विकिपिडिया newiki https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A5%8D%E0%A4%AF_%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter मीडिया विशेष वार्तालाप प्रयोगकर्ता प्रयोगकर्ता वार्ता विकिपिडिया विकिपिडिया वार्ता चित्र चित्र वार्ता मीडियाविकि मीडियाविकि वार्ता ढाँचा ढाँचा वार्ता मद्दत मद्दत वार्ता श्रेणी श्रेणी वार्ता पोर्टल पोर्टल वार्ता मस्यौदा मस्यौदा वार्ता TimedText TimedText talk मोड्युल मोड्युल वार्तालाप Event Event talk राजनीति 0 1839 1368133 1328489 2026-07-31T13:00:39Z Bishaldev100 28807 1368133 wikitext text/x-wiki {{Db-vandalism}} {{उल्लेखनीयता}} {{विकिकरण}} राजनीतिक अवस्था २०५८ :राजदरबार हत्याकाण्ड १९ जेठ २०५८ मा भएको दरबार हत्याकण्ड शाही परिवारका सदस्यहरू राजा वीरेन्द्र, रानी ऐश्वर्य, युवराज दीपेन्द्र, अधिराजकुमार निराजन लगायत अन्य धेरैजना हत्याकण्डमा मारिए। यद्यपि, नरसंहार पछि, युवराज कोमामा केहि समयको लागि बाँचे। यद्यपि युवराजले मर्नु भन्दा पहिले कहिलै होसमा थिएनन्, युवराज दीपेन्द्र नेपाली शाही उत्तराधिकारको कानून अनुसार राजा थिए। उनको मृत्युको दुई दिन पछि राजाको बाँचेको भाइ ज्ञानेन्द्रलाई राजा घोषणा गरियो। २०६०-२०६४ : संसद भङ्ग र लोकतन्त्र आन्दोलन २०६१ माघ १९ मा राजा ज्ञानेन्द्रले २०६१ माघ १९ गते दिउसो एक घोषणा गरी शेरबहादुर देउवा नेतृत्वको मन्त्रीमण्डल विघटन गरी आफ्नै अध्यक्षतामा मन्त्रीमण्डल गठन गरेको घोषणा गरे। र मार्शल कानून लागू गरे । राजाले माओवादी विद्रोह सम्हाल्न सरकार असफल भएको कुरा राखे। टेलिफोन लाइन काटियो र प्रमुख राजनैतिक दलका मुख्य नेताहरूलाई घरमा नै नजरबन्द राखि, धेरै उच्च राजनीतिक नेताहरू पक्राउ गरियो। अन्य विपक्षी नेताहरू भारत भागे र त्यहाँ फेरि समूहित भए। शाही कदमको विपक्षमा पुरानो, विघटित संसदमा ९०% सिट प्रतिनिधित्व गर्ने सात दलको गठबन्धन बन्यो । 3wt1q60xtlsrpvcac3m533hviqpkdxc मादल 0 3399 1368208 1368126 2026-08-01T10:43:30Z Bishaldev100 28807 /* बाह्य कडीहरू */ 1368208 wikitext text/x-wiki [[File:Madal nepal krish.jpg|thumb|200px|right|मादल बजाउँदै नेपाली महिला]] '''मादल''' [[नेपाल]]को एक प्रसिद्व ताल बाजा हो। यो नेपाली समाजको मुख्य बाजा हो । नेपाली समाजको सबै सांस्कृतिक कार्यहरूमा यसको प्रयोग हुन्छ । यो बाजा मगर (नाग) जातिको बाजा मानिन्छ । सबैभन्दा पहिले मादल बजाउने मगर समुदाय हो। यसलाई दुई हातले हिर्काएर बजाउनुपर्छ । मादल कम्मरमा भिरेर बजाइन्छ । मादल नेपालको राष्ट्रिय बाजा हो<ref>{{Cite journal |last=पौडेल |first=परशुराम प्रसाद |date=2021-12-31 |title=The Historical Context and Present Scenario of Madal |url=https://www.nepjol.info/index.php/jfac/article/view/48332 |journal=Journal of Fine Arts Campus |language=en |volume=3 |issue=2 |pages=23–32 |doi=10.3126/jfac.v3i2.48332 |issn=2795-1782 |doi-access=free}}</ref> र धेरैजसो नेपाली लोक संगीतको मेरुदण्ड हो।<ref>{{Cite web |title=Madal Folk Instrument of Nepal |url=http://ecs.com.np/music/madal-folk-instrument-of-nepal |access-date=2023-12-06 |website=ECS NEPAL |language=en}}</ref> प्रसिद्ध नेपाली संगीतकार [[रञ्जित गज्मेर|रञ्जित गजमेर]]ले राहुल देव बर्मनको नेतृत्वमा काम गर्न थालेपछि यो बाजालाई [[बलिउड]] संगीतमा परिचय गराएका थिए र ''हम दोनो दो प्रेमी'' र ''कान्छी रे कान्छी रे'' जस्ता धेरै बलिउड गीतहरूमा यसलाई प्रयोग गरिसकेका छन्।<ref>{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/rd-burmans-percussionist-ranjit-gazmer-is-a-symbol-of-the-old-days-of-bollywood-composition/article23278969.ece|title=R.D. Burman's percussionist Ranjit Gazmer is a symbol of the old days of Bollywood composition|last=गायकवाड|first=मनिष|date=2018-03-17|work=The Hindu|access-date=2023-12-06|language=en-IN|issn=0971-751X}}</ref> केही आदिवासी समूहहरूले प्रयोग गर्ने मादल पनि छ। ==निर्माण== [[File:Madal.jpg|thumb|मादल]] [[छतिउन]], [[दार]] तथा [[खमारी]]को काठबाट मादल बनाइन्छ । काठमा ढुङ्ग्रो पारेर दुवैपट्टी छालाले मोरेर [[खरी]] (मसला) लगाइएको हुन्छ । खरी बनाउँदा [[काँस]] र [[किट]]को धूलो मिसाइन्छ । यसको एकापट्टी केही सानो, अर्कापट्टी अलिक ठूलो पारेर बनाइएको हुन्छ । ठूलो भागलाई भाले र सानो भागलाई पोथी भनिन्छ <ref>{{Cite web|url=https://www.nepjol.info/index.php/jfac/article/view/48332/36106|title=The Historical Context and Present Scenario of M𝒂̅dal|last=Poudel|first=Parsuram|date=2021-09-15|website=nepjol.info|language=English|access-date=2022-12-18}}</ref>। ==प्रकार== मादल दुई खाले हुन्छन् । पूर्वेली मादल र पश्चिमेली मादल । पूर्वेली मादल आकारमा अलिक ठूलो र पश्चिमेली मादल अलिक सानो हुन्छ । == References == {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://assamesenepali.com/article/nepali_articles/nepaliculture.htm/ केही सांस्कृतिक चिन्हारी]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://baajaagaajaa.com/artistes/tribal-dangi-music-of-gujarat/ Photos of tribal madal] *[http://www.ecs.com.np/living_category.php?category=13&id=295/ Madal Folk Instrument of Nepal]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[http://www.ekantipur.com/the-kathmandu-post/2010/02/03/Business/Khotang-water-project-in-limbo/4764/ Blending of west and east inevitable to boost]{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} *[https://freesound.org/people/pbimal/packs/30009/ Sound example - Basic Beats of a Maadal] मादल हातले ठाेकेर दर,खमारी वा छतिउनकाे काठ,छाला,खरी मगर जातिमा पचलित। {{ढाँचा:नेपालका बाजाहरू}} qea20dq1z6nhf3jwp3hsx8lkwc85bbr फिफा विश्वकप 0 4225 1368198 1364576 2026-08-01T04:44:41Z Omnathpokh1 20435 /* */ विवरणहरू अद्यावधिक गरिएको 1368198 wikitext text/x-wiki {{infobox football tournament | logo = [[File:Fifa Worldcup Trophy.jpg|250px]] | caption = सन् १९७४ पछि विश्व कप विजेतालाई दिईने गरेको विश्वकप ट्रफी | founded = सन् १९३० | region = | number of teams = ४८ ([[२०२६ फिफा विश्वकप|२०२६ बाट]]) | current champions = {{nowrap|{{fb|ESP}} (२ औँ उपाधि)}} | most successful team = {{nowrap|{{fb|BRA}} (५ औँ उपाधि)}} | website = [http://www.fifa.com/worldcup/index.html आधिकारिक वेबसाइट] | current = [[२०२६ फिफा विश्वकप]] }} {{Infobox |image1= |caption1 = The 2010 FIFA World Cup opening ceremony. |bodyclass = hlist nowraplinks |headerstyle = border-top: 1px solid #aaa |header1 = विश्वकप फुटबल प्रतियोगिताहरू |data2 = * [[१९३० फिफा विश्वकप|१९३०]] * [[१९३४ फिफा विश्वकप|१९३४]] * [[१९३८ फिफा विश्वकप|१९३८]] * [[१९५० फिफा विश्वकप|१९५०]] * [[१९५४ फिफा विश्वकप|१९५४]] * [[१९५८ फिफा विश्वकप|१९५८]] * [[१९६२ फिफा विश्वकप|१९६२]] * [[१९६६ फिफा विश्वकप|१९६६]] * [[१९७० फिफा विश्वकप|१९७०]] * [[१९७४ फिफा विश्वकप|१९७४]] * [[१९७८ फिफा विश्वकप|१९७८]] * [[१९८२ फिफा विश्वकप|१९८२]] * [[१९८६ फिफा विश्वकप|१९८६]] * [[१९९० फिफा विश्वकप|१९९०]] * [[१९९४ फिफा विश्वकप|१९९४]] * [[१९९८ फिफा विश्वकप|१९९८]] * [[२००२ फिफा विश्वकप|२००२]] * [[२००६ फिफा विश्वकप|२००६]] * [[२०१० फिफा विश्वकप|२०१०]] * [[२०१४ फिफा विश्वकप|२०१४]] * [[२०१८ फिफा विश्वकप|२०१८]] * [[२०२२ फिफा विश्वकप|२०२२]] * [[२०२६ फिफा विश्वकप|२०२६]] }} '''विश्वकप फुटबल''' एक फुटबल खेलको सबैभन्दा प्रमुख विश्वस्तरीय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता हो । यो प्रतियोगिता हरेक ४-४ वर्षको अन्तरालमा प्रत्येक संस्करणमा फरक फरक राष्ट्रहरूमा आयोजना हुने गर्दछ । सन् १९३० बाट सुरू भएको यस प्रतियोगिता हरेक चार चार वर्षमा आयोजना गर्ने गरी निर्णय गरिएता पनि [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]]का कारण सन् १९४२ र १९४६ सालमा भने आयोजना हुन सकेको थिएन । यो प्रतियोगिता सबैभन्दा धेरै पटक [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]]ले जितेको छ । ब्राजिलले सर्वाधिक पाँच पटक फिफा विश्वकप जिति फुटबल जगतमा आफूलाई सर्वशक्तिमान तुल्याउन सफल भएको छ । यस्तै अन्तिम पटक भएको विश्वकप भने स्पेनले जितेको थियो । यो स्पेनको दोस्रो फिफा विश्वकप उपाधि थियो । २०२६ फिफा विश्वकपको आयोजक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]], [[क्यानडा]] र [[मेक्सिको]] रहेका थिए । यस प्रतियोगिताको वर्तमान संरचना अनुसार सुरूमा लगभग तीन वर्ष लगाएर प्रतियोगिताको फाइनल चरणका लागि विभिन्न छनोट चरणका खेल तथा प्रतियोगिताहरू आयोजना गर्ने गरिन्छ । त्यसपछि मात्र छनोट चरणहरू पार गर्ने ४८ राष्ट्रहरूका बिचमा विश्वकप प्रतियोगिता सञ्चालन हुने गर्दछ । फाइनल चरणमा पुग्ने एउटा टिम भने आयोजकका हैसियतले सिधै छनोट चरणका खेल नखेली फाइनल चरणमा स्थान बनाउँदछ । अहिलेसम्म २३ वटा विश्वकप प्रतियोगिताहरू सञ्चालन भइसकेका छन् जसमा जम्मा ८ राष्ट्रहरूले मात्र विश्वकप जित्न सफल भएका छन् । सर्वाधिक धेरै ५ पटक फिफा विश्वकप राष्ट्र ब्राजिल मात्र विश्वकपमा एउटा यस्तो राष्ट्र हो जसले विश्वकपका सम्पुर्ण संस्करणहरू अथवा २३ वटै विश्वकपका संस्करणहरूमा सहभागीता जनाएको छ । त्यस्तै इटाली र जर्मनीले ४/४ पटक विश्वकप जितेका छन् । अर्जेन्टिनाले ३ पटक, फ्रान्स, स्पेन तथा उरूग्वेले २/२ पटक विश्वकप जितेका छन् भने इङ्ग्ल्यान्डले चाहिँ सन् १९६६ मा एक पटक फिफा विश्वकप जितेको छ । फिफा विश्वकप प्रतियोगिता विश्वमा सबैभन्दा प्रसिद्ध फुटबल प्रतियोगिता हो । साथै [[ओलम्पिक खेल]] पछि सबैभन्दा धेरै दर्शकले प्रत्यक्ष तथा टिभीमा हेर्ने एवम् सबैभन्दा धेरै समर्थकहरूले पछ्याउने खेलकुद प्रतियोगिता हो । अझ [[२००६ फिफा विश्वकप]]को फाइनल खेल मात्र २६.२९ विलियन दर्शकले खेल प्रत्यक्ष रंगशालामा पुगेर तथा विश्वभर ७१५.१ मिलियन दर्शकले हेरेका थिए । हालसम्म जम्मा १७ फरकफरक राष्ट्रहरूले मात्र फिफा विश्वकपको आयोजना गरेको छ । जसअन्तर्गत मेक्सिकोले ३ पटक, [[ब्राजिल]], फ्रान्स, इटाली, जर्मनी तथा अमेरिकाले २/२ पटक तथा उरूग्वे, स्विट्जरल्यान्ड, स्विडेन, चिली, इङ्गल्यान्ड, अर्जेन्टिना, स्पेन, क्यानडा, कतार, जापान र दक्षिण कोरिया (संयुक्त), दक्षिण अफ्रिका र रसियाले एकएक पटक विश्वकप आयोजना गरेको थियो । यस्तै मोरक्को र पोर्चुगल भने आउदो विश्वकप [[२०३० फिफा विश्वकप]]को सहआयोजकका रूपमा रहेको छ। त्यसपछि को विश्वकप [[२०३४ फिफा विश्वकप]]का लागि भने [[साउदी अरब]]लाई आयोजनाका लागि अधिकार दिइएको छ । सन् २०३० को विश्वकप पहिलोपटक ३ महादेशका ६ राष्ट्रहरूले आयोजना गर्न लागेको फिफा विश्वकप हुनेछ । यस प्रतियोगिता थालनीको कथा [[फिफा|अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासङ्घ, फिफा]] सँग जोडिएको छ भने फिफाको कथा विभिन्न देशमा स्थापना भएका राष्ट्रिय फुटबल सङ्घहरूको विकास सँग जोडिएको छ । सन् १८६६ मा विश्वको पहिलो राष्ट्रिय फुटबल सङ्घको रूपमा 'इङ्ग्ल्याण्ड फुटबल एसोसिएशन'- एफए गठन भइसकेको थियो । केही वर्षपछि अरू देशहरूमा पनि धमाधम राष्ट्रिय फुटबल सङ्घहरू स्थापना हुन थाले । यसरी फुटबल खेल र त्यसका राष्ट्रिय सङ्घहरूको विस्तार हुँदै गएपछि एउटा अन्तराष्ट्रिय फुटबल सङ्घको आवश्यकता सर्वत्र महसुस हुन थाल्यो । यही खाँचोको निकास खोज्ने क्रममा [[फ्रान्स]], [[बेल्जियम]], [[नेदरल्यान्ड|नेदरल्याण्ड्स]], [[डेनमार्क]], [[स्पेन]], [[स्विडेन]] र [[स्विट्जरल्यान्ड]]समेत सात देशका प्रतिनिधि फ्रान्सको राजधानी [[पेरिस]]मा भेला भए । यही भेलाले २९ मे १९०४ मा फुटबलको सर्वोच्च संस्था 'अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासङ्घ' -फेडरेसन इन्टरनेशनल डे फुटबल एसोसिएशन, फिफाको औपचारकि गठन भयो । इङ्ग्ल्याण्ड दुई वर्षपछि फिफा सदस्य बन्यो । त्यसपछि अरू देशहरू पनि धमाधम यसको सदस्य हुने क्रम चल्यो, जुन अहिले पनि जारी रहेको छ । अहिले दुई सयभन्दा बढी देश फिफा सदस्य छन् । नेपाल सन् १९७० मा फिफाको पूर्ण सदस्य बनेको हो । विश्व कप फुटबल प्रतियोगिताको थालनीको श्रेय आधुनिक ओलम्पिक खेलकूद प्रतियोगिताको सफल सुरूवातलाई जान्छ । सन् १९०० मा भएको दोस्रो ओलम्पिक खेलकूदमा फुटबल पहिलोपटक समावेश गरिएको थियो । ओलम्पिक फुटबलको सफलताले उत्साहित भएका फिफा पदाधिकारीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता ओलम्पिकको घेराभित्र सीमित राख्न नहुने निष्कर्ष निकाले । छलफल चल्दै जाँदा अन्ततः २६ मे १९२८ मा बसेको फिफा एम्स्टर्डम कङ्ग्रेसले युगान्तकारी निर्णय गर्‍यो, हरेक चार-चार वर्षको अन्तरालमा फिफा सदस्य देशहरूबीच विश्व कप प्रतियोगिता आयोजना थाल्ने र पहिलो विश्व कप सन् १९३० मा गर्ने कुराको निचोड निकालियो । अनि अर्को वर्ष, सन् १९२९ को बार्सिलोना फिफा कङ्ग्रेसले यो ऐतिहासिक जिम्मेवारी पूरा गर्ने दायित्व उरूग्वेलाई प्रदान गर्‍यो । फलस्वरूप, राजधानी मोन्टेभिडियोमा एक लाख दर्शक अट्ने नवनिर्मित रंगशाला स्टेडियम देल सेन्टेनारियोमा आईतबार १३ जुलाई १९३० मा फ्रान्स र मेक्सिकोबीच पहिलो विश्व कपको पहिलो खेल विधिवत् रूपमा सम्पन्न भयो । पहिलो विश्वकप आयोजना हुँदा फिफा सदस्य देशको सङ्ख्या जम्मा ४१ थियो । त्योबेला छनोट चरण प्रतियोगिता पनि भएको थिएन । तसर्थ, विविध कारणले गर्दा पहिलो विश्व कप प्रतियोगितामा मात्र १३ देश सहभागी भएका थिए । तर दोस्रो विश्वकपमा भने सदस्य देशको सङ्ख्या धेरै भएकोले उनीहरूबीच छनोट चरण प्रतियोगिता गराइएको थियो र फाइनल प्रतिस्पर्धाका लागि १६ देश छनोट भएका थिए । त्यसपछि लामो समयसम्म छनोट चरण र त्यही १६ देशबीच नै फाइनल स्पर्धा हुने प्रचलन रहँदै आयो । तर सदस्य संख्या र स्तर बढ्दै गएको तुलनामा त्यो सङ्ख्या कम महसुस हुन थाल्यो । फलतः सन् १९८२ को बाह्रौँ विश्वकपदेखि यसलाई बढाएर २४ देश पुर्‍याइयो । पुनः १९९८ को १६ औँ संस्करणदेखि विश्व कप उपाधिको फाइनल चरणमा भिड्न पाउने देशको संख्या ३२ पुर्‍याइएको हो । यसलाई बढाएर सन् २०२६ फिफा विश्वकपदेखि ४८ को सङ्ख्या कायम गरिएको छ । ==इतिहास== {{Main|फिफा विश्वकपको इतिहास}} ===पहिलो फुटबल प्रतियोगिता=== विश्वको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय च्यालेन्ज फुटबल खेल [[ग्लासगो]] मा सन् १८७२ मा स्कटल्याण्ड र इङ्ल्यान्ड बिच भएको थियो,<ref>{{cite web |url=http://www.englandfootballonline.com/Seas1872-00/1872-73/M0001Sco1872.html |title=England National Football Team Match No. 1 |publisher=England Football Online |accessdate=19 November 2007}}</ref> यो पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल भने ०-० गोलको बराबरीमा टुङ्गीएको थियो । यस्तै पहिलोपटक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता भने [[ब्रिटिस होम च्याम्पियनसिप]] हो जुन १९९४ सालमा भएको थियो ।<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/news/2007/November/22/british-pm-backs-return-of-home-nations-championship |title=British PM backs return of Home Nations championship |publisher=Agence France-Presse |accessdate=16 December 2007}}</ref> यस्तै बिसौ शताब्दीमा आएपछि मात्र फुटबल खेलको लोकप्रियता बढ्न थालेको थियो। २० औँ शताब्दीमा पहिलो र दोस्रो [[ग्रष्मकालीन ओलम्पिक]] अर्थात [[१९०० ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|१९००]] र [[१९०४ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|१९०४]] को ओलम्पिकमा फुटबल खेललाई प्रदर्शनीको खेलका रूपमा मात्र आयोजना गरिएको थियो, भने फुटबल खेलमा मेडलको व्यवस्था पनि गरिएको थिएन । पछि [[१९०८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|१९०८]]को ओलम्पिक देखिमात्र फुटबल खेललाई पनि ओलम्पिकमा आधिकारिक मान्यता दिइएको थियो।<ref>{{cite web |first1=Søren |last1=Elbech |first2=Karel |last2=Stokkermans |url=http://www.rsssf.com/tableso/ol1906f.html |title=Intermediate Games of the IV. Olympiad |publisher=[[rec.sport.soccer Statistics Foundation]] |date=26 June 2008}}</ref> सन् १९०४ मा [[फिफा]]को स्थापना भएपछि फुटबल खेललाई ओलम्पिक भन्दा बाहिर पनि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धा गराउने उद्देश्य राखिएको थियोे । त्यसैले पनि १९०६ मा स्वीजडल्याण्डमा फिफाको कार्यलय स्थापना गरिएको थियो ।<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/fifa-takes-shape.html |title=History of FIFA – FIFA takes shape |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014}}</ref> सन् १९०८ को ओलम्पिक देखि फुटबल खेललाई आधिकारिक मान्यता दिई ओलम्पिक खेलमा सहभागीता गराउन थालिएको थियो । उक्त ओलम्पिकमा ग्रेट ब्रिटेन (इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टिम) ले [[स्वर्ण पदक]] जित्न सफल भएको थियो। [[१९०८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल|१९०८]] को सफता पछि [[१९१२ ग्रष्मकालीन ओलम्पिक्स फुटबल|१९१२]]को ओलम्पिकमा पनि फुटबल खेललाई निकै उत्सुकताका साथ आयोजना गरिएको थियोे । ओलम्पिक प्रतियोगिता सँगसँगै फुटबल खेललाई निरन्तरता दिनका लागि १९०९ मा [[सर थोमस लिपटप ट्रफी]]को आयोजना भएको थियो। जुन प्रतियोगिता [[थोमस लिपटप|सर थोमस लिपटप]]ले आयोजना गरेको थियो। यो प्रतियोगितामा कुनै राष्ट्रिय टिमको सहभागीता नभई मात्र क्लबको मात्र सहभागीता रहेको थियो । फरक फरक राष्ट्रका क्लबहरू बिच भएको प्रतियोगिताका कारण यस प्रतियोगितालाई पहिलो विश्वकपको उपमा दिइएको थियो ।<ref>{{cite web |url=http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |title='The First World Cup'. The Sir Thomas Lipton Trophy |publisher=[[Shrewsbury and Atcham Borough Council]] |date=10 October 2003 |accessdate=11 April 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031129221811/http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |archivedate=29 November 2003 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031129221811/http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |date=29 November 2003 }}</ref> ===द्वितीय विश्वयुद्ध अघिका विश्वकपहरू=== [[File:Jules Rimet 1933.jpg|thumb|left|upright|फिफाका जन्मदाता [[जुलिस रिमेट]] जसले महादेशीय अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता गराउने धारणा विस्तार गरेका थिए]] ओलम्पिक खेलमा फुटबल खेलको लोकप्रियता तथा सफलता पछि, फिफाका संस्थापक अध्यक्ष [[जुलिस रिमेट]]ले ओलम्पिक खेल बाहि र पनि फिफाले आफ्नै आयोजनामा फुटबल प्रतियोगिता आयोजना गर्ने निर्णय गरेका थिए । सन् १९२८ मे २८ मा फिफा कंग्रेसले एम्स्टेर्दममा फुटबल च्याम्पियनसिपको धारणा बारे निर्णय गरेको थियो ।<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |title=History of FIFA – The first FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014}}</ref> त्यससँगै फिफाले [[१९३० फिफा विश्वकप]] वा पहिलो फिफा विश्वकपको आयोजना गर्ने जिम्मेवारी उरूग्वेलाई दिएको थियो । किनभने उरूग्वेले दुईपटक अनौपचारिक फुटबल प्रतियोगिता जितिसकेको थियो, र त्यसैको खुसियाली व्यक्तका निम्ति पनि यो विश्वकप आयोजना गर्ने जिम्मा दिइएको थियो । यस पहिलो विश्वकपमा सहभागी टिमहरूको छनोट फिफाको निर्णय तथा निमन्त्रणा अन्तर्गत गरिएको थियो । भने उरूगेलाई आयोजक घोषणा पनि निकै ठूलो राष्ट्रिय कष्टकरका बाबजुदका साथ गरिएको थियो ।यो विश्वकप आयोजना मिति तोकिएको भन्दा झन्डै दुई महिना पछि मात्र आयोजना गरिएको थियो । अन्ततः रिमेट आफैले बेल्जियम, फ्रान्स, रोमानिया, र युगोस्लाभीयाको यात्रा गरेर ती टिमहरूलाई प्रतियोगितामा डाकेका थिए । [[File:Estadio Centenario (vista aérea).jpg|thumb|पहिलो विश्वकपको फाइनल खेल आयोजना भएको उरूग्वेको [[मन्टेभिडीयो रंगशाला]]]] पहिलो विश्वकपको पहिलो दुई खेलहरू १३ जुलाई १९३० मा आयोजना भएको थियो । [[फ्रान्स राष्ट्रिय फुटबल टोली|फ्रान्स]] र अमेरिकाले आफ्नो पहिलो विश्वकपको पहिलो खेलहरू जित्न सफल भएको थियो । फ्रान्सले बेल्जियमलाई र अमेरिकाले मेक्सिकोलाई क्रमशः ४-१ तथा ३-० गोल अन्तरले हराएको थियो । फिफा विश्वकपको सबैभन्दा पहिलो गोल फ्रान्सका लुसेइन लउरेन्टले गर्न सफल भएका थिए ।<ref>{{cite news |first=John F |last=Molinaro |title=The World Cup's 1st goal scorer |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]] |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/the-world-cup-s-1st-goal-scorer-1.825335 |accessdate=12 July 2014}}</ref> [[१९३० फिफा विश्वकपको फाइनल]] खेलमा [[उरूग्वे राष्ट्रिय फुटबल टिम|उरूग्वेले]] [[अर्जेन्टिना राष्ट्रिय फुटबल टोली|अर्जेन्टिनालाई]] ४-२ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो । साथै उरूग्वेले पहिलोपटक फिफा विश्वकप उपाधि जित्ने राष्ट्रको रूपमा आफ्नो नाम इतिहासमा लेखाउन सफल भएको थियो । यो फाइनल खेल [[मन्टेभिडियो]] मा ९३,००० दर्शकले प्रत्यक्ष रंगशालामा गएर हेरेका थिए ।<ref name="origin">{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |title=FIFA World Cup Origin |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=19 November 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614212717/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |archivedate=14 June 2010 }}</ref> [[१९३२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]] पछि फिफा र [[अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी]]को आपसी सम्झौतामा फुटबल खेललाई ओलम्पिक खेलबाट हटाउने निर्णय गरिएको थियो ।<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/athens2004/news/newsid=92851/index.html |title=The Olympic Odyssey so far&nbsp;... (Part 1: 1908–1964) |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=9 June 2004 |accessdate=12 July 2014}}</ref> फेरि पुनः [[१९३६ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]] खेलमा फुटबल खेललाई स्थान दिइएको थियो । तर उक्त संस्करणमा ओलम्पिक फुटबल विश्वकप फुटबलको तुलनामा छाँयामा परेको अनुमान गरिएको थियो । समयको अन्तरालमा फिफा विश्वकपमा केही अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दा, अन्तर्राष्ट्रिय यात्राहरूका कारण केही असहजता पैदा भएको थियो । [[१९३४ फिफा विश्वकप]]मा [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]] र [[क्युबा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्युबा]] बाहेक अन्य केही दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रहरूले यात्रा वा यातायातको समस्या दर्शाउदै विश्वकपमा सहभागीता जनाएको थीएनन् । [[१९३८ फिफा विश्वकप]]मा पनि यस्तै समस्या देखिएको मा ब्राजिलले मात्र १९३४ तथा १९३८ विश्वकपमा सहभागीता जनाउने दक्षिण अमेरिकी राष्ट्र भएको थियो । १९४२ र १९४६ को आयोजकको हैसियत क्रमशः जर्मनी तथा ब्राजिललाई दिइएको थियो,<ref>{{cite web |url=http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |title=Los datos más curiosos de la Fiesta del Fútbol - Brasil 1950 |accessdate=17 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701133216/http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |archivedate=1 July 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701133216/http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |date=1 July 2012 }}</ref> तर [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]]का कारण ती दुई योजनारत विश्वकप रद्द भएको थियो । ===द्वितीय विश्वयुद्ध पछिका विश्वकपहरू=== [[File:Jogo no Estádio do Maracanã, antes da Copa do Mundo de 1950.tif|thumb|[[रियो दे जेनेरियो]] मा भएको [[१९५० फिफा विश्वकप]] को उद्घाटन खेल । [[ब्राजिलको राष्ट्रिय अभिलेख]]बाट साभार]] [[१९५० फिफा विश्वकप]] यस अर्थमा निकै स्मरणीय छ कि यो विश्वकपमा पहिलोपटक ब्रिटेनका सबै टिमहरूले सहभागीता जनाएका थिए भने सर्वाधिक विश्वकप विजेता [[ब्राजिल]]ले यो चोटि पहिलोपटक विश्वकप जितेको थियो । भने यो विश्वकप [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]] पछिको पहिलो विश्वकप पनि थियो ।<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0001/index.shtml |title=Scotland and the 1950 World Cup |publisher=BBC |accessdate=13 May 2007}}</ref> यस प्रतियोगितामा १९३० च्याम्पियन उरूग्वे, जसले अघिल्ला दुई विश्वकप बहिष्कार गरेका थिए, र उरूग्वेले प्रतियोगिता ब्राजिललाई हराउदै जितेको थियो । उक्त म्याच वा खेललाई इतिहासमा मोराकानाको भन्ने गरिन्छ । (पोर्चुगीज: ''Maracanaço''). १९३८ बाहेक १९३४ देखि [[१९७८ फिफा विश्वकप|१९७८]] सम्मका सम्पुर्ण विश्वकपमा १६ टिमहरूको सहभागीता रहेको थियो । [[अस्ट्रेलिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|अस्ट्रेलिया]] तथा नाजीवादबाट शोषित [[जर्मनी]]ले १९५० को विश्वकपमा पुन स्थान बनाउन सफल भएका थिए । [[भारत राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]], [[स्कटल्याण्ड राष्ट्रिय फुटबल टिम|स्कटल्याण्ड]] तथा [[टर्की राष्ट्रिय फुटबल टोली|टर्की]] सहित १३ टिमहरूले प्रतियोगिताबाट विभिन्न कारणबस आफ्नो सहभागीता फिर्ता लिएको थियो । सबैभन्दा धेरै सहभागीता युरोप र दक्षिण अमेरिकी टिमहरूको थियो भने तिनीहरूको तुलनामा उत्तर अमेरिकी, अफ्रिकी, एसियाली र ओसिनीयाका टिमहरू कम मात्रामा सहभागी थिए । यी टिमहरूमा पनि युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी टिमहरूकै प्रतियोगिता दबदबा रहेको थियो । १९८२ सम्म युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी टिम बाहेक अन्य पनि टिम प्रतियोगिताको दोस्रो चरणमा तथा अन्य चरणमा खासै पुग्न सकेको थिएन । यस्तै अमेरिका [[१९३० फिफा विश्वकप|१९३०]] को सेमिफाइनलमा, [[क्युबा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्युबा]] [[१९३८ फिफा विश्वकप|१९३८]] को क्वाटरफाइनलमा, [[उत्तर कोरिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|उत्तर कोरिया]] [[१९६६ फिफा विश्वकप|१९६६]] को क्वाटरफाइनलमा र [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]] [[१९७० फिफा विश्वकप|१९७०]] को क्वाटरफाइनलमा मात्र पुग्न सफल भएको थियो । ===३२ टिमहरूको विस्तार=== [[File:FIFA World Cup 2010 Uruguay Ghana.jpg|thumb|[[सकर सिटी]] जोहननेर्बुर्ग, दक्षिण अफ्रिका को आन्तरिक दृश्य, [[२०१० फिफा विश्वकप]]को खेल]] [[१९८२ फिफा विश्वकप]] मा २४ टिमहरूको सहभागीता रहेको थियो,<ref>[[#glanville|Glanville]], p238</ref> र [[१९९८ फिफा विश्वकप]] देखि ३२ टिमहरूको सहभागीता गराइएको थियो । जसमा अफ्रिका, एसिया र उत्तर अमेरिकी टिमहरूको वृद्धि गरिएको थियो । यसपछि विश्वकपमा झन् थप उत्कृष्टता तथा मनोरञ्जनात्मकता थपिएको थियो । अनि युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी टिमहरू बाहेबा टिमहरूले पनि विश्वकपमा थप उत्कृष्ट प्रदर्शनी गर्न सफल भएको थियो । [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]], [[१९८६ फिफा विश्वकप|१९८६]] मा क्वाटरफाइनल सम्म, [[क्यामरून राष्ट्रिय फुटबल टिम|क्यामरून]] [[१९९० फिफा विश्वकप|१९९०]] मा क्वाटरफाइनल सम्म, [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|दक्षिण कोरिया]] [[२००२ फिफा विश्वकप|२००२]] मा अन्तिम चार टिम सम्ममा आफ्नो स्थान बनाउन सफल भएको थियो । यस्तै [[सेनेगल राष्ट्रिय फुटबल टोली|सेनेगल]] तथा संयुक्त राज्य अमेरिका पनि २००२ को क्वाटरफाइनलमा पुग्न सफल दक्षिण अमेरिकी तथा युरोपेली टिम बाहेकका राष्ट्रहरू हुन् । [[घाना राष्ट्रिय फुटबल टोली|घाना]], [[२०१० फिफा विश्वकप|२०१०]]को क्वाटरफाइनलमा पुगेको थियो, साथै कोष्टारिका पनि [[२०१४ फिफा विश्वकप|२०१४]] को क्वाटरफाइनल सम्म पुग्न सफल भएको थियो । तैपनि, युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी टिमहरूले लगातार विश्वकपमा शासन गर्दै आइरहेको छ । १९९४, १९९८, २००६ र २०१८ को विश्वकपका क्वाटरफाइनल खेलहरूमा सम्पुर्ण युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रहरूको मात्र सहभागीता रहेको थियो, भने फाइनल तथा विजेता त सबै विश्वकपमा यी दुई क्षेत्रका टिमहरू मात्र खेल्ने र हुन् गर्दछन् । दुई सय राष्ट्रिय टिमहरूले [[२००२ फिफा विश्वकप]]का लागि छनोट चरणका खेलहरू खेलेका थए , १९८ राष्ट्रले [[२००६ फिफा विश्वकप]]को छनोट चरण खेलेका थिए भने २०४ राष्ट्रहरूले [[२०१० फिफा विश्वकप]]का छनोट चरणका खेलहरू खेलेका थिए ।<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=122766/index.html |title=Record number of 204 teams enter preliminary competition |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014}}</ref> ===४८ टिमको विस्तार=== अक्टोबर २०१६ मा फिफाका अध्यक्षले [[२०२६ फिफा विश्वकप]]का लागि ४८ टिमहरूको अवधारणा अगाडि सारेका थिए ।<ref>[https://www.theguardian.com/football/2016/oct/03/world-cup-expand-48-teams-fifa-gianni-infantino-suggests World Cup could expand to 48 teams, Fifa’s Gianni Infantino suggests] - The Guardian, 3 October 2016</ref> साथै १० जनवरी २०१७ मा फिफाले [[२०२६ फिफा विश्वकप]]का लागि फाइनल चरणमा ४८ टिमहरूको सहभागीता निश्चित गरेको थियो ।<ref>{{cite web |url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/fifa-beschliesst-fussball-wm-mit-48-mannschaften-a-1129295.html |title=Ab 2026: 48 Teams - Fifa vergrößert die WM |first= |last= |publisher=SPIEGEL ONLINE}}</ref> ===२०१५ फिफा भ्रष्टाचार प्रकरण=== {{Main|२०१५ फिफा भ्रष्टाचार प्रकरण}} ==विजेताहरू== {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align:center; width:100%" |+ |- ! width="7%" |वर्ष ! width="10%" |आयोजक ! width="15%" |बिजेता ! width="9%" |गोल अन्तर ! width="15%" |उप-बिजेता ! width="15%" |तेस्रो स्थान ! width="9%" |गोल अन्तर ! width="15%" |चौथो स्थान |- |१९३० <br /> ''[[१९३० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|उरुग्वे}} |'''{{झन्डा|उरुग्वे}}''' |'''४ - २''' |{{झन्डा|अर्जेन्टिना}} |{{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} |{{#tag:ref|१९३० फिफा विश्वकपमा तेस्रो स्थानको खेल भएको थिएन । फिफाले संयुक्त राज्य अमेरिकाले खेलको समयमा युगोस्लाभिया भन्दा राम्रो प्रदशन गरेका कारण संयुक्त राज्य अमेरिका तेस्रो भएको थियोे<ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/index.html 1930 FIFA World Cup], FIFA.com. Retrieved on 5 March 2009. |url=https://www.webcitation.org/5mr1WcKgn|date =2010-01-17}}</ref>|group="note"}} |{{flagicon|Yugoslavia}}[[युगोस्लाभिया]] |- style="background: #D0E6FF;" |१९३४ <br /> ''[[१९३४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|इटाली}} |'''{{झन्डा|इटाली}}''' |'''२ - १'''<br />(आतिरिक्त समय) |{{झन्डा|चेकोस्लोभाकिया}} |{{fb-big|GER|empire}} |'''३ - २ ''' |{{झन्डा|अस्ट्रिया}} |- |१९३८ <br /> ''[[१९३८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|फ्रान्स}} |'''{{झन्डा|इटाली}}''' |'''४ - २''' |{{झन्डा|हङ्गेरी}} |{{झन्डा|ब्राजिल}} |'''४ - २''' |{{flagicon|Sweden}}[[स्विडेन]] |- style="background: #D0E6FF;" |१९५० <br /> ''[[१९५० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |'''{{झन्डा|उरुग्वे}}''' |{{#tag:ref|१९५० फिफा विश्वकपमा कुनै पनि आधिकारिक विश्वकप फाइनल खेल भएको थिएन<ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=7/overview.html 1950 FIFA World Cup], FIFA.com. Retrieved on 5 March 2009.