {{झण्डा|जापान}} || {{km2 mi2|377915}} || {{km2 mi2|364485}} || {{km2 mi2|13430}} || ३.६ || {{efn|Data are from the CIA. The [[Geospatial Information Authority of Japan]] gives a total of 377,975 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Area Survey by Prefectures, Cities, Towns and Villages in Japan |url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |publisher=[[Geospatial Information Authority of Japan]] |access-date=8 July 2021 |language=ja |date=29 June 2023 |archive-date=1 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210101044323/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO-title.htm |url-status=live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|63}} || {{झण्डा|जर्मनी}} || {{km2 mi2|357581}} || {{km2 mi2|349390}} || {{km2 mi2|7860}} || २.२ || {{efn|Before the 1990 [[German reunification]], [[West Germany]] was 248,577 {{km2}} and [[East Germany]] was 108,333 {{km2}}.}}
|-
| {{nts|64}} || {{झण्डा|गणतन्त्र कङ्गो}} || {{km2 mi2|342000}} || {{km2 mi2|341500}} || {{km2 mi2|500}} || ०.१ ||
|-
| {{nts|65}} || {{झण्डा|फिनल्यान्ड}} || {{km2 mi2|338145}} || {{km2 mi2|303815}} || {{km2 mi2|34330}} || १०.२ || {{efn|Includes [[Åland]] (1,552 {{km2}}). Data are from the CIA.}}
|-
| {{nts|66}} || {{झण्डा|भियतनाम}} || {{km2 mi2|331340}} || {{km2 mi2|313429}} || {{km2 mi2|17801}} || ५.४ ||
|-
| {{nts|67}} || {{झण्डा|मलेसिया}} || {{km2 mi2|330621}} || {{km2 mi2|329432}} || {{km2 mi2|1190}} || ०.४ ||
|-
| {{hs|end}} – || ''{{झण्डा|नर्वे}} (मुख्यभूमि)'' || {{km2 mi2|323802}} || {{km2 mi2|304282}} || {{km2 mi2|19520}} || ६.० || {{efn|Data are from the CIA. Excluding [[Bouvet Island]] (49 {{km2}}), [[Jan Mayen]] (377 {{km2}}), and [[Svalbard]] (62,045 {{km2}}), shown separately, and the [[territorial claims in Antarctica|Antarctic territorial claims]] of ''[[Peter I Island]]'' (154 {{km2}}) and ''[[Queen Maud Land]]'' (2,700,000 {{km2}}).}}
|-
| {{nts|68}} || {{झण्डा|आइभोरी कोस्ट}} || {{km2 mi2|322462}} || {{km2 mi2|318000}} || {{km2 mi2|4460}} || १.४ ||
|-
| {{nts|69}} || {{झण्डा|पोल्यान्ड}} || {{km2 mi2|312685}} || {{km2 mi2|304255}} || {{km2 mi2|8430}} || ३.७ ||
|-
| {{nts|70}} || {{झण्डा|ओमान}} || {{km2 mi2|309500}} || {{km2 mi2|309500}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|71}} || {{झण्डा|इटाली}} || {{km2 mi2|302068}} || {{km2 mi2|295717}} || {{km2 mi2|6350}} || २.१ ||
|-
| {{nts|72}} || {{झण्डा|फिलिपिन्स}} || {{km2 mi2|300000}} || {{km2 mi2|298170}} || {{km2 mi2|1830}} || ०.६ || {{efn|The UN and CIA agree on the figure of exactly 300 thousand {{km2}}, but some academic sources give a much higher total of 343,448 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite journal |title = &quot;I Want to See a Drowning-Free Philippines&quot;: A Qualitative Study of the Current Situation, Key Challenges and Future Recommendations for Drowning Prevention in the Philippines |date = 2021 |journal = International Journal of Environmental Research and Public Health |doi = 10.3390/ijerph18020381 |doi-access = free |last1 = Guevarra |first1 = Jonathan P. |last2 = Franklin |first2 = Richard C. |last3 = Peden |first3 = Amy E. |volume = 18 |issue = 2 |page = 381 |pmid = 33419053 |pmc = 7825393 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.dlsu.edu.ph/wp-content/uploads/dlsu-research-congress-proceedings/2013/SEE/SEE-I-007.pdf |title = Land Use Efficiency in Southern Philippines Provinces |date = 2013 |website = dlsu.edu.ph/ |access-date = 18 January 2024 |archive-date = 18 February 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240218174705/https://www.dlsu.edu.ph/wp-content/uploads/dlsu-research-congress-proceedings/2013/SEE/SEE-I-007.pdf |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|73}} || {{झण्डा|इक्वेडर}} || {{km2 mi2|283561}} || {{km2 mi2|276841}} || {{km2 mi2|6720}} || २.४ || {{efn|Data are from the CIA, which includes the [[Galápagos Islands]] (7,880 {{km2}}).&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; UN figures give a total of 257,215 {{km2}}.}}
|-
| {{nts|74}} || {{झण्डा|बुर्किना फासो}} || {{km2 mi2|274200}} || {{km2 mi2|273800}} || {{km2 mi2|400}} || ०.२ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|75}} || {{झण्डा|न्युजिल्यान्ड}} || {{km2 mi2|268838}} || {{km2 mi2|264537}} || {{km2 mi2|4301}} || १.६ || {{efn|Data are from the CIA. Figures exclude the [[Cook Islands]], [[Niue]], and [[Tokelau]], shown separately, as well as the Antarctic claim of [[Ross Dependency]].}}
|-
| {{nts|76}} || {{झण्डा|गाबोन}} || {{km2 mi2|267668}} || {{km2 mi2|257670}} || {{km2 mi2|10000}} || ३.७ ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|पश्चिमी सहारा}} || {{km2 mi2|266000}} || {{km2 mi2|266000}} || ० || ० || {{efn|{{Western Sahara-note}}}}
|-
| {{nts|77}} || {{झण्डा|गिनी}} || {{km2 mi2|245857}} || {{km2 mi2|245717}} || {{km2 mi2|140}} || ०.१ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|78}} || {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} || {{km2 mi2|244376}} || {{km2 mi2|242741}} || {{km2 mi2|1635}} || ०.७ || {{efn|Data is from the UK [[Office for National Statistics]] as supplied to the UN.&lt;ref name=&quot;ONS Standard Area Measurement&quot;&gt;{{cite web |url=https://geoportal.statistics.gov.uk/datasets/ons::standard-area-measurements-for-administrative-areas-december-2023-in-the-uk/about |title=Standard Area Measurements for Administrative Areas (December 2023) in the UK |author=&lt;!--Not stated--&gt; |date=31 May 2024 |website=[[ONS Open Geography Portal|Open Geography Portal]] |publisher=Office for National Statistics |access-date=7 June 2024 }}&lt;/ref&gt; Excludes the three [[Crown Dependencies]] (768 {{km2}}) or the 14 [[British Overseas Territories]] (1,742,857 {{km2}}), each shown separately.}}
|-
| {{nts|79}} || {{झण्डा|युगान्डा}} || {{km2 mi2|241550}} || {{km2 mi2|200520}} || {{km2 mi2|41030}} || १७.० ||
|-
| {{nts|80}} || {{झण्डा|घाना}} || {{km2 mi2|238537}} || {{km2 mi2|227533}} || {{km2 mi2|11000}} || ४.६ ||
|-
| {{nts|81}} || {{झण्डा|रोमानिया}} || {{km2 mi2|238398}} || {{km2 mi2|230080}} || {{km2 mi2|8320}} || ३.५ ||
|-
| {{nts|82}} || {{झण्डा|लाओस}} || {{km2 mi2|236800}} || {{km2 mi2|230800}} || {{km2 mi2|6000}} || २.५ || {{efn|Only landlocked country in [[Southeast Asia]].}}
|-
| {{nts|83}} || {{झण्डा|गुयाना}} || {{km2 mi2|214969}} || {{km2 mi2|196850}} || {{km2 mi2|18120}} || ८.४ ||
|-
| {{nts|84}} || {{झण्डा|बेलारुस}} || {{km2 mi2|207600}} || {{km2 mi2|202900}} || {{km2 mi2|4700}} || २.३ || {{efn|Data are from the CIA. Largest [[landlocked country]] in [[Europe]].}}
|-
| {{nts|85}} || {{झण्डा|किर्गिस्तान}} || {{km2 mi2|199949}} || {{km2 mi2|191800}} || {{km2 mi2|8150}} || ४.१ ||
|-
| {{nts|86}} || {{झण्डा|सेनेगल}} || {{km2 mi2|196712}} || {{km2 mi2|192530}} || {{km2 mi2|4180}} || २.१ ||
|-
| {{nts|87}} || {{flagicon image|Flag of the Syrian revolution.svg}} [[सिरिया]]|| {{km2 mi2|185180}} || {{km2 mi2|183630}} || {{km2 mi2|1550}} || ०.८ || {{efn|Includes the parts of the [[Golan Heights]] (1,295 {{km2}}) occupied by [[Israel]].}}
|-
| {{nts|88}} || {{झण्डा|कम्बोडिया}} || {{km2 mi2|181035}} || {{km2 mi2|176520}} || {{km2 mi2|4520}} || २.५ ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|सोमालिल्यान्ड}} || {{km2 mi2|177000}} ||  ||  ||  || {{efn|Somaliland is claimed in whole by [[Somalia]].&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.bbc.com/news/world-africa-14115069 |title = Somaliland profile |date = 2 January 2024 |website = BBC |access-date = 18 January 2024 |archive-date = 16 December 2020 |archive-url = https://web.archive.org/web/20201216233149/https://www.bbc.com/news/world-africa-14115069 |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|89}} || {{झण्डा|उरुग्वे}} || {{km2 mi2|176215}} || {{km2 mi2|175015}} || {{km2 mi2|1200}} || ०.७ ||
|-
| {{nts|90}} || {{झण्डा|सुरिनाम}} || {{km2 mi2|163820}} || {{km2 mi2|156000}} || {{km2 mi2|7820}} || ४.८ || {{efn|Smallest country in [[South America]].}}
|-
| {{nts|91}} || {{झण्डा|ट्युनिसिया}} || {{km2 mi2|163610}} || {{km2 mi2|155360}} || {{km2 mi2|8250}} || ५.० ||
|-
| {{nts|92}} || {{झण्डा|बङ्गलादेश}} || {{km2 mi2|148460}} || {{km2 mi2|130170}} || {{km2 mi2|18290}} || १२.३ || {{efn|Area according to [[Bangladesh Bureau of Statistics]] is 147,570 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/da60336f_6399_4573_b903_6a137aef7805/2022-09-01-08-57-770ed16219162249611768b8dcd9de5d.pdf |title = Bangladesh Selected Statistics |date = 1 July 2022 |website = bbs.gov.bd |access-date = 8 July 2023 |archive-date = 8 July 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230708211142/https://bbs.portal.gov.bd/sites/default/files/files/bbs.portal.gov.bd/page/da60336f_6399_4573_b903_6a137aef7805/2022-09-01-08-57-770ed16219162249611768b8dcd9de5d.pdf |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|93}} || {{झण्डा|नेपाल}} || {{km2 mi2|147181}} || {{km2 mi2|143350}} || {{km2 mi2|3830}} || २.६ || {{efn|The Government of Nepal gives its area as 147,516 {{km2}}, which includes an additional 335 square kilometers of disputed territory under Indian administration.&lt;ref&gt;{{cite web |title = Government unveils new political map including Kalapani, Lipulekh and Limpiyadhura inside Nepal borders |url = https://kathmandupost.com/national/2020/05/20/government-unveils-new-political-map-including-kalapani-lipulekh-and-limpiyadhura-inside-nepal-borders |website = kathmandupost.com |access-date = 20 May 2020 |archive-date = 4 January 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230104090716/https://kathmandupost.com/national/2020/05/20/government-unveils-new-political-map-including-kalapani-lipulekh-and-limpiyadhura-inside-nepal-borders |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|94}} || {{झण्डा|ताजिकिस्तान}} || {{km2 mi2|144100}} || {{km2 mi2|141510}} || {{km2 mi2|2590}} || १.८ ||
|-
| {{nts|95}} || {{झण्डा|ग्रीस}} || {{km2 mi2|131957}} || {{km2 mi2|128900}} || {{km2 mi2|1310}} || २.३ ||
|-
| {{nts|96}} || {{झण्डा|निकाराग्वा}} || {{km2 mi2|130373}} || {{km2 mi2|120340}} || {{km2 mi2|10030}} || ७.७ || {{efn|Largest country in [[Central America]].}}
|-
| {{nts|97}} || {{झण्डा|उत्तर कोरिया}} || {{km2 mi2|120538}} || {{km2 mi2|120410}} || {{km2 mi2|130}} || ०.१ || {{efn|Excludes claim on South Korea.}}
|-
| {{nts|98}} || {{झण्डा|मलावी}} || {{km2 mi2|118484}} || {{km2 mi2|94080}} || {{km2 mi2|24404}} || २०.६ || {{efn|Data are from the CIA. The UN Statistics division gives an area of 94,552 {{km2}} which may exclude parts of [[Lake Malawi]] considered integral by some definitions.}}
|-
| {{nts|99}} || {{झण्डा|इरित्रिया}} || {{km2 mi2|117600}} || {{km2 mi2|101000}} || {{km2 mi2|16600}} || १४.१ || {{efn|Data are from the CIA. The UN FAO gives land and water figures of 121041 {{km2}} and 589 {{km2}}, respectively.}}
|-
| {{nts|100}} || {{झण्डा|बेनिन}} || {{km2 mi2|114763}} || {{km2 mi2|112760}} || {{km2 mi2|2000}} || १.७ ||
|-
| {{nts|101}} || {{झण्डा|होन्डुरस}} || {{km2 mi2|112492}} || {{km2 mi2|111890}} || {{km2 mi2|600}} || ०.५ ||
|-
| {{nts|102}} || {{झण्डा|लाइबेरिया}} || {{km2 mi2|111369}} || {{km2 mi2|96320}} || {{km2 mi2|15049}} || १३.५ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|103}} || {{झण्डा|बुल्गेरिया}} || {{km2 mi2|110879}} || {{km2 mi2|108489}} || {{km2 mi2|2390}} || २.२ || {{efn|Data are from the CIA. Largest country in the [[Balkans]] by continental area within the Balkans.}}
|-
| {{nts|104}} || {{झण्डा|क्युबा}} || {{km2 mi2|109884}} || {{km2 mi2|103800}} || {{km2 mi2|6080}} || ५.५ || {{efn|Largest country in the [[West Indies]].}}
|-
| {{nts|105}} || {{झण्डा|ग्वाटेमाला}} || {{km2 mi2|108889}} || {{km2 mi2|107160}} || {{km2 mi2|1730}} || १.६ ||
|-
| {{nts|106}} || {{झण्डा|आइसल्यान्ड}} || {{km2 mi2|103000}} || {{km2 mi2|100830}} || {{km2 mi2|2170}} || २.१ ||
|-
| {{nts|107}} || {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}} || {{km2 mi2|100432}} || {{km2 mi2|97600}} || {{km2 mi2|2800}} || २.८ || {{efn|Excludes claim on North Korea.}}
|-
| {{nts|108}} || {{झण्डा|हङ्गेरी}} || {{km2 mi2|93025}} || {{km2 mi2|91260}} || {{km2 mi2|1770}} || १.९ ||
|-
| {{nts|109}} || {{झण्डा|पोर्तगाल}} || {{km2 mi2|92225}} || {{km2 mi2|91606}} || {{km2 mi2|620}} || ०.७ ||
|-
| {{nts|110}} || {{झण्डा|जोर्डन}} || {{km2 mi2|89318}} || {{km2 mi2|88794}} || {{km2 mi2|524}} || ०.६ ||
|-
| {{nts|111}} || {{झण्डा|सर्बिया}} || {{km2 mi2|88499}} || {{km2 mi2|88499}} || ० || ० || {{efn|Figures are official and include Serbia's claim on [[Kosovo]]. The 2023 Statistical Yearbook describes its figure as &quot;provisional&quot; and &quot;land area&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://publikacije.stat.gov.rs/G2023/PdfE/G20232056.pdf |title = Statistical Yearbook 2023 |date = 2023 |website = stat.gov.rs |access-date = 18 January 2024 |archive-date = 5 February 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240205200328/https://publikacije.stat.gov.rs/G2023/PdfE/G20232056.pdf |url-status = live }}&lt;/ref&gt; The UN FAO estimates some 900 {{km2}} of water area. The CIA gives separate figures for Serbia (77,474 {{km2}}) and Kosovo (10,877 {{km2}}).&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt;}}
|-
| {{nts|112}} || {{झण्डा|अजरबैजान}} || {{km2 mi2|86600}} || {{km2 mi2|82650}} || {{km2 mi2|3950}} || ४.६ || {{efn|Largest country in the [[Caucasus]]. Transcontinental country located in [[Asia]] and [[Europe]].}}
|-
| {{nts|113}} || {{झण्डा|अस्ट्रिया}} || {{km2 mi2|83878}} || {{km2 mi2|82520}} || {{km2 mi2|1359}} || १.६ ||
|-
| {{nts|114}} || {{झण्डा|संयुक्त अरब इमिरेट्स}} || {{km2 mi2|83600}} || {{km2 mi2|82880}} || {{km2 mi2|720}} || ०.९ || {{efn|Total figure is official sum of provinces, land area is official&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://u.ae/en/about-the-uae/fact-sheet |title = Fact sheet |website = u.ae |access-date = 20 January 2024 |archive-date = 18 November 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20231118101755/https://u.ae/en/about-the-uae/fact-sheet |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231118101755/https://u.ae/en/about-the-uae/fact-sheet |date=18 November 2023 }}&lt;/ref&gt; and water area is implied, excluding some of the reported 27,625 {{km2}} of &quot;territorial water&quot;. The UN replicates the land-only figure while the CIA reports 83,600 {{km2}} of land and no water.&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt;}}
|-
| {{nts|115}} || {{झण्डा|चेक गणतन्त्र}} || {{km2 mi2|78871}} || {{km2 mi2|77187}} || {{km2 mi2|1684}} || २.१ ||
|-
| {{nts|116}} || {{झण्डा|पानामा}} || {{km2 mi2|75320}} || {{km2 mi2|74180}} || {{km2 mi2|1143}} || १.५ ||
|-
| {{nts|117}} || {{झण्डा|सिएरा लियोन}} || {{km2 mi2|72300}} || {{km2 mi2|72180}} || {{km2 mi2|120}} || ०.२ ||
|-
| {{nts|118}} || {{झण्डा|आयरल्यान्ड}} || {{km2 mi2|70273}} || {{km2 mi2|68883}} || {{km2 mi2|1390}} || २.० || {{efn|The figure shown is for the [[Republic of Ireland]]; the [[Ireland|island of Ireland]] is 84,421 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |title=Geography of Ireland |access-date=15 October 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091124012641/http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |archive-date=24 November 2009 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091124012641/http://www.gov.ie/en/essays/geography.html |date=24 November 2009 }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|119}} || {{झण्डा|जर्जिया}} || {{km2 mi2|69700}} || {{km2 mi2|69490}} || {{km2 mi2|210}} || ०.३ || {{efn|Transcontinental country located in [[Asia]] and [[Europe]]. The figure shown includes [[Abkhazia]] (8,665 {{km2}})&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.bbc.com/news/world-europe-18175030 |title = Abkhazia profile |date = 28 August 2023 |website = BBC |access-date = 13 January 2024 |archive-date = 31 August 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230831002827/https://www.bbc.com/news/world-europe-18175030 |url-status = live }}&lt;/ref&gt; and [[South Ossetia]] (3,900 {{km2}}),&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.bbc.com/news/world-europe-18269210 |title = South Ossetia profile |date = 28 August 2023 |website = BBC |access-date = 13 January 2024 |archive-date = 29 July 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180729082549/https://www.bbc.com/news/world-europe-18269210 |url-status = live }}&lt;/ref&gt; both ''[[de facto]]'' independent from Georgia.}}
|-
| {{nts|120}} || {{झण्डा|श्रीलङ्का}} || {{km2 mi2|65610}} || {{km2 mi2|61860}} || {{km2 mi2|3750}} || ५.७ ||
|-
| {{nts|121}} || {{झण्डा|लिथुआनिया}} || {{km2 mi2|65286}} || {{km2 mi2|62610}} || {{km2 mi2|2680}} || ४.१ ||
|-
| {{nts|122}} || {{झण्डा|लात्भिया}} || {{km2 mi2|64594}} || {{km2 mi2|62230}} || {{km2 mi2|2370}} || ३.७ ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|स्वालबार्ड}} ([[नर्वे]]) || {{km2 mi2|62045}} || {{km2 mi2|62045}} || ० || ० || {{efn|The UN gives a combined area for Svalbard and [[Jan Mayen]] as 62,422 {{km2}}. The separate figures shown are from the CIA World Factbook.&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt;}}
|-
| {{nts|123}} || {{झण्डा|टोगो}} || {{km2 mi2|56785}} || {{km2 mi2|54390}} || {{km2 mi2|2400}} || ४.२ ||
|-
| {{nts|124}} || {{झण्डा|क्रोएसिया}} || {{km2 mi2|56594}} || {{km2 mi2|55974}} || {{km2 mi2|620}} || १.१ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|125}} || {{झण्डा|बोस्निया र हर्जगोभिना}} || {{km2 mi2|51209}} || {{km2 mi2|51200}} || {{km2 mi2|10}} || ०.० ||
|-
| {{nts|126}} || {{झण्डा|कोस्टा रिका}} || {{km2 mi2|51100}} || {{km2 mi2|51060}} || {{km2 mi2|40}} || ०.१ ||
|-
| {{nts|127}} || {{झण्डा|स्लोभाकिया}} || {{km2 mi2|49035}} || {{km2 mi2|48080}} || {{km2 mi2|950}} || १.९ ||
|-
| {{nts|128}} || {{झण्डा|डोमिनिकन गणतन्त्र}} || {{km2 mi2|48670}} || {{km2 mi2|48320}} || {{km2 mi2|350}} || ०.७ ||
|-
| {{nts|129}} || {{झण्डा|एस्टोनिया}} || {{km2 mi2|45339}} || {{km2 mi2|42388}} || {{km2 mi2|2840}} || ६.३ ||
|-
| {{nts|130}} || {{झण्डा|डेनमार्क}} || {{km2 mi2|42947}} || {{km2 mi2|42434}} || {{km2 mi2|660}} || १.५ || {{efn|Includes [[Denmark|Denmark proper]] only, but excludes the [[autonomous administrative division|autonomous territories]] in the [[Danish Realm|Kingdom of Denmark]], shown separately.}}
|-
| {{nts|131}} || {{झण्डा|नेदरल्यान्ड}} || {{km2 mi2|41865}} || {{km2 mi2|33893}} || {{km2 mi2|7650}} || १९.० || {{efn|Data are from the CIA&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; and are for Netherlands proper, which includes the [[Caribbean Netherlands]]. May include coastal water. Excludes [[Aruba]], [[Curaçao]] and [[Sint Maarten]]. The [[Kingdom of the Netherlands]] totals to 42,201 {{km2}}.}}
|-
| {{nts|132}} || {{झण्डा|स्विट्जरल्यान्ड}} || {{km2 mi2|41291}} || {{km2 mi2|39510}} || {{km2 mi2|1781}} || ४.३ ||
|-
| {{nts|133}} || {{झण्डा|भुटान}} || {{km2 mi2|38394}} || {{km2 mi2|38140}} || {{km2 mi2|250}} || ०.७ ||
|-
| {{nts|134}} || {{झण्डा|गिनी-बिसाउ}} || {{km2 mi2|36125}} || {{km2 mi2|28120}} || {{km2 mi2|8010}} || २२.२ ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|ताइवान}} || {{km2 mi2|35980}} || {{km2 mi2|32260}} || {{km2 mi2|3720}} || १०.३ || {{efn|Data are from the CIA. Excludes claim on [[mainland China]]. Taiwan's official figure is 36,197 {{km2}} of land area.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.taiwan.gov.tw/content_1.php |title = Natural Taiwan |website = taiwan.gov.tw |access-date = 19 January 2024 |archive-date = 13 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240113054855/https://www.taiwan.gov.tw/content_1.php |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|135}} || {{झण्डा|मोल्दोभा}} || {{km2 mi2|33847}} || {{km2 mi2|32970}} || {{km2 mi2|880}} || २.६ || {{efn|The figure shown includes the area of [[Transnistria]] (4,163 {{km2}}), which is ''[[de facto]]'' independent from Moldova.}}
|-
| {{nts|136}} || {{झण्डा|बेल्जियम}} || {{km2 mi2|30528}} || {{km2 mi2|30280}} || {{km2 mi2|250}} || ०.८ ||
|-
| {{nts|137}} || {{झण्डा|लेसोथो}} || {{km2 mi2|30355}} || {{km2 mi2|30355}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|138}} || {{झण्डा|आर्मेनिया}} || {{km2 mi2|29743}} || {{km2 mi2|28470}} || {{km2 mi2|1270}} || ४.३ ||
|-
| {{nts|139}} || {{झण्डा|सोलोमोन टापु}} || {{km2 mi2|28896}} || {{km2 mi2|27990}} || {{km2 mi2|910}} || ३.१ ||
|-
| {{nts|140}} || {{झण्डा|अल्बानिया}} || {{km2 mi2|28748}} || {{km2 mi2|27400}} || {{km2 mi2|330}} || १.१ ||
|-
| {{nts|141}} || {{झण्डा|भूमध्यरेखीय गिनी}} || {{km2 mi2|28051}} || {{km2 mi2|28051}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|142}} || {{झण्डा|बुरुन्डी}} || {{km2 mi2|27834}} || {{km2 mi2|25680}} || {{km2 mi2|2150}} || ७.७ ||
|-
| {{nts|143}} || {{झण्डा|हाइटी}} || {{km2 mi2|27750}} || {{km2 mi2|27560}} || {{km2 mi2|190}} || ०.७ ||
|-
| {{nts|144}} || {{झण्डा|रुवान्डा}} || {{km2 mi2|26338}} || {{km2 mi2|24670}} || {{km2 mi2|1670}} || ६.३ ||
|-
| {{nts|145}} || {{झण्डा|उत्तर म्यासेडोनिया}} || {{km2 mi2|25713}} || {{km2 mi2|25220}} || {{km2 mi2|490}} || १.९ ||
|-
| {{nts|146}} || {{झण्डा|जिबुती}} || {{km2 mi2|23200}} || {{km2 mi2|23180}} || {{km2 mi2|20}} || ०.१ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|147}} || {{झण्डा|बेलिज}} || {{km2 mi2|22965}} || {{km2 mi2|22810}} || {{km2 mi2|160}} || ०.७ ||
|-
| {{nts|148}} || {{झण्डा|इजरायल}} || {{km2 mi2|21937}} || {{km2 mi2|21497}} || {{km2 mi2|440}} || २.१ || {{efn|Data are from the CIA. The UN/[[Israel Central Bureau of Statistics]] figure of 22,072 {{km2}} includes the [[Golan Heights]] (1,200 {{km2}}) and [[East Jerusalem]] (70 {{km2}}), which are not internationally recognised as part of Israel.}}
|-
| {{nts|149}} || {{झण्डा|एल साल्भादोर}} || {{km2 mi2|21041}} || {{km2 mi2|20720}} || {{km2 mi2|320}} || १.५ || {{efn|Smallest country on the [[Americas|American continent]].}}
|-
| {{nts|150}} || {{झण्डा|स्लोभेनिया}} || {{km2 mi2|20273}} || {{km2 mi2|20151}} || {{km2 mi2|122}} || ०.६ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|न्यु क्यालेडोनिया|FLNKS}} ([[फ्रान्स]]) || {{km2 mi2|18575}} || {{km2 mi2|18275}} || {{km2 mi2|300}} || १.६ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|151}} || {{झण्डा|फिजी}} || {{km2 mi2|18272}} || {{km2 mi2|18272}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|152}} || {{झण्डा|कुवेत}} || {{km2 mi2|17818}} || {{km2 mi2|17818}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|153}} || {{झण्डा|एस्वातिनी}} || {{km2 mi2|17363}} || {{km2 mi2|17200}} || {{km2 mi2|160}} || ०.९ ||
|-
| {{nts|154}} || {{झण्डा|पूर्वी टिमोर}} || {{km2 mi2|14874}} || {{km2 mi2|14874}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|155}} || {{झण्डा|बहामस}} || {{km2 mi2|13880}} || {{km2 mi2|10010}} || {{km2 mi2|3870}} || २७.८ ||
|-
| {{nts|156}} || {{झण्डा|मोन्टेनेग्रो}} || {{km2 mi2|13812}} || {{km2 mi2|13452}} || {{km2 mi2|360}} || २.६ ||
|-
| {{nts|157}} || {{झण्डा|भानुअटु}} || {{km2 mi2|12189}} || {{km2 mi2|12189}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|फल्कल्यान्ड टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|12173}} || {{km2 mi2|12173}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|158}} || {{झण्डा|कतार}} || {{km2 mi2|11586}} || {{km2 mi2|11586}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|159}} || {{झण्डा|गाम्बिया}} || {{km2 mi2|11295}} || {{km2 mi2|10120}} || {{km2 mi2|1180}} || १०.४ || {{efn|Smallest country in continental [[Africa]].}}
|-
| {{nts|160}} || {{झण्डा|जमैका}} || {{km2 mi2|10991}} || {{km2 mi2|10830}} || {{km2 mi2|160}} || १.५ ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|कोसोभो}} || {{km2 mi2|10887}} || {{km2 mi2|10887}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|161}} || {{झण्डा|लेबनान}} || {{km2 mi2|10452}} || {{km2 mi2|10230}} || {{km2 mi2|220}} || २.१ ||
|-
| {{nts|162}} || {{झण्डा|साइप्रस}} || {{km2 mi2|9251}} || {{km2 mi2|9241}} || {{km2 mi2|10}} || ०.१ || {{efn|Includes the largely unrecognized but ''[[de facto]]'' independent [[Northern Cyprus]] (3,355 {{km2}}), the [[United Nations Buffer Zone in Cyprus|UN buffer zone]] (346 {{km2}}) and [[Akrotiri and Dhekelia]] (254 {{km2}}).&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|पोर्तो रिको}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) || {{km2 mi2|9100}} || {{km2 mi2|8868}} || 232 (89) || २.५ || &lt;ref name= &quot;Geography&quot;&gt;{{Cite web |url= https://www.census.gov/geographies/reference-files/2010/geo/state-area.html |title= State Area Measurements and Internal Point Coordinates |website= United States Census Bureau |access-date=24 February 2024}}&lt;/ref&gt;
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|अबखाजिया}} || {{km2 mi2|8665}} ||  ||  ||  || {{efn|Abkhazia is claimed in whole by [[Georgia (country)|Georgia]], and has [[International recognition of Abkhazia and South Ossetia|limited international recognition]].&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.bbc.com/news/world-europe-18175030 |title = Abkhazia profile |website = BBC |date = 28 August 2023 |access-date = 3 January 2024 |archive-date = 31 August 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230831002827/https://www.bbc.com/news/world-europe-18175030 |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|फ्रान्सेली दक्षिणी क्षेत्रहरू}} ([[फ्रान्स]]) || {{km2 mi2|7747}} || {{km2 mi2|7668}} || {{km2 mi2|80}} || १.० || {{efn|Excludes claim on [[Adélie Land]] in Antarctica. Data are from the CIA.}}
|-
| {{nts|163}} || {{झण्डा|प्यालेस्टाइन}} || {{km2 mi2|6020}} || {{km2 mi2|6025}} || ० || ० || {{efn|The CIA gives the areas of the [[West Bank]] and the [[Gaza Strip]] separately as 5,860 {{km2}} and 360 {{km2}} respectively. The figure for the West Bank includes [[East Jerusalem]] and [[Green Line (Israel)|Jerusalem No Man's Land]], but excludes [[Mount Scopus]].&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; The UN source differs by 200 {{km2}} and may exclude the area of the Dead Sea pertaining to the West Bank.}}
|-
| {{nts|164}} || {{झण्डा|ब्रुनाई}} || {{km2 mi2|5765}} || {{km2 mi2|5270}} || {{km2 mi2|500}} || ८.७ ||
|-
| {{nts|165}} || {{झण्डा|ट्रिनिडाड र टोबागो}} || {{km2 mi2|5127}} || {{km2 mi2|5127}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|फ्रान्सेली पोलिनेसिया}} ([[फ्रान्स]]) || {{km2 mi2|4167}} || {{km2 mi2|3827}} || {{km2 mi2|340}} || ८.२ || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|ट्रान्सनिस्ट्रिया}} || {{km2 mi2|4163}} ||  ||  ||  || {{efn|Transnistria is claimed in whole by [[Moldova]], and has [[International recognition of Transnistria|limited international recognition]]}}
|-
| {{nts|166}} || {{झण्डा|केप भर्ड}} || {{km2 mi2|4033}} || {{km2 mi2|4033}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|दक्षिण जर्जिया तथा दक्षिण स्यान्डविच टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|3903}} || {{km2 mi2|3903}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|दक्षिण ओसेटिया}} || {{km2 mi2|3900}} ||  ||  ||  || {{efn|South Ossetia is claimed in whole by [[Georgia (country)|Georgia]].&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.bbc.com/news/world-europe-18269210 |title = South Ossetia profile |date = 28 August 2023 |website = BBC |access-date = 18 January 2024 |archive-date = 29 July 2018 |archive-url = https://web.archive.org/web/20180729082549/https://www.bbc.com/news/world-europe-18269210 |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|उत्तरी साइप्रस}} || {{km2 mi2|3355}} ||  ||  ||  || {{efn|Academic articles most frequently give the figure shown,&lt;ref&gt;{{cite journal |last1 = Kliot |last2 = Mansfield |date = August 1997 |title = The political landscape of partition: The case of Cyprus |journal = Political Geography |volume = 16 |issue = 6 |pages = 495–521 |doi = 10.1016/S0962-6298(96)00020-0 |url = https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0962629896000200 |access-date = 16 January 2024 |archive-date = 18 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240118070033/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0962629896000200 |url-status = live }}&lt;/ref&gt; while an official brochure gives 3,248 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://mfa.gov.ct.tr/wp-content/uploads/2023/07/brosuren.pdf |title = Facts on the Turkish Republic of Northern Cyprus |website = mfa.gov.ct.tr |access-date = 16 January 2024 |archive-date = 16 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240116204943/https://mfa.gov.ct.tr/wp-content/uploads/2023/07/brosuren.pdf |url-status = live }}&lt;/ref&gt; Turkish Republic of Northern Cyprus is a [[self-declared]] state recognised only by [[Turkey]].}}
|-
| {{nts|167}} || {{झण्डा|सामोआ}} || {{km2 mi2|2842}} || {{km2 mi2|2780}} || {{km2 mi2|10}} || ०.४ ||
|-
| {{nts|168}} || {{झण्डा|लक्जेम्बर्ग}} || {{km2 mi2|2586}} || {{km2 mi2|2574}} || {{km2 mi2|16}} || ०.६ ||
|-
| {{hs|end}} – || ''{{flagicon image|Flag.svg}} [[बिर ताविल]] || {{km2 mi2|2060}} || {{km2 mi2|2060}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|169}} || {{झण्डा|मौरिसस}} || {{km2 mi2|2040}} || {{km2 mi2|2030}} || {{km2 mi2|10}} || ०.५ || {{efn|Data are from the CIA. The UN figure of 1,969 {{km2}} excludes the [[Agaléga|Agaléga Islands]] and [[St. Brandon|Saint Brandon]] (Cargados Carajos).}}
|-
| {{nts|170}} || {{झण्डा|कोमोरोस}} || {{km2 mi2|1861}} || {{km2 mi2|1861}} || ० || ० || {{efn|All figures are from the UN FAO. The CIA&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; and the UN Statistics department give an area of 2,235 {{km2}}, which includes [[Mayotte]] (374 {{km2}}), an [[overseas departments and regions of France|overseas department and region]] of [[French Fifth Republic|France]].}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|ओलान्द द्वीप}} ([[फिनल्यान्ड]]) || {{km2 mi2|1581}} || {{km2 mi2|1553}} || {{km2 mi2|28}} || 1.8 || {{efn|[[Åland]] is an autonomous region of [[Finland]], and thus is a part of the [[European Union]].&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.norden.org/en/information/about-aland |title = About Åland |website = norden.org |access-date = 3 January 2024 |archive-date = 1 March 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220301194904/https://www.norden.org/en/information/about-aland |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|फरोई टापु}} ([[डेनमार्क]]) || {{km2 mi2|1393}} || {{km2 mi2|1393}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|हङकङ}} ([[चीन]]) || {{km2 mi2|1114}} || {{km2 mi2|1050}} || {{km2 mi2|60}} || ५.४ || {{efn|UN figures are given, including only land and internal water. Official figures include &quot;sea area&quot; of 1640 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.landsd.gov.hk/en/resources/mapping-information/hk-geographic-data.html|title=Lands Department – Hong Kong Geographic Data|website=www.landsd.gov.hk|access-date=10 June 2021|archive-date=31 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230331083925/https://www.landsd.gov.hk/en/resources/mapping-information/hk-geographic-data.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|171}} || {{झण्डा|साओ तोमे र प्रिन्सिपी}} || {{km2 mi2|964}} || {{km2 mi2|964}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|तुर्क्स र काइकोस टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|948}} || {{km2 mi2|948}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|172}} || {{झण्डा|किरिबाटी}} || {{km2 mi2|811}} || {{km2 mi2|811}} || ० || ० || {{efn|Data are from the CIA. The UN figure of 726 {{km2}} excludes 84 {{km2}} of uninhabited islands.}}
|-
| {{nts|173}} || {{झण्डा|बहराइन}} || {{km2 mi2|778}} || {{km2 mi2|778}} || ० || ० || {{efn|The CIA gives a figure of 760 {{km2}} and no water,&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; the UN Statistics division has 778 {{km2}}, the UN FAO has 790 {{km2}} and no water, while Bahrain's official figure is 786.5 {{km2}} excluding territorial water.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.bahrain.bh/wps/wcm/connect/bnp_en/about%20the%20kingdom/about%20bahrain/related%20topics/facts%20and%20figures |title = Facts &amp; Figures |website = data.gov.bh |access-date = 3 January 2024 |archive-date = 3 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240103190112/https://www.bahrain.bh/wps/wcm/connect/bnp_en/about%20the%20kingdom/about%20bahrain/related%20topics/facts%20and%20figures |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|174}} || {{झण्डा|डोमिनिका}} || {{km2 mi2|750}} || {{km2 mi2|750}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|175}} || {{झण्डा|टोङ्गा}} || {{km2 mi2|747}} || {{km2 mi2|720}} || {{km2 mi2|30}} || ४.० ||
|-
| {{nts|176}} || {{झण्डा|सिङ्गापुर}} || {{km2 mi2|736}} || {{km2 mi2|726}} || {{km2 mi2|10}} || १.४ || {{efn|Data from the [[Singapore Department of Statistics]].&lt;ref&gt;{{cite web |title=Environment – Latest Data |date=31 January 2023 |publisher=Singapore Department of Statistics |url=https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/society/environment/latest-data |access-date=15 May 2023 |archive-date=19 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190719053602/https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/society/environment/latest-data |url-status=live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190719053602/https://www.singstat.gov.sg/find-data/search-by-theme/society/environment/latest-data |date=19 July 2019 }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|177}} || {{झण्डा|माइक्रोनेसिया}} || {{km2 mi2|702}} || {{km2 mi2|700|3}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|178}} || {{झण्डा|सेन्ट लुसिया}} || {{km2 mi2|616}} || {{km2 mi2|610}} || {{km2 mi2|10}} || १.६ ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|आइजल अफ म्यान}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|572}} || {{km2 mi2|570}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|ग्वाम}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) || {{km2 mi2|541}} || {{km2 mi2|540}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|179}} || {{झण्डा|एन्डोरा}} || {{km2 mi2|468}} || {{km2 mi2|468}} || ० || ० || {{efn|[[European microstates|European microstate]].}}
|-
| {{nts|180}} || {{झण्डा|पलाउ}} || {{km2 mi2|459}} || {{km2 mi2|459}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|उत्तरी मारिआना टापु}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) || {{km2 mi2|457}} || {{km2 mi2|457}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|181}} || {{झण्डा|सेसेल्स}} || {{km2 mi2|457}} || {{km2 mi2|457}} || ० || ० || {{efn|Smallest country in [[Africa]].}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|कुरासाओ}} ([[नेदरल्यान्ड]]) || {{km2 mi2|444}} || {{km2 mi2|444}} || ० || ० || {{efn|Data are from official statistics.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.government.nl/topics/caribbean-parts-of-the-kingdom/question-and-answer/what-are-the-different-parts-of-the-kingdom-of-the-netherlands |title = What are the different parts of the Kingdom of the Netherlands? |website = government.nl |date = 12 September 2017 |access-date = 16 January 2024 |archive-date = 4 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240104032847/https://www.government.nl/topics/caribbean-parts-of-the-kingdom/question-and-answer/what-are-the-different-parts-of-the-kingdom-of-the-netherlands |url-status = live }}&lt;/ref&gt; |name=&quot;neth&quot;}}
|-
| {{nts|182}} || {{झण्डा|एन्टिगुआ र बर्बुडा}} || {{km2 mi2|442}} || {{km2 mi2|442}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|183}} || {{झण्डा|बार्बाडोस}} || {{km2 mi2|431}} || {{km2 mi2|431}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|हर्ड टापु र म्याकडोनल्ड टापु}} ([[अस्ट्रेलिया]]) || {{km2 mi2|412}} || {{km2 mi2|412}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा चिन्ह|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha}} [[सेन्ट हेलेना, एसेन्सन र ट्रिस्टन डा चुन्हा]] ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|394}} || {{km2 mi2|394}} || ० || ० || {{efn|Comprising [[Saint Helena]] (122 {{km2}}), [[Ascension Island]] (88 {{km2}}), and [[Tristan da Cunha]] (184 {{km2}}). Data are from the CIA.}}
|-
| {{nts|184}} || {{झण्डा|सेन्ट भिन्सेन्ट र ग्रेनाडिन्स}} || {{km2 mi2|389}} || {{km2 mi2|389}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|यान माइएन}} ([[नर्वे]]) || {{km2 mi2|377}} || {{km2 mi2|377}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|संयुक्त राज्य भर्जिन टापु}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) || {{km2 mi2|347}} || {{km2 mi2|347}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|185}} || {{झण्डा|ग्रेनाडा}} || {{km2 mi2|345}} || {{km2 mi2|340}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|186}} || {{झण्डा|माल्टा}} || {{km2 mi2|315}} || {{km2 mi2|315}} || ० || ० || {{efn|[[European microstates|European microstate]]. Smallest [[European Union]] member state.}}
|-
| {{nts|187}} || {{झण्डा|माल्दिभ्स}} || {{km2 mi2|300|3}} || {{km2 mi2|300|3}} || ० || ० || {{efn|Smallest country in [[Asia]].}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|बोनेयर}} ([[नेदरल्यान्ड]]) || {{km2 mi2|288}} || {{km2 mi2|288}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;neth&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|केम्यान टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|264}} || {{km2 mi2|240}} || {{km2 mi2|24}} || ९.१ ||
|-
| {{nts|188}} || {{झण्डा|सेन्ट किट्स र नेभिस}} || {{km2 mi2|261}} || {{km2 mi2|261}} || ० || ० || {{efn|Smallest country in the [[Americas]] and the [[Western Hemisphere]].}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|नियु}} || {{km2 mi2|260}} || {{km2 mi2|260}} || ० || ० || {{efn|Niue, in [[associated state|free association]] with [[New Zealand]], has [[foreign relations of Niue|limited international recognition]]}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा चिन्ह|Akrotiri and Dhekelia}} [[अक्रोटिरी र धेकेलिया]] ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|254}} ||  ||  ||  || {{efn|Comprises Akrotiri ({{km2|123}}) and Dhekelia ({{km2|131}}),&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; together making up 3% of the island of [[Cyprus]].}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|सेन्ट पियर र मिक्लोँ|local}} ([[फ्रान्स]]) || {{km2 mi2|242}} || {{km2 mi2|230}} || {{km2 mi2|10}} || ४.२ ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|कुक टापु}} || {{km2 mi2|236}} || {{km2 mi2|236}} || ० || ० || {{efn|The Cook Islands, in [[associated state|free association]] with [[New Zealand]], has [[foreign relations of the Cook Islands|limited international recognition]]}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|अमेरिकी सामोआ}} ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) || {{km2 mi2|199}} || {{km2 mi2|199}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|189}} || {{झण्डा|मार्सल टापु}} || {{km2 mi2|181}} || {{km2 mi2|180}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|अरुबा}} ([[नेदरल्यान्ड]]) || {{km2 mi2|180}} || {{km2 mi2|180}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;neth&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|इस्टर टापु}} ([[चिली]]) || {{km2 mi2|163}} || {{km2 mi2|163}} || ० || ० || {{efn|Various sources give figures between 161 {{km2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/46785/2020_Book_KnowledgeForGovernance.pdf |title = Knowledge for Governance |date = 2020 |website = oapen.org |access-date = 12 January 2024 |archive-date = 12 May 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230512003015/https://library.oapen.org/bitstream/handle/20.500.12657/46785/2020_Book_KnowledgeForGovernance.pdf |url-status = live }}&lt;/ref&gt; and 166 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite journal |url = https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0341816205000937 |title = History, origin and extent of soil erosion on Easter Island (Rapa Nui) |date = 31 October 2005 |journal = Catena |doi = 10.1016/j.catena.2005.06.011 |access-date = 12 January 2024 |last1 = Mieth |first1 = Andreas |last2 = Bork |first2 = Hans-Rudolf |volume = 63 |issue = 2–3 |pages = 244–260 |bibcode = 2005Caten..63..244M |archive-date = 12 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240112182916/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0341816205000937 |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|190}} || {{झण्डा|लिस्टेनस्टाइन}} || {{km2 mi2|160}} || {{km2 mi2|160}} || ० || ० || {{efn|[[European microstates|European microstate]].}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|बेलायती भर्जिन टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|151}} || {{km2 mi2|151}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|वालिस र फुतुना|local}} ([[फ्रान्स]]) || {{km2 mi2|142}} || {{km2 mi2|142}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|क्रिसमस टापु}} ([[अस्ट्रेलिया]]) || {{km2 mi2|135}} || {{km2 mi2|135}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|जर्सी}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|116}} || {{km2 mi2|116}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|मोन्टसेराट}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|103}} || {{km2 mi2|100}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|एङ्गुइला}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|91}} || {{km2 mi2|91}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा चिन्ह|Bailiwick of Guernsey|name=Guernsey}} [[गुर्न्जी]] ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|78}} || {{km2 mi2|78}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{nts|191}} || {{झण्डा|सान मारिनो}} || {{km2 mi2|61}} || {{km2 mi2|61}} || ० || ० || {{efn|[[European microstates|European microstate]].}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|बेलायती हिन्द महासागरीय क्षेत्र}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|60|2}} || {{km2 mi2|60|2}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|बर्मुडा}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|54}} || {{km2 mi2|54}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{Flagicon image|Local flag of the Collectivity of Saint Martin.svg}} [[सेन्ट मार्टिन (फ्रान्स)|सेन्ट मार्टिन]] ([[फ्रान्स]]) || {{km2 mi2|53}} || {{km2 mi2|53}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा चिन्ह|Bouvet Island}} [[बोउभेट टापु]] ([[नर्वे]]) || {{km2 mi2|49}} || {{km2 mi2|49}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|पिटकेर्न टापु}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|47}} || {{km2 mi2|47}} || ० || ० || {{efn|The figure shown is from the CIA Factbook, and includes [[Henderson Island (Pitcairn Islands)|Henderson]], [[Ducie Island|Ducie]], and [[Oeno Island]].&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; The UN figure is 5 {{km2}}, and only includes area for Pitcairn island itself, the only inhabited island in the group.}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|नोर्फोक टापु}} ([[अस्ट्रेलिया]]) || {{km2 mi2|36}} || {{km2 mi2|36}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|सिन्ट मार्टिन}} ([[नेदरल्यान्ड]]) || {{km2 mi2|34}} || {{km2 mi2|34}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;neth&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा चिन्ह|United States Minor Outlying Islands}} [[संयुक्त राज्य अमेरिकाको साना बाह्य टापुहरू]] ([[संयुक्त राज्य अमेरिका]]) || {{km2 mi2|34}} || {{km2 mi2|34}} || ० || ० || {{efn|Includes CIA figures of Wake Island,&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wake-island/ |title = Wake Island |date = 17 January 2024 |website = cia.gov |access-date = 19 January 2024 |archive-date = 20 January 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210120170347/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wake-island/ |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210120170347/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/wake-island/ |date=20 January 2021 }}&lt;/ref&gt; Navassa Island&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/navassa-island/ |title = Navassa Island |date = 17 January 2024 |website = cia.gov |access-date = 19 January 2024 |archive-date = 27 January 2021 |archive-url = https://web.archive.org/web/20210127010047/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/navassa-island/ |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210127010047/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/navassa-island/ |date=27 January 2021 }}&lt;/ref&gt; and all of the [[United States Pacific Island Wildlife Refuges]].&lt;ref name=&quot;USPI NWR&quot;&gt;{{cite web |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states-pacific-island-wildlife-refuges/ |title = United States Pacific Island Wildlife Refuges |date = 22 December 2022 |website = cia.gov |access-date = 19 January 2024 |archive-date = 8 April 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220408014336/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states-pacific-island-wildlife-refuges/ |url-status = live }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220408014336/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/united-states-pacific-island-wildlife-refuges/ |date=8 April 2022 }}&lt;/ref&gt; May exclude some lagoon water or classify lagoon water as land.}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|मकाउ}} ([[चीन]]) || {{km2 mi2|33}} || {{km2 mi2|33}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|192}} || {{झण्डा|टुभालु}} || {{km2 mi2|26}} || {{km2 mi2|26}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|सेन्ट बार्तेलेमी|local}} ([[फ्रान्स]]) || {{km2 mi2|22}} || {{km2 mi2|20}} || ० || ० ||
|-
| {{nts|193}} || {{झण्डा|नाउरू}} || {{km2 mi2|21}} || {{km2 mi2|20}} || ० || ० || {{efn|Smallest [[island country]], and smallest country that is not a [[city-state]].}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा चिन्ह|Sint Eustatius}} [[सिन्ट एउस्टाटिउस]] ([[नेदरल्यान्ड]]) || {{km2 mi2|21}} ||  ||  ||  || {{efn|name=&quot;neth&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|कोकोस (किलिङ) टापु}} ([[अस्ट्रेलिया]]) || {{km2 mi2|14}} || {{km2 mi2|14}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|साबा}} ([[नेदरल्यान्ड]]) || {{km2 mi2|13}} ||  ||  ||  || {{efn|name=&quot;neth&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|टोकेलाउ}} ([[न्युजिल्यान्ड]]) || {{km2 mi2|12}} || {{km2 mi2|12}} || ० || ० ||
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|जिब्राल्टार}} ([[संयुक्त अधिराज्य]]) || {{km2 mi2|6.8|2|d}} || {{km2 mi2|6.8|2|d}} || ० || ० || {{efn|Land figure is official&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.gibraltar.gov.gi/statistics/key-indicators |title = Key indicators |website = gibraltar.gov.gi |access-date = 9 July 2023 |archive-date = 6 March 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230306051806/https://www.gibraltar.gov.gi/statistics/key-indicators |url-status = live }}&lt;/ref&gt; while the CIA states zero water area.&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|क्लिपर्टन टापु}} ([[फ्रान्स]]) || {{km2 mi2|6|2|d}} || {{km2 mi2|2|2|d}} || {{km2 mi2|4|2|d}} || ६६.७ || {{efn|The CIA gives a total area of 6 {{km2}} and no water, but ''Britannica'' gives a land area of 2 {{km2}}&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://www.britannica.com/place/Clipperton-Island |title = Clipperton Island |date = 27 September 2023 |website = britannica.com |access-date = 9 January 2024 |archive-date = 4 May 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220504205134/https://www.britannica.com/place/Clipperton-Island |url-status = live }}&lt;/ref&gt; and ''Coral Reefs'' has given a water area of 4 {{km2}}.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1 = Charpy |last2 = Rodier |display-authors = etal |date = 2010 |title = Clipperton, a possible future for atoll lagoons |url = https://link.springer.com/article/10.1007/s00338-010-0627-0 |journal = Coral Reefs |volume = 29 |issue = 3 |pages = 771–783 |doi = 10.1007/s00338-010-0627-0 |bibcode = 2010CorRe..29..771C |s2cid = 44581800 |access-date = 9 January 2024 |archive-date = 9 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240109202817/https://link.springer.com/article/10.1007/s00338-010-0627-0 |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|आसमोर र कार्टियर टापु}} ([[अस्ट्रेलिया]]) || {{km2 mi2|5|2|d}} || {{km2 mi2|5|2|d}} || ० || ० || {{efn|name=&quot;ciadata&quot;}}
|-
| {{hs|end}} – || {{झण्डा|कोरल समुद्री टापु}} ([[अस्ट्रेलिया]]) || {{km2 mi2|3|2|d}} || {{km2 mi2|3|2|d}} || ० || ० || {{efn|The CIA gives an estimate of less than 3 {{km2}}.&lt;ref name=&quot;ciastats&quot;/&gt; The territory comprises many low atolls and reefs, spanning some 780,000 {{km2}} of territorial water.}}
|-
| {{hs|end}} – || ''{{flagicon image|Flag.svg}} [[स्पार्ट्ली टापु]] ([[स्पार्ट्ली टापु विवाद|विवाद]])'' || {{km2 mi2|2|2|d}} || {{km2 mi2|2|2|d}} || ० || ० || &lt;ref&gt;&quot;Natural land area in the Spratly Islands does not exceed 2 {{km2}}&quot; {{cite book |url = https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B9780081008539000269 |title = Chapter 26 – The Spratly Islands |date = 2019 |doi = 10.1016/B978-0-08-100853-9.00026-9 |access-date = 18 January 2024 |last1 = Carmen |first1 = Ma. |last2 = Ablan-Lagman |first2 = A. |pages = 583–591 |isbn = 978-0-08-100853-9 |s2cid = 134987358 |archive-date = 18 January 2024 |archive-url = https://web.archive.org/web/20240118201723/https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/B9780081008539000269 |url-status = live }}&lt;/ref&gt;
|-
| {{nts|194}} || {{झण्डा|मोनाको}} || {{km2 mi2|2|2|d}} || {{km2 mi2|2|2|d}} || ० || ० || {{efn|[[European microstates|European microstate]]. Smallest [[United Nations]] member state.&lt;ref&gt;{{cite web |url = https://monacodc.org/monacohome.html |title = Key Facts About Monaco |date = 2020 |website = Embassy of Monaco in Washington DC |access-date = 28 October 2023 |archive-date = 8 November 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20231108002054/https://monacodc.org/monacohome.html |url-status = live }}&lt;/ref&gt;}}
|-
| {{nts|195}} || {{झण्डा|भ्याटिकन सिटी}} || {{km2 mi2|0.49|2|d}} || {{km2 mi2|0.49|2|d}} || ० || ० || {{efn|[[European microstates|European microstate]]. Smallest country in the world. The [[:it:Calendario Atlante De Agostini|De Agostini Atlas Calendar]] listed the area of Vatican City as 0.44 {{km2}} in its 1930 edition&lt;ref&gt;[https://books.google.com/books?id=JqlIZ70Jn9gC&amp;q=vaticano De Agostini Atlas Calendar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016055707/https://books.google.com/books?id=JqlIZ70Jn9gC&amp;q=vaticano |date=16 October 2022 }}, 1930, p. 99. {{in lang|it}}&lt;/ref&gt; but corrected it to 0.49 {{km2}} in its 1945–46 edition.&lt;ref name=agostini1945&gt;[https://books.google.com/books?id=ZpJXsBX_6uUC&amp;q=vaticano De Agostini Atlas Calendar] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221016055707/https://books.google.com/books?id=ZpJXsBX_6uUC&amp;q=vaticano |date=16 October 2022 }}, 1945–46, p. 128. {{in lang|it}}&lt;/ref&gt; The figure of 0.44&amp;nbsp;{{km2}} is still widely cited by many sources despite its inaccuracy.}}
|}

== टिप्पणीहरू ==
{{reflist|30em|group=&quot;टिप्पणी&quot;}}
&lt;references group=&quot;lower-alpha&quot;/&gt;
&lt;references group=&quot;टिप्पणीहरू&quot; /&gt;

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==
*[https://www.listofcountriesoftheworld.com/area-land.html क्षेत्रफल अनुसार विश्वका देशहरू]

[[श्रेणी:भूगोलसँग सम्बन्धित सूचीहरू]]
[[श्रेणी:क्षेत्रफल अनुसार सूची]]
[[श्रेणी:भूगोल अनुसार देश|क्षेत्रफल]]
[[श्रेणी:अन्तर्राष्ट्रिय वरियता|क्षेत्रफल]]</text>
      <sha1>qyzjsq033om88dh1f7ljut666db2sj7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>खानेपानी मन्त्रालय (नेपाल)</title>
    <ns>0</ns>
    <id>123568</id>
    <revision>
      <id>1367051</id>
      <parentid>1348918</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T15:03:45Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367051</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="2923" sha1="61zw92blme59idwqx8nub3ceg4v1qmm" xml:space="preserve">{{Infobox Government agency
|agency_name = खानेपानी मन्त्रालय
| seal = Emblem of Nepal.svg
|image= 
|seal_width =
|formed  = 
|preceding2 =
|dissolved =
|superseding =
|jurisdiction = [[नेपाल सरकार]]
|headquarters = [[सिंहदरबार|सिंहदरबार, काठमाडौँ]]
|latd		 = 28
|latm		 = 36
|lats		 = 50
|latNS		 = N
|longd		 = 17
|longm		 = 12
|longs		 = 32
|longEW		 = E
|employees = 
|budget  = 
|chief1_name = [[निशा मेहता]]
|chief1_position = खानेपानी मन्त्री
|website  = [http://www.mowss.gov.np www.mowss.gov.np] 
}}
'''खानेपानी मन्त्रालय''' नेपालको एक [[नेपाल सरकार|सरकारी मन्त्रालय]] हो जसको मुख्य उद्देश्य देशको जनतालाई प्रभावकारी, दिगो र गुणस्तरीय खानेपानी आपूर्ति र सरसफाइ उपलब्ध गराउने रहेको छ।

==सङ्गठनात्मक संरचना==
खानेपानी मन्त्रालयले आफ्नो कामलाई सहजीकरण र कार्यान्वयन गर्न आफ्नो मातहतमा विभिन्न विभाग र उपविभागहरू गठन गरेको छ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://mowss.gov.np/content/institutions-under-mowss.html|title=Institutions under MoWSS|publisher=Ministry of Water Supply|accessdate=1 April 2019}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190401083028/http://mowss.gov.np/content/institutions-under-mowss.html |date=1 April 2019 }}&lt;/ref&gt;
* खानेपानी तथा ढल निकास विभाग
* [[मेलम्ची खानेपानी विकास बोर्ड]]
* आयोजना कार्यान्वयन निर्देशनालय
* काठमाडौं उपत्यका खानेपानी व्यवस्थापन बोर्ड
* [[नेपाल खानेपानी संस्थान]]
* [[काठमाडौं उपत्यका खानेपानी लिमिटेड]]
* ग्रामीण खानेपानी तथा सरसफाई कोष विकास बोर्ड
* खानेपानी महसुल निर्धारण आयोग

==खानेपानी मन्त्रालयका पूर्व मन्त्रीहरू==

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{Reflist}}

==बाह्य कडीहरू==
{{Ministries &amp; Departments of Nepal}}

[[श्रेणी:नेपाल सरकारका मन्त्रालयहरू]]</text>
      <sha1>61zw92blme59idwqx8nub3ceg4v1qmm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>धिङ्ग शहर</title>
    <ns>0</ns>
    <id>126985</id>
    <revision>
      <id>1367108</id>
      <parentid>1299296</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T03:29:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367108</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9009" sha1="rq6uqt2fx1dlo1xiggn6l73gclmbgbh" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = धिङ्ग 
| native_name                     = 
| native_name_lang                = 
| other_name                      = 
| nickname                        = 
| settlement_type                 = नगर
| image_skyline                   = 
| image_alt                       = 
| image_caption                   = 
| pushpin_map                     = India Assam#India
| pushpin_label_position          = left
| pushpin_map_alt                 = 
| pushpin_map_caption             = आसाम, भारतमा स्थान
| coordinates                     = {{coord|26.47|N|92.47|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = राष्ट्र
| subdivision_name                = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1               = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]]
| subdivision_name1               = [[असम|आसाम]]
| subdivision_type2               = [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्ला]]
| subdivision_name2               = [[नगाउँ जिल्ला]]
| established_title               = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date                = 
| founder                         = 
| named_for                       = 
| government_type                 = 
| governing_body                  = 
| unit_pref                       = Metric
| area_footnotes                  = 
| area_rank                       = 
| area_total_km2                  = 
| elevation_footnotes             = 
| elevation_m                     = 64
| population_total                = 19235
| population_as_of                = सन् २०११
| population_rank                 = 
| population_density_km2          = auto
| population_demonym              = 
| population_footnotes            = 
| demographics_type1              = भाषाहरू
| demographics1_title1            = आधिकारिक
| demographics1_info1             = [[असमिया भाषा|असामी]]
| timezone1                       = [[भारतीय मानक समय]]
| utc_offset1                     = +५:३०
| postal_code_type                = हुलाक कोड
| postal_code                     = ७८२१२३
| registration_plate              = AS02
| website                         = 
| footnotes                       = 
| official_name                   = 
}}
'''धिङ्ग सहर''' [[भारत]]को [[असम|आसाम]] राज्यको [[नगाउँ जिल्ला]]को उत्तरपश्चिममा अवस्थित एउटा सहर हो।

==भूगोल==
धिङ्ग {{Coord|26.47|N|92.47|E|}} मा अवस्थित छ&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Dhing.html Falling Rain Genomics, Inc - Dhing] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220913110714/http://www.fallingrain.com/world/IN/3/Dhing.html |date=2022-09-13 }}&lt;/ref&gt;। यसको औसत उचाइ ६४ मिटर (२१० फिट) छ&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Average Weather in Dhing, India, Year Round - Weather Spark|url=https://weatherspark.com/y/112089/Average-Weather-in-Dhing-India-Year-Round|access-date=2020-10-06|website=weatherspark.com}}&lt;/ref&gt;।

धिङ्ग [[नागाउँ सहर]]बाट करिब २५ किलोमिटर टाढा छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Distance from Nagaon, Assam to Dhing, Assam|url=http://www.indiadistance.com/distance/24173284-24173847|access-date=2020-10-06|website=www.indiadistance.com}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200221200326/http://www.indiadistance.com/distance/24173284-24173847 |date=2020-02-21 }}&lt;/ref&gt;
।

==जनसाङ्ख्यिकी==
सन् २०११ भारतको जनगणना अनुसार धिङ्गको जनसङ्ख्या १९,२३५ थियो&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Dhing (Nagaon, Assam, India) - Population Statistics, Charts, Map, Location, Weather and Web Information|url=http://www.citypopulation.de/php/india-assam.php?cityid=1841001000|access-date=2020-10-06|website=www.citypopulation.de}}&lt;/ref&gt;। जनसङ्ख्याको ५१.७% पुरुष र ४८.३% महिला छन्। धिङ्गको औसत साक्षरता दर ८७.३५% थियो, जुन राज्यको औसत ७२.१९% भन्दा बढी थियो। पुरुष साक्षरता ९०.७७% र महिला साक्षरता ८३.६९% छ।


==राजनीति==
कम्युनिस्ट नेता एम. शम्सुल हुडा [[असम विधान सभा]] धिङ विधान सभा निर्वाचन क्षेत्रका सदस्यका रूपमा धेरै पटक निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|title=Dhing Election Results 2016 , उम्मेदवार सूची, विजेता, उपविजेता र वर्तमान MLAs|url=https://www.elections.in/assam/assembly-constituencies/dhing.html|access-date=2020-10-05|website=Elections in India }}&lt;/ref&gt; धिङ्ग [[कालियाबोर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)]] को एक हिस्सा हो।

धिङ्ग निर्वाचन क्षेत्र हाल [[अखिल भारतीय संयुक्त लोकतान्त्रिक मोर्चा]] राजनीतिज्ञ, अमिनुल इस्लाम द्वारा प्रतिनिधित्व गर्दै हुनुहुन्छ, जसले २०११ र २०१६ मा पछिल्लो दुई असम विधान सभा चुनाव जितेका छन्।

==शिक्षा==
धिङ्गले वरपरका गाउँहरूका लागि शैक्षिक केन्द्रको रूपमा रहेको छ र धेरै माध्यमिक विद्यालयहरू यहाँ रहेका छन्&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Schools in Dhing Urban Cluster {{!}} Dhing Urban Cluster, Nagaon District (Assam)|url =https://schools.org.in/assam/nagaon/urban/dhing-urban|access-date=2020-10-05|website=schools.org.in|language=en}}&lt;/ref&gt;। यो पनि [[गुवाहाटी विश्वविद्यालय]]सँग सम्बन्धित [[धिङ्ग कलेज]] मातहतमा माध्यमिक तहको शिक्षा प्रदान गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Home {{!}}{{!}} Dhing College {{!}}{{ !}} KSGI {{!}}{{!}} KSGI-Kinetic Solutions Group of India|url=http://dhingcollege.in/|access-date=2020-10-05|website=dhingcollege.in}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

== उल्लेखनीय व्यक्तिहरू ==
*[[हिमा दास]], IAAF विश्व अन्डर-२० एथलेटिक्स च्याम्पियनसिपमा स्वर्ण पदक जित्ने पहिलो भारतीय महिला&lt;ref&gt;{{Cite web|last=PTI|title=हिमा दास विश्वमा स्वर्ण जित्ने पहिलो भारतीय महिला बनिन्। जुनियर एथलेटिक्स च्याम्पियनशिप|url=https://www.thehindubusinessline.com/news/sports/hima-das-becomes-first-indian-to-win-gold-in-world-jr-athletics-championships/article24406963.ece| access-date=2020-10-05|website=@businessline|language=en}}&lt;/ref&gt;
* मुफ्ती खैरुल इस्लाम, पूर्व अमिर-ए-शरियात, पूर्वोत्तर भारत
*[[राजद्वीप]], गीतकार, नाटककार, पटकथा लेखक, र पत्रकार&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Seta|first=Keyur|title=नाटककार राजद्वीप कसरी ब्रह्माण्डले उनलाई सिनेस्तान स्क्रिप्ट प्रतियोगिता पुरस्कार जित्न मद्दत गर्ने षड्यन्त्र गर्यो। url=https://www.cinestaan.com/articles/2019/feb/10/18581/playwright-rajdweep-on-how-the-universe-conspired-to-help-him-win-a-cinestaan-script- contest-prize|access-date=2020-10-05|website=www.cinestaan.com}}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामाग्री==
{{reflist}}

[[श्रेणी:नगाउँ जिल्लाका सहर तथा नगरहरू]]</text>
      <sha1>rq6uqt2fx1dlo1xiggn6l73gclmbgbh</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>128714</id>
    <revision>
      <id>1367090</id>
      <parentid>1367033</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T20:39:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Swarnim_Wagle_MP_2023.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Túrelio|Túrelio]]ले [[:c:COM:L|Copyright violation]]: को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1367090</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="101768" sha1="bpowcntsmymrdlo3fi3pq4wsutm4t78" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको एक मध्यमार्गी राजनीतिक दल}}
{{Infobox political party
| name = राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी
| native_name = रास्वपा
| logo = 500px-Logo of the Rastriya Swatantra Party.svg.png
| colorcode = {{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}
| colours = {{colour box|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}} [[नीलो|आकाशे नीलो]]
| chairperson = [[रवि लामिछाने]]
| spokesperson = [[मनिष झा]]
| leader2_title = वरिष्ठ नेता
| leader2_name = [[बालेन्द्र शाह]]
| leader3_title = उपसभापति
| leader3_name = [[स्वर्णिम वाग्ले]]
| leader4_title = महामन्त्री
| leader4_name = [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
| leader5_title = कोषाध्यक्ष
| leader5_name = लिमा अधिकारी
 | membership = ५,१६,२९६ (२०८३)&lt;ref name=&quot;total_party_members&quot;&gt;{{cite web |url=https://www.setopati.com/politics/390947 |title=रास्वपाको पार्टी सदस्य सवा पाँच लाख नाघ्यो|language=ne|website=Setopati|date=2026-06-08}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;&lt;small&gt;२,४१,७९९ (२०८२)&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.ratopati.com/story/522466/national-independent-party-members-241799 |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सदस्य २ लाख ४१ हजार ७९९ |lang=ne}}&lt;/ref&gt; बाट बढेको;&lt;br /&gt;+२,७४,४९७ ({{up}}११३.५%)&lt;/small&gt;| foundation = {{start date and age|2022|07|01|df=y}}
| ideology = [[सामाजिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;/&gt;&lt;br /&gt;[[संवैधानिक समाजवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;&gt;{{cite web |date=2023-04-02 |title=Mainstreaming of Social Protection Agenda in the Political Parties' Election Manifesto in Nepal |url=https://www.academia.edu/106495973/Mainstreaming_of_Social_Protection_Agenda_in_the_Political_Parties_Election_Manifesto_in_Nepal |access-date=2025-02-05 |publisher=Nepal Journals Online |language=en |quote=Rastriya Swatantra Party, was formed on 16 June 2022. The party supports constitutional socialism, participatory democracy, progressivism, and political freedom. The party is described as centre-left, centrist, and centre-right.}}&lt;/ref&gt;&lt;br /&gt;[[प्रगतिवाद]]&lt;ref name=&quot;JOL&quot;/&gt;
| position = देश कै सबैभन्दा ठूलो र २०१५ पछी शक्तिशाली दल
| slogan = ''अब जान्नेलाई छान्ने''
| symbol = [[File:Nepalese Election Symbol Bell no cirlce.svg{{!}}class=skin-invert|100px]]
| headquarters = च:मती, वनस्थली १६, [[काठमाडौँ]]
| country = नेपाल
| blank1_title = [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]को स्थिति
| blank1 = [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची#राष्ट्रिय दलहरू|राष्ट्रिय दल (पहिलो ठूलो)]]
| seats1_title = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]मा सिटहरू
| seats1 = {{Composition bar|182|275|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats2_title = [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]मा सिटहरू
| seats2 = {{Composition bar|0|59|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats3_title = [[नेपालका नगर प्रमुखहरूको सूची|प्रमुख]]/[[नेपालका गाउँपालिका अध्यक्षहरूको सूची|अध्यक्ष]]
| seats3 = {{Composition bar|1|753|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats4_title = [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]]मा सिटहरू
| seats4 = {{Composition bar|0|550|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| seats5_title = [[नेपालमा स्थानीय सरकार|वडा सदस्यहरू]]
| seats5 = {{composition bar|12|35011|hex={{party color|Rastriya Swatantra Party}}}}
| website = {{URL|http://rspnepal.org/}}
| Ruling party = शक्तिशाली बहुमत प्राप्त सत्तारुढ दल
}}