</ref> विजेता चार टोलीहरू (उरुग्वे, ब्राजील, स्विडेन र स्पेन) सँग अन्तिम समूह प्रतियोगितामा निर्णय गरियो । उरुग्वे लीगको शीर्षस्थानमा थियोे त्यसैले बिजेता भएको थियो । ब्राजिल दोस्रो भयो भने स्विडेन तेस्रो र स्पेनले चौथो भएको थियोे । उरुग्वेको अन्तिम खेल ब्राजिलको विरुद्धमा थियो, यस खेललाई प्राय: १९५० विश्वकपको फाइनलमा मानिन्छ । <ref>[https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf FIFA World Cup Finals since 1930] (PDF), FIFA.com. Retrieved on 5 March 2009.</ref>|group="note"|name="wc1950"}} |{{झन्डा|ब्राजिल}} |{{flagicon|Sweden}}[[स्विडेन]] |<ref group="note" name="wc1950" /> |{{झन्डा|स्पेन}} |- |१९५४ <br /> ''[[१९५४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{flagicon|Switzerland}} [[स्विट्जरल्यान्ड]] |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |'''३ - २''' |{{झन्डा|हङ्गेरी}} |{{झन्डा|अस्ट्रिया}} |'''३ - १''' |{{झन्डा|उरुग्वे}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९५८ <br /> ''[[१९५८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{fb|SWE}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''५ - २''' |{{fb|SWE}} |{{झन्डा|फ्रान्स}} |'''६ - ३''' |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |- |१९६२ <br /> ''[[१९६२ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|चिली}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''३ - १''' |{{झन्डा|चेकोस्लोभाकिया}} |{{झन्डा|चिली}} |'''१ - ०''' |{{flagicon|Yugoslavia}}[[युगोस्लाभिया]] |- style="background: #D0E6FF;" |१९६६ <br /> ''[[१९६६ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|इङ्ल्यान्ड}} |'''{{झन्डा|इङ्ल्यान्ड}}''' |'''४ - २'''<br />(अतिरिक्त समय) |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |{{झन्डा|पोर्चुगल}} |'''२ - १''' |{{flagicon|Soviet Union}}[[सोभियत सङ्घ]] |- |१९७० <br /> ''[[१९७० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|मेक्सिको}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''४ - १''' |{{झन्डा|इटाली}} |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |'''१ - ०''' |{{झन्डा|उरुग्वे}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९७४ <br /> ''[[१९७४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{flagicon|West Germany}} [[पश्चिम जर्मनी]] |{{flagicon|West Germany}} [[पश्चिम जर्मनी]] |'''२ - १''' |{{fb|NED}} |{{झन्डा|पोल्यान्ड}} |'''१ - ०''' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |- |१९७८ <br /> ''[[१९७८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|अर्जेन्टिना}} |'''{{झन्डा|अर्जेन्टिना}}''' |'''३ - १'''<br />(अतिरिक्त समय) |{{fb|NED}} |{{झन्डा|ब्राजिल}} |'''२ - १''' |{{झन्डा|इटाली}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९८२ <br /> ''[[१९८२ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|स्पेन}} |'''{{झन्डा|इटाली}}''' |'''३ - १''' |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |{{झन्डा|पोल्यान्ड}} |'''३ - २''' |{{झन्डा|फ्रान्स}} |- |१९८६ <br /> ''[[१९८६ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|मेक्सिको}} |'''{{झन्डा|अर्जेन्टिना}}''' |'''३ - २''' |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |{{झन्डा|फ्रान्स}} |'''४ - २'''<br />(अतिरिक्त समय) |{{झन्डा|बेल्जियम}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९९० <br /> ''[[१९९० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|इटाली}} |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |'''१ - ०''' |{{झन्डा|अर्जेन्टिना}} |{{झन्डा|इटाली}} |'''२ - १''' |{{झन्डा|इङ्ल्यान्ड}} |- |१९९४ <br /> ''[[१९९४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''० - ०'''<br />(अतिरिक्त समय)<br />(३ - २ पेनाल्टी सुटआउट) |{{झन्डा|इटाली}} |{{fb|SWE}} |'''४ - ०''' |{{झन्डा|बुल्गेरिया}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९९८ <br /> ''[[१९९८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|फ्रान्स}} |'''{{झन्डा|फ्रान्स}}''' |'''३ - ०''' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |{{झन्डा|क्रोएसिया}} |'''२ - १ ''' |{{fb|NED}} |- |२००२ <br /> ''[[२००२ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|दक्षिण कोरिया}} <br /> {{झन्डा|जापान}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''२ - ०''' |{{झन्डा|जर्मनी}} |{{झन्डा|टर्की}} |'''३ - २''' |{{flagdeco|South Korea|size=32px}} [[दक्षिण कोरिया]] |- style="background: #D0E6FF;" |२००६ <br /> ''[[२००६ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|जर्मनी}} |'''{{झन्डा|इटाली}}''' |'''१ - १'''<br />(अतिरिक्त समय)<br />(५ - ३ पेनाल्टी सुटआउट) |{{झन्डा|फ्रान्स}} |{{झन्डा|जर्मनी}} |'''३ - १''' |{{झन्डा|पोर्चुगल}} |- |२०१० <br /> ''[[२०१० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|दक्षिण अफ्रिका}} |'''{{झन्डा|स्पेन}}''' |'''१ - ०'''<br />(अतिरिक्त समय)<br /> |{{fb|NED}} |{{झन्डा|जर्मनी}} |'''३ - २''' |{{झन्डा|उरुग्वे}} |- style="background: #D0E6FF;" |२०१४ <br /> ''[[२०१४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |'''{{झन्डा|जर्मनी}}''' |'''१ - ०'''<br />(अतिरिक्त समय) |{{झन्डा|अर्जेन्टिना}} |{{fb|NED}} |'''३ - ०''' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |- |२०१८ <br /> ''[[२०१८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{flagicon|Russia}}[[रुस]] |'''{{झन्डा|फ्रान्स}}''' |'''४ - २'''<br /> |{{झन्डा|क्रोएसिया}} |{{झन्डा|बेल्जियम}} |'''२ - ०''' |{{झन्डा|इङ्ल्यान्ड}} |- style="background: #D0E6FF;" |२०२२ <br /> ''[[२०२२ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' | {{QAT}} |'''{{झन्डा|अर्जेन्टिना}}''' |३ - ३ (४- २ पेनाल्टी सुटआउट) |'''{{झन्डा|फ्रान्स}}''' |'''{{झन्डा|क्रोएसिया}}''' |'''२ - १ ''' |'''मोरक्को''' |- style="background: #D0E6FF;" |२०२६ <br /> ''[[२०२६ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|क्यानडा}} <br /> {{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} <br /> {{झन्डा|मेक्सिको}} | | | | | | |} ==सन्दर्भ सामाग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:फिफा विश्वकप]] rtk6v7uej6d23t4prflliwiqxisi4i2 1368199 1368198 2026-08-01T04:50:27Z Omnathpokh1 20435 /* द्रष्टव्य */ सामान्य सम्पादन 1368199 wikitext text/x-wiki {{infobox football tournament | logo = [[File:Fifa Worldcup Trophy.jpg|250px]] | caption = सन् १९७४ पछि विश्व कप विजेतालाई दिईने गरेको विश्वकप ट्रफी | founded = सन् १९३० | region = | number of teams = ४८ ([[२०२६ फिफा विश्वकप|२०२६ बाट]]) | current champions = {{nowrap|{{fb|ESP}} (२ औँ उपाधि)}} | most successful team = {{nowrap|{{fb|BRA}} (५ औँ उपाधि)}} | website = [http://www.fifa.com/worldcup/index.html आधिकारिक वेबसाइट] | current = [[२०२६ फिफा विश्वकप]] }} {{Infobox |image1= |caption1 = The 2010 FIFA World Cup opening ceremony. |bodyclass = hlist nowraplinks |headerstyle = border-top: 1px solid #aaa |header1 = विश्वकप फुटबल प्रतियोगिताहरू |data2 = * [[१९३० फिफा विश्वकप|१९३०]] * [[१९३४ फिफा विश्वकप|१९३४]] * [[१९३८ फिफा विश्वकप|१९३८]] * [[१९५० फिफा विश्वकप|१९५०]] * [[१९५४ फिफा विश्वकप|१९५४]] * [[१९५८ फिफा विश्वकप|१९५८]] * [[१९६२ फिफा विश्वकप|१९६२]] * [[१९६६ फिफा विश्वकप|१९६६]] * [[१९७० फिफा विश्वकप|१९७०]] * [[१९७४ फिफा विश्वकप|१९७४]] * [[१९७८ फिफा विश्वकप|१९७८]] * [[१९८२ फिफा विश्वकप|१९८२]] * [[१९८६ फिफा विश्वकप|१९८६]] * [[१९९० फिफा विश्वकप|१९९०]] * [[१९९४ फिफा विश्वकप|१९९४]] * [[१९९८ फिफा विश्वकप|१९९८]] * [[२००२ फिफा विश्वकप|२००२]] * [[२००६ फिफा विश्वकप|२००६]] * [[२०१० फिफा विश्वकप|२०१०]] * [[२०१४ फिफा विश्वकप|२०१४]] * [[२०१८ फिफा विश्वकप|२०१८]] * [[२०२२ फिफा विश्वकप|२०२२]] * [[२०२६ फिफा विश्वकप|२०२६]] }} '''विश्वकप फुटबल''' एक फुटबल खेलको सबैभन्दा प्रमुख विश्वस्तरीय पुरुष फुटबल प्रतियोगिता हो । यो प्रतियोगिता हरेक ४-४ वर्षको अन्तरालमा प्रत्येक संस्करणमा फरक फरक राष्ट्रहरूमा आयोजना हुने गर्दछ । सन् १९३० बाट सुरू भएको यस प्रतियोगिता हरेक चार चार वर्षमा आयोजना गर्ने गरी निर्णय गरिएता पनि [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]]का कारण सन् १९४२ र १९४६ सालमा भने आयोजना हुन सकेको थिएन । यो प्रतियोगिता सबैभन्दा धेरै पटक [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]]ले जितेको छ । ब्राजिलले सर्वाधिक पाँच पटक फिफा विश्वकप जिति फुटबल जगतमा आफूलाई सर्वशक्तिमान तुल्याउन सफल भएको छ । यस्तै अन्तिम पटक भएको विश्वकप भने स्पेनले जितेको थियो । यो स्पेनको दोस्रो फिफा विश्वकप उपाधि थियो । २०२६ फिफा विश्वकपको आयोजक [[संयुक्त राज्य अमेरिका|अमेरिका]], [[क्यानडा]] र [[मेक्सिको]] रहेका थिए । यस प्रतियोगिताको वर्तमान संरचना अनुसार सुरूमा लगभग तीन वर्ष लगाएर प्रतियोगिताको फाइनल चरणका लागि विभिन्न छनोट चरणका खेल तथा प्रतियोगिताहरू आयोजना गर्ने गरिन्छ । त्यसपछि मात्र छनोट चरणहरू पार गर्ने ४८ राष्ट्रहरूका बिचमा विश्वकप प्रतियोगिता सञ्चालन हुने गर्दछ । फाइनल चरणमा पुग्ने एउटा टिम भने आयोजकका हैसियतले सिधै छनोट चरणका खेल नखेली फाइनल चरणमा स्थान बनाउँदछ । अहिलेसम्म २३ वटा विश्वकप प्रतियोगिताहरू सञ्चालन भइसकेका छन् जसमा जम्मा ८ राष्ट्रहरूले मात्र विश्वकप जित्न सफल भएका छन् । सर्वाधिक धेरै ५ पटक फिफा विश्वकप राष्ट्र ब्राजिल मात्र विश्वकपमा एउटा यस्तो राष्ट्र हो जसले विश्वकपका सम्पुर्ण संस्करणहरू अथवा २३ वटै विश्वकपका संस्करणहरूमा सहभागीता जनाएको छ । त्यस्तै इटाली र जर्मनीले ४/४ पटक विश्वकप जितेका छन् । अर्जेन्टिनाले ३ पटक, फ्रान्स, स्पेन तथा उरूग्वेले २/२ पटक विश्वकप जितेका छन् भने इङ्ग्ल्यान्डले चाहिँ सन् १९६६ मा एक पटक फिफा विश्वकप जितेको छ । फिफा विश्वकप प्रतियोगिता विश्वमा सबैभन्दा प्रसिद्ध फुटबल प्रतियोगिता हो । साथै [[ओलम्पिक खेल]] पछि सबैभन्दा धेरै दर्शकले प्रत्यक्ष तथा टिभीमा हेर्ने एवम् सबैभन्दा धेरै समर्थकहरूले पछ्याउने खेलकुद प्रतियोगिता हो । अझ [[२००६ फिफा विश्वकप]]को फाइनल खेल मात्र २६.२९ विलियन दर्शकले खेल प्रत्यक्ष रंगशालामा पुगेर तथा विश्वभर ७१५.१ मिलियन दर्शकले हेरेका थिए । हालसम्म जम्मा १७ फरकफरक राष्ट्रहरूले मात्र फिफा विश्वकपको आयोजना गरेको छ । जसअन्तर्गत मेक्सिकोले ३ पटक, [[ब्राजिल]], फ्रान्स, इटाली, जर्मनी तथा अमेरिकाले २/२ पटक तथा उरूग्वे, स्विट्जरल्यान्ड, स्विडेन, चिली, इङ्गल्यान्ड, अर्जेन्टिना, स्पेन, क्यानडा, कतार, जापान र दक्षिण कोरिया (संयुक्त), दक्षिण अफ्रिका र रसियाले एकएक पटक विश्वकप आयोजना गरेको थियो । यस्तै मोरक्को र पोर्चुगल भने आउदो विश्वकप [[२०३० फिफा विश्वकप]]को सहआयोजकका रूपमा रहेको छ। त्यसपछि को विश्वकप [[२०३४ फिफा विश्वकप]]का लागि भने [[साउदी अरब]]लाई आयोजनाका लागि अधिकार दिइएको छ । सन् २०३० को विश्वकप पहिलोपटक ३ महादेशका ६ राष्ट्रहरूले आयोजना गर्न लागेको फिफा विश्वकप हुनेछ । यस प्रतियोगिता थालनीको कथा [[फिफा|अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासङ्घ, फिफा]] सँग जोडिएको छ भने फिफाको कथा विभिन्न देशमा स्थापना भएका राष्ट्रिय फुटबल सङ्घहरूको विकास सँग जोडिएको छ । सन् १८६६ मा विश्वको पहिलो राष्ट्रिय फुटबल सङ्घको रूपमा 'इङ्ग्ल्याण्ड फुटबल एसोसिएशन'- एफए गठन भइसकेको थियो । केही वर्षपछि अरू देशहरूमा पनि धमाधम राष्ट्रिय फुटबल सङ्घहरू स्थापना हुन थाले । यसरी फुटबल खेल र त्यसका राष्ट्रिय सङ्घहरूको विस्तार हुँदै गएपछि एउटा अन्तराष्ट्रिय फुटबल सङ्घको आवश्यकता सर्वत्र महसुस हुन थाल्यो । यही खाँचोको निकास खोज्ने क्रममा [[फ्रान्स]], [[बेल्जियम]], [[नेदरल्यान्ड|नेदरल्याण्ड्स]], [[डेनमार्क]], [[स्पेन]], [[स्विडेन]] र [[स्विट्जरल्यान्ड]]समेत सात देशका प्रतिनिधि फ्रान्सको राजधानी [[पेरिस]]मा भेला भए । यही भेलाले २९ मे १९०४ मा फुटबलको सर्वोच्च संस्था 'अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल महासङ्घ' -फेडरेसन इन्टरनेशनल डे फुटबल एसोसिएशन, फिफाको औपचारकि गठन भयो । इङ्ग्ल्याण्ड दुई वर्षपछि फिफा सदस्य बन्यो । त्यसपछि अरू देशहरू पनि धमाधम यसको सदस्य हुने क्रम चल्यो, जुन अहिले पनि जारी रहेको छ । अहिले दुई सयभन्दा बढी देश फिफा सदस्य छन् । नेपाल सन् १९७० मा फिफाको पूर्ण सदस्य बनेको हो । विश्व कप फुटबल प्रतियोगिताको थालनीको श्रेय आधुनिक ओलम्पिक खेलकूद प्रतियोगिताको सफल सुरूवातलाई जान्छ । सन् १९०० मा भएको दोस्रो ओलम्पिक खेलकूदमा फुटबल पहिलोपटक समावेश गरिएको थियो । ओलम्पिक फुटबलको सफलताले उत्साहित भएका फिफा पदाधिकारीहरूले अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता ओलम्पिकको घेराभित्र सीमित राख्न नहुने निष्कर्ष निकाले । छलफल चल्दै जाँदा अन्ततः २६ मे १९२८ मा बसेको फिफा एम्स्टर्डम कङ्ग्रेसले युगान्तकारी निर्णय गर्‍यो, हरेक चार-चार वर्षको अन्तरालमा फिफा सदस्य देशहरूबीच विश्व कप प्रतियोगिता आयोजना थाल्ने र पहिलो विश्व कप सन् १९३० मा गर्ने कुराको निचोड निकालियो । अनि अर्को वर्ष, सन् १९२९ को बार्सिलोना फिफा कङ्ग्रेसले यो ऐतिहासिक जिम्मेवारी पूरा गर्ने दायित्व उरूग्वेलाई प्रदान गर्‍यो । फलस्वरूप, राजधानी मोन्टेभिडियोमा एक लाख दर्शक अट्ने नवनिर्मित रंगशाला स्टेडियम देल सेन्टेनारियोमा आईतबार १३ जुलाई १९३० मा फ्रान्स र मेक्सिकोबीच पहिलो विश्व कपको पहिलो खेल विधिवत् रूपमा सम्पन्न भयो । पहिलो विश्वकप आयोजना हुँदा फिफा सदस्य देशको सङ्ख्या जम्मा ४१ थियो । त्योबेला छनोट चरण प्रतियोगिता पनि भएको थिएन । तसर्थ, विविध कारणले गर्दा पहिलो विश्व कप प्रतियोगितामा मात्र १३ देश सहभागी भएका थिए । तर दोस्रो विश्वकपमा भने सदस्य देशको सङ्ख्या धेरै भएकोले उनीहरूबीच छनोट चरण प्रतियोगिता गराइएको थियो र फाइनल प्रतिस्पर्धाका लागि १६ देश छनोट भएका थिए । त्यसपछि लामो समयसम्म छनोट चरण र त्यही १६ देशबीच नै फाइनल स्पर्धा हुने प्रचलन रहँदै आयो । तर सदस्य संख्या र स्तर बढ्दै गएको तुलनामा त्यो सङ्ख्या कम महसुस हुन थाल्यो । फलतः सन् १९८२ को बाह्रौँ विश्वकपदेखि यसलाई बढाएर २४ देश पुर्‍याइयो । पुनः १९९८ को १६ औँ संस्करणदेखि विश्व कप उपाधिको फाइनल चरणमा भिड्न पाउने देशको संख्या ३२ पुर्‍याइएको हो । यसलाई बढाएर सन् २०२६ फिफा विश्वकपदेखि ४८ को सङ्ख्या कायम गरिएको छ । ==इतिहास== {{Main|फिफा विश्वकपको इतिहास}} ===पहिलो फुटबल प्रतियोगिता=== विश्वको पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय च्यालेन्ज फुटबल खेल [[ग्लासगो]] मा सन् १८७२ मा स्कटल्याण्ड र इङ्ल्यान्ड बिच भएको थियो,<ref>{{cite web |url=http://www.englandfootballonline.com/Seas1872-00/1872-73/M0001Sco1872.html |title=England National Football Team Match No. 1 |publisher=England Football Online |accessdate=19 November 2007}}</ref> यो पहिलो अन्तर्राष्ट्रिय खेल भने ०-० गोलको बराबरीमा टुङ्गीएको थियो । यस्तै पहिलोपटक अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता भने [[ब्रिटिस होम च्याम्पियनसिप]] हो जुन १९९४ सालमा भएको थियो ।<ref>{{cite web |url=https://int.soccerway.com/news/2007/November/22/british-pm-backs-return-of-home-nations-championship |title=British PM backs return of Home Nations championship |publisher=Agence France-Presse |accessdate=16 December 2007}}</ref> यस्तै बिसौ शताब्दीमा आएपछि मात्र फुटबल खेलको लोकप्रियता बढ्न थालेको थियो। २० औँ शताब्दीमा पहिलो र दोस्रो [[ग्रष्मकालीन ओलम्पिक]] अर्थात [[१९०० ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|१९००]] र [[१९०४ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|१९०४]] को ओलम्पिकमा फुटबल खेललाई प्रदर्शनीको खेलका रूपमा मात्र आयोजना गरिएको थियो, भने फुटबल खेलमा मेडलको व्यवस्था पनि गरिएको थिएन । पछि [[१९०८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक|१९०८]]को ओलम्पिक देखिमात्र फुटबल खेललाई पनि ओलम्पिकमा आधिकारिक मान्यता दिइएको थियो।<ref>{{cite web |first1=Søren |last1=Elbech |first2=Karel |last2=Stokkermans |url=http://www.rsssf.com/tableso/ol1906f.html |title=Intermediate Games of the IV. Olympiad |publisher=[[rec.sport.soccer Statistics Foundation]] |date=26 June 2008}}</ref> सन् १९०४ मा [[फिफा]]को स्थापना भएपछि फुटबल खेललाई ओलम्पिक भन्दा बाहिर पनि अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धा गराउने उद्देश्य राखिएको थियोे । त्यसैले पनि १९०६ मा स्वीजडल्याण्डमा फिफाको कार्यलय स्थापना गरिएको थियो ।<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/fifa-takes-shape.html |title=History of FIFA – FIFA takes shape |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014}}</ref> सन् १९०८ को ओलम्पिक देखि फुटबल खेललाई आधिकारिक मान्यता दिई ओलम्पिक खेलमा सहभागीता गराउन थालिएको थियो । उक्त ओलम्पिकमा ग्रेट ब्रिटेन (इङ्ल्यान्ड राष्ट्रिय फुटबल टिम) ले [[स्वर्ण पदक]] जित्न सफल भएको थियो। [[१९०८ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिकमा फुटबल|१९०८]] को सफता पछि [[१९१२ ग्रष्मकालीन ओलम्पिक्स फुटबल|१९१२]]को ओलम्पिकमा पनि फुटबल खेललाई निकै उत्सुकताका साथ आयोजना गरिएको थियोे । ओलम्पिक प्रतियोगिता सँगसँगै फुटबल खेललाई निरन्तरता दिनका लागि १९०९ मा [[सर थोमस लिपटप ट्रफी]]को आयोजना भएको थियो। जुन प्रतियोगिता [[थोमस लिपटप|सर थोमस लिपटप]]ले आयोजना गरेको थियो। यो प्रतियोगितामा कुनै राष्ट्रिय टिमको सहभागीता नभई मात्र क्लबको मात्र सहभागीता रहेको थियो । फरक फरक राष्ट्रका क्लबहरू बिच भएको प्रतियोगिताका कारण यस प्रतियोगितालाई पहिलो विश्वकपको उपमा दिइएको थियो ।<ref>{{cite web |url=http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |title='The First World Cup'. The Sir Thomas Lipton Trophy |publisher=[[Shrewsbury and Atcham Borough Council]] |date=10 October 2003 |accessdate=11 April 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20031129221811/http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |archivedate=29 November 2003 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031129221811/http://www.shrewsbury.gov.uk/Public/news/thomaslipton.htm |date=29 November 2003 }}</ref> ===द्वितीय विश्वयुद्ध अघिका विश्वकपहरू=== [[File:Jules Rimet 1933.jpg|thumb|left|upright|फिफाका जन्मदाता [[जुलिस रिमेट]] जसले महादेशीय अन्तर्राष्ट्रिय फुटबल प्रतियोगिता गराउने धारणा विस्तार गरेका थिए]] ओलम्पिक खेलमा फुटबल खेलको लोकप्रियता तथा सफलता पछि, फिफाका संस्थापक अध्यक्ष [[जुलिस रिमेट]]ले ओलम्पिक खेल बाहि र पनि फिफाले आफ्नै आयोजनामा फुटबल प्रतियोगिता आयोजना गर्ने निर्णय गरेका थिए । सन् १९२८ मे २८ मा फिफा कंग्रेसले एम्स्टेर्दममा फुटबल च्याम्पियनसिपको धारणा बारे निर्णय गरेको थियो ।<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/history/fifa/first-fifa-world-cup.html |title=History of FIFA – The first FIFA World Cup |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014}}</ref> त्यससँगै फिफाले [[१९३० फिफा विश्वकप]] वा पहिलो फिफा विश्वकपको आयोजना गर्ने जिम्मेवारी उरूग्वेलाई दिएको थियो । किनभने उरूग्वेले दुईपटक अनौपचारिक फुटबल प्रतियोगिता जितिसकेको थियो, र त्यसैको खुसियाली व्यक्तका निम्ति पनि यो विश्वकप आयोजना गर्ने जिम्मा दिइएको थियो । यस पहिलो विश्वकपमा सहभागी टिमहरूको छनोट फिफाको निर्णय तथा निमन्त्रणा अन्तर्गत गरिएको थियो । भने उरूगेलाई आयोजक घोषणा पनि निकै ठूलो राष्ट्रिय कष्टकरका बाबजुदका साथ गरिएको थियो ।यो विश्वकप आयोजना मिति तोकिएको भन्दा झन्डै दुई महिना पछि मात्र आयोजना गरिएको थियो । अन्ततः रिमेट आफैले बेल्जियम, फ्रान्स, रोमानिया, र युगोस्लाभीयाको यात्रा गरेर ती टिमहरूलाई प्रतियोगितामा डाकेका थिए । [[File:Estadio Centenario (vista aérea).jpg|thumb|पहिलो विश्वकपको फाइनल खेल आयोजना भएको उरूग्वेको [[मन्टेभिडीयो रंगशाला]]]] पहिलो विश्वकपको पहिलो दुई खेलहरू १३ जुलाई १९३० मा आयोजना भएको थियो । [[फ्रान्स राष्ट्रिय फुटबल टोली|फ्रान्स]] र अमेरिकाले आफ्नो पहिलो विश्वकपको पहिलो खेलहरू जित्न सफल भएको थियो । फ्रान्सले बेल्जियमलाई र अमेरिकाले मेक्सिकोलाई क्रमशः ४-१ तथा ३-० गोल अन्तरले हराएको थियो । फिफा विश्वकपको सबैभन्दा पहिलो गोल फ्रान्सका लुसेइन लउरेन्टले गर्न सफल भएका थिए ।<ref>{{cite news |first=John F |last=Molinaro |title=The World Cup's 1st goal scorer |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation|CBC]] |url=http://www.cbc.ca/sports/soccer/the-world-cup-s-1st-goal-scorer-1.825335 |accessdate=12 July 2014}}</ref> [[१९३० फिफा विश्वकपको फाइनल]] खेलमा [[उरूग्वे राष्ट्रिय फुटबल टिम|उरूग्वेले]] [[अर्जेन्टिना राष्ट्रिय फुटबल टोली|अर्जेन्टिनालाई]] ४-२ गोल अन्तरले पराजित गरेको थियो । साथै उरूग्वेले पहिलोपटक फिफा विश्वकप उपाधि जित्ने राष्ट्रको रूपमा आफ्नो नाम इतिहासमा लेखाउन सफल भएको थियो । यो फाइनल खेल [[मन्टेभिडियो]] मा ९३,००० दर्शकले प्रत्यक्ष रंगशालामा गएर हेरेका थिए ।<ref name="origin">{{cite web|url=https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |title=FIFA World Cup Origin |format=PDF |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=19 November 2007 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100614212717/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-201_02e_fwc-origin_8816.pdf |archivedate=14 June 2010 }}</ref> [[१९३२ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]] पछि फिफा र [[अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक कमिटी]]को आपसी सम्झौतामा फुटबल खेललाई ओलम्पिक खेलबाट हटाउने निर्णय गरिएको थियो ।<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/mensolympic/athens2004/news/newsid=92851/index.html |title=The Olympic Odyssey so far&nbsp;... (Part 1: 1908–1964) |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=9 June 2004 |accessdate=12 July 2014}}</ref> फेरि पुनः [[१९३६ ग्रीष्मकालीन ओलम्पिक]] खेलमा फुटबल खेललाई स्थान दिइएको थियो । तर उक्त संस्करणमा ओलम्पिक फुटबल विश्वकप फुटबलको तुलनामा छाँयामा परेको अनुमान गरिएको थियो । समयको अन्तरालमा फिफा विश्वकपमा केही अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दा, अन्तर्राष्ट्रिय यात्राहरूका कारण केही असहजता पैदा भएको थियो । [[१९३४ फिफा विश्वकप]]मा [[ब्राजिल राष्ट्रिय फुटबल टोली|ब्राजिल]] र [[क्युबा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्युबा]] बाहेक अन्य केही दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रहरूले यात्रा वा यातायातको समस्या दर्शाउदै विश्वकपमा सहभागीता जनाएको थीएनन् । [[१९३८ फिफा विश्वकप]]मा पनि यस्तै समस्या देखिएको मा ब्राजिलले मात्र १९३४ तथा १९३८ विश्वकपमा सहभागीता जनाउने दक्षिण अमेरिकी राष्ट्र भएको थियो । १९४२ र १९४६ को आयोजकको हैसियत क्रमशः जर्मनी तथा ब्राजिललाई दिइएको थियो,<ref>{{cite web |url=http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |title=Los datos más curiosos de la Fiesta del Fútbol - Brasil 1950 |accessdate=17 April 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120701133216/http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |archivedate=1 July 2012 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120701133216/http://www.cristal.com.pe/articulo/los-datos-mas-curiosos-de-la-fiesta-del-futbol-brasil-1950 |date=1 July 2012 }}</ref> तर [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]]का कारण ती दुई योजनारत विश्वकप रद्द भएको थियो । ===द्वितीय विश्वयुद्ध पछिका विश्वकपहरू=== [[File:Jogo no Estádio do Maracanã, antes da Copa do Mundo de 1950.tif|thumb|[[रियो दे जेनेरियो]] मा भएको [[१९५० फिफा विश्वकप]] को उद्घाटन खेल । [[ब्राजिलको राष्ट्रिय अभिलेख]]बाट साभार]] [[१९५० फिफा विश्वकप]] यस अर्थमा निकै स्मरणीय छ कि यो विश्वकपमा पहिलोपटक ब्रिटेनका सबै टिमहरूले सहभागीता जनाएका थिए भने सर्वाधिक विश्वकप विजेता [[ब्राजिल]]ले यो चोटि पहिलोपटक विश्वकप जितेको थियो । भने यो विश्वकप [[दोस्रो विश्व युद्ध|द्वितीय विश्वयुद्ध]] पछिको पहिलो विश्वकप पनि थियो ।<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0001/index.shtml |title=Scotland and the 1950 World Cup |publisher=BBC |accessdate=13 May 2007}}</ref> यस प्रतियोगितामा १९३० च्याम्पियन उरूग्वे, जसले अघिल्ला दुई विश्वकप बहिष्कार गरेका थिए, र उरूग्वेले प्रतियोगिता ब्राजिललाई हराउदै जितेको थियो । उक्त म्याच वा खेललाई इतिहासमा मोराकानाको भन्ने गरिन्छ । (पोर्चुगीज: ''Maracanaço''). १९३८ बाहेक १९३४ देखि [[१९७८ फिफा विश्वकप|१९७८]] सम्मका सम्पुर्ण विश्वकपमा १६ टिमहरूको सहभागीता रहेको थियो । [[अस्ट्रेलिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|अस्ट्रेलिया]] तथा नाजीवादबाट शोषित [[जर्मनी]]ले १९५० को विश्वकपमा पुन स्थान बनाउन सफल भएका थिए । [[भारत राष्ट्रिय फुटबल टोली|भारत]], [[स्कटल्याण्ड राष्ट्रिय फुटबल टिम|स्कटल्याण्ड]] तथा [[टर्की राष्ट्रिय फुटबल टोली|टर्की]] सहित १३ टिमहरूले प्रतियोगिताबाट विभिन्न कारणबस आफ्नो सहभागीता फिर्ता लिएको थियो । सबैभन्दा धेरै सहभागीता युरोप र दक्षिण अमेरिकी टिमहरूको थियो भने तिनीहरूको तुलनामा उत्तर अमेरिकी, अफ्रिकी, एसियाली र ओसिनीयाका टिमहरू कम मात्रामा सहभागी थिए । यी टिमहरूमा पनि युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी टिमहरूकै प्रतियोगिता दबदबा रहेको थियो । १९८२ सम्म युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी टिम बाहेक अन्य पनि टिम प्रतियोगिताको दोस्रो चरणमा तथा अन्य चरणमा खासै पुग्न सकेको थिएन । यस्तै अमेरिका [[१९३० फिफा विश्वकप|१९३०]] को सेमिफाइनलमा, [[क्युबा राष्ट्रिय फुटबल टोली|क्युबा]] [[१९३८ फिफा विश्वकप|१९३८]] को क्वाटरफाइनलमा, [[उत्तर कोरिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|उत्तर कोरिया]] [[१९६६ फिफा विश्वकप|१९६६]] को क्वाटरफाइनलमा र [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]] [[१९७० फिफा विश्वकप|१९७०]] को क्वाटरफाइनलमा मात्र पुग्न सफल भएको थियो । ===३२ टिमहरूको विस्तार=== [[File:FIFA World Cup 2010 Uruguay Ghana.jpg|thumb|[[सकर सिटी]] जोहननेर्बुर्ग, दक्षिण अफ्रिका को आन्तरिक दृश्य, [[२०१० फिफा विश्वकप]]को खेल]] [[१९८२ फिफा विश्वकप]] मा २४ टिमहरूको सहभागीता रहेको थियो,<ref>[[#glanville|Glanville]], p238</ref> र [[१९९८ फिफा विश्वकप]] देखि ३२ टिमहरूको सहभागीता गराइएको थियो । जसमा अफ्रिका, एसिया र उत्तर अमेरिकी टिमहरूको वृद्धि गरिएको थियो । यसपछि विश्वकपमा झन् थप उत्कृष्टता तथा मनोरञ्जनात्मकता थपिएको थियो । अनि युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी टिमहरू बाहेबा टिमहरूले पनि विश्वकपमा थप उत्कृष्ट प्रदर्शनी गर्न सफल भएको थियो । [[मेक्सिको राष्ट्रिय फुटबल टोली|मेक्सिको]], [[१९८६ फिफा विश्वकप|१९८६]] मा क्वाटरफाइनल सम्म, [[क्यामरून राष्ट्रिय फुटबल टिम|क्यामरून]] [[१९९० फिफा विश्वकप|१९९०]] मा क्वाटरफाइनल सम्म, [[दक्षिण कोरिया राष्ट्रिय फुटबल टोली|दक्षिण कोरिया]] [[२००२ फिफा विश्वकप|२००२]] मा अन्तिम चार टिम सम्ममा आफ्नो स्थान बनाउन सफल भएको थियो । यस्तै [[सेनेगल राष्ट्रिय फुटबल टोली|सेनेगल]] तथा संयुक्त राज्य अमेरिका पनि २००२ को क्वाटरफाइनलमा पुग्न सफल दक्षिण अमेरिकी तथा युरोपेली टिम बाहेकका राष्ट्रहरू हुन् । [[घाना राष्ट्रिय फुटबल टोली|घाना]], [[२०१० फिफा विश्वकप|२०१०]]को क्वाटरफाइनलमा पुगेको थियो, साथै कोष्टारिका पनि [[२०१४ फिफा विश्वकप|२०१४]] को क्वाटरफाइनल सम्म पुग्न सफल भएको थियो । तैपनि, युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी टिमहरूले लगातार विश्वकपमा शासन गर्दै आइरहेको छ । १९९४, १९९८, २००६ र २०१८ को विश्वकपका क्वाटरफाइनल खेलहरूमा सम्पुर्ण युरोपेली तथा दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रहरूको मात्र सहभागीता रहेको थियो, भने फाइनल तथा विजेता त सबै विश्वकपमा यी दुई क्षेत्रका टिमहरू मात्र खेल्ने र हुन् गर्दछन् । दुई सय राष्ट्रिय टिमहरूले [[२००२ फिफा विश्वकप]]का लागि छनोट चरणका खेलहरू खेलेका थए , १९८ राष्ट्रले [[२००६ फिफा विश्वकप]]को छनोट चरण खेलेका थिए भने २०४ राष्ट्रहरूले [[२०१० फिफा विश्वकप]]का छनोट चरणका खेलहरू खेलेका थिए ।<ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/tournaments/archive/worldcup/southafrica2010/news/newsid=122766/index.html |title=Record number of 204 teams enter preliminary competition |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |accessdate=12 July 2014}}</ref> ===४८ टिमको विस्तार=== अक्टोबर २०१६ मा फिफाका अध्यक्षले [[२०२६ फिफा विश्वकप]]का लागि ४८ टिमहरूको अवधारणा अगाडि सारेका थिए ।<ref>[https://www.theguardian.com/football/2016/oct/03/world-cup-expand-48-teams-fifa-gianni-infantino-suggests World Cup could expand to 48 teams, Fifa’s Gianni Infantino suggests] - The Guardian, 3 October 2016</ref> साथै १० जनवरी २०१७ मा फिफाले [[२०२६ फिफा विश्वकप]]का लागि फाइनल चरणमा ४८ टिमहरूको सहभागीता निश्चित गरेको थियो ।<ref>{{cite web |url=http://www.spiegel.de/sport/fussball/fifa-beschliesst-fussball-wm-mit-48-mannschaften-a-1129295.html |title=Ab 2026: 48 Teams - Fifa vergrößert die WM |first= |last= |publisher=SPIEGEL ONLINE}}</ref> ===२०१५ फिफा भ्रष्टाचार प्रकरण=== {{Main|२०१५ फिफा भ्रष्टाचार प्रकरण}} ==विजेताहरू== {| class="wikitable sortable mw-collapsible" style="text-align:center; width:100%" |+ |- ! width="7%" |वर्ष ! width="10%" |आयोजक ! width="15%" |बिजेता ! width="9%" |गोल अन्तर ! width="15%" |उप-बिजेता ! width="15%" |तेस्रो स्थान ! width="9%" |गोल अन्तर ! width="15%" |चौथो स्थान |- |१९३० <br /> ''[[१९३० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|उरुग्वे}} |'''{{झन्डा|उरुग्वे}}''' |'''४ - २''' |{{झन्डा|अर्जेन्टिना}} |{{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} |{{#tag:ref|१९३० फिफा विश्वकपमा तेस्रो स्थानको खेल भएको थिएन । फिफाले संयुक्त राज्य अमेरिकाले खेलको समयमा युगोस्लाभिया भन्दा राम्रो प्रदशन गरेका कारण संयुक्त राज्य अमेरिका तेस्रो भएको थियोे<ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=1/index.html 1930 FIFA World Cup], FIFA.com. Retrieved on 5 March 2009. |url=https://www.webcitation.org/5mr1WcKgn|date =2010-01-17}}</ref>|group="note"}} |{{flagicon|Yugoslavia}}[[युगोस्लाभिया]] |- style="background: #D0E6FF;" |१९३४ <br /> ''[[१९३४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|इटाली}} |'''{{झन्डा|इटाली}}''' |'''२ - १'''<br />(आतिरिक्त समय) |{{झन्डा|चेकोस्लोभाकिया}} |{{fb-big|GER|empire}} |'''३ - २ ''' |{{झन्डा|अस्ट्रिया}} |- |१९३८ <br /> ''[[१९३८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|फ्रान्स}} |'''{{झन्डा|इटाली}}''' |'''४ - २''' |{{झन्डा|हङ्गेरी}} |{{झन्डा|ब्राजिल}} |'''४ - २''' |{{flagicon|Sweden}}[[स्विडेन]] |- style="background: #D0E6FF;" |१९५० <br /> ''[[१९५० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |'''{{झन्डा|उरुग्वे}}''' |{{#tag:ref|१९५० फिफा विश्वकपमा कुनै पनि आधिकारिक विश्वकप फाइनल खेल भएको थिएन<ref>[https://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=7/overview.html 1950 FIFA World Cup], FIFA.com. Retrieved on 5 March 2009.</ref> विजेता चार टोलीहरू (उरुग्वे, ब्राजील, स्विडेन र स्पेन) सँग अन्तिम समूह प्रतियोगितामा निर्णय गरियो । उरुग्वे लीगको शीर्षस्थानमा थियोे त्यसैले बिजेता भएको थियो । ब्राजिल दोस्रो भयो भने स्विडेन तेस्रो र स्पेनले चौथो भएको थियोे । उरुग्वेको अन्तिम खेल ब्राजिलको विरुद्धमा थियो, यस खेललाई प्राय: १९५० विश्वकपको फाइनलमा मानिन्छ । <ref>[https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/ip-301_09a_wc-finals_alltime_8864.pdf FIFA World Cup Finals since 1930] (PDF), FIFA.com. Retrieved on 5 March 2009.</ref>|group="note"|name="wc1950"}} |{{झन्डा|ब्राजिल}} |{{flagicon|Sweden}}[[स्विडेन]] |<ref group="note" name="wc1950" /> |{{झन्डा|स्पेन}} |- |१९५४ <br /> ''[[१९५४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{flagicon|Switzerland}} [[स्विट्जरल्यान्ड]] |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |'''३ - २''' |{{झन्डा|हङ्गेरी}} |{{झन्डा|अस्ट्रिया}} |'''३ - १''' |{{झन्डा|उरुग्वे}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९५८ <br /> ''[[१९५८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{fb|SWE}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''५ - २''' |{{fb|SWE}} |{{झन्डा|फ्रान्स}} |'''६ - ३''' |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |- |१९६२ <br /> ''[[१९६२ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|चिली}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''३ - १''' |{{झन्डा|चेकोस्लोभाकिया}} |{{झन्डा|चिली}} |'''१ - ०''' |{{flagicon|Yugoslavia}}[[युगोस्लाभिया]] |- style="background: #D0E6FF;" |१९६६ <br /> ''[[१९६६ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|इङ्ल्यान्ड}} |'''{{झन्डा|इङ्ल्यान्ड}}''' |'''४ - २'''<br />(अतिरिक्त समय) |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |{{झन्डा|पोर्चुगल}} |'''२ - १''' |{{flagicon|Soviet Union}}[[सोभियत सङ्घ]] |- |१९७० <br /> ''[[१९७० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|मेक्सिको}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''४ - १''' |{{झन्डा|इटाली}} |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |'''१ - ०''' |{{झन्डा|उरुग्वे}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९७४ <br /> ''[[१९७४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{flagicon|West Germany}} [[पश्चिम जर्मनी]] |{{flagicon|West Germany}} [[पश्चिम जर्मनी]] |'''२ - १''' |{{fb|NED}} |{{झन्डा|पोल्यान्ड}} |'''१ - ०''' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |- |१९७८ <br /> ''[[१९७८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|अर्जेन्टिना}} |'''{{झन्डा|अर्जेन्टिना}}''' |'''३ - १'''<br />(अतिरिक्त समय) |{{fb|NED}} |{{झन्डा|ब्राजिल}} |'''२ - १''' |{{झन्डा|इटाली}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९८२ <br /> ''[[१९८२ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|स्पेन}} |'''{{झन्डा|इटाली}}''' |'''३ - १''' |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |{{झन्डा|पोल्यान्ड}} |'''३ - २''' |{{झन्डा|फ्रान्स}} |- |१९८६ <br /> ''[[१९८६ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|मेक्सिको}} |'''{{झन्डा|अर्जेन्टिना}}''' |'''३ - २''' |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |{{झन्डा|फ्रान्स}} |'''४ - २'''<br />(अतिरिक्त समय) |{{झन्डा|बेल्जियम}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९९० <br /> ''[[१९९० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|इटाली}} |{{flagicon|West Germany}}[[जर्मनी|पश्चिम जर्मनी]] |'''१ - ०''' |{{झन्डा|अर्जेन्टिना}} |{{झन्डा|इटाली}} |'''२ - १''' |{{झन्डा|इङ्ल्यान्ड}} |- |१९९४ <br /> ''[[१९९४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''० - ०'''<br />(अतिरिक्त समय)<br />(३ - २ पेनाल्टी सुटआउट) |{{झन्डा|इटाली}} |{{fb|SWE}} |'''४ - ०''' |{{झन्डा|बुल्गेरिया}} |- style="background: #D0E6FF;" |१९९८ <br /> ''[[१९९८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|फ्रान्स}} |'''{{झन्डा|फ्रान्स}}''' |'''३ - ०''' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |{{झन्डा|क्रोएसिया}} |'''२ - १ ''' |{{fb|NED}} |- |२००२ <br /> ''[[२००२ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|दक्षिण कोरिया}} <br /> {{झन्डा|जापान}} |'''{{झन्डा|ब्राजिल}}''' |'''२ - ०''' |{{झन्डा|जर्मनी}} |{{झन्डा|टर्की}} |'''३ - २''' |{{flagdeco|South Korea|size=32px}} [[दक्षिण कोरिया]] |- style="background: #D0E6FF;" |२००६ <br /> ''[[२००६ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|जर्मनी}} |'''{{झन्डा|इटाली}}''' |'''१ - १'''<br />(अतिरिक्त समय)<br />(५ - ३ पेनाल्टी सुटआउट) |{{झन्डा|फ्रान्स}} |{{झन्डा|जर्मनी}} |'''३ - १''' |{{झन्डा|पोर्चुगल}} |- |२०१० <br /> ''[[२०१० फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|दक्षिण अफ्रिका}} |'''{{झन्डा|स्पेन}}''' |'''१ - ०'''<br />(अतिरिक्त समय)<br /> |{{fb|NED}} |{{झन्डा|जर्मनी}} |'''३ - २''' |{{झन्डा|उरुग्वे}} |- style="background: #D0E6FF;" |२०१४ <br /> ''[[२०१४ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |'''{{झन्डा|जर्मनी}}''' |'''१ - ०'''<br />(अतिरिक्त समय) |{{झन्डा|अर्जेन्टिना}} |{{fb|NED}} |'''३ - ०''' |{{झन्डा|ब्राजिल}} |- |२०१८ <br /> ''[[२०१८ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{flagicon|Russia}}[[रुस]] |'''{{झन्डा|फ्रान्स}}''' |'''४ - २'''<br /> |{{झन्डा|क्रोएसिया}} |{{झन्डा|बेल्जियम}} |'''२ - ०''' |{{झन्डा|इङ्ल्यान्ड}} |- style="background: #D0E6FF;" |२०२२ <br /> ''[[२०२२ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' | {{QAT}} |'''{{झन्डा|अर्जेन्टिना}}''' |३ - ३ (४- २ पेनाल्टी सुटआउट) |'''{{झन्डा|फ्रान्स}}''' |'''{{झन्डा|क्रोएसिया}}''' |'''२ - १ ''' |'''मोरक्को''' |- style="background: #D0E6FF;" |२०२६ <br /> ''[[२०२६ फिफा विश्वकप|विवरण]]'' |{{झन्डा|क्यानडा}} <br /> {{झन्डा|संयुक्त राज्य अमेरिका}} <br /> {{झन्डा|मेक्सिको}} | | | | | | |} ==द्रष्टव्य== <references group="note"/> ==सन्दर्भ सामाग्रीहरू== {{reflist}} [[श्रेणी:फिफा विश्वकप]] irmwa5pvfx1rhks46r7hm4a074kg3vp मीडियाविकि:Sitenotice 8 4340 1368196 1365043 2026-08-01T00:37:22Z पर्वत सुवेदी 31224 समाप्त भयो 1368196 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची 0 5166 1368207 1258167 2026-08-01T10:42:38Z Bishaldev100 28807 /* सन्दर्भसूची तथा सामग्रीहरू */ 1368207 wikitext text/x-wiki परम्परागत रूपमा [[नेपाल]]मा बजाईने बाजाहरूको बारेमा लेखहरू संकलन गर्ने उद्देश्यले '''नेपालका परम्परागत बाजाहरू''' आयोजना सुरू गरिएको छ । हाल निम्न लिखित शिर्षकहरू समावेश गरिएका छन् । नयाँ शिर्षक थप्न, भैरहेका शिर्षकमा लेख सुरू गर्न तथा लेखिई सकेका लेखहरूलाई परिमार्जन गर्न सबैलाई स्वागत छ । नयाँ शिर्षकहरू थप्दा बर्गीकरम अनुसार मिलाएर थप्न अनुरोध छ । ==शिर्षकहरू== ''छुटेका बाजाका नामहरू थप्दै जानुहोस् ।'' ===शास्त्रीय बाजाहरू=== *[[तबला]] *[[सितार]] *[[एकतारे]] *[[हार्मोनियम]] ===धार्मिक कृयाकलापसंग सम्बन्धित बाजाहरू=== *[[डमरू]] *[[घन्टी|घण्टी]] *[[शङ्ख|शंख]] *[[ढ्याङ्ग्रो]] <ref>{{cite web |url= https://web.archive.org/web/20090810050449/http://www.usd.edu/smm/Tibet/3980/DrumNepal.html |title= Frame Drum (Dhyāngro), Nepal, early 20th century |website= www.usd.edu}}</ref> ===लोकबाजाहरू=== *[[मादल]] *[[बाँसुरी]] *[[मुरली]] *[[मुर्चुङ्गा]] *[[बिनायो]] *[[हुड्को]], *[[खैँजडी|खैंजडी]],[[खैँजडी|खैंजरी]] *[[च्याब्रुङ्ग]] ===तामाङ्, शेर्पा बाजा=== *[[डम्फु]] *[[टुङ्ना]] <ref> {{cite web |url= https://web.archive.org/web/20090810053242/http://www.usd.edu/smm/Tibet/2682/LuteNepal.html |title= Lute (Tungna), Nepal, 19th century |website= usd.edu }}</ref> ===गन्धर्व बाजा=== *[[सारङ्गी|सारंगी]] ===दमाई बाजा=== *[[पञ्चैबाजा|पञ्चे बाजा]] *[[नौमती बाजा]] **[[ट्याम्को|ट्यम्को]], **[[दमाहा]], **[[ढोलक]], **[[झ्याली]] **[[झ्याम्टा]], **[[शहनाई]], **[[नरसिङ्गा|नरसिंगा]], **[[कर्नाल]], **[[नागरा]], *[[मुजुरा]] *[[नागबेली बाजा]]<ref name=Babbler> {{cite web |url=https://web.archive.org/web/20140625114556/http://www.spinybabbler.org/traditional_arts/music/instruments.php |title= instruments |website= spinybabbler.org}}</ref> ===नेवारी बाजा=== *[[धिमे]]<ref> {{cite web |url= https://web.archive.org/web/20111122003239/http://www.jwajalapa.com/music/idiophones.php |title= Idiophones |website= jwajalapa.com }}</ref> मानव विकास क्रमकाे जंगली अवस्थामा जंगली जनावरबाट अाफ्नाे सुरक्षा हाेस भनेर विभिन्न ध्वनिहरु निकाल्ने क्रममा वाजागाजाकाे उत्पति भएकाे मानिन्छ।बाजागाजा बजाउने बेला निस्किएको ध्वनिले मानिस मात्रै नभई जनावर,चराचुरुङ्गीलाई समेट नाचु नाचु लाग्ने गरि मन माेहित गर्दछ।मानिस मानिस बिच बाेलिने भाषाहरु फरकफरक हुन्छन।एकले अरुकाे भाषा नबुझ्न सक्छन् तर,बाजागाजाबाट निस्किएकाे ध्वनि जसलाई संगित भनिन्छ,याे विश्वभाषा हाे।विश्वकाे जुनसुकै कुनामा बजाईने संगितले सबैलाई मन माेहित गर्ने सामर्थ्य राख्दछ।मुख्यतः संगित निकाल्ने बाजागाजालाई तीन समुहमा विभाजन गर्न सकिन्छ। १.मुखबाट हावा पठाएर बजाईने बाजा जस्तै बाँसुरी,मुहाली,शंख अादि २.तार वा तार रेटेर बजाईने बाजा जस्तै गीतार,वीणा,भ्वाईलिन अादि ३.कुनै लठ्ठी अथवा हातैले सिधै बजाईने बाजा जस्तै मादल,पश्चिमाय,ढाेलक अादि हुन। नेपालमा विशेषगरी नेवा समुदाय संस्कृति,परम्परा,बाजागाजाकाे लागि धनी समुदाय हाे।अाफ्नाे माैलिक वाद्यवादन समाग्री भएकाे,बजाउने तरिका पनि उत्कृष्ट भएकाे समुदायकाे रुपमा नेवार समुदायलाई लिईन्छ।अादिकालदेखि नेवार समुदाय काठमाडौ उपत्यकामा बसाेवास गर्छन।प्रत्येक महिना जात्रा भाेजभतेर गरिरहनु पर्ने,प्रत्येक दिन दाफाभजन गर्नुपर्ने,जीवन्त संस्कृति नेवार समुदायसंग रहेकाे छ। नेवार समुदायमा बजाईने विभिन्न बाजागाजामध्ये सबैभन्दा मनपराईने बाजाकाे रुपमा धिमे बाजालाई लिईन्छ। नेवारी बाजाहरू अन्तर्गत धिमे महत्त्वपूर्ण जात्रा,चाडपर्वमा बजाईने बाजा हाे।भुछ्या,सिछ्या र धिमा सयुक्त बजाईन्छ।परापुर्व कालमा सतिदेविकाे मृत्यु पछि महादेव विरक्तिएर पुरै पृथ्वी घुम्न थाल्छन्।घुम्दै जान्दा एउटा पुरानाे रुखकाे फेदमा बस्छन्।महादेवकाे मनमा एउटा अनाैठाे विचार अाउन्छ कि डमरुभन्दा ठुलाे बाजा बनाउ भनेर,साेहि क्रमा त्याे पुरानाे रुख काटेर बागकाे छाला माेडेर घिमे बनाएर बजाउन्छन।भनिन्छ कि धिमे महादेवकाे डमरुपछिकाे प्रिय बाजा हाे। नेपालमा जहाँजहाँ नेवार समुदायकाे बसाेबार रहेकाे छ,त्यहाँ अरु बाजा नबजाए पनि अनिवार्य रुपमा धिमे चाहिँ बजाएकै हुन्छ।धिमे बाजा मात्रै यस्तो बाजा हाे जस्काे धुनले सबैलाई मनैदेखि राेमान्चित गराउन्छ। धिमे बाजामा धिमे,भुछ्या,सिछ्या संयुक्त रुपमा बजाईन्छ। धिमे बजाउन्दा एक हातमा पुचा(बेटकाे लठ्ठी ) अर्को हातले सिधै बजाईन्छ।धिमे बाजाकाे विकास भक्तपुर नगरबाट भएर ललितपुर ,काठमाडौ हुन्दै देश विदेश फैलिएको हाे।भक्तपुरकाे ठिमी क्षेत्रलाई धिमेकाे पर्यायकाे रुपमा लिईन्छ।भक्तपुर नगरकाे हकमा धिमे अन्यत्रकाे तुलना माैलिक धुनमै बजाईन्छ।भक्तपुरमा विशेषगरी तालाक्व,सुर्यमदि,तुछिमला,नगांचा जहाँ प्रजापतिहरुकाे बाहुल्यता रहेका छन्,त्यहाँ कुम्ह बाेलि बजाईन्छ,बाकी ठाउँमा अरुले ज्यापू बाेलि बजाईन्छ। १.कुम्ह बाेलि भक्तपुरमा विशेषगरी तालाक्व,सुर्यमदि,तुछिमला,नगांचा जहाँ अवाल, प्रजापतिहरुकाे बाहुल्यता रहेका छन्,त्यहाँ कुम्ह बाेलि बजाईन्छ।कुम्ह बाेलि कलखिं बाजाकाे बाेलबाट धेरै प्रभाव पारेकाे बाेल हाे।भक्तपुरमा भैल प्याखं प्रजापति र अवाल समुदायले मात्रै प्रस्तुत गर्ने गर्दछ।कुम्ह बाेलिमा अन्तर्गत माँ,कचा,सम्पूर्ण ,धाँ बाेलि,माक प्याँख बजाईन्छ। २.ज्यापू बाेलि भक्तपुरको धेरै प्रचलित बाेलि ज्यापू बाेलि हाे।याे बाेलि भक्तपुरमा धेरैले बजाउने बाेलि हाे।पुरानाे समयमा दैनिक जनजीवनकै व्यवहारलाई बाेल बनाई बजाउने गरिएकाेले याे बाेलि लाेकप्रिय भएकाे हाे।ज्यापू बाेलि भित्र मा,छुवां,न्ह्या बजाईन्छ।कुनैकुनै समुहमा मा नबजाईए पनि मा बाेल भित्र काे सबै बाेल चलकाे रुपमा बजाईन्छ। धिमे बाजाको बाेलि बजाउने तरिका १.द्याे ल्हायगु बाजा शुरु गर्नु भन्दा अघि र सिधिएपछि लामाे द्याे ल्हायगु बजाईन्छ।यस्काे साथै ताैमदीकाे भैरवनाथ ,लायकुकाे तलेजु,क्वाथण्डाैकाे नवदुर्गा,तचपालकाे दत्तात्रय अगाडि र मुख्य देवताकाे अगाडि लामाे द्याे ल्हाय गरिन्छ।बाटाेमा बाजा बजाउन्दै जान्दा मन्दिरैबाट फर्किन्दा मन्दिरै पिच्छे सानाे द्याे ल्हाय गरिन्छ। २.माँ माँ बाेलि बाटोमा बजाईने चलन छैन।याे बाेलि मन्दिरमा उभिएर बजाईन्छ।याे बाेलि बजाउन्दा माथिदेखि तलसम्म राेलक्रम अनुसार सरर बजाईन्छ। ३.छुवां छुवां गणेश भगवानलाई समर्पित बाेलि हाे।शुरुमा द्याे ल्हाय गरिसकेपछि अरु बाेलि बजाउनु अगाडि छुवां बजाईन्छ। ४.न्ह्या ह्या भनेकाे अगाडि हिड्नु अथवा जानू हाे।ह्या बाेलि बाटोमा बजाईन्छ। ५.धाँ बाेलि धाँ बाेलि भन्नाले कल खिं बाजाकाे बाेलि हाे ।कुम्ह बाेलिमा याे छुट्टै बजाईन्छ भने ज्यापू बाेलिमा न्ह्यामा मिसाएर बजाईन्छ। ६.माक प्याँख कुम बाेलमा मात्रै भएकाे माक प्याँख मन्दिरमा बसेर बजाईन्छ। ७.कचा कचा न्ह्या जस्तै गरप बाटोमा बजाईन्छ। यस्तै गरि नेवार समुदायमा धेरै प्रकारका बाजाहरू प्राचिनकाल देखि बजाउदै आइरहेका छन् । जस्तै: १,लालाखिं बाजा २,धा:बाजा ३,काँ:बाजा ४,जुगी बाजा (माल पु ) ५ नगरा बाजा ६,मृगंद:बाजा ७,पछिमा:बाजा ८,दाफा ९,दम दम १०.धलक ११.नाय् बाजा ==सन्दर्भसूची तथा सामग्रीहरू== #http://www.roomtoread.org/shs/teachers/nepal_music.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070822220818/http://www.roomtoread.org/shs/teachers/nepal_music.html |date=2007-08-22 }} #http://www.himalayanmart.com/HimalayanMusicalInstruments.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928212337/http://www.himalayanmart.com/HimalayanMusicalInstruments.php |date=2007-09-28 }} #http://www.welcomenepal.com/brand/interests_music_instruments.asp {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070911230311/http://www.welcomenepal.com/brand/interests_music_instruments.asp |date=2007-09-11 }} #http://www.spinybabbler.org/traditional_arts/music/instruments.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140625114556/http://www.spinybabbler.org/traditional_arts/music/instruments.php |date=2014-06-25 }} #http://www.spinybabbler.org/traditional_arts/music/beatsandmelodies.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929031544/http://www.spinybabbler.org/traditional_arts/music/beatsandmelodies.php |date=2007-09-29 }} #http://www.spinybabbler.org/traditional_arts/music/profiles.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929031557/http://www.spinybabbler.org/traditional_arts/music/profiles.php |date=2007-09-29 }} #http://www.spinybabbler.org/traditional_arts/music/status.php {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070713034747/http://www.spinybabbler.org/traditional_arts/music/status.php |date=2007-07-13 }} #http://www.gorkhapatra.org.np/mag.php?p=yubamanch/2063/10/inner/inner2 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928102839/http://www.gorkhapatra.org.np/mag.php?p=yubamanch/2063/10/inner/inner2 |date=2007-09-28 }} #http://www.nepalilokbaja.org/news_details.php?id=11 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928221301/http://www.nepalilokbaja.org/news_details.php?id=11 |date=2007-09-28 }} {{ढाँचा:नेपालका बाजाहरू}} [[Category: विकिपिडिया आयोजनाहरू]] [[category:बाजाहरू]] 0witepisuwtic062yoe20j6ns74x1gg अलङ्कार 0 14469 1368156 1306445 2026-07-31T15:26:16Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[अलंकार]] पृष्ठलाई [[अलङ्कार]]मा सारियो 1306445 wikitext text/x-wiki *आभुषण, गहना *[[राग]] गायन /बजानमा प्रयोग हुने स्वरको विभिन्न संयोजन शास्त्रीय गायन तथा वादन क्षेत्र मा विद्यार्थी हरूलाई सर्वप्रथम अलंकारको अभ्यास गराईन्छ। संगीत रत्नाकर का अनुसार-" विशिष्ट-वर्ण-सन्दर्भमलंकार प्रचक्षते" अर्थात, नियमित वर्ण समूहलाई अलंकार भनिन्छ । सरल शब्दमा भन्नु पर्दा, स्वरहरूको नियमानुसार 'चलन'लाई अलंकार भनिन्छ। अलंकारलाई कतै कतै " पलटा" पनि भनिन्छ । वाद्य बादन का विद्यार्थी हरूलाई अलंकार अभ्यासले वाद्य बादनमा पकड (विभिन्न प्रकारले औठा चलाउने योग्यता) विकास गर्छ भने गायन क्षेत्र कालाई नियमित अभ्यासले कण्ठ मार्जनमा विशेष सहायता पुर्याउछ। अलंकारमा धे‍रै 'कडि' हुन्छ जुन एक आपसमा जोडिएका हुन्छन् । अलंकारको ‍रचना मा- प्रत्येक अलंकारमा मध्य सप्तकको { सा} देखि तार सप्तकको {सां } सम्म आरोही वर्ण हुन्छ- "सारेग,रेगम,गमप,मपध,पधनी,धनीसां" |अनि तार सप्तकको {सां} देखि मध्य सप्तकको { सा} सम्म अवरोह वर्ण हुन्छ- "सांनिध,निधप,धपम,पमग,मगरे,गरेसा" । चार स्वरको अलंकारमा आरोही व अवरोही वर्ण निम्नानुसार हुन्छ| आरोह -सारेगम,रेगमप,गमपध,मपधनि,पधनिसां । अवरोह -सांनिधप,निधपम,धपमग,पमगरे,मगरेसा । [[श्रेणी:सङ्गीत]] n1tb393s9po9givyk8xzje6tdi5vgpp वार्तालाप:अलङ्कार 1 28464 1368158 104700 2026-07-31T15:26:16Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[वार्तालाप:अलंकार]] पृष्ठलाई [[वार्तालाप:अलङ्कार]]मा सारियो 104700 wikitext text/x-wiki {{वार्तालाप शीर्षक}} q1mrskggo8p8ga0ja4tia5phb989j40 अकबर 0 35830 1368137 1318269 2026-07-31T13:59:43Z NeoEditor 77577 1368137 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = [[जहाँगिर]] |regent = [[बैराम खान]] (१५५६-१५६१) |spouses = [[रुकैया सुल्तान बेगम]]<br>[[सलिमा सुल्तान बेगम]]<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = [[जहाँगिर]]<br>[[सुल्तान मुराद मिर्जा|मुराद]]<br>[[दनियाल (मुगल राजकुमार)|दनियाल]]<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = [[तैमुर वंश|तैमुर]] |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = [[हमिदा बानु बेगम]] |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = [[उमेरकोट]], [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = [[सिकन्द्रा, आगरा]] |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) [[तैमूर वंश]]का [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी [[हमीदा बानो]]का छोरा थिए। अकबरको वंश [[तैमूर वंश|तैमुर]] थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि [[दीन-ए-इलाही]] नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज [[शेरशाह सूरी]]को आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा [[हेमचन्द्र विक्रमादित्य|हेमू]]लाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] {{main|अकबरका नवरत्नहरू}} निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''[[अकबरका नवरत्न]]'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले [[अकबरनामा]] र [[आइन-ए-अकबरी]] पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी [[फारसी]]मा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * [[टोडरमल]]- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी [[जोधाबाई]] अकबरकी रानी थिइन। * [[अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना]]- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * [[फकीर अजिउद्दिन]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। * [[मुल्लाह दुइ पिअजा]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)|जोधा अकबर]]मा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र [[मुगल-ए-आजम]] भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र [[पृथ्वीराज कपूर]]ले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा [[जहाँगिर|सलीम]]को प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा [[जी टीवी]]ले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक [[टेलिभिजन धारावाहिक]] प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता [[विक्रम गोखले]]ले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा [[सञ्जय खान]] कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[मुगल-ए-आजम (१९६० को चलचित्र)]] * [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)]] * [[अकबरको चिहान]] * [[अकबरका नवरत्न]] * [[अकबरनामा]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] cl3lq48picf3rger2ofl6s2mje52aie 1368150 1368137 2026-07-31T14:50:07Z NeoEditor 77577 1368150 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = [[जहाँगिर]] |regent = [[बैराम खान]] (१५५६-१५६१) |spouses = [[रुकैया सुल्तान बेगम]]<br>[[सलिमा सुल्तान बेगम]]<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = [[जहाँगिर]]<br>[[सुल्तान मुराद मिर्जा|मुराद]]<br>[[दनियाल (मुगल राजकुमार)|दनियाल]]<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = [[तैमुर वंश|तैमुर]] |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = [[हमिदा बानु बेगम]] |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = [[उमेरकोट]], [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = [[सिकन्द्रा, आगरा]] |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) तैमूर वंशका [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी हमीदा बानोका छोरा थिए। अकबरको वंश तैमुर थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि दीन-ए-इलाही नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज [[शेरशाह सूरी]]को आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा [[हेमचन्द्र विक्रमादित्य|हेमू]]लाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] {{main|अकबरका नवरत्नहरू}} निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''[[अकबरका नवरत्न]]'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले [[अकबरनामा]] र [[आइन-ए-अकबरी]] पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी [[फारसी]]मा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * [[टोडरमल]]- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी [[जोधाबाई]] अकबरकी रानी थिइन। * [[अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना]]- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * [[फकीर अजिउद्दिन]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। * [[मुल्लाह दुइ पिअजा]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)|जोधा अकबर]]मा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र [[मुगल-ए-आजम]] भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र [[पृथ्वीराज कपूर]]ले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा [[जहाँगिर|सलीम]]को प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा [[जी टीवी]]ले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक [[टेलिभिजन धारावाहिक]] प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता [[विक्रम गोखले]]ले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा [[सञ्जय खान]] कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[मुगल-ए-आजम (१९६० को चलचित्र)]] * [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)]] * [[अकबरको चिहान]] * [[अकबरका नवरत्न]] * [[अकबरनामा]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] fwipov9fhbahwa6cc1app139y028r0x 1368151 1368150 2026-07-31T14:51:09Z NeoEditor 77577 1368151 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = [[जहाँगिर]] |regent = [[बैराम खान]] (१५५६-१५६१) |spouses = [[रुकैया सुल्तान बेगम]]<br>[[सलिमा सुल्तान बेगम]]<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = [[जहाँगिर]]<br>[[सुल्तान मुराद मिर्जा|मुराद]]<br>[[दनियाल (मुगल राजकुमार)|दनियाल]]<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = [[तैमुर वंश|तैमुर]] |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = [[हमिदा बानु बेगम]] |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = [[उमेरकोट]], [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = [[सिकन्द्रा, आगरा]] |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) तैमूर वंशका [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी हमीदा बानोका छोरा थिए। अकबरको वंश तैमुर थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि दीन-ए-इलाही नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज शेरशाह सूरीको आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा हेमूलाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] {{main|अकबरका नवरत्नहरू}} निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''[[अकबरका नवरत्न]]'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले [[अकबरनामा]] र [[आइन-ए-अकबरी]] पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी [[फारसी]]मा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * [[टोडरमल]]- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी [[जोधाबाई]] अकबरकी रानी थिइन। * [[अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना]]- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * [[फकीर अजिउद्दिन]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। * [[मुल्लाह दुइ पिअजा]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)|जोधा अकबर]]मा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र [[मुगल-ए-आजम]] भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र [[पृथ्वीराज कपूर]]ले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा [[जहाँगिर|सलीम]]को प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा [[जी टीवी]]ले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक [[टेलिभिजन धारावाहिक]] प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता [[विक्रम गोखले]]ले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा [[सञ्जय खान]] कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[मुगल-ए-आजम (१९६० को चलचित्र)]] * [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)]] * [[अकबरको चिहान]] * [[अकबरका नवरत्न]] * [[अकबरनामा]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] b0pd758soeev89o7wc2hhvrbr628o1q 1368152 1368151 2026-07-31T14:52:16Z NeoEditor 77577 1368152 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = जहाँगिर |regent = बैराम खान (१५५६-१५६१) |spouses = [[रुकैया सुल्तान बेगम]]<br>[[सलिमा सुल्तान बेगम]]<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = [[जहाँगिर]]<br>[[सुल्तान मुराद मिर्जा|मुराद]]<br>[[दनियाल (मुगल राजकुमार)|दनियाल]]<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = [[तैमुर वंश|तैमुर]] |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = [[हमिदा बानु बेगम]] |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = उमेरकोट, [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = सिकन्द्रा, आगरा |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) तैमूर वंशका [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी हमीदा बानोका छोरा थिए। अकबरको वंश तैमुर थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि दीन-ए-इलाही नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज शेरशाह सूरीको आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा हेमूलाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] {{main|अकबरका