'''राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी''' ('''रास्वपा''') नेपालको समतामूलक उन्नति, समाजिक न्याय सहितको उदार अर्थतन्त्रमा विश्वास गर्ने देश कै सबैभन्दा ठुलो बहुलवादी लोकतान्त्रिक राजनीतिक दल हो। यो दल [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा भारी जीत हासिल गरेसँगै नेपालको [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|सबैभन्दा ठूलो राष्ट्रिय दल]] बनेको छ । एक मध्यमार्गी दलका रूपमा यसले आफ्ना निर्वाचित सांसदहरूका लागि 'प्रत्याह्वानको अधिकार', वि.सं. २०४७ देखि सार्वजनिक पद धारण गरेका व्यक्तिहरूको सम्पत्ति छानबिन गर्ने भ्रष्टाचार विरोधी अडान, सीमान्तकृत समुदायका लागि [[सामाजिक न्याय]], निजामती सेवामा योग्यता प्रणाली, एकीकृत स्वास्थ्य सेवाको पारदर्शिता, डिजिटल सुशासन र साना निक्षेपकर्ताहरूको सुरक्षाका लागि वित्तीय संस्थाहरूमाथि कडा निगरानी जस्ता मुद्दाहरूलाई आफ्नो राजनीतिक एजेन्डामा राखेको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://www.ratopati.com/story/549310/the-election-manifesto-of-the-first-party-to-emerge-as-the-rashtriya-swayamsevak-sangh-rss-includes-the-following-economic-reform-agenda |title=पहिलो दल बनेको रास्वपाको चुनावी वाचापत्रमा यस्ता छन् आर्थिक सुधारका ‘एजेन्डा’
|publisher=रातोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

यो दल २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म [[प्रचण्ड]] नेतृत्वको सरकारमा चारवटा मन्त्राल यसहित सत्ता साझेदार थियो। यसअघि यो दल २०७९ पुस ११ देखि २०७९ माघ २२ सम्म पनि सरकारमा सहभागी भएको थियो। [[रवि लामिछाने]]ले २०७९ असारमा यस दलको घोषणा गरेका थिए र २०७९ असार १७ मा [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा दर्ता भएको थियो। [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]पछि यो नेपालको चौथो ठूलो दल बनेको थियो भने प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२ पछि [[बालेन्द्र शाह]]को नेतृत्वमा यो १८२ सिट सहित पहिलो ठूलो दल बन्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |date=२०८२ चैत १२|url=https://suryakhabar.com/2026/03/481538/ |title=रास्वपा बहुमतको सरकार बनाउने पहिलो दल बन्यो|publisher=सूर्य खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
=== स्थापना र प्रारम्भिक वर्षहरू (२०७९–२०८२) ===
१६ जुन २०२२ मा, [[रवि लामिछाने]]ले [[ग्यालेक्सी फोरके टेलिभिजन]]को प्रबन्ध निर्देशक पदबाट राजीनामा दिँदै [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्यका लागि [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ को आम निर्वाचन]] लड्ने घोषणा थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=चितवन २ बाट चुनाव लड्ने भए रवि लामिछाने|url=https://shilapatra.com/detail/96918|work=|publisher=|website=शिलापत्र|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt; उनले यसभन्दा अगाडि ७ असार २०७९ मा, २१ सदस्यीय केन्द्रीय समिति सहित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी गठनको घोषणा गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;RL&quot;&gt;{{Cite web |title=Rabi Lamichhane announces National Independent Party |url=https://risingnepaldaily.com/news/12850 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt; १ जुलाई २०२२ मा रवि लामिछाने संस्थापक सभापति र 'गोलाकार भित्रको घन्टी' निर्वाचन चिन्हसहित यो दल [[निर्वाचन आयोग (नेपाल)|निर्वाचन आयोग]]मा औपचारिक रूपमा दर्ता भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=यी हुन् रवि लामिछानेको पार्टीका २१ केन्द्रीय सदस्य |url=https://www.setopati.com/politics/275710/ |website=सेतोपाटी }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

यस दलले २०७९ को निर्वाचनमा १३१ निर्वाचन क्षेत्रमा उम्मेदवार उठाए पनि प्रदेश सभा निर्वाचनमा भने भाग लिएन। प्रतिनिधि सभामा यसले प्रत्यक्षतर्फ ७ र समानुपातिकतर्फ १३ सिट जित्न सफल भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Two new forces enter federal parliament as national parties |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/30/two-new-forces-enter-federal-parliament-as-national-parties |website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; १०.७०% समानुपातिक मत प्राप्त गर्दै यो दल सङ्घीय संसदको सातवटा [[नेपालका राजनीतिक दलहरूको सूची|राष्ट्रिय दलहरू]] मध्ये एक बनेको थियो।&lt;ref name=&quot;s&quot;&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |website=कान्तिपुर}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनपछि, दलका सभापति रवि लामिछाने उपप्रधानमन्त्रीको रूपमा [[पुष्पकमल दाहाल]] नेतृत्वको गठबन्धन सरकारमा सहभागी भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Nepal's former TV anchor Lamichhane becomes Deputy PM, Home minister |url=https://www.business-standard.com/article/international/nepal-s-former-tv-anchor-lamichhane-becomes-deputy-pm-home-minister-122122600906_1.html |website=Business Standard}}&lt;/ref&gt; दलकी [[इन्दिरा राना मगर]] प्रतिनिधि सभाको उपसभामुखमा निर्वाचित भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Indira Rana Magar elected as Deputy Speaker of HoR |url=https://risingnepaldaily.com/news/21711 |website=गोरखापत्र}}&lt;/ref&gt;

[[सर्वोच्च अदालत (नेपाल)|सर्वोच्च अदालत]]ले लामिछानेको नागरिकता अमान्य घोषित गरेपछि दल मन्त्रिपरिषद्बाट बाहिरिएको थियो तर सरकारलाई समर्थन भने कायमै राख्ने निर्णय गरेको थयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Court strips Lamichhane of all posts over citizenship|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/28/court-strips-lamichhane-of-all-posts-over-citizenship|website=kathmandupost.com}}&lt;/ref&gt; उक्त निर्णयपछि [[डोलप्रसाद अर्याल]] दलको कार्यवाहक सभापति बनेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2023/01/1254503|title=डोलप्रसाद बने राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको कार्यवाहक सभापति|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|accessdate=2023-01-28}}&lt;/ref&gt; भ्रष्टाचारको आरोप लागेपछि दलले समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठलाई निष्कासन गरी उनको ठाउँमा बिन्ध्यवासिनी कंसाकारलाई नयाँ सांसदको रूपमा नियुक्त गरेको थियो।

२०८० को उपनिर्वाचनमा रास्वपाले [[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]] मा एक सिट थप्न सफल भएको थियो भने लामिछाने [[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]] बाट पुनः निर्वाचित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP's Dr Swarnim Wagle wins by-election in Tanahun-1 |url=https://republicaorigin.nagariknetwork.com/news/rsp-s-dr-swarnim-wagle-wins-by-election-in-tanahun-1-with-a-wide-margin |website=My Republica}}&lt;/ref&gt; २०८० फागुनमा यो दल पुनः दाहाल सरकारमा सहभागी भएको थियो, तर एक महिनापछि गठबन्धनमा आएको फेरबदलका कारण मन्त्रिपरिषद् विघटन हुन पुगेको थियो। दलको मर्यादा उल्लङ्घन गरेको भन्दै तात्कालीन महामन्त्री मुकुल ढकाललाई पार्टीबाट निष्कासन गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party expels Mukul Dhakal |url=https://kathmandupost.com/national/2024/08/27/rastriya-swatantra-party-expels-mukul-dhakal-from-party |website=काठमाडौँ पोस्ट}}&lt;/ref&gt;

सहकारी ठगीको आरोपमा २०८० मा सभापति लामिछाने पक्राउ परेपछि डोलप्रसाद अर्यालले कार्यवाहक सभापतिको जिम्मेवारी सम्हालेका थिए। असार २०८१ मा कबिन्द्र बुर्लाकोटीलाई महामन्त्री र [[मनिष झा]]लाई प्रवक्ता नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP appoint Kabindra Burlakoti as general secretary, Manish Jha as spokesperson |url=https://english.khabarhub.com/2025/21/479251/ |website=Khabarhub}}&lt;/ref&gt;

=== जेन्जी आन्दोलन र विस्तार (वि.सं २०८२–वर्तमान) ===
'जेन्जी' आन्दोलनपछि पूर्व सांसद [[सुमना श्रेष्ठ]]ले दलबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। प्रमुख सचेतक सन्तोष परियारले पनि दल त्याग गरी [[प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी (नेपाल)|प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टी]]मा आबद्ध भएका थिए। १४ मङ्सिर २०८२ मा [[विवेकशील साझा पार्टी]] रास्वपामा विलय भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=मन जित्ने विवेकशील र मत जित्ने रास्वपा जोड्यो एकता सभाले
|url=https://www.onlinekhabar.com/2025/11/1816898/ekta-sabha-unites-rsp-which-wins-hearts-and-votes|access-date=१३ मङ्सिर २०८२|website=अनलाइन खबर}}&lt;/ref&gt; दलले [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] [[बालेन्द्र शाह]]लाई पार्टीमा ल्याउन र '[[उज्यालो नेपाल पार्टी]]'सँग एकता गर्ने सम्झौता गरे पनि उज्यालो नेपालसँगको एकता भने सफल हुन सकेन। २०८२ को आम निर्वाचनमा रास्वपाले २७५ मध्ये १८२ सिट जित्दै दुई-तिहाइ नजिकको बहुमत हासिल गरेको थियो र [[बालेन शाह]]ले १३ चैत २०८२ मा, प्रधानमन्त्रीको रूपमा शपथ लिएका थिए।

== सङ्गठन ==
दलले आफ्नो कुनै पनि [[भ्रातृ सङ्गठन]] नहुने र केवल सदस्यहरू मात्र हुने, कुनै पनि [[कार्यकर्ता (राजनीति)|कार्यकर्ता]] नहुने घोषणा गरेको थियो। दलका तर्फबाट निर्वाचनका लागि उम्मेदवार छनोट गर्न प्रारम्भिक निर्वाचन गरिने घोषणा पनि गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;JR&quot;&gt;{{Cite web |title=Journalist Rabi Lamichhane announces new political party |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/journalist-rabi-lamichhane-announces-new-political-party |access-date=2022-07-01 |website=The Himalayan Times |date=22 June 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;RL&quot;/&gt; दलले २०७९ को प्रतिनिधि सभा निर्वाचनका लागि उम्मेदवारहरूको छनोट प्रारम्भिक निर्वाचन मार्फत नै गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party drawing public attention ahead of polls |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/10/rastriya-swatantra-party-drawing-public-attention-ahead-of-polls |access-date=2022-11-18 |website=kathmandupost.com |language=en}}&lt;/ref&gt;

== विचारधारा ==
दलले [[संवैधानिक समाजवाद]], [[प्रगतिवाद]], राजनीतिक व्यावहारिकता, [[सहभागितामूलक लोकतन्त्र]], [[कल्याणकारी राज्य]]सहितको [[आर्थिक उदारवाद]]&lt;ref name=&quot;GP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party adopts 'pluralistic democracy' as its guiding principle |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/11/30/rastriya-swatantra-party-adopts-pluralistic-democracy-as-its-guiding-principle |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt; र राजनीतिक स्वतन्त्रताको समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=वाचा पत्र |url=https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |access-date=2022-12-02 |website=rspnepal.org |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221103174754/https://rspnepal.org/rspmanifesto2079 |date=2022-11-03 }}&lt;/ref&gt; दलका विभिन्न सदस्यहरूले यसलाई एक [[मध्यमार्ग|मध्यमार्गी]] दलका रूपमा वर्णन गरेका छन्।&lt;ref name=&quot;RS&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party Manifesto |url=https://api.rspnepal.org/manifesto/download |access-date=2024-07-21 |website=Rastriya Swatantra Party}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=How serious is the Rastriya Prajatantra Party about promoting youth leaders and meritocracy? |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/08/06/how-serious-is-the-rastriya-prajatantra-party-about-promoting-youth-leaders-and-meritocracy |access-date=2024-07-21 |website=kathmandupost.com |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=स्वतन्त्र पार्टीमा दुई धार : दायाँ जाने कि बायाँ ? |url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1227209 |access-date=2022-12-01 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?v=hi8yv2G7bS8 |title=अब आश्वासन बिक्दैन, मतदाता जागरुक भइसके |date=2022-11-27 |publisher=}}&lt;/ref&gt;

== नीतिगत अवधारणा ==
=== अर्थतन्त्रको प्राकृतिक स्वरूप ===
दलले व्यक्तिगत अधिकारसहितको अर्थतन्त्रको समर्थन गर्दछ, जहाँ औद्योगिक र व्यापारिक गतिविधिहरूमा सरकारको संलग्नता रहँदैन। व्यक्ति, समूह, वर्ग वा राष्ट्रहरूबीचको आर्थिक सम्बन्धमा सरकारले हस्तक्षेप गर्न नपाउने यसको मान्यता छ। [[आर्थिक स्वतन्त्रता]]ले अर्थतन्त्रलाई समृद्धितर्फ लैजाने र सरकारको योजना वा हस्तक्षेपले अर्थतन्त्रमा अवरोध पुर्‍याई प्रतिकूल असर पार्ने विचारलाई दलले समर्थन गर्दछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Swatantra Party leaders seek rewrite of political paper |url=https://kathmandupost.com/politics/2023/06/18/swatantra-party-leaders-seek-rewrite-of-political-paper |access-date=2024-03-27 |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Can the Swatantra Party answer the bell? |url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/01/can-the-swatantra-party-answer-the-bell |website=Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

=== निर्वाचन सुधार ===
रास्वपाले 'रिकल इलेक्सन' (निर्वाचित प्रतिनिधिलाई फिर्ता बोलाउने), 'राइट टु रिजेक्ट' (अस्वीकार गर्ने अधिकार) र 'एब्सेन्टी ब्यालेट' (अनुपस्थित मतदान) को व्यवस्थालाई समर्थन गर्दछ। दलले [[नेपालको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] र सातै प्रदेशका [[मुख्यमन्त्री (नेपाल)|मुख्यमन्त्री]]को [[प्रत्यक्ष निर्वाचन|प्रत्यक्ष निर्वाचन]] हुनुपर्ने पक्षमा वकालत गर्दछ।&lt;ref name=&quot;RL&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=सांसदहरूलाई फिर्ता बोलाउन सकिने ‘राइट टू रिकल’ को फ्रेमवर्क बनाउँदै रास्वपा
 |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1895881/rsp-is-creating-a-framework-for-right-to-recall-that-can-be-used-to-recall-mps |access-date=२०८२ चैत १२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

२०७९ को निर्वाचनको वाचा पत्रमा दलले वडा अध्यक्षदेखि सङ्घीय सांसदसम्म सम्मिलित विस्तारित निर्वाचक मण्डलद्वारा निर्वाचित गैर-दलीय [[नेपालको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को अवधारणा अघि सारेको थियो। साथै, [[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]को अध्यक्षले नै उपराष्ट्रपतिको रूपमा कार्य गर्ने प्रस्ताव गरेको थियो। संवैधानिक निकायहरूमा हुने राजनीतिक नियुक्ति अन्त्य गर्न संवैधानिक परिषद् खारेज गरी राष्ट्रिय सभाको सिफारिस र प्रतिनिधि सभाको अनुमोदनमा नियुक्ति गरिनुपर्ने यसको माग रहेको छ। दलले वर्तमान [[प्रदेश सभा (नेपाल)|प्रदेश सभा]] र [[जिल्ला समन्वय समिति]] खारेजीको माग गर्दै स्थानीय तहका प्रमुखहरूद्वारा निर्वाचित हुने 'प्रदेश परिषद्' को पक्षमा उभिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web|author=|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको वाचापत्र : स्वतन्त्र व्यक्ति राष्ट्रपति, गैरदलीय राष्ट्रियसभा (पूर्णपाठ)|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/11/1212699|work=|publisher=|website=अनलाइन खबर|language=नेपाली|archive-date=|archive-url=|date=|accessdate=१७ कात्तिक २०७९}}&lt;/ref&gt;

=== आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण ===
दलले निजी क्षेत्र, सहकारी र सरकारी क्षेत्रलाई अर्थतन्त्रका तीन खम्बाका रूपमा हेर्दछ। जनतालाई सेवा प्रवाह र आर्थिक वृद्धिका लागि सरकारी क्षेत्रको विकल्पका रूपमा निजी क्षेत्रको बढ्दो भूमिका र प्रतिस्पर्धालाई यसले प्राथमिकता दिन्छ। देशको सबैभन्दा न्यून आय भएका व्यक्तिहरूको आयकर अन्त्य गर्ने र प्रत्येक वडामा 'फुड बैङ्क' स्थापना गरी गरिबीको रेखा मुनि रहेकाहरूलाई 'रासन कार्ड' मार्फत पोषण सहायता सुनिश्चित गर्ने यसको लक्ष्य राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot;&gt;{{Cite web |title=Rastriya Swatantra Party - RSP |url=https://rspnepal.org/ |website=Rastriya Swatantra Party - RSP}}&lt;/ref&gt;

=== स्वास्थ्य सेवा ===
दलले 'सिङ्गल-पेयर' स्वास्थ्य प्रणाली र सातै प्रदेशमा कम्तीमा एउटा प्रयोगशाला सहित ७५० शैयाको अस्पताल, ७७ वटै जिल्लामा ५० देखि १०० शैयाको अस्पताल, र प्रत्येक वडामा क्लिनिक स्थापना गर्ने लक्ष्य राखेको छ। केन्द्रिकृत राष्ट्रिय एम्बुलेन्स सेवा, खाद्य तथा औषधि विभाग र स्वास्थ्य नवप्रवर्तन बोर्ड जस्ता निकायहरू स्थापना गर्ने यसको योजना रहेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

=== भ्रष्टाचार निवारण ===
भ्रष्टाचार विरुद्ध कठोर कदम चाल्न दलले सुराकीहरूको सुरक्षाका लागि कानुन ल्याउने र [[अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग, नेपाल|अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग]] मातहत भ्रष्टाचार विरोधी प्रहरी दस्ता स्थापना गर्ने प्रस्ताव गरेको छ।

=== महिला र यौनिक अल्पसङ्ख्यक ===
हिंसा पीडितहरूका लागि आश्रयस्थल निर्माण र मानव बेचबिखन, घरेलु हिंसा तथा [[तेजाब आक्रमण]]मा परेकाहरूको सहयोगका लागि कोष स्थापना गर्ने यसको नीति छ। महिला वा यौनिक अल्पसङ्ख्यकहरूको ६० प्रतिशत सेयर वा कर्मचारी रहेका व्यवसायहरूलाई प्रोत्साहन गर्न विशेष कोषमार्फत उद्यमशीलता प्रवर्द्धन गर्ने लक्ष्य दलले राखेको छ।&lt;ref name=&quot;RSP&quot; /&gt;

== जिम्मेवारी सम्हालेका मन्त्रालयहरू ==

=== दाहाल मन्त्रिपरिषद् अन्तर्गत ===
{{मुख्य|तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्}}

==== २०८० फागुन २३ देखि २०८१ असार २८ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;6&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]], [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|२.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|३.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]] 
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|-
|४.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय]]
|२३ फागुन २०८०
|२८ असार २०८१
|१२८ दिन
|}

==== २०७९ माघ ३ देखि २०७९ माघ २२ सम्म ====
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
|-
!क्र.सं.
!मन्त्री
!पदभार
!पदबहाली (वि.सं.)
!पदत्याग (वि.सं.)
!कार्यकाल
!उत्तराधिकारी
|-
|१.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|-
|२. 
|[[शिशिर खनाल]]
|[[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[अशोककुमार राई]]
|-
|३. 
|[[तोसिमा कार्की]]
| राज्यमन्त्री, [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय]]
|३ माघ २०७९
|२२ माघ २०७९
|१९ दिन
|[[पुष्पकमल दाहाल]] ''(मन्त्रालय रिक्त)''
|}

== निर्वाचन परिणामहरू ==
&lt;graph&gt;{
	&quot;legends&quot;: [],
	&quot;scales&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;zero&quot;: false,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
			},
			&quot;padding&quot;: 0.2,
			&quot;range&quot;: &quot;width&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;linear&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
			},
			&quot;zero&quot;: true,
			&quot;range&quot;: &quot;height&quot;,
			&quot;nice&quot;: true
		},
		{
			&quot;domain&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;,
				&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
			},
			&quot;type&quot;: &quot;ordinal&quot;,
			&quot;name&quot;: &quot;color&quot;,
			&quot;range&quot;: [
				&quot;#0095DA&quot;
			]
		}
	],
	&quot;version&quot;: 2,
	&quot;marks&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;rect&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;hover&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;red&quot;
					}
				},
				&quot;update&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;
					}
				},
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;y2&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;value&quot;: 0
					},
					&quot;width&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;offset&quot;: -1,
						&quot;band&quot;: &quot;true&quot;
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;color&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;series&quot;,
						&quot;value&quot;: &quot;steelblue&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;text&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;enter&quot;: {
					&quot;baseline&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;middle&quot;
					},
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;text&quot;: {
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;y&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
						&quot;offset&quot;: 4,
						&quot;field&quot;: &quot;y&quot;
					},
					&quot;dy&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;mult&quot;: 0.5,
						&quot;band&quot;: true
					},
					&quot;x&quot;: {
						&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
						&quot;field&quot;: &quot;x&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -90
					},
					&quot;fontSize&quot;: {
						&quot;value&quot;: 11
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;white&quot;
					}
				}
			},
			&quot;from&quot;: {
				&quot;data&quot;: &quot;chart&quot;
			}
		}
	],
	&quot;height&quot;: 200,
	&quot;axes&quot;: [
		{
			&quot;type&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;Legislative election&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;x&quot;,
			&quot;format&quot;: &quot;d&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;align&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;right&quot;
					},
					&quot;angle&quot;: {
						&quot;value&quot;: -40
					},
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		},
		{
			&quot;type&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;title&quot;: &quot;% of party vote&quot;,
			&quot;scale&quot;: &quot;y&quot;,
			&quot;properties&quot;: {
				&quot;title&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;grid&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;ticks&quot;: {
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;axis&quot;: {
					&quot;strokeWidth&quot;: {
						&quot;value&quot;: 2
					},
					&quot;stroke&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				},
				&quot;labels&quot;: {
					&quot;fill&quot;: {
						&quot;value&quot;: &quot;#000000&quot;
					}
				}
			},
			&quot;grid&quot;: false
		}
	],
	&quot;data&quot;: [
		{
			&quot;format&quot;: {
				&quot;parse&quot;: {
					&quot;y&quot;: &quot;number&quot;,
					&quot;x&quot;: &quot;integer&quot;
				},
				&quot;type&quot;: &quot;json&quot;
			},
			&quot;name&quot;: &quot;chart&quot;,
			&quot;values&quot;: [
				{
					&quot;y&quot;: 10.7,
					&quot;series&quot;: &quot;y&quot;,
					&quot;x&quot;: 2022
				}
			]
		}
	],
	&quot;width&quot;: 280
}&lt;/graph&gt;
यस पार्टीले [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]मा [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन]] (प्रत्यक्ष) प्रणालीका लागि १३१ उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://drive.google.com/file/d/1vL0CDaVGjp8kd7B_IDCjKlYzBaFkcN5Q/view | title=प्रतिनिधिसभा-उम्मेदवार-अन्तिम-सूची.PDF }}&lt;/ref&gt; त्यस्तै, [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]]का लागि पार्टीले प्रत्यक्ष प्रणालीतर्फ १६४ निर्वाचन क्षेत्रमा आफ्ना उम्मेदवारहरू मनोनयन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://www.setopati.com/politics/380341|title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका यी हुन् १६४ उम्मेदवार
 |website=सेतोपाटी |access-date=१२ चैत २०८२|language=नेपाली }}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|निर्वाचन
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नेता
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|प्रत्यक्ष मत
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |समानुपातिक मत
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सिट संख्या
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;| ±
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |स्थान
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|नतिजा
|-
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|मत सङ्ख्या
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot;|%
!style=&quot;background-color:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; | ±
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९]]
| [[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; |८,१५,०२३
| rowspan=&quot;2&quot; |७.७७
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |११,३०,३४४
| rowspan=&quot;2&quot; |१०.७०
| rowspan=&quot;2&quot; |
| rowspan=&quot;2&quot; |{{Infobox political party/seats|21|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}
| rowspan=&quot;2&quot; bgcolor=&quot;lightgrey&quot;|
| rowspan=&quot;2&quot; |चौथो
|{{yes2|गठबन्धन सरकार}}
|-
| [[रवि लामिछाने]]
|{{no2|प्रतिपक्ष}}
|-
|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
|'''[[बालेन्द्र शाह]]'''
|'''४६,५०,६९७'''
|'''४४.१७'''
|{{Increase}} ३६.४०
|'''५१,८३,४९३'''
|'''४७.८४'''
|{{Increase}} ३७.१४
|'''{{Infobox political party/seats|182|275|{{party color|राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी}}}}'''
|{{Increase}} १६१
|{{Increase}} प्रथम
|{{yes2|बहुमतको सरकार}}
|}

== नेतृत्व ==

=== पार्टी सभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
!१
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१७ असार २०७९ 
|१३ माघ २०७९
|-
!―
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१३ माघ २०७९ 
|१५ माघ २०७९
|-
!(१)
|[[रवि लामिछाने]] 
|[[File:Rabi Lamichhane.png|100x100px]]
|१५ माघ २०७९&lt;ref name=&quot;IP&quot;&gt;{{Cite web |title=Ravi Lamichhane's National Independent Party registered at EC |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/128547/ |access-date=2022-12-02 |website=My Republica |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== उपसभापति ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपसभापति
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर 
! colspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
|-
! rowspan=&quot;2&quot; |१
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|100x00px]]
|१७ असार २०७९&lt;ref name=&quot;rsp&quot;/&gt; 
|बहालवाला 
|-
|[[स्वर्णिम वाग्ले]] 
| 
|१३ मंसिर २०८०&lt;ref name=&quot;rsp&quot;&gt;{{Cite web |title=राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी |url=https://rspnepal.org/executive-members |access-date=2024-03-04 |website=आधिकारिक वेबसाइट}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|}

=== संसदीय दलको नेता ===
* [[बालेन्द्र शाह]] (२०८२ फागुन–वर्तमान)&lt;ref&gt;{{Cite web |title=RSP to amend statute to make Balen Shah parliamentary party leader |url=https://en.setopati.com/political/166075/ |website=Setopati}}&lt;/ref&gt;

=== सह-महामन्त्री ===
* [[विपिनकुमार आचार्य]] (२०८१–वर्तमान)
* [[सुमना श्रेष्ठ]] (२०८०–२०८१)

=== संसदीय दलको उपनेता ===
* [[विराजभक्त श्रेष्ठ]] (२०७९–वर्तमान)

=== प्रमुख सचेतक ===
* [[निशा डाँगी]] (२०८१ फागुन–वर्तमान)
* [[सन्तोष परियार]] (२०७९–२०८१)

=== महामन्त्री ===
* [[कविन्द्र बुर्लाकोटी]] (२०८१ असार–वर्तमान)
* मुकुल ढकाल (२०७९ असार–२०८१ असार)

=== प्रवक्ता ===
* [[मनिष झा]] (२०८०–वर्तमान)

=== सह-प्रवक्ता ===
* प्रतिभा रावल (२०८१ फागुन–वर्तमान)

=== पार्टी कोषाध्यक्ष ===
* लिमा अधिकारी (२०८१ चैत–वर्तमान)

=== उपप्रधानमन्त्रीहरूको सूची ===
{| class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: center;&quot;
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |क्र.सं.
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |उपप्रधानमन्त्री
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |तस्बिर
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |कार्यकाल (वि.सं.)
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |संसद
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र
! rowspan=&quot;2&quot; style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |प्रधानमन्त्री
|-
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |सुरुवात
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अन्त्य
! style=&quot;background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color:white;&quot; |अवधि
|-
|१
|[[रवि लामिछाने]]
|[[File:Rabi Lamichhane.png|center|frameless|133x133px]]
|११ पुस २०७९
|१३ माघ २०७९
|३२ दिन
|[[नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद|दोस्रो सङ्घीय संसद]]
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|}

== संसद सदस्यहरू ==
=== प्रतिनिधि सभा (वि.सं २०८२–हाल) ===
{{Main|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!निर्वाचन क्षेत्र
!पूर्ववर्ती 
|-
|१.
|[[रवि लामिछाने]]
|[[चित्र:Rabi Lamichhane.png|अङ्गुठाकार|सभापति]]☢
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|[[कृष्णभक्त पोखरेल]]
|-
|२.
|[[बालेन शाह|बालेन्द्र शाह]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ५]]
|[[केपी शर्मा ओली]]
|-
|३.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| ☢
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|-
|४.
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|[[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|117x117px]]पूर्व उपसभापति
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ९ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ९]]
|[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ]]
|-
|५.
|[[कविन्द्र बुर्लाकोटी]]
|[[File:Rhodes Forum 2014 (15264202163).jpg|center|frameless|136x136px]]महामन्त्री
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा २]]
|[[पुष्पकमल दाहाल]]
|-
|६.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|147x147px]]प्रवक्ता
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ३]]
|[[जुलीकुमारी महतो]]
|-
|७.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|137x137px]]परराष्ट्रमंत्री
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|-
|८.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:BirajBhaktaShrestha.png|center|frameless|117x117px]]उर्जामन्त्री
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|-
|९.
|[[हरि ढकाल]]
|[[File:Hari Dhakal.gif|center|frameless|103x103px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|-
|१०.
|[[निशा डाँगी]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा १]]
|[[विश्वप्रकाश शर्मा]]
|-
|११.
|[[सोविता गौतम]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[चितवन ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन ३]]
|[[विक्रम पाण्डे]]
|-
|१२.
|[[विपिन कुमार आचार्य]]
|[[File:Bipin Kumar Acharya RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ २]]
|[[रेखा शर्मा]]
|-
|१३.
|[[तोसिमा कार्की]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|[[पम्फा भुसाल]]
|-
|१४.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
|[[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा २]]
|[[देवराज घिमिरे]]
|-
|१५.
|[[गणेश पराजुली]]
|[[File:GaneshParajuli.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|[[रामवीर मानन्धर]]
|-
|१६.
|[[अमरेशकुमार सिंह]]
|[[File:Dr. Amresh Kumar Singh.jpg|center|frameless|124x124px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ४]]
| -
|-
|१७.
|जगदीश खरेल
|[[File:Jagdish Kharel.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर २]]
|[[प्रेमबहादुर महर्जन]]
|-
|१८.
|सस्मित पोखरेल
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ५]]
|[[प्रदिप पौडेल]]
|-
|१९.
|[[रन्जु दर्शना]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १]]
|[[प्रकाशमान सिंह]]
|-
|२०.
|[[बब्लु गुप्ता]]
|[[File:Bablu Gupta RSP.png|center|frameless|107x107px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा १]]
|[[रामशङ्कर यादव]]
|-
|२१.
|राजुनाथ पाण्डे
|[[File:Rajunath Pandey.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ३]]
|[[सन्तोष चालिसे]]
|-
|२२.
|यज्ञमणि न्यौपाने
|[[File:Yagyamani Neupane RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ १]]
|[[डिगबहादुर लिम्बू]]
|-
|२३.
|[[केपी खनाल]]
|[[File:KP Khanal.jpg|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली २]]
|[[अरुण कुमार चौधरी]]
|-
|२४.
|पुकार बम
|[[File:Pukar Bam RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ४]]
|[[गगन थापा]]
|-
|२५.
|दीपकराज बोहरा
|[[File:Deepak Raj Bohara RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर २]]
|[[नारायणप्रकाश साउद]]
|-
|२६.
|सुदन गुरुङ
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गोरखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गोरखा १]]
|[[राजेन्द्र बजगाईं]]
|-
|२७.
|अशोककुमार चौधरी
|[[File:Ashok Kumar Chaudhary RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ३]]
|[[भगवती चौधरी]]
|-
|२८.
|शिवशङ्कर यादव
|[[File:Shiv Shankar Yadav RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा २]]
|[[राजकिशोर यादव]]
|-
|२९.
|धनञ्जय रेग्मी
|[[File:Dhananjaya Regmi RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा १]]
|[[राजु थापा]]
|-
|३०.
|गणेश कार्की
|[[File:Ganesh Karki RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ३]]
|[[सुनिलकुमार शर्मा|सुनिल शर्मा]]
|-
|३१.
|सागर ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी १]]
|[[चन्द्र भण्डारी]]
|-
|३२.
|प्रदिप बिष्ट
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ १० (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ १०]]
|[[राजेन्द्रकुमार केसी]]
|-
|३३.
|राजिव खत्री
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर २]]
|[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]]
|-
|३४.
|लेकजङ्ग थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ३]]
|[[दीपक बोहरा]]
|-
|३५.
|कृष्णहरि बुढाथोकी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रामेछाप १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रामेछाप १]]
|[[पूर्णबहादुर तामाङ]]
|-
|३६.
|सुनिल केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|[[सोबिता गौतम]]
|-
|३७.
|विश्वराज पोखरेल
|[[File:Bishwaraj Pokharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ओखलढुङ्गा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ओखलढुङ्गा १]]
|[[रामहरि खतिवडा]]
|-
|३८.
|[[आशिका तामाङ]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ १]]
|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]]
|-
|३९.
|सुलभ खरेल
|[[File:Sulabh Kharel RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही २]]
|[[विष्णुप्रसाद पौडेल]]
|-
|४०.
|प्रकाश पाठक
|[[File:Prakash Pathak RSP.png|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ३]]
|[[राजेन्द्र लिङ्देन]]
|-
|४१.
|[[ताराप्रसाद जोशी]]
|[[File:Tara-Joshi.jpg|center|frameless|112x112px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[डडेल्धुरा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|डडेल्धुरा १]]
|[[शेरबहादुर देउवा]]
|-
|४२.
|श्रीराम न्यौपाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[तनहुँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ २]]
|[[शङ्कर भण्डारी]]
|-
|४३.
|आशा झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ५]]
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|-
|४४.
|अरविन्द साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ३]]
|[[ज्वालाकुमारी साह]]
|-
|४५.
|शम्भुप्रसाद ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[झापा ४]]
|[[लालप्रसाद साँवा लिम्बू]]
|-
|४६.
|उत्तमप्रसाद पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की २]]
|[[विद्या भट्टराई]]
|-
|४७.
|जगदीश खरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दोलखा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दोलखा १]]
|[[गङ्गा कार्की]]
|-
|४८.
|सुनिल लम्साल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही १]]
|[[छबिलाल विश्वकर्मा]]
|-
|४९.
|हरिप्रसाद भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[अर्घाखाँची १ (निर्वाचन क्षेत्र)|अर्घाखाँची १]]
|[[टोपबहादुर रायमाझी]]
|-
|५०.
|सूर्यबहादुर तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर २]]
|[[अम्बरबहादुर रायमाझी]]
|-
|५१.
|सुशील खड्का
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ १]]
|[[चित्रबहादुर केसी]]
|-
|५२.
|आशिष गजुरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली २]]
|[[लेखनाथ दाहाल]]
|-
|५३.
|रुविना आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ६]]
|[[शेखर कोइराला]]
|-
|५४.
|बिना गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की ३]]
|दामोदर प्रसाद वैरागी
|-
|५५.
|मधुकुमार चौलागाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक १]]
|[[सूर्यमान दोङ तामाङ]]
|-
|५६.
|ज्ञानेन्द्र सिंह महता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर ३]]
|[[रमेश लेखक]]
|-
|५७.
|सोम शर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बागलुङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बागलुङ २]]
|[[देवेन्द्र पौडेल]]
|-
|५८.
|हरिमोहन भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बैतडी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बैतडी १]]
|[[दामोदर भण्डारी]]
|-
|५९.
|सुरेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके १]]
|[[सूर्यप्रसाद ढकाल]]
|-
|६०.
|खगेन्द्र सुनार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बाँके ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|बाँके ३]]
|[[किशोर सिंह राठौर]]
|-
|६१.
|गणेश धिमाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा १]]
|[[अच्युतप्रसाद मैनाली]]
|-
|६२.
|रुकेश रञ्जित
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[भक्तपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|भक्तपुर १]]
|[[प्रेम सुवाल]]
|-
|६३.
|ठाकुर सिंह थारु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया १ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया १]]
|[[सञ्जयकुमार गौतम]]
|-
|६४.
|रामजी यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी २]]
|[[सीके राउत]]
|-
|६५.
|लालबिक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी २]]
|[[भिम आचार्य]]
|-
|६६.
|तपेश्वर यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ४]]
|[[वीरेन्द्रप्रसाद महतो]]
|-
|६७.
|भरतप्रसाद पराजुली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुपाल्चोक १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुपाल्चोक १]]
|[[माधव सापकोटा]]
|-
|६८.
|नितिमा भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही १]]
|[[रामप्रकाश चौधरी]]
|-
|६९.
|चन्दन कुमार सिंह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा २]]
|[[उपेन्द्र यादव]]
|-
|७०.
|राहबार अन्सारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बारा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|बारा ४]]
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ]]
|-
|७१.
|श्रीधर पोखरेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[बर्दिया २ (निर्वाचन क्षेत्र)|बर्दिया २]]
|[[लालवीर चौधरी]]
|-
|७२.
|देवराज पाठक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ १]]
|[[मेटमणि चौधरी]]
|-
|७३.
|कमल सुवेदी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[दाङ ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|दाङ ३]]
|[[दीपक गिरी]]
|-
|७४.
|बोधनारायण श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धादिङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धादिङ २]]
|[[रामनाथ अधिकारी]]
|-
|७५.
|रामविनोद शाह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा २]]
|[[रामकृष्ण यादव]]
|-
|७६.
|राजकिशोर महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[धनुषा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|धनुषा ४]]
|[[रघुवीर महासेठ]]
|-
|७७.
|गोविन्द पन्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[गुल्मी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|गुल्मी २]]
|[[गोकर्ण विष्ट]]
|-
|७८.
|कोमल ज्ञवाली
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली १]]
|[[रञ्जिता श्रेष्ठ]]
|-
|७९.
|जगतप्रसाद जोशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ३]]
|[[गङ्गाराम चौधरी]]
|-
|८०.
|खेमराज कोइराला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ४]]
|[[वीरबहादुर बलायर]]
|-
|८१.
|आनन्दबहादुर चन्द
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कैलाली ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|कैलाली ५]]
|[[डिल्लीराज पन्त]]
|-
|८२.
|जनक सिंह धामी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कञ्चनपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कञ्चनपुर १]]
|[[तारा लामा तामाङ]]
|-
|८३.
|मोहनलाल आचार्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु १]]
|[[बलराम अधिकारी]]
|-
|८४.
|विक्रम थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कपिलवस्तु २ (निर्वाचन क्षेत्र)|कपिलवस्तु २]]
|[[सुरेन्द्रराज आचार्य]]
|-
|८५.
|खडकराज पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[कास्की १ (निर्वाचन क्षेत्र)|कास्की १]]
|[[मानबहादुर गुरुङ]]
|-
|८६.
|वदन कुमार भण्डारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[काभ्रेपलाञ्चोक २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काभ्रेपलाञ्चोक २]]
|[[गोकुलप्रसाद बास्कोटा]]
|-
|८७.
|बुद्धरत्न तुलाधर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[ललितपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर १]]
|[[उदयशमशेर राणा]]
|-
|८८.
|धर्मराज केसी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[लमजुङ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|लमजुङ १]]
|[[पृथ्वी सुब्बा गुरुङ]]
|-
|८९.
|प्रमोदकुमार महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी १]]
|[[गिरीराजमणि पोखरेल]]
|-
|९०.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुनसरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुनसरी ४]]
|[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की]]
|-
|९१.
|उज्ज्वलकुमार झा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ३]]
|[[महन्थ ठाकुर]]
|-
|९२.
|गौरी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी ४]]
|[[महेन्द्र कुमार राय]]
|-
|९३.
|प्रकाश गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर १]]
|[[दीपकबहादुर सिंह]]
|-
|९४.
|प्रशान्त उप्रेती
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मकवानपुर २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मकवानपुर २]]
|[[महेशकुमार बर्तौला]]
|-
|९५.
|कृष्णकुमार कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ २]]
|[[ऋषिकेश पोखरेल]]
|-
|९६.
|सन्तोष राजवंशी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मोरङ ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|मोरङ ४]]
|[[अमनलाल मोदी]]
|-
|९७.
|राजन् गौतम
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर १]]
|[[शशाङ्क कोइराला]]
|-
|९८.
|मनिष खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपुर २]]
|[[विष्णुकुमार कार्की]]
|-
|९९.
|विक्रम तिमिल्सिना
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट १]]
|[[हितबहादुर तामाङ]]
|-
|१००.
|अच्युत लामिछाने
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नुवाकोट २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नुवाकोट २]]
|[[अर्जुननरसिंह केसी]]
|-
|१०१.
|माधवबहादुर थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पाल्पा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पाल्पा २]]
|[[ठाकुरप्रसाद गैरे]]
|-
|१०२.
|विक्रम खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी १]]
|[[विनोद चौधरी]]
|-
|१०३.
|नरेन्द्र कुमार गुप्ता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २ (निर्वाचन क्षेत्र)|नवलपरासी २]]
|[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]
|-
|१०४.
|सागर भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्वत १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्वत १]]
|[[पदम गिरी]]
|-
|१०५.
|बुद्धिप्रसाद पन्त
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा १ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा १]]
|[[प्रदीप यादव (राजनीतिज्ञ)|प्रदीप यादव]]
|-
|१०६.
|सुशील कुमार कानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा २]]
|[[अजय चौरसिया]]
|-
|१०७.
|रमाकान्त चौरसिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ३]]
|[[राजकुमार गुप्ता]]
|-
|१०८.
|टेकबहादुर शाक्य
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[पर्सा ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|पर्सा ४]]
|[[रमेश रिजाल]]
|-
|१०९.
|सुशान्त वैदिक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[प्युठान १ (निर्वाचन क्षेत्र)|प्युठान १]]
|[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री]]
|-
|११०.
|राजेश कुमार चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट १ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट १]]
|[[माधवकुमार नेपाल]]
|-
|१११.
|रविन्द्र पटेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ३]]
|[[प्रभु साह]]
|-
|११२.
|गणेश पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रौतहट ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रौतहट ४]]
|[[देव प्रसाद तिमिल्सेना]]
|-
|११३.
|[[कन्हैया बनिया]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ४]]
|[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल]]
|-
|११४.
|तौफिक अहमद खान
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[रुपन्देही ५ (निर्वाचन क्षेत्र)|रुपन्देही ५]]
|[[वासुदेव घिमिरे]]
|-
|११५.
|[[पुष्पा कुमारी चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी १]]
|[[नवलकिशोर साह]]
|-
|११६.
|[[अमरकान्त चौधरी]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ३]]
|[[दिनेशकुमार यादव]]
|-
|११७.
|[[सिताराम साह]]
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सप्तरी ४ (निर्वाचन क्षेत्र)|सप्तरी ४]]
|[[तेजुललाल चौधरी]]
|-
|११८.
|नरेन्द्र साह कलवार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही ३]]
|[[रामेश्वर राय यादव]]
|-
|११९.
|धानन्द्र कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिन्धुली १ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिन्धुली १]]
|[[श्यामकुमार घिमिरे]]
|-
|१२०.
|रविन महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सर्लाही २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सर्लाही २]]
|[[महिन्द्र राय यादव]]
|-
|१२१.
|पाराशमणि गेलाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[उदयपुर १ (निर्वाचन क्षेत्र)|उदयपुर १]]
|[[नारायण खड्का]]
|-
|१२२.
|झबिलाल डुम्रे
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[स्याङ्जा २ (निर्वाचन क्षेत्र)|स्याङ्जा २]]
|[[धनराज गुरुङ]]
|-
|१२३.
|रमेश कुमार सापकोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सुर्खेत २ (निर्वाचन क्षेत्र)|सुर्खेत २]]
|[[हृदयराम थानी]]
|-
|१२४.
|शम्भु कुमार यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[सिराहा ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|सिराहा ३]]
|[[लिलानाथ श्रेष्ठ]]
|-
|१२५.
|दीपक कुमार साह
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[महोत्तरी २ (निर्वाचन क्षेत्र)|महोत्तरी २]]
|[[शरतसिंह भण्डारी]]
|}

==== समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली (वि.सं २०८२–हाल) ====
{{Main|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली}}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|+
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!समूह
|-
|१२६.
|प्रतिभा रावल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१२७.
|लिमा अधिकारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२८.
|रमेश प्रसाईं
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१२९.
|रिमा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;2&quot; |[[दलित]]
|-
|१३०.
|अमृता विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३१.
|पुरुषोत्तम यादव
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|[[मधेशी]]
|-
|१३२.
|समिना मियाँ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;3&quot; |[[नेपालमा इस्लाम|मुस्लिम]]
|-
|१३३.
|अफसाना बानु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३४.
|गलाजा समिम मिकरानी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३५.
|गीता चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;4&quot; |[[थारू जाति|थारू]]
|-
|१३६.
|सुरेन्द्र चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३७.
|प्रेमलाल चौधरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३८.
|करिश्मा कठरिया
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१३९.
|खगेन्द्र कर्ण
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;7&quot; |[[मधेशी]]
|-
|१४०.
|कामिनी कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४१.
|सरिता महतो
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४२.
|अङ्किता ठाकुर
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४३.
|ललिता कुमारी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४४.
|निशा मेहता
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४५.
|पुनमकुमारी अग्रवाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४६.
|बसुमाया तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;16&quot; |[[आदिवासी जनजाति]]
|-
|१४७.
|गङ्गा छन्त्याल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४८.
|सुमरिमा उदास
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१४९.
|[[अनुष्का श्रेष्ठ]]
|[[File:Anushka Shrestha.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५०.
|ओजस्वी शेरचन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५१.
|सिर्जना श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५२.
|रजिनी श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५३.
|कुसुम महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५४.
|भूमिका श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५५.
|प्रमिला कुलुजु
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५६.
|सुजाता तामाङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५७.
|कृपा महर्जन
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५८.
|अलिजा गुरुङ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१५९.
|राम लामा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६०.
|खुश्बु श्रेष्ठ
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६१.
|[[मिङ्मा ग्याबु शेर्पा]]
|[[File:Mingma Gyab Sherpa.jpg|center|frameless|116x116px]]
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६२.
|प्रभा ढकाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;14&quot; |[[खस आर्य]]
|-
|१६३.
|ज्ञानु पौडेल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६४.
|रताकुमारी थापा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६५.
|शोभा खनाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६६.
|प्रभा कार्की
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६७.
|मञ्जु भुसाल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६८.
|सृष्टि भट्टराई
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१६९.
|आकृति अवस्थी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७०.
|क्रान्ति शिखा धिताल
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७१.
|टीका संग्रौला
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७२.
|श्रद्धा कुँवर 
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७३.
|समीक्षा बास्कोटा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७४.
|विदुषी राणा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७५.
|रचना खतिवडा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७६.
|प्रकाशचन्द्र परियार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
| rowspan=&quot;6&quot; |[[दलित]]
|-
|१७७.
|खिमा विक
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७८.
|तारा विश्वकर्मा
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१७९.
|सुष्मा स्वर्णकार
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८०.
|स्मृति सेन्चुरी
|
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|-
|१८१.
|[[सीता बादी|सीता वादी]]
| 
|१३ चैत २०८२
|
|{{Age in years and days|27 March 2026}}
|}

=== प्रतिनिधि सभा (२०७९–२०८२) ===
{{मुख्य|प्रतिनिधि सभा (नेपाल)}}

सांसदहरूको यो सूची दलको शक्ति सन्तुलन, मन्त्रीस्तरीय दर्जा र प्रतिनिधि सभाको कार्यकालका आधारमा क्रमबद्ध गरिएको छ।

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
!क्रम
!सांसद
!तस्विर
!पदभार ग्रहण
!पद मुक्त
!कार्यकाल
!पूर्ववर्ती
!निर्वाचन क्षेत्र
|-
| rowspan=&quot;2&quot; |१. 
| rowspan=&quot;2&quot; |[[रवि लामिछाने]]
| rowspan=&quot;2&quot; | 
|१७ असार २०७९
||१३ माघ २०७९
|{{Age in years and days|1 July 2022|27 January 2023}}
|''पद सिर्जना''
| rowspan=&quot;2&quot; |[[चितवन २ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन २]]
|-
|१५ माघ २०७९
| rowspan=&quot;21&quot; |''२७ भदौ २०८२''
|{{Age in years and days|29 January 2023|12 September 2025}}
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|-
|२.
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|DTS|१५ वैशाख २०८०
|{{Age in years and days|28 April 2023|12 September 2025}}
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|[[तनहुँ १ (निर्वाचन क्षेत्र)|तनहुँ १]]
|-
|३.
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
| [[File:Sumana Shrestha.png|center|frameless|103x103px]]
| rowspan=&quot;3&quot; |७ पुस २०७९
| rowspan=&quot;3&quot; |{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;3&quot; | -
| rowspan=&quot;3&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|४. 
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
| [[File:Dol Prasad Aryal RSP (cropped).jpg|center|frameless|106x106px]]
|-
|५.
|[[मनिष झा]]
|[[File:Manish Jha - RSP.png|center|frameless|112x112px]]
|-
|६.
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|frameless|96x96px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[जीवनराम श्रेष्ठ]]
|[[काठमाडौँ ८ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ८]]
|-
|७.
|[[तोसिमा कार्की]]
| [[File:Toshima Karki - RSP.jpg|center|frameless|140x140px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[पम्फा भुसाल]]
|[[ललितपुर ३ (निर्वाचन क्षेत्र)|ललितपुर ३]]
|-
|८.
|[[हरि ढकाल]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[सुरेन्द्र पाण्डे]]
|[[चितवन १ (निर्वाचन क्षेत्र)|चितवन १]]
|-
|९.
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:ShishirKhanal.png|center|frameless|138x138px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[भिमसेनदास प्रधान]]
|[[काठमाडौँ ६ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ६]]
|-
|१०.
|[[सोविता गौतम]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[माधव कुमार नेपाल]]
|[[काठमाडौँ २ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ २]]
|-
|११.
|[[गणेश पराजुली]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[रामवीर मानन्धर]]
|[[काठमाडौँ ७ (निर्वाचन क्षेत्र)|काठमाडौँ ७]]
|-
|१२.
|[[सन्तोष परियार]]
|[[File:Santosh Pariyar संतोष परियार.jpg|center|frameless|117x117px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
| rowspan=&quot;9&quot; | -
| rowspan=&quot;10&quot; |''समानुपातिक निर्वाचन प्रणालीबाट निर्वाचित''
|-
|१३.
|[[इन्दिरा राना मगर]]
| [[File:Indira Ranamagar.png|center|frameless|115x115px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१४.
|[[चन्दा कार्की]]
| [[File:Chanda Karki.png|center|frameless|88x88px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१५.
|[[निशा डाँगी]]
| [[File:Nisha Dangi.jpg|center|frameless|94x94px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१६.
|[[असिम शाह]]
| [[File:Asim Shah.png|center|frameless|165x165px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१७.
|[[शिव नेपाली]]
|[[File:Shiva Nepali.png|center|frameless|108x108px]]
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१८.
|[[अशोककुमार चौधरी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|१९.
|[[विनीता कठायत]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२०.
|[[लक्ष्मी तिवारी]]
| 
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|-
|२१.
|[[बिन्दबासिनी कंसाकार]]
|
|७ पुस २०७९
|{{Age in years and days|22 December 2022|12 September 2025}}
|[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]]
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपालका राजनीतिक दलहरू}}

[[श्रेणी:राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी| ]]
[[श्रेणी:नेपालका राजनीतिक दलहरू]]</text>
      <sha1>bpowcntsmymrdlo3fi3pq4wsutm4t78</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद</title>
    <ns>0</ns>
    <id>129022</id>
    <revision>
      <id>1367133</id>
      <parentid>1349963</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:46:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367133</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="100764" sha1="fjnqwzcp8z9la73t6o60rwjbduum2fy" xml:space="preserve">{{Infobox legislative term
 | name          = {{nowrap|नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद}}
 | image         = Nepalese_Constituent_Assembly_Building.jpg
 | image_size    = 200px
 | caption       = [[अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र, नेपाल|अन्तर्राष्ट्रिय सम्मेलन केन्द्र]],&lt;br&gt;नयाँ बानेश्वर, [[काठमाडौँ]]
 | body          = [[नेपालको सङ्घीय संसद]]
 | election      = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]]
 | government    =[[तेस्रो प्रचण्ड मन्त्रिपरिषद्|तेस्रो दाहाल मन्त्रिपरिषद्]]
 | term_start    = वि.सं. २०७९ पुष २५
 | term_end      = {{End date||||df=y}}
 | before        = [[नेपालको पहिलो सङ्घीय संसद|पहिलो सङ्घीय संसद]]
 | after         =
 | website       = {{URL|https://parliament.gov.np}}

&lt;!-- House of Representtives/Pratinidhi Sabha--&gt;
 | chamber1             = [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधि सभा]]
 | chamber1_image       = Nepal HoR 27 1 2023.svg
 | chamber1_image_size  = 
 | chamber1_alt         =
 | membership1          = २७५
 | control1             ='''सत्तापक्ष (१३१)'''
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] (७९)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] (३२)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी|राप्रपा]] (१४)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Janamat Party}}}} [[जनमत पार्टी]] (६)}}
'''बाहिरी समर्थन (१४१)'''
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]] (८९)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी|रास्वपा]] (१९)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा]] (१२)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Independent}}}} स्वतन्त्र (२१)}}
'''प्रतिपक्ष (२)'''
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Independent}}}} स्वतन्त्र (२)}}
'''रिक्त (१)'''
 | chamber1_leader1_type=सभामुख
 | chamber1_leader1=[[देवराज घिमिरे]], {{small|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]}}
 | chamber1_leader2_type=उपसभामुख
 | chamber1_leader2=[[इन्दिरा राना मगर]], {{small|[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी|रास्वपा]]}}
 | chamber1_leader3_type={{nowrap|[[नेपालको प्रधानमन्त्री|सदनका नेता]]}}
 | chamber1_leader3=[[पुष्पकमल दाहाल]], {{small|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]}}
 | chamber1_leader4_type=प्रतिपक्ष दलका नेता
 | chamber1_leader4=
[[शेरबहादुर देउवा]], {{small|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]}}
&lt;!-- National Assembly/Rastriya Sabha --&gt;
 | chamber2=[[राष्ट्रिय सभा (नेपाल)|राष्ट्रिय सभा]]
 | chamber2_image=Nepal National Assembly 02 2023.svg
 | chamber2_image_size=
 | chamber2_alt=
 | membership2=५९
 | control2=
'''सत्तापक्ष (३४)'''
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] (१८){{Efn|name=NOM|मनोनित एक सांसद सहित}}}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] (१६){{Efn|name=NOM}}}}
'''बाहिरी समर्थन (२२)'''
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]] (१०)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}}} [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] (८)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}}} [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जसपा]] (३)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}}} [[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोसपा]] (१)}}
'''प्रतिपक्ष (३)'''
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Rastriya Janamorcha}}}} [[राष्ट्रिय जनमोर्चा|राजमो]] (१)}}
*{{nowrap|{{color box|{{party color|Independent}}}} स्वतन्त्र (२){{Efn|name=NOM}}}}
 | chamber2_leader1_type=अध्यक्ष
 | chamber2_leader1=[[गणेशप्रसाद तिमिल्सिना|गणेशप्रसाद तिमील्सिना]], {{small|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]}}
 | chamber2_leader2_type=उपाध्यक्ष
 | chamber2_leader2=उर्मिला अर्याल, {{small|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]}}
 | chamber2_leader3_type=सदनका नेता
 | chamber2_leader3=[[नारायणकाजी श्रेष्ठ]], {{small|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]}}
 | chamber2_leader4_type=प्रतिपक्ष दलका नेता
 | chamber2_leader4=रमेश जंग रायमाझी, {{small|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]}}
 | session1_start=वि.सं. २०७९ पुष २५
 | session1_end=
}}

'''नेपालको दोस्रो सङ्घीय संसद''' [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|वि.सं. २०७९ मङ्सिर ४ मा सम्पन्न आम निर्वाचन]]बाट निर्वाचित भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/11/21/around-61-percent-cast-votes-in-largely-peaceful-polls|title=Around 61 percent cast votes in largely peaceful polls|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2022-11-28}}&lt;/ref&gt; निर्वाचनबाट [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|प्रत्यक्ष निर्वाचन प्रणाली]] अन्तर्गत १६५ र [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली]] अन्तर्गत ११० गरी कुल २७५ सांसद [[प्रतिनिधि सभा (नेपाल)|प्रतिनिधिसभा]]मा निर्वाचित भएका छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://election.gov.np/admin/public//storage/PR/PR%20Elected/%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%A7%E0%A4%BF%20%E0%A4%B8%E0%A4%AD%E0%A4%BE%20%E0%A4%B8%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%E0%A5%81%E0%A4%AA%E0%A4%BE%E0%A4%A4%E0%A4%BF%E0%A4%95%20%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%A8%20%E0%A4%AA%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B2%E0%A5%80%20%E0%A4%A4%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%AB%20%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%20%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%B9%E0%A4%B0%E0%A5%81%E0%A4%95%E0%A5%8B%20%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A3.pdf|title=प्रतिनिधि सभा समानुपातिक निर्वाचन प्रणाली तर्फ निर्वाचित सदस्यहरूको विवरण|website=Election Commission Nepal|access-date=16 December 2022}}&lt;/ref&gt; संसदको पहिलो बैठक वि.सं. २०७९ पुष २५ गते बसेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/09/diverse-parliament-s-first-sitting-stresses-a-range-of-issues|title=Diverse Parliament’s first sitting stresses a range of issues|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2023-01-09}}&lt;/ref&gt;

== अधिकारीहरू ==

=== प्रतिनिधि सभा ===

==== पदाधिकारी ====

* सभामुख: सम्माननीय [[देवराज घिमिरे]], {{Small|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/19/uml-s-dev-raj-ghimire-elected-house-speaker|title=UML’s Dev Raj Ghimire elected House Speaker|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2023-01-19}}&lt;/ref&gt;
* उपसभामुख: माननीय [[इन्दिरा राना मगर]], {{Small|[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/21/indira-rana-magar-elected-house-deputy-speaker|title=Indira Rana Magar elected House deputy Speaker|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2023-01-21}}&lt;/ref&gt;
* प्रधानमन्त्री: सम्माननीय [[पुष्पकमल दाहाल]], {{Small|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2022/12/25/president-appoints-pushpa-kamal-dahal-prime-minister|title=President appoints Pushpa Kamal Dahal prime minister|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2022-12-25}}&lt;/ref&gt;
* प्रतिपक्षी दलका नेता: माननीय [[शेरबहादुर देउवा]], {{Small|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/135880/|title=NC recognized as main opposition party|last=|website=My Republica|language=en|access-date=2023-01-27}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230126145845/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/135880/ |date=2023-01-26 }}&lt;/ref&gt;

==== संसदीय दल ====

* [[नेपाली काङ्ग्रेस]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[शेरबहादुर देउवा]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/21/deuba-elected-nepali-congress-parliamentary-party-leader|title=Deuba elected Nepali Congress parliamentary party leader|date=21 December 2022|website=The Kathmandu Post|language=English|access-date=21 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/20/cpn-uml-elects-kp-oli-its-parliamentary-party-leader|title=CPN-UML elects KP Oli its parliamentary party leader|date=20 December 2022|website=The Kathmandu Post|language=English|access-date=20 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[पुष्पकमल दाहाल]]&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/23/dahal-firm-on-not-giving-up-pm-post|title=Dahal firm on not giving up PM post|date=23 December 2022|website=The Kathmandu Post|language=English|access-date=23 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]] संसदीय दलको नेता:
** माननीय [[रवि लामिछाने]] (वि. सं. २०७९ माघ १३ सम्म)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2022/12/19/rabi-lamichhane-picked-rsp-parliamentary-party-leader|title=Rabi Lamichhane picked RSP parliamentary party leader|date=19 December 2022|website=The Kathmandu Post|language=English|access-date=10 December 2022}}&lt;/ref&gt;
** माननीय [[डोलप्रसाद अर्याल]] (वि.सं. २०७९ माघ १४ देखि)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2023/01/28/aryal-named-acting-chief-of-rastriya-swatantra-party|title=Aryal named acting chief of Rastriya Swatantra Party|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2023-01-31}}&lt;/ref&gt;
* [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[राजेन्द्रप्रसाद लिङ्देन|राजेन्द्र प्रसाद लिङ्देन]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/20/rajendra-lingden-unanimously-elected-to-parliamentary-leadership-of-rastriya-prajatantra-party|title=Rajendra Lingden unanimously elected to parliamentary leadership of Rastriya Prajatantra Party|date=20 December 2022|website=The Kathmandu Post|language=English|access-date=20 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* [[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]] संसदीय दलको नेता: माननीय '''[[राम सहाय यादव|रामसहाय प्रसाद यादव]]'''&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/28/ram-sahay-prasad-yadav-elected-leader-of-parliamentary-party-of-janata-samajbadi-party|title=Ram Sahay Prasad Yadav elected leader of parliamentary party of Janata Samajbadi Party|date=28 December 2022|website=The Kathmandu Post|language=English|access-date=28 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* [[जनमत पार्टी]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[चन्द्रकान्त राउत]]&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/19/janamat-party-unanimously-elects-ck-raut-its-parliamentary-party-leader|title=Janamat Party unanimously elects CK Raut its parliamentary party leader|date=19 December 2022|website=The Kathmandu Post|language=English|access-date=19 December 2022}}&lt;/ref&gt;
** [[जनमत पार्टी]] संसदीय दलका उपनेता: माननीय [[अब्दुल खान|अब्दुल खाँ]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[माधवकुमार नेपाल]]&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/19/madhav-kumar-nepal-elected-parliamentary-party-leader-of-cpn-unified-socialist|title=Madhav Kumar Nepal elected parliamentary party leader of CPN (Unified Socialist)|date=19 December 2022|website=The Kathmandu Post|language=English|access-date=19 December 2022}}&lt;/ref&gt;
** [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] संसदीय दलका उपनेता: माननीय [[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे]]
* [[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[रञ्जिता श्रेष्ठ]]&lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite web|url=https://dhakiyakhabar.com/news/2022/12/25/1546|title=नागरिक उन्मुक्ति पार्टीको केन्द्रीय समिति बैठकका निर्णय सार्वजनिक (नामावलीसहित)|website=dhakiyakhabar.com|language=en|access-date=2022-12-25}}&lt;/ref&gt;
* [[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[महन्थ ठाकुर]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2022/12/21/mahant-thakur-elected-leader-of-parliamentary-party-of-the-loktantrik-samajbadi-party|title=Mahant Thakur elected parliamentary party leader of Loktantrik Samajbadi Party|date=21 December 2022|website=The Kathmandu Post|language=English|access-date=21 December 2022}}&lt;/ref&gt;

==== सचेतक ====

* [[नेपाली काङ्ग्रेस]]का प्रमुख सचेतक: माननीय [[रमेश लेखक]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/291131/|title=रमेश लेखक भए काङ्ग्रेसको मुख्य सचेतक|last=|first=|website=Setopati|language=ne|access-date=2023-01-06}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का प्रमुख सचेतक: माननीय [[हितराज पाण्डे]]&lt;ref name=&quot;:3&quot; /&gt;
* [[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]का प्रमुख सचेतक: माननीय [[प्रकाश ज्वाला]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt;
* [[जनमत पार्टी]]का प्रमुख सचेतक: माननीय [[अनितादेवी साह]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
** [[जनमत पार्टी]]का सचेतक: माननीय [[गोमा लाभ|गोमा लभ]]&lt;ref name=&quot;:1&quot; /&gt;
* [[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]का प्रमुख सचेतक: माननीय [[गङ्गाराम चौधरी]]&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;
** [[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]का सचेतक: माननीय [[अरुणकुमार चौधरी]]&lt;ref name=&quot;:5&quot; /&gt;

=== राष्ट्रिय सभा ===

==== पदाधिकारी ====

* अध्यक्ष: सम्माननीय [[गणेशप्रसाद तिमिल्सिना|गणेशप्रसाद तिमील्सिना]], {{Small|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]}}&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://thehimalayantimes.com/kathmandu/ganesh-timilsina-elected-national-assembly-chair/|title=Ganesh Timilsina elected NA chair|date=15 March 2018|website=The Himalayan Times|language=en|access-date=3 April 2020}}&lt;/ref&gt;
* उपाध्यक्ष: माननीय उर्मिला अर्याल, {{Small|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]}} (वि.सं. २०७९ माघ २३ देखि)&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2023/02/06/urmila-aryal-elected-national-assembly-vice-chair-unopposed|title=Urmila Aryal elected National Assembly vice-chair unopposed|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2023-02-06}}&lt;/ref&gt;

==== संसदीय दल ====

* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[देवेन्द्र दाहाल]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.onlinekhabar.com/2022/12/1238895|title=एमाले राष्ट्रियसभा संसदीय दलको नेतामा देवेन्द्र दाहाल|website=Online Khabar|language=ne|access-date=28 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[नारायणकाजी श्रेष्ठ]]&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/12/22/1671706880193330.html|title=माओवादी केन्द्र संसदीय दलको नेतामा दाहाल सर्वसम्मत|date=22 December 2022|website=Ekantipur|language=ne|access-date=28 December 2022}}&lt;/ref&gt;
* [[नेपाली काङ्ग्रेस]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[रमेशजंग रायमाझी]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/280889/|title=देउवाले बनाए रमेशजंग रायमाझीलाई राष्ट्रिय सभा संसदीय दलको नेता|last=|first=|website=Setopati|language=en-US|access-date=2023-01-03}}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] संसदीय दलको नेता: माननीय [[वेदुराम भुषाल]]&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.khabarhub.com/2021/29/205903/|title=CPN Unified Socialist picks Beduram Bhusal as PP leader in National Assembly|date=29 August 2021|website=Khabarhub|language=en|access-date=8 June 2022}}&lt;/ref&gt;

==== सचेतक ====

* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का प्रमुख सचेतक: माननीय [[गोपीबहादुर सार्की अछामी]]&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;
** [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का सचेतक: माननीय [[गङ्गाकुमारी बेल्वासे]]&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

== प्रतिनिधि सभाका सदस्यहरू ==
{| width=&quot;600px&quot;
|&lt;gallery mode=&quot;slideshow&quot; caption=&quot;{{nowrap|दोस्रो सङ्घीय संसदको प्रतिनिधि सभा}}&quot;&gt;
चित्र:Nepal HoR 27 1 2023.svg|वि.सं. २०७९ माघ १३ मा [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]का सांसद [[रवि लामिछाने]]को पद खारेज भएपश्चात्
चित्र:Nepal HouseofRepresentatives 2 1 2023.svg|वि.सं. २०७९ पुष १८ मा स्वतन्त्र सांसद किरणकुमार साहले [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] प्रवेश गरेपश्चात्
चित्र:Nepal HoRFederalParliament.svg|[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९]] पश्चात् 
&lt;/gallery&gt;
|}