नवरत्नहरू}} निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''[[अकबरका नवरत्न]]'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले [[अकबरनामा]] र [[आइन-ए-अकबरी]] पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी [[फारसी]]मा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * [[टोडरमल]]- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी [[जोधाबाई]] अकबरकी रानी थिइन। * [[अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना]]- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * [[फकीर अजिउद्दिन]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। * [[मुल्लाह दुइ पिअजा]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)|जोधा अकबर]]मा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र [[मुगल-ए-आजम]] भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र [[पृथ्वीराज कपूर]]ले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा [[जहाँगिर|सलीम]]को प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा [[जी टीवी]]ले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक [[टेलिभिजन धारावाहिक]] प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता [[विक्रम गोखले]]ले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा [[सञ्जय खान]] कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[मुगल-ए-आजम (१९६० को चलचित्र)]] * [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)]] * [[अकबरको चिहान]] * [[अकबरका नवरत्न]] * [[अकबरनामा]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] pfhnew58hzfybiuc1n0h93312ffja6n 1368153 1368152 2026-07-31T14:54:24Z NeoEditor 77577 1368153 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = जहाँगिर |regent = बैराम खान (१५५६-१५६१) |spouses = रुकैया सुल्तान बेगम<br>सलिमा सुल्तान बेगम<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = जहाँगिर<br>मुराद<br> दनियाल<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = तैमुर |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = हमिदा बानु बेगम |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = उमेरकोट, [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = सिकन्द्रा, आगरा |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) तैमूर वंशका [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी हमीदा बानोका छोरा थिए। अकबरको वंश तैमुर थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि दीन-ए-इलाही नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज शेरशाह सूरीको आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा हेमूलाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] {{main|अकबरका नवरत्नहरू}} निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''[[अकबरका नवरत्न]]'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले [[अकबरनामा]] र [[आइन-ए-अकबरी]] पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी [[फारसी]]मा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * [[टोडरमल]]- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी [[जोधाबाई]] अकबरकी रानी थिइन। * [[अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना]]- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * [[फकीर अजिउद्दिन]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। * [[मुल्लाह दुइ पिअजा]]- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)|जोधा अकबर]]मा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र [[मुगल-ए-आजम]] भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र [[पृथ्वीराज कपूर]]ले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा [[जहाँगिर|सलीम]]को प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा [[जी टीवी]]ले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक [[टेलिभिजन धारावाहिक]] प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता [[विक्रम गोखले]]ले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा [[सञ्जय खान]] कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[मुगल-ए-आजम (१९६० को चलचित्र)]] * [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)]] * [[अकबरको चिहान]] * [[अकबरका नवरत्न]] * [[अकबरनामा]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] 3n4q19puvb36mjks7834wrvrf2c09d1 1368154 1368153 2026-07-31T15:07:35Z NeoEditor 77577 /* अकबरका नवरत्नहरू */ 1368154 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = जहाँगिर |regent = बैराम खान (१५५६-१५६१) |spouses = रुकैया सुल्तान बेगम<br>सलिमा सुल्तान बेगम<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = जहाँगिर<br>मुराद<br> दनियाल<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = तैमुर |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = हमिदा बानु बेगम |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = उमेरकोट, [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = सिकन्द्रा, आगरा |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) तैमूर वंशका [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी हमीदा बानोका छोरा थिए। अकबरको वंश तैमुर थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि दीन-ए-इलाही नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज शेरशाह सूरीको आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा हेमूलाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] {{main|अकबरका नवरत्नहरू}} निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''अकबरका नवरत्न'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले अकबरनामा र आइन-ए-अकबरी पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी फारसीमा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * टोडरमल- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी जोधाबाई अकबरकी रानी थिइन। * अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * फकीर अजिउद्दिन- अकबरको सल्लाहकार थिए। * मुल्लाह दुइ पिअजा- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)|जोधा अकबर]]मा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र [[मुगल-ए-आजम]] भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र [[पृथ्वीराज कपूर]]ले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा [[जहाँगिर|सलीम]]को प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा [[जी टीवी]]ले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक [[टेलिभिजन धारावाहिक]] प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता [[विक्रम गोखले]]ले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा [[सञ्जय खान]] कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[मुगल-ए-आजम (१९६० को चलचित्र)]] * [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)]] * [[अकबरको चिहान]] * [[अकबरका नवरत्न]] * [[अकबरनामा]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] b2head9qsqfqw2n0m9t1qh6q2ll0w71 1368204 1368154 2026-08-01T08:05:58Z Bishaldev100 28807 /* जिवनी */ 1368204 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty |name = अकबर |image = Akbar.jpg |caption =अकबर युवा अवस्थामा | succession = [[चित्र:Flag of the Mughal Empire (triangular).svg|border|22x20px]] तेस्रो [[मुगल साम्राज्य|मुगल सम्राट]] |reign = २७ जनवरी १५५६ - २५ अक्टोबर १६०५<br />({{age in years and days|1556|1|27|1605|10|29}}) |coronation = १४ फेब्रुअरी १५५६ |Full title = |predecessor = [[हुमायूँ]] |successor = जहाँगिर |regent = बैराम खान (१५५६-१५६१) |spouses = रुकैया सुल्तान बेगम<br>सलिमा सुल्तान बेगम<br/>[[मरियम-उज-जमानी]] |issue = जहाँगिर<br>मुराद<br> दनियाल<br/> अन्य ६ छोरीहरू |full name = अबउलफत जलाल उद्दिन मोहम्मद अकबर (प्रथम), |house = तैमुर |dynasty = [[मुगल साम्राज्य|मुगल]] |father = [[हुमायूँ]] |mother = हमिदा बानु बेगम |birth_date = {{birth date|1542|10|14|df=y}} |birth_place = उमेरकोट, [[सिन्ध]] |death_date = {{death date and age|1605|10|27|1542|10|14|df=y}} |death_place = [[फतेहपुर सिकरी]], [[आगरा]] |date of burial = |place of burial = सिकन्द्रा, आगरा |religion = [[इस्लाम धर्म|इस्लाम]] }} '''जलाल उद्दीन मोहम्मद अकबर''' ({{Ur|جلال الدین محمد اکبر}} ) (१५ अक्टोबर, १५४२-२७ अक्टोबर, १६०५) तैमूर वंशका [[मुगल साम्राज्य]]का तेस्रो शासक थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newworldencyclopedia.org/entry/Timurid_Dynasty |title=तिमुरिड डायनेस्टी |publisher=न्यू वर्ल्ड एन्साइक्लोपीडिया |date= |accessdate=१८ जुलाई, २००९}}</ref> अकबरलाई अकबर-ऐ-आजम (अर्थात अकबर महान), शहंशाह अकबर, अकबर बादशाह, महाबली शहंशाहको नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref name="Biography">{{citeweb|accessdate=२३ मई, २००८|url=http://www.bookrags.com/biography/jalal-ud-din-mohammed-akbar/|title=जलाल-उद-दीन मोहम्मद अकबर बायोग्राफी |publisher=बुकरैग्स}}</ref> अकबर [[मुगल साम्राज्य]]को संस्थापक [[बाबर|जहीरुद्दीन मुहम्मद बाबर]]का नाति र राजा [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन हुमायूँ]] तथा रानी हमीदा बानोका छोरा थिए। अकबरको वंश तैमुर थियो र उनकी आमा [[मङ्गोलिया|मंगोल]] राजा [[जङ्गेज खाँ|चंगेज खाँ]]का वंशकी थिइन् । अकबरको शासन कालमा [[मुगल साम्राज्य]]मा [[उत्तर भारत|उत्तरी]] र [[मध्य भारत]]को अधिकांश भाग सम्मिलित थिए । मुगल साम्राज्य त्यस समयको सर्वाधिक शक्तिशाली साम्राज्यहरू मध्ये एक थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.writespirit.net/authors/akbar|title=एक्स्टैण्ट अफ एम्पायर }}</ref> त्यस समयका [[राजा|बादशाहहरू]]मा अकबर [[हिन्दु धर्म|हिन्दू]] र [[मुसलमान]] दुइटै धर्मालम्बीहरूले बराबर प्रेम र सम्मान प्राप्त गर्ने एक मात्र राजा थिए । उनले हिन्दू-मुसलमान सम्प्रदाहरूको बीचको दूरीहरू कम गर्नको लागि दीन-ए-इलाही नामक धर्मको स्थापना गरे । <ref name="अकबर महान"/> उनको दरबार सबैको लागि हर समय खुला रहन्थ्यो । उनको दरबारमा दरबारियाहरू मुसलमान अपेक्षामा हिन्दु धेरै थिए । अकबर आफ्नो पिता [[हुमायूँ|नसिरुद्दीन मुहम्मद हुमायूँ]]को मृत्यु पश्चात तेह्र वर्षको उमेरमा [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]को राजगद्दीमा बसेका थिए।<ref name= "अकबर महान">{{cite web|accessdate=2008-05-23|url=http://www.boloji.com/history/022.htm|title=द नाइन जेम्स अफ अकबर|publisher=बोलोजी}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100114183721/http://boloji.com/history/022.htm |date=2010-01-14 }}</ref> आफ्नो शासन कालमा उनले शक्तिशाली पश्तून वंशज शेरशाह सूरीको आक्रमणलाई रोक्नुको साथै [[पानीपतको दोस्रो लडाइँ (१५५६)|पानीपतको द्वितीय युद्ध]]मा नवघोषित हिन्दू राजा हेमूलाई पराजित गरेका थिए।<ref name="AknamaVolII">{{cite book|author=फज्ल, अबुल|title=अकबरनामा, खण्ड २ }}</ref><ref name="avasthy">{{cite book|title=द लाईफ एण्ड टाइम्स अफ हुमायूँ |author=प्रसाद, ईश्वरी|year=१९७०|url=http://scholar.google.com/scholar?q=Ishwari%20Prasad%20life%20and%20times%20of%20humayun&hl=en&lr=&oi=scholart}}</ref> अकबरलाई आफ्नो साम्राज्यको गठन गर्न तथा उत्तरी र मध्य भारतको सबै क्षेत्रहरूलाई एकछत्र अधिकारमा ल्याउन लगभग दुइ दशक लागेको थियो। == जिवनी == [[चित्र:Akbar1.jpg|thumb|right|150px|अकबरको चित्र]] === नामाकरण === अकबरको जन्म [[पूर्णिमा]]को दिन भएको थियो यस कारण उनको नाम बदरुद्दीन मोहम्मद अकबर रखिएको थियो । यहाँ ''बद्र''को अर्थ पूर्ण चन्द्रमा हुन्छ र अकबर उनको हजुरबुबा शेख अली अकबर जामीको नामबाट लिइएको थियो। [[काबुल]]मा विजय प्राप्त भए पछि उनको पिता हुमायूँले नराम्रो दृष्टिबाट बचाउनको लागि अकबरको जन्म तिथि तथा नाम बदलेएका थिए भन्ने भनाई छ। <ref>{{cite book|page=५७ |author=हायल्याण्ड, जे.एस; बैनर्जी एस.एन|title=कमेन्ट्री अफ फादर मन्सर्रेट, एस.जे: अन हिज जर्नी टू द कोर्ट अफ अकबर, एशियन एड्युकेशनल सर्विसेज| year=१९९६ | isbn=८१२०६०८०७०}}</ref> किम्वदन्ती अनुसार भारतको जनताले उनलाई सफल एवं कुशल शासनको लागि अकबर नामबाट सम्मानित गरेका थिए। अरबी भाषामा अकबर शब्दको अर्थ "विशाल" वा ठूलो हुन्छ। === प्रारम्भिक जीवन === == प्रशासन == === राजनीतिक संरचना === === कर निर्धारण === === सैन्य संगठन === === राजधानी === === संस्कृति === == धर्म == अकबर एक [[मुसलमान|मुसलमानी]] थिए तर पनि अन्य धर्म एवं सम्प्रदायहरूका लागि पनि उनको मनमा आदर थियो । अकबरले आफ्नो पूर्वजहरू भन्दा अलग भएर धेरै हिन्दू राजकुमारीहरूसँग विवाह गरे । यसका वाहेक अकबरले हिन्दुहरूलाई राज्यका विभिन्न ठूला पदभार दिएका थिए । == अकबरका नवरत्नहरू == [[चित्र:Birbal.jpg|thumb|170px| बीरबल]] {{main|अकबरका नवरत्नहरू}} निरक्षर भए पनि अकबरलाई कलाकारहरू एवं बुद्धिजीवीहरूसँग विशेष प्रेम थियो । उनको यसै प्रेमका कारण अकबरका दरबारमा नौ जना गुणवान दरबारियाहरू थिए जसलाई '''अकबरका नवरत्न'''को नामबाट पनि चिनिन्छ।<ref>[http://hi.brajdiscovery.org/index.php?title=%E0%A4%85%E0%A4%95%E0%A4%AC%E0%A4%B0_%E0%A4%95%E0%A5%87_%E0%A4%A8%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%A8 अकबरका नवरत्न]।ब्रज डिस्कवरी</ref> * [[वीरबल|बीरबल]] (१५२८ - १५८३)- यि दरबारका विदूषक र अकबरका सल्लाहकार थिए। यिनी धेरै बुद्धिमान थिए। * [[अबुल फजल]] (१५५१ - १६०२ )- उनले अकबरको समयलाई लिपिबद्ध गरेको थिए। उनले अकबरनामा र आइन-ए-अकबरी पनि रचना गरेका थिए। * [[मस्यौदा:फैजी|फैजी]] (१५४७ - १५९५)-यि अबुल फजलको भाइ थिए। उनी फारसीमा कविता लेख्दथे। राजा अकबरले उनलाई आफ्नो छोराको गणित शिक्षकको पदमा नियुक्त गरेका थिए। * मिंया [[तानसेन नगरपालिका|तानसेन]]- यि अकबरका दरबारमा गायक थिए। उनी कविता पनि लेख्ने गर्दथे। * टोडरमल- यि अकबरको अर्थ मन्त्री थिए। उनले विश्वको प्रथम भूमीको लेखा जोखा एवं मापन प्रणाली तयार गरेका थिए। * [[राजा मान सिंह]]- उनी आम्बेर ([[जयपुर]])को कच्छवाहा राजपूत राजा थिए। उनी अकबरको सेनाको प्रधान सेनापति थिए। उनको बहिनी जोधाबाई अकबरकी रानी थिइन। * अब्दुल रहीम खान-ऐ-खाना- यि एक कवि तथा अकबरका संरक्षक बैरम खानको छोरा थिए। * फकीर अजिउद्दिन- अकबरको सल्लाहकार थिए। * मुल्लाह दुइ पिअजा- अकबरको सल्लाहकार थिए। == चलचित्र तथा साहित्यमा == अकबरको व्यक्तित्व बहुचर्चित रहेको छ । भारतीय साहित्य तथा सिनेमाहरूले उनको जिवनी सम्बन्धि अकबरबाट प्रेरित धेरै पात्र रचेका छन् । * २००८ मा [[आशुतोष गोवरिकर]] निर्देशित चलचित्र [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)|जोधा अकबर]]मा अकबर तथा उनको पत्निको कहानीलाई दर्शाइएको छ । अकबर एवं जोधाबाईको पात्र क्रमशः [[ऋतिक रोशन]] र [[ऐश्वर्या राय बच्चन|ऐश्वर्या राय]]ले निभाएका छन् । * १९६० मा बनेको चलचित्र [[मुगल-ए-आजम]] भारतीय चलचित्रको एक लोकप्रिय चलचित्र हो । यसमा अकबरको पात्र [[पृथ्वीराज कपूर]]ले निभाएका थिए । यस चलचित्रमा अकबरको छोरा [[जहाँगिर|सलीम]]को प्रेम कथा र त्यस कारणबाट पिता पुत्रमा खडा भएको द्वन्दलाई दर्शाइएको छ । सलीमको भूमिका [[दिलीप कुमार]] एवं अनारकलीको भूमिका [[मधुबाला]]ले निभाएको थियो । * १९९० मा [[जी टीवी]]ले '''अकबर-बीरबल''' नामबाट एक [[टेलिभिजन धारावाहिक]] प्रसारित गरेको थियो जसमा अकबरको पात्र हिन्दी अभिनेता [[विक्रम गोखले]]ले निभाएका थिए । * नब्बेका दशकमा [[सञ्जय खान]] कृत धारावाहिक अकबर द ग्रेट [[दूरदर्शन]]मा प्रदर्शित गरिएको थियो । * प्रसिद्ध अङ्ग्रेजी साहित्यकार [[सलमान रुस्दी]]को [[उपन्यास]] द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]:[[:en:The Enchantress of Florence|''The Enchantress of Florence'']])मा अकबर एक मुख्य पात्र छन्।<ref>[http://www.guardian.co.uk/books/2008/mar/29/fiction.salmanrushdie द एन्चान्ट्रेस अफ फ्लोरेन्स]</ref> == यो पनि हेर्नुहोस == * [[मुगल-ए-आजम (१९६० को चलचित्र)]] * [[जोधा अकबर (२००८ को चलचित्र)]] * [[अकबरको चिहान]] * [[अकबरका नवरत्न]] * [[अकबरनामा]] == सन्दर्भ == {{reflist}} == बाह्य कडीहरू == {{Commonscat|Akbar I}} {{EB1911|Akbar, Jellaladin Mahommed}} {{start}} {{s-hou|[[मुगल साम्राज्य|मुगल वंश]]||[[१५ अक्टोबर]] [[१५४२]]||[[२७ अक्टोबर]] [[१६०५]]}} {{s-reg|}} {{s-bef|before=[[हुमायूँ]]}} {{s-ttl|title=[[मुगल सम्राट]]|years=[[१५५६]]-[[१६०५]]}} {{s-aft|after=[[जहाँगिर]]}} {{end}} {{मुगल वंश}}{{मुगल}} [[श्रेणी:अकबर]] [[श्रेणी:भारतको इतिहास]] [[श्रेणी:आगरा]] [[श्रेणी:मुगल साम्राज्य]] [[श्रेणी:मुगल सम्राटहरू]] 43b59vm4m3hve4xiz8olwwnw3qs1nk3 खरानी 0 52958 1368206 1312330 2026-08-01T10:38:15Z Omnathpokh1 20435 /* */ विवरण सुधारिएको 1368206 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=नोभेम्बर २०१२}} [[File:Campfire scar 08319.JPG|right|thumb||खरानी]] '''काठको खरानी''' भनेको चुल्हो, अगेना, चिम्नी वा औद्योगिक विद्युतीय संयन्त्रमा काठ वा दाउरा पूर्ण रूपमा जलेपछि बाँकी रहने अवशेष वा धूलो हो। यो मुख्यतः काठमा हुने अज्वलनशील तत्वहरूका साथै क्याल्सियमका यौगिकहरू मिलेर बनेको हुन्छ। यसको प्रयोग विभिन्न उद्देश्यका लागि गरिन्छ। ==औषधोपचार== *[[पत्थरी]]मा :[[नीम]]को पातको खरानी बनाउनु र आधा चम्चा बिहान/बेलुका केही हप्ता सम्म खाने गरेमा ठीक हुन्छ । *बगिरहने घाउमा :नीमको बोक्राको खरानी लगाउनाले बगिरहने घाउमा आराम हुँदै जान्छ । *जुका परेमा :नरिवलको पात पोलेर खरानी बनाएर छानेर बिहान/बेलुका १\१ चम्चा खाँदा साधारण जुका र नाम्लेजुका आदि रोग निर्मुल भएर जान्छ । *अल्काईको रोगमा :नरिवलको बाहिरको जटा पोलेर खरानी बनाउने तथा १\१ ग्लास दहीमा फिटेर बिहान/बेलुका खाने गरेमा केही दिनमा नै अल्काई रोग ठीक हुन्छ । *खोकी लागेमा :दतिउनको पन्चाङ्गको खरानी एक चम्चामा एक [[मह]] मिसाएर बिहानबेलुका खाने गरेमा खोकी लागेको ठीक हुन्छ । *[[कण्ठमाला]] भएमा :दतिउनको जराको खरानी पिनेर कण्ठमालामा लगाउने तथा आधा चम्चा पानीमा मिसाई खानाले ठीक भएर जान्छ । == सन्दर्भ सामग्री == ==यो पनि हेर्नुहोस== *[[नीम]] *[[नरिवल]] {{आयुर्वेदिक औषधोपचारहरू}} [[श्रेणी:औषधोपचार]] {{stub}} 6mnfny7jzj32k27x06c5fkkaoarobum हिना रब्बानी खर 0 53251 1368172 1330861 2026-07-31T15:49:16Z हिमाल सुवेदी 30817 पृष्ठको सबै सामाग्रीहरू हटाइ पृष्ठ खाली गरीँदै 1368172 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1368173 1368172 2026-07-31T15:56:47Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1368173 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ}} {{good article}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox officeholder | name = हिना रब्बानी खर | native_name = {{nobold|حنا ربانی کھر}} | image = Hina Rabbani Khar Jan 2023.jpg | caption = सन् २०२३ मा खर | office = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]] | prime_minister = [[शाहबाज सरिफ]] | minister = [[बिलावल भुट्टो जरदारी]] | term_start = १९ अप्रिल २०२२ | term_end = १० अगस्ट २०२३ | predecessor = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | succeeded by = | office1 = | prime_minister1 = [[युसुफ रजा गिलानी]] | term_start1 = ११ फेब्रुअरी २०११ | term_end1 = १९ जुलाई २०११ | predecessor1 = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | successor1 = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | office2 = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्री]] | prime_minister2 = [[युसुफ रजा गिलानी]]<br />[[राजा पर्वेज अशरफ]] | term_start2 = १९ जुलाई २०११ | term_end2 = १६ मार्च २०१३ | predecessor2 = [[शाह महमूद कुरेशी]] | successor2 = [[मिर हजार खान खोसो]] {{small|(कार्यवाहक)}}<br />[[सरताज अजिज]] {{small|(वास्तविक)}} | office3 = [[वित्त मन्त्रालय (पाकिस्तान)|वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री]] | prime_minister3 = [[युसुफ रजा गिलानी]] | term_start3 = २४ मार्च २००८ | term_end3 = ११ फेब्रुअरी २०११ | predecessor3 = अली नजारी | successor3 = दोस्त मोहम्मद मजारी | office4 = [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]] सदस्य | term_start4 = २९ फेब्रुअरी २०२४ | term_end4 = | constituency4 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start5 = १३ अगस्ट २०१८ | term_end5 = १० अगस्ट २०२३ | constituency5 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start6 = २५ मे २०१३ | term_end6 = २५ मे २०१८ | constituency6 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start7 = १७ मार्च २००८ | term_end7 = १६ मार्च २०१३ | constituency7 = [[रास-१७७ (मुजफ्फरगढ-२)]] | term_start8 = १६ नोभेम्बर २००२ | term_end8 = १५ नोभेम्बर २००७ | constituency8 = [[एनए-१७७ (मुजफ्फरगढ-२)]] | birth_date = {{birth date and age|1977|11|19|df=y}} | birth_place = [[मुल्तान]], [[पञ्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाब]], [[पाकिस्तान]] | party = {{flagicon image|Flag of Pakistan People's Party.svg}} [[पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी]] (२००८–हाल) | other_party = [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (कायद)]] (२००२–२००८) | spouse = {{marriage|फिरोज गुलजार|1999}} | children = ३ | education = [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]]<ref>{{cite web |url=http://lums.edu.pk/event-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-to-speak-at-lums-517 |title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar to Speak at LUMS |publisher=[[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज|LUMS]] |date=30 April 2012 |access-date=20 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512203958/http://lums.edu.pk/event-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-to-speak-at-lums-517 |archive-date=12 May 2012 }} </ref><br>[[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय|युनिभर्सिटी अफ म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट]]<ref>{{cite web|url=http://umassalumni.com/profiles/2011/hina_khar.html |title=Alumna to be Pakistan's new Foreign Minister |publisher=[[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय]] |access-date=20 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019062959/http://umassalumni.com/profiles/2011/hina_khar.html |archive-date=19 October 2013}}</ref> | father = [[गुलाम नुर रब्बानी खर]] | relatives = [[गुलाम मुस्तफा खर]] (काका)<br />[[आमिना हक]] (काकाकी छोरी) | native_name_lang = ur | honorific_prefix = जिन्दा }} '''हिना रब्बानी खर'''{{efn|[[उर्दू]]: {{Nastaliq|حنا ربانی کھر}}}} (जन्म १९ नोभेम्बर १९७७) एक पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् २०२२ देखि २०२३ सम्म [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]]का रूपमा सेवा गरेकी थिइन्। यसअघि उनले जुलाई २०११ देखि [[पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्री|परराष्ट्र मन्त्री]]को रूपमा सेवा गरेकी थिइन् र उनी यो पद सम्हाल्ने पहिलो र एक मात्र महिला हुन्।<ref>{{Cite web|title = Hina Rabbani Khar|url = https://www.dawn.com/news/729375/hina-rabbani-khar-2|website = www.dawn.com|date = 25 June 2012|access-date = 22 February 2016|last = Dawn.com}}</ref> उनी सन् २०१८ देखि २०२३ सम्म [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]]को सदस्य थिइन्। खर [[मुजफ्फरगढ]]को एक प्रभावशाली [[पञ्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाबी]] सामन्ती परिवारकी सदस्य हुन्। उनले सन् २००२ मा राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]] र [[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय|युनिभर्सिटी अफ म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट]]मा व्यवसाय विषयको अध्ययन गरेकी थिइन्। उनले सन् २००२ मा [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (कायद)]]को प्रतिनिधित्व गर्दै [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]] सदस्य भई तत्कालीन [[पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] [[शौकत अजिज]]को कार्यकालमा आर्थिक नीति हेर्ने मन्त्री बनेकी थिइन्। सन् २००९ मा, दल परिवर्तन गरी [[पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी]]बाट पुनः निर्वाचित भएपछि, उनी [[वित्त मन्त्रालय (पाकिस्तान)|वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री]] बनेकी थिइन् र सोही वर्ष राष्ट्रिय बजेट प्रस्तुत गर्ने पहिलो महिला बनेकी थिइन्। उनलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[युसुफ रजा गिलानी]]ले जुलाई २०११ मा [[पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्री|पाकिस्तानको परराष्ट्र मन्त्री]] नियुक्त गरेका थिए र उनले सन् २०१३ को [[पाकिस्तानको आम निर्वाचन, २०१३|आम निर्वाचन]] भन्दा केही समय अघिसम्म सेवा गर्ददै त्यसपछि उनी सक्रिय राजनीतिबाट पछि हटेकी थिइन्।<ref name=":2" /> उनले भारतसँगको सुदृढ सम्बन्धको पक्षमा लगातार जोड दिँदै आएकी छिन्।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/world/pakistans-national-identity-is-to-hate-others-hina-rabbani-khar-please-tell-us-something-new-2860106.html|title='Pakistan's national identity is to hate others': Hina Rabbani Khar, please tell us something new - Firstpost|date=28 June 2016|language=en-US|access-date=31 August 2016}}</ref> उनी हालसम्म पनि पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीकी सदस्य हुन् र विदेश नीतिका विषयमा वक्ताका रूपमा सक्रिय छिन्।<ref>{{Cite web|title = Reaffirming loyalties: Hina Rabbani Khar is not joining PTI, says Ghulam Rabbani - The Express Tribune|url = http://tribune.com.pk/story/914467/reaffirming-loyalties-hina-rabbani-khar-is-not-joining-pti-says-ghulam-rabbani/|website = The Express Tribune|date = 3 July 2015|access-date = 22 February 2016|language = en}}</ref> सन् २०१९ सम्म, उनी महिलाका लागि सुरक्षित सिटबाट पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा सदस्यको रूपमा रहेकी थिइन्।<ref name="PPP"/> == प्रारम्भिक जीवन र परिवार == हिना रब्बानी खरको जन्म १९ नोभेम्बर १९७७ मा<ref name="mofa.gov.pk">{{cite web |title=Hina Rabbari Khar |url=http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724180308/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 |archive-date=24 July 2011 |access-date=1 October 2015 |publisher=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्रालय]]}}</ref> [[मुल्तान]], [[पञ्जाब, पाकिस्तान]]मा भएको थियो।<ref>{{cite news |title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar |url=http://www.firstpost.com/hina-rabbani-khar/video/foreign-minister-hina-rabbani-khar/3753808q03h1H0MiMB11.html |work=फर्स्टपोस्ट |access-date=29 April 2013 |quote=Hina Rabbani Khar was born on 19 November 1963 in Multan, Punjab |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019040904/http://www.firstpost.com/hina-rabbani-khar/video/foreign-minister-hina-rabbani-khar/3753808q03h1H0MiMB11.html |archive-date=19 October 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://archives.dailytimes.com.pk/national/25-Feb-2008/electoral-results-by-caste |title=Electoral results by caste |website=Daily Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402113937/http://archives.dailytimes.com.pk/national/25-Feb-2008/electoral-results-by-caste |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> उनी [[पञ्जाबी जाति|पञ्जाबीहरूको]] खराल जनजातिको खर वंशमा जन्मेकी हुन्। खर शक्तिशाली सामन्त र राजनीतिज्ञ [[गुलाम नुर रब्बानी खर]]की छोरी हुन्।<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.economist.com/news/asia/21578104-wrestlers-son-overthrows-landed-gentry-gone-wind|title=Gone with the wind|newspaper=द इकोनोमिस्ट|issn=0013-0613|access-date=31 August 2016}}</ref> उनका बुबा एक प्रमुख राष्ट्रिय राजनीतिज्ञ थिए र उनले [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]]को सदस्यका रूपमा सेवा गरेका थिए।<ref name=":1" /> उनी पञ्जाबका भूतपूर्व [[पञ्जाबका राज्यपाल (पाकिस्तान)|राज्यपाल]] तथा [[पञ्जाबका मुख्यमन्त्री (पाकिस्तान)|मुख्यमन्त्री]] [[गुलाम मुस्तफा खर]]की भतिजी हुन्।<ref name="WhoIsHina">{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/people/who-is-hina-rabbani-khar-500268|title=Who is Hina Rabbani Khar?|last=Das|first=Mala|date=27 September 2012|publisher=NDTV|access-date=20 January 2013}}</ref> उनको विवाह फिरोज गुलजारसँग भएको छ।<ref>{{Cite web |title=National Assembly of Pakistan |url=https://na.gov.pk/en/profile.php?uid=1544 |access-date=2022-05-20 |website=na.gov.pk}}</ref> === शिक्षा === खर [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]] (एलयुएमएस) की स्नातक हुन्, जहाँबाट उनले सन् १९९९ मा [[अर्थशास्त्र]]मा [[विज्ञानमा स्नातक|बिएससी]] (अनर्स) को उपाधि हासिल गरेकी थिइन्।<ref name="mofa.gov.pk"/> त्यसपछि उनले [[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय]]को आइजेनबर्ग स्कुल अफ म्यानेजमेन्टमा अध्ययन गरेकी थिइन्, जहाँबाट उनले सन् २००२ मा व्यवसाय व्यवस्थापनमा [[एमएससी]] प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref name="mofa.gov.pk"/> खरले आफ्नो स्नातकपछि पनि एलयुएमएससँग सम्बन्ध बनाएर राखेकी थिइन्। सन् २०१२ मा, उनले त्यहाँ "परराष्ट्र नीति र युवा प्रजातन्त्र" विषयमा व्याख्यान दिएकी थिइन् र अब्दुस सलाम भौतिकशास्त्र संस्थानका लागि बजेट सुनिश्चित गरेकी थिइन्।<ref name="LUMS Editorial Newspaper">{{cite web|url=http://lums.edu.pk/news-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-speaks-at-lums-521|title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar Speaks at LUMS|last=LUMS|publisher=LUMS Editorial Newspaper|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503040658/http://lums.edu.pk/news-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-speaks-at-lums-521|archive-date=3 May 2012|work=Press Release of LUMS Editorial Newspaper|access-date=22 January 2013}}</ref><ref name="LUMS, Paper">{{cite web|url=http://www.mofa.gov.pk/documents/LUMS_speech.pdf|title=Foreign Policy and Young Democracy|last=Khar, Her Excellency|first=Hina|publisher=LUMS, Paper|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512081329/http://www.mofa.gov.pk/documents/LUMS_speech.pdf|archive-date=12 May 2012|work=Hina Rabbani Khar presented her paper at LUMS on 30 April 2012|access-date=22 January 2013}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Contains special characters|उर्दु}} {{commons category|Hina Rabbani|हिना रब्बानी खर}} *[https://web.archive.org/web/20110724180308/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 परराष्ट्र मन्त्री] *[http://dawn.com/tag/hina-rabbani-khar/सङ्कलित समाचार तथा टिप्पणीहरू]{{dead link|date=April 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} ''डन'' मा *[http://www.aljazeera.com/programmes/headtohead/2015/12/rules-pakistan-151201112941549.html ''पाकिस्तानमा कसको शासन छ?'']. अल जजिरा अङ्ग्रेजी, डिसेम्बर २०१५ - हिना रब्बानी खरसँगको अन्तर्वार्ता (भिडियो, ४७ मिनेट) {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=अली नजारी}} {{s-ttl|title=वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री|years=२००८–२०११}} {{s-aft|after=दोस्त मोहम्मद मजारी}} |- {{s-bef|before=[[नवाबजादा मलिक अमाद खान]]}} {{s-ttl|title=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]]|years=२०११}} {{s-aft|after=[[नवाबजादा मलिक अमाद खान]]}} |- {{s-bef|before=[[शाह महमूद कुरेशी]]}} {{s-ttl|title=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्री]]|years=२०११–२०१३}} {{s-aft|after=[[मिर हजार खान खोसो]]<br />{{small|कार्यवाहक}}}} {{s-end}} [[श्रेणी:१९७७ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी व्यापारीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी महिला कूटनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी कूटनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २००२–२००७]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २००८–२०१३]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २०१८–२०२३]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २०२४–२०२९]] [[श्रेणी:पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीका राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी अर्थशास्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी महिला अर्थशास्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभाका महिला सदस्यहरू]] bku9fbxlaxnj16unxu1yu259230jce0 1368174 1368173 2026-07-31T15:57:18Z हिमाल सुवेदी 30817 1368174 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ}} {{good article}} {{Use dmy dates|date=April 2022}} {{Infobox officeholder | name = हिना रब्बानी खर | native_name = {{nobold|حنا ربانی کھر}} | image = Hina Rabbani Khar Jan 2023.jpg | caption = सन् २०२३ मा खर | office = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]] | prime_minister = [[शाहबाज सरिफ]] | minister = [[बिलावल भुट्टो जरदारी]] | term_start = १९ अप्रिल २०२२ | term_end = १० अगस्ट २०२३ | predecessor = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | succeeded by = | office1 = | prime_minister1 = [[युसुफ रजा गिलानी]] | term_start1 = ११ फेब्रुअरी २०११ | term_end1 = १९ जुलाई २०११ | predecessor1 = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | successor1 = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | office2 = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्री]] | prime_minister2 = [[युसुफ रजा गिलानी]]<br />[[राजा पर्वेज अशरफ]] | term_start2 = १९ जुलाई २०११ | term_end2 = १६ मार्च २०१३ | predecessor2 = [[शाह महमूद कुरेशी]] | successor2 = [[मिर हजार खान खोसो]] {{small|(कार्यवाहक)}}<br />[[सरताज अजिज]] {{small|(वास्तविक)}} | office3 = [[वित्त मन्त्रालय (पाकिस्तान)|वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री]] | prime_minister3 = [[युसुफ रजा गिलानी]] | term_start3 = २४ मार्च २००८ | term_end3 = ११ फेब्रुअरी २०११ | predecessor3 = अली नजारी | successor3 = दोस्त मोहम्मद मजारी | office4 = [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]] सदस्य | term_start4 = २९ फेब्रुअरी २०२४ | term_end4 = | constituency4 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start5 = १३ अगस्ट २०१८ | term_end5 = १० अगस्ट २०२३ | constituency5 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start6 = २५ मे २०१३ | term_end6 = २५ मे २०१८ | constituency6 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start7 = १७ मार्च २००८ | term_end7 = १६ मार्च २०१३ | constituency7 = [[रास-१७७ (मुजफ्फरगढ-२)]] | term_start8 = १६ नोभेम्बर २००२ | term_end8 = १५ नोभेम्बर २००७ | constituency8 = [[एनए-१७७ (मुजफ्फरगढ-२)]] | birth_date = {{birth date and age|1977|11|19|df=y}} | birth_place = [[मुल्तान]], [[पञ्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाब]], [[पाकिस्तान]] | party = {{flagicon image|Flag of Pakistan People's Party.svg}} [[पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी]] (२००८–हाल) | other_party = [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (कायद)]] (२००२–२००८) | spouse = {{marriage|फिरोज गुलजार|1999}} | children = ३ | education = [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]]<ref>{{cite web |url=http://lums.edu.pk/event-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-to-speak-at-lums-517 |title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar to Speak at LUMS |publisher=[[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज|LUMS]] |date=30 April 2012 |access-date=20 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512203958/http://lums.edu.pk/event-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-to-speak-at-lums-517 |archive-date=12 May 2012 }} </ref><br>[[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय|युनिभर्सिटी अफ म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट]]<ref>{{cite web|url=http://umassalumni.com/profiles/2011/hina_khar.html |title=Alumna to be Pakistan's new Foreign Minister |publisher=[[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय]] |access-date=20 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019062959/http://umassalumni.com/profiles/2011/hina_khar.html |archive-date=19 October 2013}}</ref> | father = [[गुलाम नुर रब्बानी खर]] | relatives = [[गुलाम मुस्तफा खर]] (काका)<br />[[आमिना हक]] (काकाकी छोरी) | native_name_lang = ur | honorific_prefix = जिन्दा }} '''हिना रब्बानी खर'''{{efn|[[उर्दू]]: {{Nastaliq|حنا ربانی کھر}}}} (जन्म १९ नोभेम्बर १९७७) एक पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् २०२२ देखि २०२३ सम्म [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]]का रूपमा सेवा गरेकी थिइन्। यसअघि उनले जुलाई २०११ देखि [[पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्री|परराष्ट्र मन्त्री]]को रूपमा सेवा गरेकी थिइन् र उनी यो पद सम्हाल्ने पहिलो र एक मात्र महिला हुन्।<ref>{{Cite web|title = Hina Rabbani Khar|url = https://www.dawn.com/news/729375/hina-rabbani-khar-2|website = www.dawn.com|date = 25 June 2012|access-date = 22 February 2016|last = Dawn.com}}</ref> उनी सन् २०१८ देखि २०२३ सम्म [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]]को सदस्य थिइन्। खर [[मुजफ्फरगढ]]को एक प्रभावशाली [[पञ्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाबी]] सामन्ती परिवारकी सदस्य हुन्। उनले सन् २००२ मा राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]] र [[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय|युनिभर्सिटी अफ म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट]]मा व्यवसाय विषयको अध्ययन गरेकी थिइन्। उनले सन् २००२ मा [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (कायद)]]को प्रतिनिधित्व गर्दै [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]] सदस्य भई तत्कालीन [[पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] [[शौकत अजिज]]को कार्यकालमा आर्थिक नीति हेर्ने मन्त्री बनेकी थिइन्। सन् २००९ मा, दल परिवर्तन गरी [[पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी]]बाट पुनः निर्वाचित भएपछि, उनी [[वित्त मन्त्रालय (पाकिस्तान)|वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री]] बनेकी थिइन् र सोही वर्ष राष्ट्रिय बजेट प्रस्तुत गर्ने पहिलो महिला बनेकी थिइन्। उनलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[युसुफ रजा गिलानी]]ले जुलाई २०११ मा [[पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्री|पाकिस्तानको परराष्ट्र मन्त्री]] नियुक्त गरेका थिए र उनले सन् २०१३ को [[पाकिस्तानको आम निर्वाचन, २०१३|आम निर्वाचन]] भन्दा केही समय अघिसम्म सेवा गर्ददै त्यसपछि उनी सक्रिय राजनीतिबाट पछि हटेकी थिइन्।<ref name=":2" /> उनले भारतसँगको सुदृढ सम्बन्धको पक्षमा लगातार जोड दिँदै आएकी छिन्।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/world/pakistans-national-identity-is-to-hate-others-hina-rabbani-khar-please-tell-us-something-new-2860106.html|title='Pakistan's national identity is to hate others': Hina Rabbani Khar, please tell us something new - Firstpost|date=28 June 2016|language=en-US|access-date=31 August 2016}}</ref> उनी हालसम्म पनि पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीकी सदस्य हुन् र विदेश नीतिका विषयमा वक्ताका रूपमा सक्रिय छिन्।<ref>{{Cite web|title = Reaffirming loyalties: Hina Rabbani Khar is not joining PTI, says Ghulam Rabbani - The Express Tribune|url = http://tribune.com.pk/story/914467/reaffirming-loyalties-hina-rabbani-khar-is-not-joining-pti-says-ghulam-rabbani/|website = The Express Tribune|date = 3 July 2015|access-date = 22 February 2016|language = en}}</ref> सन् २०१९ सम्म, उनी महिलाका लागि सुरक्षित सिटबाट पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा सदस्यको रूपमा रहेकी थिइन्।<ref name="PPP"/> == प्रारम्भिक जीवन र परिवार == हिना रब्बानी खरको जन्म १९ नोभेम्बर १९७७ मा<ref name="mofa.gov.pk">{{cite web |title=Hina Rabbari Khar |url=http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724180308/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 |archive-date=24 July 2011 |access-date=1 October 2015 |publisher=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्रालय]]}}</ref> [[मुल्तान]], [[पञ्जाब, पाकिस्तान]]मा भएको थियो।<ref>{{cite news |title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar |url=http://www.firstpost.com/hina-rabbani-khar/video/foreign-minister-hina-rabbani-khar/3753808q03h1H0MiMB11.html |work=फर्स्टपोस्ट |access-date=29 April 2013 |quote=Hina Rabbani Khar was born on 19 November 1963 in Multan, Punjab |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019040904/http://www.firstpost.com/hina-rabbani-khar/video/foreign-minister-hina-rabbani-khar/3753808q03h1H0MiMB11.html |archive-date=19 October 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://archives.dailytimes.com.pk/national/25-Feb-2008/electoral-results-by-caste |title=Electoral results by caste |website=Daily Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402113937/http://archives.dailytimes.com.pk/national/25-Feb-2008/electoral-results-by-caste |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> उनी [[पञ्जाबी जाति|पञ्जाबीहरूको]] खराल जनजातिको खर वंशमा जन्मेकी हुन्। खर शक्तिशाली सामन्त र राजनीतिज्ञ [[गुलाम नुर रब्बानी खर]]की छोरी हुन्।<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.economist.com/news/asia/21578104-wrestlers-son-overthrows-landed-gentry-gone-wind|title=Gone with the wind|newspaper=द इकोनोमिस्ट|issn=0013-0613|access-date=31 August 2016}}</ref> उनका बुबा एक प्रमुख राष्ट्रिय राजनीतिज्ञ थिए र उनले [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]]को सदस्यका रूपमा सेवा गरेका थिए।<ref name=":1" /> उनी पञ्जाबका भूतपूर्व [[पञ्जाबका राज्यपाल (पाकिस्तान)|राज्यपाल]] तथा [[पञ्जाबका मुख्यमन्त्री (पाकिस्तान)|मुख्यमन्त्री]] [[गुलाम मुस्तफा खर]]की भतिजी हुन्।<ref name="WhoIsHina">{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/people/who-is-hina-rabbani-khar-500268|title=Who is Hina Rabbani Khar?|last=Das|first=Mala|date=27 September 2012|publisher=NDTV|access-date=20 January 2013}}</ref> उनको विवाह फिरोज गुलजारसँग भएको छ।<ref>{{Cite web |title=National Assembly of Pakistan |url=https://na.gov.pk/en/profile.php?uid=1544 |access-date=2022-05-20 |website=na.gov.pk}}</ref> === शिक्षा === खर [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]] (एलयुएमएस) की स्नातक हुन्, जहाँबाट उनले सन् १९९९ मा [[अर्थशास्त्र]]मा [[विज्ञानमा स्नातक|बिएससी]] (अनर्स) को उपाधि हासिल गरेकी थिइन्।<ref name="mofa.gov.pk"/> त्यसपछि उनले [[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय]]को आइजेनबर्ग स्कुल अफ म्यानेजमेन्टमा अध्ययन गरेकी थिइन्, जहाँबाट उनले सन् २००२ मा व्यवसाय व्यवस्थापनमा [[एमएससी]] प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref name="mofa.gov.pk"/> खरले आफ्नो स्नातकपछि पनि एलयुएमएससँग सम्बन्ध बनाएर राखेकी थिइन्। सन् २०१२ मा, उनले त्यहाँ "परराष्ट्र नीति र युवा प्रजातन्त्र" विषयमा व्याख्यान दिएकी थिइन् र अब्दुस सलाम भौतिकशास्त्र संस्थानका लागि बजेट सुनिश्चित गरेकी थिइन्।<ref name="LUMS Editorial Newspaper">{{cite web|url=http://lums.edu.pk/news-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-speaks-at-lums-521|title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar Speaks at LUMS|last=LUMS|publisher=LUMS Editorial Newspaper|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503040658/http://lums.edu.pk/news-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-speaks-at-lums-521|archive-date=3 May 2012|work=Press Release of LUMS Editorial Newspaper|access-date=22 January 2013}}</ref><ref name="LUMS, Paper">{{cite web|url=http://www.mofa.gov.pk/documents/LUMS_speech.pdf|title=Foreign Policy and Young Democracy|last=Khar, Her Excellency|first=Hina|publisher=LUMS, Paper|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512081329/http://www.mofa.gov.pk/documents/LUMS_speech.pdf|archive-date=12 May 2012|work=Hina Rabbani Khar presented her paper at LUMS on 30 April 2012|access-date=22 January 2013}}</ref> == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Contains special characters|उर्दु}} {{commons category|Hina Rabbani|हिना रब्बानी खर}} *[https://web.archive.org/web/20110724180308/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 परराष्ट्र मन्त्री] *[http://dawn.com/tag/hina-rabbani-khar/सङ्कलित समाचार तथा टिप्पणीहरू]{{dead link|date=April 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} ''डन'' मा *[http://www.aljazeera.com/programmes/headtohead/2015/12/rules-pakistan-151201112941549.html ''पाकिस्तानमा कसको शासन छ?'']. अल जजिरा अङ्ग्रेजी, डिसेम्बर २०१५ - हिना रब्बानी खरसँगको अन्तर्वार्ता (भिडियो, ४७ मिनेट) {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=अली नजारी}} {{s-ttl|title=वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री|years=२००८–२०११}} {{s-aft|after=दोस्त मोहम्मद मजारी}} |- {{s-bef|before=[[नवाबजादा मलिक अमाद खान]]}} {{s-ttl|title=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]]|years=२०११}} {{s-aft|after=[[नवाबजादा मलिक अमाद खान]]}} |- {{s-bef|before=[[शाह महमूद कुरेशी]]}} {{s-ttl|title=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्री]]|years=२०११–२०१३}} {{s-aft|after=[[मिर हजार खान खोसो]]<br />{{small|कार्यवाहक}}}} {{s-end}} [[श्रेणी:१९७७ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी व्यापारीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी महिला कूटनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी कूटनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २००२–२००७]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २००८–२०१३]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २०१८–२०२३]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २०२४–२०२९]] [[श्रेणी:पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीका राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी अर्थशास्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी महिला अर्थशास्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभाका महिला सदस्यहरू]] 97ng43ov93vfwiy4frj2o7t89vun6cg 1368175 1368174 2026-07-31T15:57:43Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1368175 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ}} {{Infobox officeholder | name = हिना रब्बानी खर | native_name = {{nobold|حنا ربانی کھر}} | image = Hina Rabbani Khar Jan 2023.jpg | caption = सन् २०२३ मा खर | office = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]] | prime_minister = [[शाहबाज सरिफ]] | minister = [[बिलावल भुट्टो जरदारी]] | term_start = १९ अप्रिल २०२२ | term_end = १० अगस्ट २०२३ | predecessor = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | succeeded by = | office1 = | prime_minister1 = [[युसुफ रजा गिलानी]] | term_start1 = ११ फेब्रुअरी २०११ | term_end1 = १९ जुलाई २०११ | predecessor1 = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | successor1 = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | office2 = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्री]] | prime_minister2 = [[युसुफ रजा गिलानी]]<br />[[राजा पर्वेज अशरफ]] | term_start2 = १९ जुलाई २०११ | term_end2 = १६ मार्च २०१३ | predecessor2 = [[शाह महमूद कुरेशी]] | successor2 = [[मिर हजार खान खोसो]] {{small|(कार्यवाहक)}}<br />[[सरताज अजिज]] {{small|(वास्तविक)}} | office3 = [[वित्त मन्त्रालय (पाकिस्तान)|वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री]] | prime_minister3 = [[युसुफ रजा गिलानी]] | term_start3 = २४ मार्च २००८ | term_end3 = ११ फेब्रुअरी २०११ | predecessor3 = अली नजारी | successor3 = दोस्त मोहम्मद मजारी | office4 = [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]] सदस्य | term_start4 = २९ फेब्रुअरी २०२४ | term_end4 = | constituency4 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start5 = १३ अगस्ट २०१८ | term_end5 = १० अगस्ट २०२३ | constituency5 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start6 = २५ मे २०१३ | term_end6 = २५ मे २०१८ | constituency6 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start7 = १७ मार्च २००८ | term_end7 = १६ मार्च २०१३ | constituency7 = [[रास-१७७ (मुजफ्फरगढ-२)]] | term_start8 = १६ नोभेम्बर २००२ | term_end8 = १५ नोभेम्बर २००७ | constituency8 = [[एनए-१७७ (मुजफ्फरगढ-२)]] | birth_date = {{birth date and age|1977|11|19|df=y}} | birth_place = [[मुल्तान]], [[पञ्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाब]], [[पाकिस्तान]] | party = {{flagicon image|Flag of Pakistan People's Party.svg}} [[पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी]] (२००८–हाल) | other_party = [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (कायद)]] (२००२–२००८) | spouse = {{marriage|फिरोज गुलजार|1999}} | children = ३ | education = [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]]<ref>{{cite web |url=http://lums.edu.pk/event-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-to-speak-at-lums-517 |title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar to Speak at LUMS |publisher=[[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज|LUMS]] |date=30 April 2012 |access-date=20 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512203958/http://lums.edu.pk/event-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-to-speak-at-lums-517 |archive-date=12 May 2012 }} </ref><br>[[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय|युनिभर्सिटी अफ म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट]]<ref>{{cite web|url=http://umassalumni.com/profiles/2011/hina_khar.html |title=Alumna to be Pakistan's new Foreign Minister |publisher=[[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय]] |access-date=20 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019062959/http://umassalumni.com/profiles/2011/hina_khar.html |archive-date=19 October 2013}}</ref> | father = [[गुलाम नुर रब्बानी खर]] | relatives = [[गुलाम मुस्तफा खर]] (काका)<br />[[आमिना हक]] (काकाकी छोरी) | native_name_lang = ur | honorific_prefix = जिन्दा }} '''हिना रब्बानी खर'''{{efn|[[उर्दू]]: {{Nastaliq|حنا ربانی کھر}}}} (जन्म १९ नोभेम्बर १९७७) एक पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् २०२२ देखि २०२३ सम्म [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]]का रूपमा सेवा गरेकी थिइन्। यसअघि उनले जुलाई २०११ देखि [[पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्री|परराष्ट्र मन्त्री]]को रूपमा सेवा गरेकी थिइन् र उनी यो पद सम्हाल्ने पहिलो र एक मात्र महिला हुन्।<ref>{{Cite web|title = Hina Rabbani Khar|url = https://www.dawn.com/news/729375/hina-rabbani-khar-2|website = www.dawn.com|date = 25 June 2012|access-date = 22 February 2016|last = Dawn.com}}</ref> उनी सन् २०१८ देखि २०२३ सम्म [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]]को सदस्य थिइन्। खर [[मुजफ्फरगढ]]को एक प्रभावशाली [[पञ्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाबी]] सामन्ती परिवारकी सदस्य हुन्। उनले सन् २००२ मा राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]] र [[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय|युनिभर्सिटी अफ म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट]]मा व्यवसाय विषयको अध्ययन गरेकी थिइन्। उनले सन् २००२ मा [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (कायद)]]को प्रतिनिधित्व गर्दै [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]] सदस्य भई तत्कालीन [[पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] [[शौकत अजिज]]को कार्यकालमा आर्थिक नीति हेर्ने मन्त्री बनेकी थिइन्। सन् २००९ मा, दल परिवर्तन गरी [[पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी]]बाट पुनः निर्वाचित भएपछि, उनी [[वित्त मन्त्रालय (पाकिस्तान)|वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री]] बनेकी थिइन् र सोही वर्ष राष्ट्रिय बजेट प्रस्तुत गर्ने पहिलो महिला बनेकी थिइन्। उनलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[युसुफ रजा गिलानी]]ले जुलाई २०११ मा [[पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्री|पाकिस्तानको परराष्ट्र मन्त्री]] नियुक्त गरेका थिए र उनले सन् २०१३ को [[पाकिस्तानको आम निर्वाचन, २०१३|आम निर्वाचन]] भन्दा केही समय अघिसम्म सेवा गर्ददै त्यसपछि उनी सक्रिय राजनीतिबाट पछि हटेकी थिइन्।<ref name=":2" /> उनले भारतसँगको सुदृढ सम्बन्धको पक्षमा लगातार जोड दिँदै आएकी छिन्।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/world/pakistans-national-identity-is-to-hate-others-hina-rabbani-khar-please-tell-us-something-new-2860106.html|title='Pakistan's national identity is to hate others': Hina Rabbani Khar, please tell us something new - Firstpost|date=28 June 2016|language=en-US|access-date=31 August 2016}}</ref> उनी हालसम्म पनि पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीकी सदस्य हुन् र विदेश नीतिका विषयमा वक्ताका रूपमा सक्रिय छिन्।<ref>{{Cite web|title = Reaffirming loyalties: Hina Rabbani Khar is not joining PTI, says Ghulam Rabbani - The Express Tribune|url = http://tribune.com.pk/story/914467/reaffirming-loyalties-hina-rabbani-khar-is-not-joining-pti-says-ghulam-rabbani/|website = The Express Tribune|date = 3 July 2015|access-date = 22 February 2016|language = en}}</ref> सन् २०१९ सम्म, उनी महिलाका लागि सुरक्षित सिटबाट पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा सदस्यको रूपमा रहेकी थिइन्।<ref name="PPP"/> == प्रारम्भिक जीवन र परिवार == हिना रब्बानी खरको जन्म १९ नोभेम्बर १९७७ मा<ref name="mofa.gov.pk">{{cite web |title=Hina Rabbari Khar |url=http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724180308/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 |archive-date=24 July 2011 |access-date=1 October 2015 |publisher=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्रालय]]}}</ref> [[मुल्तान]], [[पञ्जाब, पाकिस्तान]]मा भएको थियो।<ref>{{cite news |title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar |url=http://www.firstpost.com/hina-rabbani-khar/video/foreign-minister-hina-rabbani-khar/3753808q03h1H0MiMB11.html |work=फर्स्टपोस्ट |access-date=29 April 2013 |quote=Hina Rabbani Khar was born on 19 November 1963 in Multan, Punjab |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019040904/http://www.firstpost.com/hina-rabbani-khar/video/foreign-minister-hina-rabbani-khar/3753808q03h1H0MiMB11.html |archive-date=19 October 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://archives.dailytimes.com.pk/national/25-Feb-2008/electoral-results-by-caste |title=Electoral results by caste |website=Daily Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402113937/http://archives.dailytimes.com.pk/national/25-Feb-2008/electoral-results-by-caste |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> उनी [[पञ्जाबी जाति|पञ्जाबीहरूको]] खराल जनजातिको खर वंशमा जन्मेकी हुन्। खर शक्तिशाली सामन्त र राजनीतिज्ञ [[गुलाम नुर रब्बानी खर]]की छोरी हुन्।<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.economist.com/news/asia/21578104-wrestlers-son-overthrows-landed-gentry-gone-wind|title=Gone with the wind|newspaper=द इकोनोमिस्ट|issn=0013-0613|access-date=31 August 2016}}</ref> उनका बुबा एक प्रमुख राष्ट्रिय राजनीतिज्ञ थिए र उनले [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]]को सदस्यका रूपमा सेवा गरेका थिए।<ref name=":1" /> उनी पञ्जाबका भूतपूर्व [[पञ्जाबका राज्यपाल (पाकिस्तान)|राज्यपाल]] तथा [[पञ्जाबका मुख्यमन्त्री (पाकिस्तान)|मुख्यमन्त्री]] [[गुलाम मुस्तफा खर]]की भतिजी हुन्।<ref name="WhoIsHina">{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/people/who-is-hina-rabbani-khar-500268|title=Who is Hina Rabbani Khar?|last=Das|first=Mala|date=27 September 2012|publisher=NDTV|access-date=20 January 2013}}</ref> उनको विवाह फिरोज गुलजारसँग भएको छ।<ref>{{Cite web |title=National Assembly of Pakistan |url=https://na.gov.pk/en/profile.php?uid=1544 |access-date=2022-05-20 |website=na.gov.pk}}</ref> === शिक्षा === खर [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]] (एलयुएमएस) की स्नातक हुन्, जहाँबाट उनले सन् १९९९ मा [[अर्थशास्त्र]]मा [[विज्ञानमा स्नातक|बिएससी]] (अनर्स) को उपाधि हासिल गरेकी थिइन्।<ref name="mofa.gov.pk"/> त्यसपछि उनले [[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय]]को आइजेनबर्ग स्कुल अफ म्यानेजमेन्टमा अध्ययन गरेकी थिइन्, जहाँबाट उनले सन् २००२ मा व्यवसाय व्यवस्थापनमा [[एमएससी]] प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref name="mofa.gov.pk"/> खरले आफ्नो स्नातकपछि पनि एलयुएमएससँग सम्बन्ध बनाएर राखेकी थिइन्। सन् २०१२ मा, उनले त्यहाँ "परराष्ट्र नीति र युवा प्रजातन्त्र" विषयमा व्याख्यान दिएकी थिइन् र अब्दुस सलाम भौतिकशास्त्र संस्थानका लागि बजेट सुनिश्चित गरेकी थिइन्।