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; rowspan=&quot;3&quot; |'''&lt;small&gt;दल&lt;/small&gt;'''
! colspan=&quot;6&quot; |कुल सिटहरू
|-
! colspan=&quot;3&quot; |[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०७९|२०७९ निर्वाचन]] '''पश्चात्'''
! colspan=&quot;3&quot; |वर्तमान
|-
![[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|प्रत्यक्ष]]
![[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक]]
!जम्मा
![[पहिलो हुने निर्वाचित हुने निर्वाचन प्रणाली|प्रत्यक्ष]]
![[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक]]
!जम्मा
|-
| colspan=&quot;8&quot; |'''&lt;small&gt;दर्ता भएकम दलहरू&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रतिनिधिसभामा १२ दल, राष्ट्रिय पार्टी ७ मात्रै |url=https://ekantipur.com/news/2022/12/06/167034242099737230.html |access-date=2022-12-06 |website=कान्तिपुर}}&lt;/ref&gt;&lt;/small&gt;'''
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|५७
|३२
|८९
|५७
|३२
|८९
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|४४
|३४
|७८
|४५
|३४
|७९
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|१८
|१४
|३२
|१८
|१४
|३२
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Rastriya Swatantra Party}}&quot; |
|[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
|७
|१३
|२०
|६
|१३
|१९
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}&quot; |
|[[राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी]]
|७
|७
|१४
|७
|७
|१४
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}&quot; |
|[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]]
|७
|५
|१२
|७
|५
|१२
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Janamat Party}}&quot; |
|[[जनमत पार्टी]]
|१
|५
|६
|१
|५
|६
|-
| colspan=&quot;8&quot; |'''&lt;small&gt;स्वतन्त्र रूपमा प्रतिनिधित्व&lt;/small&gt;'''
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|१०
|०
|१०
|१०
|०
|१०
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}&quot; |
|[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]]
|४
|०
|४
|४
|०
|४
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Nagrik Unmukti Party}}&quot; |
|[[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]
|३
|०
|३
|४
|०
|४
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Rastriya Janamorcha}}&quot; |
|[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
|१
|०
|१
|१
|०
|१
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepal Workers Peasants Party}}&quot; |
|[[नेपाल मजदुर किसान पार्टी]]
|१
|०
|१
|१
|०
|१
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent}}&quot; |
|[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]
|५
|—
|५
|३
|—
|३
|-
! colspan=&quot;2&quot; |जम्मा
!१६५
!११०
!२७५
!१६४
!११०
!२७४
|}
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Nepali Congress}}; color: white;&quot; |नेपाली काङ्ग्रेस (८९)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|डडेलधुरा १
|[[शेरबहादुर देउवा|शेर बहादुर देउवा]]
|
* प्रतिपक्ष दलको नेता
* संसदीय दलको नेता
|-
|कन्चनपुर ३
|[[रमेश लेखक]]
|
* प्रमुख सचेतक
|-
|झापा १
|[[विश्वप्रकाश शर्मा|विश्व प्रकाश शर्मा]]
|
|-
|सङ्खुवासभा १
|[[दिपक खड्का]]
|
|-
|तेर्हथुम १
|[[सिता गुरुङ]]
|
|-
|मोरङ्ग १
|[[डिगबहादुर लिम्बू|डिग बहादुर लिम्वु]]
|
|-
|मोरङ्ग ३
|[[शुनिलकुमार शर्मा|शुनिल कुमार शर्मा]]
|
|-
|मोरङ्ग ६
|[[शेखर कोइराला]]
|
|-
|सुनसरी ४
|[[ज्ञानेन्द्रबहादुर कार्की|ज्ञानेन्द्र बहादुर कार्की]]
|
|-
|ओखलढुङ्गा १
|[[रामहरि खतिवडा|राम हरि खतिवडा]]
|
|-
|उदयपुर १
|[[नारायण खड्का]]
|
|-
|सप्तरी ३
|[[दिनेशकुमार यादव|दिनेश कुमार यादव]]
|
|-
|सप्तरी ४
|[[तेजुलाल चौधरी|तेजु लाल चौधरी]]
|
|-
|धनुषा २
|[[रामकृष्ण यादव|राम कृष्ण यादव]]
|
|-
|महोत्तरी ४
|[[महेन्‍द्र कुमार राय]]
|
|-
|रौतहट ४
|[[देवप्रसाद तिमलसेना|देव प्रसाद तिमलसेना]]
|
|-
|पर्सा २
|[[अजयकुमार चौरसिया|अजय कुमार चौरसिया]]
|
|-
|पर्सा ४
|[[रमेश रिजाल]]
|
|-
|रामेछाप १
|[[पूर्णबहादुर तामाङ|पुर्ण वहादुर तमाङ्ग]]
|
|-
|सिन्धुली १
|[[श्‍यामकुमार घिमिरे|श्‍याम कुमार घिमिरे]]
|
|-
|रसुवा १
|[[मोहन आचार्य]]
|
|-
|धादिङ्ग २
|[[रामनाथ अधिकारी]]
|
|-
|नुवाकोट २
|[[अर्जुननरसिंह केसी|अर्जुन नरसिंह के.सी.]]
|
|-
|काठमाडौँ १
|[[प्रकाशमान सिंह]]
|
|-
|काठमाडौँ १०
|[[राजेन्द्रकुमार केसी|राजेन्द्र कुमार के.सी.]]
|
|-
|काठमाडौँ ३
|[[सन्तोष चालिसे]]
|
|-
|काठमाडौँ ४
|[[गगन थापा|गगन कुमार थापा]]
|
|-
|काठमाडौँ ५
|[[प्रदिप पौडेल|प्रदीप पौडेल]]
|
|-
|भक्तपुर २
|[[दुर्लभ थापा क्षेत्री]]
|
|-
|ललितपुर १
|[[उदयसम्शेर राणा|उदय शंशेर ज.ब.राणा]]
|
|-
|सिन्धुपाल्चोक २
|[[मोहनबहादुर बस्नेत|मोहन बहादुर बस्नेत]]
|
|-
|गोरखा १
|[[राजेन्द्र बजगाई]]
|
|-
|मनाङ्ग १
|[[टेकबहादुर गुरुङ|टेक बहादुर गुरुङ]]
|
* वि.सं. २०७९ पुष १२ देखि निलम्वित
|-
|तनहुँ १
|[[रामचन्द्र पौडेल]]
|
|-
|तनहुँ २
|[[शङ्कर भण्डारी]]
|
|-
|स्याङ्जा १
|[[राजु थापा]]
|
|-
|स्याङ्जा २
|[[धनराज गुरुङ|धनराज गुरुङ्ग]]
|
|-
|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) १
|[[शशाङ्क कोइराला|शशांक कोइराला]]
|
|-
|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पूर्व) २
|[[विष्णु कुमार कार्की]]
|
|-
|मुस्तांग १
|[[योगेश गौचन  थकाली]]
|
|-
|म्याग्दी १
|[[खमबहादुर गर्बुजा|खम बहादुर गर्बुजा]]
|
|-
|गुल्मी १
|[[चन्द्रकान्त भण्डारी]]
|
|-
|कपिलवस्तु २
|[[सुरेन्द्रराज आचार्य|सुरेन्द्र राज आचार्य]]
|
|-
|दाङ ३
|[[दिपक गिरी]]
|
|-
|बाँके ३
|[[किशोरसिंह राठोर|किशोर सिह राठोर]]
|
|-
|बर्दिया १
|[[सञ्जयकुमार गौतम|सञ्जय कुमार गौतम]]
|
|-
|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) १
|[[विनोद चौधरी|विनोद कुमार चौधरी]]
|
|-
|मुगु १
|[[ऐनबहादुर शाही ठकुरी|ऐन बहादुर शाही ठकुरी]]
|
|-
|दैलेख २
|[[दिक्पाल कुमार शाहि]]
|
|-
|सुर्खेत १
|[[पूर्णबहादुर खड्का|पूर्ण बहादुर खड्का]]
|
|-
|सुर्खेत २
|[[हृदयराम थानी]]
|
|-
|बाजुरा १
|[[बद्रीप्रसाद पाण्डे|बद्री प्रसाद पाण्डे]]
|
|-
|अछाम २
|[[पुष्पबहादुर शाह|पुष्प बहादुर शाह]]
|
|-
|कैलाली ४
|[[विर बहादुर बलायर]]
|
|-
|कैलाली ५
|[[डिल्ली राज पन्त]]
|
|-
|दार्चुला १
|[[दिलेन्द्रप्रसाद बडू|दिलेन्द्र प्रसाद बडू]]
|
|-
|कन्चनपुर २
|[[नारायणप्रकाश साउद|नारायण प्रकाश साउद]]
|
|-
|खस आर्य
|[[सरिता प्रसाई]]
|
|-
|खस आर्य
|[[आरजुराणा देउवा|अर्जु राणा देउवा]]
|
|-
|खस आर्य
|[[इश्वरी न्यौपाने]]
|
|-
|खस आर्य
|[[प्रतिमा गौतम]]
|
|-
|खस आर्य
|[[मञ्जु खाँण|मंजु खाण्ड ]]
|
|-
|खस आर्य
|[[रमा कोइराला पौड्याल|रमा कोइराला पौडेल]]
|
|-
|खस आर्य, पिछडिएको क्षेत्र
|[[कान्तिका सेजुवाल]]
|
|-
|खस आर्य, पिछडिएको क्षेत्र
|[[मैना कार्की]]
|
|-
|खस आर्य
|[[प्रकाशशरण महत ]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[सरस्वती बजियम|सरस्वति वजियम]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[लिलादेवी बोखिम लिम्बू]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[सिताकुमारी राना]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[सुशीला थिङ|सुशीला थिङ्ग]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[सपना राजभण्डारी]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[माया राई]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[कुसुमदेवी थापा]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[मनोरम शेरचन]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[अञ्जनी श्रेष्ठ|अन्जनी श्रेष्ठ]]
|
|-
|मधेशी
|[[नगिना यादव]]
|
|-
|मधेशी
|[[मुक्तकुमारी यादव|मुक्त कुमारी यादव]]
|
|-
|मधेशी
|[[चन्दा चौधरी]]
|
|-
|मधेशी
|[[सङ्गीता मण्डल धानुक]]
|
|-
|मधेशी
|[[विमलेन्द्र निधि]]
|
|-
|दलित
|[[शान्ति विश्वकर्मा]]
|
|-
|दलित
|[[रूपा विश्वकर्मा]]
|
|-
|दलित
|[[सिता मिजार]]
|
|-
|दलित
|[[आशा विश्वकर्मा]]
|
|-
|दलित
|[[जीवन परियार]]
|
|-
|थारू
|[[कल्पना चौधरी]]
|
|-
|थारू
|[[बिनाकुमारी थनैत|विनाकुमारी थानेट]]
|
|-
|मुस्लिम
|[[जावेदा खातुन जागा|जवेदा खातुन जग]]
|
|}
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist)}}; color: white;&quot; |नेकपा (एमाले) (७९)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|झापा २
|[[देवराज घिमिरे]]
|
* प्रतिनिधि सभाका सभामुख
|-
|रुपन्देही २
|[[विष्णुप्रसाद पौडेल|विष्णु प्रसाद पौडेल]]
|
* [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधान]] तथा [[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
|-
|बारा ३
|[[ज्वालाकुमारी शाह|ज्वाला कुमारी साह]]
|
* [[कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि तथा पशुपंक्षी विकास]] [[सहरी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|मन्त्री]]
|-
|बैतडी १
|[[दामोदर भण्डारी]]
|
* [[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री]]
|-
|धनकुटा १
|[[राजेन्द्रकुमार राई|राजेन्द्र कुमार राई]]
|
* [[भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी तथा गरिबी निवारण]] [[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|मन्त्री]]
|-
|पर्वत १
|[[पदम गिरी]]
|
* [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्री]]
|-
|सुनसरी ३
|[[भगवती चौधरी]]
|
* [[महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्रालय (नेपाल)|महिला, बालबालिका तथा ज्येष्ठ नागरिक मन्त्री]]
|-
|सर्लाही ३
|[[हरिप्रसाद उप्रेती|हरि प्रसाद उप्रेती]]
|
* [[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्री]]
|-
|झापा ५
|[[खड्गप्रसाद ओली|केपी शर्मा ओली]]
|
* संसदीय दलको नेता
|-
|ताप्लेजुंग १
|[[योगेश भट्टराई|योगेश कुमार भट्टराई]]
|
|-
|पाँचथर १
|[[वसन्तकुमार नेम्वाङ|वसन्त कुमार नेम्वाङ]]
|
|-
|इलाम १
|[[महेश बस्नेत]]
|
|-
|इलाम २
|[[सुहाङ नेम्वाङ|सुहाङ नेवाङ]] ([[सुवासचन्द्र नेम्वाङ|सुवास चन्द्र नेम्वाङ]] को मृत्यु पछि)
|
|-
|झापा ४
|[[लाल प्रसाद साँवा लिम्बू]]
|
|-
|मोरङ्ग २
|[[ऋषिकेश पोखरेल]]
|
|-
|सुनसरी २
|[[भीमप्रसाद आचार्य|भीम प्रसाद आचार्य]]
|
|-
|सोलुखुम्बु १
|[[मानबीर राई]]
|
|-
|उदयपुर २
|[[अम्बरबहादुर रायमाझी|अम्वर बहादुर रायामाझी]]
|
|-
|सिराहा १
|[[राम शङ्कर यादव]]
|
|-
|सिराहा ३
|[[लिलानाथ श्रेष्ठ]]
|
|-
|धनुषा ३
|[[जुली कुमारी महतो]]
|
|-
|धनुषा ४
|[[रघुबीर महासेठ]]
|
|-
|महोत्तरी १
|[[लक्ष्मी महतो काेइरी|लझ्मी महतो काेइरी]]
|
|-
|बारा १
|[[अच्युतप्रसाद मैनाली|अच्युत प्रसाद मैनाली]]
|
|-
|पर्सा ३
|[[राजकुमार गुप्ता|राज कुमार गुप्ता]]
|
|-
|काठमाडौँ ९
|[[कृष्णगोपाल श्रेष्ठ|कृष्ण गोपाल श्रेष्ठ]]
|
|-
|ललितपुर २
|[[प्रेम बहादुर महर्जन]]
|
|-
|काभ्रेपलान्चोक २
|[[गोकुल प्रसाद बास्कोटा]]
|
|-
|मकवानपुर २
|[[महेशकुमार वर्तौला|महेश कुमार वर्तौला]]
|
|-
|लमजुंग १
|[[पृथ्वीसुब्बा गुरुङ|पृथ्‍वी सुब्वा गुरुङ]]
|
|-
|कास्की १
|[[मन बहादुर गुरुङ]]
|
|-
|कास्की २
|[[विद्या भट्टराई]]
|
|-
|कास्की ३
|[[दामोदर पौडेल वैरागी]]
|
|-
|गुल्मी २
|[[गोकर्ण विष्ट|गोकर्ण राज विष्‍ट]]
|
|-
|पाल्पा १
|[[नारायणप्रसाद आचार्य|नारायण प्रसाद आचार्य]]
|
|-
|पाल्पा २
|[[ठाकुरप्रसाद गैरे|ठाकुर प्रसाद गैरे]]
|
|-
|अर्घाखांची १
|[[टोपबहादुर रायमाझी|टोप बहादुर रायमाझी]]
|
|-
|रुपन्देही १
|[[छविलाल विश्वकर्मा]]
|
|-
|रुपन्देही ५
|[[वासुदेव घिमिरे (राजनीतिज्ञ)|वासुदेव घिमिरे (सांसद)]]
|
|-
|कपिलवस्तु १
|[[बलराम अधिकारी]]
|
|-
|कपिलवस्तु ३
|[[मङ्गलप्रसाद गुप्‍ता|मङ्गल प्रसाद गुप्‍ता]]
|
|-
|प्यूठान १
|[[सूर्यबहादुर थापा क्षेत्री|सूर्य बहादुर  थापा क्षेत्री ]]
|
|-
|बाँके १
|[[सूर्यप्रसाद ढकाल|सूर्य प्रसाद ढकाल]]
|
|-
|कन्चनपुर १
|[[तारा लामा तामाङ]]
|
|-
|रौतहट २
|[[किरणकुमार साह|किरण कुमार साह]]
|
* स्वतन्त्रबाट निर्वाचित
|-
|खस आर्य
|[[रघुजी पन्त]]
|
|-
|खस आर्य
|[[एकनाथ ढकाल]]
|
|-
|खस आर्य, पिछडिएको क्षेत्र
|दयालबहादुर शाही
|
|-
|खस आर्य
|[[मेनुकाकुमारी पोखरेल]]
|
|-
|खस आर्य
|[[सरिता भुसाल]]
|
|-
|खस आर्य
|[[शोभा ज्ञवाली]]
|
|-
|खस आर्य
|[[बिजुला रायमाझी|विजुला रायमाझी]]
|
|-
|खस आर्य
|[[निर्मला कोइराला]]
|
|-
|खस आर्य
|[[सम्झना थपलिया]]
|
|-
|खस आर्य
|[[दीपा शर्मा]]
|
|-
|खस आर्य
|[[सुनिता बराल|सुनिता वराल]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[देवीप्रकाश भट्टचन|देवी प्रकाश भट्टचन]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[हेमराज राई]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[कालुराम राई]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[नैनकला थापा|नैनकला थापा मगर]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[सूर्यकुमारी श्रेष्ठ ]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[उर्मिला थेबे|उर्मिला थेवे]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[इश्वरी घर्ती|इश्वरी घर्ति]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[रणकुमारी बलम्पाकी मगर|रनकुमारी वलम्पाकी मगर]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[शान्ति श्रेष्ठ]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[सरस्वती सुब्बा|सरस्वति सुव्वा]]
|
|-
|थारू
|[[अस्माकुमारी चौधरी|आस्मा कुमारी चौधरी]]
|
|-
|थारू
|[[शान्ति चौधरी]]
|
|-
|दलित
|[[ईश्वरबहादुर रिजाल|इश्वरबहादुर रिजाल]]
|
|-
|दलित
|[[प्रभु हजारा दुसाध]]
|
|-
|दलित
|[[चन्द्रबहादुर विश्वकर्मा ]]
|
|-
|दलित
|[[रुक्मिणी राना वरैली]]
|
|-
|दलित
|[[हर्कमाया विश्वकर्मा]]
|
|-
|मधेशी
|[[गङ्गाप्रसाद यादव]]
|
|-
|मधेशी
|[[अमृतलाल राजवंशी]]
|
|-
|मधेशी
|[[बिना देवी|विना देवी]]
|
|-
|मधेशी
|[[अमृता अग्रहरी]]
|
|-
|मधेशी
|[[प्रतीक्षा तिवारी मुखिया]]
|
|-
|मुस्लिम
|[[सराज अहमद फारुकी|सराज अहमद फारूकी]]
|
|}&lt;!--Maoist Centre--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}; color: white;&quot; |नेकपा (माओवादी केन्द्र) (३२)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|गोरखा २
|[[पुष्पकमल दाहाल|पुष्प कमल दाहाल]] (प्रचन्ड)
|
* [[नेपालको प्रधानमन्त्री|नेपालका प्रधानमन्त्री]]
* संसदीय दलको नेता
|-
|दाङ २
|[[रेखा शर्मा]]
|
* [[सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्री]]
|-
|भोजपुर १
|[[सुदन किराँती|सुदन किराँती]]
|
* [[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री]]
|-
|मोरङ्ग ४
|[[अमनलाल मोदी|अमन लाल मोदी]]
|
* [[सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री]]
|-
|दलित
|[[सुशीला श्रीपाली  ठकुरी]]
|
* [[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन राज्यमन्त्री]]
|-
|खस आर्य
|[[हितराज पाण्डे]]
|
* प्रमुख सचेतक
|-
|खोटाङ्ग १
|[[राम कुमार राई]]
|
|-
|सर्लाही २
|[[महिन्द्र राय यादव]]
|
* {{small|[[नेपाल समाजवादी पार्टी]]का सह-अध्यक्ष; माओवादी केन्द्रको चुनाव चिह्नमा निर्वाचित}}
|-
|दोलखा १
|[[गङ्गा कार्की]]
|
|-
|सिन्धुली २
|[[लेखनाथ दाहाल|लेख नाथ दाहाल]]
|
|-
|नुवाकोट १
|[[हितबहादुर तामाङ|हित बहादुर तामाङ]]
|
|-
|काभ्रेपलान्चोक १
|[[सुर्य मान तामाङ (दोङ)|सूर्य मान तामाङ (दोङ)]]
|
|-
|सिन्धुपाल्चोक १
|[[माधव सापकोटा]]
|
|-
|बागलुङ २
|[[देवेन्द्र पौडेल]]
|
|-
|रुकुम पूर्व १
|[[पूर्णबहादुर घर्ती|पूर्ण बहादुर घर्ति मगर]]
|
|-
|रोल्पा १
|[[वर्षमान पुन]]
|
|-
|कालिकोट १
|[[महेन्द्रबहादुर शाही|महेन्द्र बहादुर शाही]]
|
|-
|हुम्ला १
|[[छिरिङ डम्डुल लामा (भोटे)]]
|
|-
|जाजरकोट १
|[[शक्तिबहादुर बस्नेत|शक्ति बहादुर बस्नेत]]
|
|-
|रुकुम पश्चिम १
|[[जनार्दन शर्मा]]
|
|-
|खस आर्य
|[[विमला सुवेदी]]
|
|-
|खस आर्य
|[[ज्ञानु बस्नेत]]
|
|-
|खस आर्य
|[[नारायणी शर्मा]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[दुर्गा राई]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[मिना तामाङ]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[उर्मिला माझी]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति, पिछडिएको क्षेत्र
|[[छिरिङ ल्हामु लामा]]
|
|-
|मधेशी
|[[मिना यादव]]
|
|-
|मधेशी
|[[उमरावतीदेवी यादव]]
|
* [[नेपाल समाजवादी पार्टी]]बाट निर्वाचित
|-
|दलित
|[[रनेन्द्र बरैली]]
|
|-
|थारू
|[[रूप सो.सी. चौधरी]]
|
|-
|मुस्लिम
|[[कल्पना मियाँ कुसारी]]
|
|}&lt;!--Swatantra--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Rastriya Swatantra Party}}; color: white;&quot; |राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (१९)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[इन्दिरा रानामगर]]
|
* प्रतिनिधि सभाका उपसभामुख
|-
|खस आर्य
|[[डोलप्रसाद अर्याल]]
|
* संसदीय दलको नेता (वि.सं. २०७९ माघ १४ देखि)
* [[श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्री]] (वि.सं. २०७९ माघ २२ सम्म)
|-
|काठमाडौँ ६
|[[शिशिर  खनाल ]]
|
* [[शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा, विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्री]] (वि.सं. २०७९ माघ २२ सम्म)
|-
|ललितपुर ३
|[[तोसिमा कार्की]]
|
* [[स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या राज्यमन्त्री]] (वि.सं. २०७९ माघ २२ सम्म)
|-
|काठमाडौँ ८
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ|विराज भक्त श्रेष्ठ]]
|
* संसदीय दलको उपनेता
|-
|दलित
|[[सन्तोष परियार]]
|
* प्रमुख सचेतक
|-
|काठमाडौँ २
|[[सोबिता गौतम|सोविता गौतम]]
|
|-
|काठमाडौँ ७
|[[गणेश पराजुली]]
|
|-
|चितवन १
|[[हरि ढकाल]]
|
|-
|खस आर्य
|[[चन्दा कार्की]]
|
|-
|खस आर्य
|[[निशा डाँगी]]
|
|-
|खस आर्य, पिछडिएको क्षेत्र
|बिनिता कठायत
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[ढाकाकुमार श्रेष्ठ]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[सुमना श्रेष्ठ]]
|
|-
|मधेशी
|[[लक्ष्मी तिवारी]]
|
|-
|मधेशी
|[[मनिष झा]]
|
|-
|दलित
|[[शिव नेपाली]]
|
|-
|थारू
|[[अशोककुमार चौधरी ]]
|
|-
|मुस्लिम
|[[आसिम शाह]]
|
|-
| colspan=&quot;3&quot; |'''पूर्व सदस्य'''
|-
|चितवन २
|[[रवि लामिछाने]]
|
* [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधान]] तथा [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्री]] (वि.सं. २०७९ माघ १३ सम्म)
* संसदीय दलको नेता (वि.सं. २०७९ माघ १३ सम्म)
|}&lt;!--Rastriya Prajatantra Party--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible &quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Rastriya Prajatantra Party}}; color: white;&quot; |राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (१४)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|झापा ३
|[[राजेन्द्रप्रसाद लिङ्देन|राजेन्द्र प्रसाद लिङ्देन]]
|
* [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधान]] तथा [[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री]]
* संसदीय दलको नेता
|-
|चितवन ३
|[[विक्रम पाण्डे]]
|
* [[सहरी विकास मन्त्रालय (नेपाल)|सहरी विकास मन्त्री]]
|-
|नवलपरासी (बर्दघाट सुस्ता पश्चिम) २
|[[ध्रुवबहादुर प्रधान]]
|
* [[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री]]
|-
|मकवानपुर १
|[[दिपकबहादुर सिंह|दिपक बहादुर सिंह]]
|
* [[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ राज्यमन्त्री]]
|-
|जुम्ला १
|[[ज्ञानेन्द्र शाही|ज्ञान बहादुर शाही]]
|
* प्रमुख सचेतक
|-
|रुपन्देही ३
|[[दीपक बोहरा]]
|
|-
|बाँके २
|[[धवलशम्मशेर जगंबहादुर राणा]]
|
|-
|खस आर्य
|[[पशुपति शमशेर ज.ब.रा.]]
|
|-
|खस आर्य
|[[रोसन कार्की]]
|
|-
|खस आर्य
|[[गित बस्नेत]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[बुद्धिमान तामाङ]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[विना लामा]]
|
|-
|मधेशी
|[[विना जैसवाल]]
|
|-
|दलित
|[[अनिशा नेपाली]]
|
|}&lt;!--PSPN--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}; color: white;&quot; |जनता समाजवादी पार्टी (१२)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|बारा २
|[[राम सहाय यादव]]
|
* संसदीय दलको नेता
|-
|सुनसरी १
|[[अशोककुमार राई|अशोक कुमार राई]]
|
|-
|सप्तरी १
|[[नवलकिशोर साह सुडी|नवल किसोर साह सुडी]]
|
|-
|सिराहा २
|[[राज किशोर यादव]]
|
|-
|सिराहा ४
|[[बिरेन्द्रप्रसाद महतो|बिरेन्द्र प्रसाद महतो]]
|
|-
|धनुषा १
|[[दीपक कार्की]]
|
|-
|पर्सा १
|[[प्रदिप यादव]]
|
|-
|खस आर्य
|[[प्रकाश अधिकारी]]
|
|-
|खस आर्य
|[[रेखा यादव थापा]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[सुशिल श्रेष्ठ]]
|
|-
|मधेशी
|[[रन्जुकुमारी झा]]
|
|-
|मुस्लिम
|[[शहनाज रहमान ]]
|
|}&lt;!--Unified Socialist--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable mw-collapsible&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}; color: white;&quot; |नेकपा (एकीकृत समाजवादी) (१०)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|रौतहट १
|[[माधवकुमार नेपाल|माधव कुमार नेपाल]]
|
* संसदीय दलको नेता
|-
|धादिङ्ग १
|[[राजेन्द्रप्रसाद पाण्डे|राजेन्द्र प्रसाद पाण्डे]]
|
* संसदीय दलका उपनेता
|-
|सल्यान १
|[[प्रकाश ज्वाला]]
|
* प्रमुख सचेतक
|-
|बारा ४
|[[कृष्णकुमार श्रेष्ठ|कृष्ण कुमार श्रेष्ठ]]
|
|-
|दाङ १
|[[मेटमणि चौधरी]]
|
|-
|डोल्पा १
|[[धनबहादुर बुढा|धन बहादुर बुढा]]
|
|-
|दैलेख १
|[[अम्मरबहादुर थापा|अम्मर बहादुर थापा]]
|
|-
|अछाम १
|[[शेरबहादुर कुँवर|शेर बहादुर कुँवर]]
|
|-
|बझाङ्ग १
|[[भानुभक्त जोशी]]
|
|-
|डोटी १
|[[प्रेमबहादुर आले]]
|
|}&lt;!--Janamat--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Janamat Party}}; color: white;&quot; |जनमत पार्टी (६)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|सप्तरी २
|[[चन्द्रकान्त राउत|चन्द्र कान्त राउत]]
|
* संसदीय दलको नेता
|-
|मुस्लिम
|[[अब्दुल खान|अब्दुल खाँ]]
|
* संसदीय दलका उपनेता
|-
|मधेशी
|[[अनितादेवी साह]]
|
* प्रमुख सचेतक
|-
|खस आर्य
|[[गोमा लाभ]]
|
* सचेतक
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[विनिताकुमारी सिंह|बिनिताकुमारी सिंह]]
|
|-
|आदिवासी जनजाति
|[[सोनु मुर्मु]]
|
|}&lt;!--LSPN--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}};&quot; |लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी (४)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|महोत्तरी ३
|[[महन्थ ठाकुर]]
|
* संसदीय दलको नेता
|-
|महोत्तरी २
|[[शरतसिंह भण्डारी|शरत सिंह भण्डारी]]
|
|-
|सर्लाही १
|[[रामप्रकाश चौधरी|राम प्रकाश चौधरी]]
|
|-
|रुपन्देही ४
|[[सर्वेन्द्रनाथ शुक्ल|सर्वेन्द्र नाथ शुक्ला]]
|
|}&lt;!--Unmukti--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Nagrik Unmukti Party}}; color: white;&quot; |नागरिक उन्मुक्ति पार्टी (४)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|कैलाली १
|[[रञ्जिता श्रेष्ठ|रन्जिता श्रेष्ठ]]
|
* संसदीय दलको नेता
|-
|कैलाली ३
|[[गङ्गाराम चौधरी|गङ्गा राम चौधरी]]
|
* प्रमुख सचेतक
|-
|कैलाली २
|[[अरुणकुमार चौधरी|अरुन कुमार चौधरी]]
|
* सचेतक
* वि.सं. २०७९ माघ २० देखि निलम्बित
|-
|बर्दिया २
|[[लालविर चौधरी]]
|
* स्वतन्त्रबाट निर्वाचित
|}&lt;!--Majdoor Kisan--&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Nepal Workers Peasants Party}}; color: white;&quot; |नेपाल मजदुर किसान पार्टी (१)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|भक्तपुर १
|[[प्रेम सुवाल]]
|
|}&lt;!--Janamorcha--&gt;
{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Rastriya Janamorcha}}; color: white;&quot; |राष्ट्रिय जनमोर्चा (१)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|बागलुङ १
|[[चित्रबहादुर केसी|चित्र बहादुर के.सी.]]
|
|}&lt;!--Independent--&gt;
{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
! colspan=&quot;3&quot; style=&quot;width: 800pt; background:{{party color|Independent}};&quot; |स्वतन्त्र (३)
|-
! style=&quot;width:150pt;&quot; |निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! style=&quot;width:250pt;&quot; |सदस्य
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
|मोरङ्ग ५
|[[योगेन्द्र मण्डल]]
|
|-
|सर्लाही ४
|[[अमरेशकुमार सिंह|अमरेश कुमार सिह]]
|
|-
|रौतहट ३
|[[प्रभु साह]]
|
|}

=== निलम्बन ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!सदस्य
!निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! colspan=&quot;2&quot; |'''दल'''
!मिति
!कारण
|-
|टेक बहादुर गुरुङ
|मनाङ्ग १
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|वि.सं. २०७९ पुष १२
|भ्रष्टाचार मुद्दा खेपिरहेको&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/12/27/167213879294859173.html|title=भ्रष्टाचार मुद्दा खेपिरहेका टेकबहादुर गुरुङको सांसद पद निलम्बन|last=Shrestha|first=Makar|date=27 December 2022|website=Ekantipur|language=ne|trans-title=MP Tek Bahadur Gurung suspended pending corruption charges|access-date=27 December 2022}}&lt;/ref&gt;
|-
|अरुण कुमार चौधरी
|कैलाली २
| bgcolor=&quot;{{party color|Nagrik Unmukti Party}}&quot; |
|[[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]
|वि.सं. २०७९ माघ २०
|सार्वजनिक सम्पत्तिमा आगजनी गरेको आरोपमा जेल चलान&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.onlinekhabar.com/kailali-mp-arun-kumar-chaudhary-jail.html|title=Kailali court sends MP Arun Kumar Chaudhary to jail as he doesn't choose the fine option - OnlineKhabar English News|last=|date=2023-02-03|language=en-GB|access-date=2023-02-03}}&lt;/ref&gt;
|}

=== दलबदल ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!सदस्य
!निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
!मिति
! colspan=&quot;2&quot; |देखि
! colspan=&quot;2&quot; |मा
|-
|लालविर चौधरी
|बर्दिया २
|वि.सं. २०७९ पुष ८&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://dhakiyakhabar.com/news/2022/12/23/1539|title=स्वतन्त्र सांसद लालवीर नागरिक उन्मुक्ति पार्टीमा प्रवेश|website=dhakiyakhabar.com|language=en|access-date=2022-12-25}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221225151843/https://dhakiyakhabar.com/news/2022/12/23/1539 |date=2022-12-25 }}&lt;/ref&gt;
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent}}&quot; |
|[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]
| bgcolor=&quot;{{party color|Nagrik Unmukti Party}}&quot; |
|[[नागरिक उन्मुक्ति पार्टी]]
|-
|किरण कुमार साह
|रौतहट २
|वि.सं. २०७९ पुष १८&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.setopati.com/politics/291102/|title=स्वतन्त्र सांसद किरणकुमार साह एमाले प्रवेश|last=|first=|date=3 January 2023|website=Setopati|language=ne|access-date=2 January 2023}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230103022605/https://www.setopati.com/politics/291102 |date=3 January 2023 }}&lt;/ref&gt;
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent}}&quot; |
|[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|}

=== रिक्तता ===
{| class=&quot;wikitable&quot;
!सदस्य
!निर्वाचन क्षेत्र/समावेशी समूह
! colspan=&quot;2&quot; |दल
!मिति
!कारण
|-
|रवि लामिछाने
|चितवन २
| bgcolor=&quot;{{party color|Rastriya Swatantra Party}}&quot; |
|[[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
|वि.सं. २०७९ माघ १३
|[[नेपालको सर्वोच्च अदालत|सर्वोच्च अदालत]]द्वारा नागरिकता अवैध रहेको फैसला&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2023/01/27/supreme-court-annuals-rabi-lamichhane-s-status-as-lawmaker|title=Supreme Court annuls Rabi Lamichhane’s status as lawmaker|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2023-01-27}}&lt;/ref&gt;
|}

== राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरू ==
{| width=&quot;600px&quot;
|&lt;gallery mode=&quot;slideshow&quot; caption=&quot;{{nowrap|दोस्रो सङ्घीय संसदको राष्ट्रिय सभा}}&quot;&gt;
चित्र:Nepal National Assembly 02 2023.svg|वि.सं. २०७९ माघ २५ मा रिक्त पदका लागि उपनिर्वाचन पश्चात्
चित्र:Nepal NationalAssembly 2022.svg|दोस्रो सङ्घीय संसदको कार्यकालको प्रारम्भमा
&lt;/gallery&gt;
|}

{| class=&quot;wikitable&quot;
! colspan=&quot;2&quot; |दल
!वर्तमान&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://na.parliament.gov.np/np/members|title=सदस्यहरू|website=na.parliament.gov.np|access-date=2022-11-23}}&lt;/ref&gt;
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|१८{{Efn|name=NOM|}}
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|१६{{Efn|name=NOM|}}
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|१०
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|८
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}&quot; |
|[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
|३
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}&quot; |
|[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल]]
|१
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Rastriya Janamorcha}}&quot; |
|[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
|१
|-
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent}}&quot; |
|स्वतन्त्र
|२{{Efn|name=NOM|}}
|-
! colspan=&quot;2&quot; |Total
!५९
|}
{| class=&quot;wikitable&quot;
!श्रेणी
!नाम
! colspan=&quot;2&quot; |राजनैतिक दल
!पदभार ग्रहण
!दर्जा
!विभाग र जिम्मेवारी
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[कोशी प्रदेश]]
|-
|खुला
|देवेन्द्र दाहाल
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]] संसदीय दलको नेता
|-
|खुला
|गोपाल बस्नेत
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|खुला
|रमेशजङ्ग रायमाझी
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
* [[नेपाली काङ्ग्रेस]] संसदीय दलको नेता
|-
|महिला
|इन्दिरा गौतम
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|महिला
|जयन्ती राई
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|महिला
|बिना पोखरेल
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|दलित
|गोपी अछामी
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का प्रमुख सचेतक
|-
|अपाङ्ग/अल्पसङ्ख्यक
|सोनाम ग्याल्जेन शेर्पा
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[मधेश प्रदेश|मधेस प्रदेश]]
|-
|खुला
|मृगेन्द्रसिंह यादव
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}&quot; |
|[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|खुला
|मोहम्मद खालिद सिद्दिकी
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}&quot; |
|[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|खुला
|जितेन्द्र देव
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|महिला
|तुलसा दाहाल
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|महिला
|उर्मिला अर्याल
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
* राष्ट्रिय सभाका उपाध्यक्ष
|-
|महिला
|प्रमिला कुमारी
| bgcolor=&quot;{{party color|People's Socialist Party, Nepal}}&quot; |
|[[जनता समाजवादी पार्टी, नेपाल|जनता समाजवादी पार्टी]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|दलित
|राधेश्याम पासवान
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|अपाङ्ग/अल्पसङ्ख्यक
|शेखर सिंह
| bgcolor=&quot;{{party color|Loktantrik Samajwadi Party, Nepal}}&quot; |
|[[लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी, नेपाल|लोकतान्त्रिक समाजवादी पार्टी]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[बागमती प्रदेश]]
|-
|खुला
|[[बेदुराम भुसाल]]
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]] संसदीय दलको नेता
|-
|खुला
|कृष्णप्रसाद पौडेल
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|खुला
|खिमलाल देवकोटा
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent}}&quot; |
|[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]
|२०७८ जेठ १४&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.khabarhub.com/2021/28/187118/|title=Newly elected NA member Devkota taking oath today|website=खबरहब|language=en|access-date=2021-05-31}}&lt;/ref&gt;
|३
|
|-
|महिला
|गङ्गा बेल्बासे
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]का सचेतक
|-
|महिला
|ग‍ोमादेवी तिमल्सिना
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|महिला
|पार्वती रावल
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|दलित
|सिंहबहादुर विश्वकर्मा
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|अपाङ्ग/अल्पसङ्ख्यक
|रामचन्द्र राई दनुवार
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[गण्डकी प्रदेश]]
|-
|खुला
|[[नारायणकाजी श्रेष्ठ]]
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
* [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधान]] तथा [[भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालय|भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्री]]
* [[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]] संसदीय दलको नेता
|-
|खुला
|सुरेश आले मगर
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|खुला
|[[गणेशप्रसाद तिमिल्सिना|गणेशप्रसाद तिमील्सिना]]
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
* राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष
|-
|महिला
|भगवती न्यौपाने
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|महिला
|कमला पन्त
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|महिला
|दीपा गुरुङ
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|दलित
|भुवन सुनार
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|अपाङ्ग/अल्पसङ्ख्यक
|प्रकाश पन्थ
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[लुम्बिनी प्रदेश]]
|-
|खुला
|गोपाल भट्टराई
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|खुला
|युवराज शर्मा
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|खुला
|कुमार दसौंदी
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७९ माघ २७&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/national/2023/02/10/national-assembly-member-dasaudi-takes-oath|title=National Assembly member Dasaudi takes oath|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2023-02-10}}&lt;/ref&gt;
|३
|
|-
|महिला
|विमला घिमिरे
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|महिला
|राज्यलक्ष्मी गैरे
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|महिला
|अनिता देवकोटा
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|दलित
|तुलप्रसाद विक
| bgcolor=&quot;{{party color|Rastriya Janamorcha}}&quot; |
|[[राष्ट्रिय जनमोर्चा]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|अपाङ्ग/अल्पसङ्ख्यक
|जगप्रसाद शर्मा
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[कर्णाली प्रदेश]]
|-
|खुला
|मायाप्रसाद आचार्य
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|खुला
|उदय बोहरा
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|खुला
|भैरवसुन्दर श्रेष्ठ
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|महिला
|सुमित्रा विसी
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|महिला
|दुर्गा गुरुङ
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|महिला
|नन्द शर्मा
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|दलित
|नरपति लुवार
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|अपाङ्ग/अल्पसङ्ख्यक
|नरबहादुर विस्ट
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
! colspan=&quot;7&quot; |[[सुदूरपश्चिम प्रदेश]]
|-
|खुला
|तारामान स्वाँर
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|खुला
|नारायणदत्त मिश्र
| bgcolor=&quot;{{party color|Nepali Congress}}&quot; |
|[[नेपाली काङ्ग्रेस]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|खुला
|हरिराम चौधरी
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|महिला
|शारदा भट्ट
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७६ फागुन २१
|१
|
|-
|महिला
|मदनकुमारी शाह
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Socialist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत समाजवादी)|नेकपा (एकीकृत समाजवादी)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|महिला
|इन्दु कडरिया
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
|दलित
|जगत पार्की
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७८ फागुन २०
|२
|
|-
|अपाङ्ग/अल्पसङ्ख्यक
|महेशकुमार महरा
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७४ फागुन २०
|३
|
|-
! colspan=&quot;7&quot; |मनोनीत
|-
|
|[[वामदेव गौतम]]
| bgcolor=&quot;{{party color|Independent}}&quot; |
|[[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ|स्वतन्त्र]]
|२०७७ असोज १&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://kathmandupost.com/politics/2020/09/17/government-recommends-to-president-bamdev-gautam-s-nomination-to-the-national-assembly|title=Bamdev Gautam sworn in as a member of National Assembly|website=kathmandupost.com|language=English|access-date=2020-11-12}}&lt;/ref&gt;
|१
|
|-
|
|नारायण दाहाल
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Maoist Centre)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (माओवादी केन्द्र)|नेकपा (माओवादी केन्द्र)]]
|२०७८ चैत २९&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://english.onlinekhabar.com/narayan-dahal-national-assembly.html|title=Narayan Dahal, Pushpa Kamal's brother, gets the National Assembly membership - OnlineKhabar English News|date=2022-04-09|language=en-GB|access-date=2022-04-09}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://ekantipur.com/news/2022/04/12/164974751094477359.html|title=राष्ट्रिय सभाका मनोनीत सदस्य दाहालले लिए शपथ|date=2022-04-12|language=ne|access-date=2022-04-12}}&lt;/ref&gt;
|२
|
|-
|
|[[विमला राई पौड्याल]]
| bgcolor=&quot;{{party color|Communist Party of Nepal (Unified Marxist-Leninist)}}&quot; |
|[[नेपाल कम्युनिस्ट पार्टी (एकीकृत मार्क्सवादी-लेनिनवादी)|नेकपा (एमाले)]]
|२०७४ फागुन २६
|३
|
* [[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्री]]
|}

== टिप्पणीहरू ==
{{Notelist}}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपाली विधायकहरूको सूची}}

[[श्रेणी:नेपालको सङ्घीय संसद]]
[[श्रेणी:नेपाल सरकार]]
[[श्रेणी:नेपालका सांसदहरू २०७९–२०८२| ]]
[[श्रेणी:नेपालको राष्ट्रिय सभाका सदस्यहरू]]</text>
      <sha1>fjnqwzcp8z9la73t6o60rwjbduum2fy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दिमाग खराब</title>
    <ns>0</ns>
    <id>134247</id>
    <revision>
      <id>1367104</id>
      <parentid>1345107</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T02:43:41Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367104</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6044" sha1="355nq9iyme7x88ifchgs4jbblxzv5d7" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = 
| native_name    = '''दिमाग खराब'''
| director       = [[निश्चल बस्नेत]]
| producer       = रौनकविक्रम कँडेल
| starring       = [[दयाहाङ राई]] &lt;br/&gt;[[खगेन्द्र लामिछाने]]&lt;br/&gt;[[स्वस्तिमा खड्का]]
| studio         = ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स प्राली
| released       = २४ कात्तिक २०८०
| country        = नेपाल
| language       = नेपाली
| gross          = रू १०.१० करोड
}}

'''''दिमाग खराब''''' ब्ल्याक हर्स पिक्चर्स प्रालीको ब्यानरमा [[निश्चल बस्नेत]]को लेखन तथा निर्देशनमा तयार भएको आगामी नेपाली चलचित्र हो। &lt;ref&gt;{{Cite web |title='दिमाग खराब' को सकियो छायांकन |url=http://ekantipur.com/entertainment/2023/06/28/168791388255489135.html |access-date=2023-07-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=निश्चलको नयाँ फिल्म 'दिमाग खराब' |url=http://ekantipur.com/entertainment/2023/05/01/168294432446424397.html |access-date=2023-07-18 |website=ekantipur.com |language=ne}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला |title=३६ दिनमा सकियो निश्चल बस्नेत निर्देशित फिल्म 'दिमाग खराब' को छायांकन |url=https://www.setopati.com/art/art-activity/305665/ |access-date=2023-07-18 |website=Setopati |language=ne}}&lt;/ref&gt; चलचित्रको निर्माण रौनकविक्रम कँडेलले गरेका हुन्। चलचित्र २४ कात्तिक २०८० प्रदर्शनमा आउनेछ। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=निश्चल बस्नेतले घोषणा गरे फिल्म 'दिमाग खराब', तिहारमा प्रदर्शन हुने |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/04/1291777 |access-date=2023-07-18 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt; चलचित्रमा [[दयाहाङ राई]], [[खगेन्द्र लामिछाने]], [[स्वस्तिमा खड्का]], [[अरुण थापा]] र [[विजय बराल]]को अभिनय रहेको छ। यो फिल्म नेपालमै छायाङ्कन गरिएको थियो। &lt;ref&gt;{{Cite web |title=निश्चलको 'दिमाग खराब'मा खगेन्द्रदेखि स्वस्तिमासम्म |url=http://www.filmykhabar.com/news/23049/ |access-date=2023-07-18 |website=www.filmykhabar.com}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=३६ दिनमा सकियो निश्चलको 'दिमाग खराब' |url=https://www.ratopati.com/story/370701/film |access-date=2023-07-18 |website=www.ratopati.com |language=ne}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=निश्चलको 'दिमाग खराब' ३६ दिनमा प्याकअप |url=https://www.nepalpress.com/2023/06/27/343091/ |access-date=2023-07-18 |website=Nepal Press |language=ne}}&lt;/ref&gt;

== पात्र ==

* [[दयाहाङ राई]]
* [[खगेन्द्र लामिछाने]]
* [[स्वस्तिमा खड्का]]
* [[अरुण थापा]]
* [[विजय बराल]]
* सुमन कार्की र अन्य &lt;ref&gt;{{Cite web |title=निश्चलको 'दिमाग खराब'मा दयाहाङ, स्वस्तिमा, अर्पण र खगेन्द्र अनुबन्धित |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/04/1298601 |access-date=2023-07-18 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title='दिमाग खराब'को छायांकन सम्पन्‍न |url=https://himalpress.com/2023/06/69451/ |access-date=2023-07-18 |website=Himal Press |language=ne}}&lt;/ref&gt;

== प्रदर्शन ==
चलचित्र आधिकारिक रूपमा [[नेपाल]]मा २४ कात्तिक २०८० मा प्रदर्शन गरिनेछ। &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2023-04-13 |title=कात्तिक २४ मा 'दिमाग खराब' रिलिज हुँदै |url=https://onlinepatrika.com/content/21423 |access-date=2023-07-18 |website=onlinepatrika |language=ne }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230718064632/https://onlinepatrika.com/content/21423 |date=2023-07-18 }}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title=३६ दिनमा सके निश्चलले 'दिमाग खराब'को छायांकन |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/06/1328329 |access-date=2023-07-18 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web |title='दिमाग खराब'को अन्तर्राष्ट्रिय प्रदर्शन अधिकार एमएसएम इन्टरटेनमेन्टले खरिद गर्‍यो |url=https://www.onlinekhabar.com/2023/06/1317241 |access-date=2023-07-18 |website=Online Khabar |language=ne}}&lt;/ref&gt;

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
‌{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:आगामी चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:सन् २०२३ का चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली नाटक चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:नेपाली भाषाका चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>355nq9iyme7x88ifchgs4jbblxzv5d7</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चुङथाङ</title>
    <ns>0</ns>
    <id>135874</id>
    <revision>
      <id>1367093</id>
      <parentid>1319833</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T20:54:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367093</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6436" sha1="4j274px4as43ipoejlxn22rdqtmoq3z" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                            = चुङथाङ
| settlement_type                 = [[नगर]]
| image_skyline                   = Bundesarchiv Bild 135-BAI-05-04, Tibetexpedition, Haus in Chungtang.jpg
| image_caption                   = चुङथाङको दृश्य, १९३८
| pushpin_map                     = India Sikkim#India
| pushpin_label_position          = right
| pushpin_map_caption             = सिक्किम, भारतमा स्थान
| coordinates                     = {{coord|27|36|16.2|N|88|38|44.1|E|display=inline,title}}
| subdivision_type                = देश
| subdivision_name                = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1               = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]]
| subdivision_type2               = [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्ला]]
| subdivision_name1               = [[सिक्किम]]
| subdivision_name2               = [[मङ्गन जिल्ला]]
| unit_pref                       = Metric
| elevation_m                     = १७९०
| population_total                = ३९७०
| population_as_of                = सन् २०११
| population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/260927-chungthang.html |title= chungthang City Census| publisher=censusindia.gov.in | date= |accessdate=15 September 2015}}&lt;/ref&gt;
| population_density_km2          = auto
| population_rank                 = 
| population_demonym              = 
| demographics_type1              = भाषाहरू
| demographics1_title1            = आधिकारिक
| timezone1                       = [[भारतीय मानक समय]]
| utc_offset1                     = +०५:३०
| demographics1_info1             = [[नेपाली भाषा|नेपाली]], [[भुटिया भाषा|भुटिया]], [[लेप्चा भाषा|लेप्चा]]
}}

'''चुङथाङ''' [[भारत]]को [[सिक्किम|सिक्किम राज्य]]को [[मङ्गन जिल्ला]]को एउटा [[नगर]] हो। यो [[लाचेन नदी|लाचेन]] र [[लाचुङ नदी]]हरूको सङ्गममा अवस्थित छ, जसले [[टिस्टा नदी]] बनाउँछ। राज्यको राजधानी [[गान्तोक]]बाट ९५ किलोमिटर (५९ माइल) को दूरीमा अवस्थित, [[भारतीय सेना]]को चुङथाङमा मेडिकल सेन्टरसहितको प्रमुख अगाडि आधार छ।

== भूगोल ==
चुङथाङ {{coord|27|36|16.2|N|88|38|44.1|E}} मा अवस्थित छ। यसको औसत उचाइ १,७९० मिटर (५,८७० फीट) छ। सिक्किम एउटा सानो तर सुन्दर भूपरिवेष्ठित राज्य हो जुन उत्तरी भारतको हिमालयमा अवस्थित छ। यो दुई नदीको सङ्गममा अवस्थित छ: नदी लाचेन र लाचुङ चु, दुबै &quot;सबैभन्दा सुन्दर&quot; नदी टिस्टाका सहायक नदीहरू। औंठा आकारको राज्यले पश्चिममा [[नेपाल]], उत्तर र पूर्वमा चिनियाँ [[तिब्बत स्वायत्त क्षेत्र]], दक्षिण-पूर्वमा [[भुटान]] र दक्षिणमा भारतीय राज्य [[पश्चिम बङ्गाल|पश्चिम बङ्गाल]]सँग सीमा जोडेको छ।&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/0/Chuntang.html Falling Rain Genomics, Inc - Chungthang] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220422073744/http://www.fallingrain.com/world/IN/0/Chuntang.html |date=2022-04-22 }}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
चुङथाङ उपत्यकालाई सिक्किमका संरक्षक संत [[पद्मसम्भव|गुरु पद्मसंभ]]वले आशीर्वाद दिएको पवित्र स्थान मानिन्छ। यहाँ एउटा चट्टान छ जसमा आजसम्म सन्त पद्मसम्भवको हात र खुट्टाको छाप छ। चट्टानको सानो खोलबाट खनिज पानीको निरन्तर प्रवाह हुन्छ। यहाँ एउटा सानो टुक्रा जमिन छ जहाँबाट हरेक वर्ष धान उब्जिन्छ। प्रकृतिको अवहेलना गर्ने चमत्कारलाई गुरु पद्मसम्भवको आशीर्वाद मानिन्छ जसले धान उम्रेको ठाउँमा मुठीभर अन्न छर्केको थियो। लाचेन, लाचुङ र [[युमथाङ उपत्यका]]का धेरै लेकाली क्षेत्रहरूमा जान अघि चुङथाङ एक राम्रो ठाउँ हो। चुङथाङ मिथक र किंवदन्तीहरूमा फसेको छ, एउटा यस्तो हो कि यो त्यो ठाउँ हो जहाँबाट 'डेमाजोङ' [चामलको लुकेको उपत्यका, सिक्किमलाई चिनिन्छ] पहिलो पटक उत्पत्ति भएको हो।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Lama Jigme|first=Pawo|title=The Pilgrim's Guide to the Hidden Land of Sikkim}}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:मङ्गन जिल्लाका सहर र नगरहरू]]</text>
      <sha1>4j274px4as43ipoejlxn22rdqtmoq3z</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बेलगाम</title>
    <ns>0</ns>
    <id>136573</id>
    <revision>
      <id>1367219</id>
      <parentid>1297382</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T11:00:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367219</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17573" sha1="4xguf001cd9z1sc27u3w81fmygiy1cn" xml:space="preserve">{{Infobox settlement
| name                     = बेलगाम
| other_name               = बेलगाउँ
| settlement_type          = [[सहर]]
| image_skyline            = Suvarna Vidhana Soudha.jpg
| image_caption            = सुवर्ण विधानसभा
| map_caption              = [[कर्नाटक]]मा बेलगामको स्थान
| pushpin_map              = India Karnataka#India
| coordinates              = {{coord|15|51|N|74|30|E|display=inline,title}}
| subdivision_type         = [[सार्वभौम सम्पन्न राष्ट्रहरूको सूची|देश]]
| subdivision_name         = [[भारत]]
| subdivision_type1        = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]]
| subdivision_type2        = [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्ला]]
| subdivision_name1        = [[कर्नाटक]]
| subdivision_name2        = [[बेलगाम जिल्ला]]
| government_type          = जिल्ला प्रशासन
| governing_body           = बेलगावी महानगर पालीके
| unit_pref                = Metric
| area_total_km2           = ९४
| area_rank                = ४
| elevation_m              = ७८४
| population_total         = ४९००४५
| population_as_of         = सन् २०११
| population_density_km2   = auto
| timezone1                = [[भारतीय मानक समय]]
| utc_offset1              = +५:३०
}}

'''बेलगाम''' [[भारत]]को [[कर्नाटक|कर्नाटक राज्य]]को एउटा सहर हो जुन यसको उत्तरी भागमा [[पश्चिमी घाट]]को किनारमा अवस्थित छ। यो बेलगावी विभाजन र [[बेलगाम जिल्ला|बेलगावी जिल्ला]]को प्रशासनिक मुख्यालय हो। कर्नाटक सरकारले बेलगामलाई [[बेङ्गलोर]]को साथ कर्नाटकको दोस्रो राजधानी बनाउने प्रस्ताव गरेको छ, यसैले दोस्रो राज्य प्रशासनिक भवन सुवर्ण विधान सभा ११ अक्टोबर २०१२ मा उद्घाटन गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;Belgaum to be declared second capital of Karnataka&quot;&gt;{{cite web |date=13 August 2010 |title=Decision on second capital status for Belgaum soon |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-13/bangalore/28142614_1_suvarna-vidhana-soudha-belgaum-legislature-session |archive-url=https://web.archive.org/web/20121015042825/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-13/bangalore/28142614_1_suvarna-vidhana-soudha-belgaum-legislature-session |archive-date=15 October 2012 |access-date=22 July 2011 |work=[[The Times of India]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121015042825/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-04-13/bangalore/28142614_1_suvarna-vidhana-soudha-belgaum-legislature-session |date=15 October 2012 }}&lt;/ref&gt; प्रधानमन्त्री [[नरेन्द्र मोदी]]को प्रमुख स्मार्ट नगर मिसन अन्तर्गत स्मार्ट सिटीको रूपमा विकास गरिने १०० भारतीय सहरहरूमध्ये बेलगामलाई पहिलो चरणमा चयन गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite web |date=28 August 2015 |title=Only 98 cities instead of 100 announced: All questions answered about the smart cities project |url=http://www.firstpost.com/business/why-only-98-cities-instead-of-100-announced-all-questions-answered-about-smart-cities-project-2410576.html |website=Firstpost}}&lt;/ref&gt;

== इतिहास ==
बेलगामको स्थापना १२औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा रत्ता वंशले गरेको थियो, जो नजिकैको सौन्दट्टीबाट बसाइँ सरेका थिए। बिचिराज नामका एक रतन अधिकारीले सन् १२०४ मा नेमिनाथलाई समर्पित जैन मन्दिर कमल बसदीको निर्माण गरेका थिए, जसलाई कमलाबस्ती भनिन्थ्यो। बेलगाम किल्लाभित्र फेला परेका स्तम्भहरूमा नागरी लिपिमा कन्नड शिलालेखहरू छन्, जुन ११९९ मा रत्ता राजा कार्तवीर्य चतुर्थद्वारा लेखिएको थियो। सहरको मूल नाम वेणुग्राम थियो, जुन एक [[संस्कृत]] शब्द हो जसको अर्थ &quot;बाँसको गाउँ&quot; हो। वैकल्पिक रूपमा, यसलाई प्रारम्भिक भारतीय ग्रन्थहरूमा वेणुग्रामको रूपमा उल्लेख गरिएको छ, जसको अर्थ &quot;बाँसको सहर&quot; हो।&lt;ref name=&quot;MeisterDhaky1996p255&quot;&gt;{{cite book|author1=Michael W. Meister|author2=Madhusudan A. Dhaky|title=Encyclopaedia of Indian Temple Architecture|url=https://books.google.com/books?id=p1GzJRNhnnsC|year=1996|publisher=American Institute of Indian Studies|isbn=978-81-86526-00-2|page=255}}&lt;/ref&gt;

१३औँ शताब्दीको सुरुमा बेलगाम यादव वंश राज्य (सेवुनस) को एक भाग बन्यो। यादव वंशका राजा कृष्णको सन् १२६१ को शिलालेखले यसको पुष्टि गर्छ। यस क्षेत्रमा १४औँ शताब्दीमा दिल्ली सल्तनतको खलजी वंशले आक्रमण गरेको थियो। त्यसको केही समयपछि [[विजयनगर साम्राज्य]]को स्थापना भयो र बेलगाम विजयनगरको शासनमा आयो। सन् १४७४ मा, बहमानी सल्तनतले महमुद गवानको नेतृत्वमा एक सेनाको साथ बेलगाममाथि विजय प्राप्त गरे।&lt;ref name=&quot;cexise1&quot;&gt;{{cite web |title=History of Belgaum |url=http://www.centralexcisebelgaum.kar.nic.in/belgaum.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20150310035121/http://www.centralexcisebelgaum.kar.nic.in/belgaum.htm |archive-date=10 March 2015 |access-date=17 May 2015 |publisher=Central Excise Belgaum}}&lt;/ref&gt;

[[महात्मा गान्धी]]को अध्यक्षतामा डिसेम्बर १९२४ मा [[भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस|भारतीय राष्ट्रिय काङ्ग्रेस]]को ३९औँ अधिवेशनको लागि बेलगामलाई चयन गरिएको थियो। यस सहरले [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिस राज]]को लागि एक प्रमुख सैन्य स्थापनाको रूपमा सेवा गरेको थियो, मुख्यतया [[गोवा]]को निकटताको कारण, जुन त्यतिबेला पोर्तगाली क्षेत्र थियो। अङ्ग्रेजहरूले भारत छोडेपछि, भारत सरकारले जारी राख्यो र अझै पनि बेलगाममा सशस्त्र बल स्थापनाहरू जारी राख्यो। सन् १९६१ मा प्रधानमन्त्री [[जवाहरलाल नेहरू]]को नेतृत्वमा रहेको भारत सरकारले गोवाको पोर्तगाली शासनको अन्त्य गर्न बेलगामको सेना प्रयोग गरेको थियो।

सन् २००६ मा, कर्नाटक सरकारले बेलगामलाई राज्यको दोस्रो राजधानी बनाउने घोषणा गरेको थियो र यो सहर राज्य विधायिकाको वार्षिक १५-दिवसीय शीतकालीन सत्रको लागि स्थायी स्थल हुनेछ।&lt;ref&gt;{{Cite magazine |title=Belgaum to be made Karnataka's second capital |url=http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=418913 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090213061758/http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=418913 |archive-date=13 February 2009 |access-date=31 May 2022 |magazine=Outlook}}&lt;/ref&gt;

== भूगोल ==
बेलगामको औसत उचाइ ७५१ मिटर (२,४६४ फिट) रहेको छ। यो सहर कर्नाटकको उत्तर-पश्चिमी भागमा अवस्थित छ र [[पश्चिमी घाट]]मा ([[गोवा|गोवा राज्य]]को सीमाबाट ५० किलोमिटर (३१ माइल) मा दुई राज्यहरू, [[महाराष्ट्र]] र गोवाको सीमामा अवस्थित छ। यो राज्यको सबैभन्दा पुरानो सहरहरू मध्ये एक हो, [[बेङ्गलोर]]बाट ५०२ किलोमिटर (३१२ माइल), [[मुम्बई]]बाट ५०० किलोमिटर (३१० माइल), [[हैदराबाद]]बाट ५१५ किलोमिटर (३२० माइल) र [[मैसुर|मैसुर]]बाट ६०० किलोमिटर (३७० माइल) टाढा छ। 

सन् २०११ को जनगणना अनुसार यस जिल्लामा ३१,४१५ वर्ग किलोमिटर (१२,१२९ वर्ग माइल) क्षेत्रफल र लगभग ४.८ मिलियन जनसङ्ख्या भएका १२७८ गाउँहरू रहेका छन्। [[बेलगाम जिल्ला]] कर्नाटकको सबैभन्दा ठुलो जिल्ला हो। [[अरब सागर]]बाट १०० किलोमिटर (६२ माइल) को उचाइमा करिब ७७९ मिटर (२,५५६ फिट) को उचाइमा सह्याद्री पर्वत शृङ्खला (पश्चिमी घाट) को फेदीमा अवस्थित मार्कण्डेय नदी नजिकै बगेको बेलगामले स्थलाकृति, वनस्पति र जलवायुमा द्रुत र क्यालिडोस्कोपिक परिवर्तनहरू देखाउँछ।&lt;ref name=&quot;fallingrain.com&quot;&gt;{{cite web |title=Maps, Weather, and Airports for Belgaum, India |url=http://www.fallingrain.com/world/IN/19/Belgaum.html |website=www.fallingrain.com }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240326050903/https://www.fallingrain.com/world/IN/19/Belgaum.html |date=2024-03-26 }}&lt;/ref&gt;

== जनसाङ्ख्यिकी ==
सन् १८८१ को जनगणना अनुसार बेलगामको जनसङ्ख्याको ६४.३९% [[कन्नड भाषा|कन्नड भाषी]]हरू थिए र २६.०४% [[मराठी भाषा|मराठी भाषी]]हरू थिए। सन् २०११ को भारतको जनगणना अनुसार, बेलगाम सहरको जनसङ्ख्या ४९०,०४५ छ। यस मध्ये पुरुष २,४६,५३७ र महिला २,४३,५०८ रहेका छन्। 

बेलगामको औसत साक्षरता दर ८८.९२% छ: पुरुषहरूको लागि ९३.७८% र महिलाहरूको लागि ८५.८४%। १०.७१% जनसङ्ख्या ६ वर्ष भन्दा कम उमेरका छन्। अनुसूचित जाति र अनुसूचित जनजातिहरू क्रमशः ७.८४% र ३.२६% छन्।&lt;ref name=&quot;Census of India&quot;&gt;{{Cite web |date=2011 |title=District Census Hand Book: Belgaum |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/588/download/2000/DH_2011_2901_PART_A_DCHB_BELGAUM.pdf |website=censusindia.gov.in |publisher=[[भारतको रजिष्ट्रार जनरल तथा जनगणना आयुक्त]]}}&lt;/ref&gt; [[कन्नड भाषा|कन्नड]] (३७.४६%) र मराठी (३२.९१%) प्रमुख भाषाहरू हुन्। [[उर्दु भाषा|उर्दु]] १९.८२% ले बोलिन्छ, जबकि [[कोङ्कणी भाषा|कोङ्कणी]] (२.६४%), [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]] (२.४२%) र [[तेलगु भाषा|तेलगु]] (१.९२%) पनि बोलिन्छन्।&lt;ref name=&quot;language&quot;&gt;{{Cite web |title=Table C-16 Population by Mother Tongue (Urban): Karnataka |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/10255/download/13367/DDW-C16-TOWN-STMT-MDDS-2900.XLSX |website=censusindia.gov.in |publisher=[[भारतको रजिष्ट्रार जनरल तथा जनगणना आयुक्त]]}}&lt;/ref&gt;

== अर्थतन्त्र ==
सहरको नम्र औद्योगिक विकास तब सुरु हुन्छ जब बाबु राव पुसालकर नामक एक उद्यमीले एक शताब्दी भन्दा पहिले सहरमा एक सानो इकाई स्थापना गरे र यसले बेलगावी सहरलाई फाउण्ड्री र हाइड्रोलिक बेसमा रूपान्तरण गर्यो।&lt;ref name=&quot;thehindubusinessline&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.thehindubusinessline.com/specials/belagavi-a-city-on-the-frontlines-reinvents-itself/article8310110.ece|title=Belagavi: A city on the frontlines reinvents itself|last1=Urs|first1=Anil|work=@businessline|access-date=14 December 2019|language=en}}&lt;/ref&gt;

बेलगाम तरकारी, फलफूल, मासु, पोल्ट्री, माछा, खानी उत्पादन र काठको एक महत्त्वपूर्ण स्रोत हो (भारी वर्षा, नदीहरू र पानीको प्रचुरताको कारण)। उत्तरी कर्नाटकमा व्यापार मुख्यतया गोवा र महाराष्ट्रका साथै पुणे, बैंगलोर र मङ्गलोर जस्ता प्रमुख सहरहरूसँग छ। बेलगाम जिल्लामा बक्साइटको प्रचुर भण्डार पाइन्छ र यसले आदित्य बिडला समूहको भारतीय एल्युमिनियम उत्पादक कम्पनी हिन्डाल्को इन्डस्ट्रिजको निर्माण गरेको छ। बैलहोंगल सहर नजिकैको एउटा सानो गाउँ देश्नुरमा युरेनियमको भण्डार भेटिएको छ।&lt;ref&gt;{{cite news|url=https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-editorialfeatures/Belgaum-poised-for-further-growth-in-industrial-and-farm-sectors/article16197921.ece|title=Belgaum poised for further growth in industrial and farm sectors|last=Patil|first=Vijaykumar|date=16 July 2010|newspaper=The Hindu|access-date=24 January 2019}}&lt;/ref&gt;

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

{{भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशका राजधानीहरू}}

[[श्रेणी:भारतका राज्य र केन्द्र शासित प्रदेशका राजधानीहरू]]</text>
      <sha1>4xguf001cd9z1sc27u3w81fmygiy1cn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्राकृतिक प्रकोप</title>
    <ns>0</ns>
    <id>139681</id>
    <revision>
      <id>1367214</id>
      <parentid>1366552</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T09:26:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367214</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="83430" sha1="jg1s9u9ehatts6mutei5t3zx6rxl12d" xml:space="preserve">'''प्राकृतिक प्रकोप''' एक प्रकारको प्राकृतिक घटना हो जसले मानिसको सामाजिक-आर्थिक पक्षलाई क्षति पुर्‍याउँदछ। यद्यपि यो एक सामान्य प्राकृतिक घटनाको रूपमा भएतापनि धेरैजसो अवस्थामा यो मानव गतिविधिहरूको प्रभावको कारण प्राकृतिक सन्तुलनको ह्रासको कारणले हुन्छ।&lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{cite web |title=Natural Hazards {{!}} National Risk Index |url=https://hazards.fema.gov/nri/natural-hazards |publisher=Federal Emergency Management Agency |website=hazards.fema.gov |access-date=2022-06-08}}&lt;/ref&gt; सामान्य भाषामा भन्नुपर्दा प्राकृतिक प्रकोप प्राकृतिक नियमको अपवाद हो। प्राकृतिक प्रकोपले विपत्तिपछि [[समाज]] वा समुदायमा अत्यधिक हानिकारक प्रभाव छाड्ने गर्दछ। [[बाढी]], [[पहिरो]], [[खडेरी]], [[भुईँचालो|भूकम्प]], उष्णकटिबन्धीय चक्रवात, [[आँधीबेहरी]] [[चट्याङ]], [[ज्वालामुखी|ज्वालामुखी गतिविधि]], [[डढेलो]] जस्ता प्राकृतिक घटनाहरू यसका केही उदाहरणहरू हुन्।&lt;ref&gt;{{cite book |editor=G. Bankoff, G. Frerks, D. Hilhorst |year=2003 |title=Mapping Vulnerability: Disasters, Development and People |publisher=Routledge |isbn=1-85383-964-7|date=December 2020}}&lt;/ref&gt;  प्राकृतिक प्रकोपले जनधनको क्षति गर्न सक्ने भएकाले यसले सामान्यतया आर्थिक गतिविधिलाई समेत क्षति पुर्‍याउने गर्दछ। विद्वानहरूले प्राकृतिक प्रकोप भन्ने शब्द अनुपयुक्त रहेको र यसलाई त्याग्नुपर्ने बताउँदै यसको सट्टा, सरल शब्द ''विपद्'' प्रयोग गर्न सकिने बताएका छन्। यस्तो प्रकोप, प्राकृतिक वा मानव निर्मित खतराको परिणामले हुनसक्छ जसले कमजोर समुदायलाई बढी प्रभाव पार्ने गर्दछ।&lt;ref&gt;Cannon, Terry. (1994). [https://researchgate.net/publication/248360551_Vulnerability_Analysis_and_The_Explanation_Of_'Natural'_Disasters Vulnerability Analysis and The Explanation Of 'Natural' Disasters]. Disasters, Development and Environment.&lt;/ref&gt;

[[चित्र:Elkton, Maryland 2009 Blizzard.jpg|thumb|सन् २००९ मा मेरिल्यान्डमा आएको हिमआँधी]]

आधुनिक समयमा प्राकृतिक, मानव निर्मित र मानव-द्रुत विपत्तिहरू बीचको विभाजन कोर्न निकै कठीन छ।&lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{cite web |title=Why natural disasters aren't all that natural |website=openDemocracy |date=2020-11-26 |url=https://opendemocracy.net/en/why-natural-disasters-arent-all-that-natural |access-date=2020-12-29 |archive-date=2020-11-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201129131113/https://www.opendemocracy.net/en/why-natural-disasters-arent-all-that-natural/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gould|first1=Kevin A. |last2=Garcia|first2=M. Magdalena |last3=Remes|first3=Jacob A.C. |title=Beyond 'natural-disasters-are-not-natural': the work of state and nature after the 2010 earthquake in Chile |journal=Journal of Political Ecology |date=1 December 2016 |volume=23 |issue=1 |pages=93 |doi=10.2458/v23i1.20181 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Smith|first=Neil | title=There's No Such Thing as a Natural Disaster |website=Items |date=2006-06-11 |url=https://items.ssrc.org/understanding-katrina/theres-no-such-thing-as-a-natural-disaster/ |access-date=2020-12-29 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122104324/https://items.ssrc.org/understanding-katrina/theres-no-such-thing-as-a-natural-disaster/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; वास्तुकला, [[आगो|अग्नि]], स्रोत व्यवस्थापन र [[जलवायु परिवर्तन]] जस्ता मानव निर्मित गतिविधिहरूले प्राकृतिक प्रकोपहरू निम्त्याउनमा भूमिका खेल्ने गर्दछन्।&lt;ref name=&quot;:1&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Gould|first1=Kevin A. |last2=Garcia|first2=M. Magdalena |last3=Remes|first3=Jacob A.C. |title=Beyond 'natural-disasters-are-not-natural': the work of state and nature after the 2010 earthquake in Chile |journal=Journal of Political Ecology |date=1 December 2016 |volume=23 |issue=1 |pages=93 |doi=10.2458/v23i1.20181 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |last=Smith|first=Neil | title=There's No Such Thing as a Natural Disaster |website=Items |date=2006-06-11 |url=https://items.ssrc.org/understanding-katrina/theres-no-such-thing-as-a-natural-disaster/ |access-date=2020-12-29 |archive-date=2021-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210122104324/https://items.ssrc.org/understanding-katrina/theres-no-such-thing-as-a-natural-disaster/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt; प्राकृतिक प्रकोप शब्दलाई सन् १९७६ देखिनै गलत नाम दिइएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web | title=Wildfire Causes and Evaluations (U.S. National Park Service) | website=NPS.gov Homepage (U.S. National Park Service) | date=2018-11-27 | url=https://www.nps.gov/articles/wildfire-causes-and-evaluation.htm | access-date=2020-12-29 | archive-date=2021-01-01 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210101030717/https://www.nps.gov/articles/wildfire-causes-and-evaluation.htm | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite web | last=DeWeerdt | first=Sarah | title=Humans cause 96% of wildfires that threaten homes in the U.S. | website=Anthropocene | date=2020-09-15 | url=https://www.anthropocenemagazine.org/2020/09/humans-cause-most-wildfires-that-threaten-homes-in-the-united-states/ | access-date=2020-12-29 | archive-date=2020-12-10 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201210055715/https://www.anthropocenemagazine.org/2020/09/humans-cause-most-wildfires-that-threaten-homes-in-the-united-states/ | url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Smil |first1=Vaclav |title=China's great famine: 40 years later |journal=BMJ |date=18 December 1999 |volume=319 |issue=7225 |pages=1619–1621 |doi=10.1136/bmj.319.7225.1619 |pmid=10600969 |pmc=1127087 }}&lt;/ref&gt;