<ref name="LUMS Editorial Newspaper">{{cite web|url=http://lums.edu.pk/news-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-speaks-at-lums-521|title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar Speaks at LUMS|last=LUMS|publisher=LUMS Editorial Newspaper|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503040658/http://lums.edu.pk/news-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-speaks-at-lums-521|archive-date=3 May 2012|work=Press Release of LUMS Editorial Newspaper|access-date=22 January 2013}}</ref><ref name="LUMS, Paper">{{cite web|url=http://www.mofa.gov.pk/documents/LUMS_speech.pdf|title=Foreign Policy and Young Democracy|last=Khar, Her Excellency|first=Hina|publisher=LUMS, Paper|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512081329/http://www.mofa.gov.pk/documents/LUMS_speech.pdf|archive-date=12 May 2012|work=Hina Rabbani Khar presented her paper at LUMS on 30 April 2012|access-date=22 January 2013}}</ref> == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Contains special characters|उर्दु}} {{commons category|Hina Rabbani|हिना रब्बानी खर}} *[https://web.archive.org/web/20110724180308/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 परराष्ट्र मन्त्री] *[http://dawn.com/tag/hina-rabbani-khar/सङ्कलित समाचार तथा टिप्पणीहरू]{{dead link|date=April 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} ''डन'' मा *[http://www.aljazeera.com/programmes/headtohead/2015/12/rules-pakistan-151201112941549.html ''पाकिस्तानमा कसको शासन छ?'']. अल जजिरा अङ्ग्रेजी, डिसेम्बर २०१५ - हिना रब्बानी खरसँगको अन्तर्वार्ता (भिडियो, ४७ मिनेट) {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=अली नजारी}} {{s-ttl|title=वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री|years=२००८–२०११}} {{s-aft|after=दोस्त मोहम्मद मजारी}} |- {{s-bef|before=[[नवाबजादा मलिक अमाद खान]]}} {{s-ttl|title=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]]|years=२०११}} {{s-aft|after=[[नवाबजादा मलिक अमाद खान]]}} |- {{s-bef|before=[[शाह महमूद कुरेशी]]}} {{s-ttl|title=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्री]]|years=२०११–२०१३}} {{s-aft|after=[[मिर हजार खान खोसो]]<br />{{small|कार्यवाहक}}}} {{s-end}} [[श्रेणी:१९७७ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी व्यापारीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी महिला कूटनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी कूटनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २००२–२००७]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २००८–२०१३]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २०१८–२०२३]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २०२४–२०२९]] [[श्रेणी:पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीका राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी अर्थशास्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी महिला अर्थशास्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभाका महिला सदस्यहरू]] bes0rfrrti27u8l5tcjezu0dkh8669p 1368177 1368175 2026-07-31T16:52:03Z पर्वत सुवेदी 31224 /* */ 1368177 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ}} {{Infobox officeholder | name = हिना रब्बानी खर | native_name = {{nobold|حنا ربانی کھر}} | image = Hina Rabbani Khar Jan 2023.jpg | caption = सन् २०२३ मा खर | office = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]] | prime_minister = [[शहबाज सरिफ]] | minister = [[बिलावल भुट्टो जरदारी]] | term_start = १९ अप्रिल २०२२ | term_end = १० अगस्ट २०२३ | predecessor = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | succeeded by = | office1 = | prime_minister1 = [[युसुफ रजा गिलानी]] | term_start1 = ११ फेब्रुअरी २०११ | term_end1 = १९ जुलाई २०११ | predecessor1 = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | successor1 = [[नवाबजादा मलिक अमाद खान]] | office2 = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्री]] | prime_minister2 = [[युसुफ रजा गिलानी]]<br />[[राजा पर्वेज अशरफ]] | term_start2 = १९ जुलाई २०११ | term_end2 = १६ मार्च २०१३ | predecessor2 = [[शाह महमूद कुरेशी]] | successor2 = [[मिर हजार खान खोसो]] {{small|(कार्यवाहक)}}<br />[[सरताज अजिज]] {{small|(वास्तविक)}} | office3 = [[वित्त मन्त्रालय (पाकिस्तान)|वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री]] | prime_minister3 = [[युसुफ रजा गिलानी]] | term_start3 = २४ मार्च २००८ | term_end3 = ११ फेब्रुअरी २०११ | predecessor3 = अली नजारी | successor3 = दोस्त मोहम्मद मजारी | office4 = [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]] सदस्य | term_start4 = २९ फेब्रुअरी २०२४ | term_end4 = | constituency4 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start5 = १३ अगस्ट २०१८ | term_end5 = १० अगस्ट २०२३ | constituency5 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start6 = २५ मे २०१३ | term_end6 = २५ मे २०१८ | constituency6 = ''महिलाका लागि सुरक्षित सिट'' | term_start7 = १७ मार्च २००८ | term_end7 = १६ मार्च २०१३ | constituency7 = [[रास-१७७ (मुजफ्फरगढ-२)]] | term_start8 = १६ नोभेम्बर २००२ | term_end8 = १५ नोभेम्बर २००७ | constituency8 = [[एनए-१७७ (मुजफ्फरगढ-२)]] | birth_date = {{birth date and age|1977|11|19|df=y}} | birth_place = [[मुल्तान]], [[पञ्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाब]], [[पाकिस्तान]] | party = {{flagicon image|Flag of Pakistan People's Party.svg}} [[पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी]] (२००८–हाल) | other_party = [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (कायद)]] (२००२–२००८) | spouse = {{marriage|फिरोज गुलजार|1999}} | children = ३ | education = [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]]<ref>{{cite web |url=http://lums.edu.pk/event-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-to-speak-at-lums-517 |title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar to Speak at LUMS |publisher=[[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज|LUMS]] |date=30 April 2012 |access-date=20 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120512203958/http://lums.edu.pk/event-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-to-speak-at-lums-517 |archive-date=12 May 2012 }} </ref><br>[[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय|युनिभर्सिटी अफ म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट]]<ref>{{cite web|url=http://umassalumni.com/profiles/2011/hina_khar.html |title=Alumna to be Pakistan's new Foreign Minister |publisher=[[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय]] |access-date=20 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019062959/http://umassalumni.com/profiles/2011/hina_khar.html |archive-date=19 October 2013}}</ref> | father = [[गुलाम नुर रब्बानी खर]] | relatives = [[गुलाम मुस्तफा खर]] (काका)<br />[[आमिना हक]] (काकाकी छोरी) | native_name_lang = ur | honorific_prefix = जिन्दा }} '''हिना रब्बानी खर'''{{efn|[[उर्दू]]: {{Nastaliq|حنا ربانی کھر}}}} (जन्म १९ नोभेम्बर १९७७) एक पाकिस्तानी राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् २०२२ देखि २०२३ सम्म [[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]]का रूपमा सेवा गरेकी थिइन्। यसअघि उनले जुलाई २०११ देखि [[पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्री|परराष्ट्र मन्त्री]]को रूपमा सेवा गरेकी थिइन् र उनी यो पद सम्हाल्ने पहिलो र एक मात्र महिला हुन्।<ref>{{Cite web|title = Hina Rabbani Khar|url = https://www.dawn.com/news/729375/hina-rabbani-khar-2|website = www.dawn.com|date = 25 June 2012|access-date = 22 February 2016|last = Dawn.com}}</ref> उनी सन् २०१८ देखि २०२३ सम्म [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]]को सदस्य थिइन्। खर [[मुजफ्फरगढ]]को एक प्रभावशाली [[पञ्जाब, पाकिस्तान|पञ्जाबी]] सामन्ती परिवारकी सदस्य हुन्। उनले सन् २००२ मा राजनीतिमा प्रवेश गर्नुअघि [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]] र [[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय|युनिभर्सिटी अफ म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट]]मा व्यवसाय विषयको अध्ययन गरेकी थिइन्। उनले सन् २००२ मा [[पाकिस्तान मुस्लिम लिग (कायद)]]को प्रतिनिधित्व गर्दै [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]] सदस्य भई तत्कालीन [[पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] [[शौकत अजिज]]को कार्यकालमा आर्थिक नीति हेर्ने मन्त्री बनेकी थिइन्। सन् २००९ मा, दल परिवर्तन गरी [[पाकिस्तान पिपुल्स पार्टी]]बाट पुनः निर्वाचित भएपछि, उनी [[वित्त मन्त्रालय (पाकिस्तान)|वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री]] बनेकी थिइन् र सोही वर्ष राष्ट्रिय बजेट प्रस्तुत गर्ने पहिलो महिला बनेकी थिइन्। उनलाई तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[युसुफ रजा गिलानी]]ले जुलाई २०११ मा [[पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्री|पाकिस्तानको परराष्ट्र मन्त्री]] नियुक्त गरेका थिए र उनले सन् २०१३ को [[पाकिस्तानको आम निर्वाचन, २०१३|आम निर्वाचन]] भन्दा केही समय अघिसम्म सेवा गर्ददै त्यसपछि उनी सक्रिय राजनीतिबाट पछि हटेकी थिइन्।<ref name=":2" /> उनले भारतसँगको सुदृढ सम्बन्धको पक्षमा लगातार जोड दिँदै आएकी छिन्।<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.firstpost.com/world/pakistans-national-identity-is-to-hate-others-hina-rabbani-khar-please-tell-us-something-new-2860106.html|title='Pakistan's national identity is to hate others': Hina Rabbani Khar, please tell us something new - Firstpost|date=28 June 2016|language=en-US|access-date=31 August 2016}}</ref> उनी हालसम्म पनि पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीकी सदस्य हुन् र विदेश नीतिका विषयमा वक्ताका रूपमा सक्रिय छिन्।<ref>{{Cite web|title = Reaffirming loyalties: Hina Rabbani Khar is not joining PTI, says Ghulam Rabbani - The Express Tribune|url = http://tribune.com.pk/story/914467/reaffirming-loyalties-hina-rabbani-khar-is-not-joining-pti-says-ghulam-rabbani/|website = The Express Tribune|date = 3 July 2015|access-date = 22 February 2016|language = en}}</ref> सन् २०१९ सम्म, उनी महिलाका लागि सुरक्षित सिटबाट पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा सदस्यको रूपमा रहेकी थिइन्।<ref name="PPP"/> == प्रारम्भिक जीवन र परिवार == हिना रब्बानी खरको जन्म १९ नोभेम्बर १९७७ मा<ref name="mofa.gov.pk">{{cite web |title=Hina Rabbari Khar |url=http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724180308/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 |archive-date=24 July 2011 |access-date=1 October 2015 |publisher=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्रालय]]}}</ref> [[मुल्तान]], [[पञ्जाब, पाकिस्तान]]मा भएको थियो।<ref>{{cite news |title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar |url=http://www.firstpost.com/hina-rabbani-khar/video/foreign-minister-hina-rabbani-khar/3753808q03h1H0MiMB11.html |work=फर्स्टपोस्ट |access-date=29 April 2013 |quote=Hina Rabbani Khar was born on 19 November 1963 in Multan, Punjab |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131019040904/http://www.firstpost.com/hina-rabbani-khar/video/foreign-minister-hina-rabbani-khar/3753808q03h1H0MiMB11.html |archive-date=19 October 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://archives.dailytimes.com.pk/national/25-Feb-2008/electoral-results-by-caste |title=Electoral results by caste |website=Daily Times |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402113937/http://archives.dailytimes.com.pk/national/25-Feb-2008/electoral-results-by-caste |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead}}</ref> उनी [[पञ्जाबी जाति|पञ्जाबीहरूको]] खराल जनजातिको खर वंशमा जन्मेकी हुन्। खर शक्तिशाली सामन्त र राजनीतिज्ञ [[गुलाम नुर रब्बानी खर]]की छोरी हुन्।<ref name=":1">{{Cite news|url=https://www.economist.com/news/asia/21578104-wrestlers-son-overthrows-landed-gentry-gone-wind|title=Gone with the wind|newspaper=द इकोनोमिस्ट|issn=0013-0613|access-date=31 August 2016}}</ref> उनका बुबा एक प्रमुख राष्ट्रिय राजनीतिज्ञ थिए र उनले [[पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभा|राष्ट्रिय सभा]]को सदस्यका रूपमा सेवा गरेका थिए।<ref name=":1" /> उनी पञ्जाबका भूतपूर्व [[पञ्जाबका राज्यपाल (पाकिस्तान)|राज्यपाल]] तथा [[पञ्जाबका मुख्यमन्त्री (पाकिस्तान)|मुख्यमन्त्री]] [[गुलाम मुस्तफा खर]]की भतिजी हुन्।<ref name="WhoIsHina">{{cite web|url=http://www.ndtv.com/article/people/who-is-hina-rabbani-khar-500268|title=Who is Hina Rabbani Khar?|last=Das|first=Mala|date=27 September 2012|publisher=NDTV|access-date=20 January 2013}}</ref> उनको विवाह फिरोज गुलजारसँग भएको छ।<ref>{{Cite web |title=National Assembly of Pakistan |url=https://na.gov.pk/en/profile.php?uid=1544 |access-date=2022-05-20 |website=na.gov.pk}}</ref> === शिक्षा === खर [[लाहोर युनिभर्सिटी अफ म्यानेजमेन्ट साइन्सेज]] (एलयुएमएस) की स्नातक हुन्, जहाँबाट उनले सन् १९९९ मा [[अर्थशास्त्र]]मा [[विज्ञानमा स्नातक|बिएससी]] (अनर्स) को उपाधि हासिल गरेकी थिइन्।<ref name="mofa.gov.pk"/> त्यसपछि उनले [[म्यासाचुसेट्स अमहर्स्ट विश्वविद्यालय]]को आइजेनबर्ग स्कुल अफ म्यानेजमेन्टमा अध्ययन गरेकी थिइन्, जहाँबाट उनले सन् २००२ मा व्यवसाय व्यवस्थापनमा [[एमएससी]] प्राप्त गरेकी थिइन्।<ref name="mofa.gov.pk"/> खरले आफ्नो स्नातकपछि पनि एलयुएमएससँग सम्बन्ध बनाएर राखेकी थिइन्। सन् २०१२ मा, उनले त्यहाँ "परराष्ट्र नीति र युवा प्रजातन्त्र" विषयमा व्याख्यान दिएकी थिइन् र अब्दुस सलाम भौतिकशास्त्र संस्थानका लागि बजेट सुनिश्चित गरेकी थिइन्।<ref name="LUMS Editorial Newspaper">{{cite web|url=http://lums.edu.pk/news-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-speaks-at-lums-521|title=Foreign Minister Hina Rabbani Khar Speaks at LUMS|last=LUMS|publisher=LUMS Editorial Newspaper|archive-url=https://web.archive.org/web/20120503040658/http://lums.edu.pk/news-detail/foreign-minister-hina-rabbani-khar-speaks-at-lums-521|archive-date=3 May 2012|work=Press Release of LUMS Editorial Newspaper|access-date=22 January 2013}}</ref><ref name="LUMS, Paper">{{cite web|url=http://www.mofa.gov.pk/documents/LUMS_speech.pdf|title=Foreign Policy and Young Democracy|last=Khar, Her Excellency|first=Hina|publisher=LUMS, Paper|archive-url=https://web.archive.org/web/20120512081329/http://www.mofa.gov.pk/documents/LUMS_speech.pdf|archive-date=12 May 2012|work=Hina Rabbani Khar presented her paper at LUMS on 30 April 2012|access-date=22 January 2013}}</ref> == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} == बाह्य कडीहरू == {{Contains special characters|उर्दु}} {{commons category|Hina Rabbani|हिना रब्बानी खर}} *[https://web.archive.org/web/20110724180308/http://www.mofa.gov.pk/mfa/pages/article.aspx?id=43&type=4 परराष्ट्र मन्त्री] *[http://dawn.com/tag/hina-rabbani-khar/सङ्कलित समाचार तथा टिप्पणीहरू]{{dead link|date=April 2026|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}} ''डन'' मा *[http://www.aljazeera.com/programmes/headtohead/2015/12/rules-pakistan-151201112941549.html ''पाकिस्तानमा कसको शासन छ?'']. अल जजिरा अङ्ग्रेजी, डिसेम्बर २०१५ - हिना रब्बानी खरसँगको अन्तर्वार्ता (भिडियो, ४७ मिनेट) {{s-start}} {{s-off}} {{s-bef|before=अली नजारी}} {{s-ttl|title=वित्त तथा आर्थिक मामिला राज्यमन्त्री|years=२००८–२०११}} {{s-aft|after=दोस्त मोहम्मद मजारी}} |- {{s-bef|before=[[नवाबजादा मलिक अमाद खान]]}} {{s-ttl|title=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|विदेश राज्यमन्त्री]]|years=२०११}} {{s-aft|after=[[नवाबजादा मलिक अमाद खान]]}} |- {{s-bef|before=[[शाह महमूद कुरेशी]]}} {{s-ttl|title=[[परराष्ट्र मन्त्रालय (पाकिस्तान)|परराष्ट्र मन्त्री]]|years=२०११–२०१३}} {{s-aft|after=[[मिर हजार खान खोसो]]<br />{{small|कार्यवाहक}}}} {{s-end}} [[श्रेणी:१९७७ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी व्यापारीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी महिला कूटनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी कूटनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २००२–२००७]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २००८–२०१३]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २०१८–२०२३]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू सन् २०२४–२०२९]] [[श्रेणी:पाकिस्तान पिपुल्स पार्टीका राष्ट्रिय सभा सदस्यहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी अर्थशास्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानी महिला अर्थशास्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानका परराष्ट्र मन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:पाकिस्तानको राष्ट्रिय सभाका महिला सदस्यहरू]] 1je4vceey2vlrvmaorz5sqrcl1p4vuo आङ सान सुकी 0 55436 1368164 1343289 2026-07-31T15:44:17Z हिमाल सुवेदी 30817 1368164 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|बर्माकी राजनीतिज्ञ (जन्म सन् १९४५)}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = अङ सान सुकी | native_name = {{nobold|အောင်ဆန်းစုကြည်}} | native_name_lang = my | image = Aung_San_Suu_Kyi_at_the_Enthronement_of_Naruhito_(1).jpg | caption = सन् २०१९ मा अङ सान सुकी | alt = सन् २०१९ मा नारुहितोको राज्यारोहणमा अङ सान सुकी | office = [[म्यानमारको राज्य सल्लाहकार]] | president = {{ubl|[[हतिन क्याव]]|[[विन म्यिन्त]]}} | term_start = ६ अप्रिल २०१६ | term_end = १ फेब्रुअरी २०२१ | predecessor = ''पद स्थापना'' | successor = [[मिन अङ ह्लाइङ]] ([[राज्य प्रशासनिक परिषद्को अध्यक्ष]]को रूपमा) {{Collapsed infobox section begin | last = yes | मन्त्रीस्तरीय पदहरू<br/>{{nobold|२०१६–२०२१}} | titlestyle = border:1px dashed lightgrey }} {{Infobox officeholder | embed = yes | office2 = [[राष्ट्रपति कार्यालय (म्यानमार)|राष्ट्रपति कार्यालयको सङ्घीय मन्त्री]] | president2 = {{ubl|हतिन क्याव|विन म्यिन्त}} | term_start2 = ३० मार्च २०१६ | term_end2 = १ फेब्रुअरी २०२१ | predecessor2 = {{ubl|[[अङ मिन]]|[[ह्ला तुन]]|[[सोइ माउङ]]|[[सोइ थाइन]]|[[थाइन न्युन्त]]}} | successor2 = ''रिक्त'' | office3 = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (म्यानमार)|सङ्घीय परराष्ट्र मन्त्री]] | president3 = {{ubl|हतिन क्याव|विन म्यिन्त}} | term_start3 = ३० मार्च २०१६ | term_end3 = १ फेब्रुअरी २०२१ | predecessor3 = [[वुन्ना माउङ ल्विन]] | successor3 = वुन्ना माउङ ल्विन | office4 = [[शिक्षा मन्त्रालय (म्यानमार)|सङ्घीय शिक्षा मन्त्री]] | president4 = हतिन क्याव | term_start4 = ३० मार्च २०१६ | term_end4 = ५ अप्रिल २०१६ | predecessor4 = [[खिन सान यि]] | successor4 = [[म्यो थाइन ग्यि]] | office5 = [[बिजुली तथा ऊर्जा मन्त्रालय (म्यानमार)|सङ्घीय बिजुली तथा ऊर्जा मन्त्री]] | president5 = हतिन क्याव | term_start5 = ३० मार्च २०१६ | term_end5 = ५ अप्रिल २०१६ | predecessor5 = {{ubl|[[खिन माउङ सोइ]]|[[जेया अङ]]}} | successor5 = पे जिन तुन }} {{Collapsed infobox section end}} | office6 = [[नेसनल लिग फर डेमोक्रेसी]]की महासचिव | term_start6 = २७ सेप्टेम्बर १९८८ | predecessor6 = ''पद स्थापना'' | successor6 = | office7 = [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक सङ्घ]]की अध्यक्ष | term_start7 = १३ डिसेम्बर २०११ | term_end7 = २८ मार्च २०२३ | predecessor7 = ''पद स्थापना'' | successor7 = ''पद खारेज'' | office8 = [[काव्मु टाउनसिप]]का लागि [[प्रतिनिधि सभा (म्यानमार)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start8 = २ मे २०१२ | term_end8 = ३० मार्च २०१६ | predecessor8 = सोइ तिन्त | successor8 = ''रिक्त'' | majority8 = ४६,७३ (७१.३८%) | birth_date = {{birth date and age|df=y|1945|6|19}} | birth_place = [[राङ्गुन]], बर्मा (हाल [[याङ्गुन]], म्यानमार) | party = [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक सङ्घ]] | spouse = {{marriage|[[माइकल अरिस]]|१ जनवरी १९७२|२७ मार्च १९९९|reason=निधन}} | children = २, [[अलेक्ज्यान्डर अरिस]] सहित | parents = {{unbulleted list|[[अङ सान]]|[[खिन क्यि]]}} | relatives = {{plainlist| * [[अङ सान ओ]] (दाजु) * [[बा विन]] (काका) * [[साइन विन (राजनीतिज्ञ)|साइन विन]]}} | education = {{plainlist| * [[दिल्ली विश्वविद्यालय]] ([[कलामा स्नातक|बिए]]) * [[सेन्ट ह्युज कलेज, अक्सफोर्ड]] (बिए) * [[एसओएएस लन्डन विश्वविद्यालय]]<ref>{{cite web|url=http://www.thecompleteuniversityguide.co.uk/the-school-of-oriental-and-african-studies|title=The School of Oriental and African Studies, University of London |publisher=Complete University Guide|access-date=28 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127072609/http://www.thecompleteuniversityguide.co.uk/the-school-of-oriental-and-african-studies |archive-date=27 November 2012|url-status=live}}</ref>}} | awards = [[अङ सान सुकीले प्राप्त गरेका पुरस्कार तथा सम्मानहरूको सूची|पूर्ण सूची]] | signature = Aung San Suu Kyi signature 2013.svg | module2 = {{Listen voice | name = अङ सान सुकी | filename = Aung San Suu Kyi BBC Radio4 Desert Island Discs 27 January 2013 b01q7gvl.flac | description = [[बिबिसी]] कार्यक्रम ''[[डेजर्ट आइल्यान्ड डिस्क]]'' बाट | recorded = २७ जनवरी २०१३<ref name="BBC-b01q7gvl">{{Cite episode |title=Aung San Suu Kyi |series=Desert Island Discs |series-link=Desert Island Discs |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b01q7gvl |access-date=18 January 2014 |station=BBC Radio 4 |date=27 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226125025/http://www.bbc.co.uk/programmes/b01q7gvl%20 |archive-date=26 December 2018 |url-status=live }}</ref>}} }} {{Contains special characters|बर्मेली}} '''अङ सान सुकी''' (जन्म १९ जुन १९४५) एक बर्मेली राजनीतिज्ञ, कूटनीतिज्ञ र लेखिका हुन्, जसले सन् २०१६ देखि २०२१ सम्म [[म्यानमारको राज्य सल्लाहकार]] र [[परराष्ट्र मन्त्रालय (म्यानमार)|सङ्घीय परराष्ट्र मन्त्री]]को रूपमा सेवा गरेकी थिइन्। उनी सन् १९८८ मा स्थापना भएदेखि नै [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक सङ्घ]] की महासचिव र सन् २०११ देखि २०२३ सम्म यो कानूनी दल रहँदासम्म यसकी अध्यक्षको रूपमा रहेकी थिइन्। उनले सन् २०१० को दशकमा [[२०११–२०१५ म्यानमारको राजनीतिक सुधार|म्यानमार]]को [[राज्य शान्ति र विकास परिषद्|सैन्य जुन्ता]]बाट आंशिक प्रजातन्त्रमा रूपान्तरण हुन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेकी थिइन्। उनलाई सन् २०१६ देखि २०२१ सम्म म्यानमारकी वस्तुतः नेताको रूपमा व्यापक रूपमा वर्णन गरिएको थियो। उनलाई सन् १९९१ मा [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite news |date=25 April 2021 |title=Aung San Suu Kyi Fast Facts |url=https://www.cnn.com/2013/01/18/world/asia/aung-san-suu-kyi-fast-facts/index.html |access-date=29 May 2021 |work=[[CNN]]}}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |date=9 November 2015 |title=What happened when Aung San Suu Kyi's party last won an election in Burma |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2015/11/09/what-happened-when-aung-san-suu-kyis-party-last-won-an-election-in-burma/ |access-date=29 May 2021 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{cite news |author1=Min Ye Kyaw |author2=Rebecca Ratcliffe |date=28 March 2023 |title=Aung San Suu Kyi's National League for Democracy party dissolved |url=https://www.theguardian.com/world/2023/mar/28/aung-san-suu-kyi-national-league-democracy-faces-dissolution-myanmar |access-date=30 April 2023 |work=[[The Guardian]] |location=[[Bangkok, Thailand]]}}</ref> आधुनिक म्यानमारका [[राष्ट्रपिता]] [[अङ सान]] र [[खिन क्यि]]की कान्छी छोरी अङ सान सुकीको जन्म [[ब्रिटिस बर्मा]]को [[राङ्गुन]]मा भएको थियो। सन् १९६४ मा [[दिल्ली विश्वविद्यालय]] र सन् १९६८ मा [[सेन्ट ह्युज कलेज, अक्सफोर्ड]]बाट स्नातक गरेपछि उनले तीन वर्षसम्म [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]मा काम गरेकी थिइन्। उनले सन् १९७२ मा [[माइकल अरिस]]सँग विवाह गरेकी थिइन्, जसबाट उनका दुई सन्तान छन्। अङ सानसु की ८ अगस्ट १९८८ को [[८८८८ जनआन्दोलन]]बाट चर्चामा आएकी थिइन् र सैन्य जुन्ताको आलोचना गर्ने धेरै सेवानिवृत्त सैन्य अधिकारीहरूको सहयोगमा नवगठित एनएलडीकी महासचिव बनेकी थिइन्। [[सन् १९९० म्यानमारको आम निर्वाचन|सन् १९९० को आम निर्वाचन]]मा एनएलडीले संसद्का ८१% सिट जितेको थियो, तर सैन्य सरकार [[राज्य शान्ति र विकास परिषद्]]ले सत्ता हस्तान्तरण गर्न अस्वीकार गरेपछि निर्वाचनको परिणाम रद्द गरिएको थियो, जसले गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा व्यापक विरोध भएको थियो। उनलाई निर्वाचन अघि नै हिरासतमा लिइएको थियो र सन् १९८९ देखि २०१० सम्मका २१ वर्षमध्ये लगभग १५ वर्ष [[नजरबन्द]]मा राखिएको थियो, जसले गर्दा उनी विश्वकै सबैभन्दा प्रमुख [[राजनीतिक बन्दी]]मध्ये एक बनेकी थिइन्। सन् १९९९ मा, [[टाइम (पत्रिका)|''टाइम'']] पत्रिकाले उनलाई "[[महात्मा गान्धी|गान्धी]]का सन्तान" र उनको [[अहिंसा]]को आध्यात्मिक उत्तराधिकारी नामाकरण गरेको थियो। सन् २००३ को [[दिपेइन हत्याकाण्ड]]मा उनी ज्यान मार्ने प्रयासबाट जोगिएकी थिइन्, जहाँ एनएलडीसँग सम्बद्ध कम्तीमा ७० जनाको हत्या गरिएको थियो।<ref name="TimeTCOG">{{cite news|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,993026,00.html|title=The Children of Gandhi|date=31 December 1999|magazine=Time|format=excerpt |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005013134/http://content.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C993026%2C00.html|archive-date=5 October 2013}}</ref> उनको दलले [[२०१० म्यानमारको आम निर्वाचन|सन् २०१० को आम निर्वाचन]] बहिष्कार गरेको थियो, जसको परिणामस्वरूप सैन्य समर्थित [[युनियन सोलिडारिटी एन्ड डेभलपमेन्ट पार्टी]] (युएसडिपी) ले निर्णायक जित हासिल गरेको थियो। अङ सान सुकी [[सन् २०१२ म्यानमारको उप-निर्वाचन|सन् २०१२ को उप-निर्वाचन]]मा उनको दलले ४५ मध्ये ४३ खाली सिट जितेपछि [[प्रतिनिधि सभा (म्यानमार)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्य बनेकी थिइन्। [[सन् २०१५ म्यानमारको आम निर्वाचन|सन् २०१५ को आम निर्वाचन]]मा उनको दलले [[सङ्घीय संसद् (म्यानमार)|सङ्घीय संसद्]]का ८६% सिट जित्दै अभूतपूर्व जित हासिल गरेको थियो, जुन [[म्यानमारको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] र [[म्यानमारको उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]]मा आफ्ना मनपर्ने उम्मेदवारहरू निर्वाचित भएको सुनिश्चित गर्न आवश्यक ६७% [[दुई-तिहाइ बहुमत]] भन्दा बढी थियो। म्यानमारको संविधानको एक धाराका कारण (उनका दिवङ्गत पति र छोराहरू विदेशी नागरिक भएकाले) उनलाई राष्ट्रपति हुन प्रतिबन्ध लगाइएको भए तापनि, उनले [[म्यानमारको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] वा [[सरकार प्रमुख]] सरहको नवगठित भूमिका 'म्यानमारको राज्य सल्लाहकार' पद सम्हालेकी थिइन्। राज्य सल्लाहकारको पदमा बहाल भएपछि, अङ सान सुकीले [[राखिन राज्य]]मा भएको [[रोहिंग्या जनसंहार]]का सम्बन्धमा म्यानमारको निष्क्रियता र [[तातमाडो]] (सशस्त्र बल) ले नरसंहार गरेको कुरा स्वीकार गर्न अस्वीकार गरेकोमा धेरै देशहरू, सङ्घ-संस्थाहरू र व्यक्तिहरूबाट आलोचना खेप्नु परेको थियो। उनको नेतृत्वमा म्यानमारले पत्रकारहरूलाई मुद्दा चलाएकोमा पनि आलोचना खेपेको थियो। सन् २०१९ मा, अङ सान सुकी [[अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय]]मा उपस्थित भएकी थिइन् जहाँ उनले [[रोहिंग्या जाति|रोहिंग्या समुदाय]]विरुद्ध जनसंहारको आरोपमा म्यानमार सेनाको बचाउ गरेकी थिइन्। सन् २०२० को [[२०२० म्यानमारको आम निर्वाचन|आम निर्वाचन]] जितेकी अङ सान सुकीलाई तातमाडोलाई पुनः सत्तामा ल्याउने र [[सन् २०२१ को बर्मेली जनआन्दोलन|देशभर विरोध प्रदर्शन]] भड्काउने [[सन् २०२१ को बर्मेली सैन्य विद्रोह|सैन्य विद्रोह]]पछि १ फेब्रुअरी २०२१ मा गिरफ्तार गरिएको थियो। उनीमाथि धेरै अभियोगहरू दर्ता गरिएका थिए, र ६ डिसेम्बर २०२१ मा उनलाई तीमध्ये दुई वटा अभियोगमा चार वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो। १० जनवरी २०२२ मा, उनलाई अर्को अभियोगमा थप चार वर्षको सजाय सुनाइएको थियो। १२ अक्टोबर २०२२ मा, उनलाई [[भ्रष्टाचार]]का थप दुई अभियोगमा दोषी ठहराउँदै दुवै सजाय सँगै भुक्तान गर्ने गरी तीन वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो। ३० डिसेम्बर २०२२ मा, भ्रष्टाचारका लागि थप सात वर्षको जेल सजायसँगै उनको सुनुवाइ समाप्त भएको थियो। अङ सान सुकीको अन्तिम सजाय ३३ वर्षको जेल थियो, जसलाई पछि घटाएर २७ वर्ष बनाइएको छ।<ref name="reutersDec30">{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-court-jails-suu-kyi-7-more-years-secretive-trials-end-2022-12-30/|title=Suu Kyi's secretive Myanmar trials end with 7 more years of jail|date=30 December 2022|access-date=30 December 2022|work=Reuters}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]], अधिकांश युरोपेली देशहरू र संयुक्त राज्य अमेरिकाले गिरफ्तारी, सुनुवाइ र सजायलाई राजनीतिक रूपमा प्रेरित भन्दै भर्त्सना गरेका थिए।