अपर्याप्त भवन निर्माण मापदण्ड, मानिसहरूको सीमान्तीकरण, असमानता, स्रोतसाधनको अत्यधिक दोहन, चरम सहरी फैलावट र [[जलवायु परिवर्तन]]का कारण प्राकृतिक प्रकोपहरू बढ्न सक्छन्।&lt;ref&gt;{{cite book |last1=McGuire |first1=Bill |title=Waking the Giant: How a changing climate triggers earthquakes, tsunamis, and volcanoes |date=2012 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-959226-5 |url=https://1lib.eu/book/2583950/77162a |access-date=2020-12-29 |archive-date=2022-04-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220418223658/http://ww25.1lib.eu/book/2583950/77162a?subid1=20220419-0836-58aa-a5d2-62fa1ec4a512 |url-status=live|date=December 2020}}&lt;/ref&gt; विश्वभर तीव्र रूपमा वृद्धि हुँदै गइरहेको [[जनसङ्ख्या]] र यसले सिर्जना गरेको प्रतिकूल वातावरणको बढ्दो एकाग्रताले प्रकोपको आवृत्ति र गम्भीरता दुवै बढाएको छ। उष्णकटिबन्धीय क्षेत्रहरूमा देखिने चरम जलवायु, अस्थिर भू-आकृति, वन विनाश, अनियोजित विकास प्रसार र भवन निर्माणहरूले गर्दा मानिसहरू यस्ता प्रकोपहरूको खतरामा परेका छन्। दीर्घकालीन प्राकृतिक प्रकोपबाट पीडित, [[अल्पविकसित देश|कम विकसित]] र [[विकासशील देश|विकासोन्मुख देशहरू]]मा प्रायः विपत्ति आएको खण्डमा अप्रभावकारी सञ्चार प्रणालीहरू रहने भएकाले विपद् रोकथाम र व्यवस्थापनका उनीहरू पूर्णरूपमा समर्थन हुँदैनन्। यदि कुनै प्रकारको प्राकृतिक विपद् कमजोर जनसमुदायमा नपर्ने हो भने विपद्को स्तरमा वृद्धि नहुने देखिन्छ।&lt;ref&gt;{{cite book| author=D. Alexander| year=2002| title=Principles of Emergency planning and Management| publisher=Harpended: Terra publishing| isbn= 1-903544-10-6}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|author1=B. Wisner |author2=P. Blaikie |author3=T. Cannon |author4=I. Davis | year=2004| title=At Risk – Natural hazards, people's vulnerability and disasters| publisher=Wiltshire: Routledge| isbn= 0-415-25216-4|date=December 2020}}&lt;/ref&gt; यदि कमजोर जनसमुदायले विपत् अनुभव गर्नुपर्‍यो भने त्यसपछिको पुनर्निर्माण गर्न धेरै वर्ष लाग्न सक्ने र त्यो मर्मत अवधिले थप जोखिम निम्त्याउन सक्छ। प्राकृतिक प्रकोपको विनाशकारी परिणामले प्रभावित समुदायहरूको मानसिक [[स्वास्थ्य]]मा पनि यसले असर पार्ने गर्दछ।&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=Kieft|first1=J.|last2=Bendell|first2=J|year=2021|title=The responsibility of communicating difficult truths about climate influenced societal disruption and collapse: an introduction to psychological research|url=https://insight.cumbria.ac.uk/id/eprint/5950|journal=Institute for Leadership and Sustainability (IFLAS) Occasional Papers|volume=7|pages=1–39|access-date=2021-04-03|archive-date=2021-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310074519/https://insight.cumbria.ac.uk/id/eprint/5950/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== भौगर्भिक खतराका कारण उत्पन्न प्रकोप ==
=== पहिरो ===

[[चित्र:Landslide in Cusco, Peru - 2018.jpg|thumb|right|पेरूको कुस्को सहरमा आएको पहिरो, सन् २०१८]]
[[File:NASA Model Finds Landslide Threats in Near Real-Time During Heavy Rains.webm|thumb|नासाको एउटा नमुना विश्वभरि सम्भावित पहिरो गतिविधिहरू कसरी परिवर्तन भइरहेको छ भनेर हेर्नको लागि विकास गरिएको छ।]]
[[चित्र:Landslide_animation_San_Matteo_County.gif|thumb|सन् १९९७ मा क्यालिफोर्नियाको एउटा गाउँमा जाँदै गरेको पहिरो]]
भूस्खलन वा [[पहिरो]] जमीनको उच्च भागबाट जमीन भत्केर तल खस्ने प्राकृतिक भूवैज्ञानिक क्रिया हो। भूस्खलनमा जमिनको गतिको विस्तृत शृङ्खला समावेश हुन्छ जसमा चट्टान खस्नु, माटोको बहाव, ढलान तर्फ झर्दै गरेको माटोको थुप्रो आदि।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.thesaurus.com/browse/landslide|title=Landslide synonyms|year=2013|series=Roget's 21st Century Thesaurus|website=thesaurus.com|access-date=16 March 2018|archive-date=24 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924234434/https://www.thesaurus.com/browse/landslide|url-status=live}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;McGraw-Hill Encyclopedia of Science &amp; Technology, 11th Edition, {{ISBN|9780071778343}}, 2012&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://pubs.usgs.gov/fs/2004/3072/fs-2004-3072.html|title=USGS factsheet, Landslide Types and Processes, 2004.|access-date=2020-08-28|archive-date=2020-10-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20201004122221/https://pubs.usgs.gov/fs/2004/3072/fs-2004-3072.html|url-status=live}}&lt;/ref&gt;  पहाडको शृङ्खलादेखि तटीय भीर वा पानीमुनिसमेत ठाडो र कोमल ढलानमा पहिरो जान सक्छ। ढलानले केही प्रक्रियाहरू पार गर्दा पहिरो जाने गर्दछ जसले यसको अवस्थालाई स्थिरबाट अस्थिरमा परिवर्तन गर्दछ।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite journal|last1=Hungr|first1=Oldrich|last2=Leroueil|first2=Serge|last3=Picarelli|first3=Luciano|date=2014-04-01|title=The Varnes classification of landslide types, an update|url=https://doi.org/10.1007/s10346-013-0436-y|journal=Landslides|language=en|volume=11|issue=2|pages=167–194|doi=10.1007/s10346-013-0436-y|bibcode=2014Lands..11..167H |s2cid=38328696|issn=1612-5118}}&lt;/ref&gt;  पहिरो जानुका कारणहरू धेरै हुन्छन् [[रूख|रुखबिरुवा]]को अन्धाधुन्ध फँडानी, भौगर्भिक अध्यन बिना [[पहाड]]मा [[सडक]] तथा अन्य संरचना आदिको निर्माण, आदि मानवद्वारा निर्मित कारणहरू हुन् भने प्राकृतिक कारणहरू जस्तै अतिवृष्टि, [[भुईँचालो|भूकम्प]] आदिको कारणले पनि पहिरो जाने गर्छ।&lt;ref&gt;{{Cite journal|last1=Haflidason|first1=Haflidi|last2=Sejrup|first2=Hans Petter|last3=Nygård|first3=Atle|last4=Mienert|first4=Jurgen|last5=Bryn|first5=Petter|last6=Lien|first6=Reidar|last7=Forsberg|first7=Carl Fredrik|last8=Berg|first8=Kjell|last9=Masson|first9=Doug|date=2004-12-15|title=The Storegga Slide: architecture, geometry and slide development|url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0025322704002713|journal=Marine Geology|series=COSTA - Continental Slope Stability|language=en|volume=213|issue=1|pages=201–234|doi=10.1016/j.margeo.2004.10.007|bibcode=2004MGeol.213..201H|issn=0025-3227}}&lt;/ref&gt; [[गुरुत्वाकर्षण बल|गुरुत्वाकर्षण]]ले भूस्खलनका लागि प्राथमिक बल प्रदान गर्ने भएतापनि ढलानको स्थिरतालाई प्रभावित पार्ने अन्य विभिन्न कारक तत्वहरू हुन्छन्। सहरी फैलावट जस्ता मानव विकास र खानी र वन फँडानी जस्ता स्रोत दोहनले गर्दा पहिरोको जोखिम बढ्न जान्छ। यसको अतिरिक्त, जलवायु परिवर्तन र वातावरणमा मानव प्रभावले विश्वव्यापी रूपमा बढ्दै गएको तापक्रमले चरम [[मौसम]] जस्ता प्राकृतिक घटनाहरूको आवृत्ति बढाउन सक्ने भएकाले यसले पहिरोको जोखिमलाई पनि बढाउन सक्छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Merzdorf |first=Jessica |title=Climate Change Could Trigger More Landslides in High Mountain Asia |url=https://climate.nasa.gov/news/2951/climate-change-could-trigger-more-landslides-in-high-mountain-asia |access-date=2023-02-04 |website=Climate Change: Vital Signs of the Planet |publisher=NASA's Goddard Space Flight Center |archive-date=2023-02-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230204130959/https://climate.nasa.gov/news/2951/climate-change-could-trigger-more-landslides-in-high-mountain-asia/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt;

=== हिमपहिरो ===

[[चित्र:Avalanche on Everest.JPG|thumb|upright=1.25|[[सगरमाथा]] नजिकै भएको हिमस्खलन पछि देखिएको हिउँको धूलो]]
[[चित्र:Ligne Saint-Gervais - Vallorcine - avalanche 2006 - 08.jpg|thumb|फ्रान्सको उत्-सभ्वामा हिमस्खलन पछिको अवरोधलाई हटाउन भारी उपकरणहरूले परिचालन गरिँदै (सन् २००६)]]
[[चित्र:AvalancheToe.jpg|thumb|अलास्काको केनाई फजर्ड्स राष्ट्रिय निकुञ्जमा हिमस्खलन]]
[[चित्र:Alaska - Miscellaneous (Airscapes) - NARA - 23933547.jpg|thumb|right|हिमस्खलनका कारण अवरुद्ध बनेको अलास्का रेलमार्ग]]

[[हिमपहिरो]] वा हिमस्खलन [[हिउँ]]ले ढाकिएको ढलान वा सतहमा तीव्र गतिमा हिउँको मोटो पत्र तल खस्ने प्राकृतिक क्रिया हो। यो सामान्यतया कुनैपनि उच्च क्षेत्रमा उपस्थित हिउँको बाक्लो पत्रमा अचानक अस्थिरता आएपछि सुरु हुन्छ। हिउँमा पहिरो गएपछि ढलान तर्फ हिउँ खस्दा यसले तीव्रता बनाउँदै बरफका अन्य भागहरूलाई समेत यसले तल ल्याइपुर्‍याउने गर्दछ।&lt;ref&gt;{{cite web|title=Snow Avalanches {{!}} National Snow and Ice Data Center|url=https://nsidc.org/cryosphere/snow/science/avalanches.html|access-date=23 March 2021|website=nsidc.org}}&lt;/ref&gt;

हिउँले ढाकिएको बाक्लो पत्रमा अस्थिरता आउनुको विभिन्न कारणहरू हुन सक्छन्। उच्च हिमाल तथा पहाडी भेगमा हिमपात हुँदा उच्च स्थानमा हिउँको बाक्लो पत्र निर्माण हुन सक्छ भने हिउँको मात्रामा वृद्धि हुँदै जाँदा अस्थिरता उत्पन्न भई तल खस्न सक्छ। मानव क्रियाकलापहरू जस्तै, हिउँले ढाकिएको ठाउँमा मानिसहरूको चहलपहल, स्कि खेल तथा हिउँमा चल्ने मोटरगाडीहरू चलाउँदा कम्पन हुने हुँदा हिमस्खलन हुन सक्छ। उच्च [[हिमाली प्रदेश|हिमाली]] तथा पहाडी भेगहरूमा सडक निर्माणका लागि गरिने [[बम|बम बिस्फोट]] र भूकम्पले पनि हिमस्खलन निम्त्याउन सक्छ। साधारणतया मानिसहरूको चिच्याहाटका कारणले पनि हिमस्खल हुनसक्ने भनिएता पनि हिमस्खलन गराउन सक्ने दबाब [[ध्वनि]]मा नहुने हुँदा यस धारणलाई [[वैज्ञानिक]]हरूद्वारा अस्वीकार गरिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Louchet|first=Francois|title=Snow Avalanches|publisher=Oxford University Press|year=2021|isbn=978-0-19-886693-0|pages=1–2|doi=10.1093/oso/9780198866930.001.0001}}&lt;/ref&gt;

=== भूकम्प ===
[[Image:Sanfranciscoearthquake1906.jpg|thumb|right|सन् १९०६ मा [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]को [[सान फ्रान्सिस्को]]मा आएको भूकम्प]]
[[चित्र:durbarsquare after earthquake 3.JPG|thumb|विसं २०७२ सालमा नेपालमा आएको [[विसं २०७२ को महाभूकम्प|महाभूकम्प]]का कारण [[हनुमान ढोका|बसन्तपुर दरबार क्षेत्र]]मा भएको क्षति]][[चित्र:Earthquake-deaths.png|thumb|भूकम्पका कारण विश्वमा मृत्यु हुनेको सङ्ख्या (सन् १९६०–२०१७)]]
[[चित्र:Number of recorded earthquake disaster events from 1901, OWID.png|thumb|सन् १९०१–२०१९ सम्मका भूकम्पका घटनाहरूको विश्वव्यापी सङ्ख्या]]

पृथ्वीको भित्री भागमा निरन्तर भइरहने हलचलका कारण बाहिरी भागमा रहेका भौगर्भिक चट्टानका पत्रहरू एकआपसमा ठोक्किने, टाढिने वा च्यातिँदा पैदा हुने पृथ्वीको कम्पनलाई [[भुईँचालो|भूकम्प]] वा भुइचालो भनिन्छ। यो पृथ्वीको माथिल्लो भागमा कारणवस [[पृथ्वी]]को आन्तरिक ऊर्जा मिश्रित भएर हुन कम्पनको प्रक्रिया हो। यस क्रममा पृथ्वीको भित्री भागमा जम्मा हुँदै गएको शक्ति एक्कासि बाहिर फैलिँदा पृथ्वीको सतहमा कम्पन आउने गर्दछ। भूकम्पसँगै तरङ्ग पैदा हुने र टाढा टाढासम्म फैलिने गर्दछ। पृथ्वीको सतहमा कम्पन कहिलेकाहीँ जमिनको विस्थापनद्वारा प्रकट हुन जान्छ। भौगर्भिक त्रुटिहरूका कारण पृथ्वीको भित्री भागमा अवस्थित चट्टानहरू चिप्लिँदा पनि भूकम्प जाने गर्दछ।&lt;ref name=&quot;nayapatrika.com&quot;&gt;[http://www.nayapatrika.com/coverstory/13000-१९९०-पछिको-ठूलो-भूकम्प.html १९९० पछिको ठूलो भुईंचालो, नयापत्रिका, १९ सेप्टम्बर २०११] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111026064004/http://www.nayapatrika.com/coverstory/13000-%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%AF%E0%A5%A6-%E0%A4%AA%E0%A4%9B%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8B-%E0%A4%A0%E0%A5%82%E0%A4%B2%E0%A5%8B-%E0%A4%AD%E0%A5%82%E0%A4%95%E0%A4%AE%E0%A5%8D%E0%A4%AA.html |date=2011-10-26 }}&lt;/ref&gt; भूकम्पको उद्गमस्थललाई भूकम्पीय केन्द्रबिन्दु भनिन्छ भने सतहमा भूकम्पको विन्दुको सीधा रहने माथिल्लो विन्दुलाई उपकेन्द्र भनिन्छ। भूकम्पले मानव वा वन्यजन्तुमा सामान्य असर देखाएतापनि भूकम्पका कारण अग्ला भवनहरू भत्किने, चर्कने, आगो लाग्ने, [[सुनामी]] तथा [[ज्वालामुखी|ज्वालामुखी विस्फोट]] हुनेहुँदा यो मृत्युको कारण पनि बन्न सक्छ। यीमध्ये धेरै खतराहरूलाई भवन निर्माण गर्दा भूकम्प प्रतिरोधी बनाउने, सुरक्षा प्रणाली, प्रारम्भिक चेतावनी र आधुनिक योजनाद्वारा यसको प्रभावलाई कम गर्न सकिन्छ।

=== भ्वाङ पर्नु वा भासिनु ===

भ्वाङ जमीनको माथिल्लो तहको पतन वा अन्य कारणले जमीनमा पर्ने प्वाल वा चून क्षेत्रमा हुने भू-धरातलीय स्वरूप हो। जमीनको सतहमुनी रहेको चुन पानीसँगको सम्पर्कमा आएपछि पग्लेर यो स्थलरूप बन्दछ। प्राकृतिक कटान, मानव उत्खनन वा भूमिगत उत्खननले जमीनमा निर्माण गरिएका संरचनाहरूलाई धेरै कमजोर बनाउँछ जसकारण त्यसको भार खेप्न नसक्दा जमीनमा भ्वाङ पर्ने गर्दछ। उदाहरणका लागि, सन् २०१० को ग्वाटेमाला सहरको भ्वाङले एक जनाको ज्यान लिएको थियो भने उष्णकटिबन्धीय आँधीले निम्त्याएको भारी वर्षाका कारण भ्वाङ पर्दा भवन अचानक ढलेको थियो। भ्वाङले बगिरहेको वा स्थिर पानीबाट सतहको निकास कब्जा गर्न सक्छ भएतापनि यो उच्च र सुख्खा स्थानहरूमा पनि गठन हुन सक्छ। भ्वाङ पर्दा गुफाको छाना खस्ने गर्दछ भने यसमा थोरै घुलनशील आधारलाई क्रमिक रूपमा हटाउने प्राकृतिक प्रक्रियाहरू समावेश हुन्छ। यस्ता भ्वाङ विभिन्न आकारमा पाइएको भएतापनि धेरैजसो भ्वाङ गोलो आकारका पाइन्छन्। भ्वाङ सुरुमा पर्दाको आकार भन्दा विस्तार विस्तार बढ्दै जाने गरेको पाइन्छ। कुनै भ्वाङ खाली टोड्को मात्र हुन्छन् भने कुनै भ्वाङमा पानी भरिएको हुन्छ।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Tuckman |first=Jo |date=2010-06-03 |title=Guatemala City residents fearful after factory disappears into sinkhole |url=https://www.theguardian.com/world/2010/jun/03/guatemala-city-sinkhole |access-date=2024-01-07 |work=The Guardian |language=en|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;
=== ज्वालामुखी विस्फोट ===
[[चित्र:Puu Oo cropped.jpg|thumb|right|सक्रिय ज्वालामुखी]]
ज्वालामुखीले विभिन्न तरिकाबाट विपत्ति निम्त्याउन सक्छ। [[ज्वालामुखी]]ले निम्त्याउने सबैभन्दा ठूलो विपत्ति यसको विस्फोटनबाट हुन्छ। ज्वालामुखी विस्फोट हुँदा तरल अवस्थाका रहेको म्याग्मा जमीनको सतहमा आउँदा चट्टानहरू बाहिर निस्किँदा यसले क्षति पुर्‍याउन सक्छ। पृथ्वीको सतहमा आउँदा अत्याधिक तापका कारण यसले भवन, [[रूख|बोटबिरूवा]], जनावर तथा मानिसहरूलाई पनि क्षति पुर्‍याउन सक्छ। यसबाहेक, ज्वालामुखीको खरानी चिसो हुँदै जाँदा बादलमा परिणाम हुँदा यस्तो बादल नजिकैको स्थानहरूमा बाक्लो रूपमा थिग्रिन सक्छ। ज्वालामुखीय खरानीले गतिशील यन्त्रहरूको इन्जिनमा घर्षण बढाउन सक्छ।

== पानीको जोखिमले निम्त्याउने प्रकोप ==
=== बाढी ===
[[चित्र:Die erschreckliche Wasser-Fluth (Burchardiflut 1634, Stich).jpg|thumb|जर्मनी र स्पेनमा गएको बाढीको चित्र]]
[[File:A Flood on Java 1865-1876 Raden Saleh.jpg|thumb|जाभा द्वीपमा मानिसहरू बाढीबाट राहत पर्खिरहेका सन् १८६५–१८७६]]
[[File:Rapid Creek flooding 1.jpg|thumb|अस्ट्रेलियाको डार्बिनमा बाढीको विनास]]
[[चित्र:Trapped woman on a car roof during flash flooding in Toowoomba 2.jpg|thumb|अकस्मात परेको पानीबाट आएको आकस्मिक बाढी]]

[[पानी]]को बहाव उच्च हुँदा जमीनको भाग डुब्न सक्छ। [[नदी]]मा पानी बहाव उच्च हुँदा बाढी आउने गर्दछ। बाढी आउँदा अधिक मात्रामा पानी एकत्र हुन्छ र सामान्यतयाः वर्षा याममा अत्याधिक पानी परेपछि नदीमा [[बाढी]] आउने गर्दछ।&lt;ref&gt;MSN Encarta Dictionary. [http://encarta.msn.com/encnet/features/dictionary/DictionaryResults.aspx?refid=1861612277 Flood.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110204203836/http://encarta.msn.com/encnet/features/dictionary/DictionaryResults.aspx?refid=1861612277 |date=2011-02-04 }} Retrieved on 2006-12-28. 2009-10-31.&lt;/ref&gt; [[युरोपेली सङ्घ]]को बाढी निर्देशनले बाढीलाई सुख्खा भूमिमा पानीको बहाव उच्च हुँदा आउने अस्थायी आवरणको रूपमा परिभाषित गरेको छ। तीव्रताका साथ बगेको पानीको अर्थमा यो शब्द ज्वारभाटाको प्रवाहमा पनि लागू हुन सक्छ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2007:288:0027:0034:EN:PDF|title=Directive 2007/60/EC Chapter 1 Article2|access-date=2011-11-14|archive-date=2015-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20151106094442/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2007:288:0027:0034:EN:PDF|url-status=live}}&lt;/ref&gt; नदी वा तालजस्ता पानीको मुहानको मात्रा सामान्यभन्दा बढी हुँदा नदिले थेग्न नसकेको पानी सीमाबाट उम्कन सक्छ। मौसमी परिवर्तनसँगै हुने वर्षा र हिउँ पग्लने जस्ता कार्यहरूले बाढी निम्त्याउने गर्दछ। सामान्य प्रकृतिको पानीको बहावले गाउँ, सहर वा अन्य बसोबास क्षेत्र, सडक वा मानिसहरूले प्रयोग गर्ने भूमि वा खेतबारीलाई नडुबाएसम्म बाढीलाई महत्त्वपूर्ण मानिँदैन।कृषि, भवन निर्माण र जनस्वास्थ्यमा बाढीको ठूलो मात्राका क्षति पुर्‍याउन सक्छ। वातावरणमा हुने मानवीय परिवर्तनले प्रायः बाढीको तीव्रता र आवृत्तिलाई बढाउँदछ।&lt;ref&gt;Glossary of Meteorology (June 2000). [http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=flood1 Flood.] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070824054504/http://amsglossary.allenpress.com/glossary/search?id=flood1 |date=2007-08-24 }} Retrieved on 2009-01-09.&lt;/ref&gt; वन फँडानी गरी गरिने भूमि अतिक्रमण, सिमसार क्षेत्रहरू घट्नु, मानिसहरूद्वारा जलमार्गको परिवर्तन गराउनु जस्ता मानव क्रियाकलापले पनि बाढीलाई टेवा पुग्ने देखिन्छ। जलवायु परिवर्तनले चरम मौसमी घटनाहरूको आवृत्तिलाई बलियो बनाउँदा यसले भीषण बाढी निम्त्याई बाढीको जोखिमलाई थप उच्च बढाउँदछ।

=== सुनामी ===

[[चित्र:2004-tsunami.jpg|thumb|upright=1.4|सन् २००४ हिन्द महासागर आएको सुनामीबाट प्रभावित थाइल्यान्डको क्राबी प्रदेश]]
[[चित्र:NOAA Tsunami Animation-2016.webm|thumb|upright=1.4|सुनमीको थ्रिडी चित्रण]]

समुद्री बन्दरगाह क्षेत्र वरिपरि आउने समुद्री लहरलाई [[सुनामी]] भनिन्छ। यस्ता समुद्री लहरहरू सयौँ किलोमिटर चौडाइमा फैलिने गर्दछन् भने लहरहरूको माथिल्लोदेखि तल्लो भागसम्मको दूरी सयौँ किलोमिटरसम्म पनि पुग्न सक्दछ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.ldoceonline.com/dictionary/tsunami|title=tsunami|work=Longman Dictionary of Contemporary English|publisher=Longman|access-date=19 August 2019}}&lt;/ref&gt;  यस्ता समुद्री लहरहरू बन्दरगाह नजिक आउँदा तल्लो भागले जमीन नजिक आउँछ भने यसको बहाव गतिमा कम हुँदै उचाइ बढ्दै जान्छ। यस्तो स्थितिमा जब यी लहरहरू किनारामा ठोकिन्छन् तब यसले विनाश निम्त्याउ सक्छ। यस्ता समुद्री लहरहरूको गति ४०० किलोमिटर प्रति घण्टा र उचाइ १० देखि १७ मिटरसम्म पुग्न सक्छ। धेरै जसो समुद्री भूकम्पको कारणले यस्ता विशाल लहरहरू उत्पन्न हुन जान्छ।&lt;ref&gt;{{cite journal|title=When icebergs capsize, tsunamis may ensue|url=http://blogs.nature.com/barbaraferreira/2011/04/17/when-icebergs-capsize|author=Barbara Ferreira|date=April 17, 2011|journal=Nature journal|access-date=2011-04-27|archive-date=2011-11-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20111104140755/http://blogs.nature.com/barbaraferreira/2011/04/17/when-icebergs-capsize|url-status=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225171808/http://blogs.nature.com/barbaraferreira/2011/04/17/when-icebergs-capsize |date=2018-12-25 }}&lt;/ref&gt;

== चरम मौसमी अवस्थाका कारणले निम्त्याउने प्रकोपहरू ==
=== तातो र सुख्खा अवस्था ===
==== ग्रीष्मलहर ====

[[ग्रीष्मलहर]] एक मौसम शब्द हो जुन हावाको अत्यधिक तातो अवस्थाको वर्णन गर्न प्रयोग गरिन्छ। यदि कुनै ठाउँमा  तापक्रम लामो समयसम्म बढ्दै जान्छ र त्यसको साथमा आर्द्रता पनि वृद्धि हुन्छ भने त्यसलाई ग्रीष्मलहर भनिन्छ। यसको अर्थ तातो मौसममा हुने भिन्नतामा मात्र सिमित नभई यसले छोटो समयावधिमा हुने असामान्य ताप वृद्धिलाई बुझाउँछ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/heatwave |title=Heatwave – noun – Definition |publisher=gcunoxfohoarnersdictionaries.com}}&lt;/ref&gt; सन् २००३ को युरोपेली गृष्मलहर इतिहासकै सबैभन्दा खराब गृष्मलहर थियो। [[अस्ट्रेलिया]]को भिक्टोरियामा यस्तो लहरले सन् २००९ मा भीषण [[डढेलो]] निम्त्याएको थियो। मेलबोर्नमा लगातार तीन दिनसम्म ४० डिग्री सेल्सियस भन्दा बढी तापक्रमको अनुभव गरिँदा यस वरपरका क्षेत्रहरू उच्च तापमानबाट गुज्रिरहेका थिए। सन् २०१० को [[उत्तरी गोलार्ध]]को [[ग्रीष्म ऋतु]]मा भीषण ग्रीष्मलहर चल्दा यसले दुई हजार भन्दा बढी मानिसहरू ज्यान लिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite journal |doi=10.1175/1520-0450(2001)040&lt;0762:OTDOAH&gt;2.0.CO;2 |year=2001 |volume=40 |issue=4 |pages=762–775 |title=On the Definition of a Heat Wave |journal=Journal of Applied Meteorology |last1=Robinson |first1=Peter J |bibcode=2001JApMe..40..762R |doi-access=free }}&lt;/ref&gt; उच्च तापक्रमका कारण डढेलोका सयौँ घटनाहरू घटेका थिए जसले व्यापक वायु प्रदूषण निम्त्याउँदै हजारौँ वर्ग किलोमिटरसम्म डढेलो लागेको थियो। भीषण ग्रीष्मलहरले बालीनालीमा व्यापक क्षति पुर्‍याउँदछ भने हाइपरथर्मियाका कारण कयौँ मानिसहरूको पनि मृत्यु हुनसक्छ। खडेरीग्रस्त क्षेत्रमा डढेलोको जोखिम बढ्नुका साथै वातानुकूलन प्रणालीको उच्चतक प्रयोगले विद्युत् कटौती हुनसक्छ। यस्ता खाले लहरहरूबाट बच्न पूर्वानुमान प्रयोग गरी सावधानी अपनाउन सकिन्छ।&lt;ref name=&quot;IPCC6AR_ExtremeEvents&quot;&gt;{{cite book |title=Climate Change 2021: The Physical Science Basis |publisher=Intergovernmental Panel on Climate Change |year=2021 |pages=8–10 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Thompson, Andrea, [https://www.scientificamerican.com/article/this-summers-record-breaking-heat-waves-would-not-have-happened-without-climate-change/ &quot;This Summer’s Record-Breaking Heat Waves Would Not Have Happened without Climate Change&quot;], ''Scientific American'' 25 July 2023&lt;/ref&gt;

==== खडेरी ====
{{multiple image
| perrow            = 2
| total_width       = 350
| image1            = Lac de l'Entonnoir - img 49473.jpg
| alt1              = xxx
| image2            = Oxfam East Africa - SomalilandDrought016.jpg
| alt2              = xxx
| image3            = Corn shows the effect of drought.jpg
| alt3              = xxx
| image4            = Orroral Valley Fire viewed from Tuggeranong January 2020.jpg
| alt4              = xxx
| footer            = खडेरीले ठूलो क्षति निम्त्याउन सक्छ भने यो प्रायः जलचक्रमा जलवायु परिवर्तनको प्रभावले झन् खराब हुँदै जान्झ: फ्रान्समा सुक्खा नदीको किनार; खडेरीको कारण सोमालील्यान्डमा बालुवाको आँधी; खडेरीले टेक्ससमा कृषिमा नकारात्मक प्रभाव पारेको दृश्य; खडेरी र उच्च तापक्रमका कारण सन् २०२० मा अस्ट्रेलियामा लागेको डढेलो।
}}

[[खडेरी]] शब्दले सामान्यभन्दा सुख्खा अवस्थालाई जनाउँछ।  खडेरी [[दिन]], [[महिना]] वा [[वर्ष|वर्षौँ]]सम्म पनि चलिरहन सक्छ। खडेरीले प्रायः प्रभावित क्षेत्रको [[पारिस्थितिक प्रणाली]] र [[कृषि]]मा ठूलो प्रभाव पार्दै स्थानीय अर्थव्यवस्थामा पनि क्षति पुर्‍याउन सक्छ। उष्णकटिबन्धीय क्षेत्रमा [[वर्षा ऋतु]] अघिको सुख्खा मौसमले खडेरीको सम्भावनामा उल्लेखनीय रूपमा वृद्धि गर्दा यसले डढेलोको जोखिम पनि बढाउन सक्छ। ग्रीष्मलहरले [[वाष्पीकरण]] बढाएर खडेरीको अवधिलाई बढाउँछ यसले वन तथा अन्य वनस्पतिहरूलाई पनि सुकाउँदा [[डढेलो]] निम्तिन सक्छ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Billion-Dollar Weather and Climate Disasters: Events &amp;#124; National Centers for Environmental Information (NCEI) |url=http://www.ncdc.noaa.gov/billions/events |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140401025100/http://www.ncdc.noaa.gov/billions/events |archive-date=2014-04-01 |access-date=2015-03-20 |website=www.ncdc.noaa.gov}}&lt;/ref&gt;  सन् १९९७ देखि २००९ सम्म [[अस्ट्रेलिया]]मा चलेको खडेरीले देशको अधिकांश भागमा पानी आपूर्तिको सङ्कट निम्त्याएको थियो। सन् २०११ मा [[टेक्सस|टेक्सस राज्य]] पूरै वर्ष भरी खडेरी आपतकालीन घोषणाको अधीनमा रहँदा उक्त राज्यले गम्भीर [[आर्थिक सङ्कटहरूको सूची|आर्थिक क्षति]] बेहोर्नुपरेको थियो। खडेरीको आर्थिक प्रभावहरूमा मानिसहरूका लागि [[पानी]]को आपूर्तिमा अवरोध, कम कृषि उत्पादकत्व र अधिक महँगो खाद्य उत्पादन समावेश छ। यसको अर्को असर भनेको सिँचाइ वा [[जलविद्युत]]का लागि पानीको अभाव हो। अत्याधिक ग्रीष्मलहरमा सामाजिक र [[स्वास्थ्य]] लागत बढ्नु, उच्च खाद्य लागत, कृषिमा कम उत्पादकत्वका कारण हुने तनाव, पानीको अभाव र प्रत्यक्ष सम्पर्कमा रहेका मानिसहरूको स्वास्थ्यमा नकारात्मक प्रभाव समावेश छ। लामो समयको खडेरीका कारण ठूलो सङ्ख्यामा [[बसाइँ सराई|बसाइँसराइ]] र मानवीय सङ्कट उत्पन्न हुनसक्छ।&lt;ref name=&quot;Stanke&quot;&gt;{{cite journal |last1=Stanke |first1=C |last2=Kerac |first2=M |last3=Prudhomme |first3=C |last4=Medlock |first4=J |last5=Murray |first5=V |title=Health effects of drought: a systematic review of the evidence. |journal=PLOS Currents |date=5 June 2013 |volume=5 |doi=10.1371/currents.dis.7a2cee9e980f91ad7697b570bcc4b004 |pmid=23787891 |pmc=3682759 |doi-access=free }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Bellizzi |first1=Saverio |last2=Lane |first2=Chris |last3=Elhakim |first3=Mohamed |last4=Nabeth |first4=Pierre |title=Health consequences of drought in the WHO Eastern Mediterranean Region: hotspot areas and needed actions |journal=Environmental Health |date=12 November 2020 |volume=19 |issue=1 |pages=114 |doi=10.1186/s12940-020-00665-z |issn=1476-069X |doi-access=free |pmid=33183302 |pmc=7659048 |bibcode=2020EnvHe..19..114B }}&lt;/ref&gt;

==== डढेलो ====
[[चित्र:The Rim Fire in the Stanislaus National Forest near in California began on Aug. 17, 2013-0004.jpg |thumb|right|250px|[[क्यालिफोर्निया]]को योसेमाइट राष्ट्रिय निकुञ्ज नजिकै लागेको डढेलो।]]

[[डढेलो]] वा वन जङ्गलका लाग्ने आगो जङ्गलको दहनशील वनस्पति भएको एक क्षेत्रबाट सुरु हुने अनियोजित, अनावश्यक, अनियन्त्रित [[आगो]] हो। मुख्यरूपमा ग्रीष्मकालीन तातो हावाको लहर, सतहको [[माटो]]मा [[पानी]]को कमी र आद्रता न्यून भएको समयमा डढेलो लाग्ने सम्भवाना अत्यधिक हुन्छ।&lt;ref name=&quot;CIFFC Glossary2&quot;&gt;{{cite web |title=CIFFC Canadian Wildland Fire Management Glossary |url=https://www.ciffc.ca/sites/default/files/2019-03/CIFFC_Canadian_Wildland_Fire_Mgmt_Glossary_2017_10_24.pdf |access-date=16 August 2019 |website=Canadian Interagency Forest Fire Centre }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230610215038/https://www.ciffc.ca/sites/default/files/2019-03/CIFFC_Canadian_Wildland_Fire_Mgmt_Glossary_2017_10_24.pdf |date=10 June 2023 }}&lt;/ref&gt; [[जङ्गल]] क्षेत्रभित्र रहेका रुखविरुवा तथा पातपतिङ्गर सुकेको अवस्थामा रहनुले डढेलोको जोखिमलाई बढाउने गर्दछ। डढेलो प्राकृतिक कारणहरू जस्तै आकाशीय [[चट्याङ]] खसेर वा प्राकृतिक रूपले वनजङ्गलमा उत्पन्न घर्षणको कारणले लाग्न सक्छ। प्राकृतिक कारणका साथै यो मानव निर्मित समेत हुन सक्छ। डढेलो लाग्ने कारणको सर्वेक्षणको तथ्याङ्क अनुसार ५० प्रतिशत भन्दा बढी डढेलो मानिसको लापरवाही, असावधानी तथा नियतवश गरिने गरिएको पाइएको छ। एक पटक आगोको झिल्का वनक्षेत्र भित्र रहेको सुकेको झाङमा लागेपछि उग्र भएर आगो हावाको प्रभावमा तीव्र गतिले फैल्ने गर्छ।&lt;ref name=&quot;Cbbcco.uk2&quot;&gt;{{Cite web |title=Forest fire videos – See how fire started on Earth |url=https://www.bbc.co.uk/fire/earth/natural_disasters/forest_fire |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016185535/http://www.bbc.co.uk/science/earth/natural_disasters/forest_fire |archive-date=16 October 2015 |access-date=2016-02-13 |work=BBC Earth}}&lt;/ref&gt; डढेलो अन्य आगलागीभन्दा भिन्न प्रकृतिको हुने गर्दछ, जसको कारण यसको विशाल आकार, यसको उद्गम स्थानदेखि आगो फैलिने गति र यसको दिशा परिवर्तन वा खाली ठाउँ जस्तै सडक, नदी आदिलाई उछिनेर अगाडि बढ्न सक्ने क्षमता हो।&lt;ref name=&quot;Fire Tree Mortality2222&quot;&gt;{{cite web |title=Drought, Tree Mortality, and Wildfire in Forests Adapted to Frequent Fire |url=https://nature.berkeley.edu/stephenslab/wp-content/uploads/2018/01/Stephens-et-al.-Fire-Tree-Mortality-BioSci-2018.pdf |access-date=15 March 2022 |website=UC Berkeley College of Natural Resources}}&lt;/ref&gt;

==== आँधीबेहरी ====

==== उष्णकटिबन्धीय चक्रवात ====

तुफान, उष्णकटिबन्धीय आँधी, समुद्री लहर, चक्रवात एउटै घटनाका लागि फरक-फरक नामहरू हुन्। ती मध्ये एक उष्णकटिबन्धीय आँधी हो जुन समुद्रमा विकास हुन्छ। 
यो समुद्रबाट निस्कने वाष्पीकृत पानीका कारण विकसित हुँदै आँधीबेहरीमा परिणत हुन्छ। यसलाई तीव्र हावा, भारी वर्षा र आँधी रूपमा व्याख्या गरिन्छ। यस प्रकारका आँधीहरूका लागि प्रयोग गरिने शब्द आँधी कहाँबाट उत्पन्न भएको हो भन्ने कुराले निर्धारण गर्दछ। आन्ध्र र पूर्वोत्तर प्रशान्तमा ''आँधीबेहरी'', उत्तर पश्चिमी प्रशान्तमा ''प्रचण्ड तुफान'' र दक्षिण प्रशान्त र हिन्द महासागरमा ''चक्रवात''को रूपमा परिचित छ। सन् १९७० को भोला चक्रवात अहिलेसम्मकै सबैभन्दा घातक चक्रवात थियो। सन् १७८० को प्रचण्ड आँधीबेहरीले मार्तिनिक, सेन्ट एस्तारसियस र [[बार्बाडोस]]लाई तहसनहस पारेको थियो। सन् २००५ मा [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को गल्फ कोस्टलाई तहसनहस पार्ने अर्को उल्लेखनीय तुफान क्याटरिना हो। मानव-प्रेरित जलवायु परिवर्तनको परिणामको रूपमा आँधीबेहरी अझ तीव्र हुन सक्छ भने यसले भारी वर्षा उत्पन्न गराउन सक्छ।

==== चट्याङ ====
[[चित्र:Thunderstorm over Corfu.jpg|250px|thumb|right|बिजुलीयुक्त चट्याङको एक दृश्य]]

[[चट्याङ]], विद्युतीय तुफान वा चट्याङको आँधीको नामले पनि चिनिने यो प्रकोप विद्युतको उपस्थिति र पृथ्वीको वायुमण्डलमा यसको ध्वनिक प्रभाव र मेघगर्जनका साथ आउने एकप्रकारको आँधी हो। तुलनात्मक रूपमा कमजोर चट्याङहरूलाई कहिलेकाहीँ मेघगर्जन पनि भन्ने गरिन्छ। मेघगर्जनकपास जस्तो देखिने बादलको कारणले हुन्छ। यस्ता [[बादल]]हरू सामान्यतया तीव्र बतासले उडाउने खाले, [[वर्षा|भारी वर्षा]] र कहिलेकाहीँ [[हिउँ]], वा असिना उत्पन्न गराउनु गर्दछन् भने तर केही चट्याङले थोरै वर्षा गराउनु गर्दछन्। शक्तिशाली [[चट्याङ]]ले ठूलो [[असिना]], तीव्र बतास र भूमरी लगायतका सबैभन्दा खतरनाक मौसमी घटनाहरू निम्त्याउने गर्दछन्। भीषण आँधीबेहरी, धूलोको बादल र [[ज्वालामुखी|ज्वालामुखी विस्फोटन]]ले पनि चट्याङ उत्पन्न गराउन सक्छ। हावाहुरी, असिना र [[बाढी]]जस्ता [[आँधीबेहरी]]बाट हुने क्षतिबाहेक चट्याङले [[भवन]]हरूलाई क्षति पुऱ्याउने लगायत [[आगो]] सल्काउने र प्रत्यक्ष सम्पर्कमा रहेकाहरूको ज्यान लिन पनि सक्छ। विशेषगरी सन् २००७ मा [[पाकिस्तान]]को उत्तर–पश्चिमी क्षेत्रको एक दुर्गम पहाडी गाउँ उसारी दारामा खसेको चट्याङ ३० जनाको ज्यान लिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news |date=20 July 2007 |title=Lightning kills 30 people in Pakistan's north |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-pakistan-lightning/lightning-kills-30-people-in-pakistans-north-idUSISL17716520070720 |url-status=live |access-date=29 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200404010831/https://www.reuters.com/article/us-pakistan-lightning/lightning-kills-30-people-in-pakistans-north-idUSISL17716520070720 |archive-date=4 April 2020}}&lt;/ref&gt;  यसैगरी चट्याङका कारण लान्साको उडान ५०८ दुर्घटना हुँदा ९१ जनाको मृत्यु भएको थियो। सन् १९९४ मा इजिप्टको द्रोन्कामा चट्याङलागेर ४६९ जनाको मृत्यु भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=An appraisal of underground gas storage technologies |url=https://www.hse.gov.uk/research/rrhtm/rr605.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20201025143802/https://www.hse.gov.uk/research/rrhtm/rr605.htm |archive-date=2020-10-25 |access-date=2020-12-29 |website=Health and Safety Executive }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025143802/https://www.hse.gov.uk/research/rrhtm/rr605.htm |date=2020-10-25 }}&lt;/ref&gt; चट्याङबाट हुने अधिकांश मृत्यु [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]] र [[एसिया]]का गरिब देशहरूमा हुने गर्दछ।&lt;ref&gt;{{cite news |date=31 July 2015 |title=Deadly lightning strike in Mexico reveals plight of poorest citizens |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/world/2015/jul/31/deadly-lightning-mexico-government-failure |url-status=live |access-date=17 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170106110244/https://www.theguardian.com/world/2015/jul/31/deadly-lightning-mexico-government-failure |archive-date=6 January 2017}}&lt;/ref&gt;

==== भूमरी ====
[[चित्र:Union City Oklahoma Tornado (mature).jpg|thumb|upright|right|300px|[[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]]को [[ओक्लाहोमा]] राज्यमा आएको भूमरीको एक दृश्य]]

[[भूमरी]] जमीनको सतह र आँधी सहितको [[बादल]]लाई जोडेर घुम्दै बनेको सोली आकारको वा खम्बा आकारको [[हावा]]को हिंस्रक आकृति हो। भूमरी वायुको उच्च चाप तथा निम्न [[चाप]]को कारण सृजना हुने गर्छ। दुई फरक चाप क्षेत्रका सन्तृप्त वायुहरू आपसमा सङ्कुचन हुँदा वायु जोडसँग वृत्त आकारमा घुम्दछ। यसरी घुम्दै वायु पृथ्वीको सतहबाट माथितिर उठ्छ जसले ठूलो विनास पनि गर्दछ। कतिपय क्षेत्रमा भूमरीले ठूलो वर्षा पनि गराउँछ। ठूलो भूमरीमा हावाको गति १७७ किलोमिटर प्रतिघण्टा र चौडाइ ७५ मिटर हुन्छ। यस्ता खतरनाक भूमरीहरू तीव्र गतिमा फैलनुअघि धेरै [[किलोमिटर]] यात्रा गर्न सक्छन्। अधिक शक्तिशाली भूमरीमा हावाको गति ४८० किलोमिटर भन्दा बढी हुन्छ र १.६ किलोमिटर भन्दा अग्लो हुन्छ सक्छ। यस्ता भूमरीहरूले १०० किलोमिटरभन्दा बढीको दूरीसम्म फैलिन सक्छ।&lt;ref name=&quot;fastest wind&quot;&gt;{{cite web |author=Wurman, Joshua |date=2008-08-29 |title=Doppler on Wheels |url=http://cswr.org/dow/DOW.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20070205124033/http://www.cswr.org/dow/dow.htm |archive-date=2007-02-05 |access-date=2009-12-13 |publisher=Center for Severe Weather Research }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070205124033/http://www.cswr.org/dow/dow.htm |date=2007-02-05 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;widest tornado&quot;&gt;{{cite web |date=2005-10-02 |title=Hallam Nebraska Tornado |url=http://www.crh.noaa.gov/oax/archive/hallam/hallam.php |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140820095200/http://www.crh.noaa.gov/oax/archive/hallam/hallam.php |archive-date=2014-08-20 |access-date=2009-11-15 |work=National Weather Service |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;SPC FAQ&quot;&gt;{{cite web |author=Roger Edwards |date=2006-04-04 |title=The Online Tornado FAQ |url=http://www.spc.ncep.noaa.gov/faq/tornado/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060929185156/http://www.spc.ncep.noaa.gov/faq/tornado/ |archive-date=2006-09-29 |access-date=2006-09-08 |work=National Weather Service |publisher=National Oceanic and Atmospheric Administration }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060929185156/http://www.spc.ncep.noaa.gov/faq/tornado/ |date=2006-09-29 }}&lt;/ref&gt;

== असरहरू ==
[[चित्र:Number-of-deaths-from-natural-disasters.png|thumb|प्राकृतिक प्रकोपबाट विश्वव्यापी मृत्युदर (सन् १९००–२०२२)]]
[[चित्र:Damage-costs-from-natural-disasters.png|thumb|प्राकृतिक प्रकोपबाट विश्वव्यापी क्षति (सन् १९८०–२०२२)]]
प्राकृतिक प्रकोपले जनधनको क्षति, चोटपटक वा अन्य स्वास्थ्य प्रभाव, सम्पत्ति क्षति, जीविकोपार्जन र सेवाहरूमा अवरोध, सामाजिक र आर्थिक व्यवधान तथा वातावरणीय क्षति पुर्‍याउन सक्छ। [[भुईँचालो|भूकम्प]], [[पहिरो]], [[ज्वालामुखी|ज्वालामुखी विस्फोट]], [[बाढी]], चक्रवात, [[आँधीबेहरी]], हिमआँधी, [[सुनामी]], [[शीतलहर]], [[डढेलो]] र [[महामारी]] जस्ता विभिन्न प्राकृतिक घटनाहरूले प्रत्येक वर्ष हजारौँ मानिसहरूको ज्यान लिने र अरबौँको सम्पत्ति नष्ट तथा बासस्थानमा क्षति पुर्‍याउन गर्दछ।&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite journal |last1=Cueto |first1=Lavinia Javier |last2=Agaton |first2=Casper Boongaling |year=2021 |title=Pandemic and Typhoon: Positive Impacts of a Double Disaster on Mental Health of Female Students in the Philippines |journal=Behavioral Sciences |language=en |volume=11 |issue=5 |pages=64 |doi=10.3390/bs11050064 |pmc=8147095 |pmid=33946801 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; तथापि, विश्वभर तीव्र रूपमा वृद्धि हुँदै गइरहेको [[जनसङ्ख्या]] र यसले सिर्जना गरेको प्रतिकूल वातावरणको बढ्दो एकाग्रताले प्रकोपको आवृत्ति र गम्भीरता दुवै बढाएको छ। भवन निर्माण, [[पूर्वाधार]] र [[चिकित्सा शास्त्र|चिकित्सा सुविधा]]को गुणस्तरमा कमीका कारण कमजोर र [[अल्पविकसित देश]]हरूमा प्राकृतिक प्रकोपबाट हुने [[मृत्युदर]] अन्यको तुलनामा सबैभन्दा बढी छ। विश्वव्यापी रूपमा [[देश]]हरूको बढ्दो विकास, प्राकृतिक प्रकोपको पूर्पतयारी, गुणस्तरीय [[शिक्षा]] र अन्तर्राष्ट्रिय संस्थाहरूको सहयोगका कारण विगत १०० वर्षमा प्राकृतिक प्रकोपबाट हुने मृत्युको कुल सङ्ख्या मा ७५ प्रतिशतले कमी आएको छ। यही समयावधिमा विश्वको [[जनसङ्ख्या वृद्धि]] भई प्रतिव्यक्ति मृत्युदरमा पनि ठूलो कमी आएको छ।&lt;ref name=&quot;Rosling2018&quot;&gt;{{cite book | last1=Rosling | first1=H. | last2=Rosling | first2=O. | last3=Rönnlund | first3=A.R. | title=Factfulness: Ten Reasons We're Wrong About the World – and Why Things Are Better Than You Think | publisher=Flatiron Books | year=2018 | isbn=978-1-250-10781-7 | url=https://books.google.com/books?id=fpZNDwAAQBAJ | pages=107–109, 299–325}}&lt;/ref&gt;

=== वातावरणमा असर ===

प्राकृतिक प्रकोप र सशस्त्र द्वन्द्वजस्ता आपतकालीन अवस्थामा बढी फोहर उत्पादन हुन सक्ने भएकाले यस्तो अवस्थामा अन्य सेवाको तुलनामा फोहरमैला व्यवस्थापनलाई कम प्राथमिकता दिइन्छ। विद्यमान फोहरमैला व्यवस्थापन सेवा र पूर्वाधारहरू अवरुद्ध हुनसक्ने भएकाले समुदायहरू अव्यवस्थित फोहर र बढ्दो फोहरको चपेटामा पर्न सक्छन्। यस्तो अवस्थामा मानव स्वास्थ्य र वातावरणमा प्रायः नकारात्मक असर पर्न जान्छ।&lt;ref name=&quot;UNEP&quot;&gt;{{Cite web |last= |first= |date=2021-10-21 |title=Drowning in Plastics – Marine Litter and Plastic Waste Vital Graphics |url=http://www.unep.org/resources/report/drowning-plastics-marine-litter-and-plastic-waste-vital-graphics |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220321122658/https://www.unep.org/resources/report/drowning-plastics-marine-litter-and-plastic-waste-vital-graphics |archive-date=2022-03-21 |access-date=2022-03-23 |website=UNEP – UN Environment Programme |language=en}}&lt;/ref&gt;

[[भुईँचालो|भूकम्प]], [[सुनामी]] र [[आँधीबेहरी]] जस्ता प्राकृतिक प्रकोपहरूले छोटो अवधिमा ठूलो मात्रामा फोहोर उत्पन्न गर्ने क्षमता राख्दछ। आपतकालीन अवस्थामा फोहोरमैला व्यवस्थापन प्रणालीहरू कार्यबाट बाहिर हुन सक्ने वा कटौती गर्न सकिने भएकाले यस प्रणालीलाई पुनर्स्थापना गर्न पर्याप्त समय र धनको आवश्यकता पर्न जान्छ। उदाहरणका लागि, सन् २०११ मा जापानमा आएको सुनामीले ठूलो मात्रामा भग्नावशेष र फोहोरहरू उत्पन्न गराएको थियो। यस अवधिमा जापानी वातावरण मन्त्रालयले ५० लाख टन फोहोर जम्मा भएको अनुमान गरेको थियो। सोही वर्षको अन्त्यतिर बाँकी रहेका प्लास्टिकजन्य फोहोरहरू [[क्यानडा]] र [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को तटीय क्षेत्रमा बगाएर ल्याएको थियो। संयुक्त राज्य अमेरिकाको पश्चिमी तटमा यसले फोहोरको मात्रा तीव्र रूपमा बढाउँदै विदेशी प्रजातिहरूलाई समेत त्यहाँ ल्याइ पुर्‍याएको हुनसक्ने अनुमान गरिएको थियो। सन् २०२० मा लोएटअलद्वारा गरिएको एक अध्ययनले सन् २०१८ मा [[हङकङ]]मा आएको [[आँधी]]पछि गरिएको सर्वेक्षणमा [[तट|समुद्र तट]]मा माइक्रोप्लास्टिक्सको मात्रा १०० प्रतिशतले वृद्धि भएको जनाएको थियो।&lt;ref name=&quot;UNEP&quot; /&gt;

प्राकृतिक प्रकोप पछिको राहत कार्यको क्रममा ठूलो मात्रामा [[प्लास्टिक]]जन्य फोहर उत्पादन हुन सक्छ। [[हाइटी]]मा सन् २०१० मा गएको भूकम्पपछि राहत कार्यबाट निस्कने फोहोरलाई &quot;दोस्रो विपत्ति&quot; भनिएको थियो। संयुक्त राज्य अमेरिकाको सेनाले लाखौँ पानीका बोतलहरू र खाद्य प्याकेजहरू वितरण गरेको तथ्याङ्क आएको भएतापनि त्यहाँ फोहोरमैला व्यवस्थापनका पहल भएको थिएन। विस्थापित मानिसहरूका लागि आपतकालीन आश्रयस्थलका लागि सात लाखभन्दा बढी प्लास्टिक त्रिपाल र एक लाख टेन्ट आवश्यक पर्न गएको थियो। यस अवधिमा प्लास्टिकजन्य फोहोरको मात्रामा वृद्धि हुँदासम्म पनि फोहोरमैला व्यवस्थापनमा पनि खासै ध्यान दिइएको थिएन जसकारण ढलहरू अवरुद्ध हुँदा यसले रोगको जोखिमलाई बढाएको थियो।&lt;ref name=&quot;UNEP&quot; /&gt;

प्राकृतिक प्रकोपपछि द्वन्द्वका कारण समुदायहरू ठूलो मात्रामा विस्थापन हुन सक्छन्। यस्तो अवस्थाबाट गुज्रिरहेका मानिसहरूलाई प्रायः न्यूनतम फोहोर व्यवस्थापन सुविधाहरू प्रदान गरिन्छ। प्लास्टिक लगायत अन्य मिश्रित फोहोरमैला व्यवस्थापनका लागि फोहोरहरूलाई आगो लगाउने गरेको पाइन्छ जसकारण वायु प्रदूषणले श्वासप्रश्वास र अन्य रोगहरू निम्त्याउन सक्छ। उदाहरणका लागि, सहरावी शरणार्थीहरू [[अल्जेरिया]]को टिन्डाउफ नजिकैका पाँच शरणार्थी शिविरमा लगभग ५० वर्षदेखि बसिरहेका छन्। फोहोरमैला सङ्कलन गर्ने सेवाको अभाव र पुनःप्रयोग सुविधा नहुँदा शिविरका सडक र वरपरका क्षेत्रमा [[प्लास्टिक]]जन्य फोहोरको थुप्रो जताततै देखिएको थियो। यसको विपरीत, [[सिरिया]]बाट आएका [[शरणार्थी]]हरूका लागि [[जोर्डन]]को अजराक शिविरमा फोहोर व्यवस्थापन सेवाहरू मध्ये दैनिक उत्पादन हुने २०.७ टन फोहोरमध्ये १५ प्रतिशत पुनःप्रयोग गर्न योग्य छन्।&lt;ref name=&quot;UNEP&quot; /&gt;

=== कमजोर समूहहरूमा असर ===
 
संसारका धेरै ठाउँको सामाजिक, राजनीतिक र साँस्कृतिक अवस्थाका कारण महिलाहरू प्रायः विपत्तिबाट असमान रूपमा प्रभावित हुन्छन्। सन् २००४ को हिन्द महासागरमा आएको सुनामीमा पुरुषको तुलनामा महिलाको मृत्यु धेरै भएको थियो।&lt;ref name=&quot;pmid21629495&quot;&gt;{{cite journal |last1=Nour |first1=Nawal N |date=2011 |title=Maternal Health Considerations During Disaster Relief |journal=Reviews in Obstetrics and Gynecology |volume=4 |issue=1 |pages=22–27 |pmc=3100103 |pmid=21629495}}&lt;/ref&gt;  प्रायः महिलाहरूले पौडी खेल्न नजान्ने भएकाले पुरुषको तुलनामा महिलाहरूको मृत्यु बढी भएको तथ्य उजागर भएको थियो।&lt;ref name=&quot;pmid21629495&quot; /&gt;  प्राकृतिक प्रकोपको समयमा र त्यसपछिको पुनर्स्थापना प्रक्रियामा महिलाहरू लैङ्गिक हिंसाबाट प्रभावित हुने र यौन हिंसाको चपेटामा पर्ने खतरा बढी हुन्छ। प्रहरी परिचालन र कार्यान्वयनमा बाधा, फितलो नियम र विस्थापनले लैङ्गिक हिंसा र यौन दुर्ववहारको जोखिम बढाउँदछ।&lt;ref name=&quot;pmid21629495&quot; /&gt;  यौन हिंसाबाट प्रभावित महिलाहरूमा यौन संचारित सङ्क्रमण, शारीरिक चोटपटक र दीर्घकालीन मनोवैज्ञानिक असरको जोखिम उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। यी सबै दीर्घकालीन स्वास्थ्य परिणामहरूले पुनर्प्राप्ति अवधि पछि सामाजिक पुनर्मिलनमा बाधा पुर्‍याउन सक्छ।&lt;ref name=&quot;pmid21629495&quot; /&gt;

== बहु-खतरा विश्लेषण ==

माथि उल्लिखित प्रत्येक प्राकृतिक प्रकोपहरूले प्रभाव पार्ने क्षेत्र, खतराको आवृत्ति, दोहोरिनसक्ने अवधि, तीव्रता र प्रभावको सन्दर्भमा छुट्टाछुट्टै विशेषताहरू रहेका छन्।
यी जटिलताहरूको परिणामस्वरूप &quot;एकल-खतरा&quot; आँकलन सामान्य बन्दछन् जहाँ एक विशेष खतरा प्रकारबाट खतरा क्षमता सीमित हुन्छ। यी उदाहरणहरूमा खतराहरूलाई प्रायः पृथक वा स्वतन्त्र रूपमा मापन र अध्ययन गर्ने गरिन्छ। ती मध्ये बहु खतरा विश्लेषण एक दृष्टिकोण हो जसले सबै सम्भावित प्राकृतिक प्रकोप र ती प्रकोपहरू बीचको अन्तरक्रिया वा अन्तरसम्बन्धहरू पहिचान गर्न खोज्दछ।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Kappes |first1=Melanie S. |last2=Keiler |first2=Margreth |last3=von Elverfeldt |first3=Kirsten |last4=Glade |first4=Thomas |year=2012 |title=Challenges of analyzing multi-hazard risk: a review |url=https://boris.unibe.ch/17542/1/Kappes2012_Article_ChallengesOfAnalyzingMulti-haz.pdf |journal=Natural Hazards |volume=64 |issue=2 |pages=1925–1958 |doi=10.1007/s11069-012-0294-2 |bibcode=2012NatHa..64.1925K |s2cid=108636952}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Gilletal2014&quot;&gt;{{cite journal |last1=Gill |first1=Joel C. |last2=Malamud |first2=Bruce D. |date=December 2014 |title=Reviewing and visualizing the interactions of natural hazards |url=https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/reviewing-and-visualizing-the-interactions-of-natural-hazards(614b146d-63d1-48a0-944a-e87a4a6ed464).html |journal=[[Reviews of Geophysics]] |volume=52 |issue=4 |pages=680–722 |bibcode=2014RvGeo..52..680G |doi=10.1002/2013RG000445 |doi-access=free }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221216131300/https://kclpure.kcl.ac.uk/portal/en/publications/reviewing-and-visualizing-the-interactions-of-natural-hazards(614b146d-63d1-48a0-944a-e87a4a6ed464).html |date=2022-12-16 }}&lt;/ref&gt;

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

== बाह्य कडीहरू ==

{{Wikiquote|Natural disasters|प्राकृतिक प्रकोप}}
{{कमन्सश्रेणी}}
* {{cite web
 | url=http://go.worldbank.org/BCQUXRXOW0
 | archive-url=http://webarchive.loc.gov/all/20100409011106/http://go.worldbank.org/BCQUXRXOW0
 | url-status=
 | archive-date=2010-04-09
 | title= विश्व बैङ्कको जोखिम व्यवस्थापन
 | publisher= [[विश्व बैङ्क]]
 | access-date=2007-06-30
 }}
* {{cite web
 | url=http://site.ebrary.com/lib/disaster/home.action
 | title= प्राकृतिक प्रकोप र चरम मौसम। खोजी योग्य सूचना केन्द्र
 | publisher= इब्रेरी
}}

[[श्रेणी:प्राकृतिक प्रकोपहरू]]</text>
      <sha1>jg1s9u9ehatts6mutei5t3zx6rxl12d</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सन् २०२४ मा नेपालको बाढी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141499</id>
    <revision>
      <id>1367078</id>
      <parentid>1343564</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:34:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SM7</username>
        <id>16503</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>सफाइ गरियो</comment>
      <origin>1367078</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26848" sha1="hv8kg211kwzv4l0v250hlo7s6v0mp86" xml:space="preserve">{{Infobox flood|duration=जुलाई २०२४ – वर्तमान|affected=[[नेपाल]], मुख्यत: यसको पूर्वी र दक्षिण-पूर्वी जिल्ला|fatalities=२५०+|missing=५०+|total damages=अनुमानित रु १७ अर्ब+&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://kathmandupost.com/money/2024/10/01/heavy-rains-inflict-rs17-billion-loss-on-nepal | title=भारी वर्षाले नेपालमा अनुमानित रु १७ अर्ब क्षति पुर्‍यायो}}&lt;/ref&gt;|cause=[[जलवायु परिवर्तन]] [[बाढीको मैदान]] नजिकको शहरीकरण र कमजोर निकास संरचना|image=|caption=|alt=}}

जुलाईको सुरुमा, अगस्टको मध्यमा र सेप्टेम्बर २०२४ को अन्त्यमा वार्षिक मनसुन मौसममा भारी वर्षाले देशभरि ठुलो बाढीका साथै धेरै माटो खसेको थियो। सेप्टेम्बरको बाढी, जसले सबैभन्दा धेरै क्षति र मृत्यु निम्त्यायो, कम्तिमा १९७० पछि यस क्षेत्रमा रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा भारी वर्षाको कारण थियो, जुन [[जलवायु परिवर्तन]] र विशेष गरी कम चाप प्रणालीको परिणाम हो। बाढीको प्रभाव बाढी मैदानमा अनियोजित निर्माणसहित कमजोर पूर्वाधार र बस्ती योजनाका कारण अझ बढेको थियो।

सबैभन्दा गम्भीर बाढी २६ सेप्टेम्बरमा सुरु भयो र यसले पूर्वी नेपालका धेरै जिल्लाहरूलाई, विशेष गरी काठमाडौँ र बागमती नदी छेउछाउका जिल्लाहरूलाई ठुलो असर पारेको छ। भारतका नजिकका राज्यहरू जस्तै [[बिहार]], [[उत्तर प्रदेश]] र असम र उत्तरी [[बङ्गलादेश]] केही भागहरू पनि प्रभावित भएका थिए। कोशी नदी खतरनाक स्तरमा पुगेको छ भने [[बागमती नदी]] र नक्कु नदीले [[बागमती प्रदेश|बागमती प्रान्त]] बाढी ल्याएको छ। सेप्टेम्बर 28 देखि 29 का बिचमा [[काठमाडौँ]] उपत्यका 240 मिलिमिटर (९.४ इन्च) र &lt;ID१ मिलिमिटर (१२.७ इन्च) को बिचमा पानी परेको थियो, जसले गर्दा नेपालको राजधानी काठमाडौँमा बाढी आएको थियो। वाटरपाइप र बिजुली र इन्टरनेटको पहुँचसहितका पूर्वाधारहरू क्षतिग्रस्त भए, र सहर बाहिरका सातवटा राजमार्गहरू अवरुद्ध भए। [[पहिरो|भूस्खलन]] गाडिहरू गाडिएका कारण धेरै हताहत भएको रिपोर्ट गरिएको छ। सरकारले प्रहरी र सैन्य बललाई उद्धार र सफाई कार्यमा सहयोग गर्न ३०,००० भन्दा बढी मानिसहरूलाई निर्देशन दियो, र प्रभावित क्षेत्रहरूमा विद्यालय र विश्वविद्यालयहरू बन्द गरियो।

जुलाईको सुरुमा बाढीबाट कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको थियो र नौ जना बेपत्ता भएको बताइएको छ।

सेप्टेम्बरको अन्त्यमा [[नेपाल सरकार]] काठमाडौँमा कम्तीमा ३७ जनासहित गम्भीर बाढीका कारण कम्तीमा १५८ जना घाइते, २२४ जनाको मृत्यु र २८ जना बेपत्ता भएको पुष्टि भएको जनाएको थियो। काठमाडौँ विमानस्थलबाट सबै उडान रद्द गरियो र नेपाली विद्यालय र विश्वविद्यालयहरू तिन दिनका लागि बन्द गरियो। करिब १३,३०० जनालाई उद्धार गर्न आवश्यक थियो, जबकि कम्तिमा १,२०० घरहरू ध्वस्त वा क्षतिग्रस्त भएका थिए। पूर्वाधार क्षतिमा २५ वटा पुल, २७ वटा राजमार्ग, ११ वटा [[जलविद्युत]] स्टेशन, ७ वटा राजमार्ग र धेरैवटा दूरसञ्चार स्टेशनहरू समावेश छन्। कृषि र पशुपालनका स्रोतहरू पनि क्षतिग्रस्त भए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Rescuers search for missing people in Nepal following flooding and landslides that killed 224 |url=https://apnews.com/article/nepal-flood-landslide-deaths-3d8622e5e258920b013976ce37e155e1 |access-date=2024-10-03 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;

== बाढी ==
वार्षिक मनसुन मौसम सामान्यतया जुनमा सुरु हुन्छ र सेप्टेम्बरसम्म रहन्छ। नेपालमा बाढी सन् २०२४ मा छिमेकी र [[भारत]] नजिकका राज्यहरू जस्तै [[उत्तर प्रदेश]] र [[असम|आसाम]] आएको बाढीसँग मिल्दोजुल्दो थियो। नेपाली मौसम अधिकारी बिनु महाराजनले भारतका नजिकका क्षेत्रहरू र [[बङ्गालको खाडी]] रहेको न्यून चाप प्रणाली सन् २०२४ मा बढेको र लामो समयसम्म बाढीको प्राथमिक कारण भएको बताए। प्रतिक्रियामा, [[नेपाल सरकार|नेपाली सरकार]] रातमा राजमार्गहरूमा यात्रा गर्न प्रतिबन्ध र दुर्घटनाको जोखिम वा घातक बाढी वा माटोको ढलमा फसेको कारण सामान्यतया कार चलाउन विरुद्ध चेतावनी सहित धेरै बाढी चेतावनी जारी गरेको थियो।&lt;ref name=&quot;ie 29sep&quot;&gt;{{Cite web |last=Ghimire |first=Yubaraj |date=29 September 2024 |title=Floods, landslides wreak havoc in Nepal: At least 100 dead, dozens missing |url=https://indianexpress.com/article/world/nepal-floods-landslides-death-toll-missing-numbers-9594149/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240929074959/https://indianexpress.com/article/world/nepal-floods-landslides-death-toll-missing-numbers-9594149/ |archive-date=29 September 2024 |access-date=29 September 2024 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

== बाढीको सूची ==

=== जुलाईको बाढी ===
जुलाईको सुरुमा बाढीबाट कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको थियो, थप नौ जना बेपत्ता भएको रिपोर्ट गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 July 2024 |title=Photos: 14 killed in Nepal as flooding grips South Asia |url=https://www.aljazeera.com/gallery/2024/7/7/fourteen-killed-in-nepal-as-monsoon-rains-cause-flooding-in-south-asia |access-date=29 September 2024 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== अगस्टको बाढी ===
[[चित्र:2024_Thame_GLOF.png|अङ्गुठाकार|ताल फुटेको स्थान]]
१६ अगस्ट २०२४ मा, [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुकुम्बु जिल्ला]] [[सगरमाथा|एभरेस्ट]] क्षेत्रको [[थामे]] गाउँमा दुईवटा हिमनदी तालहरू फुटेका थिए। बाढीले खुम्बु पासाङ्लामु ग्रामीण नगरपालिकाको धेरै घरपरिवारलाई क्षति पुऱ्याएको छ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=16 August 2024 |title=Devastating flash flood sweeps through Thame village after possible glacial lake outburst |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/flash-flood-mudslide-devastates-thame-village-in-solukhumbu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240817151823/https://thehimalayantimes.com/nepal/flash-flood-mudslide-devastates-thame-village-in-solukhumbu |archive-date=17 August 2024 |access-date=18 August 2024 |website=[[The Himalayan Times]]}}&lt;/ref&gt;

सुरुमा, बाढी भूस्खलनले अवरुद्ध भएको नदीको कारणले भएको अनुमान गरिएको थियो। यद्यपि, एक हवाई निरीक्षणले कारण पुष्टि गर्यो र दुई तालहरू टुटेको खुलासा गर्यो, बाँकी तीन हिमनदी तालहरू मध्ये एउटा सुरक्षित छ, अन्य दुई अझै जोखिममा छन्। बाढीको दिन १५ डिग्री सेल्सियसको उचाइमा पुगेको अगस्ट ९ देखि बढ्दो तापक्रमले प्रकोपमा योगदान पुर्यायो। &lt;ref name=&quot;risingnepal 17aug&quot;&gt;{{Cite web |date=17 August 2024 |title=Flood in Thame due to outburst of two glacial lakes |url=https://risingnepaldaily.com/news/47592 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818004450/https://risingnepaldaily.com/news/47592 |archive-date=18 August 2024 |access-date=18 August 2024 |website=[[The Rising Nepal]]}}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp;

अचानक आएको बाढीले ४० जना बालबालिका सहित १३५ जनालाई विस्थापित बनाएको छ। अधिकांश बासिन्दाहरू [[काठमाडौँ]] प्रस्थान गरिसकेका थिए वा [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] साप्ताहिक बजारमा थिए। स्कुल दिनभरका लागि बन्द थियो, त्यसैले कुनै पनि विद्यार्थी घाइते भएनन्। [[नेपाली सेना]] र नेपाल प्रहरीले खोजी तथा उद्धार कार्य गरेका थिए। [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]] विपद् प्रतिकार्य प्रयासहरू समन्वय गऱ्यो, र स्थानीय अधिकारीहरूले राहत प्रदान गरे। बाढीले प्रमुख सडक सञ्जाल र सञ्चार सेवाहरू पनि अवरुद्ध गरेको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh Rai |first=Dambar |date=17 August 2024 |title=Rare flood destroys 12 houses, a school and a clinic in Everest village |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/08/17/rare-flood-destroys-12-houses-a-school-and-a-clinic-in-everest-village |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818004449/https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/08/17/rare-flood-destroys-12-houses-a-school-and-a-clinic-in-everest-village |archive-date=18 August 2024 |access-date=18 August 2024 |website=The Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

जलविज्ञान तथा मौसम विज्ञान विभाग [[दुधकोशी नदी]] किनारमा बसोबास गर्नेहरूलाई खाली गर्न सल्लाह दिँदै सम्भावित बाढी र भूस्खलनको चेतावनी जारी गरेको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pahari |first=Sara |date=17 August 2024 |title=Catastrophic floods devastate Thame village as one person goes missing |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/158622/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818004453/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/158622/ |archive-date=18 August 2024 |access-date=18 August 2024 |website=[[República (newspaper)|My República]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240818004453/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/158622/ |date=18 August 2024 }}&lt;/ref&gt;

=== सेप्टेम्बरको बाढी ===
२६ सेप्टेम्बर (असोज १०) देखि सुरु भएको भारी वर्षाले देशका अधिकांश भागमा असर पारेको छ, जसले देशको पूर्वी र दक्षिणपूर्वी क्षेत्रहरूमा सबैभन्दा बढी वर्षा ल्याएको छ। दक्षिणपूर्वी नेपालमा कोशी नदीको जलस्तर खतराको सतह नाघेको देखिएको छ । [[बागमती प्रदेश|बागमती प्रान्त]] [[बागमती नदी]] र नक्कु नदीको बाढीबाट धेरै प्रभावित भएको थियो । [[काठमाडौँ उपत्यका]] सेप्टेम्बर महिनाको बिहानदेखि २४ घन्टासम्ममा २४० मिलिमिटर (९.४ इन्च) र १२.७ इन्च (१२.२ इन्च) को वर्षा भएको छ, जुन सन् १९७० पछिको सबैभन्दा ठुलो वर्षा हो। बाढीका कारण कम्तीमा २१७ जनाको मृत्यु भएको र २८ जना बेपत्ता भएको पुष्टि भएको छ। थप ४,००० मानिसहरूलाई उद्धारको आवश्यकता थियो &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2024-09-30/nepal-closes-schools-flooding-landslides-deaths-kill-151/104411594|title=Nepal closes schools as deaths from flooding and landslides reach at least 170|date=29 September 2024|work=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|access-date=30 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240930000605/https://www.abc.net.au/news/2024-09-30/nepal-closes-schools-flooding-landslides-deaths-kill-151/104411594|archive-date=30 September 2024|language=en-AU}}&lt;/ref&gt;

राजधानी [[काठमाडौँ]] बागमती नदी आफ्नो सुरक्षित सतहभन्दा दुई मिटर माथि उक्लेर सहरको दक्षिणमा रहेको ठुलो भागसहित गम्भीर बाढी निम्त्यायो। धेरै बासिन्दाहरूले घरको माथिल्लो तलामा शरण लिए, केहीलाई हेलिकप्टर र फुलाउन सकिने राफ्टले उनीहरूको छतबाट उद्धार गरियो। सहरको धेरैजसो भागले बिजुली र इन्टरनेट पनि गुमाएको थियो, र धेरैवटा पानीका पाइपहरू भङ्ग भएका थिए। हजारौं नागरिक विस्थापित भएका छन् । सहरमा कम्तीमा ३७ जनाको मृत्यु भएको थियो भने फराकिलो [[काठमाडौँ उपत्यका]] कुल ५६ जनाको मृत्यु भएको बताइएको छ। नेपालभरि कम्तीमा ३२२ घर र १६ पुलहरू क्षतिग्रस्त भएका छन्। नेपाली मिडियाले वर्षालाई काठमाडौँले दशकौंमा भोगेको सबैभन्दा खराब वर्षाका रूपमा वर्णन गरेको छ। भक्तपुर, धाडिङ, [[दोलखा जिल्ला]] र मकवानपुर क्षेत्रमा पनि हताहत भएको रिपोर्ट गरिएको थियो, र [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] उद्धार कार्य गरिएको थियो। पोखरा सहरमा पनि भारी बाढी आएको छ ।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

संयुक्त राष्ट्र बाल कोष (युनिसेफ) ले १८ वर्ष मुनिका ३५ बालबालिकाको मृत्यु (१ अक्टोबर २०२४ सम्म) र हिंसा र शोषणको सम्भावित जोखिमसहित बालबालिकामा विपत्तीको प्रभावप्रति विशेष चिन्ता व्यक्त गरेको छ। कम्तिमा १२ वटा विद्यालयहरू ध्वस्त भएको र अन्य धेरैलाई गम्भीर क्षति पुगेको कुरा औंल्याउँदै एजेन्सीले सिकाइका अवसरहरू गुमाएको र बालबालिकाहरूले आराम र सामान्यता पाउन सक्ने ठाउँबारे पनि चेतावनी दिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mishra |first=Vibhu |date=2024-10-01 |title=Nepal: Hundreds killed as 'unprecedented' flash floods strike capital Kathmandu |url=https://news.un.org/en/story/2024/10/1155246 |access-date=2024-10-02 |website=UN News |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241001213617/https://news.un.org/en/story/2024/10/1155246 |date=2024-10-01 }}&lt;/ref&gt;

==== यातायातमा अवरोध ====
वर्षाका कारण भएको भूस्खलनबाट तिनवटा राजमार्ग ([[पृथ्वी राजमार्ग]] र काठमाडौँलाई पूर्वी नेपालसँग जोड्ने थुप्रै सडकहरू सहित) पनि निकालिएका छन्। पृथ्वी राजमार्गमा भूस्खलनमा गाडिएका सवारी साधनबाट कम्तीमा ३५ जनाको शव बरामद भएको छ। सहरमा आउने र जाने राजमार्गहरू ध्वस्त पारिएको कारण काठमाडौँ यातायातबाट पनि काटिएको थियो। थप, भूस्खलनमा डुब्नुअघि काठमाडौँ जाँदै गरेको दुईवटा बसबाट १४ जनाको शव बरामद भएको छ। बसहरू नजिकै धेरै अन्य सवारी साधनहरू गाडिएको फेला परेको थियो  प्रतिक्रियामा, अधिकारीहरूले कारहरूलाई निरुत्साहित गरे र बसहरूलाई राजमार्गहरूमा रातमा यात्रा गर्न प्रतिबन्ध लगाए।&lt;ref name=&quot;ap 28sep&quot; /&gt;

भग्नावशेष र सडकहरूमा भएको क्षतिले २८ स्थानमा राजमार्गहरू अवरुद्ध भएका छन्। ३० सेप्टेम्बरसम्म अधिकारीहरूले पृथ्वी राजमार्ग अस्थायी रूपमा खोल्न सक्षम भए। अक्टोबर १ सम्म, काउन्टीका ३७ राजमार्गहरू मध्ये नौ मात्र यात्राका लागि खोलिएका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

==== प्रतिक्रिया ====
सेनासहित सबै सेनाका ३,००० भन्दा बढी सुरक्षाकर्मीहरूलाई मोटरबोट, राफ्ट र हेलिकप्टर प्रयोग गरेर उद्धार र पुनःप्राप्ति कार्यमा सहयोग गर्न तोकिएको थियो।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2024/sep/30/more-than-200-dead-in-nepal-floods-as-parts-of-kathmandu-left-under-water|title=More than 200 dead in Nepal floods, as parts of Kathmandu left under water|last=Ellis-Petersen|first=Hannah|date=30 September 2024|work=The Guardian|access-date=2024-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241001012257/https://www.theguardian.com/world/2024/sep/30/more-than-200-dead-in-nepal-floods-as-parts-of-kathmandu-left-under-water|archive-date=1 October 2024|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

२७ सेप्टेम्बरमा, काठमाडौँबाट प्रस्थान गर्ने सबै घरेलु उडानहरू रद्द गरियो, जसले १५० भन्दा बढी प्रस्थानहरूलाई असर गऱ्यो। २९ सेप्टेम्बरसम्म उडानहरू पुनः सुरु भइसकेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/nepals-monsoon-floods-toll-reaches-170-as-kathmandu-struggles-to-recover/articleshow/113793610.cms|title=Nepal's monsoon floods toll reaches 170 as Kathmandu struggles to recover|date=30 September 2024|work=[[The Times of India]]|access-date=30 September 2024|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; 

नेपाली स्कुल र युनिभर्सिटी तीन दिनका लागि बन्द गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;dw 29sep&quot;&gt;{{Cite web |date=29 September 2024 |title=Nepal floods, landslides leave 104 people dead |url=https://www.dw.com/en/nepal-floods-landslides-leave-104-people-dead/a-70354640 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240929083705/https://www.dw.com/en/nepal-floods-landslides-leave-104-people-dead/a-70354640 |archive-date=29 September 2024 |access-date=29 September 2024 |website=[[Deutsche Welle]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

नेपालको पूर्वाधारमा अनुचित लगानी र यसको कमजोर योजनाले विपत्तिको परिमाणमा योगदान पुर्याएको अन्तर्राष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्रले जनाएको छ। अझ विशेष रूपमा, अनियोजित बस्ती, बाढी मैदानमा निर्माण र सहरीकरण, पानी राख्नका लागि क्षेत्रको अभाव, र [[बागमती नदी]] किनारमा बढ्दो मानव बस्ती प्रत्येकले त्रासदीको परिमाणमा महत्त्वपूर्ण योगदानकर्ताका रूपमा उल्लेख गरिएको थियो। सरकारले भूमिगत आँधीबेहरी प्रणाली जस्ता बाढी रोकथाम संयन्त्रसहित आफ्नो पूर्वाधारमा थप लगानी गर्न जोड दियो।&lt;ref name=&quot;ie 29sep&quot;/&gt;

== पनि हेर्नुहोस् ==

== सन्दर्भहरू ==
{{Reflist}}

[[श्रेणी:पोखरा]]
[[श्रेणी:धादिङ जिल्ला]]
[[श्रेणी:बागमती प्रदेश]]
[[श्रेणी:पुनरावलोकन नगरिएको अनुवादहरू रहेको पृष्ठ]]
[[श्रेणी:नेपालमा बाढी]]</text>
      <sha1>hv8kg211kwzv4l0v250hlo7s6v0mp86</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367079</id>
      <parentid>1367078</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T17:35:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SM7</username>
        <id>16503</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:नेपालमा बाढी]] हटाइयो / unavailable</comment>
      <origin>1367079</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="26790" sha1="j20dfsz0a74ou5dcht1qpypw3j916tm" xml:space="preserve">{{Infobox flood|duration=जुलाई २०२४ – वर्तमान|affected=[[नेपाल]], मुख्यत: यसको पूर्वी र दक्षिण-पूर्वी जिल्ला|fatalities=२५०+|missing=५०+|total damages=अनुमानित रु १७ अर्ब+&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://kathmandupost.com/money/2024/10/01/heavy-rains-inflict-rs17-billion-loss-on-nepal | title=भारी वर्षाले नेपालमा अनुमानित रु १७ अर्ब क्षति पुर्‍यायो}}&lt;/ref&gt;|cause=[[जलवायु परिवर्तन]] [[बाढीको मैदान]] नजिकको शहरीकरण र कमजोर निकास संरचना|image=|caption=|alt=}}

जुलाईको सुरुमा, अगस्टको मध्यमा र सेप्टेम्बर २०२४ को अन्त्यमा वार्षिक मनसुन मौसममा भारी वर्षाले देशभरि ठुलो बाढीका साथै धेरै माटो खसेको थियो। सेप्टेम्बरको बाढी, जसले सबैभन्दा धेरै क्षति र मृत्यु निम्त्यायो, कम्तिमा १९७० पछि यस क्षेत्रमा रेकर्ड गरिएको सबैभन्दा भारी वर्षाको कारण थियो, जुन [[जलवायु परिवर्तन]] र विशेष गरी कम चाप प्रणालीको परिणाम हो। बाढीको प्रभाव बाढी मैदानमा अनियोजित निर्माणसहित कमजोर पूर्वाधार र बस्ती योजनाका कारण अझ बढेको थियो।

सबैभन्दा गम्भीर बाढी २६ सेप्टेम्बरमा सुरु भयो र यसले पूर्वी नेपालका धेरै जिल्लाहरूलाई, विशेष गरी काठमाडौँ र बागमती नदी छेउछाउका जिल्लाहरूलाई ठुलो असर पारेको छ। भारतका नजिकका राज्यहरू जस्तै [[बिहार]], [[उत्तर प्रदेश]] र असम र उत्तरी [[बङ्गलादेश]] केही भागहरू पनि प्रभावित भएका थिए। कोशी नदी खतरनाक स्तरमा पुगेको छ भने [[बागमती नदी]] र नक्कु नदीले [[बागमती प्रदेश|बागमती प्रान्त]] बाढी ल्याएको छ। सेप्टेम्बर 28 देखि 29 का बिचमा [[काठमाडौँ]] उपत्यका 240 मिलिमिटर (९.४ इन्च) र &lt;ID१ मिलिमिटर (१२.७ इन्च) को बिचमा पानी परेको थियो, जसले गर्दा नेपालको राजधानी काठमाडौँमा बाढी आएको थियो। वाटरपाइप र बिजुली र इन्टरनेटको पहुँचसहितका पूर्वाधारहरू क्षतिग्रस्त भए, र सहर बाहिरका सातवटा राजमार्गहरू अवरुद्ध भए। [[पहिरो|भूस्खलन]] गाडिहरू गाडिएका कारण धेरै हताहत भएको रिपोर्ट गरिएको छ। सरकारले प्रहरी र सैन्य बललाई उद्धार र सफाई कार्यमा सहयोग गर्न ३०,००० भन्दा बढी मानिसहरूलाई निर्देशन दियो, र प्रभावित क्षेत्रहरूमा विद्यालय र विश्वविद्यालयहरू बन्द गरियो।

जुलाईको सुरुमा बाढीबाट कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको थियो र नौ जना बेपत्ता भएको बताइएको छ।

सेप्टेम्बरको अन्त्यमा [[नेपाल सरकार]] काठमाडौँमा कम्तीमा ३७ जनासहित गम्भीर बाढीका कारण कम्तीमा १५८ जना घाइते, २२४ जनाको मृत्यु र २८ जना बेपत्ता भएको पुष्टि भएको जनाएको थियो। काठमाडौँ विमानस्थलबाट सबै उडान रद्द गरियो र नेपाली विद्यालय र विश्वविद्यालयहरू तिन दिनका लागि बन्द गरियो। करिब १३,३०० जनालाई उद्धार गर्न आवश्यक थियो, जबकि कम्तिमा १,२०० घरहरू ध्वस्त वा क्षतिग्रस्त भएका थिए। पूर्वाधार क्षतिमा २५ वटा पुल, २७ वटा राजमार्ग, ११ वटा [[जलविद्युत]] स्टेशन, ७ वटा राजमार्ग र धेरैवटा दूरसञ्चार स्टेशनहरू समावेश छन्। कृषि र पशुपालनका स्रोतहरू पनि क्षतिग्रस्त भए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web |date=2024-10-01 |title=Rescuers search for missing people in Nepal following flooding and landslides that killed 224 |url=https://apnews.com/article/nepal-flood-landslide-deaths-3d8622e5e258920b013976ce37e155e1 |access-date=2024-10-03 |website=AP News |language=en}}&lt;/ref&gt;

== बाढी ==
वार्षिक मनसुन मौसम सामान्यतया जुनमा सुरु हुन्छ र सेप्टेम्बरसम्म रहन्छ। नेपालमा बाढी सन् २०२४ मा छिमेकी र [[भारत]] नजिकका राज्यहरू जस्तै [[उत्तर प्रदेश]] र [[असम|आसाम]] आएको बाढीसँग मिल्दोजुल्दो थियो। नेपाली मौसम अधिकारी बिनु महाराजनले भारतका नजिकका क्षेत्रहरू र [[बङ्गालको खाडी]] रहेको न्यून चाप प्रणाली सन् २०२४ मा बढेको र लामो समयसम्म बाढीको प्राथमिक कारण भएको बताए। प्रतिक्रियामा, [[नेपाल सरकार|नेपाली सरकार]] रातमा राजमार्गहरूमा यात्रा गर्न प्रतिबन्ध र दुर्घटनाको जोखिम वा घातक बाढी वा माटोको ढलमा फसेको कारण सामान्यतया कार चलाउन विरुद्ध चेतावनी सहित धेरै बाढी चेतावनी जारी गरेको थियो।&lt;ref name=&quot;ie 29sep&quot;&gt;{{Cite web |last=Ghimire |first=Yubaraj |date=29 September 2024 |title=Floods, landslides wreak havoc in Nepal: At least 100 dead, dozens missing |url=https://indianexpress.com/article/world/nepal-floods-landslides-death-toll-missing-numbers-9594149/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240929074959/https://indianexpress.com/article/world/nepal-floods-landslides-death-toll-missing-numbers-9594149/ |archive-date=29 September 2024 |access-date=29 September 2024 |website=The Indian Express |language=en}}&lt;/ref&gt;

== बाढीको सूची ==

=== जुलाईको बाढी ===
जुलाईको सुरुमा बाढीबाट कम्तीमा १४ जनाको मृत्यु भएको थियो, थप नौ जना बेपत्ता भएको रिपोर्ट गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=7 July 2024 |title=Photos: 14 killed in Nepal as flooding grips South Asia |url=https://www.aljazeera.com/gallery/2024/7/7/fourteen-killed-in-nepal-as-monsoon-rains-cause-flooding-in-south-asia |access-date=29 September 2024 |website=[[Al Jazeera]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

=== अगस्टको बाढी ===
[[चित्र:2024_Thame_GLOF.png|अङ्गुठाकार|ताल फुटेको स्थान]]
१६ अगस्ट २०२४ मा, [[सोलुखुम्बु जिल्ला|सोलुकुम्बु जिल्ला]] [[सगरमाथा|एभरेस्ट]] क्षेत्रको [[थामे]] गाउँमा दुईवटा हिमनदी तालहरू फुटेका थिए। बाढीले खुम्बु पासाङ्लामु ग्रामीण नगरपालिकाको धेरै घरपरिवारलाई क्षति पुऱ्याएको छ &lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sen |first=Sandeep |date=16 August 2024 |title=Devastating flash flood sweeps through Thame village after possible glacial lake outburst |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/flash-flood-mudslide-devastates-thame-village-in-solukhumbu |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240817151823/https://thehimalayantimes.com/nepal/flash-flood-mudslide-devastates-thame-village-in-solukhumbu |archive-date=17 August 2024 |access-date=18 August 2024 |website=[[The Himalayan Times]]}}&lt;/ref&gt;

सुरुमा, बाढी भूस्खलनले अवरुद्ध भएको नदीको कारणले भएको अनुमान गरिएको थियो। यद्यपि, एक हवाई निरीक्षणले कारण पुष्टि गर्यो र दुई तालहरू टुटेको खुलासा गर्यो, बाँकी तीन हिमनदी तालहरू मध्ये एउटा सुरक्षित छ, अन्य दुई अझै जोखिममा छन्। बाढीको दिन १५ डिग्री सेल्सियसको उचाइमा पुगेको अगस्ट ९ देखि बढ्दो तापक्रमले प्रकोपमा योगदान पुर्यायो। &lt;ref name=&quot;risingnepal 17aug&quot;&gt;{{Cite web |date=17 August 2024 |title=Flood in Thame due to outburst of two glacial lakes |url=https://risingnepaldaily.com/news/47592 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818004450/https://risingnepaldaily.com/news/47592 |archive-date=18 August 2024 |access-date=18 August 2024 |website=[[The Rising Nepal]]}}&lt;/ref&gt;&amp;nbsp;

अचानक आएको बाढीले ४० जना बालबालिका सहित १३५ जनालाई विस्थापित बनाएको छ। अधिकांश बासिन्दाहरू [[काठमाडौँ]] प्रस्थान गरिसकेका थिए वा [[नाम्चे बजार|नाम्चे]] साप्ताहिक बजारमा थिए। स्कुल दिनभरका लागि बन्द थियो, त्यसैले कुनै पनि विद्यार्थी घाइते भएनन्। [[नेपाली सेना]] र नेपाल प्रहरीले खोजी तथा उद्धार कार्य गरेका थिए। [[गृह मन्त्रालय (नेपाल)|गृह मन्त्रालय]] विपद् प्रतिकार्य प्रयासहरू समन्वय गऱ्यो, र स्थानीय अधिकारीहरूले राहत प्रदान गरे। बाढीले प्रमुख सडक सञ्जाल र सञ्चार सेवाहरू पनि अवरुद्ध गरेको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Singh Rai |first=Dambar |date=17 August 2024 |title=Rare flood destroys 12 houses, a school and a clinic in Everest village |url=https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/08/17/rare-flood-destroys-12-houses-a-school-and-a-clinic-in-everest-village |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818004449/https://kathmandupost.com/province-no-1/2024/08/17/rare-flood-destroys-12-houses-a-school-and-a-clinic-in-everest-village |archive-date=18 August 2024 |access-date=18 August 2024 |website=The Kathmandu Post}}&lt;/ref&gt;

जलविज्ञान तथा मौसम विज्ञान विभाग [[दुधकोशी नदी]] किनारमा बसोबास गर्नेहरूलाई खाली गर्न सल्लाह दिँदै सम्भावित बाढी र भूस्खलनको चेतावनी जारी गरेको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pahari |first=Sara |date=17 August 2024 |title=Catastrophic floods devastate Thame village as one person goes missing |url=http://myrepublica.nagariknetwork.com/news/158622/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240818004453/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/158622/ |archive-date=18 August 2024 |access-date=18 August 2024 |website=[[República (newspaper)|My República]] }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240818004453/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/158622/ |date=18 August 2024 }}&lt;/ref&gt;

=== सेप्टेम्बरको बाढी ===
२६ सेप्टेम्बर (असोज १०) देखि सुरु भएको भारी वर्षाले देशका अधिकांश भागमा असर पारेको छ, जसले देशको पूर्वी र दक्षिणपूर्वी क्षेत्रहरूमा सबैभन्दा बढी वर्षा ल्याएको छ। दक्षिणपूर्वी नेपालमा कोशी नदीको जलस्तर खतराको सतह नाघेको देखिएको छ । [[बागमती प्रदेश|बागमती प्रान्त]] [[बागमती नदी]] र नक्कु नदीको बाढीबाट धेरै प्रभावित भएको थियो । [[काठमाडौँ उपत्यका]] सेप्टेम्बर महिनाको बिहानदेखि २४ घन्टासम्ममा २४० मिलिमिटर (९.४ इन्च) र १२.७ इन्च (१२.२ इन्च) को वर्षा भएको छ, जुन सन् १९७० पछिको सबैभन्दा ठुलो वर्षा हो। बाढीका कारण कम्तीमा २१७ जनाको मृत्यु भएको र २८ जना बेपत्ता भएको पुष्टि भएको छ। थप ४,००० मानिसहरूलाई उद्धारको आवश्यकता थियो &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.abc.net.au/news/2024-09-30/nepal-closes-schools-flooding-landslides-deaths-kill-151/104411594|title=Nepal closes schools as deaths from flooding and landslides reach at least 170|date=29 September 2024|work=[[ABC News (Australia)|ABC News]]|access-date=30 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240930000605/https://www.abc.net.au/news/2024-09-30/nepal-closes-schools-flooding-landslides-deaths-kill-151/104411594|archive-date=30 September 2024|language=en-AU}}&lt;/ref&gt;

राजधानी [[काठमाडौँ]] बागमती नदी आफ्नो सुरक्षित सतहभन्दा दुई मिटर माथि उक्लेर सहरको दक्षिणमा रहेको ठुलो भागसहित गम्भीर बाढी निम्त्यायो। धेरै बासिन्दाहरूले घरको माथिल्लो तलामा शरण लिए, केहीलाई हेलिकप्टर र फुलाउन सकिने राफ्टले उनीहरूको छतबाट उद्धार गरियो। सहरको धेरैजसो भागले बिजुली र इन्टरनेट पनि गुमाएको थियो, र धेरैवटा पानीका पाइपहरू भङ्ग भएका थिए। हजारौं नागरिक विस्थापित भएका छन् । सहरमा कम्तीमा ३७ जनाको मृत्यु भएको थियो भने फराकिलो [[काठमाडौँ उपत्यका]] कुल ५६ जनाको मृत्यु भएको बताइएको छ। नेपालभरि कम्तीमा ३२२ घर र १६ पुलहरू क्षतिग्रस्त भएका छन्। नेपाली मिडियाले वर्षालाई काठमाडौँले दशकौंमा भोगेको सबैभन्दा खराब वर्षाका रूपमा वर्णन गरेको छ। भक्तपुर, धाडिङ, [[दोलखा जिल्ला]] र मकवानपुर क्षेत्रमा पनि हताहत भएको रिपोर्ट गरिएको थियो, र [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] उद्धार कार्य गरिएको थियो। पोखरा सहरमा पनि भारी बाढी आएको छ ।&lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt;

संयुक्त राष्ट्र बाल कोष (युनिसेफ) ले १८ वर्ष मुनिका ३५ बालबालिकाको मृत्यु (१ अक्टोबर २०२४ सम्म) र हिंसा र शोषणको सम्भावित जोखिमसहित बालबालिकामा विपत्तीको प्रभावप्रति विशेष चिन्ता व्यक्त गरेको छ। कम्तिमा १२ वटा विद्यालयहरू ध्वस्त भएको र अन्य धेरैलाई गम्भीर क्षति पुगेको कुरा औंल्याउँदै एजेन्सीले सिकाइका अवसरहरू गुमाएको र बालबालिकाहरूले आराम र सामान्यता पाउन सक्ने ठाउँबारे पनि चेतावनी दिएको छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Mishra |first=Vibhu |date=2024-10-01 |title=Nepal: Hundreds killed as 'unprecedented' flash floods strike capital Kathmandu |url=https://news.un.org/en/story/2024/10/1155246 |access-date=2024-10-02 |website=UN News |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241001213617/https://news.un.org/en/story/2024/10/1155246 |date=2024-10-01 }}&lt;/ref&gt;

==== यातायातमा अवरोध ====
वर्षाका कारण भएको भूस्खलनबाट तिनवटा राजमार्ग ([[पृथ्वी राजमार्ग]] र काठमाडौँलाई पूर्वी नेपालसँग जोड्ने थुप्रै सडकहरू सहित) पनि निकालिएका छन्। पृथ्वी राजमार्गमा भूस्खलनमा गाडिएका सवारी साधनबाट कम्तीमा ३५ जनाको शव बरामद भएको छ। सहरमा आउने र जाने राजमार्गहरू ध्वस्त पारिएको कारण काठमाडौँ यातायातबाट पनि काटिएको थियो। थप, भूस्खलनमा डुब्नुअघि काठमाडौँ जाँदै गरेको दुईवटा बसबाट १४ जनाको शव बरामद भएको छ। बसहरू नजिकै धेरै अन्य सवारी साधनहरू गाडिएको फेला परेको थियो  प्रतिक्रियामा, अधिकारीहरूले कारहरूलाई निरुत्साहित गरे र बसहरूलाई राजमार्गहरूमा रातमा यात्रा गर्न प्रतिबन्ध लगाए।&lt;ref name=&quot;ap 28sep&quot; /&gt;

भग्नावशेष र सडकहरूमा भएको क्षतिले २८ स्थानमा राजमार्गहरू अवरुद्ध भएका छन्। ३० सेप्टेम्बरसम्म अधिकारीहरूले पृथ्वी राजमार्ग अस्थायी रूपमा खोल्न सक्षम भए। अक्टोबर १ सम्म, काउन्टीका ३७ राजमार्गहरू मध्ये नौ मात्र यात्राका लागि खोलिएका थिए।&lt;ref name=&quot;:0&quot;/&gt;

==== प्रतिक्रिया ====
सेनासहित सबै सेनाका ३,००० भन्दा बढी सुरक्षाकर्मीहरूलाई मोटरबोट, राफ्ट र हेलिकप्टर प्रयोग गरेर उद्धार र पुनःप्राप्ति कार्यमा सहयोग गर्न तोकिएको थियो।&lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2024/sep/30/more-than-200-dead-in-nepal-floods-as-parts-of-kathmandu-left-under-water|title=More than 200 dead in Nepal floods, as parts of Kathmandu left under water|last=Ellis-Petersen|first=Hannah|date=30 September 2024|work=The Guardian|access-date=2024-09-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20241001012257/https://www.theguardian.com/world/2024/sep/30/more-than-200-dead-in-nepal-floods-as-parts-of-kathmandu-left-under-water|archive-date=1 October 2024|language=en-GB|issn=0261-3077}}&lt;/ref&gt;

२७ सेप्टेम्बरमा, काठमाडौँबाट प्रस्थान गर्ने सबै घरेलु उडानहरू रद्द गरियो, जसले १५० भन्दा बढी प्रस्थानहरूलाई असर गऱ्यो। २९ सेप्टेम्बरसम्म उडानहरू पुनः सुरु भइसकेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/nepals-monsoon-floods-toll-reaches-170-as-kathmandu-struggles-to-recover/articleshow/113793610.cms|title=Nepal's monsoon floods toll reaches 170 as Kathmandu struggles to recover|date=30 September 2024|work=[[The Times of India]]|access-date=30 September 2024|issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt; 

नेपाली स्कुल र युनिभर्सिटी तीन दिनका लागि बन्द गरिएको छ।&lt;ref name=&quot;dw 29sep&quot;&gt;{{Cite web |date=29 September 2024 |title=Nepal floods, landslides leave 104 people dead |url=https://www.dw.com/en/nepal-floods-landslides-leave-104-people-dead/a-70354640 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20240929083705/https://www.dw.com/en/nepal-floods-landslides-leave-104-people-dead/a-70354640 |archive-date=29 September 2024 |access-date=29 September 2024 |website=[[Deutsche Welle]] |language=en}}&lt;/ref&gt;

नेपालको पूर्वाधारमा अनुचित लगानी र यसको कमजोर योजनाले विपत्तिको परिमाणमा योगदान पुर्याएको अन्तर्राष्ट्रिय एकीकृत पर्वतीय विकास केन्द्रले जनाएको छ। अझ विशेष रूपमा, अनियोजित बस्ती, बाढी मैदानमा निर्माण र सहरीकरण, पानी राख्नका लागि क्षेत्रको अभाव, र [[बागमती नदी]] किनारमा बढ्दो मानव बस्ती प्रत्येकले त्रासदीको परिमाणमा महत्त्वपूर्ण योगदानकर्ताका रूपमा उल्लेख गरिएको थियो। सरकारले भूमिगत आँधीबेहरी प्रणाली जस्ता बाढी रोकथाम संयन्त्रसहित आफ्नो पूर्वाधारमा थप लगानी गर्न जोड दियो।&lt;ref name=&quot;ie 29sep&quot;/&gt;

== पनि हेर्नुहोस् ==

== सन्दर्भहरू ==
{{Reflist}}

[[श्रेणी:पोखरा]]
[[श्रेणी:धादिङ जिल्ला]]
[[श्रेणी:बागमती प्रदेश]]
[[श्रेणी:पुनरावलोकन नगरिएको अनुवादहरू रहेको पृष्ठ]]</text>
      <sha1>j20dfsz0a74ou5dcht1qpypw3j916tm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपालको प्रवेशाज्ञा नीति</title>
    <ns>0</ns>
    <id>141878</id>
    <revision>
      <id>1367134</id>
      <parentid>1366724</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:49:19Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367134</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="16676" sha1="f0xbhil6no7926h098ej6r9rzhxoby2" xml:space="preserve">'''नेपालको प्रवेशाज्ञा नीति'''ले अधिकांश देशका नागरिकलाई अनलाइन पर्यटक प्रवेशाज्ञा वा अन अराइभल प्रवेशाज्ञा प्राप्त गर्न अनुमति दिन्छ भने भारतका नागरिकलाई आवतजावतको स्वतन्त्रता दिइएको छ। तर, अन्य मुलुकका नागरिकले भने [[नेपालका कूटनीतिक नियोगहरूको सूची|नेपाली कूटनीतिक नियोग]]मध्ये कुनै एकबाट प्रवेशाज्ञा लिनुपर्ने हुन्छ।

सबै आगन्तुकसँग आगमन मितिले कम्तिमा ६ महिनाको लागि मान्य [[राहदानी]] हुनु पर्दछ र १ वर्षमा बढीमा १५० दिनको लागि नेपालमा बस्न अनुमति दिइन्छ।

==प्रवेशाज्ञा नीति नक्सा==
[[File:Visa policy of Nepal.svg|thumb|678px|none|नेपालको प्रवेशाज्ञा निति
{{legend|#ED1C24|नेपाल}}
{{legend|#1191E5|स्वतन्त्र आवतजावत}}
{{legend|#AEAE00|आगमन प्रवेशाज्ञा (सबै यात्रु) वा अनलाइन पर्यटक प्रवेशाज्ञा}}
{{legend|#D3C903|आगमन प्रवेशाज्ञा (पर्यटक मात्र) वा अनलाइन पर्यटन प्रवेशाज्ञा}}
{{legend|#FFD000|आगमन प्रवेशाज्ञा वा अनलाइन प्रवेशाज्ञा}}
{{legend|#C0C0C0|प्रवेशाज्ञा आवश्यक}}]]

== स्वतन्त्र आवतजावत ==
भारतीय नागरिकलाई नेपाल प्रवेशका लागि प्रवेशाज्ञा आवश्यक पर्दैन। [[भारत-नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि|सन् १९५० को भारत–नेपाल शान्ति तथा मैत्री सन्धि]]को धारा ७ ले पारस्परिक आधारमा दुई देशबीच निर्वाध आवतजावत गर्न अनुमति दिने भएकाले उनीहरू स्थायी रूपमा देशमा बस्न सक्छन्। [[भारतीय नागरिक]]ले भारतबाट नेपाल प्रवेश गर्न भारतीय राहदानी वा तस्वीर सहितको मतदाता परिचयपत्र प्रयोग गर्न सक्नेछन्।&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.indembkathmandu.gov.in/valid-travel-documents|title=Information for Indian citizens travelling to Nepal}}&lt;/ref&gt;

== आगमनमा प्रवेशाज्ञा ==
[[File:Nepal Visa on Arrival.jpg|thumb|काँकडभिट्टामा नि:शुल्क पर्यटन प्रवेशाज्ञा जारी भएको]]
विदेशी नागरिकहरूले आगमनमा प्रवेशाज्ञा प्राप्त गर्न सक्दछन् र आगन्तुकलाई १५, ३० वा ९० दिन भन्दा बढी बस्न अनुमति दिँइदैन।&lt;ref&gt;{{cite web | url= https://nepaliport.immigration.gov.np/ | title= Available Services }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230713202502/https://nepaliport.immigration.gov.np/ |date=2023-07-13 }}&lt;/ref&gt; यसबाहेक, विदेशी नागरिकहरूले विमानस्थलमा कियोस्कमार्फत प्रवेशाज्ञा प्राप्त गर्न सक्दछन्।

अस्थायी राहदानी धारकहरू कुनै पनि [[युरोपेली सङ्घ]] सदस्य राष्ट्रद्वारा जारी अस्थायी राहदानी नभएसम्म योग्य हुँदैनन्।&lt;ref&gt;{{Timatic Visa Policy|country=TM|access-date=1 April 2017}}&lt;/ref&gt;

निम्नमा आगमनमा प्रवेशाज्ञा उपलब्ध छ:&lt;ref&gt;{{cite web | title=20181009持普通护照中国公民前往有关国家和地区入境便利待遇一览表.doc（备注1）| url=http://cs.mfa.gov.cn/gyls/lsgz/fwxx/P020181010312769398184.doc | website=中国领事服务网}}&lt;/ref&gt;
* [[त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल]], [[काठमाडौँ]]
* [[वीरगन्ज महानगरपालिका|वीरगन्ज]] ([[भारतीय]] सिमाना)
* [[भीमदत्त नगरपालिका|भीमदत्त]] (भारतीय सिमाना)
* [[धनगढी उपमहानगरपालिका|धनगढी]] (भारतीय सिमाना)
* [[नेपालगन्ज उपमहानगरपालिका|नेपालगन्ज]] (भारतीय सिमाना)
* [[काँकडभिट्टा]] (भारत सिमाना)
* [[कोदारी]] ([[चीन]] सिमाना, पारी: [[खासा (चीन)|खासा]])
* [[सिद्धार्थनगर नगरपालिका|सिद्धार्थनगर]] (भारत सीमा)

=== नि:शुल्क आगमनमा प्रवेशाज्ञा ===
[[दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन|दक्षिण एशियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन]] (सार्क) का सदस्य राष्ट्रका नागरिक (अफगानिस्तानबाहेक) ले ३० दिनको लागि आगमनमा निःशुल्क प्रवेशाज्ञा प्राप्त गर्न सक्नेछन्:&lt;ref name=&quot;visa-fees&quot; /&gt;

{|style=&quot; border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background-color: white; border: 1px solid white; margin:10px 0px; padding: 5px;&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| 
*{{झण्डा|बङ्गलादेश}}
*{{झण्डा|भुटान}}
*{{झण्डा|माल्दिभ्स}}
|valign=&quot;top&quot;|
*{{झण्डा|पाकिस्तान}}
*{{झण्डा|श्रीलङ्का}}
|
|}

पर्यटकको रूपमा यात्रा गरिरहेका छन् भने नागरिकहरू, निम्न देशहरू र क्षेत्रहरू आगमनमा नि: शुल्क प्रवेशाज्ञा प्राप्त गर्न सक्दछन्।&lt;ref&gt;{{cite web | author1=西藏商报 | title=昨起 中国赴尼游客出签免费 | url=http://roll.sohu.com/20160107/n433765352.shtml | publisher=搜狐新闻}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | title=Nepal abolishes visa fees for Chinese tourists | url=http://www.nepalnow.org/news/nepal-waives-visa-fees-for-chinese-tourists/ | access-date=2016-01-07 | archive-date=2017-06-27 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170627104102/http://www.nepalnow.org/news/nepal-waives-visa-fees-for-chinese-tourists/ | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170627104102/http://www.nepalnow.org/news/nepal-waives-visa-fees-for-chinese-tourists/ |date=2017-06-27 }}&lt;/ref&gt;

{|style=&quot; border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background-color: white; border: 1px solid white; padding: 5px;&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| 
*{{झण्डा|चीन}}
*{{झण्डा|हङकङ}}
*{{झण्डा|मकाउ}}
|
|}

== असामान्य राहदानी ==
देहायका मुलुकका कूटनीतिक वा सेवा राहदानी वाहकले ९० दिनसम्म (अन्यथा उल्लेख नगरिएमा) बिना प्रवेशाज्ञा नेपाल प्रवेश गर्न सक्नेछन्।&lt;ref name=&quot;TIM&quot;&gt;{{Timatic Visa Policy|country=NP|access-date=1 April 2017}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://immigration.gov.np/page/visa-exemption | title=Department of Migration, Nepal }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241213184203/https://www.immigration.gov.np/page/visa-exemption |date=2024-12-13 }}&lt;/ref&gt;

{| style=&quot;border-radius:1em; box-shadow:0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background:white; border:1px solid white; margin:10px 0px; padding:5px;&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
|
*{{झण्डा|ब्राजिल}}
*{{झण्डा|कम्बोडिया}} (३० दिन)
*{{झण्डा|चीन}} (३० दिन)
*{{झण्डा|जर्जिया}}
*{{झण्डा|इजरायल}}
*{{झण्डा|जोर्डन}} (कूटनीतिक राहदानी मात्र)
*{{झण्डा|मङ्गोलिया}}
|valign=&quot;top&quot;|
*{{झण्डा|म्यानमार}}&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.myanmarembassy.com/pdf/Visa%20exemption%20Between%20Myanmar%20and%20Nepal.pdf | title=Notification letter to inform China that Nepal and Myanmar signed a agreement on visa}}&lt;/ref&gt;
*{{झण्डा|ओमान}}
*{{झण्डा|कतार}}
*{{झण्डा|रुस}}
*{{झण्डा|सिङ्गापुर}} (३० दिन)
*{{झण्डा|थाइल्यान्ड}}
*{{झण्डा|भियतनाम}} (३० दिन)
|
|}

*सन् २०२४ को सेप्टेम्बरमा [[इन्डोनेसिया]]सँग कूटनीतिक र सेवा राहदानीधारीका लागि प्रवेशाज्ञा छुट सम्झौता मा हस्ताक्षर भएको थियो, तर यो अझै अनुमोदन भएको छैन।&lt;ref&gt;[https://kemlu.go.id/dhaka/en/news/30691/indonesia-and-nepal-signed-agreement-on-visa-exemption-for-holders-of-diplomatic-and-service-passport Indonesia and Nepal Signed Agreement on Visa Exemption for Holders of Diplomatic and Service Passport]&lt;/ref&gt;

*सन् २०२४ को सेप्टेम्बरमा [[सर्बिया]]सँग कूटनीतिक र आधिकारिक राहदानीधारीका लागि प्रवेशाज्ञा छुट सम्बन्धी सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको थियो।&lt;ref&gt;[https://x.com/Arzuranadeuba/status/1839092397914915035]&lt;/ref&gt;

== अनलाइन पर्यटक प्रवेशाज्ञा ==
विदेशी नागरिकले नेपाल प्रवेशका लागि अनलाइन पर्यटक प्रवेशाज्ञा पनि प्राप्त गर्न सक्नेछन्।&lt;ref&gt;{{cite web | url=https://nepaliport.immigration.gov.np/online | title=Online Tourist Visa}}&lt;/ref&gt;

== अग्रिम प्रवेशाज्ञा आवश्यक ==
निम्न देश र क्षेत्रका नागरिकहरूले [[नेपालका कूटनीतिक नियोगहरूको सूची|नेपाली कूटनीतिक नियोग]]हरूमा प्रवेशाज्ञाको लागि आवेदन दिनुपर्नेछ:&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.nepalimmigration.gov.np/article/141/prohibition-to-visa-on-arrival.html | title=Prohibition to Visa on Arrival | access-date=2018-01-03 | archive-date=2018-06-05 | archive-url=https://web.archive.org/web/20180605052758/http://www.nepalimmigration.gov.np/article/141/prohibition-to-visa-on-arrival.html | url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180605052758/http://www.nepalimmigration.gov.np/article/141/prohibition-to-visa-on-arrival.html |date=2018-06-05 }}&lt;/ref&gt;

{|style=&quot; border-radius:1em; box-shadow: 0.1em 0.1em 0.5em rgba(0,0,0,0.75); background-color: white; border: 1px solid white; margin:10px 0px; padding: 5px;&quot;
|- style=&quot;vertical-align:top;&quot;
| 
*{{झण्डा|अफगानिस्तान}}
*{{झण्डा|क्यामेरून}}
*{{झण्डा|एस्वातिनी}}
*{{झण्डा|इथियोपिया}}
*{{झण्डा|घाना}}
*{{flag|इराक}}
|valign=&quot;top&quot;|
*{{झण्डा|लाइबेरिया}}
*{{झण्डा|नाइजेरिया}}
*{{झण्डा|प्यालेस्टाइन}}
*{{झण्डा|सोमालिया}}
*{{झण्डा|सिरिया}}
*{{झण्डा|जिम्बाब्वे}}
|
|}

==पर्यटक तथ्याङ्क ==
पर्यटन प्रयोजनका लागि नेपाल आएका अधिकांश पर्यटकहरू निम्न देशहरू (भारत बाहेक) बाट आएका थिए:&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://trade.welcomenepal.com/downloads-cat/nepal-tourism-statistics/ | title=Downloads - Nepal Tourism Statistics | website=trade.welcomenepal.com}}&lt;/ref&gt;

{| class=&quot;wikitable sortable&quot;
|-
! देश
! सन् २०१६
! सन् २०१५
|-
| {{झण्डा|चीन}} || ६६,९८४ || १,२३,८०५
|-
| {{झण्डा|श्रीलङ्का}} || ४४,३६७ || ३७,५४६
|-
| {{flag|संयुक्त राज्य अमेरिका}} || ४२,६८७ || ४९,८३०
|-
| {{flag|थाइल्यान्ड}} || ३०,९५३ || ३३,४२२
|-
| {{झण्डा|संयुक्त अधिराज्य}} || २९,७३० || ३६,७५९
|-
| {{झण्डा|अस्ट्रेलिया }} || १८,६१९ || २४,५१६
|-
| {{झण्डा|दक्षिण कोरिया}} || १८,११२ || २३,२०२
|-
| {{झण्डा|जापान}} || १७,६१३ || २५,८२९
|-
| {{झण्डा|फ्रान्स}} || १६,४०५ || २४,०९७
|-
| {{झण्डा|जर्मनी}} || १६,४०५ || १८,०२८
|-
| जम्मा || ५३०,९७० || ७९०,११८
|}

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{Reflist|30em|refs=
&lt;!-- &lt;ref name=imp-info&gt;{{cite web |title=Important Information to Visitors |url=http://www.nepalimmigration.gov.np/content/important-information.html |publisher=अध्यागमन विभाग, गृह मन्त्रालय, नेपाल सरकार |access-date=5 January 2016}}&lt;/ref&gt; --&gt;
&lt;ref name=visa-fees&gt;{{cite web|title=Provisional Visa Arrangements And Fee|url=http://www.nepalimmigration.gov.np/content/provisional-visa-arrangement-fee.html|publisher=अध्यागमन विभाग, गृह मन्त्रालय, नेपाल सरकार|access-date=5 January 2016}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131170334/http://www.nepalimmigration.gov.np/content/provisional-visa-arrangement-fee.html |date=31 January 2016 }}&lt;/ref&gt;
}}

== बाह्य कडीहरू ==
* [http://www.nepalimmigration.gov.np/ अध्यागमन विभाग] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625045920/http://www.nepalimmigration.gov.np/ |date=2014-06-25 }} 
** [https://nepaliport.immigration.gov.np/ अनलाइन सेवाहरू (प्रवेशाज्ञा सहित)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230713202502/https://nepaliport.immigration.gov.np/ |date=2023-07-13 }}

[[श्रेणी:नेपालको परराष्ट्र सम्बन्ध]]
[[श्रेणी:देश अनुसार प्रवेशाज्ञा नीति]]</text>
      <sha1>f0xbhil6no7926h098ej6r9rzhxoby2</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>खरखोदा, हरियाणा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143546</id>
    <revision>
      <id>1367050</id>
      <parentid>1349615</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T14:45:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367050</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="17663" sha1="pn3biudwgcpyux25rqrdfqeab8x63le" xml:space="preserve">{{For|the town in [[Uttar Pradesh]]|Kharkhoda, Meerut}}
{{Use dmy dates|date=October 2017}}
{{Use Indian English|date=October 2017}}
{{Infobox settlement
| name                     = खरखोदा
| native_name              = 
| native_name_lang         = 
| settlement_type          = [[City]]
| image_skyline            = 
| image_alt                = 
| image_caption            = 
| pushpin_map              = India Haryana#India
| pushpin_label_position   = 
| pushpin_map_alt          = 
| pushpin_map_caption      = Location in Haryana, India
| coordinates              = {{coord|28.876681|N|76.911561|E|display=inline,title}}
| subdivision_type         = Country
| subdivision_name         = {{flag|भारत}}
| subdivision_type1        = [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]]
| subdivision_type2        = [[भारतका जिल्लाहरू|जिल्ला]]
| subdivision_name1        = [[हरियाणा]]
| subdivision_name2        = [[सोनीपत जिल्ला|सोनीपत]]
| established_title        = &lt;!-- Established --&gt;
| established_date         = 
| founder                  = [[पाण्डव]]
| named_for                = 
| government_type          = [[नगरपालिका]]
| governing_body           = नगरपालिका समिति खरखोडा
| unit_pref                = Wards
| area_footnotes           = 
| area_total_km2           = 
| area_rank                = 
| elevation_footnotes      = 
| elevation_m              = 
| population_total         = 25,051
| population_as_of         = 2011
| population_footnotes     = 
| population_density_km2   = auto
| population_rank          = 
| population_demonym       = 
| demographics_type1       = भाषाहरू
| demographics1_title1     = सरकारी
| timezone1                = [[Indian Standard Time|IST]]
| utc_offset1              = +5:30
| postal_code_type         = [[Postal Index Number|PIN]]
| postal_code              = 131402
| registration_plate       = HR 79
| website                  = {{URL|sonipat.gov.in}}
| iso_code                 = [[ISO 3166-2:IN|IN-HR]]
| footnotes                = 
| demographics1_info1      = [[हरियाणवी भाषा|हरियाणवी]], [[हिन्दी भाषा|हिन्दी]]
}}
''खरखोडा''  एउटा [[सहर|शहर]] र नगरपालिका समिति [[सोनीपत जिल्ला]] [[भारत]] [[भारतका राज्य तथा केन्द्र शासित प्रदेशहरू|राज्य]] [[हरियाणा]] को राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र (NCR) को एक भाग हो। खरखोडामा छपडेश्वर [[शिव|महादेव]] मन्दिर जोडिएका गाउँहरूमा धेरै लोकप्रिय छ। महाशिवरात्रि पर्वको समयमा [[मन्दिर]] दर्शन गर्न ठूलो संख्यामा पर्यटक आउँछन् ।UT of Delhi को निकटताका कारण, यस क्षेत्रमा औद्योगिक र आवासीय विकासको धेरै गुंजाइश छ।हरियाणा राज्य औद्योगिक र पूर्वाधार विकास निगम औद्योगिक मोडेल टाउनशिप (आईएमटी) को विकास गर्न ३,२००  एकड जग्गा अधिग्रहण गर्यो।
==भूगोल==
[[File:Kddkk.png|thumb|Khanda Kharkhoda ]]
खरखोदा {{Coord|28.876681|N|76.911561|E}} मा अवस्थित छ.&lt;ref&gt;[http://www.fallingrain.com/world/IN/10/Kharkhauda.html Falling Rain Genomics, Inc – Kharkhauda] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250222022755/http://www.fallingrain.com/world/IN/10/Kharkhauda.html |date=22 February 2025 }}. Fallingrain.com. Retrieved on 2012-06-14.&lt;/ref&gt; यसको औसत उचाइ २०७&amp;nbsp;मिटर (६८२&amp;nbsp;फिट) छ।
== जनसांख्यिकी ==
२००१ भारतको जनगणना अनुसार, खरखोदाको जनसंख्या १८,७५८  थियो।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://sonipat.nic.in/statistics.htm |title=District Sonipat at a glance |work=sonipat.nic.in |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110827150135/http://sonipat.nic.in/statistics.htm |archivedate=2011-08-27 }}&lt;/ref&gt; तहसीलको रूपमा यसले ४५  गाउँहरू समावेश गर्दछ तहसीलमा गाँउहरूमा १६००८३  जनसंख्या थियो।जनसंख्याको ५३% पुरुष र ४७% महिला छन्। खरखोडाको औसत साक्षरता दर ८९% छ, जुन राष्ट्रिय औसत ५९.५% भन्दा बढी छ: पुरुष साक्षरता ७१%, र [[महिला]] साक्षरता ५६% छ।  खरखोदामा १६% जनसंख्या ६ वर्ष मुनिका छन् । यसको वर्तमान [[जनसङ्ख्या|जनसंख्या]] लगभग २१,३०२  छ।&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://www.wolframalpha.com/entities/cities/kharkhoda,_haryana,_india/gl/s5/u1/ |archive-url=https://archive.today/20130209183545/http://www.wolframalpha.com/entities/cities/kharkhoda,_haryana,_india/gl/s5/u1/ |url-status=dead |archive-date=2013-02-09 |title=Kharkhoda, Haryana, India |work=wolframalpha.com }} {{Webarchive|url=https://archive.today/20130209183545/http://www.wolframalpha.com/entities/cities/kharkhoda,_haryana,_india/gl/s5/u1/ |date=9 February 2013 }}&lt;/ref&gt;  भारतको जारी जनगणनापछि खरखोदा जग्गालाई उपविभाजन गर्न सकिन्छ ।&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.tribuneindia.com/2011/20110221/haryana.htm#2|title=Kharkhoda to be made subdivision |date=2011-02-21|work=tribuneindia.com}}&lt;/ref&gt;  खरखोदामा बोलिने भाषा हरियाणवी हो। [[खांडा, सोनीपत|खांडा]] खरखोदाको धेरै ठूलो र ऐतिहासिक गाउँ हो।यसले यसको नाम ''खरक'' बाट आएको हो, जसको अर्थ ''स्टल'' हो। अर्को परम्पराले यसलाई लंका (अहिले श्रीलंका) का राक्षस राजा रावणका भाइहरू खारा र दुशनसँग जोड्दछ।
यो नजिकैको सहर [[रोहतक जिल्ला|रोहतक]] बाट १६ माइल पश्चिममा अवस्थित छ। खरखोडा देखि [[सोनीपत जिल्ला|सोनीपत]] बीचको कुल दुरी १९&amp;nbsp;km छ।यो सहरको नगरपालिका प्रशासन चलाउनको लागि एक निर्वाचित नगर निकाय छ, जसमा खरखोदाको तहसीलको मुख्यालय पनि छ।यस ऐतिहासिक स्थलमा सय्यद सुफी संतको समाधि रहेको छ र उनको मेला हरेक वर्ष लाग्छ। साथै, त्यहाँ एक मन्दिर छ जुन आध्यात्मिक गुरु परवान जी महाराजको लागि धेरै प्रसिद्ध छ।
सहरमा सार्वजनिक उपयोगिताका धेरै स्थानहरूमा नर्सहरू छन् जसमध्ये एक कलेज, एक नागरिक पशु चिकित्सा [[अस्पताल]], एक सिभिल औषधालय, एक प्रधान हुलाक कार्यालय, र एक [[प्रहरी]] चौकी उल्लेखनीय छन्। यसको एउटा महत्त्वपूर्ण अनाज बजार खान्डा मोड नजिकै अवस्थित छ।
अब छिट्टै खरखोडा सहर औद्योगिक मोडेल टाउन बन्न लागेको छ । साथै थाना कलान रोडमा नयाँ सिभिल अस्पताल निर्माण भएको छ।साथै, नयाँ सडकहरू शहरभरि नवनिर्मित बाइपाससम्म निर्माणाधीन छन्, पहिले यसले रोहतक रोड र सोनीपत सडकलाई जोड्दैन तर बाइपासको यो भाग बनेपछि अब यसले सबै शहरलाई समेटेको छ। बाइपासमा आईटीआई निर्माण गरिएको छ।
==IMT खरखोदा==
IMT Kharkhoda KMP एक्सप्रेसवे (कुंडली मानेसर पलवल) को छेउमा दिल्ली हरियाणा सीमा मा स्थित छ।[[दिल्ली]] सँगको निकटता र केएमपी एक्सप्रेसवे मार्फत बहादुरगढ, [[गुरुग्राम|गुडगाउँ]] र सोनिपत सँग सीधा जडान भएको कारण, खरखोदा औद्योगिक क्षेत्रले हरियाणामा औद्योगिक विकासको लागि भविष्यमा ठूलो सम्भावना हुनेछ।
आगामी हरियाणा अर्बिटल रेल कोरिडोरले दिल्ली एनसीआरमा नजिकैको औद्योगिक क्षेत्रहरूसँग आईएमटी खरखोदालाई सिमलेस रेल कनेक्टिविटी पनि प्रदान गर्नेछ।खरखोडा औद्योगिक क्षेत्र करिब करिब क्षेत्रफलमा फैलिएको छ । ३२१७ एकर र विकास छिट्टै सुरु हुँदैछ। खरखोदामा कुल ४३४८ औधोगिक प्लटमध्ये २९६५ प्लट सामान्य वर्गका लागि र १३८३ प्लट आर एन्ड आर वर्गका छन् ।IMT खरखोदामा प्लटको आकार ४५० वर्गमिटरबाट सुरु भएर ४ एकडसम्म पुग्छ। औद्योगिक मोडेल टाउनसिप, खरखोदा औद्योगिक भूखंड, वाणिज्य भूखंड, संस्थागत र आवास क्षेत्र भएको एक सुनियोजित हुनेछ।
&lt;ref&gt;{{Cite web|title=IMT Kharkhoda {{!}} Industrial Plots in Kharkhoda|url=https://www.imtkharkhoda.in/|access-date=2021-11-14|website=www.imtkharkhoda.in}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220819091342/https://www.imtkharkhoda.in/ |date=19 August 2022 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=मारुति को आईएमटी खरखौदा में मिलेगी 800 एकड़ जमीन, अगले सप्ताह लगेगी मुहर|url=https://www.amarujala.com/haryana/sonipat/maruti-will-get-800-acres-of-land-in-imt-kharkhoda-will-be-sealed-next-week-sonipat-news-rtk6250339102|access-date=2021-11-14|website=Amar Ujala|language=hi}}&lt;/ref&gt;
[[मारुति सुजुकी]] ले १८००० करोडको लगानीमा ९०० एकडमा IMT खरखोदामा एशियाको सबैभन्दा ठूलो उत्पादन कारखाना स्थापना गर्दैछ।&lt;ref name=acresofland&gt;{{Cite web|date=November 13, 2021|first=Manvir|last=Saini|title=Haryana: 900 acres of land given to Maruti for new plant in Sonipat's Kharkhoda district {{!}} Chandigarh News |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/chandigarh/haryana-900-acres-of-land-given-to-maruti-for-new-plant-in-sonipats-kharkhoda-district/articleshow/87688976.cms|access-date=2021-11-14|website=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-05-20 |title=‘New Maruti plant in Kharkhoda to make 1 million cars by 2028’ |url=https://www.hindustantimes.com/cities/gurugram-news/new-maruti-plant-in-kharkhoda-to-make-1-million-cars-by-2028-101652985539320.html |access-date=2022-11-21 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
==मारुति सुजुकी==
[[File:MARUTI-SUZUKI2.png|thumb|मारुती प्लान्ट]]
२८ अगस्ट २०२२ मा [[भारतको प्रधानमन्त्री|भारतका प्रधानमन्त्री]]श्री [[नरेन्द्र मोदी]] ले ''खरखोडा'' मा [[मारुति सुजुकी]] को नयाँ उत्पादन कारखानाको शिलान्यास गर्नुभयो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pioneer |first=The |title=PM Modi lays foundation stone of Maruti Suzuki's plant in Sonipat's Kharkhoda |url=https://www.dailypioneer.com/2022/state-editions/pm-modi-lays-foundation-stone-of-maruti-suzuki-s-plant-in-sonipat-s-kharkhoda.html |access-date=2022-11-21 |website=The Pioneer |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241126164045/https://www.dailypioneer.com/2022/state-editions/pm-modi-lays-foundation-stone-of-maruti-suzuki-s-plant-in-sonipat-s-kharkhoda.html |date=26 November 2024 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-08-28 |title=सोनीपत के खरखौदा में मारुति का नया प्लांट, पीएम मोदी ने किया शिलान्यास, CM खट्टर बोले-युवाओं को मिलेगा रोजगार |url=https://hindi.news18.com/news/haryana/sonipat-pm-modi-foundation-stone-of-maruti-suzuki-plant-in-kharkhoda-10-lakh-cars-will-be-made-nodelsp-4510425.html |access-date=2022-11-21 |website=News18 हिंदी |language=hi }}{{Dead link|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt; [[मारुति सुजुकी]] को [[गुरुग्राम]] उत्पादन सुविधा खरखोडा, हरियाणा मा नयाँ निर्माण सुविधामा सर्नेछ।यो प्रतिवर्ष १५ लाख कार बनाउने क्षमताको [[एसिया|एशिया]] मा सबैभन्दा ठूलो अटोमोबाइल उत्पादन कारखाना हुनेछ।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Service |first=Tribune News |title=Modi to lay stone of Maruti plant at Kharkhoda: Haryana Deputy CM Dushyant Chautala |url=https://www.tribuneindia.com/news/haryana/modi-to-lay-stone-of-maruti-plant-at-kharkhoda-deputy-cm-423458 |access-date=2022-11-21 |website=Tribuneindia News Service |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-05-20 |title=‘New Maruti plant in Kharkhoda to make 1 million cars by 2028’ |url=https://www.hindustantimes.com/cities/gurugram-news/new-maruti-plant-in-kharkhoda-to-make-1-million-cars-by-2028-101652985539320.html |access-date=2022-11-21 |website=Hindustan Times |language=en}}&lt;/ref&gt; हरियाणाको सरकारले खार्खोडामा नयाँ उत्पादन कारखाना स्थापना गर्न [[मारुति सुजुकी]] लाई HSIIDC को ९०० एकड जमिन छुट्यायो।&lt;ref name=acresofland/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2021-11-14|title=Khattar govt nod for setting up new Maruti plant in Kharkhoda|url=https://indianexpress.com/article/cities/chandigarh/khattar-govt-nod-for-setting-up-new-maruti-plant-in-kharkhoda-7621758/|access-date=2021-11-14|website=The Indian Express|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|title=khattar: Maruti Suzuki gets clearance for new plant in Sonipat: Haryana CM |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/auto/auto-news/maruti-suzuki-gets-clearance-for-new-plant-in-sonipat-haryana-cm/articleshow/87689793.cms|access-date=2021-11-14|website=The Economic Times}}&lt;/ref&gt;
==यो पनि हेर्नुहोस्==
* खांडा, सोनीपत
* सिसाना, सोनीपत
* सोनीपतको युद्ध
==References==
&lt;references /&gt;

{{सोनीपत जिल्ला विषयहरू}}

[[Category:Cities and towns in Sonipat district]]</text>
      <sha1>pn3biudwgcpyux25rqrdfqeab8x63le</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा-प्रतिष्ठान</title>
    <ns>0</ns>
    <id>143582</id>
    <revision>
      <id>1367119</id>
      <parentid>1278382</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T05:52:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367119</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="3878" sha1="a6ehgdbxe9vzkulsbaceayy7z7hvokd" xml:space="preserve">नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ({{lang-en|Nepal Academy of Music and Drama}}) नेपालको सङ्गीत तथा नाट्य विधाको संरक्षण, सम्वद्र्धन, प्रवद्र्धन एवं सर्वाङ्गीण विकास गर्न, सङ्गीत तथा नाट्य विधामा अध्ययन एवं अनुसन्धान गर्न, गराउन तथा सम्बन्धित क्षेत्रका विद्वान् तथा प्रतिभाहरुको सम्मान र कदर गर्ने सम्बन्धमा आवश्यक व्यवस्था गर्नको लागि नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ बमोजिम स्थापना भएको  हो । नेपालमा गणतन्त्रको स्थापनासँगै साबिक नेपाल राजकीय प्रज्ञा–प्रतिष्ठानमा रहेका ललितकला र सङ्गीत–नाट्य तथा साहित्य विधाका निम्ति अलग्गै प्रज्ञा–प्रतिष्ठानको गठन गर्ने व्यवस्था भएपछि ‘नेपाल सङ्गीत तथा नाट्य प्रज्ञा–प्रतिष्ठान ऐन, २०६४ ’ बमाेजिम २०६७ बैशाख १० गते स्थापना भएकाे एक स्वायत्त संस्था हाे ।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=हाम्रो वेबसाइटमा स्वागत छ |url=https://namuda.gov.np/introduction-1 |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312081220/https://namuda.gov.np/introduction-1 |date=2025-03-12 }}&lt;/ref&gt; यस प्रज्ञा प्रतिष्ठानकाे प्रमुख संरक्षक सम्माननीय प्रधानमन्त्री तथा संरक्षक माननीय संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री रहने व्यवस्था रहेकाे छ । 

== प्राज्ञ परिषद्&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्राज्ञ परिषद् |url=https://namuda.gov.np/council-member |access-date=2025-03-07 |website=namuda.gov.np |language=en }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250312100904/https://namuda.gov.np/council-member |date=2025-03-12 }}&lt;/ref&gt; ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
|+ 
! क्र.सं. !! पदाधिकारीको नाम !! पद
|-
| १ || निशा शर्मा ||  कुलपति
|-
| २ || सम्बु राई || उपकुलपति
|-
| ३ || कुष्मा महरा|| सदस्य सचिव 
|-
| ४ ||कर्ण बी. गौतम|| परिषद् सदस्य 
|-
| ५ || चेतन सापकोटा || परिषद् सदस्य
|-
| ६ || टीका पुन || परिषद् सदस्य
|-
| ७ || डक्टर राई || परिषद् सदस्य
|-
| ८ || बखत बी. हमाल || परिषद् सदस्य
|-
| ९ || हिसान बी. मगर || परिषद् सदस्य
|}


== सन्दर्भ सामग्री ==
{{reflist|2}}

[[श्रेणी:ऐन अन्तर्गत बनेका संस्था]]</text>
      <sha1>a6ehgdbxe9vzkulsbaceayy7z7hvokd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>च्यासल रङ्गशाला</title>
    <ns>0</ns>
    <id>144260</id>
    <revision>
      <id>1367094</id>
      <parentid>1293775</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T21:26:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367094</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6953" sha1="fpm6e9u6oe75ogjsj80p9zzm9v9lj1i" xml:space="preserve">{{Infobox venue
| stadium_name = च्यासल रङ्गशाला
| nickname = 
| image = 
| caption =
| fullname = 
| location = [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]], [[नेपाल]]
| coordinates = {{Coord|27.6778|85.3342|display=inline,title|format=dms|type:landmark_region:NP}}
| built = २००२&lt;ref&gt;{{cite web |title=Chyasal Football Stadium inundated by floods |url=https://www.neplays.com/archives/124477 |publisher=Neplays |access-date=1 January 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Blatter's corroded legacy on South Asian soccer fields |work=U.S. |url=https://www.reuters.com/article/us-fifa-southasia-insight-idUSKCN0R72AP20150907 |publisher=Reuters |access-date=1 January 2022}}&lt;/ref&gt;
| opened = 
| renovated = २०१७–२०२१&lt;ref&gt;{{cite web |title=NSC to upgrade Chyasal grounds |url=https://kathmandupost.com/sports/2017/08/24/nsc-to-upgrade-chyasal-grounds |publisher=The Kathmandu Post |access-date=1 January 2022}}&lt;/ref&gt;
| closed =
| demolished =
| owner = नेपाल सरकार
| operator = [[राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्, नेपाल|नेपाल राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्]]
| capacity = १०,०००
| dimensions = 
| surface = [[घाँस]]
| construction_cost = 
| architect = 
| former_names = च्यासल एन्फा टेक्निकल फुटबल सेन्टर
| tenants = [[च्यासल युथ क्लब]]&lt;ref name=&quot;GoalNepal&quot;&gt;{{cite web |title=Chyasal Stadium Is Almost Ready to Play |url=https://goalnepal.com/news/detail/11084 |publisher=Goal Nepal |access-date=1 January 2022}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt; [[ललितपुर सिटी फुटबल क्लब|ललितपुर सिटी]]&lt;br/&gt;[[थ्री स्टार क्लब]] &lt;br/&gt; [[चर्च बोइज युनाइटेड]]&lt;br/&gt;[[सातदोबाटो युथ क्लब]]
}}

'''च्यासल रङ्गशाला''' (पहिले च्यासल एन्फा प्राविधिक फुटबल केन्द्रको रूपमा चिनिन्थ्यो) [[नेपाल]]को [[बागमती प्रदेश]]को [[ललितपुर महानगरपालिका|ललितपुर]] सहरको [[च्यासल]]मा रहेको बहुउद्देश्यीय रङ्गशाला हो। यो मुख्यतया [[फुटबल खेल|फुटबल]] खेल खेलाउनको लागि प्रयोग हुन्रछ जहाँ यसमा घाँसे मैदान छ।&lt;ref&gt;{{cite web |title=CHYASAL ANFA TECHNICAL FOOTBALL CENTER |url=https://de.soccerway.com/venues/nepal/chyasal-anfa-technical-football-center/v9521/ |publisher=सकरवे |access-date=1 January 2022 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220108181031/https://de.soccerway.com/venues/nepal/chyasal-anfa-technical-football-center/v9521/ |date=8 January 2022 }}&lt;/ref&gt;