<ref>{{Cite news|title=Myanmar's junta condemned over guilty verdicts in Aung San Suu Kyi trial|first=Rebecca|last=Ratcliffe|newspaper=The Guardian|date=6 December 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:विश्वका प्रभावशाली महिलाहरू]] [[श्रेणी:महिला व्यक्तित्वहरू]] [[श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता महिलाहरू]] [[श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:नोबेल शान्ति पुरस्कार सम्मानितहरू]] [[श्रेणी:सन् १९४५ मा जन्म]] [[श्रेणी:म्यानमारका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] qffow2bmvlrph2hoyuq3xt2gto10oa3 1368167 1368164 2026-07-31T15:45:19Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1368167 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|बर्माकी राजनीतिज्ञ (जन्म सन् १९४५)}} {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = अङ सान सुकी | native_name = {{nobold|အောင်ဆန်းစုကြည်}} | native_name_lang = my | image = Aung_San_Suu_Kyi_at_the_Enthronement_of_Naruhito_(1).jpg | caption = सन् २०१९ मा अङ सान सुकी | alt = सन् २०१९ मा नारुहितोको राज्यारोहणमा अङ सान सुकी | office = [[म्यानमारको राज्य सल्लाहकार]] | president = {{ubl|[[हतिन क्याव]]|[[विन म्यिन्त]]}} | term_start = ६ अप्रिल २०१६ | term_end = १ फेब्रुअरी २०२१ | predecessor = ''पद स्थापना'' | successor = [[मिन अङ ह्लाइङ]] ([[राज्य प्रशासनिक परिषद्को अध्यक्ष]]को रूपमा) {{Collapsed infobox section begin | last = yes | मन्त्रीस्तरीय पदहरू<br/>{{nobold|२०१६–२०२१}} | titlestyle = border:1px dashed lightgrey }} {{Infobox officeholder | embed = yes | office2 = [[राष्ट्रपति कार्यालय (म्यानमार)|राष्ट्रपति कार्यालयको सङ्घीय मन्त्री]] | president2 = {{ubl|हतिन क्याव|विन म्यिन्त}} | term_start2 = ३० मार्च २०१६ | term_end2 = १ फेब्रुअरी २०२१ | predecessor2 = {{ubl|[[अङ मिन]]|[[ह्ला तुन]]|[[सोइ माउङ]]|[[सोइ थाइन]]|[[थाइन न्युन्त]]}} | successor2 = ''रिक्त'' | office3 = [[परराष्ट्र मन्त्रालय (म्यानमार)|सङ्घीय परराष्ट्र मन्त्री]] | president3 = {{ubl|हतिन क्याव|विन म्यिन्त}} | term_start3 = ३० मार्च २०१६ | term_end3 = १ फेब्रुअरी २०२१ | predecessor3 = [[वुन्ना माउङ ल्विन]] | successor3 = वुन्ना माउङ ल्विन | office4 = [[शिक्षा मन्त्रालय (म्यानमार)|सङ्घीय शिक्षा मन्त्री]] | president4 = हतिन क्याव | term_start4 = ३० मार्च २०१६ | term_end4 = ५ अप्रिल २०१६ | predecessor4 = [[खिन सान यि]] | successor4 = [[म्यो थाइन ग्यि]] | office5 = [[बिजुली तथा ऊर्जा मन्त्रालय (म्यानमार)|सङ्घीय बिजुली तथा ऊर्जा मन्त्री]] | president5 = हतिन क्याव | term_start5 = ३० मार्च २०१६ | term_end5 = ५ अप्रिल २०१६ | predecessor5 = {{ubl|[[खिन माउङ सोइ]]|[[जेया अङ]]}} | successor5 = पे जिन तुन }} {{Collapsed infobox section end}} | office6 = [[नेसनल लिग फर डेमोक्रेसी]]की महासचिव | term_start6 = २७ सेप्टेम्बर १९८८ | predecessor6 = ''पद स्थापना'' | successor6 = | office7 = [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक सङ्घ]]की अध्यक्ष | term_start7 = १३ डिसेम्बर २०११ | term_end7 = २८ मार्च २०२३ | predecessor7 = ''पद स्थापना'' | successor7 = ''पद खारेज'' | office8 = [[काव्मु टाउनसिप]]का लागि [[प्रतिनिधि सभा (म्यानमार)|प्रतिनिधि सभा]] सदस्य | term_start8 = २ मे २०१२ | term_end8 = ३० मार्च २०१६ | predecessor8 = सोइ तिन्त | successor8 = ''रिक्त'' | majority8 = ४६,७३ (७१.३८%) | birth_date = {{birth date and age|df=y|1945|6|19}} | birth_place = [[राङ्गुन]], बर्मा (हाल [[याङ्गुन]], म्यानमार) | party = [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक सङ्घ]] | spouse = {{marriage|[[माइकल अरिस]]|1 January 1972|27 March 1999|reason=निधन}} | children = २, [[अलेक्ज्यान्डर अरिस]] सहित | parents = {{unbulleted list|[[अङ सान]]|[[खिन क्यि]]}} | relatives = {{plainlist| * [[अङ सान ओ]] (दाजु) * [[बा विन]] (काका) * [[साइन विन (राजनीतिज्ञ)|साइन विन]]}} | education = {{plainlist| * [[दिल्ली विश्वविद्यालय]] ([[कलामा स्नातक|बिए]]) * [[सेन्ट ह्युज कलेज, अक्सफोर्ड]] (बिए) * [[एसओएएस लन्डन विश्वविद्यालय]]<ref>{{cite web|url=http://www.thecompleteuniversityguide.co.uk/the-school-of-oriental-and-african-studies|title=The School of Oriental and African Studies, University of London |publisher=Complete University Guide|access-date=28 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121127072609/http://www.thecompleteuniversityguide.co.uk/the-school-of-oriental-and-african-studies |archive-date=27 November 2012|url-status=live}}</ref>}} | awards = [[अङ सान सुकीले प्राप्त गरेका पुरस्कार तथा सम्मानहरूको सूची|पूर्ण सूची]] | signature = Aung San Suu Kyi signature 2013.svg | module2 = {{Listen voice | name = अङ सान सुकी | filename = Aung San Suu Kyi BBC Radio4 Desert Island Discs 27 January 2013 b01q7gvl.flac | description = [[बिबिसी]] कार्यक्रम ''[[डेजर्ट आइल्यान्ड डिस्क]]'' बाट | recorded = २७ जनवरी २०१३<ref name="BBC-b01q7gvl">{{Cite episode |title=Aung San Suu Kyi |series=Desert Island Discs |series-link=Desert Island Discs |url=https://www.bbc.co.uk/programmes/b01q7gvl |access-date=18 January 2014 |station=BBC Radio 4 |date=27 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181226125025/http://www.bbc.co.uk/programmes/b01q7gvl%20 |archive-date=26 December 2018 |url-status=live }}</ref>}} }} {{Contains special characters|बर्मेली}} '''अङ सान सुकी''' (जन्म १९ जुन १९४५) एक बर्मेली राजनीतिज्ञ, कूटनीतिज्ञ र लेखिका हुन्, जसले सन् २०१६ देखि २०२१ सम्म [[म्यानमारको राज्य सल्लाहकार]] र [[परराष्ट्र मन्त्रालय (म्यानमार)|सङ्घीय परराष्ट्र मन्त्री]]को रूपमा सेवा गरेकी थिइन्। उनी सन् १९८८ मा स्थापना भएदेखि नै [[राष्ट्रिय लोकतान्त्रिक सङ्घ]] की महासचिव र सन् २०११ देखि २०२३ सम्म यो कानूनी दल रहँदासम्म यसकी अध्यक्षको रूपमा रहेकी थिइन्। उनले सन् २०१० को दशकमा [[२०११–२०१५ म्यानमारको राजनीतिक सुधार|म्यानमार]]को [[राज्य शान्ति र विकास परिषद्|सैन्य जुन्ता]]बाट आंशिक प्रजातन्त्रमा रूपान्तरण हुन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेकी थिइन्। उनलाई सन् २०१६ देखि २०२१ सम्म म्यानमारकी वस्तुतः नेताको रूपमा व्यापक रूपमा वर्णन गरिएको थियो। उनलाई सन् १९९१ मा [[नोबेल शान्ति पुरस्कार]] प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite news |date=25 April 2021 |title=Aung San Suu Kyi Fast Facts |url=https://www.cnn.com/2013/01/18/world/asia/aung-san-suu-kyi-fast-facts/index.html |access-date=29 May 2021 |work=[[CNN]]}}</ref><ref>{{cite news |last1=Tharoor |first1=Ishaan |date=9 November 2015 |title=What happened when Aung San Suu Kyi's party last won an election in Burma |url=https://www.washingtonpost.com/news/worldviews/wp/2015/11/09/what-happened-when-aung-san-suu-kyis-party-last-won-an-election-in-burma/ |access-date=29 May 2021 |newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{cite news |author1=Min Ye Kyaw |author2=Rebecca Ratcliffe |date=28 March 2023 |title=Aung San Suu Kyi's National League for Democracy party dissolved |url=https://www.theguardian.com/world/2023/mar/28/aung-san-suu-kyi-national-league-democracy-faces-dissolution-myanmar |access-date=30 April 2023 |work=[[The Guardian]] |location=[[Bangkok, Thailand]]}}</ref> आधुनिक म्यानमारका [[राष्ट्रपिता]] [[अङ सान]] र [[खिन क्यि]]की कान्छी छोरी अङ सान सुकीको जन्म [[ब्रिटिस बर्मा]]को [[राङ्गुन]]मा भएको थियो। सन् १९६४ मा [[दिल्ली विश्वविद्यालय]] र सन् १९६८ मा [[सेन्ट ह्युज कलेज, अक्सफोर्ड]]बाट स्नातक गरेपछि उनले तीन वर्षसम्म [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]मा काम गरेकी थिइन्। उनले सन् १९७२ मा [[माइकल अरिस]]सँग विवाह गरेकी थिइन्, जसबाट उनका दुई सन्तान छन्। अङ सानसु की ८ अगस्ट १९८८ को [[८८८८ जनआन्दोलन]]बाट चर्चामा आएकी थिइन् र सैन्य जुन्ताको आलोचना गर्ने धेरै सेवानिवृत्त सैन्य अधिकारीहरूको सहयोगमा नवगठित एनएलडीकी महासचिव बनेकी थिइन्। [[सन् १९९० म्यानमारको आम निर्वाचन|सन् १९९० को आम निर्वाचन]]मा एनएलडीले संसद्का ८१% सिट जितेको थियो, तर सैन्य सरकार [[राज्य शान्ति र विकास परिषद्]]ले सत्ता हस्तान्तरण गर्न अस्वीकार गरेपछि निर्वाचनको परिणाम रद्द गरिएको थियो, जसले गर्दा अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा व्यापक विरोध भएको थियो। उनलाई निर्वाचन अघि नै हिरासतमा लिइएको थियो र सन् १९८९ देखि २०१० सम्मका २१ वर्षमध्ये लगभग १५ वर्ष [[नजरबन्द]]मा राखिएको थियो, जसले गर्दा उनी विश्वकै सबैभन्दा प्रमुख [[राजनीतिक बन्दी]]मध्ये एक बनेकी थिइन्। सन् १९९९ मा, [[टाइम (पत्रिका)|''टाइम'']] पत्रिकाले उनलाई "[[महात्मा गान्धी|गान्धी]]का सन्तान" र उनको [[अहिंसा]]को आध्यात्मिक उत्तराधिकारी नामाकरण गरेको थियो। सन् २००३ को [[दिपेइन हत्याकाण्ड]]मा उनी ज्यान मार्ने प्रयासबाट जोगिएकी थिइन्, जहाँ एनएलडीसँग सम्बद्ध कम्तीमा ७० जनाको हत्या गरिएको थियो।<ref name="TimeTCOG">{{cite news|url=http://content.time.com/time/magazine/article/0,9171,993026,00.html|title=The Children of Gandhi|date=31 December 1999|magazine=Time|format=excerpt |url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20131005013134/http://content.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C993026%2C00.html|archive-date=5 October 2013}}</ref> उनको दलले [[२०१० म्यानमारको आम निर्वाचन|सन् २०१० को आम निर्वाचन]] बहिष्कार गरेको थियो, जसको परिणामस्वरूप सैन्य समर्थित [[युनियन सोलिडारिटी एन्ड डेभलपमेन्ट पार्टी]] (युएसडिपी) ले निर्णायक जित हासिल गरेको थियो। अङ सान सुकी [[सन् २०१२ म्यानमारको उप-निर्वाचन|सन् २०१२ को उप-निर्वाचन]]मा उनको दलले ४५ मध्ये ४३ खाली सिट जितेपछि [[प्रतिनिधि सभा (म्यानमार)|प्रतिनिधि सभा]]को सदस्य बनेकी थिइन्। [[सन् २०१५ म्यानमारको आम निर्वाचन|सन् २०१५ को आम निर्वाचन]]मा उनको दलले [[सङ्घीय संसद् (म्यानमार)|सङ्घीय संसद्]]का ८६% सिट जित्दै अभूतपूर्व जित हासिल गरेको थियो, जुन [[म्यानमारको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]] र [[म्यानमारको उपराष्ट्रपति|उपराष्ट्रपति]]मा आफ्ना मनपर्ने उम्मेदवारहरू निर्वाचित भएको सुनिश्चित गर्न आवश्यक ६७% [[दुई-तिहाइ बहुमत]] भन्दा बढी थियो। म्यानमारको संविधानको एक धाराका कारण (उनका दिवङ्गत पति र छोराहरू विदेशी नागरिक भएकाले) उनलाई राष्ट्रपति हुन प्रतिबन्ध लगाइएको भए तापनि, उनले [[म्यानमारको प्रधानमन्त्री|प्रधानमन्त्री]] वा [[सरकार प्रमुख]] सरहको नवगठित भूमिका 'म्यानमारको राज्य सल्लाहकार' पद सम्हालेकी थिइन्। राज्य सल्लाहकारको पदमा बहाल भएपछि, अङ सान सुकीले [[राखिन राज्य]]मा भएको [[रोहिंग्या जनसंहार]]का सम्बन्धमा म्यानमारको निष्क्रियता र [[तातमाडो]] (सशस्त्र बल) ले नरसंहार गरेको कुरा स्वीकार गर्न अस्वीकार गरेकोमा धेरै देशहरू, सङ्घ-संस्थाहरू र व्यक्तिहरूबाट आलोचना खेप्नु परेको थियो। उनको नेतृत्वमा म्यानमारले पत्रकारहरूलाई मुद्दा चलाएकोमा पनि आलोचना खेपेको थियो। सन् २०१९ मा, अङ सान सुकी [[अन्तर्राष्ट्रिय न्यायालय]]मा उपस्थित भएकी थिइन् जहाँ उनले [[रोहिंग्या जाति|रोहिंग्या समुदाय]]विरुद्ध जनसंहारको आरोपमा म्यानमार सेनाको बचाउ गरेकी थिइन्। सन् २०२० को [[२०२० म्यानमारको आम निर्वाचन|आम निर्वाचन]] जितेकी अङ सान सुकीलाई तातमाडोलाई पुनः सत्तामा ल्याउने र [[सन् २०२१ को बर्मेली जनआन्दोलन|देशभर विरोध प्रदर्शन]] भड्काउने [[सन् २०२१ को बर्मेली सैन्य विद्रोह|सैन्य विद्रोह]]पछि १ फेब्रुअरी २०२१ मा गिरफ्तार गरिएको थियो। उनीमाथि धेरै अभियोगहरू दर्ता गरिएका थिए, र ६ डिसेम्बर २०२१ मा उनलाई तीमध्ये दुई वटा अभियोगमा चार वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो। १० जनवरी २०२२ मा, उनलाई अर्को अभियोगमा थप चार वर्षको सजाय सुनाइएको थियो। १२ अक्टोबर २०२२ मा, उनलाई [[भ्रष्टाचार]]का थप दुई अभियोगमा दोषी ठहराउँदै दुवै सजाय सँगै भुक्तान गर्ने गरी तीन वर्षको जेल सजाय सुनाइएको थियो। ३० डिसेम्बर २०२२ मा, भ्रष्टाचारका लागि थप सात वर्षको जेल सजायसँगै उनको सुनुवाइ समाप्त भएको थियो। अङ सान सुकीको अन्तिम सजाय ३३ वर्षको जेल थियो, जसलाई पछि घटाएर २७ वर्ष बनाइएको छ।<ref name="reutersDec30">{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-court-jails-suu-kyi-7-more-years-secretive-trials-end-2022-12-30/|title=Suu Kyi's secretive Myanmar trials end with 7 more years of jail|date=30 December 2022|access-date=30 December 2022|work=Reuters}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]], अधिकांश युरोपेली देशहरू र संयुक्त राज्य अमेरिकाले गिरफ्तारी, सुनुवाइ र सजायलाई राजनीतिक रूपमा प्रेरित भन्दै भर्त्सना गरेका थिए।<ref>{{Cite news|title=Myanmar's junta condemned over guilty verdicts in Aung San Suu Kyi trial|first=Rebecca|last=Ratcliffe|newspaper=The Guardian|date=6 December 2021|url=https://www.theguardian.com/world/2021/dec/06/aung-san-suu-kyi-sentenced-to-four-years-in-prison-for-incitement}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:विश्वका प्रभावशाली महिलाहरू]] [[श्रेणी:महिला व्यक्तित्वहरू]] [[श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता महिलाहरू]] [[श्रेणी:नोबेल पुरस्कार विजेता]] [[श्रेणी:नोबेल शान्ति पुरस्कार सम्मानितहरू]] [[श्रेणी:सन् १९४५ मा जन्म]] [[श्रेणी:म्यानमारका प्रधानमन्त्रीहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] el48ioe93th7oqy4w44f77jim1oyouh सुष्मा स्वराज 0 66892 1368180 1198029 2026-07-31T17:04:57Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदी ले [[सुष्मा स्वराज]] बाट पुनर्निर्देश हटाएर [[सुषमा स्वराज]] लाई त्यसमाथि सारेको हो 1198029 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name = सुषमा स्वराज |honorific-suffix = [[लोक सभा|एमपी]] |image = BJP Party leader Sushma Swaraj2.jpg |office = [[विदेश मन्त्री (भारत)|विदेश मन्त्री]] |primeminister = [[नरेन्द्र मोदी]] |term_start = २६ मे २०१४ |term_end = |predecessor = [[सलमान खुर्सिद]] |successor = |office1 = [[लोक सभा|विपक्षी दलकी नेतृ]] |term_start1 = २१ डिसेम्बर २००९ |term_end1 = २६ मे २०१४ |predecessor1 = [[एल. के. आडबानी]] |successor1 = ''रिक्त'' |office2 = [[दिल्लीको मुख्यमन्त्री|दिल्लीका मुख्यमन्त्री]] |governor2 = [[विजय कपुर]] |term_start2 = १३ अक्टुबर १९९८ |term_end2 = ३ डिसेम्बर १९९८ |predecessor2 = [[सहिब सिंह वर्मा]] |successor2 = [[शिला दीक्षित]] |office3 = संसद सदस्य<br> विदिशा विधानसभा क्षेत्रबाट |term_start3 = १३ मे २००९ |term_end3 = |predecessor3 = [[रामपाल सिंह]] |successor3 = |birth_date = {{birth date and age|1952|2|14|df=y}} |birth_place = नयाँ दिल्ली, भारत | death_date = {{death date and age|df=y|2019|8|6|1952|2|14}}<ref>{{cite web | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/former-external-affairs-minister-sushma-swaraj-passes-away/articleshow/70559733.cms | title=Former External Affairs Minister Sushma Swaraj passes away | publisher=[[The Economic Times]] | date=6 August 2019 | accessdate=6 August 2019}}</ref> | death_place = नयाँ दिल्ली,दिल्ली, भारत |party = [[भारतीय जनता पार्टी]] |spouse = [[स्वराज कौसल]] |alma_mater = सनातन धर्म कलेज,<ref>http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=3812 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140427180032/http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=3812 |date=2014-04-27 }}</ref> [[पन्जाब बिश्वबिद्यालय]] }} '''सुषमा स्वराज''' (जन्म १४ फेब्रुअरी १९५२) भारतीय राजनितिज्ञ र भारतीय विदेशमन्त्री हुन्। [[इन्दिरा गान्धी]] पश्चात(२२ अगस्ट १९६७ देखि १४ मार्च १९६९ सम्म), विदेशमन्त्री हुने उनी दोस्रो महिला हुन्। स्वराज सात पटक लोकसभाको सदस्य भएकी छिन् भने, तीन पटक राज्यसभाको सदस्य भएकी छिन्। २५ वर्षको उमेरमा उनी [[हरियाणा]]को सबैभन्दा कम उमेरकी मुख्य मन्त्री बन्न सफल भइन्। उनी दुइ पटक [[नयाँ दिल्ली|दिल्ली]]की मुख्य मन्त्री बन्न सफल भइन्। सन् २०१४ को आम निर्वाचनमा उनी विदिशा, [[मध्य प्रदेश]]बाट विजयी हासिल गर्न सफल भइन्। यस क्रममा उनले ४००,००० भन्दा बढी भोटले विजयी हुन सफल भइन्। २६ मे २०१४ मा उनी भारतको विदेशमन्त्री भइन्। ==विदेशमन्त्री== भारतको विदेश मन्त्रालयको जिम्मेवारी सम्हाल्ने सुषमा स्वराज इन्दिरा गान्धीपछिकी दोस्री महिला नेत्री हुन्। विदशमन्त्रीका रूपमा सुषमा स्वराज ट्विटरमा निकै सक्रिय रहेकी थिइन्। विदेशमा फसेका भारतीय नागरिकलाई सहयोग गर्ने विषयमा उनले निकै चासो दिने गरेकी थिइन्। <ref>{{cite web | url=https://www.bbc.com/nepali/news-49258642 | title=सुषमा स्वराज: प्रखर भाजपा नेत्री एवम् भूतपूर्व भारतीय विदेशमन्त्रीको निधन | publisher=[[बीबीसी नेपाली|बीबीसी]] | date=6 August 2019 | accessdate=6 August 2019}}</ref> ==निधन== स्वराजको निधन कार्डिएक अरेस्टका कारण भएको थियो । ==सन्दर्भ सूची== {{reflist}} ==बाहिरी कडीहरू== [[श्रेणी:भारतिय राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१९ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:सन् १९५२ मा जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:दिल्लीका मानिसहरू]] 3a5juazqwlkdimznczlqqsieygf4ake 1368184 1368180 2026-07-31T17:05:29Z हिमाल सुवेदी 30817 1368184 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|भारतीय राजनीतिज्ञ (सन् १९५२–२०१९)}} {{Infobox officeholder | name = सुष्मा स्वराज | office = भारतको २९औँ [[विदेश मन्त्रालय (भारत)|विदेश मन्त्री]] | image = Secretary Tillerson is Greeted by Indian Minister of External Affairs Swaraj (24074726498) (cropped).jpg | image_size = 220px | caption = आधिकारिक तस्वीर, सन् २०१७ | predecessor = [[सलमान खुर्सिद]] | prime_minister = [[नरेन्द्र मोदी]] | successor = [[एस. जयशङ्कर]] | office2 = लोक सभामा ११औँ [[प्रतिपक्षको नेता (भारत)|प्रतिपक्षको नेता]] | 1blankname2 = सभामुख | 1namedata2 = [[मीरा कुमार]] | predecessor2 = [[लालकृष्ण आडवाणी]] | successor2 = [[राहुल गान्धी]] (सन् २०२४) | deputy2 = [[गोपीनाथ मुन्डे]] | party = [[भारतीय जनता पार्टी]] | other_party = [[जनता पार्टी]]<ref>{{cite news |title=BJP leader and former external affairs minister Sushma Swaraj passes away |url=https://www.business-standard.com/amp/article/current-affairs/bjp-leader-and-former-external-affairs-minister-sushma-swaraj-passes-away-119080601763_1.html |work=Business Standard |date=6 August 2019 |access-date=13 August 2024 |archive-date=3 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240803172758/https://www.business-standard.com/amp/article/current-affairs/bjp-leader-and-former-external-affairs-minister-sushma-swaraj-passes-away-119080601763_1.html |url-status=live }}</ref> | office1 = भारतको ४औँ [[प्रवासी भारतीय मामिला मन्त्रालय|प्रवासी भारतीय मामिला मन्त्री]] | predecessor1 = [[वायलार रवि]] | prime_minister1 = [[नरेन्द्र मोदी]] | successor1 = ''पद खारेज'' | birth_name = सुष्मा शर्मा | birth_date = {{birth date|df=y|1952|02|14}}<ref name="LSMB">{{cite web |url=https://sansad.in/ls/members/biography/3812?from=amembers | title=Lok Sabha Members Bioprofile Sushma Swaraj | publisher=[[लोक सभा]] | access-date=14 June 2023}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.livemint.com/politics/news/remembering-sushma-swaraj-first-full-time-female-foreign-minister-to-twitter-s-favorite-1565150051427.html |title=Remembering Sushma Swaraj: First female foreign minister to Twitter's favorite |last=Roche |first=Elizabeth |date=7 August 2019 |website=Livemint |access-date=7 August 2019 |archive-date=7 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807184310/https://www.livemint.com/politics/news/remembering-sushma-swaraj-first-full-time-female-foreign-minister-to-twitter-s-favorite-1565150051427.html |url-status=live }}</ref> | birth_place = [[अम्बाला छाउनी]], [[पूर्वी पञ्जाब|पञ्जाब]], [[भारत]]<br />(हाल [[हरियाणा]]) | death_date = {{death date and age|df=y|2019|08|06|1952|02|14}} | death_place = [[नवी दिल्ली]], [[दिल्ली]], भारत | death_cause = [[हृदयघात]] | spouse = {{marriage|[[स्वराज कौशल]]|1975}} | education = [[सनातन धर्म कलेज]] ([[स्नातक तह|बिए]])<br>[[पञ्जाब विश्वविद्यालय]] ([[कानुनमा स्नातक|एलएलबी]]) | term_start = २६ मे २०१४ | term_end = ३० मे २०१९ | term_start1 = २६ मे २०१४ | term_end1 = ७ जनवरी २०१६ | term_start2 = २१ डिसेम्बर २००९ | term_end2 = १९ मे २०१४ | office3 = भारतको १९औँ [[संसदीय मामिला मन्त्रालय (भारत)|संसदीय मामिला मन्त्री]] | prime_minister3 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start3 = २९ जनवरी २००३ | term_end3 = २२ मे २००४ | predecessor3 = [[प्रमोद महाजन]] | successor3 = [[गुलाम नबी आजाद]] | office4 = भारतको २९औँ [[स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्रालय (भारत)|स्वास्थ्य तथा परिवार कल्याण मन्त्री]] | prime_minister4 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start4 = २९ जनवरी २००३ | term_end4 = २२ मे २००४ | predecessor4 = [[सि. पि. ठाकुर]] | successor4 = [[अन्बुमणी रामदोस]] | office5 = भारतको २१औँ [[सूचना तथा प्रसारण मन्त्रालय (भारत)|सूचना तथा प्रसारण मन्त्री]] | prime_minister5 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start5 = ३० सेप्टेम्बर २००० | term_end5 = २९ जनवरी २००३ | predecessor5 = [[अरुण जेटली]] | successor5 = [[रविशङ्कर प्रसाद]] | prime_minister6 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start6 = १९ मार्च १९९८ | term_end6 = ११ अक्टोबर १९९८ | predecessor6 = [[एस. जयपाल रेड्डी]] | successor6 = [[प्रमोद महाजन]] | prime_minister7 = [[अटल बिहारी वाजपेयी]] | term_start7 = १६ मे १९९६ | term_end7 = १ जुन १९९६ | predecessor7 = [[पि. ए. सङ्मा]] | successor7 = [[सि. एम. इब्राहिम]] | office8 = [[राज्य सभा|सांसद, राज्य सभा]] | term_start8 = १० अप्रिल १९९० | term_end8 = ९ अप्रिल १९९६ | constituency8 = [[हरियाणा]] | term_start9 = ३ अप्रिल २००० | term_end9 = ८ नोभेम्बर २००० | constituency9 = [[उत्तर प्रदेश]] | term_start10 = ९ नोभेम्बर २००० | term_end10 = २ अप्रिल २००६ | constituency10 = [[उत्तराखण्ड]] | term_start11 = ३ अप्रिल २००६ | term_end11 = ३० मे २००९ | successor10 = [[सत्यव्रत चतुर्वेदी]] | constituency11 = [[मध्य प्रदेश]] | office12 = दिल्लीकी ५औँ [[दिल्लीका मुख्यमन्त्रीहरूको सूची|मुख्यमन्त्री]] | lieutenant_governor12 = [[विजई कपुर]] | term_start12 = १३ अक्टोबर १९९८ | term_end12 = ३ डिसेम्बर १९९८ | predecessor12 = [[साहिब सिंह वर्मा]] | successor12 = [[शीला दीक्षित]] | office13 = [[लोक सभा|सांसद, लोक सभा]] | constituency13 = [[विदिशा (लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र)|विदिशा, मध्य प्रदेश]] | term_start13 = ३१ मे २००९ | term_end13 = २४ मे २०१९ | predecessor13 = [[रामपाल सिंह]] | successor13 = [[रमाकान्त भार्गव]] | constituency14 = [[दक्षिण दिल्ली (लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र)|दक्षिण दिल्ली, दिल्ली]] | term_start14 = ७ मे १९९६ | term_end14 = ३ अक्टोबर १९९९ | predecessor14 = [[मदनलाल खुराना]] | successor14 = [[विजयकुमार मल्होत्रा]] | office15 = [[हरियाणा सरकार|श्रम तथा रोजगार मन्त्री, हरियाणा सरकार]] | term_start15 = जुन १९७७ | term_end15 = जुन १९७९ | 1blankname15 = [[हरियाणाका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] | 1namedata15 = [[देवी लाल]] | office16 = [[हरियाणा सरकार|शिक्षा मन्त्री, हरियाणा सरकार]] | term_start16 = जुलाई १९८७ | term_end16 = डिसेम्बर १९८९ | 1blankname16 = [[हरियाणाका मुख्यमन्त्री|मुख्यमन्त्री]] | 1namedata16 = [[देवी लाल]] | office17 = [[हरियाणा विधानसभा|हरियाणा विधानसभा सदस्य]] | term_start17 = जुलाई १९८७ | term_end17 = अप्रिल १९९० | predecessor17 = रामदास धमीजा | successor17 = [[अनिल विज]] | constituency17 = [[अम्बाला छाउनी विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|अम्बाला छाउनी]] | term_start18 = अक्टोबर १९७७ | term_end18 = मे १९८२ | predecessor18 = हंसराज सूरी | successor18 = रामदास धमीजा | constituency18 = [[अम्बाला छाउनी विधानसभा निर्वाचन क्षेत्र|अम्बाला छाउनी]] | children = [[बाँसुरी स्वराज]] (छोरी) | profession = {{hlist|वकील|राजनीतिज्ञ|कूटनीतिज्ञ}} | awards = [[पद्मविभूषण]] (सन् २०२०) }} '''सुष्मा स्वराज''' (जन्म '''शर्मा'''; १४ फेब्रुअरी १९५२ – ६ अगस्ट २०१९) एक भारतीय अधिवक्ता, राजनीतिज्ञ तथा कूटनीतिज्ञ थिइन्। उनले दिल्लीकी ५औँ [[दिल्लीका मुख्यमन्त्रीहरूको सूची|मुख्यमन्त्री]] तथा [[पहिलो मोदी मन्त्रिपरिषद्|पहिलो मोदी मन्त्रिपरिषद्]]मा सन् २०१४ देखि २०१९ सम्म भारतको [[विदेश मन्त्रालय (भारत)|विदेश मन्त्री]]को रूपमा सेवा गरेकी थिइन्। [[जवाहरलाल नेहरू]]पछि ५ वर्षको कार्यकाल पूरा गर्ने उनी दोस्रो व्यक्ति थिइन्। [[भारतीय जनता पार्टी]]की एक वरिष्ठ नेत्री, स्वराज [[इन्दिरा गान्धी]]पछि विदेश मन्त्रीको पद सम्हाल्ने दोस्रो महिला थिइन्। उनी सात पटक [[भारतीय संसद|सांसद]] र तीन पटक [[विधानसभा सदस्य]]को रूपमा निर्वाचित भएकी थिइन्। सन् १९७७ मा २५ वर्षको उमेरमा उनी भारतको [[हरियाणा]] राज्यको सबैभन्दा कान्छी मन्त्रिपरिषद् मन्त्री बनेकी थिइन्। उनले सन् १९९८ मा छोटो अवधिका लागि दिल्लीकी मुख्यमन्त्रीका रूपमा पनि सेवा गरेकी थिइन् र दिल्लीकी पहिलो महिला मुख्यमन्त्री बनेकी थिइन्।<ref name="indiatvnews">{{cite news|title=At a glance: Sushma Swaraj, from India's 'youngest minister' to 'aspiring PM'|url=http://www.indiatvnews.com/politics/national/at-a-glance-sushma-swaraj-from-india-s-youngest-minister-to-pm-10613.html?page=6|date=15 June 2013|agency=[[इन्डिया टिभी]]|access-date=6 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702012905/http://www.indiatvnews.com/politics/national/at-a-glance-sushma-swaraj-from-india-s-youngest-minister-to-pm-10613.html?page=6|archive-date=2 July 2014|url-status=live}}</ref> [[सन् २०१४ को भारतीय आम निर्वाचन|२०१४ को भारतीय आम निर्वाचन]]मा स्वराजले [[मध्य प्रदेश]]को [[विदिशा (लोक सभा निर्वाचन क्षेत्र)|विदिशा]] निर्वाचन क्षेत्रबाट दोस्रो कार्यकालका लागि ४ लाखभन्दा बढी मतान्तरले विजयी भएकी थिइन्।<ref>[http://www.ndtv.com/elections/article/election-2014/bjp-s-sushma-swaraj-to-contest-lok-sabha-polls-from-vidisha-constituency-495415 BJP's Sushma Swaraj to contest Lok Sabha polls from Vidisha constituency] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313212019/http://www.ndtv.com/elections/article/election-2014/bjp-s-sushma-swaraj-to-contest-lok-sabha-polls-from-vidisha-constituency-495415 |date=13 March 2014 }}. NDTV.com (13 March 2014). Retrieved 21 May 2014.</ref> उनी २६ मे २०१४ मा केन्द्रीय मन्त्रिपरिषद्मा विदेश मन्त्री बनेकी थिइन्। अमेरिकी दैनिक पत्रिका ''[[द वाल स्ट्रिट जर्नल]]''ले स्वराजलाई भारतको "सबैभन्दा लोकप्रिय राजनीतिज्ञ" भनेको थियो।<ref>{{cite news|last1=Varadarajan|first1=Tunku|title=India's Best-Loved Politician|url=https://www.wsj.com/articles/indias-best-loved-politician-1500937541|publisher=[[द वाल स्ट्रिट जर्नल]]|date=24 July 2017|access-date=26 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170726004210/https://www.wsj.com/articles/indias-best-loved-politician-1500937541|archive-date=26 July 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Sushma Swaraj is 'India's Best-Loved Politician', opines US magazine Wall Street Journal|url=http://zeenews.india.com/india/sushma-swaraj-is-india-s-best-loved-politician-opines-us-magazine-wall-street-journal-2026688.html|publisher=[[जि न्युज]]|date=25 July 2017|access-date=26 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170725071203/http://zeenews.india.com/india/sushma-swaraj-is-india-s-best-loved-politician-opines-us-magazine-wall-street-journal-2026688.html|archive-date=25 July 2017|url-status=live}}</ref> मिर्गौला प्रत्यारोपणपछि स्वास्थ्यमा सुधार भइरहेकाले र सङ्क्रमणबाट जोगिनुपर्ने भएकाले उनले सन् २०१९ को आम निर्वाचन नलड्ने निर्णय गरेकी थिइन् र सन् २०१९ को दोस्रो मोदी मन्त्रिपरिषद्मा सहभागी भइनन्।