==इतिहास==
वि.सं २०५९ मा [[फिफा]]को दक्षिण एसियामा फुटबल विकास परियोजनाको सहयोगमा रङ्गशाला निर्माण गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Blatter's corroded legacy on South Asian soccer fields |work=U.S. |url=https://www.reuters.com/article/us-fifa-southasia-insight-idUSKCN0R72AP20150907 |publisher=Reuters |access-date=1 January 2022}}&lt;/ref&gt; २०७४ मा, राष्ट्रिय खेलकुद परिषद्ले प्रशिक्षण मैदानलाई कार्यात्मक फुटबल रङ्गशालामा स्तरोन्नती गर्ने निर्णय गरेको थियो भने २०७९ मा निर्माण कार्य सम्पन्न गरिएको थियो।&lt;ref name=&quot;GoalNepal&quot;&gt;{{cite web |title=Chyasal Stadium Is Almost Ready to Play |url=https://goalnepal.com/news/detail/11084 |publisher=Goal Nepal |access-date=1 January 2022}}&lt;/ref&gt;

यस रङ्गशालाले [[सहिद स्मारक ए-डिभिजन लिग २०७८]] का नियमित खेलहरू आयोजना गर्ने अपेक्षा गरिएको थियो, तर २०७९ को  संस्करणमा जीर्णोद्धार पछि यसको पहिलो लिग खेल मात्र भएको थियो।&lt;ref name=&quot;host&quot;&gt;{{cite web |title=Ticket price fixed, matches to be played on weekends |url=https://the-anfa.com/news-detail/1337 |publisher=The All Nepal Football Association |access-date=13 November 2021 |date=12 November 2021 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211112142056/https://the-anfa.com/news-detail/1337 |date=12 November 2021 }}&lt;/ref&gt; २०७२ सालमा भूकम्प गएपश्चात् दशरथ रङ्गशला क्षतिग्रस्त भएसँगै च्यासल मैदानलाई रङ्गशालाको विकल्पको रूपमा निर्माण गर्न पहल सुरु गरिएको थियो। २०८१ असोजमा अविरल वर्षासँगै आएको बाढीमा परी रङ्गशाला क्षतिग्रस्त हुन पुगेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite web |title=बाढीले तहसनहस पारेको च्यासल रङ्गशाला (तस्बिरहरु)
|url=https://www.sidhakura.com/detail/9513|language=नेपाली|publisher=सिधाकुरा|access-date=१३ वैशाख २०८२}}&lt;/ref&gt; पुन:निर्तमाण पछी तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहाल प्रचण्डले २६ फागुन २०७९ मा रङ्गशालाको उद्घाटन गरेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite web |title=यस्तो बन्यो च्यासल रङ्गशाला (तस्वीरहरू) 
|url=https://www.nepalviews.com/2023/02/28/138105/|language=नेपाली|publisher=सिधाकुरा|access-date=१३ वैशाख २०८२}}&lt;/ref&gt; 

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}
{{नेपालमा फुटबल}}

[[श्रेणी:नेपालका फुटबल मैदानहरू]]
[[श्रेणी:नेपालका बहुउद्देश्यीय रङ्गशालाहरू]]</text>
      <sha1>fpm6e9u6oe75ogjsj80p9zzm9v9lj1i</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>बालेन शाह मन्त्रिपरिषद्</title>
    <ns>0</ns>
    <id>149021</id>
    <revision>
      <id>1367091</id>
      <parentid>1363161</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T20:39:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Swarnim_Wagle_MP_2023.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Túrelio|Túrelio]]ले [[:c:COM:L|Copyright violation]]: को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1367091</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="13030" sha1="j1fsf87ccbe9tgukn0prioxh0domokb" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको कार्यकारी वर्तमान मन्त्रिपरिषद्}}
{{about|बालेन शाहको अध्यक्षतामा रहेको मन्त्रिपरिषद्|अन्य प्रयोग|बालेन शाह}}
{{Infobox government cabinet
| cabinet_type = मन्त्रिपरिषद्
| cabinet_number = 
| jurisdiction = नेपाल
| flag = Flag of Nepal.svg
| flag_border = false
| incumbent = वि.सं २०८२ चैत–हाल
| image =
| image_size = 
| caption = 
| date_formed = १३ चैत २०८२
| date_dissolved = 
| state_head_title = [[नेपालका राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]
| state_head = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| government_head_title = [[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
| government_head = [[बालेन्द्र शाह]]
| deputy_government_head_title = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
| deputy_government_head = 
| government_head_history = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] (२०७९-२०८२)
| current_number = १५ (प्रधानमन्त्री सहित)
| former_members_number = 
| total_number = १७
| political_parties = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| legislature_status = [[बहुमतको सरकार|बहुमत]]
| opposition_party = {{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]]
| opposition_leader = [[भीष्मराज आङदेम्बे]]
| election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| last_election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| legislature_term = [[नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद|२०८२–वर्तमान]]
| budget = 
| advice_and_consent1 = 
| advice_and_consent2 = 
| incoming_formation = 
| outgoing_formation = 
| previous = [[सुशीला कार्की मन्त्रिपरिषद्]]
| successor = 
| former_members_dismissed = १
| former_members_resigned = १
}}

[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा, झण्डै दुई–तिहाइ (१८२) सिट जितेर पहिलो दल बनेको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को वरिष्ठ नेता [[बालेन शाह]]को नेतृत्वमा रहेको हाल कार्यकारी मन्त्रिपरिषद् हो। यसले जेनजी आन्दोलनको जगमा बनेको [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]लाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय संख्या १५ देखि १८ मा सीमित गरिने, मन्त्री को–को?|url=https://www.setopati.com/politics/384727|date=६ चैत २०८२
|access-date=६ चैत २०८२ |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; यस मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्रालयको सङ्ख्या घटाएर १८ सम्ममा सीमित गर्ने योजना अनुसार हाल १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय र मन्त्री छनोटबाटै देखिनेछ सुशासनको पहिलो मुहार|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1894424/the-first-face-of-good-governance-will-be-seen-through-the-selection-of-ministries-and-ministers|date=६ चैत २०८२ 
|access-date=६ चैत २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शीतल निवासमा २०८२ चैत १३ मा, आयोजित विशेष समारोहमा ३६ वर्षीय [[बालेन शाह]]लाई प्रधानमन्त्री पदको [[पदको शपथ|शपथ ग्रहण]] गराएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=बालेनले लिए प्रधानमन्त्री पदको शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898843/balen-takes-oath-as-prime-minister |access-date=२०८२ चैत १३ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== मन्त्रिपरिषद्का मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!मन्त्रालय/विभाग
!मन्त्री
!तस्वीर
!पदभार ग्रहण
!पदमुक्त
|-
| colspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''क्याबिनेट मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|'''[[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]'''&lt;br&gt;&lt;sup&gt;[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्री]]&lt;br&gt;&lt;/sup&gt; 
|[[बालेन्द्र शाह]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet_initial&quot;&gt;{{Cite web |date=27 March 2026 |title=Balen Shah sworn in as Prime Minister, forms Cabinet |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/balen-shah-sworn-in-as-prime-minister-forms-cabinet |access-date=2026-03-27 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!२
|[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!३
|[[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्री]]
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:Shishir Khanal Official Portrait RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|२७ मार्च २०२६&lt;ref name=&quot;cabinet&quot;&gt;{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=यस्तो छ १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद्
 |url=https://kantipurtv.com/news/2026/03/27/1774597239.html |website=कान्तिपुर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!४
|[[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री]]
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|100px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!५
|[[पूर्वाधार विकास मन्त्रालय (नेपाल)|पूर्वाधार विकास मन्त्री]]
|[[सुनील लम्साल]]
|[[File:Sunil Lamsal RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!६
|[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री]]
|[[सोबिता गौतम]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!७
|[[महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय|महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्री]]
|[[सीता वादी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!८
|[[भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री]]
|[[प्रतिभा रावल]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!९
|[[स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्री]]
|[[निशा मेहता]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१०
|[[शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री]]
|[[सस्मित पोखरेल]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!११
|[[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री]]
|[[खडकराज पौडेल]]
|[[File:Khadak Raj Paudel RSP.png|center|120x120px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१२
|[[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार मन्त्री]]
|[[विक्रम तिमिल्सिना|डा. विक्रम तिमिल्सिना]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१३
|[[कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्री]]
|[[गीता चौधरी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१४
|[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री]]
|[[गौरीकुमारी यादव]]
| 
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१५
|[[युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालय (नेपाल)|युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्री]]
|[[रामजी यादव]]
|
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot;&gt;{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Prime Minister Shah recommends Ramjee Yadav and Gauri Kumari Yadav as ministers |url=https://kathmandupost.com/politics/2026/04/10/prime-minister-shah-recommends-ramjee-yadav-and-gauri-kumari-yadav-as-ministers |access-date=2026-04-10 |website=The Kathmandu Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!१६
|गृहमन्त्री 
|सुधन गुरुङ 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|-
!१७
|विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्री 
|महाविर पुन 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|}

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
* [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]]
* [[नेपाल सरकार]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}}

[[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]]
[[श्रेणी:नेपाल सरकार]]</text>
      <sha1>j1fsf87ccbe9tgukn0prioxh0domokb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367092</id>
      <parentid>1367091</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T20:40:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>CommonsDelinker</username>
        <id>144</id>
      </contributor>
      <comment>Sunil_Lamsal_RSP.png हटाईंदै, कमन्समा [[c:User:Túrelio|Túrelio]]ले [[:c:COM:L|Copyright violation]]: को कारणले हटाएका कारण ।</comment>
      <origin>1367092</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12975" sha1="p8zv6t15xpjvh9ja3b80bxqru2jc52a" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको कार्यकारी वर्तमान मन्त्रिपरिषद्}}
{{about|बालेन शाहको अध्यक्षतामा रहेको मन्त्रिपरिषद्|अन्य प्रयोग|बालेन शाह}}
{{Infobox government cabinet
| cabinet_type = मन्त्रिपरिषद्
| cabinet_number = 
| jurisdiction = नेपाल
| flag = Flag of Nepal.svg
| flag_border = false
| incumbent = वि.सं २०८२ चैत–हाल
| image =
| image_size = 
| caption = 
| date_formed = १३ चैत २०८२
| date_dissolved = 
| state_head_title = [[नेपालका राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]
| state_head = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| government_head_title = [[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
| government_head = [[बालेन्द्र शाह]]
| deputy_government_head_title = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
| deputy_government_head = 
| government_head_history = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] (२०७९-२०८२)
| current_number = १५ (प्रधानमन्त्री सहित)
| former_members_number = 
| total_number = १७
| political_parties = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| legislature_status = [[बहुमतको सरकार|बहुमत]]
| opposition_party = {{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]]
| opposition_leader = [[भीष्मराज आङदेम्बे]]
| election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| last_election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| legislature_term = [[नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद|२०८२–वर्तमान]]
| budget = 
| advice_and_consent1 = 
| advice_and_consent2 = 
| incoming_formation = 
| outgoing_formation = 
| previous = [[सुशीला कार्की मन्त्रिपरिषद्]]
| successor = 
| former_members_dismissed = १
| former_members_resigned = १
}}

[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा, झण्डै दुई–तिहाइ (१८२) सिट जितेर पहिलो दल बनेको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को वरिष्ठ नेता [[बालेन शाह]]को नेतृत्वमा रहेको हाल कार्यकारी मन्त्रिपरिषद् हो। यसले जेनजी आन्दोलनको जगमा बनेको [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]लाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय संख्या १५ देखि १८ मा सीमित गरिने, मन्त्री को–को?|url=https://www.setopati.com/politics/384727|date=६ चैत २०८२
|access-date=६ चैत २०८२ |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; यस मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्रालयको सङ्ख्या घटाएर १८ सम्ममा सीमित गर्ने योजना अनुसार हाल १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय र मन्त्री छनोटबाटै देखिनेछ सुशासनको पहिलो मुहार|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1894424/the-first-face-of-good-governance-will-be-seen-through-the-selection-of-ministries-and-ministers|date=६ चैत २०८२ 
|access-date=६ चैत २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शीतल निवासमा २०८२ चैत १३ मा, आयोजित विशेष समारोहमा ३६ वर्षीय [[बालेन शाह]]लाई प्रधानमन्त्री पदको [[पदको शपथ|शपथ ग्रहण]] गराएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=बालेनले लिए प्रधानमन्त्री पदको शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898843/balen-takes-oath-as-prime-minister |access-date=२०८२ चैत १३ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== मन्त्रिपरिषद्का मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!मन्त्रालय/विभाग
!मन्त्री
!तस्वीर
!पदभार ग्रहण
!पदमुक्त
|-
| colspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''क्याबिनेट मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|'''[[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]'''&lt;br&gt;&lt;sup&gt;[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्री]]&lt;br&gt;&lt;/sup&gt; 
|[[बालेन्द्र शाह]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet_initial&quot;&gt;{{Cite web |date=27 March 2026 |title=Balen Shah sworn in as Prime Minister, forms Cabinet |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/balen-shah-sworn-in-as-prime-minister-forms-cabinet |access-date=2026-03-27 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!२
|[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!३
|[[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्री]]
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:Shishir Khanal Official Portrait RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|२७ मार्च २०२६&lt;ref name=&quot;cabinet&quot;&gt;{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=यस्तो छ १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद्
 |url=https://kantipurtv.com/news/2026/03/27/1774597239.html |website=कान्तिपुर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!४
|[[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री]]
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|100px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!५
|[[पूर्वाधार विकास मन्त्रालय (नेपाल)|पूर्वाधार विकास मन्त्री]]
|[[सुनील लम्साल]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!६
|[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री]]
|[[सोबिता गौतम]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!७
|[[महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय|महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्री]]
|[[सीता वादी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!८
|[[भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री]]
|[[प्रतिभा रावल]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!९
|[[स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्री]]
|[[निशा मेहता]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१०
|[[शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री]]
|[[सस्मित पोखरेल]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!११
|[[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री]]
|[[खडकराज पौडेल]]
|[[File:Khadak Raj Paudel RSP.png|center|120x120px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१२
|[[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार मन्त्री]]
|[[विक्रम तिमिल्सिना|डा. विक्रम तिमिल्सिना]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१३
|[[कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्री]]
|[[गीता चौधरी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१४
|[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री]]
|[[गौरीकुमारी यादव]]
| 
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१५
|[[युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालय (नेपाल)|युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्री]]
|[[रामजी यादव]]
|
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot;&gt;{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Prime Minister Shah recommends Ramjee Yadav and Gauri Kumari Yadav as ministers |url=https://kathmandupost.com/politics/2026/04/10/prime-minister-shah-recommends-ramjee-yadav-and-gauri-kumari-yadav-as-ministers |access-date=2026-04-10 |website=The Kathmandu Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!१६
|गृहमन्त्री 
|सुधन गुरुङ 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|-
!१७
|विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्री 
|महाविर पुन 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|}

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
* [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]]
* [[नेपाल सरकार]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}}

[[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]]
[[श्रेणी:नेपाल सरकार]]</text>
      <sha1>p8zv6t15xpjvh9ja3b80bxqru2jc52a</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367099</id>
      <parentid>1367092</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T00:00:59Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajeeb bastola</username>
        <id>39875</id>
      </contributor>
      <origin>1367099</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12979" sha1="de6g8ucjhbb0gvz8fwptt6urnxvpd0j" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको कार्यकारी वर्तमान मन्त्रिपरिषद्}}
{{about|बालेन शाहको अध्यक्षतामा रहेको मन्त्रिपरिषद्|अन्य प्रयोग|बालेन शाह}}
{{Infobox government cabinet
| cabinet_type = मन्त्रिपरिषद्
| cabinet_number = 
| jurisdiction = नेपाल
| flag = Flag of Nepal.svg
| flag_border = false
| incumbent = वि.सं २०८२ चैत–हाल
| image =
| image_size = 
| caption = 
| date_formed = १३ चैत २०८२
| date_dissolved = 
| state_head_title = [[नेपालका राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]
| state_head = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| government_head_title = [[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
| government_head = [[बालेन्द्र शाह]]
| deputy_government_head_title = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
| deputy_government_head = 
| government_head_history = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] (२०७९-२०८२)
| current_number = १५ (प्रधानमन्त्री सहित)
| former_members_number = 
| total_number = १७
| political_parties = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| legislature_status = [[बहुमतको सरकार|बहुमत]]
| opposition_party = {{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]]
| opposition_leader = [[भीष्मराज आङदेम्बे]]
| election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| last_election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| legislature_term = [[नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद|२०८२–वर्तमान]]
| budget = 
| advice_and_consent1 = 
| advice_and_consent2 = 
| incoming_formation = 
| outgoing_formation = 
| previous = [[सुशीला कार्की मन्त्रिपरिषद्]]
| successor = 
| former_members_dismissed = १
| former_members_resigned = १
}}

[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा, झण्डै दुई–तिहाइ (१८२) सिट जितेर पहिलो दल बनेको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को वरिष्ठ नेता [[बालेन शाह]]को नेतृत्वमा रहेको हाल कार्यकारी मन्त्रिपरिषद् हो। यसले जेनजी आन्दोलनको जगमा बनेको [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]लाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय संख्या १५ देखि १८ मा सीमित गरिने, मन्त्री को–को?|url=https://www.setopati.com/politics/384727|date=६ चैत २०८२
|access-date=६ चैत २०८२ |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; यस मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्रालयको सङ्ख्या घटाएर १८ सम्ममा सीमित गर्ने योजना अनुसार हाल १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय र मन्त्री छनोटबाटै देखिनेछ सुशासनको पहिलो मुहार|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1894424/the-first-face-of-good-governance-will-be-seen-through-the-selection-of-ministries-and-ministers|date=६ चैत २०८२ 
|access-date=६ चैत २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शीतल निवासमा २०८२ चैत १३ मा, आयोजित विशेष समारोहमा ३६ वर्षीय [[बालेन शाह]]लाई प्रधानमन्त्री पदको [[पदको शपथ|शपथ ग्रहण]] गराएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=बालेनले लिए प्रधानमन्त्री पदको शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898843/balen-takes-oath-as-prime-minister |access-date=२०८२ चैत १३ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== मन्त्रिपरिषद्का मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!मन्त्रालय/विभाग
!मन्त्री
!तस्वीर
!पदभार ग्रहण
!पदमुक्त
|-
| colspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''क्याबिनेट मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|'''[[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]'''&lt;br&gt;&lt;sup&gt;[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्री]]&lt;br&gt;&lt;/sup&gt; 
|[[बालेन्द्र शाह]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet_initial&quot;&gt;{{Cite web |date=27 March 2026 |title=Balen Shah sworn in as Prime Minister, forms Cabinet |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/balen-shah-sworn-in-as-prime-minister-forms-cabinet |access-date=2026-03-27 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!२
|[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!३
|[[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्री]]
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:Shishir Khanal Official Portrait RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|२७ मार्च २०२६&lt;ref name=&quot;cabinet&quot;&gt;{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=यस्तो छ १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद्
 |url=https://kantipurtv.com/news/2026/03/27/1774597239.html |website=कान्तिपुर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!४
|[[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री]]
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|100px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!५
|[[पूर्वाधार विकास मन्त्रालय (नेपाल)|पूर्वाधार विकास मन्त्री]]
|[[सुनील लम्साल]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!६
|[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री]]
|[[सोबिता गौतम]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!७
|[[महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय|महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्री]]
|[[सीता वादी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!८
|[[भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री]]
|[[प्रतिभा रावल]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!९
|[[स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्री]]
|[[निशा मेहता]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१०
|[[शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री]]
|[[सस्मित पोखरेल]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!११
|[[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री]]
|[[खडकराज पौडेल]]
|[[File:Khadak Raj Paudel RSP.png|center|120x120px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१२
|[[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार मन्त्री]]
|[[विक्रम तिमिल्सिना|डा. विक्रम तिमिल्सिना]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१३
|[[कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्री]]
|[[गीता चौधरी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१४
|[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री]]
|[[गौरीकुमारी यादव]]
| 
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१५
|[[युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालय (नेपाल)|युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्री]]
|[[रामजी यादव]]
|
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot;&gt;{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Prime Minister Shah recommends Ramjee Yadav and Gauri Kumari Yadav as ministers |url=https://kathmandupost.com/politics/2026/04/10/prime-minister-shah-recommends-ramjee-yadav-and-gauri-kumari-yadav-as-ministers |access-date=2026-04-10 |website=The Kathmandu Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!१६
|गृहमन्त्री 
|सुधन गुरुङ 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|-
!१७
|विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्री 
|[[महाविर पुन]] 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|}

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
* [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]]
* [[नेपाल सरकार]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}}

[[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]]
[[श्रेणी:नेपाल सरकार]]</text>
      <sha1>de6g8ucjhbb0gvz8fwptt6urnxvpd0j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367100</id>
      <parentid>1367099</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T00:03:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajeeb bastola</username>
        <id>39875</id>
      </contributor>
      <origin>1367100</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12983" sha1="lt2nrvpuxfody6gyyzifzfrr8d2s88g" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको कार्यकारी वर्तमान मन्त्रिपरिषद्}}
{{about|बालेन शाहको अध्यक्षतामा रहेको मन्त्रिपरिषद्|अन्य प्रयोग|बालेन शाह}}
{{Infobox government cabinet
| cabinet_type = मन्त्रिपरिषद्
| cabinet_number = 
| jurisdiction = नेपाल
| flag = Flag of Nepal.svg
| flag_border = false
| incumbent = वि.सं २०८२ चैत–हाल
| image =
| image_size = 
| caption = 
| date_formed = १३ चैत २०८२
| date_dissolved = 
| state_head_title = [[नेपालका राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]
| state_head = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| government_head_title = [[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
| government_head = [[बालेन्द्र शाह]]
| deputy_government_head_title = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
| deputy_government_head = 
| government_head_history = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] (२०७९-२०८२)
| current_number = १५ (प्रधानमन्त्री सहित)
| former_members_number = 
| total_number = १७
| political_parties = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| legislature_status = [[बहुमतको सरकार|बहुमत]]
| opposition_party = {{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]]
| opposition_leader = [[भीष्मराज आङदेम्बे]]
| election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| last_election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| legislature_term = [[नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद|२०८२–वर्तमान]]
| budget = 
| advice_and_consent1 = 
| advice_and_consent2 = 
| incoming_formation = 
| outgoing_formation = 
| previous = [[सुशीला कार्की मन्त्रिपरिषद्]]
| successor = 
| former_members_dismissed = १
| former_members_resigned = १
}}

[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा, झण्डै दुई–तिहाइ (१८२) सिट जितेर पहिलो दल बनेको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को वरिष्ठ नेता [[बालेन शाह]]को नेतृत्वमा रहेको हाल कार्यकारी मन्त्रिपरिषद् हो। यसले जेनजी आन्दोलनको जगमा बनेको [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]लाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय संख्या १५ देखि १८ मा सीमित गरिने, मन्त्री को–को?|url=https://www.setopati.com/politics/384727|date=६ चैत २०८२
|access-date=६ चैत २०८२ |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; यस मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्रालयको सङ्ख्या घटाएर १८ सम्ममा सीमित गर्ने योजना अनुसार हाल १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय र मन्त्री छनोटबाटै देखिनेछ सुशासनको पहिलो मुहार|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1894424/the-first-face-of-good-governance-will-be-seen-through-the-selection-of-ministries-and-ministers|date=६ चैत २०८२ 
|access-date=६ चैत २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शीतल निवासमा २०८२ चैत १३ मा, आयोजित विशेष समारोहमा ३६ वर्षीय [[बालेन शाह]]लाई प्रधानमन्त्री पदको [[पदको शपथ|शपथ ग्रहण]] गराएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=बालेनले लिए प्रधानमन्त्री पदको शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898843/balen-takes-oath-as-prime-minister |access-date=२०८२ चैत १३ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== मन्त्रिपरिषद्का मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!मन्त्रालय/विभाग
!मन्त्री
!तस्वीर
!पदभार ग्रहण
!पदमुक्त
|-
| colspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''क्याबिनेट मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|'''[[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]'''&lt;br&gt;&lt;sup&gt;[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्री]]&lt;br&gt;&lt;/sup&gt; 
|[[बालेन्द्र शाह]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet_initial&quot;&gt;{{Cite web |date=27 March 2026 |title=Balen Shah sworn in as Prime Minister, forms Cabinet |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/balen-shah-sworn-in-as-prime-minister-forms-cabinet |access-date=2026-03-27 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!२
|[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!३
|[[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्री]]
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:Shishir Khanal Official Portrait RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|२७ मार्च २०२६&lt;ref name=&quot;cabinet&quot;&gt;{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=यस्तो छ १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद्
 |url=https://kantipurtv.com/news/2026/03/27/1774597239.html |website=कान्तिपुर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!४
|[[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री]]
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|100px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!५
|[[पूर्वाधार विकास मन्त्रालय (नेपाल)|पूर्वाधार विकास मन्त्री]]
|[[सुनील लम्साल]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!६
|[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री]]
|[[सोबिता गौतम]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!७
|[[महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय|महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्री]]
|[[सीता वादी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!८
|[[भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री]]
|[[प्रतिभा रावल]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!९
|[[स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्री]]
|[[निशा मेहता]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१०
|[[शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री]]
|[[सस्मित पोखरेल]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!११
|[[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री]]
|[[खडकराज पौडेल]]
|[[File:Khadak Raj Paudel RSP.png|center|120x120px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१२
|[[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार मन्त्री]]
|[[विक्रम तिमिल्सिना|डा. विक्रम तिमिल्सिना]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१३
|[[कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्री]]
|[[गीता चौधरी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१४
|[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री]]
|[[गौरीकुमारी यादव]]
| 
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१५
|[[युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालय (नेपाल)|युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्री]]
|[[रामजी यादव]]
|
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot;&gt;{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Prime Minister Shah recommends Ramjee Yadav and Gauri Kumari Yadav as ministers |url=https://kathmandupost.com/politics/2026/04/10/prime-minister-shah-recommends-ramjee-yadav-and-gauri-kumari-yadav-as-ministers |access-date=2026-04-10 |website=The Kathmandu Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!१६
|गृहमन्त्री 
|[[सुधन गुरुङ]] 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|-
!१७
|विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्री 
|[[महाविर पुन]] 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|}

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
* [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]]
* [[नेपाल सरकार]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}}

[[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]]
[[श्रेणी:नेपाल सरकार]]</text>
      <sha1>lt2nrvpuxfody6gyyzifzfrr8d2s88g</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367101</id>
      <parentid>1367100</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T00:10:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Rajeeb bastola</username>
        <id>39875</id>
      </contributor>
      <origin>1367101</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="12983" sha1="58rvkbc848fexsaq167x0q7mrmvlmce" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|नेपालको कार्यकारी वर्तमान मन्त्रिपरिषद्}}
{{about|बालेन शाहको अध्यक्षतामा रहेको मन्त्रिपरिषद्|अन्य प्रयोग|बालेन शाह}}
{{Infobox government cabinet
| cabinet_type = मन्त्रिपरिषद्
| cabinet_number = 
| jurisdiction = नेपाल
| flag = Flag of Nepal.svg
| flag_border = false
| incumbent = वि.सं २०८२ चैत–हाल
| image =
| image_size = 
| caption = 
| date_formed = १३ चैत २०८२
| date_dissolved = 
| state_head_title = [[नेपालका राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]
| state_head = [[रामचन्द्र पौडेल]]
| government_head_title = [[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]
| government_head = [[बालेन्द्र शाह]]
| deputy_government_head_title = [[नेपालको उपप्रधानमन्त्री|उपप्रधानमन्त्री]]
| deputy_government_head = 
| government_head_history = [[काठमाडौँको नगर प्रमुख]] (२०७९-२०८२)
| current_number = १५ (प्रधानमन्त्री सहित)
| former_members_number = 
| total_number = १७
| political_parties = {{color box|{{party color|Rastriya Swatantra Party}}}} [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]
| legislature_status = [[बहुमतको सरकार|बहुमत]]
| opposition_party = {{color box|{{party color|Nepali Congress}}}} [[नेपाली काङ्ग्रेस]]
| opposition_leader = [[भीष्मराज आङदेम्बे]]
| election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| last_election = [[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२|२०८२]]
| legislature_term = [[नेपालको तेस्रो सङ्घीय संसद|२०८२–वर्तमान]]
| budget = 
| advice_and_consent1 = 
| advice_and_consent2 = 
| incoming_formation = 
| outgoing_formation = 
| previous = [[सुशीला कार्की मन्त्रिपरिषद्]]
| successor = 
| former_members_dismissed = १
| former_members_resigned = १
}}

[[प्रतिनिधि सभा निर्वाचन, २०८२]] मा, झण्डै दुई–तिहाइ (१८२) सिट जितेर पहिलो दल बनेको [[राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी]]को वरिष्ठ नेता [[बालेन शाह]]को नेतृत्वमा रहेको हाल कार्यकारी मन्त्रिपरिषद् हो। यसले जेनजी आन्दोलनको जगमा बनेको [[सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्, २०८२|सुशीला कार्कीको अन्तरिम मन्त्रिपरिषद्]]लाई प्रतिस्थापन गरेको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय संख्या १५ देखि १८ मा सीमित गरिने, मन्त्री को–को?|url=https://www.setopati.com/politics/384727|date=६ चैत २०८२
|access-date=६ चैत २०८२ |website=सेतोपाटी |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt; यस मन्त्रिपरिषद्मा मन्त्रालयको सङ्ख्या घटाएर १८ सम्ममा सीमित गर्ने योजना अनुसार हाल १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद् गठन भएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=२५ भदौ २०८२|title=मन्त्रालय र मन्त्री छनोटबाटै देखिनेछ सुशासनको पहिलो मुहार|url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1894424/the-first-face-of-good-governance-will-be-seen-through-the-selection-of-ministries-and-ministers|date=६ चैत २०८२ 
|access-date=६ चैत २०८२ |website=अनलाइन खबर|language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलले शीतल निवासमा २०८२ चैत १३ मा, आयोजित विशेष समारोहमा ३६ वर्षीय [[बालेन शाह]]लाई प्रधानमन्त्री पदको [[पदको शपथ|शपथ ग्रहण]] गराएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=बालेनले लिए प्रधानमन्त्री पदको शपथ |url=https://www.onlinekhabar.com/2026/03/1898843/balen-takes-oath-as-prime-minister |access-date=२०८२ चैत १३ |website=अनलाइन खबर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;

== मन्त्रिपरिषद्का मन्त्रीहरू ==
{| class=&quot;wikitable&quot;
!क्र.सं.
!मन्त्रालय/विभाग
!मन्त्री
!तस्वीर
!पदभार ग्रहण
!पदमुक्त
|-
| colspan=&quot;6&quot; bgcolor=&quot;darkgrey&quot; |'''क्याबिनेट मन्त्रीहरू'''
|-
!१
|'''[[नेपालका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]]'''&lt;br&gt;&lt;sup&gt;[[रक्षा मन्त्रालय (नेपाल)|रक्षा मन्त्री]]&lt;br&gt;&lt;/sup&gt; 
|[[बालेन्द्र शाह]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet_initial&quot;&gt;{{Cite web |date=27 March 2026 |title=Balen Shah sworn in as Prime Minister, forms Cabinet |url=https://thehimalayantimes.com/nepal/balen-shah-sworn-in-as-prime-minister-forms-cabinet |access-date=2026-03-27 |website=The Himalayan Times |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!२
|[[अर्थ मन्त्रालय (नेपाल)|अर्थ मन्त्री]]
|[[स्वर्णिम वाग्ले]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!३
|[[परराष्ट्र मन्त्रालय (नेपाल)|परराष्ट्र मन्त्री]]
|[[शिशिर खनाल]]
|[[File:Shishir Khanal Official Portrait RSP.png|center|frameless|117x117px]]
|२७ मार्च २०२६&lt;ref name=&quot;cabinet&quot;&gt;{{Cite web |date=१३ चैत २०८२ |title=यस्तो छ १५ सदस्यीय मन्त्रिपरिषद्
 |url=https://kantipurtv.com/news/2026/03/27/1774597239.html |website=कान्तिपुर |language=नेपाली}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!४
|[[ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालय (नेपाल)|ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री]]
|[[विराजभक्त श्रेष्ठ]]
|[[File:Biraj Bhakta Shrestha.jpg|center|100px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!५
|[[पूर्वाधार विकास मन्त्रालय (नेपाल)|पूर्वाधार विकास मन्त्री]]
|[[सुनिल लम्साल]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!६
|[[कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्रालय (नेपाल)|कानुन, न्याय तथा संसदीय मामिला मन्त्री]]
|[[सोबिता गौतम]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!७
|[[महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालय|महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्री]]
|[[सीता वादी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!८
|[[भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालय (नेपाल)|भूमि व्यवस्था, सहकारी, सङ्घीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्री]]
|[[प्रतिभा रावल]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!९
|[[स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालय (नेपाल)|स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्री]]
|[[निशा मेहता]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१०
|[[शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालय (नेपाल)|शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्री]]
|[[सस्मित पोखरेल]]
| 
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!११
|[[संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय (नेपाल)|संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्री]]
|[[खडकराज पौडेल]]
|[[File:Khadak Raj Paudel RSP.png|center|120x120px]]
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१२
|[[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार मन्त्री]]
|[[विक्रम तिमिल्सिना|डा. विक्रम तिमिल्सिना]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१३
|[[कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्रालय (नेपाल)|कृषि, वन तथा पर्यावरण मन्त्री]]
|[[गीता चौधरी]]
|
|२०८२ चैत १३&lt;ref name=&quot;cabinet&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१४
|[[उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्रालय (नेपाल)|उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री]]
|[[गौरीकुमारी यादव]]
| 
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot; /&gt;
|बहालवाला
|-
!१५
|[[युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्रालय (नेपाल)|युवा, श्रम तथा रोजगार मन्त्री]]
|[[रामजी यादव]]
|
|२०८२ चैत २७&lt;ref name=&quot;Ramjee_Gauri&quot;&gt;{{Cite web |date=10 April 2026 |title=Prime Minister Shah recommends Ramjee Yadav and Gauri Kumari Yadav as ministers |url=https://kathmandupost.com/politics/2026/04/10/prime-minister-shah-recommends-ramjee-yadav-and-gauri-kumari-yadav-as-ministers |access-date=2026-04-10 |website=The Kathmandu Post |language=en}}&lt;/ref&gt;
|बहालवाला
|-
!१६
|गृहमन्त्री 
|[[सुधन गुरुङ]] 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|-
!१७
|विज्ञान, प्रविधि तथा नवप्रवर्तन मन्त्री 
|[[महाविर पुन]] 
|
|२०८३ जेठ २६
|बहालवाला 
|}

== यो पनि हेर्नुहोस् ==
* [[नेपालको मन्त्रिपरिषद्]]
* [[नेपाल सरकार]]

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}

{{नेपाली मन्त्रिपरिषद्हरू}}

[[श्रेणी:नेपालका मन्त्रिपरिषद्हरू]]
[[श्रेणी:नेपाल सरकार]]</text>
      <sha1>58rvkbc848fexsaq167x0q7mrmvlmce</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>मोड्युल:Football event</title>
    <ns>828</ns>
    <id>150698</id>
    <revision>
      <id>1367202</id>
      <parentid>1364949</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T08:23:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <origin>1367202</origin>
      <model>Scribunto</model>
      <format>text/plain</format>
      <text bytes="18736" sha1="tovdq7msk116e2xmzmd4c7u59xp8msn" xml:space="preserve">-- Module:Football event
-- Implements the association-football match-event icon templates and provides the
-- goal / penalty auto-formatting for [[Module:Football box]].
--
-- Template entry points:
--   {{#invoke:Football event|goal}}        {{#invoke:Football event|goldengoal}}
--   {{#invoke:Football event|yellow}} / yel {{#invoke:Football event|sentoff}}
--   {{#invoke:Football event|subon}}        {{#invoke:Football event|suboff}}
-- Module entry point (called from another module):
--   require('Module:Football event').formatBox{
--       goals1 = ..., goals2 = ..., penalties1 = ..., penalties2 = ... }

local p = {}

-- --------------------------------------------------------------------------
-- shared data
-- --------------------------------------------------------------------------

local OG_LINK  = '([[आत्मघाती गोल|आ.गो.]])'
local PEN_LINK = '([[पेनाल्टी|]])'
local YEL2_CAT = '[[Category:Yellow card template with second parameter]]'

local icon = {
	goal     = '[[File:Soccerball shade.svg|13px|Goal|link=|alt=]]',
	og       = '[[File:Soccerball-red with shade.svg|13px|Own goal|link=|alt=red-colored football]]',
	goldgoal = '[[File:Soccerball shade gold.svg|13px|Golden goal|link=|alt=gold-colored football]]',
	goldog   = '[[File:Soccerball-red with gold shade.svg|13px|Golden own goal|link=|alt=gold and red-colored football]]',
	pengoal  = '[[File:Soccerball shad check.svg|13px|Penalty scored|link=|alt=football with check mark]]',
	penmiss  = '[[File:Soccerball shade cross.svg|13px|Penalty missed|link=|alt=football with red X]]',
}

-- own-goal / penalty shorthand -&gt; canonical modifier (lookup key is lower-cased)
local modMap = {
	['og'] = 'og', ['o.g.'] = 'og', ['o.g'] = 'og',
	['pen'] = 'pen', ['pen.'] = 'pen', ['p'] = 'pen', ['p.'] = 'pen',
	['pk'] = 'pen', ['p.k.'] = 'pen', ['p.k'] = 'pen',
}

-- penalty shoot-out keywords -&gt; scored / missed (lookup key is lower-cased)
local penKW = {}
for _, w in ipairs({ 'goal', 'pengoal', 'score', 'scored' }) do penKW[w] = 'goal' end
for _, w in ipairs({ 'miss', 'penmiss', 'missed', 'saved' }) do penKW[w] = 'miss' end

-- stage abbreviations for the card templates: key -&gt; {display, title}
local STAGES = {
	PRE  = { 'PRE',  'Pre-match' },
	HT   = { 'HT',   'Half-time' },
	AWET = { 'AWET', 'Awaiting extra time' },
	HTET = { 'HTET', 'Half-time in extra time' },
	PSO  = { 'PSO',  'Penalty shoot-out' },
	PK   = { 'PSO',  'Penalty shoot-out' },
	FT   = { 'FT',   'After full-time' },
}

-- every apostrophe / prime variant
local APOS = &quot;[`'´ʹʼˈ‘’′]&quot;

-- --------------------------------------------------------------------------
-- small helpers
-- --------------------------------------------------------------------------

local function notBlank(v)
	return v ~= nil and mw.text.trim(v) ~= ''
end

local function inMain()
	return mw.title.getCurrentTitle().namespace == 0
end

local function abbr(text, title)
	return '&lt;abbr title=&quot;' .. title .. '&quot;&gt;' .. text .. '&lt;/abbr&gt;'
end

local function normApo(s)
	return (mw.ustring.gsub(s, APOS, &quot;'&quot;))
end

local function delink(s)
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[[^%[%]|]*|([^%[%]]*)%]%]', '%1')
	s = mw.ustring.gsub(s, '%[%[([^%[%]]*)%]%]', '%1')
	return s
end

-- Format a minute and append the minute mark. Stoppage time: an apostrophe
-- typed before a &quot;+&quot; is dropped and the mark moved to the very end, with any
-- spaces around the &quot;+&quot; tidied away (&quot;90' + 7&quot; -&gt; &quot;90+7'&quot;).
local function fmtMin(s)
	s = normApo(mw.text.trim(s))
	s = mw.ustring.gsub(s, &quot;'%s*(%+)&quot;, '%1') -- apostrophe before &quot;+&quot;
	s = mw.ustring.gsub(s, &quot;[%s']*$&quot;, '')    -- trailing spaces / apostrophes
	s = mw.ustring.gsub(s, '%s*%+%s*', '+')  -- tidy spaces around &quot;+&quot;
	return s .. &quot;'&quot;
end

-- True when, after removing apostrophes / spaces, the value is only digits and
-- an optional &quot;+&quot; (i.e. a bare minute such as &quot;45&quot;, &quot;90+9&quot;, &quot;90' + 7&quot;). Used to
-- recover minutes that mis-keyed pipes pushed into an annotation slot.
local function isMinuteToken(v)
	local t = mw.ustring.gsub(normApo(v), &quot;[%s']&quot;, '')
	return mw.ustring.match(t, '^%d+%+?%d*$') ~= nil
end

-- card time / stage label.
--   mode == 'plain' -&gt; always a minute
--   mode == 'pso'   -&gt; only PSO/PK/FT recognised (post-reset periods)
--   default         -&gt; full stage list, otherwise a minute
local function stageLabel(v, mode)
	if mode == 'plain' then return fmtMin(v) end
	local up = mw.ustring.upper(mw.text.trim(v))
	if mode == 'pso' then
		if up == 'PSO' or up == 'PK' then return abbr('PSO', 'Penalty shoot-out') end
		if up == 'FT' then return abbr('FT', 'After full-time') end
		return ''
	end
	local s = STAGES[up]
	if s then return abbr(s[1], s[2]) end
	return fmtMin(v)
end

-- card icons (variable tooltip)
local function img(file, px, alt, tt)
	return '[[File:' .. file .. '|' .. px .. 'px|alt=' .. alt .. '|' .. tt .. '|link=]]'
end
local function yc(tt)  return img('Yellow card.svg',     10, 'Yellow card',     tt) end
local function rc(tt)  return img('Red card.svg',        10, 'Red card',        tt) end
local function yrc(tt) return img('Yellow-red card.svg', 12, 'Yellow-red card', tt) end

local function timed(ic, v, mode)
	if notBlank(v) then return ic .. '&amp;nbsp;' .. stageLabel(v, mode) end
	return ic
end

-- --------------------------------------------------------------------------
-- goal rendering (shared by {{goal}}, {{golden goal}} and the box feature)
-- --------------------------------------------------------------------------

local function goalIcon(golden, og)
	if golden then return og and icon.goldog or icon.goldgoal end
	return og and icon.og or icon.goal
end

-- &quot;&lt;span&gt;&lt;minute&gt;[&amp;nbsp;&lt;annotation&gt;]&lt;/span&gt;&quot;
local function goalSpan(minute, ann)
	local s, hasMin = '&lt;span&gt;', notBlank(minute)
	if hasMin then s = s .. fmtMin(minute) end
	if ann then
		if hasMin then s = s .. '&amp;nbsp;' end
		s = s .. ann
	end
	return s .. '&lt;/span&gt;'
end

-- raw annotation -&gt; og flag, annotation text
local function goalAnnot(a)
	local m = modMap[mw.ustring.lower(mw.text.trim(delink(a)))]
	if m == 'og' then return true, nil end
	if m == 'pen' then return false, PEN_LINK end
	return false, '(' .. a .. ')'
end

-- Try to read a single positional token as a goal entry: either a bare minute
-- (&quot;33&quot;, &quot;90+9&quot;) or a minute followed by a RECOGNISED modifier, with optional
-- parentheses (&quot;33 pen&quot;, &quot;90+9 o.g.&quot;, &quot;45 (pen.)&quot;). Returns nil for anything
-- else (bare modifiers like &quot;pen&quot;, or custom text), so those stay annotations
-- rather than being mistaken for minutes.
local function asMinuteEntry(v)
	if isMinuteToken(v) then
		return { minute = v, golden = false, og = false, ann = nil }
	end
	local minPart, modPart =
		mw.ustring.match(normApo(mw.text.trim(v)), '^([%d%+%s]-%d)%s*%(?%s*([%a%.]+)%s*%)?$')
	if minPart and isMinuteToken(minPart) then
		local m = modMap[mw.ustring.lower(modPart)]
		if m then
			return { minute = minPart, golden = false,
				og = (m == 'og'), ann = (m == 'pen') and PEN_LINK or nil }
		end
	end
	return nil
end

-- Render a player's goal cluster from a list of entries:
--   entry = { minute = raw, golden = bool, og = bool, ann = text|nil }
local function renderGoals(entries)
	local hasOG = false
	for _, e in ipairs(entries) do
		if e.og then hasOG = true break end
	end
	if hasOG then
		for _, e in ipairs(entries) do
			if not e.golden then e.og, e.ann = true, nil end
		end
	end
	local parts, lastG = {}, nil
	for i, e in ipairs(entries) do
		local ann = e.ann
		if e.og then
			local last = true
			for j = i + 1, #entries do
				if entries[j].golden == e.golden and entries[j].og then last = false break end
			end
			ann = last and OG_LINK or nil
		end
		local span = goalSpan(e.minute, ann)
		if e.golden ~= lastG then
			parts[#parts + 1] = goalIcon(e.golden, e.og) .. '&amp;#32;' .. span
			lastG = e.golden
		else
			parts[#parts + 1] = span
		end
	end
	return table.concat(parts, ', ')
end

-- --------------------------------------------------------------------------
-- free-text parsing for the box feature
-- --------------------------------------------------------------------------

local function splitLines(s)
	s = mw.ustring.gsub(s, '&lt;[Bb][Rr]%s*/?%s*&gt;', '\n')
	local out = {}
	for _, l in ipairs(mw.text.split(s, '\n')) do
		l = mw.text.trim((mw.ustring.gsub(l, '^%s*%*%s*', '')))
		if l ~= '' then out[#out + 1] = l end
	end
	return out
end

local goldenPrefix = { 'golden%s+', 'gold%s+', 'g%.g%.%s*', 'gg%s*' }

-- player name (linked or unlinked) at the start of a goal line
local function extractPlayer(line)
	if mw.ustring.sub(line, 1, 2) == '[[' then
		local e = mw.ustring.find(line, '%]%]', 3)
		if e then
			return mw.ustring.sub(line, 1, e + 1), mw.text.trim(mw.ustring.sub(line, e + 2))
		end
	end
	-- unlinked: the name ends at the first digit or standalone golden keyword
	local pos = mw.ustring.find(line, '%d')
	local lower = mw.ustring.lower(line)
	for _, pat in ipairs({ '%s(golden)%s', '%s(gold)%s', '%s(gg)%s', '%s(gg)%d', '%s(g%.g%.)' }) do
		local s = mw.ustring.find(lower, pat)
		if s and (not pos or s + 1 &lt; pos) then pos = s + 1 break end
	end
	if pos and pos &gt; 1 then
		local name = mw.text.trim(mw.ustring.sub(line, 1, pos - 1))
		if mw.ustring.find(name, &quot;[%-‐‑‒–—―−']$&quot;) then return line, '' end
		return name, mw.text.trim(mw.ustring.sub(line, pos))
	end
	return line, ''
end

-- one comma segment -&gt; goal entry
local function parseSegment(seg)
	seg = mw.text.trim(seg)
	local golden, lower = false, mw.ustring.lower(seg)
	for _, gp in ipairs(goldenPrefix) do
		local s, e = mw.ustring.find(lower, '^' .. gp)
		if s then golden = true; seg = mw.text.trim(mw.ustring.sub(seg, e + 1)) break end
	end
	local minute, rest = mw.ustring.match(seg, &quot;^(%d[%d%s%+']*)(.*)$&quot;)
	if not minute then return nil end          -- no leading minute -&gt; not a goal
	local entry = { minute = mw.text.trim(minute), golden = golden, og = false, ann = nil }
	local mod = mw.ustring.match(rest, '^%s*%(%s*(.-)%s*%)%s*$') or rest -- &quot;(o.g.)&quot; or &quot;o.g.&quot;
	mod = mw.text.trim(delink(mod))             -- a linked annotation reduces to its text
	if mod ~= '' then
		local m = modMap[mw.ustring.lower(mod)]
		if m == 'og' then entry.og = true
		elseif m == 'pen' then entry.ann = PEN_LINK
		else entry.unresolved = true end        -- an annotation we do not recognise
	end
	return entry
end

-- a comma-separated run of segments -&gt; list of goal entries
local function segmentsToEntries(text)
	local entries = {}
	for _, seg in ipairs(mw.text.split(text, ',')) do
		if mw.text.trim(seg) ~= '' then
			local e = parseSegment(seg)
			if not e then return nil end
			entries[#entries + 1] = e
		end
	end
	return entries
end

local function joinLines(out, isList)
	if isList then
		for i, r in ipairs(out) do out[i] = '*' .. r end
		return table.concat(out, '\n')
	end
	return table.concat(out, '&lt;br&gt;')
end

-- returns: out (table of lines), isList, autoUsed
local function formatGoals(input)
	input = normApo(input)
	if mw.ustring.find(input, '[xX×]%d') then return nil end
	local isList = mw.ustring.match(mw.text.trim(input), '^%*') ~= nil
	local out = {}
	for _, line in ipairs(splitLines(input)) do
		local name, rest = extractPlayer(line)
		if rest == '' then return nil end
		local entries = segmentsToEntries(rest)
		if not entries or #entries == 0 then return nil end
		for _, e in ipairs(entries) do
			if e.unresolved then return nil end
		end
		out[#out + 1] = name .. ' &lt;span class=&quot;fb-goal&quot;&gt;' .. renderGoals(entries) .. '&lt;/span&gt;'
	end
	if #out == 0 then return nil end
	return out, isList, true
end

-- returns: out (table of lines), isList, autoUsed
local function formatPenalties(input, isTeam2)
	local isList = mw.ustring.match(mw.text.trim(input), '^%*') ~= nil
	local out, auto = {}, false
	for _, line in ipairs(splitLines(input)) do
		local name, kw
		local ls, le = mw.ustring.find(line, '%[%[.-%]%]')
		if ls then
			name = mw.ustring.sub(line, ls, le)
			local before = mw.text.trim(mw.ustring.sub(line, 1, ls - 1))
			local after  = mw.text.trim(mw.ustring.sub(line, le + 1))
			kw = penKW[mw.ustring.lower(after)] or penKW[mw.ustring.lower(before)]
		else
			local lower = mw.ustring.lower(line)
			for word, res in pairs(penKW) do
				if mw.ustring.find(lower, '^' .. word .. '%s+') then
					kw, name = res, mw.text.trim(mw.ustring.sub(line, #word + 1)) break
				end
				local s = mw.ustring.find(lower, '%s+' .. word .. '$')
				if s then kw, name = res, mw.text.trim(mw.ustring.sub(line, 1, s - 1)) break end
			end
		end
		if name and kw then
			local ic = kw == 'goal' and icon.pengoal or icon.penmiss
			out[#out + 1] = isTeam2 and (ic .. ' ' .. name) or (name .. ' ' .. ic)
			auto = true
		else
			out[#out + 1] = line
		end
	end
	return out, isList, auto
end

-- --------------------------------------------------------------------------
-- argument helpers for the template entry points
-- --------------------------------------------------------------------------

local function getArgs(frame)
	local args = {}
	local parent = frame:getParent()
	if parent then for k, v in pairs(parent.args) do args[k] = v end end
	for k, v in pairs(frame.args) do args[k] = v end -- direct #invoke args win
	return args
end

local function maxIndex(args)
	local m = 0
	for k in pairs(args) do
		local n = tonumber(k)
		if n and n == math.floor(n) and n &gt; m then m = n end
	end
	return m
end

-- --------------------------------------------------------------------------
-- template entry points
-- --------------------------------------------------------------------------

-- {{Goal}}
function p.goal(frame)
	local args = getArgs(frame)
	local maxn = maxIndex(args)

	-- gather the non-empty positional values in order
	local toks, hasComma = {}, false
	for i = 1, maxn do
		local v = args[i]
		if notBlank(v) then
			toks[#toks + 1] = v
			if mw.ustring.find(v, ',') then hasComma = true end
		end
	end

	local entries
	if hasComma then
		-- free-text dialect (same parser as the box feature)
		entries = segmentsToEntries(normApo(table.concat(toks, ', '))) or {}
	else
		-- pair dialect, tolerant of misplaced pipes
		entries = {}
		local current
		for _, v in ipairs(toks) do
			local e = asMinuteEntry(v)
			if e then
				current = e
				entries[#entries + 1] = e
			elseif current and current.ann == nil and not current.og then
				current.og, current.ann = goalAnnot(v) -- annotate the open minute
			elseif not current then
				current = { minute = '', golden = false, og = false, ann = nil }
				current.og, current.ann = goalAnnot(v)
				entries[#entries + 1] = current
			end
			-- a stray extra annotation after an already-annotated minute is dropped
		end
	end

	local inner = #entries &gt; 0 and renderGoals(entries) or icon.goal
	return '&lt;span class=&quot;fb-goal&quot;&gt;' .. inner .. '&lt;/span&gt;'
end

-- {{Golden goal}}
function p.goldengoal(frame)
	local args = getArgs(frame)
	local m, a = args[1], args[2]
	local og, ann = false, nil
	if notBlank(a) then og, ann = goalAnnot(a) end
	if notBlank(m) or notBlank(a) then
		return renderGoals({ { minute = m, golden = true, og = og, ann = ann } })
	end
	return goalIcon(true, og)
end

-- {{Yel}} -- yellow card
function p.yellow(frame)
	local args = getArgs(frame)
	local t1, t2 = args[1], args[2]
	local out = yc('Booked')
	if notBlank(t1) then
		out = out .. '&lt;span style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;&amp;nbsp;' .. stageLabel(t1) .. '&lt;/span&gt;'
	end
	local up = notBlank(t2) and mw.ustring.upper(mw.text.trim(t2)) or ''
	if up == 'PSO' or up == 'PK' or up == 'FT' then
		out = out .. '&amp;nbsp;' .. yc('Booked immediately before/during/after penalty shoot-out (cards reset)')
			.. '&lt;span style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;&amp;nbsp;' .. stageLabel(t2, 'pso') .. '&lt;/span&gt;'
	end
	if inMain() and (notBlank(t2) or notBlank(args[3]) or notBlank(args[4])) then
		out = out .. YEL2_CAT
	end
	return out
end

-- {{Sent off}} -- param 1 is the number of bookings before dismissal
function p.sentoff(frame)
	local args = getArgs(frame)
	local mode = mw.text.trim(args[1] or '')
	local a2, a3, a4 = args[2], args[3], args[4]
	local body
	if mode == '1' then
		body = timed(yc('Booked'), a2) .. '&amp;nbsp;' .. timed(rc('Sent off (straight red)'), a3)
	elseif mode == '1+1' then
		body = timed(yc('Booked'), a2)
			.. '&amp;nbsp;' .. timed(yc('Booked immediately before/during/after penalty shoot-out (cards reset)'), a3, 'pso')
			.. '&amp;nbsp;' .. timed(rc('Sent off (straight red) immediately before/during/after penalty shoot-out'), a4, 'pso')
	elseif mode == '2' then
		body = timed(yc('Booked'), a2) .. '&amp;nbsp;' .. timed(yrc('Sent off (second booking)'), a3)
	elseif mode == '1+2' then
		body = timed(yc('Booked'), a2)
			.. '&amp;nbsp;' .. timed(yc('Booked immediately before/during/after penalty shoot-out (cards reset)'), a3, 'pso')
			.. '&amp;nbsp;' .. timed(yrc('Sent off (second booking) immediately before/during/after penalty shoot-out'), a4, 'pso')
	elseif mode == '3' then
		body = timed(yc('Booked'), a2, 'plain')
			.. '&amp;nbsp;' .. timed(yc('Booked again'), a3, 'plain')
			.. '&amp;nbsp;' .. timed(yrc('Sent off (third booking)'), a4, 'plain')
	else -- 0 / default: straight red
		body = timed(rc('Sent off (straight red)'), a2)
	end
	return '&lt;span style=&quot;white-space:nowrap;&quot;&gt;' .. body .. '&lt;/span&gt;'
end

-- {{Subon}}
function p.subon(frame)
	local m = getArgs(frame)[1]
	local out = '[[File:Sub on.svg|10px|Substituted on|link=|alt=upward-facing green arrow]]'
	if notBlank(m) then
		out = out .. '&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;' .. fmtMin(m) .. '&lt;/span&gt;'
	end
	return out
end

-- {{Suboff}}
function p.suboff(frame)
	local args = getArgs(frame)
	local m = args[1]
	local out = '[[File:Sub off.svg|10px|Substituted off|link=|alt=downward-facing red arrow]]'
	if notBlank(m) then
		out = out .. '&amp;nbsp;&lt;span style=&quot;vertical-align: middle;&quot;&gt;' .. fmtMin(m) .. '&lt;/span&gt;'
	end
	if notBlank(args.con) or notBlank(args.concussion) then
		out = out .. '&amp;nbsp;(' .. abbr('con.', 'Substituted off due to concussion') .. ')'
	end
	return out
end

p.yel = p.yellow

-- --------------------------------------------------------------------------
-- module entry point for Module:Football box
-- --------------------------------------------------------------------------

-- fields: { goals1, goals2, penalties1, penalties2 }
-- Returns a table of formatted fields plus `auto` = true when any icon was generated.
function p.formatBox(fields)
	local res, auto = {}, false
	local function run(key, fn, ...)
		local v = fields[key]
		if v ~= nil and v ~= '' then
			local out, isList, a = fn(v, ...)
			if out ~= nil then
				res[key] = joinLines(out, isList)
				auto = auto or a
			end
		end
	end
	run('goals1', formatGoals)
	run('goals2', formatGoals)
	run('penalties1', formatPenalties, false)
	run('penalties2', formatPenalties, true)
	res.auto = auto
	return res
end

return p</text>
      <sha1>tovdq7msk116e2xmzmd4c7u59xp8msn</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गायत्री देवी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150873</id>
    <revision>
      <id>1367056</id>
      <parentid>1366721</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:31:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367056</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="35853" sha1="7dt4yburto8tk1d4ja0y9a9un55taad" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| name         = गायत्री देवी
| image        = Maharani Gayatri Devi of Jaipur.jpg
| caption      = सन् १९४५ मा गायत्री देवी
| office1      = [[लोकसभा]]की [[सांसद]]
| term_start1  = २ अप्रिल १९६२
| term_end1    = १५ मार्च १९७१
| constituency1= [[जयपुर (लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र)|जयपुर]]
| predecessor1 = हरिशचन्द्र शर्मा, [[निर्दलीय राजनीतिज्ञ|निर्दलीय]]
| successor1   = [[सतीश चन्द्र अग्रवाल]]
| party        = [[स्वतन्त्र पार्टी]] (१९६२–१९७६){{efn|गायत्री देवीले सन् १९७६ मा सक्रिय राजनीतिबाट अवकाश लिएकी थिइन्।}}
| office2      = [[भारतमा प्रिभी पर्स#उन्मूलन|औपचारिक]] [[महारानी]] [[आमेर राज्य|जयपुर]]
| term_start2  = १९४८
| term_end2    = २४ जुन १९७०
| successor2   = [[पद्मिनी देवी]]
| office3      = [[जयपुर राज्य]]की [[महारानी]]
| term_start3  = ९ मे १९४०
| term_end3    = १९४८
| spouse       = [[मान सिंह द्वितीय]]
| children     = जगत सिंह
| father       = [[जितेन्द्र नारायण|कुचबिहारका महाराजा जितेन्द्र नारायण]]
| mother       = [[इन्दिरा देवी|बडोदाकी राजकुमारी इन्दिरा राजे]]
| birth_date   = {{Birth date|1919|5|23|df=y}}
| birth_place  = [[लन्डन]], इङ्ग्ल्यान्ड
| death_date   = {{Death date and age|2009|7|29|1919|5|23|df=y}}
| death_place  = [[जयपुर]], [[राजस्थान]], भारत
}}
'''गायत्री देवी'''&lt;ref&gt;{{Cite web|title=General Election, 1962 (Vol I)|url=https://old.eci.gov.in/files/file/4113-general-election-1962-vol-i-ii/|access-date=21 November 2021|website=Election Commission of India|page=82}}&lt;/ref&gt; (जन्म: [[कुचबिहार]]की [[राजकुमारी]] गायत्री देवी; २३ मे १९१९ – २९ जुलाई २००९) सन् १९४० देखि १९४९ सम्म महाराजा [[सवाई मान सिंह द्वितीय]]सँग विवाह गरेपछि [[जयपुर]]की तेस्रो [[महारानी]] (राजपत्नी) थिइन्।&lt;ref name=k&gt;

उनका पति सवाई मान सिंह द्वितीयले [[जयपुर राज्य]]लाई [[भारत]]को सङ्घमा विलय गराउने अभिलेखमा हस्ताक्षर गरेपछि तथा सन् १९७० मा उनका सौतेनी छोरा उत्तराधिकारी बनेर शासकीय उपाधि ग्रहण गरेपछि, उनी '''महारानी गायत्री देवी''', [[राजमाता]], [[जयपुर राज्य|जयपुर]]का रूपमा परिचित भइन्।{{Sfnm|1a1=Kanwar|1y=2005|1pp=56-58|2a1=Moore|2y=2005|2pp=78-80}}

उनी [[कुचबिहार]]को [[हिन्दू]] राजपरिवारमा जन्मिएकी थिइन्। उनका पिता [[पश्चिम बंगाल]]स्थित कुचबिहारका महाराजा [[जितेन्द्र नारायण]] थिए भने उनकी आमा [[मराठा]] राजकुमारी [[बडोदाकी इन्दिरा|इन्दिरा राजे]] थिइन्। इन्दिरा राजे [[बडोदा]]का महाराजा [[सयाजीराव गायकवाड तृतीय]]की एकमात्र छोरी थिइन्। गायत्री देवी कुचबिहारका उत्तराधिकारी महाराजा [[जगद्दीपेन्द्र नारायण]]की बहिनी पनि थिइन्। जगद्दीपेन्द्र नारायण, जो अनौपचारिक रूपमा ‘भैया’ भनेर परिचित थिए, आफ्ना पितापछि कुचबिहारको सिंहासनमा आरूढ भएका थिए।&lt;ref name=&quot;indian express&quot;&gt;{{cite news |url=https://indianexpress.com/article/books-and-literature/new-book-jaipur-royal-family-gayatri-devi-john-zubrzycki-6564419/ |title=New book says British did not want 'non-Aryan' Gayatri Devi to marry Raja of Jaipur|work=Indian Express|date=21 August 2020 |access-date=21 November 2020}}&lt;/ref&gt;

भारत स्वतन्त्र भएपछि तथा [[रजौटा राज्य]]हरूको उन्मूलन गरिएपछि उनी [[स्वतन्त्र पार्टी]]की सफल राजनीतिज्ञका रूपमा स्थापित भइन्। गायत्री देवी आफ्नो असाधारण [[शास्त्रीय सौन्दर्य|सौन्दर्य]]का लागि पनि प्रसिद्ध थिइन् र वयस्क जीवनमा उनी एक प्रभावशाली फेसन प्रतीकका रूपमा परिचित भइन्।

उनी [[स्वतन्त्र पार्टी]]बाट करिब १२ वर्षसम्म सक्रिय राजनीतिमा संलग्न रहिन्। यस अवधिमा उनी [[इन्दिरा गान्धी]] नेतृत्वको सरकारकी प्रमुख आलोचकहरूमध्ये एक थिइन्। राजनीतिबाट अवकाश लिएपछि उनले आफ्नो विशाल निजी सम्पत्तिमा शान्त जीवन बिताइन् र आफ्नो समय विभिन्न रुचिका गतिविधि तथा मनोरञ्जनमा व्यतीत गरिन्।

उनी २९ जुलाई २००९ मा ९० वर्षको उमेरमा [[जयपुर]]मा निधन भइन्। उनको मृत्युका बेला उनी पक्षाघातजन्य इलियस (''Paralytic ileus'') तथा फोक्सोको सङ्क्रमणबाट पीडित थिइन्। उनले करिब २५ करोड पाउन्ड स्टर्लिङ मूल्यको सम्पत्ति छोडेकी थिइन्, जुन पछि उनका नातिनातिनाहरूलाई हस्तान्तरण गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/world/asia/a-battle-of-wills-gayatri-devis-pound250m-legacy-1790048.html|title=A battle of wills: Gayatri Devi's £250m legacy|date=19 September 2009|website=The Independent|language=en|access-date=3 May 2019}}&lt;/ref&gt;

==प्रारम्भिक जीवन==
[[File:GayetriDeviniña.jpg|upright|thumb|left|बाल्यकालमा गायत्री देवी]]

हिन्दू राजपरिवारमा जन्मिएकी गायत्री देवीका पितृपक्षमा [[बङ्गाली]]&lt;ref name=&quot;:0&quot; /&gt; तथा राजवंशी [[कोच वंश]]को वंशपरम्परा थियो भने मातृपक्षबाट उनी राजवंशी [[गायकवाड वंश|मराठा गायकवाड वंश]]सँग सम्बन्धित थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite magazine |title=Remembering the Rajmata of Jaipur: 10 facts about Maharani Gayatri Devi |url=https://www.indiatoday.in/education-today/gk-current-affairs/story/maharani-gayatri-devi-rajmata-jaipur-978697-2017-05-23 |magazine=India Today |date=23 May 2017 |access-date=4 January 2025}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Maharani Gayatri Devi {{!}} Rajput Queen {{!}} Queens of India {{!}} Maharaja Sawai Man Singh II |url=https://lapolo.in/blog/maharani-gayatri-devi/#:~:text=Born%20in%20London%20(23%20May,her%20flair%20for%20equestrian%20sporting. |archive-url=https://web.archive.org/web/20240424231229/https://lapolo.in/blog/maharani-gayatri-devi |archive-date=24 April 2024 |access-date=4 January 2025 |website=lapolo.in}}&lt;/ref&gt;

उनका पिता [[जितेन्द्र नारायण|राजकुमार जितेन्द्र नारायण]] तत्कालीन [[कुचबिहार राज्य]] (हाल [[पश्चिम बंगाल]])का युवराज (क्राउन प्रिन्स)का कान्छा भाइ थिए। पितामही [[सुनीति देवी]] [[बङ्गाल पुनर्जागरण]]का प्रमुख व्यक्तित्व तथा समाजसुधारक [[केशवचन्द्र सेन]]की छोरी भएकाले गायत्री देवीको सम्बन्ध केशवचन्द्र सेनसँग पनि थियो।&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book |last=Devi of Jaipur |first=Gayatri |title=A Princess Remembers: The Memoirs of the Maharani of Jaipur |publisher=Rupa &amp; Co |year=1995 |isbn=978-81-716-7307-0 |location=New Delhi |pages=33 |language=English}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Sansar |first=Swapnil |date=23 May 2024 |title=Maharani Gayatri Devi |url=https://swapnilsansar.org/2024/05/gayatridevi24/#:~:text=Maharani%20Suniti%20Devi%20was%20the,at%20the%20age%20of%2090. |access-date=4 January 2025 |website=Swapnil Sansar}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=The Maharani's Family |url=https://maharaniofjaipur.tripod.com/id18.htm#:~:text=(above%20left)%20The%20ever%20gracious,princes)%20of%20Cooch-Behar. |access-date=4 January 2025 |website=maharaniofjaipur.tripod.com }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}&lt;/ref&gt;

उनकी आमा [[बडोदाकी इन्दिरा|मराठा राजकुमारी इन्दिरा राजे]] थिइन्, जो [[बडोदा]]का [[मराठा]] महाराजा [[सयाजीराव गायकवाड तृतीय]]की एकमात्र छोरी थिइन्। उनी आफ्नो सौन्दर्य तथा उच्च सामाजिक जीवनशैलीका कारण अत्यन्त प्रसिद्ध थिइन्। बाल्यकालमै आफ्ना काकाको निधन भएपछि उनका पिता कुचबिहारको सिंहासन (गद्दी)मा आसीन भएका थिए।

गायत्री देवीले लन्डनको [[Glendower Preparatory School]]मा प्रारम्भिक शिक्षा प्राप्त गरिन्।&lt;ref&gt;{{citation |title=A princess remembers: the memoirs of the Maharani of Jaipur |first=Gayatri |last=Devi |publisher=Rupa &amp; Co. |year=1996 |isbn=978-81-7167-307-0 |url=https://books.google.com/books?id=5CoWAQAAMAAJ&amp;q=Glendower |page=87}}&lt;/ref&gt; त्यसपछि उनले [[विश्वभारती विश्वविद्यालय]]अन्तर्गतको [[पाठ भवन]], [[शान्तिनिकेतन]]मा अध्ययन गरिन्।&lt;ref name=elec&gt;[https://web.archive.org/web/20090802072657/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,938254,00.html Whistle-Stopping Maharani] ''[[Time (magazine)|Time]]'', 10 November 1961.&lt;/ref&gt; पछि उनी आफ्नी आमा तथा दाजुभाइ-दिदीबहिनीसँग [[लुसेन]], [[स्विट्जरल्यान्ड]] गइन्, जहाँ उनले आफ्नो अध्ययनलाई निरन्तरता दिइन्। त्यसपछि उनी पुनः लन्डन फर्किइन् र [[London School of Secretaries]], [[Brillantmont]] तथा [[Monkey Club London]]मा सचिवीय (सेक्रेटेरियल) तालिम प्राप्त गरिन्।

गायत्री देवीले [[सवाई मान सिंह द्वितीय]]सँग पहिलो पटक भेट गर्दा उनी १२ वर्षकी थिइन्। त्यसबेला सवाई मान सिंह द्वितीय पोलो खेल्न [[कोलकाता]] आएका थिए र गायत्री देवीको परिवारसँगै बसेका थिए।&lt;ref&gt;{{cite magazine |title='I Had Shot My First Panther Before I Turned Thirteen': Gayatri Devi turned 13 in 1932 |url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?238724 |date=20 October 2008 |magazine=[[Outlook (Indian magazine)|Outlook]] }}&lt;/ref&gt;

उनले ९ मे १९४० मा [[सवाई मान सिंह द्वितीय]] बहादुरसँग विवाह गरिन्।&lt;ref name=k/&gt;

गायत्री देवी घोडचढीप्रति अत्यन्त रुचि राख्ने कुशल [[अश्वारोहण]] खेलाडी थिइन्। उनी उत्कृष्ट घोडसवार हुनुका साथै दक्ष पोलो खेलाडी पनि थिइन्। उनी निशानेबाजीमा पनि निपुण थिइन् र शिकार (''शिकार'') खेल्न विशेष रुचि राख्थिन्।

गायत्री देवीलाई मोटरगाडीहरूको पनि विशेष सोख थियो। भारतमा पहिलो [[Mercedes-Benz W126|मर्सिडिज–बेन्ज W126]] (५०० SEL) आयात गर्ने श्रेय पनि उनलाई दिइन्छ, जुन पछि मलेसिया पठाइएको थियो। उनका स्वामित्वमा धेरै [[रोल्स-रोयस]] मोटरगाडी तथा एउटा निजी विमान पनि थियो।

गायत्री देवीका एक पुत्र, [[जयपुर]]का राजकुमार जगत सिंह (इसरदाका अन्तिम राजा) थिए, जसको जन्म १५ अक्टोबर १९४९ मा भएको थियो। उनलाई उनका काकाको जागिर (फिफ) सहायक उपाधिका रूपमा प्रदान गरिएको थियो। जगत सिंह [[भवानी सिंह]]का सौतेनी भाइ थिए। भवानी सिंह उनका पिताका जेठा पुत्र थिए, जसको जन्म उनका पिताको पहिलो पत्नीबाट भएको थियो।&lt;ref name=k/&gt;

शैली तथा फेसनको प्रतीकका रूपमा गायत्री देवीको तस्बिर प्रख्यात फोटोग्राफर [[सेसिल बिटन]]ले [[Vogue (पत्रिका)|भोग (Vogue)]] पत्रिकाका लागि खिचेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Sawai Man Singh II, Maharaja of Jaipur; Maharani Gayatri Devi, Rajmata of Jaipur |url=https://www.npg.org.uk/collections/search/portrait/mw145922/Sawai-Man-Singh-II-Maharaja-of-Jaipur-Maharani-Gayatri-Devi-Rajmata-of-Jaipur |website=National Portrait Gallery |access-date=28 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal |last=Francis |first=Martin |date=January 2006 |title=Cecil Beaton's Romantic Toryism and the Symbolic Economy of Wartime Britain |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-british-studies/article/abs/cecil-beatons-romantic-toryism-and-the-symbolic-economy-of-wartime-britain/10398D6621D65EFDFB5C40DAC9BA354F |journal=Journal of British Studies |language=en |volume=45 |issue=1 |pages=90–117 |doi=10.1086/497057 |s2cid=146595646 |issn=1545-6986|url-access=subscription }}&lt;/ref&gt;

सेसिल बिटनले गायत्री देवीलाई विश्वका &quot;दश सर्वाधिक सुन्दर महिलाहरू&quot;मध्ये एकका रूपमा वर्णन गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;sahwney2004&quot;&gt;{{Cite news |last=Sahwney |first=Anubha |date=24 April 2004 |title=I've never felt beautiful: Gayatri Devi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/ive-never-felt-beautiful-gayatri-devi/articleshow/637768.cms |work=The Times of India |access-date=29 October 2023 |issn=0971-8257}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Some seen and unseen photographs of Maharaja Sawai Man Singh II of Jaipur and his wife, Maharani Gayatri Devi, taken by Cecil Beaton during his 1944 visit to Jaipur on the invitation of the Maharaja. Beaton wrote in Vogue about the Maharaja, 'the Maharaja of Jaipur is a young man with a proud appreciation of the beauties of his state and a keen interest in rebuilding.' He also named the Maharani as one of the ten most beautiful women in the world. #jaipur #royalfamily #royalfamilyofjaipur |url=https://www.instagram.com/p/Cx7KU9nNzO-/?img_index=1 |website=Instagram |access-date=29 October 2023}}&lt;/ref&gt;

सन् २००४ मा दिएको एक अन्तर्वार्तामा गायत्री देवीले भनेकी थिइन्, ''&quot;मैले आफूलाई कहिल्यै सुन्दर ठानेकी थिइनँ। मलाई सम्झना छ, सानै हुँदा मेरी आमाले मलाई जबर्जस्ती लिपस्टिक लगाउन लगाउनुहुन्थ्यो। बाह्य रूपरङले मलाई कहिल्यै विशेष आकर्षित गरेन, न पहिले, न अहिले, न भविष्यमा नै गर्नेछ।&quot;''&lt;ref name=&quot;sahwney2004&quot;/&gt;

सन् १९६२ मा [[ज्याकलिन केनेडी]]ले भारत भ्रमणका क्रममा गायत्री देवीसँग भेट गरेकी थिइन्। त्यस अवसरमा उनीहरू पोलो प्रतियोगितामा सँगै उपस्थित भएका तथा भारत भ्रमणका क्रममा सँगै खिचिएका तस्बिरहरू व्यापक रूपमा चर्चित भएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Zubrzycki |first=John |date=29 July 2021 |title=Jaipur's Last Stand |url=https://www.historytoday.com/miscellanies/jaipurs-last-stand |magazine=History Today |access-date=29 October 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Thottam |first=Jyoti |date=17 August 2009 |title=Gayatri Devi |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,1914977,00.html |magazine=Time |access-date=29 October 2023 |issn=0040-781X}}&lt;/ref&gt;

सन् २०१९ मा महारानी गायत्री देवीको जन्मशताब्दीको अवसरमा मुम्बईमा '''''Maharani: Remembering the Princess''''' शीर्षकको विशेष प्रदर्शनी आयोजना गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Kanwar |first=Dharmendar |date=1 October 2019 |title=Remembering the legacy of Maharani Gayatri Devi on her 100th birthday |url=https://www.vogue.in/culture-and-living/content/maharani-gayatri-devi-mumbai-exhibition-saris |magazine=Vogue India |access-date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;

सन् २०१३ मा भारतीय फेसन डिजाइनर [[सव्यसाची मुखर्जी]]ले गायत्री देवीको अमिट शैलीगत प्रभावको सम्मानस्वरूप पाँच वटा सीमित संस्करणका [[साडी]] सार्वजनिक गरेका थिए। ती साडीहरू [[ताज महल प्यालेस होटल]]मा विशेष समारोहका बीच प्रस्तुत गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite magazine |last=Chande |first=Jerusha Ratnam |date=15 January 2013 |title=Sabyasachi's Maharani saris |url=https://www.vogue.in/content/sabyasachi-maharani-saris |magazine=Vogue India |access-date=30 October 2023}}&lt;/ref&gt;

गायत्री देवीले जयपुरमा दुईवटा शैक्षिक संस्थाको स्थापना गरिन्। पहिलो, [[महारानी गायत्री देवी गर्ल्स पब्लिक स्कूल]], जसको स्थापना सन् १९४३ मा भएको थियो,&lt;ref&gt;{{cite news |title=Rajmata Gayatri Devi |url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/royalty-obituaries/5934077/Rajmata-Gayatri-Devi.html |publisher=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |date=29 July 2009 |location=London}}&lt;/ref&gt; र दोस्रो, आफ्ना पति महाराजा सवाई मान सिंह द्वितीयको स्मृतिमा स्थापित सहशैक्षिक विद्यालय [[महाराजा सवाई मान सिंह विद्यालय, जयपुर]]।&lt;ref&gt;{{Cite web|title=Philosophy|url=http://www.msmsvidyalaya.in/philosophy|access-date=30 June 2021|website=www.msmsvidyalaya.in}}&lt;/ref&gt;

उनले लोपोन्मुख अवस्थामा पुगेको [[जयपुरको नीलो माटोको भाँडाकुँडा कला|जयपुरको ब्लु पोटरी (नीलो माटोका भाँडाकुँडा) कला]]लाई पुनर्जीवित गर्न तथा यसको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा महत्त्वपूर्ण योगदान पुर्‍याएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Roopa |first=Nupur |date=7 April 2018 |title=Jaipur's blue mystic battles loss of lustre |url=https://www.livemint.com/Sundayapp/rUQoY44EuDxc8Gyku46eeL/Jaipurs-blue-mystic-battles-loss-of-lustre.html |access-date=28 October 2023 |website=mint |language=en}}&lt;/ref&gt;

==परिवार==

गायत्री देवीका एक मात्र पुत्र राजकुमार जगत सिंह, [[इसरदा]]का राजा (१५ अक्टोबर १९४९ – ५ फेब्रुअरी १९९७) थिए। उनलाई उनका पितृकाका (पिताका जेठा दाजु)को इसरदा जागिर (फिफ) सहायक उपाधिका रूपमा प्रदान गरिएको थियो।

जगत सिंहले १० मे १९७८ मा [[मोम राजावोङ्से]] प्रियानन्दना रङ्सित (जन्म १९५२)सँग विवाह गरेका थिए। उनी थाइल्यान्डका राजकुमार पियारङ्सित रङ्सित तथा राजकुमारी [[विभावादी रङ्सित]] (पूर्वनाम राजानी)की छोरी हुन्। दम्पतीका दुई सन्तान छन्:

* राजकुमारी ललित्या कुमारी (जन्म १९७९)
* महाराज देवराज सिंह, [[इसरदा]]का राजा (जन्म १९८१)

हाल उनीहरू नै गायत्री देवीका जीवित प्रत्यक्ष वंशज हुन् र उनीहरूले आफ्नी पितामही गायत्री देवीका उत्तराधिकारी भएको दाबी गरेका छन्। 

महाराज जगत सिंह [[जयपुरका भवानी सिंह]]का पितृपक्षीय सौतेनी भाइ थिए। भवानी सिंह स्वर्गीय महाराजाका पहिलो पत्नी, जोधपुरकी एक राजकुमारीबाट जन्मिएका जेठा पुत्र थिए।&lt;ref&gt;{{Cite news|date=19 April 2011|last=Bhandari|first=Prakash|title=Bhawani Singh had seen many ups and downs in life|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/jaipur/Bhawani-Singh-had-seen-many-ups-and-downs-in-life/articleshow/8021872.cms|access-date=19 January 2021|work=The Times of India|language=en}}&lt;/ref&gt;

===पारिवारिक सम्बन्ध===
[[File:Cecil Beaton Photographs- Political and Military Personalities IB698.jpg|thumb|upright|सन् १९४० मा [[सेसिल बिटन]]द्वारा खिचिएको गायत्री देवीको तस्बिर।]]

गायत्री देवीको भारतका धेरै पूर्व शाही (राजपरिवार)हरूसँग पारिवारिक सम्बन्ध थियो। उनी स्वयं राजपूत समुदायकी नभई बङ्गालको कुचबिहारका स्थानीय शासक [[कोच वंश]]की सदस्य थिइन्। उनी [[जितेन्द्र नारायण|महाराजा जितेन्द्र नारायण]] तथा [[इन्दिरा देवी|महारानी इन्दिरा राजे]]की छोरी थिइन्। उनकी आमा इन्दिरा राजे [[महाराजा सयाजीराव गायकवाड तृतीय]] तथा [[महारानी चिमनाबाई]]की छोरी थिइन्, जो [[मराठा]]हरूको [[गायकवाड वंश]]सँग सम्बन्धित थिए।

उनका पितृपक्षीय हजुरबुबा–हजुरआमा [[नृपेन्द्र नारायण|नृपेन्द्र नारायण भूप बहादुर]] तथा कुचबिहारकी [[सुनीति देवी]] थिए। महारानी सुनीति देवी [[ब्रह्म समाज]]का प्रख्यात समाजसुधारक [[केशवचन्द्र सेन]]की छोरी थिइन्।

गायत्री देवीका दुई दाजुभाइ थिए—[[जगद्दीपेन्द्र नारायण]] र इन्द्रजितेन्द्र नारायण। सन् १९२२ मा उनका पिताको निधन भएपछि जगद्दीपेन्द्र नारायण बाल्यावस्थामै कुचबिहारका महाराजा बनेका थिए।

मातृपक्षबाट गायत्री देवीको [[बडोदा राज्य]]का [[गायकवाड वंश|गायकवाड]] राजवंशसँग घनिष्ठ सम्बन्ध थियो। साथै, उनकी दिदी इला देवीको विवाह [[त्रिपुरा (रजौटा राज्य)|त्रिपुरा]]को राजपरिवारमा भएको थियो भने कान्छी बहिनी मानेका देवीको विवाह [[देवास राज्य]]को राजपरिवारमा भएको थियो।

यसरी विभिन्न पारिवारिक सम्बन्धमार्फत गायत्री देवी [[कोटा राज्य|कोटा]], [[सावन्तवाडी राज्य|सावन्तवाडी]], [[अक्कलकोट राज्य|अक्कलकोट]], [[जाठ राज्य|जाठ]], देवास (जुनियर), [[जसदान राज्य|जसदान]], [[सन्दुर (रजौटा राज्य)|सन्दुर]], [[टेहरी–गढवाल]], [[मयूरभञ्ज]], [[धार राज्य|धार]], [[कोल्हापुर राज्य|कोल्हापुर]], [[लुनावाडा राज्य|लुनावाडा]], [[बारिया राज्य|बारिया]] तथा [[पयागपुर]]का राजपरिवारसँग सम्बन्धित थिइन्। त्यतिबेला भारतका शाही परिवारहरूबीच यस्ता वैवाहिक तथा पारिवारिक सम्बन्धहरू सामान्य मानिन्थे।

==मृत्यु==

गायत्री देवीलाई १७ जुलाई २००९ मा [[सन्तोकबा दुर्लभजी मेमोरियल अस्पताल]] (SDMH)मा भर्ना गरिएको थियो। उनको २९ जुलाई २००९ मा ९० वर्षको उमेरमा फोक्सोको कार्यक्षमता विफल (''lung failure'') भएका कारण निधन भएको बताइएको छ।&lt;ref&gt;{{cite news |title=Gayatri Devi, former Jaipur queen, is dead |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2009/jul/29/gayatri-devi-former-jaipur-queen-is-dead-72346.html |access-date=26 June 2023 |work=The New Indian Express |date=29 July 2009}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;TOI&quot;/&gt;

उनको निधनपछि उनका परिवारका सदस्यहरूले सन् १९७५ मा सरकारले जफत गरेको ८०० किलोग्राम सुन फिर्ता पाउनका लागि [[दिल्ली उच्च अदालत]]मा निवेदन दिएका थिए। सरकारले [[Gold Control Act, 1968]] अन्तर्गत गायत्री देवीद्वारा काँचो सुन राखिएको कार्यलाई गैरकानुनी ठहर गर्दै उक्त सुन जफत गरेको थियो।

सन् २०१२ मा केन्द्र सरकारका अधिवक्ता एस. के. दुबेले अदालतमा गायत्री देवीद्वारा काँचो सुन राखिएको कार्य उक्त कानुनअनुसार अवैध रहेको बताएका थिए। उनले परिवारले कानुनका प्रावधानहरू उल्लङ्घन गरेको भन्दै सरकारले उनीहरूमाथि १ करोड ५० लाख भारतीय रुपैयाँ जरिवाना लगाएको र पछि त्यसलाई घटाएर ८० लाख रुपैयाँ कायम गरिएको जानकारी दिएका थिए।&lt;ref name=&quot;v915&quot;&gt;{{cite news |title=Gayatri Devi's heirs fight govt for 800 kg gold |url=https://www.newindianexpress.com/nation/2010/Jan/31/gayatri-devis-heirs-fight-govt-for-800-kg-gold-165906.html |work=The New Indian Express |date=31 January 2010 |access-date=15 June 2024}}&lt;/ref&gt;

== टिप्पणी ==
{{notelist}}

== सन्दर्भ ==
{{Reflist}}

== थप स्रोतहरू ==
{{refbegin}}
{{commons category}}
* {{cite book|title=A Princess Remembers: The Memoirs of the Maharani of Jaipur|first=Gayatri|last=Devi|publisher=J.B. Lippincott|date=1977|isbn=81-7167-307-4}}
* {{cite book|title=Rajmata Gayatri Devi|first=Dharmendar|last=Kanwar|publisher=Roli Books|isbn=9-788-174-36294-0|year=2005|url=https://books.google.com/books?id=qzkqAAAACAAJ|orig-year=2004|author-link=Dharmendar Kanwar}}
* {{cite book|title=Gourmet's Gateway: A Royal Collection|first=Gayatri|last=Devi|publisher=Dharmendar Kanwar|date=1999|isbn=81-901221-0-X}}
* {{cite book|title=Maharanis|author-link=Lucy Moore (historian)|first=Lucy|last=Moore|publisher=[[Penguin Books]]|date=2005|isbn=978-0-14-303704-0|url=https://books.google.com/books?id=X1D5YesAa9YC}}
* {{Cite book|last=Kanwar|first=Dharmendar|url=https://books.google.com/books?id=tRxuAAAAMAAJ&amp;q=books+on+gayatri+devi|title=Rajmata Gayatri Devi--: Enduring Grace|date=2004|publisher=Lustre Press, Roli Books|isbn=978-81-7436-295-7|language=en|author-link=Dharmendar Kanwar}}
* {{Cite book|last=Stern|first=Robert W.|url=https://books.google.com/books?id=NK1MhWq-9VkC&amp;q=books+on+gayatri+devi|title=The Cat and the Lion: Jaipur State in the British Raj|date=1988|publisher=BRILL|isbn=978-90-04-08283-0|language=en}}
{{refend}}
== बाह्य कडी ==
* {{URL|https://web.archive.org/web/20060214031642/http://mgdgirlsschool.com/|एमजीडी गर्ल्स स्कूलको आधिकारिक वेबसाइट}}
* {{URL|https://web.archive.org/web/20090801103853/http://www.headlinesindia.com/diaspora/diaspora/gayatri-devi-former-jaipur-queen-is-dead-18240.html|महारानी गायत्री देवीको निधन सम्बन्धी समाचार}}
* {{cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/royalty-obituaries/5934077/Rajmata-Gayatri-Devi.html|title=राजमाता गायत्री देवी – डेली टेलिग्राफ श्रद्धाञ्जली}}
* {{Cite news|url=http://news.rediff.com/report/2009/aug/01/remembering-gayatri-devi.htm|title=रेडिफ लेख – उनका सह-लेखकद्वारा लिखित संस्मरण}}

{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:देवी, गायत्री}}</text>
      <sha1>7dt4yburto8tk1d4ja0y9a9un55taad</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>गोलाप मा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150913</id>
    <revision>
      <id>1367084</id>
      <parentid>1367008</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T18:03:25Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>InternetArchiveBot</username>
        <id>53012</id>
      </contributor>
      <comment>Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5</comment>
      <origin>1367084</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="8240" sha1="57nllvhbjs5xph6gcd246oceaf1go8o" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|रामकृष्णकी प्रत्यक्ष शिष्या}}

{{Infobox person
| honorific_prefix =
| name = गोलाप मा
| honorific_suffix =
| native_name = गोलाप सुन्दरी देवी
| image = Golap_Ma_woman_disciple_of_Sri_Ramakrishna.jpg
| alt =
| caption = [[रामकृष्ण परमहंस]]की प्रत्यक्ष शिष्या तथा श्री [[शारदा देवी]]की परिचारिका
| birth_name = गोलाप सुन्दरी
| birth_date =
| birth_place = [[बागबजार]], [[कलकत्ता]], [[बङ्गाल प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिस भारत]]
| death_date = {{Death date|df=yes|1924|12|19|}}
| death_place = [[कलकत्ता]], [[बङ्गाल प्रेसिडेन्सी]], [[ब्रिटिस राज|ब्रिटिस भारत]]
| other_names = अन्नपूर्णा देवी, गोलाप मा
| education =
| alma_mater =
| occupation = गृहिणी
| years_active =
| known_for = आध्यात्मिक कार्य
| notable_works =
| style =
| spouse =
| children = एक छोरा, एक छोरी
| parents =
| awards =
}}

'''गोलाप मा''' ({{भाषा-बङ्गाली| গোলাপ মা}}) १९औँ शताब्दीकी एक महिला सन्त र [[रामकृष्ण परमहंस|श्री रामकृष्ण]]की प्रत्यक्ष गृहस्थ शिष्या तथा उनकी आध्यात्मिक पत्नी तथा उनकी अर्की सहचरी [[योगिन मा]] सँगै [[रामकृष्ण सङ्घ]]की पवित्र माता [[शारदा देवी|श्री सारदा देवी]]की प्रमुख सहचरी थिइन्। उनको वास्तविक नाम अन्नपूर्णा देवी वा गोलाप सुन्दरी देवी थियो।&lt;ref&gt;[http://www.ramakrishnavivekananda.info/kathamrita/kathamrita.htm People in Gospel of Sri Ramakrishna]&lt;/ref&gt; उनलाई &quot;शोकाकुल ब्राह्मणी&quot; भनेर पनि उल्लेख गरिएको छ। उनले श्री रामकृष्ण आन्दोलनको प्रारम्भिक विकासमा अत्यन्त महत्त्वपूर्ण भूमिका निभाउँदै मृत्युनहुन्जेलसम्म [[उद्बोधन]]मा बसोबास गरेकी थिइन् जुन कलकत्तामा पवित्र माता बस्ने घर थियो। उनी रामकृष्ण मठका भक्तहरूमाझ गोलाप मा (अनुवाद: गोलाप आमा) का नामले लोकप्रिय थिइन्।

''गोलाप मा''को प्रारम्भिक जीवनबारे धेरै थोरै मात्र ज्ञात छ, उनी सायद १८४० को दशकमा उत्तरी कलकत्ताको बागबजार क्षेत्रमा एउटा ब्राह्मण परिवारमा जन्मिएकी थिइन्। उनको विवाह भएपछि उनले एक छोरा र चण्डी नामक एक छोरीलाई जन्म दिएकी थिइन्। चण्डीको विवाह कलकत्ताको पाथुरियाघाटाको ठाकुर परिवारका सौरिन्द्र मोहन ठाकुरसँग भएको थियो। तथापि, उनले आफ्नो पति, छोरा र छोरी एकपछि अर्को गर्दै गुमाइन् र आफ्नो क्षतिका कारण शोकाकुल बनेकी थिइन्। उनलाई उनकी छिमेकी [[योगिन मा]]ले [[रामकृष्ण परमहंस|श्री रामकृष्ण]]कहाँ ल्याएकी थिइन्।&lt;ref name=&quot;Women Disciples&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.belurmath.org/women_disciples.htm |title=Women disciples |access-date=6 January 2014 |archive-date=17 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180117190852/http://www.belurmath.org/women_disciples.htm |url-status=dead }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180117190852/http://www.belurmath.org/women_disciples.htm |date=17 January 2018 }}&lt;/ref&gt;

==श्री रामकृष्णको प्रभाव==

उनको सन् १८८५ मा शोकाकुल अवस्थामा श्री रामकृष्णसँग भेट भएको थियो। रामकृष्णले उनलाई शोकबाट मुक्त गराएपछि उनलाई [[शारदा देवी]]सँग परिचय गराएका थिए। त्यसपछि उनी घनिष्ठ सहचरी बनेकी थिइन्। &lt;Ref Name = &quot;Women Saints of East and West&quot;&gt; Women Saints of East and West, by swami Ghanananda, published by Vedanta Press, Hollywood, 1955&lt;/ref&gt; गोलाप मा रामकृष्णकी प्रमुख महिला शिष्यामध्ये एक थिइन् र उनको खाना बोक्ने र कोठा सफा गर्ने मार्फत उनलाई व्यक्तिगत सेवा गर्थिन्।&lt;ref name=&quot;Women Disciples&quot;/&gt;
श्री रामकृष्णको बिरामी अवस्थामा, उनले उनलाई समर्पित सेवा प्रदान गरिन् र श्री शारदा देवीकी निरन्तर सहचरी थिइन्।

==अन्तिम वर्षहरू==

उनलाई दयालु र परोपकारी भनेर वर्णन गरिएको थियो भने आफ्नो अन्तिम वर्षहरूमा उनी आफ्नो आध्यात्मिक साधनामा तल्लीन थिइन्। उनको आम्दानीको आधा हिस्सा गरिब र अभावग्रस्तहरूलाई दानमा खर्च हुन्थ्यो। शारदा देवीका अनुसार गोलापले [[जप]] मार्फत आध्यात्मिक आत्मसाक्षात्कार प्राप्त गरेकी थिइन्। उनको जीवन सरल तर कठोर थियो। उनी साक्षर थिइन् र [[महाभारत]] र [[भगवद्गीता]] जस्ता धर्मशास्त्रहरूको अध्ययन गर्न सक्थिन्।&lt;ref&gt;{{cite book |last= Chetanananda |first= Swami |date= 1997|title= God Lived with Them |publisher= Vedanta Society of St. Louis|page= 59|isbn= 978-8-175051-98-0}}&lt;/ref&gt;

श्री सारदा देवीको २१ जुलाई १९२० मा देहावसान भएपछि, गोलाप मा, योगिन मा र स्वामी सारदानन्दसँगै, सारदाका भक्तहरूका लागि आध्यात्मिक आधारस्तम्भ बनेकी थिइन्। उनको मृत्यु सन् १९२४ डिसेम्बर १९ का दिन भएको थियो।

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}</text>
      <sha1>57nllvhbjs5xph6gcd246oceaf1go8o</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>लोकाः च्याप्टर १: चन्द्रा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150919</id>
    <revision>
      <id>1367058</id>
      <timestamp>2026-07-25T16:50:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saroj</username>
        <id>31493</id>
      </contributor>
      <comment>नयाँ लेख</comment>
      <origin>1367058</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="9608" sha1="rzgs0x76bb38wz5eivpc2losj920yxt" xml:space="preserve">{{Infobox film
| name           = लोकाः च्याप्टर १: चन्द्रा
| image          = Lokah Chapter 1 Chandra Poster.jpg
| caption        = रङ्गमञ्च प्रदर्शित पोस्टर
| director       = [[डोमिनिक अरुण]]
| producer       = [[दुलकर सलमान]]
| writer         = डोमिनिक अरुण 
| starring       = [[कल्याणी प्रियदर्शन]]&lt;br /&gt;[[नास्लेन]]&lt;br /&gt;[[स्यान्डी (कोरियोग्राफर)|स्यान्डी]]&lt;br /&gt;[[चन्दु सलीम कुमार]]&lt;br /&gt;[[अरुण कुरियन]]
| music          = [[जेक्स बिजोय]]
| cinematography = [[निमिष रवि]]
| editing        = [[चमन चक्को]]
| studio         = [[वेफेरर फिल्म्स]]
| distributor    = वेफेरर फिल्म्स&lt;ref&gt;{{Cite web |date=August 30, 2025 |title=Lokah – Chapter One: Chandra' clears censor, set for grand Onam release... |url=https://www.onmanorama.com/entertainment/entertainment-news/2025/08/24/lokah-chapter-one-movie-onam-release-censor-cleared.html |access-date=August 30, 2025 |website=onmanorama }}&lt;/ref&gt;
| released       = {{Film date|2025|08|28|df=y}}
| runtime        = १५० मिनेट&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://cbfcindia.gov.in/cbfcAdmin/search-result.php?recid=Q0EwOTI3MDgyMDI1MDAwMjE=|title=LOKAH CHAPTER 1 CHANDRA (Certified With AD and CC/OC files)|website=[[Central Board of Film Certification|CBFC]]|access-date=29 May 2026}}&lt;/ref&gt;
| country        = भारत
| language       = मलयालम
| budget         = {{INR|30 करोड|link=yes}}&lt;ref&gt;{{Cite web |date=1 September 2025 |title=Sanjay Gupta Calls Lokah: Chapter 1 {{ndash}} Chandra 'Best Indian Film In Years' |url=https://www.news18.com/movies/regional-cinema/sanjay-gupta-calls-lokah-chapter-1-chandra-best-indian-film-in-years-9541711.html |access-date=1 September 2025 |website=News 18}}&lt;/ref&gt;
| gross          = &lt;!--Must be attributed to a reliable published source with an established reputation for fact-checking. Additionally, the source should not use another unreliable source (such as Sacnilk.com) as their own source. See WP:ICTFSOURCES table for identifying reliable sources. Please do not add predictions or figures not mentioned in the source. The figures published by the makers of the film are PRIMARY sources and hence aren't reliable per Wikipedia policies.--&gt;{{estimation}} {{INR|301{{ndash}}304 करोड|link=no}}{{efn|name=&quot;bo&quot;|''Lokah Chapter 1: Chandra''{{'}}s reported worldwide gross is from {{INR|301.98 करोड}} (''[[The Telegraph (India)|The Telegraph]]'')&lt;ref&gt;{{cite web |title='Lokah: Chapter 1' becomes first Malayalam film to earn Rs 300 crore worldwide |url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/lokah-chapter-1-becomes-first-malayalam-film-to-cross-rs-300-crore-mark-worldwide/cid/2127704|access-date=3 November 2025}}&lt;/ref&gt; to {{INR|302.5 करोड}} (''[[ThePrint]]'')&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Das |first=Tina |date=2025-10-22 |title=Kantara, Dashavatar to Lokah—how tribal representation in films is changing |url=https://theprint.in/feature/kantara-dashavatar-lokah-tribal-representation-films-changing/2768449/ |access-date=2025-11-03|website=ThePrint }}&lt;/ref&gt; to {{INR|303.2 करोड}} (''[[The Week (Indian magazine)|The Week]]'') &lt;ref&gt;{{cite web |title='Lokah Chapter 1: Chandra' final worldwide box office collection: All-time no.1 Mollywood grosser in Kerala, India and worldwide |url=https://www.theweek.in/news/entertainment/2025/11/04/lokah-chapter-1-chandra-final-box-office-collection-all-time-no-1-mollywood-grosser-in-kerala-india-and-worldwide.html |website=The Week |access-date=4 November 2025 }}&lt;/ref&gt; to {{INR|304 करोड}} (''[[The Hollywood Reporter]]'')&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Top 10 Highest-Grossing Indian Films of 2025: From 'Dhurandhar' and 'Kantara: Chapter 1' to 'Saiyaara' |url=https://www.hollywoodreporterindia.com/features/insight/top-10-highest-grossing-indian-films-of-2025-from-dhurandhar-and-kantara-chapter-1-to-saiyaara |access-date=2026-01-03 |website=The Hollywood Reporter India }}&lt;/ref&gt;}}
}}

'''''लोकाः च्याप्टर १: चन्द्रा''''' सन् २०२५ को भारतीय [[मलयालम भाषा|मलयालम]]-भाषाको [[सुपरहिरो]] चलचित्र हो, जसको लेखन तथा निर्देशन [[डोमिनिक अरुण]]ले गरेका हुन् र [[वेफेरर फिल्म्स]]का लागि [[दुलकर सलमान]]ले निर्माण गरेका हुन्। यस चलचित्रमा [[कल्याणी प्रियदर्शन]]ले शीर्षक भूमिका निर्वाह गरेकी छन् भने नास्लेन, स्यान्डी, चन्दु सलीम कुमार र अरुण कुरियन अन्य प्रमुख भूमिकामा रहेका छन्। साथै, तोभिनो थोमसले अतिथि भूमिका निर्वाह गरेका छन् भने ममुट्टीको स्वर पनि समावेश गरिएको छ। चलचित्रमा चन्द्रा, एक रहस्यमयी महिला, दुष्टतासँग लड्न [[बेङ्गलुरु]] आउँछिन्। युवा सन्नी र उनका साथीहरूसँग भेट भएपछि उनको जीवन परिवर्तन हुन्छ र उनी भ्रष्ट प्रहरी नचियप्पा तथा उनीसँग सम्बन्धित मानव अङ्ग तस्करी गिरोहको षड्यन्त्रमा फस्छिन्।

चलचित्रको पूर्वनिर्माण कार्य १२ सेप्टेम्बर २०२४ मा सुरु भएको थियो भने ''प्रोडक्सन नम्बर: ७'' कार्यशील शीर्षकअन्तर्गत मुख्य छायाङ्कन सुरु भई ९४ दिनसम्म चलेर ३० जनवरी २०२५ मा सम्पन्न भएको थियो। चलचित्रको शीर्षक ८ जुन २०२५ मा सार्वजनिक गरिएको थियो। निमिष रवि, चमन चक्को र जेक्स बिजोय क्रमशः छायाङ्कन निर्देशक, सम्पादक र सङ्गीत निर्देशकका रूपमा प्राविधिक टोलीमा आबद्ध थिए। अभिनेत्री शान्ति बालचन्द्रनलाई अतिरिक्त पटकथा लेखनको श्रेय दिइएको छ।

''लोकाः च्याप्टर १: चन्द्रा'' २८ अगस्ट २०२५ मा चलचित्रघरहरूमा प्रदर्शनमा आएको थियो। प्रदर्शनपछि चलचित्रले समीक्षकहरूबाट व्यापक प्रशंसा पाएको थियो। चलचित्रले बक्स अफिसमा सफलता हासिल गरेको थियो। ''एम्पुरान'' (२०२५) लाई पछि पार्दै यो अहिलेसम्मकै सर्वाधिक कमाइ गर्ने मलयालम चलचित्र बनेको थियो र विश्वव्यापी रूपमा ₹३०० करोडको आँकडा पार गर्ने पहिलो मलयालम चलचित्र बनेको थियो। यो सन् २०२५ का सर्वाधिक कमाइ गर्ने भारतीय चलचित्रहरूमध्ये एक तथा महिला-केन्द्रित भारतीय चलचित्रहरूमध्ये सर्वाधिक कमाइ गर्ने चलचित्र बनेको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news |title='Lokah Chapter 1: Chandra' OTT release - When and where to watch the Kalyani Priyadarshan starrer superhero film |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/lokah-chapter-1-chandra-ott-release-when-and-where-to-watch-the-kalyani-priyadarshan-starrer-superhero-film/articleshow/124456234.cms |work=[[The Times of India]] |date=October 15, 2025 |access-date=March 11, 2026}}&lt;/ref&gt;

== टिप्पणी ==
{{notelist}}

==सन्दर्भ सामग्रीहरू==
{{सन्दर्भसूची}}

[[श्रेणी:सन् २०२५ का चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:मलयालम भाषाका चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:भारतीय एक्सन चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:भारतीय सुपरहिरो चलचित्रहरू]]</text>
      <sha1>rzgs0x76bb38wz5eivpc2losj920yxt</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रेणी:भारतीय सुपरहिरो चलचित्रहरू</title>
    <ns>14</ns>
    <id>150920</id>
    <revision>
      <id>1367061</id>
      <timestamp>2026-07-25T16:52:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saroj</username>
        <id>31493</id>
      </contributor>
      <comment>नयाँ पृष्ठ: [[श्रेणी:सुपरहिरो चलचित्रहरू]] [[श्रेणी:भारतीय एक्सन चलचित्रहरू|सुपरहिरो]]</comment>
      <origin>1367061</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="192" sha1="smwas6dee2sb1beupqskkrxzv2w481s" xml:space="preserve">[[श्रेणी:सुपरहिरो चलचित्रहरू]]
[[श्रेणी:भारतीय एक्सन चलचित्रहरू|सुपरहिरो]]</text>
      <sha1>smwas6dee2sb1beupqskkrxzv2w481s</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>चित्र:Lokah Chapter 1 Chandra Poster.jpg</title>
    <ns>6</ns>
    <id>150921</id>
    <revision>
      <id>1367062</id>
      <timestamp>2025-08-29T11:06:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Sonal Mathew</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>== Summary ==
{{Non-free use rationale poster
|Description    = Theatrical release poster of the movie with the release date.
|Article             = Lokah Chapter 1: Chandra
|Use                  = Infobox
|Distributor      = [[Dulquer Salmaan]]
|Publisher        = Wayfarer Films
|Type                = 2025 Malayalam Movie
|Source            =  [https://x.com/DQsWayfarerFilm/status/1958845595298537631  X]
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film pos...</comment>
      <origin>1367062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="558" sha1="sjwn9benc2nqhp0myu521uwaw0u6ylv" xml:space="preserve">== Summary ==
{{Non-free use rationale poster
|Description    = Theatrical release poster of the movie with the release date.
|Article             = Lokah Chapter 1: Chandra
|Use                  = Infobox
|Distributor      = [[Dulquer Salmaan]]
|Publisher        = Wayfarer Films
|Type                = 2025 Malayalam Movie
|Source            =  [https://x.com/DQsWayfarerFilm/status/1958845595298537631  X]
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}}
[[Category:Film posters for Malayalam-language films]]</text>
      <sha1>sjwn9benc2nqhp0myu521uwaw0u6ylv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367063</id>
      <parentid>1367062</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:53:35Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saroj</username>
        <id>31493</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:File:Lokah_Chapter_1_Chandra_Poster.jpg]] बाट १ संशोधन(हरू)</comment>
      <origin>1367062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="558" sha1="sjwn9benc2nqhp0myu521uwaw0u6ylv" xml:space="preserve">== Summary ==
{{Non-free use rationale poster
|Description    = Theatrical release poster of the movie with the release date.
|Article             = Lokah Chapter 1: Chandra
|Use                  = Infobox
|Distributor      = [[Dulquer Salmaan]]
|Publisher        = Wayfarer Films
|Type                = 2025 Malayalam Movie
|Source            =  [https://x.com/DQsWayfarerFilm/status/1958845595298537631  X]
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}}
[[Category:Film posters for Malayalam-language films]]</text>
      <sha1>sjwn9benc2nqhp0myu521uwaw0u6ylv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367064</id>
      <parentid>1367063</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saroj</username>
        <id>31493</id>
      </contributor>
      <comment>Saroj ले [[चित्र:Lokah Chapter 1 Chandra Poster.jpg]] अपलोड गरेका छन्</comment>
      <origin>1367062</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="558" sha1="sjwn9benc2nqhp0myu521uwaw0u6ylv" xml:space="preserve">== Summary ==
{{Non-free use rationale poster
|Description    = Theatrical release poster of the movie with the release date.
|Article             = Lokah Chapter 1: Chandra
|Use                  = Infobox
|Distributor      = [[Dulquer Salmaan]]
|Publisher        = Wayfarer Films
|Type                = 2025 Malayalam Movie
|Source            =  [https://x.com/DQsWayfarerFilm/status/1958845595298537631  X]
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}}
[[Category:Film posters for Malayalam-language films]]</text>
      <sha1>sjwn9benc2nqhp0myu521uwaw0u6ylv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367065</id>
      <parentid>1367064</parentid>
      <timestamp>2026-07-25T16:55:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saroj</username>
        <id>31493</id>
      </contributor>
      <comment>// Edit via Wikiplus</comment>
      <origin>1367065</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="651" sha1="e1xvbd51bygcmyrzdoxtp5og26m7zdf" xml:space="preserve">== Summary ==
{{Non-free use rationale poster
|Description    = Theatrical release poster of the movie with the release date.
|Article             = लोकाः च्याप्टर १: चन्द्रा
|Use                  = Infobox
|Distributor      = [[Dulquer Salmaan]]
|Publisher        = Wayfarer Films
|Type                = सन् २०२५ को मलयालम चलचित्र
|Source            =  [https://x.com/DQsWayfarerFilm/status/1958845595298537631  X]
}}

== Licensing ==
{{Non-free film poster|image has rationale=yes|2020s Indian film posters}}
[[Category:Film posters for Malayalam-language films]]</text>
      <sha1>e1xvbd51bygcmyrzdoxtp5og26m7zdf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वार्तालाप:लोकाः च्याप्टर १: चन्द्रा</title>
    <ns>1</ns>
    <id>150922</id>
    <revision>
      <id>1367066</id>
      <timestamp>2026-07-25T16:56:29Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Saroj</username>
        <id>31493</id>
      </contributor>
      <comment>नयाँ पृष्ठ: {{translated page|en|Lokah Chapter 1: Chandra|version=1365799717}}</comment>
      <origin>1367066</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="66" sha1="rngq9d2b0gvhykagnzxn6lzvtfzep8t" xml:space="preserve">{{translated page|en|Lokah Chapter 1: Chandra|version=1365799717}}</text>
      <sha1>rngq9d2b0gvhykagnzxn6lzvtfzep8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रेणी:सन् २००७ मा जन्म</title>
    <ns>14</ns>
    <id>150923</id>
    <revision>
      <id>1367071</id>
      <timestamp>2026-07-25T17:19:56Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SM7</username>
        <id>16503</id>
      </contributor>
      <comment>new category</comment>
      <origin>1367071</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="120" sha1="6e7divodxq50r1sxtmcincl57kmcpia" xml:space="preserve">{{Commons category|2007 births|सन् २००७ मा जन्म}}
{{Birth year category header|२००|७}}</text>
      <sha1>6e7divodxq50r1sxtmcincl57kmcpia</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>श्रेणी:सन् २००७</title>
    <ns>14</ns>
    <id>150924</id>
    <revision>
      <id>1367073</id>
      <timestamp>2026-07-25T17:23:11Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>SM7</username>
        <id>16503</id>
      </contributor>
      <comment>new category</comment>
      <origin>1367073</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="85" sha1="ohcwo4y26uajie4vmrvdg4npblv78yw" xml:space="preserve">{{Commons category|2007|सन् २००७}}

[[श्रेणी:वर्ष]]</text>
      <sha1>ohcwo4y26uajie4vmrvdg4npblv78yw</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रयोगकर्ता वार्ता:जगदीश सिह</title>
    <ns>3</ns>
    <id>150925</id>
    <revision>
      <id>1367085</id>
      <timestamp>2026-07-25T19:40:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>नेपाली विकिपिडिया स्वागत</username>
        <id>28168</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]]</comment>
      <origin>1367085</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6356" sha1="q0l12poend6wnpw4lhctsn2xcc0ok8t" xml:space="preserve">==विकिपिडियामा स्वागत छ!==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;नमस्ते, जगदीश सिहज्यू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; &quot;&gt;
[[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ!
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; &quot;&gt;
हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,९४६]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्।
* तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्।
* आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:जगदीश सिह|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ।
* यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा &lt;code&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{मद्दत}}&lt;/nowiki&gt;'''&lt;/code&gt; राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्।
* नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ।
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
'''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ!

-- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:२५, २६ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)</text>
      <sha1>q0l12poend6wnpw4lhctsn2xcc0ok8t</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रयोगकर्ता वार्ता:Devraj bk</title>
    <ns>3</ns>
    <id>150926</id>
    <revision>
      <id>1367086</id>
      <timestamp>2026-07-25T19:52:51Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>नेपाली विकिपिडिया स्वागत</username>
        <id>28168</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]]</comment>
      <origin>1367086</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6324" sha1="93huar43ffzz7thh6upfhjw297e52vd" xml:space="preserve">==विकिपिडियामा स्वागत छ!==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;नमस्ते, Devraj bkज्यू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; &quot;&gt;
[[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ!
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; &quot;&gt;
हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,९४६]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्।
* तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्।
* आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Devraj bk|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ।
* यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा &lt;code&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{मद्दत}}&lt;/nowiki&gt;'''&lt;/code&gt; राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्।
* नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ।
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
'''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ!

-- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) ०१:३७, २६ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)</text>
      <sha1>93huar43ffzz7thh6upfhjw297e52vd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रयोगकर्ता वार्ता:Bindhya hitang</title>
    <ns>3</ns>
    <id>150927</id>
    <revision>
      <id>1367112</id>
      <timestamp>2026-07-26T04:42:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>नेपाली विकिपिडिया स्वागत</username>
        <id>28168</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[ढाँचा:नमस्ते|स्वागतम्]]</comment>
      <origin>1367112</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6334" sha1="1uu40c55rhnscrvoqtanrpmp7g2hxoo" xml:space="preserve">==विकिपिडियामा स्वागत छ!==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;नमस्ते, Bindhya hitangज्यू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; &quot;&gt;
[[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ!
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; &quot;&gt;
हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,९४६]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्।
* तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्।
* आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:Bindhya hitang|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ।
* यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा &lt;code&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{मद्दत}}&lt;/nowiki&gt;'''&lt;/code&gt; राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्।
* नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ।
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
'''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ!

-- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १०:२७, २६ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)</text>
      <sha1>1uu40c55rhnscrvoqtanrpmp7g2hxoo</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150928</id>
    <redirect title="सन् २०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप" />
    <revision>
      <id>1367122</id>
      <timestamp>2026-07-26T06:28:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>[[सन् २०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]मा अनुप्रेषण गर्दै</comment>
      <origin>1367122</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="swidwe38cj2of3wtrzgwtwinipewiq6" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[सन् २०२४ साफ महिला च्याम्पियनसिप]]</text>
      <sha1>swidwe38cj2of3wtrzgwtwinipewiq6</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>२०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150929</id>
    <redirect title="सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप" />
    <revision>
      <id>1367123</id>
      <timestamp>2026-07-26T06:29:32Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>[[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]मा अनुप्रेषण गर्दै</comment>
      <origin>1367123</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="121" sha1="277vsherlqoh5dzycf9rnjbzvmu2hv8" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[सन् २०१० साफ महिला च्याम्पियनसिप]]</text>
      <sha1>277vsherlqoh5dzycf9rnjbzvmu2hv8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१०</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150930</id>
    <redirect title="सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद" />
    <revision>
      <id>1367125</id>
      <timestamp>2026-07-26T06:32:07Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१०]] पृष्ठलाई [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा सारियो</comment>
      <origin>1367125</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="g7yx7fpml65vwe0f6ya2nspf6237p74" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[सन् २०१० दक्षिण एसियाली खेलकुद]]</text>
      <sha1>g7yx7fpml65vwe0f6ya2nspf6237p74</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150931</id>
    <redirect title="सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद" />
    <revision>
      <id>1367127</id>
      <timestamp>2026-07-26T06:32:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१६]] पृष्ठलाई [[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा सारियो</comment>
      <origin>1367127</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="53oglii33c0y193opgnv9d3qhwvicuy" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[सन् २०१६ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]</text>
      <sha1>53oglii33c0y193opgnv9d3qhwvicuy</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१९</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150932</id>
    <redirect title="सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद" />
    <revision>
      <id>1367129</id>
      <timestamp>2026-07-26T06:32:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[दक्षिण एसियाली खेलकुद २०१९]] पृष्ठलाई [[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]मा सारियो</comment>
      <origin>1367129</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="115" sha1="qljnwyebgrfmwmndo70odc6g92p3m7r" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[सन् २०१९ दक्षिण एसियाली खेलकुद]]</text>
      <sha1>qljnwyebgrfmwmndo70odc6g92p3m7r</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>एन्जेला डेभिस</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150933</id>
    <revision>
      <id>1367130</id>
      <timestamp>2026-07-26T06:43:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <comment>नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|अमेरिकी शिक्षाविद् र राजनीतिक कार्यकर्ता (जन्म १९४४)}}  {{Infobox philosopher | region = [[पाश्चात्य दर्शन]] | era = [[समकालीन दर्शन]] | name = एन्जेला डेभिस | image = Angela Davis, 1974.jpg | caption = सन् १९७४ मा डेभिस | birth_name = एन...</comment>
      <origin>1367130</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6567" sha1="hgbv7m15h9iyhs4vr22fkbn3tzyb001" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|अमेरिकी शिक्षाविद् र राजनीतिक कार्यकर्ता (जन्म १९४४)}}

{{Infobox philosopher
| region = [[पाश्चात्य दर्शन]]
| era = [[समकालीन दर्शन]]
| name = एन्जेला डेभिस
| image = Angela Davis, 1974.jpg
| caption = सन् १९७४ मा डेभिस
| birth_name = एन्जेला यभोन डेभिस
| birth_date = {{Birth date and age|1944|1|26}}
| birth_place = [[बर्मिङ्गह्याम,अलाबामा|बर्मिङ्घम, अलाबामा]], संयुक्त राज्य अमेरिका
| death_date =
| death_place =
| education = {{ubl|[[ब्रान्डेइस विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बिए]])|[[गोएथे विश्वविद्यालय फ्र्याङ्कफर्ट|फ्र्याङ्कफर्ट विश्वविद्यालय]]|[[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान डिएगो]] ([[कला स्नातकोत्तर|एमए]])|[[हम्बोल्ट विश्वविद्यालय]] }}
| occupation = {{hlist| कार्यकर्ता| दार्शनिक| शिक्षाविद्| लेखिका| सामाजिक सिद्धान्तकार}}
| political_party = {{collapsible list|
{{Plainlist| [[संयुक्त राज्य कम्युनिस्ट पार्टी]] (सन् १९६८–१९९१) &lt;br&gt; [[ब्ल्याक पान्थर पार्टी]] (सन् १९६८–१९६९) &lt;br&gt;[[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समितिहरू]] (सन् १९९१ देखि)}}
}}
| notable_works = {{unbulleted list | ''[[महिला, जाति र वर्ग]]'' (सन् १९८१) | ''[[के कारागारहरू अप्रचलित छन्?]]'' (सन् २००३)}}
| spouse = {{marriage|हिल्टन ब्रेथवेट|1980|1983|end=div}}&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20077018,00.html|title=Angela Davis, Sweetheart of the Far Left, Finds Her Mr. Right|magazine=People (magazine)|volume=14|number=3|date=July 21, 1980|access-date=October 20, 2011|archive-date=March 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311073558/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20077018,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-03-08-vw-316-story.html|title=Angela Davis Now: On a Quiet Street in Oakland, the Former Radical Activist Has Settled In but Not Settled Down|newspaper=Los Angeles Times|first=Beverly|last=Beyette|date=March 8, 1989|access-date=January 6, 2015|archive-date=January 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190116162027/http://articles.latimes.com/1989-03-08/news/vw-316_1_angela-davis/4|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| partner = [[जिना डेन्ट]]
| relatives = [[बेन डेभिस (अमेरिकी फुटबल खेलाडी)|बन डेभिस]] (भाइ); इसा डेभिस
| school_tradition = {{hlist | [[आलोचनात्मक सिद्धान्त]] | [[कालो नारीवाद]] | [[मार्क्सवाद]]}}
| main_interests = {{hlist|[[सामाजिक सिद्धान्त]]|[[समाजवाद]]|[[कारागार उन्मूलन]]|[[अन्तरविच्छेदन]]| [[कालो मार्क्सवाद]]}}
| awards = [[लेनिन शान्ति पुरस्कार]]
| academic_advisors = [[हर्बर्ट मार्कुज]]
| institutions = {{ubl | [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लस एन्जलस]]
[[सान फ्रान्सिस्को राज्य विश्वविद्यालय]] | [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान्ता क्रुज]]}}
}}

'''एन्जेला यभोन डेभिस''' (जन्म जनवरी २६, १९४४) एक अमेरिकी [[मार्क्सवादी नारीवाद|मार्क्सवादी नारीवादी]] राजनीतिक कार्यकर्ता, दार्शनिक, शिक्षाविद्, लेखिका र सामाजिक सिद्धान्तकार हुन्। उनी क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयमा नारीवादी अध्ययन र चेतनाको इतिहासकी विशिष्ट सेवानिवृत्त प्राध्यापक हुन्।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Directory: Angela Y Davis |url=https://humanities.ucsc.edu/academics/faculty/index.php?uid=aydavis |website=UC Santa Cruz |access-date=17 August 2024}}&lt;/ref&gt; डेभिस [[संयुक्त राज्य कम्युनिस्ट पार्टी]]की दीर्घकालीन सदस्य थिइन् र सो पार्टीबाट [[सन् १९८० संयुक्त राज्य राष्ट्रपति चुनाव|सन् १९८०]] र [[सन् १९८४ संयुक्त राज्य राष्ट्रपति चुनाव|सन् १९८४]]को चुनावमा [[संयुक्त राज्यको उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] पदका लागि उम्मेदवार थिइन्। उनी [[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समितिहरू]]की संस्थापक सदस्य पनि हुन्। उनी [[अकुपाई आन्दोलन]] र [[बहिष्कार, विनियोजन र प्रतिबन्ध]] अभियान जस्ता आन्दोलनहरूमा सक्रिय रहेकी छिन्।</text>
      <sha1>hgbv7m15h9iyhs4vr22fkbn3tzyb001</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367131</id>
      <parentid>1367130</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:44:48Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367131</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6665" sha1="6h60fa3upt5h2u5o91jl1laku4c044j" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|अमेरिकी शिक्षाविद् र राजनीतिक कार्यकर्ता (जन्म १९४४)}}

{{Infobox philosopher
| region = [[पाश्चात्य दर्शन]]
| era = [[समकालीन दर्शन]]
| name = एन्जेला डेभिस
| image = Angela Davis, 1974.jpg
| caption = सन् १९७४ मा डेभिस
| birth_name = एन्जेला यभोन डेभिस
| birth_date = {{Birth date and age|1944|1|26}}
| birth_place = [[बर्मिङ्गह्याम,अलाबामा|बर्मिङ्घम, अलाबामा]], संयुक्त राज्य अमेरिका
| death_date =
| death_place =
| education = {{ubl|[[ब्रान्डेइस विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बिए]])|[[गोएथे विश्वविद्यालय फ्र्याङ्कफर्ट|फ्र्याङ्कफर्ट विश्वविद्यालय]]|[[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान डिएगो]] ([[कला स्नातकोत्तर|एमए]])|[[हम्बोल्ट विश्वविद्यालय]] }}
| occupation = {{hlist| कार्यकर्ता| दार्शनिक| शिक्षाविद्| लेखिका| सामाजिक सिद्धान्तकार}}
| political_party = {{collapsible list|
{{Plainlist| [[संयुक्त राज्य कम्युनिस्ट पार्टी]] (सन् १९६८–१९९१) &lt;br&gt; [[ब्ल्याक पान्थर पार्टी]] (सन् १९६८–१९६९) &lt;br&gt;[[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समितिहरू]] (सन् १९९१ देखि)}}
}}
| notable_works = {{unbulleted list | ''[[महिला, जाति र वर्ग]]'' (सन् १९८१) | ''[[के कारागारहरू अप्रचलित छन्?]]'' (सन् २००३)}}
| spouse = {{marriage|हिल्टन ब्रेथवेट|1980|1983|end=div}}&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20077018,00.html|title=Angela Davis, Sweetheart of the Far Left, Finds Her Mr. Right|magazine=People (magazine)|volume=14|number=3|date=July 21, 1980|access-date=October 20, 2011|archive-date=March 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311073558/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20077018,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-03-08-vw-316-story.html|title=Angela Davis Now: On a Quiet Street in Oakland, the Former Radical Activist Has Settled In but Not Settled Down|newspaper=Los Angeles Times|first=Beverly|last=Beyette|date=March 8, 1989|access-date=January 6, 2015|archive-date=January 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190116162027/http://articles.latimes.com/1989-03-08/news/vw-316_1_angela-davis/4|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| partner = [[जिना डेन्ट]]
| relatives = [[बेन डेभिस (अमेरिकी फुटबल खेलाडी)|बन डेभिस]] (भाइ); इसा डेभिस
| school_tradition = {{hlist | [[आलोचनात्मक सिद्धान्त]] | [[कालो नारीवाद]] | [[मार्क्सवाद]]}}
| main_interests = {{hlist|[[सामाजिक सिद्धान्त]]|[[समाजवाद]]|[[कारागार उन्मूलन]]|[[अन्तरविच्छेदन]]| [[कालो मार्क्सवाद]]}}
| awards = [[लेनिन शान्ति पुरस्कार]]
| academic_advisors = [[हर्बर्ट मार्कुज]]
| institutions = {{ubl | [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लस एन्जलस]]
[[सान फ्रान्सिस्को राज्य विश्वविद्यालय]] | [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान्ता क्रुज]]}}
}}

'''एन्जेला यभोन डेभिस''' (जन्म जनवरी २६, १९४४) एक अमेरिकी [[मार्क्सवादी नारीवाद|मार्क्सवादी नारीवादी]] राजनीतिक कार्यकर्ता, दार्शनिक, शिक्षाविद्, लेखिका र सामाजिक सिद्धान्तकार हुन्। उनी क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयमा नारीवादी अध्ययन र चेतनाको इतिहासकी विशिष्ट सेवानिवृत्त प्राध्यापक हुन्।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Directory: Angela Y Davis |url=https://humanities.ucsc.edu/academics/faculty/index.php?uid=aydavis |website=UC Santa Cruz |access-date=17 August 2024}}&lt;/ref&gt; डेभिस [[संयुक्त राज्य कम्युनिस्ट पार्टी]]की दीर्घकालीन सदस्य थिइन् र सो पार्टीबाट [[सन् १९८० संयुक्त राज्य राष्ट्रपति चुनाव|सन् १९८०]] र [[सन् १९८४ संयुक्त राज्य राष्ट्रपति चुनाव|सन् १९८४]]को चुनावमा [[संयुक्त राज्यको उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] पदका लागि उम्मेदवार थिइन्। उनी [[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समितिहरू]]की संस्थापक सदस्य पनि हुन्। उनी [[अकुपाई आन्दोलन]] र [[बहिष्कार, विनियोजन र प्रतिबन्ध]] अभियान जस्ता आन्दोलनहरूमा सक्रिय रहेकी छिन्।

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}</text>
      <sha1>6h60fa3upt5h2u5o91jl1laku4c044j</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367142</id>
      <parentid>1367131</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T06:59:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367142</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15424" sha1="6bbs85ip20psztqnkuxyoccg9cii5fn" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|अमेरिकी शिक्षाविद् र राजनीतिक कार्यकर्ता (जन्म १९४४)}}

{{Infobox philosopher
| region = [[पाश्चात्य दर्शन]]
| era = [[समकालीन दर्शन]]
| name = एन्जेला डेभिस
| image = Angela Davis, 1974.jpg
| caption = सन् १९७४ मा डेभिस
| birth_name = एन्जेला यभोन डेभिस
| birth_date = {{Birth date and age|1944|1|26}}
| birth_place = [[बर्मिङ्गह्याम,अलाबामा|बर्मिङ्घम, अलाबामा]], संयुक्त राज्य अमेरिका
| death_date =
| death_place =
| education = {{ubl|[[ब्रान्डेइस विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बिए]])|[[गोएथे विश्वविद्यालय फ्र्याङ्कफर्ट|फ्र्याङ्कफर्ट विश्वविद्यालय]]|[[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान डिएगो]] ([[कला स्नातकोत्तर|एमए]])|[[हम्बोल्ट विश्वविद्यालय]] }}
| occupation = {{hlist| कार्यकर्ता| दार्शनिक| शिक्षाविद्| लेखिका| सामाजिक सिद्धान्तकार}}
| political_party = {{collapsible list|
{{Plainlist| [[संयुक्त राज्य कम्युनिस्ट पार्टी]] (सन् १९६८–१९९१) &lt;br&gt; [[ब्ल्याक पान्थर पार्टी]] (सन् १९६८–१९६९) &lt;br&gt;[[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समितिहरू]] (सन् १९९१ देखि)}}
}}
| notable_works = {{unbulleted list | ''[[महिला, जाति र वर्ग]]'' (सन् १९८१) | ''[[के कारागारहरू अप्रचलित छन्?]]'' (सन् २००३)}}
| spouse = {{marriage|हिल्टन ब्रेथवेट|1980|1983|end=div}}&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20077018,00.html|title=Angela Davis, Sweetheart of the Far Left, Finds Her Mr. Right|magazine=People (magazine)|volume=14|number=3|date=July 21, 1980|access-date=October 20, 2011|archive-date=March 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311073558/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20077018,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-03-08-vw-316-story.html|title=Angela Davis Now: On a Quiet Street in Oakland, the Former Radical Activist Has Settled In but Not Settled Down|newspaper=Los Angeles Times|first=Beverly|last=Beyette|date=March 8, 1989|access-date=January 6, 2015|archive-date=January 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190116162027/http://articles.latimes.com/1989-03-08/news/vw-316_1_angela-davis/4|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| partner = [[जिना डेन्ट]]
| relatives = [[बेन डेभिस (अमेरिकी फुटबल खेलाडी)|बन डेभिस]] (भाइ); इसा डेभिस
| school_tradition = {{hlist | [[आलोचनात्मक सिद्धान्त]] | [[कालो नारीवाद]] | [[मार्क्सवाद]]}}
| main_interests = {{hlist|[[सामाजिक सिद्धान्त]]|[[समाजवाद]]|[[कारागार उन्मूलन]]|[[अन्तरविच्छेदन]]| [[कालो मार्क्सवाद]]}}
| awards = [[लेनिन शान्ति पुरस्कार]]
| academic_advisors = [[हर्बर्ट मार्कुज]]
| institutions = {{ubl | [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लस एन्जलस]]
[[सान फ्रान्सिस्को राज्य विश्वविद्यालय]] | [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान्ता क्रुज]]}}
}}

'''एन्जेला यभोन डेभिस''' (जन्म जनवरी २६, १९४४) एक अमेरिकी [[मार्क्सवादी नारीवाद|मार्क्सवादी नारीवादी]] राजनीतिक कार्यकर्ता, दार्शनिक, शिक्षाविद्, लेखिका र सामाजिक सिद्धान्तकार हुन्। उनी क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयमा नारीवादी अध्ययन र चेतनाको इतिहासकी विशिष्ट सेवानिवृत्त प्राध्यापक हुन्।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Directory: Angela Y Davis |url=https://humanities.ucsc.edu/academics/faculty/index.php?uid=aydavis |website=UC Santa Cruz |access-date=17 August 2024}}&lt;/ref&gt; डेभिस [[संयुक्त राज्य कम्युनिस्ट पार्टी]]की दीर्घकालीन सदस्य थिइन् र सो पार्टीबाट [[सन् १९८० संयुक्त राज्य राष्ट्रपति चुनाव|सन् १९८०]] र [[सन् १९८४ संयुक्त राज्य राष्ट्रपति चुनाव|सन् १९८४]]को चुनावमा [[संयुक्त राज्यको उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] पदका लागि उम्मेदवार थिइन्। उनी [[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समितिहरू]]की संस्थापक सदस्य पनि हुन्। उनी [[अकुपाई आन्दोलन]] र [[बहिष्कार, विनियोजन र प्रतिबन्ध]] अभियान जस्ता आन्दोलनहरूमा सक्रिय रहेकी छिन्।

डेभिसको जन्म [[बर्मिङ्गह्याम,अलाबामा|बर्मिङ्घम, अलाबामा]]मा भएको थियो। उनले [[ब्रान्डेइस विश्वविद्यालय]] र [[गोएथे विश्वविद्यालय फ्र्याङ्कफर्ट|फ्र्याङ्कफर्ट विश्वविद्यालय]]बाट अध्ययन गरेकी थिइन्। उनले [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान डिएगो]]मा पनि अध्ययन गरी त्यसपछि [[पूर्वी जर्मनी]]मा बसाइँसरी जहाँ उनले [[हम्बोल्ट विश्वविद्यालय बर्लिन|हम्बोल्ट-विश्वविद्यालय बर्लिन]]मा डक्टरेटका लागि थप अध्ययन पूरा गरेकी थिइन्। संयुक्त राज्य फर्किएपछि, उनी अमेरिकी कम्युनिस्ट पार्टीमा आबद्ध हुँदै [[नारीवादी आन्दोलनको दोस्रो लहर|दोस्रो-लहरको नारीवादी आन्दोलन]] र [[भियतनाम युद्धमा संयुक्त राज्यको संलग्नताको विरोध|भियतनाम युद्ध विरोधी अभियान]]मा संलग्न भएकी थिइन्।

सन् १९६९ मा, उनी [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लस एन्जलस]]मा दर्शनशास्त्रको सहायक प्राध्यापकको रूपमा नियुक्त भएकी थिइन्। [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लसएन्जल्स]]को बोर्डले कम्युनिस्ट पार्टीमा उनको आबद्धतालाई देखेर उनलाई चाँडै नै बर्खास्त गरिदिएको थियो। अदालतले बर्खास्तगीलाई अवैध ठहराएपछि, विश्वविद्यालयले उत्तेजक भाषा प्रयोग गरेको आरोपमा उनलाई पुनः बर्खास्त गरिएको थियो। सन् १९७० मा, डेभिसका बन्दुकहरू क्यालिफोर्नियाको मारिन काउन्टीमा एउटा अदालतको कोठाको सशस्त्र कब्जामा प्रयोग गरिएकोमा जहाँ चार जनाको मृत्यु हुन पुगेको थियो। हत्या षडयन्त्र सहित तीनवटा पूँजीगत अपराधमा अभियोजन चलाइएपछि, उनले एक वर्षभन्दा बढी समय कारागारमा बिताएकी थिइन् भने सन् १९७२ मा उनी सबै आरोपबाट निर्दोष साबित भएकी थिइन्। जेलमा रहँदा, उनलाई प्रायः राजनीतिक कैदी मानिन्थ्यो।

सन् १९९१ मा, [[सोभियत सङ्घको विघटन]]को बीचमा, उनी अमेरिकी कम्युनिस्ट पार्टीबाट अलग हुँदै  [[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समिति]]को स्थापनाका लागि सहयोग गरेकी थिइन्। त्यसै वर्ष, उनी क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान्ता क्रुजमा [[महिला अध्ययन|नारीवादी अध्ययन]] विभागमा सामेल हुँदै उक्त विभागमा निर्देशक बनेकी थिइन् भने सन् २००८ मा सेवानिवृत्त भएकी थिइन्। सन् १९९७ मा, उनले कारागार-औद्योगिक जटिललाई उन्मूलन गर्न काम गर्ने एउटा संस्था क्रिटिकल रेजिस्टेन्सको सह-स्थापना गरेकी थिइन्।

डेभिसले सोभियत सङ्घको [[लेनिन शान्ति पुरस्कार]] (सन् २०२५ सम्म उनी यसका अन्तिम जीवित प्राप्तकर्ता हुन्) र [[राष्ट्रिय महिला हल अफ फेम]]मा समावेश गराउने सहित विभिन्न पुरस्कारहरू प्राप्त गरेकी छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Davis, Angela |url=https://www.womenofthehall.org/inductee/angela-davis/ |website=National Women's Hall of Fame |access-date=May 14, 2020 |archive-date=August 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818022932/https://www.womenofthehall.org/inductee/angela-davis/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; उनीमाथि [[राजनीतिक हिंसा]]को वकालत गर्ने आरोप र सोभियत सङ्घप्रतिको उनको समर्थनका कारण,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 23, 2019 |title=The Real Stain on Angela Davis' Legacy Is Her Support for Tyranny |url=https://thebulwark.com/the-real-stain-on-angela-davis-legacy-is-her-support-for-tyranny/ |website=The Bulwark|first=Cathy|last=Young |access-date=July 28, 2020 |archive-date=July 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728182910/https://thebulwark.com/the-real-stain-on-angela-davis-legacy-is-her-support-for-tyranny/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; उनी एक विवादास्पद व्यक्तित्व रहेकी छिन्। सन् २०२० मा, उनी ''[[टाइम (पत्रिका)|टाइम]]'' पत्रिकाको &quot;१०० वर्षकी महिला&quot; संस्करणमा सन् १९७१ की &quot;वर्षकी महिला&quot; को रूपमा सूचीबद्ध भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Kendi |first1=Ibram X. |title= 100 Women of the Year {{!}} 1971: Angela Davis |url=https://time.com/5793638/angela-davis-100-women-of-the-year/ |magazine=Time (magazine) |date=March 5, 2020|access-date=June 2, 2020 |archive-date=June 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620155257/https://time.com/5793638/angela-davis-100-women-of-the-year/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; सन् २०२० मा, उनी ''टाइम'' को [[टाइम १००|विश्वका १०० सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिहरूको सूची]]मा पनि समावेश भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|title=Angela Davis: The 100 Most Influential People of 2020|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888290/angela-davis/|date=September 22, 2020|access-date=September 23, 2020|magazine=Time|archive-date=September 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924085624/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888290/angela-davis/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; सन् २०२५ मा, डेभिसलाई [[क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालय]]बाट अक्षरशास्त्रमा मानार्थ डक्टरेट प्रदान गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Keating |first=Jessica |date=2025-06-25 |title=Cambridge confers honorary degrees |url=https://www.cam.ac.uk/stories/cambridge-confers-honorary-degrees-2025 |access-date=2025-08-05 |website=www.cam.ac.uk |publisher=University of Cambridge|language=en}}&lt;/ref&gt;

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}</text>
      <sha1>6bbs85ip20psztqnkuxyoccg9cii5fn</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367144</id>
      <parentid>1367142</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:00:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367144</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="15427" sha1="8w7smt640opywta8y67rwn1nkxalpok" xml:space="preserve">{{छोटो विवरण|अमेरिकी शिक्षाविद् र राजनीतिक कार्यकर्ता (जन्म १९४४)}}

{{Infobox philosopher
| region = [[पाश्चात्य दर्शन]]
| era = [[समकालीन दर्शन]]
| name = एन्जेला डेभिस
| image = Angela Davis, 1974.jpg
| caption = सन् १९७४ मा डेभिस
| birth_name = एन्जेला यभोन डेभिस
| birth_date = {{Birth date and age|1944|1|26}}
| birth_place = [[बर्मिङ्गह्याम,अलाबामा|बर्मिङ्घम, अलाबामा]], संयुक्त राज्य अमेरिका
| death_date =
| death_place =
| education = {{ubl|[[ब्रान्डेइस विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बिए]])|[[गोएथे विश्वविद्यालय फ्र्याङ्कफर्ट|फ्र्याङ्कफर्ट विश्वविद्यालय]]|[[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान डिएगो]] ([[कला स्नातकोत्तर|एमए]])|[[हम्बोल्ट विश्वविद्यालय]] }}
| occupation = {{hlist| कार्यकर्ता| दार्शनिक| शिक्षाविद्| लेखिका| सामाजिक सिद्धान्तकार}}
| political_party = {{collapsible list|
{{Plainlist| [[संयुक्त राज्य कम्युनिस्ट पार्टी]] (सन् १९६८–१९९१) &lt;br&gt; [[ब्ल्याक पान्थर पार्टी]] (सन् १९६८–१९६९) &lt;br&gt;[[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समितिहरू]] (सन् १९९१ देखि)}}
}}
| notable_works = {{unbulleted list | ''[[महिला, जाति र वर्ग]]'' (सन् १९८१) | ''[[के कारागारहरू अप्रचलित छन्?]]'' (सन् २००३)}}
| spouse = {{marriage|हिल्टन ब्रेथवेट|1980|1983|end=div}}&lt;ref name=&quot;auto&quot;&gt;{{cite magazine|url=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20077018,00.html|title=Angela Davis, Sweetheart of the Far Left, Finds Her Mr. Right|magazine=People (magazine)|volume=14|number=3|date=July 21, 1980|access-date=October 20, 2011|archive-date=March 11, 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150311073558/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20077018,00.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;auto1&quot;&gt;{{cite news|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1989-03-08-vw-316-story.html|title=Angela Davis Now: On a Quiet Street in Oakland, the Former Radical Activist Has Settled In but Not Settled Down|newspaper=Los Angeles Times|first=Beverly|last=Beyette|date=March 8, 1989|access-date=January 6, 2015|archive-date=January 16, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190116162027/http://articles.latimes.com/1989-03-08/news/vw-316_1_angela-davis/4|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
| partner = [[जिना डेन्ट]]
| relatives = [[बेन डेभिस (अमेरिकी फुटबल खेलाडी)|बन डेभिस]] (भाइ); इसा डेभिस
| school_tradition = {{hlist | [[आलोचनात्मक सिद्धान्त]] | [[कालो नारीवाद]] | [[मार्क्सवाद]]}}
| main_interests = {{hlist|[[सामाजिक सिद्धान्त]]|[[समाजवाद]]|[[कारागार उन्मूलन]]|[[अन्तरविच्छेदन]]| [[कालो मार्क्सवाद]]}}
| awards = [[लेनिन शान्ति पुरस्कार]]
| academic_advisors = [[हर्बर्ट मार्कुज]]
| institutions = {{ubl | [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लस एन्जलस]]
[[सान फ्रान्सिस्को राज्य विश्वविद्यालय]] | [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान्ता क्रुज]]}}
}}

'''एन्जेला यभोने डेभिस''' (जन्म जनवरी २६, १९४४) एक अमेरिकी [[मार्क्सवादी नारीवाद|मार्क्सवादी नारीवादी]] राजनीतिक कार्यकर्ता, दार्शनिक, शिक्षाविद्, लेखिका र सामाजिक सिद्धान्तकार हुन्। उनी क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालयमा नारीवादी अध्ययन र चेतनाको इतिहासकी विशिष्ट सेवानिवृत्त प्राध्यापक हुन्।&lt;ref&gt;{{cite web |title=Directory: Angela Y Davis |url=https://humanities.ucsc.edu/academics/faculty/index.php?uid=aydavis |website=UC Santa Cruz |access-date=17 August 2024}}&lt;/ref&gt; डेभिस [[संयुक्त राज्य कम्युनिस्ट पार्टी]]की दीर्घकालीन सदस्य थिइन् र सो पार्टीबाट [[सन् १९८० संयुक्त राज्य राष्ट्रपति चुनाव|सन् १९८०]] र [[सन् १९८४ संयुक्त राज्य राष्ट्रपति चुनाव|सन् १९८४]]को चुनावमा [[संयुक्त राज्यको उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]] पदका लागि उम्मेदवार थिइन्। उनी [[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समितिहरू]]की संस्थापक सदस्य पनि हुन्। उनी [[अकुपाई आन्दोलन]] र [[बहिष्कार, विनियोजन र प्रतिबन्ध]] अभियान जस्ता आन्दोलनहरूमा सक्रिय रहेकी छिन्।

डेभिसको जन्म [[बर्मिङ्गह्याम,अलाबामा|बर्मिङ्घम, अलाबामा]]मा भएको थियो। उनले [[ब्रान्डेइस विश्वविद्यालय]] र [[गोएथे विश्वविद्यालय फ्र्याङ्कफर्ट|फ्र्याङ्कफर्ट विश्वविद्यालय]]बाट अध्ययन गरेकी थिइन्। उनले [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान डिएगो]]मा पनि अध्ययन गरी त्यसपछि [[पूर्वी जर्मनी]]मा बसाइँसरी जहाँ उनले [[हम्बोल्ट विश्वविद्यालय बर्लिन|हम्बोल्ट-विश्वविद्यालय बर्लिन]]मा डक्टरेटका लागि थप अध्ययन पूरा गरेकी थिइन्। संयुक्त राज्य फर्किएपछि, उनी अमेरिकी कम्युनिस्ट पार्टीमा आबद्ध हुँदै [[नारीवादी आन्दोलनको दोस्रो लहर|दोस्रो-लहरको नारीवादी आन्दोलन]] र [[भियतनाम युद्धमा संयुक्त राज्यको संलग्नताको विरोध|भियतनाम युद्ध विरोधी अभियान]]मा संलग्न भएकी थिइन्।

सन् १९६९ मा, उनी [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लस एन्जलस]]मा दर्शनशास्त्रको सहायक प्राध्यापकको रूपमा नियुक्त भएकी थिइन्। [[क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, लसएन्जल्स]]को बोर्डले कम्युनिस्ट पार्टीमा उनको आबद्धतालाई देखेर उनलाई चाँडै नै बर्खास्त गरिदिएको थियो। अदालतले बर्खास्तगीलाई अवैध ठहराएपछि, विश्वविद्यालयले उत्तेजक भाषा प्रयोग गरेको आरोपमा उनलाई पुनः बर्खास्त गरिएको थियो। सन् १९७० मा, डेभिसका बन्दुकहरू क्यालिफोर्नियाको मारिन काउन्टीमा एउटा अदालतको कोठाको सशस्त्र कब्जामा प्रयोग गरिएकोमा जहाँ चार जनाको मृत्यु हुन पुगेको थियो। हत्या षडयन्त्र सहित तीनवटा पूँजीगत अपराधमा अभियोजन चलाइएपछि, उनले एक वर्षभन्दा बढी समय कारागारमा बिताएकी थिइन् भने सन् १९७२ मा उनी सबै आरोपबाट निर्दोष साबित भएकी थिइन्। जेलमा रहँदा, उनलाई प्रायः राजनीतिक कैदी मानिन्थ्यो।

सन् १९९१ मा, [[सोभियत सङ्घको विघटन]]को बीचमा, उनी अमेरिकी कम्युनिस्ट पार्टीबाट अलग हुँदै  [[प्रजातन्त्र र समाजवादका लागि पत्राचार समिति]]को स्थापनाका लागि सहयोग गरेकी थिइन्। त्यसै वर्ष, उनी क्यालिफोर्निया विश्वविद्यालय, सान्ता क्रुजमा [[महिला अध्ययन|नारीवादी अध्ययन]] विभागमा सामेल हुँदै उक्त विभागमा निर्देशक बनेकी थिइन् भने सन् २००८ मा सेवानिवृत्त भएकी थिइन्। सन् १९९७ मा, उनले कारागार-औद्योगिक जटिललाई उन्मूलन गर्न काम गर्ने एउटा संस्था क्रिटिकल रेजिस्टेन्सको सह-स्थापना गरेकी थिइन्।

डेभिसले सोभियत सङ्घको [[लेनिन शान्ति पुरस्कार]] (सन् २०२५ सम्म उनी यसका अन्तिम जीवित प्राप्तकर्ता हुन्) र [[राष्ट्रिय महिला हल अफ फेम]]मा समावेश गराउने सहित विभिन्न पुरस्कारहरू प्राप्त गरेकी छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Davis, Angela |url=https://www.womenofthehall.org/inductee/angela-davis/ |website=National Women's Hall of Fame |access-date=May 14, 2020 |archive-date=August 18, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200818022932/https://www.womenofthehall.org/inductee/angela-davis/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; उनीमाथि [[राजनीतिक हिंसा]]को वकालत गर्ने आरोप र सोभियत सङ्घप्रतिको उनको समर्थनका कारण,&lt;ref&gt;{{Cite web |date=January 23, 2019 |title=The Real Stain on Angela Davis' Legacy Is Her Support for Tyranny |url=https://thebulwark.com/the-real-stain-on-angela-davis-legacy-is-her-support-for-tyranny/ |website=The Bulwark|first=Cathy|last=Young |access-date=July 28, 2020 |archive-date=July 28, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200728182910/https://thebulwark.com/the-real-stain-on-angela-davis-legacy-is-her-support-for-tyranny/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; उनी एक विवादास्पद व्यक्तित्व रहेकी छिन्। सन् २०२० मा, उनी ''[[टाइम (पत्रिका)|टाइम]]'' पत्रिकाको &quot;१०० वर्षकी महिला&quot; संस्करणमा सन् १९७१ की &quot;वर्षकी महिला&quot; को रूपमा सूचीबद्ध भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{cite magazine |last1=Kendi |first1=Ibram X. |title= 100 Women of the Year {{!}} 1971: Angela Davis |url=https://time.com/5793638/angela-davis-100-women-of-the-year/ |magazine=Time (magazine) |date=March 5, 2020|access-date=June 2, 2020 |archive-date=June 20, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200620155257/https://time.com/5793638/angela-davis-100-women-of-the-year/ |url-status=live }}&lt;/ref&gt; सन् २०२० मा, उनी ''टाइम'' को [[टाइम १००|विश्वका १०० सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिहरूको सूची]]मा पनि समावेश भएकी थिइन्।&lt;ref&gt;{{Cite magazine|title=Angela Davis: The 100 Most Influential People of 2020|url=https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888290/angela-davis/|date=September 22, 2020|access-date=September 23, 2020|magazine=Time|archive-date=September 24, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200924085624/https://time.com/collection/100-most-influential-people-2020/5888290/angela-davis/|url-status=live}}&lt;/ref&gt; सन् २०२५ मा, डेभिसलाई [[क्याम्ब्रिज विश्वविद्यालय]]बाट अक्षरशास्त्रमा मानार्थ डक्टरेट प्रदान गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Keating |first=Jessica |date=2025-06-25 |title=Cambridge confers honorary degrees |url=https://www.cam.ac.uk/stories/cambridge-confers-honorary-degrees-2025 |access-date=2025-08-05 |website=www.cam.ac.uk |publisher=University of Cambridge|language=en}}&lt;/ref&gt;

== सन्दर्भ सामग्रीहरू ==
{{सन्दर्भसूची}}</text>
      <sha1>8w7smt640opywta8y67rwn1nkxalpok</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सरु लिम्बु</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150934</id>
    <redirect title="सरु लिम्बू" />
    <revision>
      <id>1367136</id>
      <timestamp>2026-07-26T06:54:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[सरु लिम्बु]] पृष्ठलाई [[सरु लिम्बू]]मा सारियो</comment>
      <origin>1367136</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="68sawh0ygzh3amrkvdie26e7105xct8" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[सरु लिम्बू]]</text>
      <sha1>68sawh0ygzh3amrkvdie26e7105xct8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>पुजा राना</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150935</id>
    <redirect title="पूजा राना" />
    <revision>
      <id>1367138</id>
      <timestamp>2026-07-26T06:55:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>पर्वत सुवेदीद्वारा [[पुजा राना]] पृष्ठलाई [[पूजा राना]]मा सारियो</comment>
      <origin>1367138</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="58" sha1="22vjvyv7kphpg4ub6wz8gyh3cm04mtd" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[पूजा राना]]</text>
      <sha1>22vjvyv7kphpg4ub6wz8gyh3cm04mtd</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वार्तालाप:एन्जेला डेभिस</title>
    <ns>1</ns>
    <id>150936</id>
    <revision>
      <id>1367146</id>
      <timestamp>2026-07-26T07:01:22Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>हिमाल सुवेदी</username>
        <id>30817</id>
      </contributor>
      <comment>https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026</comment>
      <origin>1367146</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve" xml:space="preserve">{{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}}</text>
      <sha1>f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>ढाँचा:Silver2</title>
    <ns>10</ns>
    <id>150937</id>
    <revision>
      <id>1367147</id>
      <timestamp>2008-08-27T03:12:15Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Tcncv</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Numbered silver medal with sort support</comment>
      <origin>1367147</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="42" sha1="19isxl5on1zlggzkx98pyufx6azx52q" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg]]}}</text>
      <sha1>19isxl5on1zlggzkx98pyufx6azx52q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367148</id>
      <parentid>1367147</parentid>
      <timestamp>2008-08-27T07:07:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Tcncv</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Add doc reference</comment>
      <origin>1367148</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="153" sha1="29sss2s21slaq0enqd4m0x8sarjo3sw" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg]]}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>29sss2s21slaq0enqd4m0x8sarjo3sw</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367149</id>
      <parentid>1367148</parentid>
      <timestamp>2008-08-27T07:46:36Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Tcncv</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Set alt textfor image = 2</comment>
      <origin>1367149</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="155" sha1="eb5khh46b8z01rnwroq5vy5v7klgmul" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|2]]}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>eb5khh46b8z01rnwroq5vy5v7klgmul</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367150</id>
      <parentid>1367149</parentid>
      <timestamp>2009-01-02T15:49:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Jamcib~enwiki</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>1367150</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="191" sha1="my28ow7hwx7kqqyy8qeo84rqthaabbi" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|2]]}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>my28ow7hwx7kqqyy8qeo84rqthaabbi</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367151</id>
      <parentid>1367150</parentid>
      <timestamp>2009-09-10T11:08:58Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;StanProg</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>+bg interwiki</comment>
      <origin>1367151</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="229" sha1="n8xptsrd3n11psl29x97fb64jmje0yb" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|2]]}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>n8xptsrd3n11psl29x97fb64jmje0yb</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367152</id>
      <parentid>1367151</parentid>
      <timestamp>2010-04-15T16:14:21Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Japan 62</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>1367152</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="264" sha1="t9zwrdsn4eyvdtc8kct7jbgmhpdn3ec" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|2]]}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>t9zwrdsn4eyvdtc8kct7jbgmhpdn3ec</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367153</id>
      <parentid>1367152</parentid>
      <timestamp>2010-04-15T16:18:16Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Japan 62</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>1367153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="8s2dksrxb5h3lh3s63bgiptmjpn0j0p" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|2]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8s2dksrxb5h3lh3s63bgiptmjpn0j0p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367154</id>
      <parentid>1367153</parentid>
      <timestamp>2010-09-12T00:04:49Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;HJ Mitchell</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protected Template:Silver2: [[WP:HRT|high risk template]] transcluded on over 2,000 pages. Batch protection; requests for review can be brought to [[WP:RFUP]].   using [[WP:TW|TW]] ([edit=sysop] (indefinite) [move=sysop] (indefinite))</comment>
      <origin>1367153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="8s2dksrxb5h3lh3s63bgiptmjpn0j0p" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|2]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8s2dksrxb5h3lh3s63bgiptmjpn0j0p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367155</id>
      <parentid>1367154</parentid>
      <timestamp>2010-09-20T09:18:04Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;TFOWR</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Unprotected Template:Silver2: Consensus at [[WP:ANI]] was to unprotect; emerging consensus at [[WT:HRT]] may yet be to re-protect some/many/all - I won't consider it wheel-warring if another admin reprotects. using [[WP:TW|TW]]</comment>
      <origin>1367153</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="265" sha1="8s2dksrxb5h3lh3s63bgiptmjpn0j0p" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|2]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8s2dksrxb5h3lh3s63bgiptmjpn0j0p</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367156</id>
      <parentid>1367155</parentid>
      <timestamp>2010-12-15T11:59:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Pasaban</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Added Bengali wiki page info</comment>
      <origin>1367156</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="316" sha1="6bks59zlxp8bji4jsn173tdpa3s12mf" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|2]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[bn:টেমপ্লেট:রৌপ্য২]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>6bks59zlxp8bji4jsn173tdpa3s12mf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367157</id>
      <parentid>1367156</parentid>
      <timestamp>2011-01-30T10:31:12Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Dodoïste</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>accessibility : alt=Silver</comment>
      <origin>1367157</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="325" sha1="7ymulf10432uhkqs4mpf3z6fq1r9nv3" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=silver]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[bn:টেমপ্লেট:রৌপ্য২]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7ymulf10432uhkqs4mpf3z6fq1r9nv3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367158</id>
      <parentid>1367157</parentid>
      <timestamp>2011-01-30T10:33:34Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Dodoïste</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>&quot;|link=&quot; : public domain : no need for the link, see [[WP:ALT]]</comment>
      <origin>1367158</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="8xx7dl69qloxncsgby6v4v2zkzqwqpk" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=silver|link=]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[bn:টেমপ্লেট:রৌপ্য২]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>8xx7dl69qloxncsgby6v4v2zkzqwqpk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367159</id>
      <parentid>1367158</parentid>
      <timestamp>2011-03-12T18:03:01Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Frietjes</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>1367159</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="331" sha1="4k85oucvvcklzu3n071pp2vec0u1v5w" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=Silver|link=]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[bn:টেমপ্লেট:রৌপ্য২]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4k85oucvvcklzu3n071pp2vec0u1v5w</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367160</id>
      <parentid>1367159</parentid>
      <timestamp>2011-03-12T18:05:20Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Frietjes</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Better alt (match [[Template:Gold01]]</comment>
      <origin>1367160</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="326" sha1="dlvw228naxi9vgug4qcmx502i6gh78s" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[bn:টেমপ্লেট:রৌপ্য২]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>dlvw228naxi9vgug4qcmx502i6gh78s</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367161</id>
      <parentid>1367160</parentid>
      <timestamp>2011-12-06T12:57:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Kasir</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>1367161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="67742n6jnztwk55s6kwmb2orjx5bdth" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[bn:টেমপ্লেট:রৌপ্য২]]
[[fa:الگو:Silver2]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>67742n6jnztwk55s6kwmb2orjx5bdth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367162</id>
      <parentid>1367161</parentid>
      <timestamp>2012-04-23T10:36:14Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Arcticocean</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Protected Template:Silver2: [[Wikipedia:High-risk templates|Highly-visible template]] (between 1900 and 4000 transclusions) (‎[edit=autoconfirmed] (indefinite) ‎[move=sysop] (indefinite))</comment>
      <origin>1367161</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="350" sha1="67742n6jnztwk55s6kwmb2orjx5bdth" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}} &lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[bn:টেমপ্লেট:রৌপ্য২]]
[[fa:الگو:Silver2]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>67742n6jnztwk55s6kwmb2orjx5bdth</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367163</id>
      <parentid>1367162</parentid>
      <timestamp>2012-06-17T18:45:42Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Johan Elisson</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>removing space after medal image (other medal templates does not have a space)</comment>
      <origin>1367163</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="349" sha1="j5m7n7tj9xk7b7u3jupsu3211rgjcri" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[bn:টেমপ্লেট:রৌপ্য২]]
[[fa:الگو:Silver2]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>j5m7n7tj9xk7b7u3jupsu3211rgjcri</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367164</id>
      <parentid>1367163</parentid>
      <timestamp>2012-12-17T04:01:23Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Irfsdn</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>1367164</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="197" sha1="s9ydpypddvju9s791tt8ezkd00wbzl3" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
&lt;noinclude&gt;
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
&lt;!-- Add categories and interwikis to the /doc subpage, not here! --&gt;
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>s9ydpypddvju9s791tt8ezkd00wbzl3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367165</id>
      <parentid>1367164</parentid>
      <timestamp>2012-12-17T04:03:08Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Irfsdn</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Undid revision 528418675 by [[Special:Contributions/Irfanshaharuddin|Irfanshaharuddin]] ([[User talk:Irfanshaharuddin|talk]])</comment>
      <origin>1367165</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="371" sha1="m2i159n33xqi3sv1tbnv6u9203i9shl" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
[[Category:Olympics templates|Silver (sortable)]]
{{documentation|Template:Gold1/doc}}
[[bg:Шаблон:Сребърен2]]
[[bn:টেমপ্লেট:রৌপ্য২]]
[[fa:الگو:Silver2]]
[[ms:Templat:Perak2]]
[[fr:Modèle:Médaille d'argent 2]]
[[th:แม่แบบ:Silver02]]
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>m2i159n33xqi3sv1tbnv6u9203i9shl</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367166</id>
      <parentid>1367165</parentid>
      <timestamp>2012-12-17T22:53:55Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Frietjes</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>1367166</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="ab8uuh1vdi1mcip5ag8lqls4h1igs99" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ab8uuh1vdi1mcip5ag8lqls4h1igs99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367167</id>
      <parentid>1367166</parentid>
      <timestamp>2014-10-28T20:28:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Sillyfolkboy</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Nominated for merging with [[Template:Silver02]]; see [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2014 October 28#Template:Silver2]]. ([[WP:TW|TW]])</comment>
      <origin>1367167</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="228" sha1="ia9vkuz0mi621bb9f1cwv1iv9wspj88" xml:space="preserve">{{Tfm/dated|page=Silver2|otherpage=Silver02|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2014 October 28#Template:Silver2|help=off}}
{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ia9vkuz0mi621bb9f1cwv1iv9wspj88</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367168</id>
      <parentid>1367167</parentid>
      <timestamp>2014-10-28T20:46:26Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Sillyfolkboy</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>Nominated for merging with [[Template:Sica]]; see [[Wikipedia:Templates for discussion/Log/2014 October 28#Template:Sica]]. ([[WP:TW|TW]])</comment>
      <origin>1367168</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="356" sha1="stp6exdugsiklloaurrckwt6n24qncv" xml:space="preserve">{{Tfm/dated|page=Silver2|otherpage=Sica|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2014 October 28#Template:Silver2|help=off}}
{{Tfm/dated|page=Silver2|otherpage=Silver02|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2014 October 28#Template:Silver2|help=off}}
{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>stp6exdugsiklloaurrckwt6n24qncv</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367169</id>
      <parentid>1367168</parentid>
      <timestamp>2014-10-28T21:56:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Sillyfolkboy</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>add noinclude to discussion template - this is just too disruptive for users given the small size of the template and it's regular usage in tables</comment>
      <origin>1367169</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="379" sha1="7xale29hib1jtad8srry479y2eyb57q" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Tfm/dated|page=Silver2|otherpage=Sica|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2014 October 28#Template:Silver2|help=off}}
{{Tfm/dated|page=Silver2|otherpage=Silver02|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2014 October 28#Template:Silver2|help=off}}&lt;/noinclude&gt;
{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>7xale29hib1jtad8srry479y2eyb57q</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367170</id>
      <parentid>1367169</parentid>
      <timestamp>2014-10-28T22:15:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Sports2021</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <origin>1367170</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="378" sha1="1gyevoi7jtr7t8kk1dkxwe52qp1yagk" xml:space="preserve">&lt;noinclude&gt;{{Tfm/dated|page=Silver2|otherpage=Sica|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2014 October 28#Template:Silver2|help=off}}
{{Tfm/dated|page=Silver2|otherpage=Silver02|link=Wikipedia:Templates for discussion/Log/2014 October 28#Template:Silver2|help=off}}&lt;/noinclude&gt;{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>1gyevoi7jtr7t8kk1dkxwe52qp1yagk</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367171</id>
      <parentid>1367170</parentid>
      <timestamp>2014-11-10T10:53:18Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Martijn Hoekstra</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>rm TfD notification</comment>
      <origin>1367171</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="96" sha1="ab8uuh1vdi1mcip5ag8lqls4h1igs99" xml:space="preserve">{{sort|2|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>ab8uuh1vdi1mcip5ag8lqls4h1igs99</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367172</id>
      <parentid>1367171</parentid>
      <timestamp>2014-11-12T21:14:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Sillyfolkboy</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>merge in sort element to always sort by 02 instead of 2 (e.g. so 02 will list before 12) - add link parameter (default to [[silver medal]]) - amend alt text to 2nd</comment>
      <origin>1367172</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="122" sha1="pl78bv5a9vrhaiu5ranz6d39r800ft3" xml:space="preserve">{{sort|02|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2nd|link={{{link|silver medal}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>pl78bv5a9vrhaiu5ranz6d39r800ft3</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367173</id>
      <parentid>1367172</parentid>
      <timestamp>2014-11-12T22:36:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Dodoïste</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>removing confusing behavior, we do not link icons to article pages</comment>
      <origin>1367173</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="99" sha1="l0u7lz1lfr9bxkrzjyfq1rqdi3n99ze" xml:space="preserve">{{sort|02|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2nd|link=]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>l0u7lz1lfr9bxkrzjyfq1rqdi3n99ze</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367174</id>
      <parentid>1367173</parentid>
      <timestamp>2015-03-03T10:10:03Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;HandsomeFella</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>it actually works</comment>
      <origin>1367174</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="109" sha1="17cjypr6034dc8u56oids7neumm6jjf" xml:space="preserve">{{sort|02|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2nd|link={{{link}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>17cjypr6034dc8u56oids7neumm6jjf</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367175</id>
      <parentid>1367174</parentid>
      <timestamp>2015-03-03T15:24:52Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Edgars2007</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <origin>1367175</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="110" sha1="q2ppkisfqrqpx4b1txml7ofut1x8n58" xml:space="preserve">{{sort|02|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2nd|link={{{link|}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>q2ppkisfqrqpx4b1txml7ofut1x8n58</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367176</id>
      <parentid>1367175</parentid>
      <timestamp>2016-08-21T20:40:37Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Zzyzx11</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>modify alt tag - I doubt that the medal symbol image is exactly made clear on screen readers</comment>
      <origin>1367176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="96mgrkvorlt0wv6ujpu7h0o3e7qang2" xml:space="preserve">{{sort|02|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2nd, silver medalist(s)|link={{{link|}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>96mgrkvorlt0wv6ujpu7h0o3e7qang2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367177</id>
      <parentid>1367176</parentid>
      <timestamp>2016-12-10T21:56:00Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Renamed user mou89p43twvqcvm8ut9w3</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>Changed protection level for &quot;[[Template:Silver2]]&quot;: [[WP:High-risk templates|Highly visible template]] ([Edit=Require template editor access] (indefinite) [Move=Require template editor access] (indefinite))</comment>
      <origin>1367176</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="130" sha1="96mgrkvorlt0wv6ujpu7h0o3e7qang2" xml:space="preserve">{{sort|02|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2nd, silver medalist(s)|link={{{link|}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>96mgrkvorlt0wv6ujpu7h0o3e7qang2</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367178</id>
      <parentid>1367177</parentid>
      <timestamp>2020-03-13T14:09:24Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Jonesey95</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>better alt text</comment>
      <origin>1367178</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="4vxvfsaffghaf4uqyc9x0icnoaoagv4" xml:space="preserve">{{sort|02|[[Image:silver medal icon.svg|alt=2nd place, silver medalist(s)|link={{{link|}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>4vxvfsaffghaf4uqyc9x0icnoaoagv4</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367179</id>
      <parentid>1367178</parentid>
      <timestamp>2022-08-08T19:03:09Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>en&gt;Andrybak</username>
        <id>0</id>
      </contributor>
      <comment>replace deprecated [[Help:Files|&quot;Image:&quot; with &quot;File:&quot;]]</comment>
      <origin>1367179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="5v0w9ut17uu015accztdxdwuij2r0sa" xml:space="preserve">{{sort|02|[[File:Silver medal icon.svg|alt=2nd place, silver medalist(s)|link={{{link|}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5v0w9ut17uu015accztdxdwuij2r0sa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367180</id>
      <parentid>1367179</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:02:46Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[:en:Template:Silver2]] बाट ३३ संशोधन(हरू): आयात गर्दै</comment>
      <origin>1367179</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="135" sha1="5v0w9ut17uu015accztdxdwuij2r0sa" xml:space="preserve">{{sort|02|[[File:Silver medal icon.svg|alt=2nd place, silver medalist(s)|link={{{link|}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>5v0w9ut17uu015accztdxdwuij2r0sa</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367181</id>
      <parentid>1367180</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:04:13Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367181</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="134" sha1="bexsvlucoqpm0otcljquxekcbbi7l4k" xml:space="preserve">{{sort|2|[[File:Silver medal icon.svg|alt=2nd place, silver medalist(s)|link={{{link|}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>bexsvlucoqpm0otcljquxekcbbi7l4k</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367182</id>
      <parentid>1367181</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:04:31Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367182</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="136" sha1="tfcsa5js5bqrpgkaxzpe2bru4gfx22w" xml:space="preserve">{{sort|२|[[File:Silver medal icon.svg|alt=2nd place, silver medalist(s)|link={{{link|}}}]]}}&lt;noinclude&gt;
{{documentation}}
&lt;/noinclude&gt;</text>
      <sha1>tfcsa5js5bqrpgkaxzpe2bru4gfx22w</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रिती राई</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150938</id>
    <redirect title="प्रीति राई" />
    <revision>
      <id>1367189</id>
      <timestamp>2026-07-26T07:26:17Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>[[प्रिती राई]]मा अनुप्रेषण गर्दै</comment>
      <origin>1367189</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="tknqku8ubbq4my1iwoyfzdb13c4das6" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[प्रिती राई]]</text>
      <sha1>tknqku8ubbq4my1iwoyfzdb13c4das6</sha1>
    </revision>
    <revision>
      <id>1367190</id>
      <parentid>1367189</parentid>
      <timestamp>2026-07-26T07:26:38Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>/* */</comment>
      <origin>1367190</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="qnlm3ms9i9fmj0zhbay4klvwjdvh7jm" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[प्रीति राई]]</text>
      <sha1>qnlm3ms9i9fmj0zhbay4klvwjdvh7jm</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>सरू लिम्बू</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150939</id>
    <redirect title="सरु लिम्बू" />
    <revision>
      <id>1367191</id>
      <timestamp>2026-07-26T07:27:02Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>[[सरु लिम्बू]]मा अनुप्रेषण गर्दै</comment>
      <origin>1367191</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="61" sha1="68sawh0ygzh3amrkvdie26e7105xct8" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[सरु लिम्बू]]</text>
      <sha1>68sawh0ygzh3amrkvdie26e7105xct8</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>रेनुका नगरकोटे</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150940</id>
    <redirect title="रेनुका नगरकोटी" />
    <revision>
      <id>1367192</id>
      <timestamp>2026-07-26T07:27:47Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>[[रेनुका नगरकोटी]]मा अनुप्रेषण गर्दै</comment>
      <origin>1367192</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="73" sha1="7b8ndpiyk7jz6yxxklx57l3dugg8h4l" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[रेनुका नगरकोटी]]</text>
      <sha1>7b8ndpiyk7jz6yxxklx57l3dugg8h4l</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>हिराकुमारी भुजेल</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150941</id>
    <redirect title="हीराकुमारी भुजेल" />
    <revision>
      <id>1367193</id>
      <timestamp>2026-07-26T07:28:39Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>[[हीराकुमारी भुजेल]]मा अनुप्रेषण गर्दै</comment>
      <origin>1367193</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="79" sha1="jhr4gpfhxvvahnmqaj26bx7vz8pc3hf" xml:space="preserve">#अनुप्रेषण [[हीराकुमारी भुजेल]]</text>
      <sha1>jhr4gpfhxvvahnmqaj26bx7vz8pc3hf</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>वार्तालाप:नेपाल महिला राष्ट्रिय फुटबल टोली</title>
    <ns>1</ns>
    <id>150942</id>
    <revision>
      <id>1367196</id>
      <timestamp>2026-07-26T07:37:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>पर्वत सुवेदी</username>
        <id>31224</id>
      </contributor>
      <comment>https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026</comment>
      <origin>1367196</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="67" sha1="f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve" xml:space="preserve">{{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}}</text>
      <sha1>f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रह्लाद जोशी</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150943</id>
    <revision>
      <id>1367199</id>
      <timestamp>2026-07-26T07:53:40Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesh Deuba</username>
        <id>37151</id>
      </contributor>
      <comment>नयाँ लेख</comment>
      <origin>1367199</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="27701" sha1="8s6z7hy21fvrbo8rlum8upol0borets" xml:space="preserve">{{Infobox officeholder
| image              = Prahlad Joshi (cropped).jpg
| image_size         = 250
| caption            = सन् २०२६ मा जोशी
| birth_date         = {{birth date and age|1962|11|27|df=yes}}
| birth_place        = [[बीजापुर]], [[मैसूर राज्य]], भारत&lt;br /&gt;(हालको [[कर्नाटक]])
| office             = [[भारतका शिक्षा मन्त्री|भारतका केन्द्रीय शिक्षा मन्त्री]]
| prime_minister     = [[नरेन्द्र मोदी]]
| president          = [[द्रौपदी मुर्मु]]
| term_start         = {{Start date|2026|07|25|df=yes}}
| term_end           =
| predecessor        = [[धर्मेन्द्र प्रधान]]
| successor          =
| office1            = [[उपभोक्ता मामिला, खाद्य तथा सार्वजनिक वितरण मन्त्रालय|उपभोक्ता मामिला, खाद्य तथा सार्वजनिक वितरण मन्त्री]]
| prime_minister1    = [[नरेन्द्र मोदी]]
| term_start1        = {{Start date|2024|06|10|df=yes}}
| term_end1          =
| predecessor1       = [[पियुष गोयल]]
| successor1         =
| office2            = [[नवीन तथा नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्रालय|नवीन तथा नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्री]]
| prime_minister2    = [[नरेन्द्र मोदी]]
| term_start2        = {{Start date|2024|06|10|df=yes}}
| term_end2          =
| predecessor2       = [[राज कुमार सिंह]]
{{Collapsed infobox section begin|अन्य मन्त्रिस्तरीय पदहरू|titlestyle=border: 1px dashed lightgrey;}}
{{Infobox officeholder
| embed              = yes
| office3            = [[कोइला मन्त्रालय|कोइला मन्त्री]]
| prime_minister3    = [[नरेन्द्र मोदी]]
| term_start3        = {{Start date|2019|05|30|df=yes}}
| term_end3          = {{End date|2024|06|10|df=yes}}
| predecessor3       = [[पियुष गोयल]]
| successor3         = [[जी. किशन रेड्डी]]
| office4            = [[खानी मन्त्रालय (भारत)|खानी मन्त्री]]
| prime_minister4    = [[नरेन्द्र मोदी]]
| term_start4        = {{Start date|2019|05|30|df=yes}}
| term_end4          = {{End date|2024|06|10|df=yes}}
| predecessor4       = [[नरेन्द्र सिंह तोमर]]
| successor4         = [[जी. किशन रेड्डी]]
| office5            = [[संसदीय मामिला मन्त्रालय (भारत)|संसदीय मामिला मन्त्री]]
| prime_minister5    = [[नरेन्द्र मोदी]]
| term_start5        = {{Start date|2019|05|30|df=yes}}
| term_end5          = {{End date|2024|06|10|df=yes}}
| predecessor5       = [[नरेन्द्र सिंह तोमर]]
| successor5         = [[किरण रिजिजु]]
{{Collapsed infobox section end}}}}
| office6            = [[भारतीय जनता पार्टी, कर्नाटकका प्रदेश अध्यक्षहरूको सूची|कर्नाटक प्रदेश अध्यक्ष]], [[भारतीय जनता पार्टी]]
| term_start6        = {{Start date|2012|07|12|df=yes}}
| term_end6          = {{End date|2016|01|12|df=yes}}
| predecessor6       = [[के. एस. ईश्वरप्पा]]
| successor6         = [[बी. एस. येडियुरप्पा]]
| office7            = [[लोकसभा सदस्य|सांसद]], [[लोकसभा]]
| constituency7      = [[धारवाड लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|धारवाड, कर्नाटक]]
| term_start7        = {{Start date|2004|05|24|df=yes}}
| predecessor7       = [[विजय सङ्केश्वर]]
| successor7         =
| party              = [[भारतीय जनता पार्टी]]
| spouse             = {{marriage|ज्योति जोशी|1992}}
| children           = ३
| footnotes          = 
| occupation         = {{hlist|[[राजनीतिज्ञ]]|व्यवसायी}}
| education          = श्री कडसिद्धेश्वर कला महाविद्यालय तथा एचएस कोटम्ब्री विज्ञान संस्थान
}}
'''प्रल्हाद वेंकटेश जोशी'''&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.india.gov.in/my-government/indian-parliament/pralhad-venkatesh-joshi |title=प्रल्हाद वेंकटेश जोशी &amp;#124; भारतको राष्ट्रिय पोर्टल |website=www.india.gov.in |access-date=24 March 2021 |archive-date=23 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210423074102/https://www.india.gov.in/my-government/indian-parliament/pralhad-venkatesh-joshi |url-status=live}}&lt;/ref&gt; (जन्म २७ नोभेम्बर १९६२) एक भारतीय राजनीतिज्ञ हुन्। उनी सन् २०२४ देखि भारतका १३औँ [[उपभोक्ता मामिला, खाद्य तथा सार्वजनिक वितरण मन्त्रालय|उपभोक्ता मामिला, खाद्य तथा सार्वजनिक वितरण मन्त्री]] तथा १०औँ [[नवीन तथा नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्रालय|नवीन तथा नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्री]]का रूपमा कार्यरत छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.moneycontrol.com/elections/lok-sabha-election/pralhad-joshi-appointed-as-minister-of-new-and-renewable-energy-whats-in-store-for-the-sector-article-12745267.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240610171457/https://www.moneycontrol.com/elections/lok-sabha-election/pralhad-joshi-appointed-as-minister-of-new-and-renewable-energy-whats-in-store-for-the-sector-article-12745267.html|title=प्रल्हाद जोशी नवीन तथा नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्री नियुक्त, यस क्षेत्रका लागि अब के अपेक्षा?|archivedate=10 June 2024|website=Moneycontrol}}&lt;/ref&gt;

जुलाई २०२६ मा [[NEET 2026 Paper leak|नीट २०२६ प्रश्नपत्र चुहावट]] विवाद तथा [[राष्ट्रिय परीक्षण एजेन्सी]] (एनटीए) को व्यवस्थापनमाथि भएको आलोचनाका कारण [[धर्मेन्द्र प्रधान]]ले राजीनामा दिएपछि, जोशीले [[भारतका शिक्षा मन्त्री|केन्द्रीय शिक्षा मन्त्री]]को पदभार ग्रहण गरे। उनले [[भारतको केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्|केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्]]मा आफ्नो विद्यमान मन्त्रालयहरूको जिम्मेवारीसमेत यथावत् राखेका छन्।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=प्रल्हाद जोशीलाई शिक्षा मन्त्रालयको अतिरिक्त जिम्मेवारी प्रदान गरियो। |url=https://www.news18.com/india/pralhad-joshi-gets-additional-charge-of-education-ministry-after-dharmendra-pradhans-exit-10233544.html |website=news18.com}}&lt;/ref&gt;

उनी यसअघि [[संसदीय मामिला मन्त्रालय (भारत)|संसदीय मामिला मन्त्री]] समेत रहेका थिए। उक्त कार्यकालमा उनले [[धारा ३७० को खारेजी]], [[नागरिकता संशोधन विधेयक]] लगायतका महत्त्वपूर्ण विधेयकहरू संसद्का दुवै सदनबाट पारित गराउन उल्लेखनीय भूमिका निर्वाह गरेका थिए। उनी सन् २०१९ देखि २०२४ सम्म [[कोइला मन्त्रालय|कोइला मन्त्री]] तथा [[खानी मन्त्रालय (भारत)|खानी मन्त्री]]का रूपमा पनि कार्यरत थिए।

जोशी सन् २००४ देखि [[लोकसभा]]मा [[धारवाड लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|धारवाड लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र]]बाट निर्वाचित [[लोकसभा सदस्य]] हुन्। उनी सन् २०१४ देखि २०१६ सम्म [[भारतीय जनता पार्टी, कर्नाटक|भारतीय जनता पार्टी (भाजपा), कर्नाटक]]का प्रदेश अध्यक्ष पनि रहेका थिए। साथै, उनी सन् २०१४ देखि २०१८ सम्म [[लोकसभा]]को सभापतिमण्डल (Panel of Chairpersons) का सदस्यका रूपमा समेत कार्यरत थिए।
जोशी पहिलो पटक सन् १९९२–१९९४ को अवधिमा [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (आरएसएस) ले कर्नाटकको हुबलीस्थित इदगाह मैदानमा [[भारतको राष्ट्रिय झण्डा]] फहराउने आन्दोलन सञ्चालन गर्दा सार्वजनिक रूपमा चर्चामा आएका थिए। हालै [[भारतको सर्वोच्च अदालत]]ले उक्त इदगाह मैदानको स्वामित्व [[कर्नाटक उच्च न्यायालय]]को आदेशअनुसार [[हुबली–धारवाड महानगरपालिका]]लाई नै कायम गर्ने निर्णयलाई सदर गरेको छ।

उनी [[२००४ भारतीय आम निर्वाचन|२००४]], [[२००९ भारतीय आम निर्वाचन|२००९]], [[२०१४ भारतीय आम निर्वाचन|२०१४]], [[२०१९ भारतीय आम निर्वाचन|२०१९]] तथा [[२०२४ भारतीय आम निर्वाचन|२०२४]] मा सम्पन्न आम निर्वाचनहरूमा [[लोकसभा]] सदस्यका रूपमा निर्वाचित भएका छन्।

== प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा ==

प्रल्हाद जोशीको जन्म २७ नोभेम्बर १९६२ मा भारतको [[मैसूर राज्य]]अन्तर्गत [[बीजापुर]]मा पिता वेंकटेश जोशी र माता मालतीबाई जोशीका सन्तानका रूपमा भएको थियो।&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Lok Sabha |title=Pralhad Joshi |url=https://loksabha.nic.in/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=3982&amp;lastls=17 |accessdate=2 January 2023 |work= |date=2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230102082806/https://loksabha.nic.in/Members/MemberBioprofile.aspx?mpsno=3982&amp;lastls=17 |archivedate=2 January 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;PTI 2024&quot;&gt;{{Cite news |last=PTI |date=9 June 2024 |title=Pralhad Joshi, RSS loyalist &amp; five-time MP, returns as union minister |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/karnataka/pralhad-joshi-rss-loyalist-five-time-mp-returns-as-union-minister/articleshow/110851906.cms?from=mdr |access-date=18 December 2024 |work=The Economic Times |issn=0013-0389 |archive-date=9 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240609193308/https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/karnataka/pralhad-joshi-rss-loyalist-five-time-mp-returns-as-union-minister/articleshow/110851906.cms?from=mdr |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

उनका पिता भारतीय रेलका कर्मचारी थिए र जोशी आफ्ना आमाबुवाका तेस्रो सन्तान हुन्।&lt;ref name=&quot;PTI 2024&quot; /&gt;

जोशीले आफ्नो [[प्राथमिक शिक्षा]] [[भारतका रेल विद्यालयहरू|रेल विद्यालय]]बाट प्राप्त गरेका थिए भने [[माध्यमिक शिक्षा]] [[हुबली|हुब्बली]]स्थित न्यू इङ्ग्लिस स्कुलबाट पूरा गरेका थिए। त्यसपछि उनले [[उच्च शिक्षा]]का लागि हुब्बलीस्थित श्री कडसिद्धेश्वर कला महाविद्यालयबाट स्नातक तह उत्तीर्ण गरेका थिए।&lt;ref name=&quot;PTI 2024&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |last=Pereira |first=Aaron |date=8 May 2018 |title=In Hubli's disputed Idgah, a lesson for Gurugram |url=https://indianexpress.com/elections/karnataka-assembly-elections-2018-in-hublis-disputed-idgah-a-lesson-for-gurugram-5167566/ |access-date=23 July 2022 |website=The Indian Express |language=en |archive-date=23 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220723163258/https://indianexpress.com/elections/karnataka-assembly-elections-2018-in-hublis-disputed-idgah-a-lesson-for-gurugram-5167566/ |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== प्रारम्भिक राजनीतिक जीवन ==

प्रारम्भिक जीवनमा व्यवसायी रहेका प्रल्हाद जोशी सन् १९९२ देखि १९९४ सम्म कर्नाटकको हुब्बलीस्थित इदगाह मैदानमा तिरङ्गा राष्ट्रिय झण्डा फहराउने आन्दोलनको नेतृत्व गर्दै सक्रिय राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए। यही अवधिमा उनले &quot;कश्मीर बचाऔँ आन्दोलन&quot; (Save Kashmir Movement) को पनि नेतृत्व गरेका थिए, जसका कारण उनी कर्नाटकका ती क्षेत्रहरूमा परिचित राजनीतिक व्यक्तित्वका रूपमा स्थापित भए।

त्यसपछि उनी [[धारवाड जिल्ला]]मा [[भारतीय जनता पार्टी]] (भाजपा) का जिल्ला अध्यक्षमा निर्वाचित भए। उनले पहिलो पटक [[२००४ भारतीय आम निर्वाचन|२००४ को १४औँ लोकसभा निर्वाचन]]मा [[धारवाड लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र]]बाट उम्मेदवारी दिएका थिए। उक्त निर्वाचनमा उनले भारतीय राष्ट्रिय कांग्रेस (आईएनसी) का बी. एस. पाटिललाई पराजित गर्दै पहिलो पटक [[लोकसभा]] सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए।

त्यसयता जोशीले धारवाड लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट लगातार निर्वाचन जित्दै आएका छन् र हाल उक्त निर्वाचन क्षेत्रका बहालवाला सांसद हुन्। सन् २००९ को आम निर्वाचनमा उनले कर्नाटकका २८ लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रमध्ये दोस्रो सबैभन्दा ठूलो मतान्तरले विजय हासिल गरेका थिए। सोही निर्वाचनमा धेरै मन्त्री तथा [[लोकसभा]] सदस्यहरूले पराजय बेहोरेका थिए।

सन् २०१९ को आम निर्वाचनमा उनले धारवाड लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट एक लाखभन्दा बढी मतान्तरले विजयी हुँदै पुनः आफ्नो सिट कायम राखेका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Pralhad Joshi: Age, Biography, Education, Wife, Caste, Net Worth &amp; More – Oneindia |url=https://www.oneindia.com/politicians/pralhad-joshi-33757.html |access-date=23 July 2022 |website=www.oneindia.com |language=en |archive-date=23 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220723163300/https://www.oneindia.com/politicians/pralhad-joshi-33757.html |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

जोशी सानै उमेरदेखि [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक संघ]] (आरएसएस) का सदस्य रहँदै आएका छन्।&lt;ref name=&quot;PTI 2024&quot; /&gt;

== केन्द्रीय मन्त्री ==

[[File:Shri Pralhad Joshi taking charge as the Union Minister for Coal, in New Delhi on May 31, 2019 (1).jpg|thumb|left|३१ मे २०१९ मा [[कोइला मन्त्रालय|कोइला मन्त्री]]को रूपमा पदभार ग्रहण गर्दै प्रल्हाद जोशी]]

जोशीले ३० मे २०१९ मा [[भारतको केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्|केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्]]का मन्त्रीका रूपमा शपथ ग्रहण गरेका थिए। त्यसपछि उनलाई [[संसदीय मामिला मन्त्रालय (भारत)|संसदीय मामिला मन्त्री]], [[कोइला मन्त्रालय|कोइला मन्त्री]] तथा [[खानी मन्त्रालय (भारत)|खानी मन्त्री]] नियुक्त गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite news |last=Staff Writer |first= |date=31 May 2019 |title=PM Modi allocates portfolios. Full list of new ministers |url=https://www.livemint.com/politics/news/pm-modi-allocates-portfolios-full-list-of-new-ministers-1559288502067.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20240905173440/https://www.livemint.com/politics/news/pm-modi-allocates-portfolios-full-list-of-new-ministers-1559288502067.html |archive-date=5 September 2024 |access-date=18 December 2024 |work=Mint |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

यी मन्त्रालयहरूमा उनको कार्यकाल जुन २०२४ सम्म रह्यो। [[२०२४ भारतीय आम निर्वाचन]]पछि उनी जुन २०२४ मा [[उपभोक्ता मामिला, खाद्य तथा सार्वजनिक वितरण मन्त्रालय|उपभोक्ता मामिला, खाद्य तथा सार्वजनिक वितरण मन्त्री]] तथा [[नवीन तथा नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्रालय|नवीन तथा नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्री]]मा नियुक्त भए।&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |first= |date=12 June 2024 |title=Pralhad Joshi takes charge as Cabinet Minister for second time |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/pralhad-joshi-takes-charge-as-cabinet-minister-for-second-time/article68277351.ece |access-date=18 December 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;

धारवाड लोकसभा निर्वाचन क्षेत्रबाट लगातार पाँचौँ पटक विजयी हुँदै जोशीले उक्त निर्वाचन क्षेत्रमा कुनै पनि उम्मेदवारद्वारा लगातार सबैभन्दा धेरै पटक विजयी हुने कीर्तिमान कायम गरेका थिए। यद्यपि, आफ्नो मतान्तर अघिल्लो निर्वाचनको तुलनामा घटेकाले आफू पूर्ण रूपमा सन्तुष्ट नरहेको उनले बताएका थिए।&lt;ref&gt;{{Cite news |last= |first= |date=4 June 2024 |title=Pralhad Joshi wins for a record fifth time but says he is not happy with the reduced margin |url=https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/pralhad-joshi-wins-for-a-record-fifth-time-but-says-he-is-not-happy-with-the-reduced-margin/article68251753.ece |access-date=18 December 2024 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X |archive-date=6 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240606015229/https://www.thehindu.com/news/national/karnataka/pralhad-joshi-wins-for-a-record-fifth-time-but-says-he-is-not-happy-with-the-reduced-margin/article68251753.ece |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

सन् २०२६ को [[२०२६ नीट विवाद|नीट २०२६ प्रश्नपत्र चुहावट विवाद]]लाई लिएर देशव्यापी विद्यार्थी आन्दोलन भएपछि, शिक्षा मन्त्री [[धर्मेन्द्र प्रधान]]ले २५ जुलाई २०२६ मा राजीनामा दिएका थिए। त्यसपछि जोशीलाई आफ्नो विद्यमान मन्त्रालयहरूको जिम्मेवारी कायम राख्दै [[भारतका शिक्षा मन्त्री|केन्द्रीय शिक्षा मन्त्री]]को अतिरिक्त जिम्मेवारी प्रदान गरिएको थियो।&lt;ref&gt;{{Cite news |date=25 July 2026|title=Pralhad Joshi appointed as Education Minister after Pradhan resigns from post |url=https://theprint.in/india/pralhad-joshi-appointed-as-education-minister-after-pradhan-resigns-from-post/2996873/ |access-date=25 July 2026 |work=The Print |language=en |url-status=live}}&lt;/ref&gt;

== व्यक्तिगत जीवन ==

जोशीको विवाह ज्योति जोशीसँग भएको छ र उनीहरूका तीन छोरी छन्।&lt;ref name=&quot;PTI 2024&quot; /&gt;

जोशीलाई अध्ययन तथा पठनमा रुचि रहेको बताइएको छ। साथै, उनलाई [[भारतीय शास्त्रीय सङ्गीत]] र [[क्रिकेट]]मा विशेष रुचि छ।&lt;ref&gt;{{Cite web |date=10 June 2024 |title=Karnataka's representative in Union Cabinet: Pralhad Joshi profile |url=https://www.deccanherald.com/india/karnataka/karnatakas-representative-in-union-cabinet-pralhad-joshi-profile-3059463 |access-date=18 December 2024 |website=Deccan Herald |language=en |archive-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240610010703/https://www.deccanherald.com/india/karnataka/karnatakas-representative-in-union-cabinet-pralhad-joshi-profile-3059463 |url-status=live}}&lt;/ref&gt;


== सन्दर्भ ==
{{reflist}}

{{s-start}}
{{s-par|in-lwr}}
{{s-bef|before=[[विजय सङ्केश्वर]]}}
{{s-ttl|title=[[लोकसभा]] सदस्य&lt;br /&gt;[[धारवाड उत्तर लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|धारवाड उत्तर]]का लागि | years=२००४ – २००९}}
{{s-aft|after=निर्वाचन क्षेत्र खारेज}}
|-
{{s-bef|before=निर्वाचन क्षेत्र स्थापना}}
{{s-ttl|title=[[लोकसभा]] सदस्य&lt;br /&gt;[[धारवाड लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र|धारवाड]]का लागि | years=२००९ – हालसम्म}}
{{s-inc}}
|-
{{s-off}}
{{s-bef|before=[[नरेन्द्र सिंह तोमर]]}}
{{s-ttl|title=[[संसदीय मामिला मन्त्रालय (भारत)|संसदीय मामिला मन्त्री]] | years=३१ मे २०१९ – १० जुन २०२४}}
|-
{{s-bef|before=[[पियुष गोयल]]}}
{{s-ttl|title=[[कोइला मन्त्रालय|कोइला मन्त्री]] | years=३१ मे २०१९ – १० जुन २०२४}}
|-
{{s-bef|before=[[पियुष गोयल]]}}
{{s-ttl|title=[[उपभोक्ता मामिला, खाद्य तथा सार्वजनिक वितरण मन्त्रालय|उपभोक्ता मामिला, खाद्य तथा सार्वजनिक वितरण मन्त्री]] | years=१० जुन २०२४ – हालसम्म}}
{{s-inc}}
{{s-bef|before=[[पियुष गोयल]]}}
{{s-ttl|title=[[नवीन तथा नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्रालय|नवीन तथा नवीकरणीय ऊर्जा मन्त्री]] | years=१० जुन २०२४ – हालसम्म}}
{{s-inc}}
|-
{{s-bef|before=[[नरेन्द्र सिंह तोमर]]}}
{{s-ttl|title=[[खानी मन्त्रालय (भारत)|खानी मन्त्री]] | years=३१ मे २०१९ – १० जुन २०२४}}
|-
{{s-end}}


{{DEFAULTSORT:जोशी, प्रल्हाद}}</text>
      <sha1>8s6z7hy21fvrbo8rlum8upol0borets</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>प्रयोगकर्ता वार्ता:लोक बहादुर मगर</title>
    <ns>3</ns>
    <id>150944</id>
    <revision>
      <id>1367211</id>
      <timestamp>2026-07-26T08:51:10Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>नेपाली विकिपिडिया स्वागत</username>
        <id>28168</id>
      </contributor>
      <minor />
      <comment>[[Template:Welcome|स्वागतम्]]</comment>
      <origin>1367211</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="6382" sha1="s8kni2vxgcojgicfmuhmhgf4ovbdm6x" xml:space="preserve">==विकिपिडियामा स्वागत छ!==
&lt;div style=&quot;width: 99%; color: #111; {{box-shadow|0|1px|3px|rgba(0, 0, 0, 0.35)}} {{border-radius|2px}}&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;overflow:hidden; height:auto; background: #fff; width: 100%; padding-bottom:18px;&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 36px; margin-top: 24px;margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height: 1.2em;&quot;&gt;नमस्ते, लोक बहादुर मगरज्यू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 24px; padding-top: 0px; margin-left: 16px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; color: #666; &quot;&gt;
[[नेपाली विकिपिडिया]]मा हार्दिक [[विकिपिडिया:स्वागत|स्वागत]] छ!
&lt;/div&gt;&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;vertical-align:middle; color: black; background-color:#fff&quot;&gt;
&lt;div style=&quot;display: flex; flex-flow: row wrap; background-color:#EAECF0; padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 18px; padding-top: 0px; margin-left: 0px; text-align: center; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.5em; color: #111; &quot;&gt;
हालसम्म नेपाली विकिपिडियामा [[विशेष:Statistics|२९,९४८]] लेखहरू छन्। यसलाई बढाउन तपाईंको योगदानको आवश्यकता रहेको छ। आउनुहोस् तपाईं हामी सबै मिलेर नेपाली विकिपिडियालाई विश्वका अन्य प्रमुख [[:meta:List_of_Wikipedias/ne|भाषाका विकिपिडिया जत्ति कै धनी]] बनाऔँ। विकिपिडियाले कुनै पनि व्यक्तिलाई सम्पादन गर्ने अधिकार दिन्छ। मलाई आशा छ कि तपाईंले यहाँ मन पराउनुहुन्छ र योगदान गर्ने निर्णय गर्नुहुन्छ।&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Symbol support2 vote.svg|25px|alt=|link=]] सुरुवात&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* पहिले [[विकिपिडिया:विकिपिडियाको बारेमा|विकिपिडियाको परिचय पृष्ठ]] पढ्नुहोस्।
* तपाईंले कसरी [[मद्दत:सहायता विषयसूचि|विकिपिडियामा योगदान गर्न सक्नुहुन्छ]] जान्नुहोस्।
* आफ्नो परिचय दिनको लागि तपाईंको [[प्रयोगकर्ता:लोक बहादुर मगर|प्रयोगकर्ता पृष्ठ]] बनाउनुहोला ताकि हामी तपाईंलाई अझ राम्रोसँग चिन्न सक्छौँ। (परिचय दिइरहनु आवश्यक नै भने छैन)
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;

&lt;div style=&quot;flex: 1 1 300px;&quot;&gt;&lt;br/&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 17px; font-family: 'Linux Libertine',Georgia,Times,serif; line-height:1.2em; font-weight:normal;&quot;&gt;[[चित्र:Artículo bueno-blue.svg|25px|alt=|link=]] सुझावहरू&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;font-size: 15px;&quot;&gt;
* कृपया [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/वार्तालाप पृष्ठ|वार्तालाप पृष्ठ]]मा चारवटा वक्र (&lt;code&gt;&lt;nowiki&gt;~~~~&lt;/nowiki&gt;&lt;/code&gt;) प्रयोग गरि हस्ताक्षर गर्नुहोला। यसो गर्नाले वार्तालाप पृष्ठमा स्वत: तपाईंको नाम, वार्ता पृष्ठसूत्र र मिति थपिने छ।
* यदि तपाईंलाई विकिपिडियामा केही समस्या परेको छ भने आफ्नो वार्तालाप पृष्ठमा &lt;code&gt;'''&lt;nowiki&gt;{{मद्दत}}&lt;/nowiki&gt;'''&lt;/code&gt; राख्नु होला। हाम्रा प्रयोगकर्ताहरूले तपाईंको समस्याको समाधान बताउने छन्।
* नयाँ पृष्ठहरू [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सम्पादन|सम्पादन गर्दा]] वा [[विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|सिर्जना गर्दा]], [[विकिपिडिया:स्वशिक्षा/सन्दर्भ|सन्दर्भ]]हरू थप्दा वा मेटाउँदा गल्ती गर्न डराउनु पर्दैन किनकि गल्ती जो कोहीबाट हुन् सक्छ।
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;padding: 10px; padding-left: 25px; &quot;&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:कसरी लेख बनाउने?|कसरी लेख बनाउने?|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;div style=&quot;text-align: center;&quot;&gt;
{{clickable button 2|विकिपिडिया:चिया घर|यदि तपाईंसँग प्रश्नहरू छन् भने यहाँ सोध्नुहोस्|class=mw-ui-constructive center}}
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
&lt;/div&gt;
'''स्वागतम्''', हामी नेपाली विकिपिडियामा तपाईंको सम्पादनको लागि पर्खिरहेका छौँ!

-- [[User:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|नेपाली विकिपिडिया स्वागत]] ([[User talk:नेपाली विकिपिडिया स्वागत|कुरा गर्नुहोस्]]) १४:३६, २६ जुलाई २०२६ (नेपाली समय)</text>
      <sha1>s8kni2vxgcojgicfmuhmhgf4ovbdm6x</sha1>
    </revision>
  </page>
  <page>
    <title>कछवाहा</title>
    <ns>0</ns>
    <id>150945</id>
    <revision>
      <id>1367220</id>
      <timestamp>2026-07-26T11:14:53Z</timestamp>
      <contributor>
        <username>Ramesh Deuba</username>
        <id>37151</id>
      </contributor>
      <comment>नयाँ लेख</comment>
      <origin>1367220</origin>
      <model>wikitext</model>
      <format>text/x-wiki</format>
      <text bytes="11868" sha1="kn9wf9io6w5y3f2w9u8plhqchgwcksb" xml:space="preserve">[[File:Raja Man Singh of Amber.jpg|thumb|कछवाहा राजा मानसिंहलाई चित्रण गरिएको चित्र]]
'''कछवाहा''' मुख्य रूपमा [[भारत]]मा पाइने [[List of Rajput dynasties and states|राजपूत]] कुल हो।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Sen |first=Sailendra Nath |url=https://books.google.com/books?id=fpJ7ry7B5TYC&amp;dq=kachwaha+rajput&amp;pg=PA167 |title=Textbook of Indian History and Culture |date=2007 |publisher=Macmillan India Limited |isbn=978-1-4039-3200-6 |location=New Delhi, India |pages=167 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;The Rajput Palaces: The Development of an Architectural Style, 1450–1750 p. 88 – &quot;the Kachwaha Rajputs (who had previously ruled in Gwalior) established themselves in an adjacent region, founding Dhundar as their capital in 967 AD {{ISBN|9780195647303}}.&quot;[https://books.google.com/books?id=jgTqAAAAMAAJ&amp;q=The+Rajput+Palaces:%C2%A0The+Development+of+an+Architectural+Style,+1450-1750+pg.88]
&lt;/ref&gt; उनीहरूले आफूलाई [[Kusha (Ramayana)|कुश]]का वंशज तथा [[Solar dynasty|सूर्यवंशी]] वंशका सन्तान भएको दाबी गर्छन्।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=“Out of thirty six major clans of the Rajputs, ten belong to Suryavanshi (Sisodia, Rathor, Kachhwaha etc.) and ten to Chandravanshi” |first=Kumar Suresh Singh |url=https://books.google.com/books?id=dhAwAQAAIAAJ&amp;q=kachhwaha+suryavanshi |title=People of India: Rajasthan |date=1998 |publisher=Anthropological Survey of India |isbn=978-81-7154-769-2 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=“12. The suryavanshi are divided into three major clans: the Guhilot, Kachwaha and the Rathod (Karve 1965: 166).” |first=Maya Unnithan-Kumar |url=https://books.google.com/books?id=b9ktWLud0oIC&amp;dq=kachhwaha+suryavanshi&amp;pg=PA136 |title=Identity, Gender, and Poverty: New Perspectives on Caste and Tribe in Rajasthan |date=1997 |publisher=Berghahn Books |isbn=978-1-57181-918-5 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Metha |first=Arun |url=https://books.google.com/books?id=X0IwAQAAIAAJ&amp;q=kachhwaha+suryavanshi |title=History of Medieval India |date=2004 |publisher=ABD Publishers |isbn=978-81-85771-95-3 |language=en}}&lt;/ref&gt; कछवाहाहरू वर्तमान [[राजस्थान|भारतको राजस्थान]]मा अवस्थित [[आमेर राज्य]]का शासक थिए।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Chakravarti |first=Anand |url=https://books.google.com/books?id=fD4HAAAAMAAJ |title=Contradiction and Change: Emerging Patterns of Authority in a Rajasthan Village |date=1975 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-560523-5 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Kingdom of Amber |date=2025-06-29 |work=Wikipedia |url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Kingdom_of_Amber&amp;oldid=1297866910 |access-date=2025-08-01 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==व्युत्पत्ति==
सिन्थिया टालबोटका अनुसार ''कछवाहा'' [[संस्कृत]] भाषाको शब्द हो, जसको अर्थ [[कछुवा]] हुन्छ।&lt;ref&gt;{{cite book |title=The Last Hindu Emperor: Prithviraj Cauhan and the Indian Past, 1200–2000 |edition=illustrated |year=2015 |pages=146–182 |publisher=[[Cambridge University Press]] |chapter=Imagining the Rajput Past in Mughal–era Mewar |first=Cynthia |last=Talbot |doi=10.1017/CBO9781316339893.006 |isbn=9781316339893 |quote=This is a reference to [[Pajawan|Pajjun]]'s family name, Kachhwaha, which means tortoise}}&lt;/ref&gt; अन्य स्रोतहरूका अनुसार, ‘कछवाहा’ कुलको नाम [[राम]]का पुत्र [[Kusha (Ramayana)|कुश]]को नामबाट व्युत्पन्न भएको हो। त्यसैले उनीहरूले आफूलाई रामका पुत्र कुशका वंशज तथा सूर्यवंशी वंशका सन्तान भएको दाबी गर्छन्।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Prasad |first=Rajiv Nain |url=http://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.35121 |title=Raja Man Singh Of Amber}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=“Also, there are people in India by surname Kushwaha &amp; Kachhwaha, who claims to be descendants of Lord Rama.” |first=Suresh Kumar Pareek |url=https://books.google.com/books?id=VywbEQAAQBAJ&amp;dq=kachwaha+lord+rama&amp;pg=PT6 |title=Know the God through the Lens of Science |date=2024-08-22 |publisher=Notion Press |isbn=979-8-89519-587-1 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=“The Kachhwahas are suryavanshi (of the Sun dynasty), tracing their descent from Kush, son of Lord Rama.” |first=DK |url=https://books.google.com/books?id=oXa60HtlNOYC&amp;dq=kachwaha+lord+rama&amp;pg=PA196 |title=Great Monuments of India |date=2009-11-02 |publisher=Dorling Kindersley Limited |isbn=978-1-4053-4782-2 |language=en}}&lt;/ref&gt;

==उत्पत्ति==
[[File:Flag of Kohra.png|thumb|मूल झारशाही ध्वज (कोविदार/कचनार ध्वज)]]
कछवाहाहरूले आफूहरूलाई [[हिन्दू]]&lt;nowiki&gt; देवता रामका पुत्र &lt;/nowiki&gt;[[Kusha (Ramayana)|कुश]]का वंशज भएको दाबी गर्छन्।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bhatnagar |first=V. S. |url=https://books.google.com/books?id=plFuAAAAMAAJ&amp;q=origin+of+kachwaha |title=Life and Times of Sawai Jai Singh, 1688-1743 |date=1974 |publisher=Impex India |language=en}}&lt;/ref&gt; जेम्स मिल्सका अनुसार, कछवाहा राजपूतहरूका पुर्खाहरू [[Kosala kingdom|कोसल]]बाट बसाइँ सरेर [[ग्वालियर]]मा नयाँ वंशको स्थापना गरेका थिए र पछि सन् १०२८ मा [[राजस्थान]] पुगेका थिए। केही इतिहासकारहरूले [[जयपुर]]–कछवाहा वंशका संस्थापक दुल्हा रावलाई १०औँ शताब्दीको [[Kachchhapaghata dynasty|कच्छपघात वंश]]सँग सम्बन्धित मान्छन्।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bahadur |first=Krishna Prakash |url=https://books.google.com/books?id=CaGAAAAAMAAJ&amp;q=kachwaha+rajput+origin |title=Caste, Tribes &amp; Culture of India |date=1977 |publisher=Ess Ess Publications |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Nijjar |first=Bakhshish Singh |url=https://books.google.com/books?id=xQM9voN21ekC&amp;dq=kachwaha+rajputs+migrated&amp;pg=PA342 |title=Origins and History of Jats and Other Allied Nomadic Tribes of India: 900 B.C.-1947 A.D. |date=2008 |publisher=Atlantic Publishers &amp; Dist |isbn=978-81-269-0908-7 |language=en}}&lt;/ref&gt;

रिमा हुजाका अनुसार, कछवाहाहरूलाई प्रारम्भिक समयमा ''कच्छपघात'', ''कछवाहा'' तथा ''काटसवाहा'' जस्ता नामहरूले चिनिन्थ्यो। ''कछावा'' भन्ने रूप १६औँ शताब्दीको उत्तरार्धमा [[राजा मानसिंह]]को शासनकालमा लोकप्रिय भएको थियो। उनी [[मुगल]] साम्राज्यअन्तर्गत [[Bihar Subah|बिहार सुबा]]का [[सुबेदार]] (१५८७–१५९४) तथा [[Bengal Subah|बङ्गाल सुबा]]का सुबेदार (१५९५–१६०६) थिए।&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Ahmad |first1=Imtiaz |date=2002 |title=Mughal Governors of Bihar Under Akbar and Jahangir |url=https://www.jstor.org/stable/44158096 |journal=Proceedings of the Indian History Congress |volume=63 |pages=281–288 |jstor=44158096}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Citation |title=Peshawar, Pakistan, 1980 |work=Crossing the River Kabul |pages=153–155 |url=http://dx.doi.org/10.2307/j.ctt1p6jhvp.50 |access-date=2023-12-24 |publisher=Potomac Books |doi=10.2307/j.ctt1p6jhvp.50 |url-access=subscription}}&lt;/ref&gt; बलवन, चाक्सु, सांगानेर तथा रेवासा क्षेत्रमा फेला परेका विभिन्न अभिलेख र पाण्डुलिपिहरूलाई यस सिद्धान्तको समर्थनमा उद्धृत गरिएको छ।&lt;ref&gt;History of Rajasthan by Rima Hooja Section:The Kachwahas of Dhoondhar p. 2 {{ISBN|9788129108906}}&lt;/ref&gt;
==उपकुलहरू==
कछवाहाहरूका करिब ७१ वटा उपकुलहरू रहेका छन्।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Meena |first=R. P. |url=https://books.google.com/books?id=RH--DwAAQBAJ&amp;q=71+subclans+&amp;pg=PA20 |title=RPSC RAS Prelims: History of Rajasthan Complete Study Notes With MCQ |publisher=New Era Publication |language=en}}&lt;/ref&gt; प्रमुख उपकुलहरू निम्नानुसार छन्:
*'''राजावत''' – राजावत उपकुललाई जयपुरको राजगद्दी उत्तराधिकारको अधिकार प्राप्त छ, र जयपुरका महाराजा यही उपकुलसँग सम्बन्धित छन्।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Crooke |first=William |url=https://books.google.com/books?id=61Y2M9ppW64C&amp;dq=rajawat+clan&amp;pg=PA88 |title=The Tribes and Castes of the North-western Provinces and Oudh |date=1896 |publisher=Office of the superintendent of government printing |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Aberigh-Mackay |first=George |url=https://books.google.com/books?id=4uoHAAAAMAAJ&amp;dq=rajawat+clan&amp;pg=PA29 |title=The Native Chiefs and Their States in 1877: A Manual of Reference |date=1878 |publisher=Times of India Steam Press |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Shekhawat|'''शेखावत''']] – [[Rao Shekha|राव शेखा]]का वंशज।&lt;ref name=&quot;Hooja 2006&quot;&gt;{{Cite book |last=Hooja |first=Rima |url=https://books.google.com/books?id=tosMAQAAMAAJ |title=A History of Rajasthan |date=2006 |publisher=Rupa &amp; Company |isbn=978-81-291-0890-6 |language=en}}&lt;/ref&gt;
*[[Naruka|'''नारुका''']] – राव नारुका वंशका सन्तान।&lt;ref name=&quot;Hooja 2006&quot; /&gt;
*'''नाथावत''' – राव नाथाका वंशज।
*[[Khangarot|'''खंगारोत''']] – राव खंगारका वंशज।&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Bayley |first=C. S. |url=https://books.google.com/books?id=7nwUqnwj4h4C&amp;q=khangarot+&amp;pg=PA76 |title=Chiefs and Leading Families in Rajputana |date=2004 |publisher=Asian Educational Services |isbn=978-81-206-1066-8 |language=en}}&lt;/ref&gt;
==सन्दर्भ==
{{Reflist}}

==थप अध्ययन==
*Bayley C. (1894) ''Chiefs and Leading Families in Rajputana''
*[[David Henige|Henige, David]] (2004). ''Princely states of India; A guide to chronology and rulers''
*Jyoti J. (2001) ''Royal Jaipur''
*Krishnadatta Kavi, Gopalnarayan Bahura (सम्पादक) (1983) ''Pratapa Prakasa, a contemporary account of life in the court at Jaipur in the late 18th century''
*Khangarot, R.S., and P.S. Nathawat (1990). ''Jaigarh – The Invincible Fort of Amber''
*[[Andrew Topsfield|Topsfield, A.]] (1994). ''Indian Paintings from Oxford Collections''
*Tillotson, G. (2006). ''Jaipur Nama'', [[Penguin books]]

{{DEFAULTSORT:Kachwaha, Kachhwaha}}</text>
      <sha1>kn9wf9io6w5y3f2w9u8plhqchgwcksb</sha1>
    </revision>
  </page>
</mediawiki>