<ref>{{cite web | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/why-sushma-swaraj-wont-contest-2019-general-elections/articleshow/66896243.cms | title=Why Sushma Swaraj won't contest 2019 general elections | work=[[द टाइम्स अफ इन्डिया]] | date=1 December 2018 | access-date=31 May 2019 | archive-date=8 November 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20201108121659/https://timesofindia.indiatimes.com/india/why-sushma-swaraj-wont-contest-2019-general-elections/articleshow/66896243.cms | url-status=live }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.indiatoday.in/india/story/sushma-swaraj-emotional-tweet-pm-modi-says-grateful-1538979-2019-05-30 | title=Sushma Swaraj writes emotional tweet to PM Modi, says she is grateful | publisher=इन्डिया टुडे | date=30 May 2019 | access-date=30 May 2019 | archive-date=30 May 2019 | archive-url=https://web.archive.org/web/20190530193827/https://www.indiatoday.in/india/story/sushma-swaraj-emotional-tweet-pm-modi-says-grateful-1538979-2019-05-30 | url-status=live }}</ref> एम्स, नयाँ दिल्लीका चिकित्सकहरूका अनुसार ६ अगस्ट २०१९ को रात हृदयघातका कारण स्वराजको मृत्यु भएको थियो। उनलाई सार्वजनिक मामिलाको क्षेत्रमा सन् २०२० मा मरणोपरान्त भारतको दोस्रो सर्वोच्च नागरिक सम्मान [[पद्मविभूषण]] प्रदान गरिएको थियो।<ref>{{cite web |title=MINISTRY OF HOME AFFAIRS |url=https://padmaawards.gov.in/PDFS/2020AwardeesList.pdf |website=padmaawards.gov.in |access-date=25 January 2020 |archive-date=22 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200522072654/https://padmaawards.gov.in/PDFS/2020AwardeesList.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news | url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/former-ministers-arun-jaitley-sushma-swaraj-and-george-fernandes-given-padma-vibhushan/articleshow/73617205.cms | title=Arun Jaitley, Sushma Swaraj, George Fernandes given Padma Vibhushan posthumously. Here's full list of Padma award recipients | newspaper=[[द इकोनोमिक टाइम्स]] | date=26 January 2020 | access-date=26 January 2020 | archive-date=31 March 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230331044235/https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/former-ministers-arun-jaitley-sushma-swaraj-and-george-fernandes-given-padma-vibhushan/articleshow/73617205.cms | url-status=live }}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == सुष्मा स्वराज (जन्म शर्मा)<ref>{{cite encyclopedia|url=http://global.britannica.com/EBchecked/topic/1949332/Sushma-Swaraj|title=Sushma Swaraj|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|date=27 November 2023 }}</ref> को जन्म १४ फेब्रुअरी १९५२ मा पञ्जाब (हाल हरियाणा) को [[अम्बाला छाउनी]]मा एक [[ब्राह्मण]] परिवारमा हरदेव शर्मा र श्रीमती लक्ष्मी देवीको छोरीको रूपमा भएको थियो।<ref name="biodata">{{cite web|url=http://rajyasabha.nic.in/kiosk/whoswho/beta_s19.htm |title=Brief Bio-data. Member of Rajya Sabha. Sushma, Shrimati |access-date=13 April 2009 |url-status=deviated |archive-url=https://web.archive.org/web/20060528171046/http://rajyasabha.nic.in/kiosk/whoswho/beta_s19.htm |archive-date=28 May 2006 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.idiva.com/career/advice/facts-about-sushma-swaraj/30324 | title=Facts About Sushma Swaraj &#124; Work & Life | date=5 June 2014 | access-date=17 October 2022 | archive-date=17 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221017092651/https://www.idiva.com/career/advice/facts-about-sushma-swaraj/30324 | url-status=dead }}</ref> उनका पिता [[राष्ट्रिय स्वयंसेवक सङ्घ]]का एक प्रमुख सदस्य थिए। उनका आमाबाबु पाकिस्तानको [[लाहोर]]स्थित [[धर्मपुरा]] क्षेत्रका निवासी थिए।<ref>{{cite news|title=Indian FM Sushma Swaraj's parents hailed from Lahore – Pakistan – Dunya News|url=http://dunyanews.tv/en/Pakistan/312217-Indian-FM-Sushma-Swarajs-parents-hailed-from-Laho|access-date=18 December 2015|work=dunyanews.tv|publisher=Dunya News|archive-url=https://web.archive.org/web/20151212110213/http://dunyanews.tv/en/Pakistan/312217-Indian-FM-Sushma-Swarajs-parents-hailed-from-Laho|archive-date=12 December 2015|url-status=live}}</ref> उनले [[अम्बाला छाउनी]]को [[सनातन धर्म कलेज]]बाट शिक्षा प्राप्त गरेकी थिइन् र संस्कृत तथा राजनीति शास्त्र मुख्य विषय लिई स्नातक (बिए) को डिग्री हासिल गरेकी थिइन्।<ref name="india1"/> उनले [[पञ्जाब विश्वविद्यालय, चण्डीगढ]]बाट कानुन (एलएलबी) को अध्ययन गरेकी थिइन्।<ref name="it">[http://indiatoday.intoday.in/people/sushma-swaraj/17946.html Sushma Swaraj] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160603003710/http://indiatoday.intoday.in/people/sushma-swaraj/17946.html|date=3 June 2016}}. ''इन्डिया टुडे''. Retrieved 28 May 2016.</ref><ref name="india1">{{cite web|url=http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=3812|title=Detailed Profile – Smt. Sushma Swaraj – Members of Parliament (Lok Sabha) – Who's Who – Government: National Portal of India|publisher=India.gov.in.|access-date=27 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140427180032/http://archive.india.gov.in/govt/loksabhampbiodata.php?mpcode=3812|archive-date=27 April 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{citation |title=Cabinet reshuffle: Modi government's got talent but is it being fully utilised? |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cabinet-reshuffle-modi-governments-got-talent-but-is-it-being-fully-utilised/articleshow/53132757.cms |work=[[द इकोनोमिक टाइम्स]] |date=10 July 2016 |access-date=13 July 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160713220950/http://economictimes.indiatimes.com/news/politics-and-nation/cabinet-reshuffle-modi-governments-got-talent-but-is-it-being-fully-utilised/articleshow/53132757.cms |archive-date=13 July 2016 |url-status=live |last1=Layak |first1=Suman }}</ref> हरियाणा भाषा विभागद्वारा आयोजित राज्यस्तरीय प्रतियोगितामा उनले लगातार तीन वर्ष उत्कृष्ट हिन्दी वक्ताको पुरस्कार जितेकी थिइन्।<ref name="elections.in">{{cite web|url=http://www.elections.in/political-leaders/sushma-swaraj.html|title=Sushma Swaraj Biography|access-date=28 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140625203206/http://www.elections.in/political-leaders/sushma-swaraj.html|archive-date=25 June 2014|url-status=live}}</ref> सुष्मा स्वराज शाकाहारी थिइन्।<ref>{{cite news |last1=Uttam |first1=Kumar |title=A disciple of Krishna, Sushma Swaraj played many roles |url=https://www.hindustantimes.com/india-news/a-disciple-of-krishna-sushma-swaraj-played-many-roles/story-HRxkgy11X9oNU47ZzUtLOI.html |access-date=9 June 2023 |work=हिन्दुस्तान टाइम्स |date=11 June 2020 |language=en |archive-date=19 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221019002737/https://www.hindustantimes.com/india-news/a-disciple-of-krishna-sushma-swaraj-played-many-roles/story-HRxkgy11X9oNU47ZzUtLOI.html |url-status=live }}</ref> == अभिवक्ताको रूपमा == सन् १९७३ मा स्वराजले [[भारतको सर्वोच्च अदालत|भारतको सर्वोच्च अदालतमा]] अधिवक्ताको रूपमा वकालत सुरु गरेकी थिइन्।<ref name="it"/><ref name="india1"/> उनले १९७० को दशकमा [[अखिल भारतीय विद्यार्थी परिषद]]बाट आफ्नो राजनीतिक जीवनको सुरुवात गरेकी थिइन्। उनका पति [[स्वराज कौशल]] समाजवादी नेता [[जर्ज फर्नान्डिस]]सँग नजिकबाट जोडिएका थिए र सुष्मा स्वराज सन् १९७५ मा जर्ज फर्नान्डिसको कानुनी प्रतिरक्षा टोलीको हिस्सा बनेकी थिइन्। उनले [[जयप्रकाश नारायण]]को [[सम्पूर्ण क्रान्ति]] आन्दोलनमा सक्रिय रूपमा भाग लिएकी थिइन्। सङ्कटकाल पछि उनी भारतीय जनता पार्टीमा आबद्ध भएकी थियइन्। पछि उनी भारतीय जनता पार्टीकी राष्ट्रिय नेता बनेकी थिइन्।<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/politics/wheel-comes-full-circle-for-sushma-swaraj-115122700696_1.html|title=How Sushma Swaraj helped Modi get his Pak groove back|work=बिजनेस स्ट्यान्डर्ड|author=Archis Mohan|date=27 December 2015|access-date=7 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151231002431/http://www.business-standard.com/article/politics/wheel-comes-full-circle-for-sushma-swaraj-115122700696_1.html|archive-date=31 December 2015|url-status=live}}</ref> == निधन == ६ अगस्ट २०१९ का दिन बेलुकी सुष्मा स्वराजलाई हृदयघात भएको रिपोर्ट आएपछि उनलाई [[अखिल भारतीय आयुर्विज्ञान संस्थान, नवी दिल्ली|एम्स नवी दिल्ली]] लगिएको थियो, जहाँ पछि हृदयघातकै कारण उनको मृत्यु भएको थियो।<ref>{{cite news |title=Sushma Swaraj, Former Foreign Minister and BJP Stalwart, Passes Away at 67 from cardiac arrest.{{!}} LIVE |url=https://www.news18.com/news/india/sushma-swaraj-former-foreign-minister-and-bjp-stalwart-passes-away-2260617.html |access-date=6 August 2019 |work=News18 |date=6 August 2019 |archive-date=7 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190807234711/https://www.news18.com/news/india/sushma-swaraj-former-foreign-minister-and-bjp-stalwart-passes-away-2260617.html |url-status=live }}</ref> भोलिपल्ट दिल्लीको लोधी श्मशान घाटमा पूर्ण राजकीय सम्मानका साथ उनको अन्त्येष्टि गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|url=https://www.firstpost.com/india/sushma-swaraj-death-live-news-final-journey-funeral-latest-updates-narendra-modi-swaraj-kaushal-bjp-bansuri-swaraj-bjpleaders-family-tribute-external-affairs-minister-today-lodhi-crematorium-delhi-7121071.html|title=Sushma Swaraj funeral; latest updates: Ex-minister cremated with State honours in Delhi as top NDA leaders bid farewell|website=Firstpost|date=7 August 2019|access-date=7 August 2019|archive-date=7 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190807115046/https://www.firstpost.com/india/sushma-swaraj-death-live-news-final-journey-funeral-latest-updates-narendra-modi-swaraj-kaushal-bjp-bansuri-swaraj-bjpleaders-family-tribute-external-affairs-minister-today-lodhi-crematorium-delhi-7121071.html|url-status=live}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} {{Commons category|Sushma Swaraj|सुष्मा स्वराज}} {{wikiquote}} [[श्रेणी:भारतीय राजनीतिज्ञहरू]] [[श्रेणी:सन् २०१९ मा मृत्यु]] [[श्रेणी:सन् १९५२ मा जन्म]] [[श्रेणी:भारतीय हिन्दुहरू]] [[श्रेणी:दिल्लीका मानिसहरू]] 75z1tfyrn6g749wx1l45jerxgup5ep7 वार्तालाप:सुष्मा स्वराज 1 66903 1368182 412794 2026-07-31T17:04:57Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदी ले [[वार्तालाप:सुष्मा स्वराज]] बाट पुनर्निर्देश हटाएर [[वार्तालाप:सुषमा स्वराज]] लाई त्यसमाथि सारेको हो 412794 wikitext text/x-wiki Wrong title and informations :I'd corrected the Title and if you found any wrong information there you can correct it with giving perfect reason.- [[User:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;"><font color="#000">'''''निर्मल दुलाल'''''</font></span>]]&nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;"><sup>(<font color="#0272FD">कुरा गर्नुहोस</font>)</sup></span>]] १३:१३, २८ जुलाई २०१४ (युटिसी(UTC)) 8j5l4oczhhxsa2m2pdw1lz2l5bw0n5i 1368185 1368182 2026-07-31T17:06:27Z हिमाल सुवेदी 30817 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368185 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} Wrong title and informations :I'd corrected the Title and if you found any wrong information there you can correct it with giving perfect reason.- [[User:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;"><font color="#000">'''''निर्मल दुलाल'''''</font></span>]]&nbsp;[[User Talk:Nirmal Dulal|<span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;"><sup>(<font color="#0272FD">कुरा गर्नुहोस</font>)</sup></span>]] १३:१३, २८ जुलाई २०१४ (युटिसी(UTC)) gjtzya4spb4zlhhzzaycb5fiaucmgzn ह्वाइट हाउस 0 70703 1368201 1362519 2026-08-01T06:33:18Z Bishaldev100 28807 1368201 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic building |name=ह्वाइट हाउस |image=चित्र:White House north and south sides.jpg |image_size = 325px |caption=ह्वाइट हाउसको विभिन्न भागबाट लिइएको दृश्य |map_type=United States Washington, D.C. central |map_caption=वासिङ्टन, डी.सी.मा रहेको व्हाइट हाउस |latd=38.8977 |latNS=N |longd=77.0365 |longEW=W |coordinates_display = inline,title |coordinates_format=dms |iso_region=US-DC |location= १६०० [[पेन्सिलभेनिया एभेन्यु]]<br /> [[वासिङ्टन, डी.सी.]] अमेरिका |current_tenants=अमेरिकाको राष्ट्रपति तथा उनका परिवार |architect=[[जेम्स होबन]] |floor_area=<!-- {{convert|55000|sqft|abbr=on}} --> |start_date={{Start date|1792|10|13}} || completion_date = {{Start date|1800|11|1}}<ref>http://www.history.com/this-day-in-history/john-adams-moves-into-white-house</ref> |structural_system= |style=शास्त्रीय |size= }} '''ह्वाइट हाउस''' ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]: White House) (शाब्दिक अनुवाद: सेतो घर) [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को आधिकारिक निवास तथा मुख्य कार्यस्थल हो। यो भवन १६०० [[पेन्सिलभेनिया एभेन्यु]], [[वासिङ्टन, डी.सी.]]मा अवस्थित छ। सन् १८०० मा [[जोन एडम्स]] पछि यो प्रत्येक [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकी राष्ट्रपति]]को आधिकारिक निवासस्थान हो। == निर्माण == ह्वाइट हाउसको निर्माण १७९२ अक्टोबर १३ मा कोनेस्टोन बिछ्याएर मध्याह्न सुरु भयो<ref>The White House. By: Oxford, Edward, American History Illustrated, 00028770, Sep/Oct92, Vol. 27, Issue 4. Accessed 22 May 2022.</ref> घरको मुख्य निवास र जग धेरै हदसम्म दास र स्वतन्त्र अफ्रिकी-अमेरिकी मजदुरहरू, र रोजगारीमा रहेका युरोपेलीहरूद्वारा निर्माण गरिएको थियो। घरमा अन्य धेरै कामहरू आप्रवासीहरूले गरेका थिए, जसमध्ये धेरैले अझै नागरिकता प्राप्त गरेका थिएनन्, जसमा स्कटिश आप्रवासीहरूले{{ref|whha overview}} निर्माण गरेका बलौटे ढुङ्गाका पर्खालहरू, उच्च-राहत गुलाब, र उत्तरी प्रवेशद्वार माथि मालाको सजावट र माछाहरू समावेश छन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:अमेरिका]] [[श्रेणी:राष्ट्रपति भवनहरू]] 1xlrbu3ols4hhk1er700cs58vhdujn0 1368202 1368201 2026-08-01T06:34:47Z Bishaldev100 28807 1368202 wikitext text/x-wiki {{Infobox Historic building |name = ह्वाइट हाउस | native_name = White House |image = चित्र:White House north and south sides.jpg |image_size = 325px |caption = ह्वाइट हाउसको विभिन्न भागबाट लिइएको दृश्य |map_type = United States Washington, D.C. central |map_caption = वासिङ्टन, डी.सी.मा रहेको व्हाइट हाउस |latd=38.8977 |latNS=N |longd=77.0365 |longEW=W |coordinates_display = inline,title |coordinates_format=dms |iso_region=US-DC |location= १६०० [[पेन्सिलभेनिया एभेन्यु]]<br /> [[वासिङ्टन, डी.सी.]] अमेरिका |current_tenants=अमेरिकाको राष्ट्रपति तथा उनका परिवार |architect=[[जेम्स होबन]] |floor_area=<!-- {{convert|55000|sqft|abbr=on}} --> |start_date={{Start date|1792|10|13}} || completion_date = {{Start date|1800|11|1}}<ref>http://www.history.com/this-day-in-history/john-adams-moves-into-white-house</ref> |structural_system= |style=शास्त्रीय |size= }} '''ह्वाइट हाउस''' ([[अङ्ग्रेजी भाषा|अङ्ग्रेजी]]: White House) (शाब्दिक अनुवाद: सेतो घर) [[संयुक्त राज्य अमेरिका]]को [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|राष्ट्रपति]]को आधिकारिक निवास तथा मुख्य कार्यस्थल हो। यो भवन १६०० [[पेन्सिलभेनिया एभेन्यु]], [[वासिङ्टन, डी.सी.]]मा अवस्थित छ। सन् १८०० मा [[जोन एडम्स]] पछि यो प्रत्येक [[अमेरिकाको राष्ट्रपति|अमेरिकी राष्ट्रपति]]को आधिकारिक निवासस्थान हो। == निर्माण == ह्वाइट हाउसको निर्माण १७९२ अक्टोबर १३ मा कोनेस्टोन बिछ्याएर मध्याह्न सुरु भयो<ref>The White House. By: Oxford, Edward, American History Illustrated, 00028770, Sep/Oct92, Vol. 27, Issue 4. Accessed 22 May 2022.</ref> घरको मुख्य निवास र जग धेरै हदसम्म दास र स्वतन्त्र अफ्रिकी-अमेरिकी मजदुरहरू, र रोजगारीमा रहेका युरोपेलीहरूद्वारा निर्माण गरिएको थियो। घरमा अन्य धेरै कामहरू आप्रवासीहरूले गरेका थिए, जसमध्ये धेरैले अझै नागरिकता प्राप्त गरेका थिएनन्, जसमा स्कटिश आप्रवासीहरूले{{ref|whha overview}} निर्माण गरेका बलौटे ढुङ्गाका पर्खालहरू, उच्च-राहत गुलाब, र उत्तरी प्रवेशद्वार माथि मालाको सजावट र माछाहरू समावेश छन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:अमेरिका]] [[श्रेणी:राष्ट्रपति भवनहरू]] 8jacrbyhcm4srx7bs7uovqs4rrxbr97 झलकारी बाई 0 83471 1368191 1309117 2026-07-31T18:06:47Z पर्वत सुवेदी 31224 1368191 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|भारतीय सैनिक तथा ऐतिहासिक व्यक्तित्व}} {{Infobox person | name = झलकारी बाई | birth_date = {{Birth date|df=no|1830|11|22}}<ref name="Sarala1">{{harvnb|Sarala|1999|p=111}}</ref> | birth_place = [[झाँसी राज्य]], बुन्देलखण्ड | death_date = {{Death date and age|1858|4|4|1830|11|22}}<ref name="deathdispute">{{cite web|title=When Jhalkari Bai fought as Rani Lakshmi Bai |url=http://www.tribuneindia.com/2002/20020908/herworld.htm#2 |access-date=26 March 2010 |publisher=Tribune India |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080511143106/http://www.tribuneindia.com/2002/20020908/herworld.htm |archive-date=11 May 2008 }}, where Mr. Nareshchandra Koli stated her date of death as 4 April 1858. {{harvtxt|Sarala|1999|pages=113–114}} notes that she died in 1881. {{harvtxt|Varma|Sahaya|2001|page=305}} notes that she died as a very old woman without giving any exact date of death.</ref> | death_place = [[झाँसी]], [[झाँसी राज्य]] | death_cause = झाँसीको युद्ध | spouse = पुरन सिंह (रानी लक्ष्मीबाईको तोपखाना एकाइका एक तोपची) | mother = जमुना देवी | occupation = योद्धा/सैन्य कर्मचारी | image = Jhalkaribai_Statue_at_Gwalior.jpg | caption = [[ग्वालियर]]मा रहेको झलकारी बाईको सालिक | movement = [[१८५७ सिपाही विद्रोह|सन् १८५७ को भारतीय विद्रोह]] | known_for = रानी लक्ष्मीबाईकी मुख्य सल्लाहकारको रूपमा परिचित | monuments = | father = सदोवार सिंह | honours = [[File:Jhalkaribai-Postal-Stamp.jpg|thumb|झलकारी बाईको हुलाक टिकट]] }} '''झलकारी बाई''' (२२ नोभेम्बर १८३० – ४ अप्रिल १८५८)<ref name="deathdispute"/> एक पौराणिक महिला सैनिक थिइन् जसले [[१८५७ सिपाही विद्रोह|१८५७ को भारतीय विद्रोह]]मा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेकी थिइन्। लोक कथन अनुसार, उनले [[झाँसी राज्य|झाँसी]]की [[रानी लक्ष्मीबाई]]को महिला सेनामा सेवा गरेकी थिइन्। उनी पछि रानीकी एक प्रमुख सल्लाहकारको पदमा पुगेकी थिइन्।<ref name="Sarala">{{harvnb|Sarala|1999|pages=112–113}}</ref> [[रानी लक्ष्मीबाई#झाँसीको घेराबन्दी|झाँसीको घेराबन्दी]] चरम उत्कर्षमा पुगेका बेला, उनले रानीको छद्मभेष धारण गरी उनको तर्फबाट अग्रमोर्चामा लडेकी थिइन्, जसले गर्दा रानी किल्लाबाट सुरक्षित रूपमा उम्कन सफल भएकी थिइन्।<ref name="Sarala"/><ref name="Varma1951">Varma, B. L. (1951), ''Jhansi Ki Rani'', p. 255, as quoted in {{harvnb|Badri Narayan|2006|pages=119–120}}</ref> यद्यपि, अधिकांश समकालीन अभिलेखहरूमा उनको उल्लेख पाइँदैन; उनको पहिलो लिखित विवरण विष्णुराव गोडसेको सन् १९०७ को मराठी भाषाको कृति ''माझा प्रवास'' मा पाइन्छ जहाँ उनलाई लक्ष्मीबाईकी सहयोगी/दासीको रूपमा मात्र उल्लेख गरिएको छ।<ref>{{cite journal | last=Chauhan | first=Vibha | title=Lakshmibai and Jhalkaribai: Women Heroes and Contesting Caste and Gender Paradigms and Histories | journal=South Asian Review | volume=37 | issue=2 | date=2016 | issn=0275-9527 | doi=10.1080/02759527.2016.11933063 | pages=81–96 | url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02759527.2016.11933063 | access-date=20 March 2026| url-access=subscription }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == झलकारी बाईको जन्म २२ नोभेम्बर १८३० मा झाँसी नजिकैको भोजला गाउँमा एक किसान सदोवा सिंह र उनकी पत्नी जमुनादेवीको छोरीको रूपमा भएको थियो।<ref name="Sarala1"/> युवावस्थामा बाघले आक्रमण गर्दा उनी नडराई उभिइन् र बन्चरोले हानेर त्यसलाई मारेकी थिइन् भन्ने भनाइ छ।<ref>{{cite web|url=http://www.rediff.com/freedom/09jhalk.htm|title=Rediff On The NeT: Jhalkari Bai, a little known chapter on a woman's courage in colonial India|website=www.rediff.com|access-date=6 June 2017}}</ref> उनले एकपटक जङ्गलमा गाईवस्तु चराउन प्रयोग गर्ने लौरोले नै चितुवा मारेकी थिइन् भन्ने पनि उल्लेख पाइन्छ।<ref>{{harvnb|Sarala|1999|page=112}}</ref> झलकारी बाईको रूप र अनुहार रानी लक्ष्मीबाईसँग निकै मिल्दोजुल्दो थियो। यही अद्भुत सादृश्यताका कारण उनलाई झाँसीको सेनाको महिला दस्तामा समावेश गरिएको थियो।<ref name="stamp">{{cite web |title=Commemorative Postage Stamp on Jhalkari Bai – Latest Releases |url=http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2001/rjul2001/20072001/r200720016.html |access-date=9 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091209122313/http://pib.nic.in/archieve/lreleng/lyr2001/rjul2001/20072001/r200720016.html |archive-date=9 December 2009 |url-status=dead }}</ref><ref name="Sarala" /> == सैन्य सेवा == रानीको सेनामा उनले द्रुत गतिमा पदोन्नति हासिल गर्दै आफ्नो सैन्य टोलीको नेतृत्व गरेकी थिइन्।<ref name=":0">{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=7feHAwAAQBAJ&q=dalit+virangana&pg=PP1|title=Women Heroes and Dalit Assertion in North India: Culture, Identity and Politics|last=Narayan|first=Badri|date=7 November 2006|publisher=SAGE Publications India|isbn=9788132102809}}</ref> [[१८५७ सिपाही विद्रोह|१८५७ को विद्रोह]]का क्रममा [[ह्यु रोज, प्रथम ब्यारन स्ट्र्याथनेर्न|जनरल ह्यु रोज]]ले ठूलो सेनाका साथ झाँसीमाथि आक्रमण गरेको थियो। रानीले आफ्ना १४,००० सैनिकका साथ उक्त सेनाको सामना गरेकी थिइन्। उनले [[कालपी]]मा शिविर बनाएर बसेका [[पेशावा]] [[नाना साहेब पेशवा द्वितीय|नाना साहेब]]को सेनाबाट सहयोगको प्रतीक्षा गरेकी थिइन्, तर [[तान्तिया तोपे]] जनरल रोजबाट पहिले नै पराजित भइसकेकाले त्यो सहयोग पुग्न सकेन। यसैबीच, किल्लाको एउटा ढोकाको जिम्मेवारी सम्हालेका ठाकुर समुदायका दुल्हाजीले आक्रमणकारीहरूसँग सम्झौता गरी ब्रिटिस सेनाका लागि झाँसीको ढोका खोलिदिएका थिए। ब्रिटिस सेना किल्लाभित्र घुस्दा, रानी लक्ष्मीबाई आफ्ना भारदारहरूको सल्लाहमा छोरा र सहयोगीहरूका साथ भँडेरी ढोका हुँदै कालपीतर्फ भागेकी थिइन्। रानी लक्ष्मीबाई उम्किएको खबर पाएपछि झलकारी बाई रानीको छद्मभेषमा जनरल रोजको शिविरतर्फ प्रस्थान गर्दै आफू नै रानी भएको घोषणा गरेकी थिइन्। यसले गर्दा एक दिनभरि भ्रमको स्थिति सिर्जना भएको थियो र रानीको सेनालाई पुनः रणनीति बनाउने अवसर प्राप्त भएको थियो।<ref name="Varma1951" /> यसबाहेक, उनी रानीकी एक नजिककी विश्वासपात्र र सल्लाहकार थिइन्, जसले लक्ष्मीबाईसँगै युद्धको विश्लेषणमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेकी थिइन्।<ref name=":0" /><ref>{{Cite book|title=Feminism and Literature: Text and Context|last=Vishwakarma|first=Sanjeev Kumar|publisher=Takhtotaaz|isbn=978-81-922645-6-1|location=Allahabad (India)|pages=132–139}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Gupta|first=Charu|date=2007|title=Dalit 'Viranganas' and Reinvention of 1857|jstor=4419579|journal=Economic and Political Weekly|volume=42|issue=19|pages=1739–1745}}</ref> == विरासत == [[File:Statue of Jhalkaribai in Jhansi 07.jpg|thumb|झाँसीमा रहेको झलकारी बाईको सालिक]] झलकारी बाईको स्मृति दिवसलाई विभिन्न [[कोली]]/कोरी सङ्गठनहरूले ''सहिद दिवस''का रूपमा मनाउने गर्छन्।<ref>{{harvnb|Badri Narayan|2006|page=125}}</ref> [[बुन्देलखण्ड]]लाई छुट्टै राज्यका रूपमा स्थापना गर्ने आन्दोलनले पनि बुन्देली पहिचान निर्माण गर्न झलकारी बाईको लोककथालाई प्रयोग गरेको छ।<ref name="BN2">{{harvnb|Badri Narayan|2006|page=129}}</ref> भारत सरकारको हुलाक तथा तार विभागले झलकारी बाईको चित्र अङ्कित हुलाक टिकट जारी गरेको छ।<ref>{{harvtxt|Badri Narayan|2006|page=119}} mentions "Today, the Koris, like other Dalit castes, use the myth of Jhalkaribai for the glorification of their community. They also celebrate ''Jhalkaribai Jayanti'' each year to enhance their self respect and elevate the status of their caste. It is a matter of great pride that she was a ''Dalit Virangana'' (brave woman warrior) born in the Kori caste and they highlight this dimension while recounting her brave deeds."</ref> [[भारतीय पुरातत्व सर्वेक्षण]]ले झलकारी बाईको सम्झनामा झाँसीको किल्लाभित्र रहेको पाँचतले भवन 'पञ्चमहल' मा एउटा सङ्ग्रहालय स्थापना गर्दैछ।<ref>Tankha, Madhur (28 February 2014) [http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-newdelhi/asi-to-set-up-jhalkari-bai-museum-at-jhansi-fort/article5734722.ece ASI to set up Jhalkari Bai museum at Jhansi Fort – NEW DELHI]. The Hindu. Retrieved on 21 November 2018.</ref> सन् १९५१ मा बी. एल. वर्माद्वारा लिखित उपन्यास ''झाँसीकी रानी'' मा उनको उल्लेख गरिएको छ, जसले आफ्नो उपन्यासमा झलकारी बाईबारे एउटा उपकथा रचना गरेका थिए। उनले झलकारी बाईलाई कोरी समुदायकी र लक्ष्मीबाईको सेनाकी एक असाधारण सैनिकका रूपमा सम्बोधन गरेका थिए। सोही वर्ष प्रकाशित रामचन्द्र हेरनको [[बुन्देली भाषा|बुन्देली]] उपन्यास ''माटी'' मा उनलाई "साहसी र वीर सहिद"को रूपमा चित्रण गरिएको थियो। झलकारी बाईको पहिलो जीवनी सन् १९६४ मा भवानी शङ्कर विशारदले वर्माको उपन्यास र झाँसी वरपर बस्ने कोरी समुदायका मौखिक कथाहरूबाट गरिएको अनुसन्धानको सहयोगमा लेखेका थिए।<ref name="BN1">{{harvnb|Badri Narayan|2006|page=119}}</ref> झलकारी बाईको कथा वर्णन गर्ने लेखकहरूले उनलाई लक्ष्मीबाई सरहको स्थानमा राख्ने प्रयास गरेका छन्।<ref name="BN1" /> सन् १९९० को दशकदेखि झलकारी बाईको कथाले कोली महिलात्वको एक उग्र रूप धारण गर्न थालेको छ, राजनीतिक आयाम प्राप्त गरेको छ र सामाजिक आवश्यकता अनुसार उनको छविको पुनर्निर्माण भइरहेको छ।<ref name="BN2" /> राष्ट्रपति [[रामनाथ कोविन्द]]ले १० नोभेम्बर २०१७ मा भोपालको गुरु तेग बहादुर परिसरमा झलकारी बाईको सालिक अनावरण गरेका थिए।<ref>[http://www.dailypioneer.com/state-editions/bhopal/prez-unveils-jhalkari-bais-statue.html Prez unveils Jhalkari Bai's statue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181121203747/https://www.dailypioneer.com/state-editions/bhopal/prez-unveils-jhalkari-bais-statue.html |date=21 November 2018 }}. ''द डेली पायोनियर'' (11 November 2017)</ref> === चलचित्रमा चित्रण === झलकारी बाईको भूमिकामा [[अङ्किता लोखण्डे]]ले अभिनय गरेको हिन्दी चलचित्र ''[[मणिकर्णिका: द क्विन अफ झाँसी|मणिकर्णिका]]'' (सन् २०१९) निर्माण भएको थियो। बेलायती ऐतिहासिक नाट्य चलचित्र ''[[द वारियर क्विन अफ झाँसी]]'' (सन् २०१९) मा [[औरोशिखा डे]]ले झलकारी बाईको भूमिका निभाएकी थिइन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:विकी विमिन एडिटाथन २०१६ मा बनाइएका वा सुधारिएका लेखहरू]] [[श्रेणी:उत्तर प्रदेशको इतिहास]] fzwnaf7a91a56ap9spjo9jxxc8g1tni खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा 0 90085 1368135 1365205 2026-07-31T13:41:18Z NeoEditor 77577 1368135 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-prefix = श्री कमाण्डर ईन चिफ |name = खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा |honorific-suffix = |native_name = |othername = नेपालको शाहाजहाँ |image = Khadga Shamsher Jang Bahadur Rana.jpg |caption = |birth_date = १६ फेब्रुअरी, १८६१ |birth_place = |death_date = २२ डिसेम्बर, १९२१ |death_place = नेपाल दरबार, सौगोर |father = [[धीर शमशेर राणा]] |mother = नन्द कुमारी थापा |office = [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|नेपालको प्रधान सेनापति]] |term_start = सन् १८८५ |term_end = सन् १८८७ <ref>http://www.royalark.net/Nepal/lamb2.htm</ref> |predecessor = [[जीतजङ्ग राणा]] |successor = [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] |office1 = पाल्पाको बडाहाकिम |term_start1 = वि सं १९४८ |term_end1 = वि सं १९५९ |predecessor1 = [[भीम शमशेर]] |successor1 = समर शमशेर |primeminister1=वीर शमशेर |rank = जनरल |award = |religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दू]] }} '''खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा''' नेपाली सेनाका [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|प्रधान सेनापति]] थिए। वीर शमशेरलाई प्रधानमन्त्रीबाट हटाएर आफू श्री ३ तथा प्राइममिनिस्टर हुने षड्यन्त्र गर्दा उनलाई वीरशमशेरले [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|रोलक्रम]]बाट हटाई पाल्पामा निर्वासित गरेका थिए। ==जन्म== [[चित्र:Khadga_Shumsher_Rana_(cropped).jpg|alt=Khadga Shumsher Rana (cropped).jpg|left|thumb|Khadga Shumsher Rana (cropped)]] उनको जन्म कमाण्डर [[धीर शमशेर राणा]]को तेश्रो पुत्रको रूपमा भयो। उनी आफ्नी माता रानी नन्द कुमारी थापा (गोदार)का ज्येष्ठ पुत्र हुन् । उनका मावली हजुरबुवा काजी हेमदलसिंह थापा र मामा काजी कर्णेल केशरसिंह थापा हुन् । उनी पहिले देखिनै अति महत्वाकांक्षी थिए। श्री ३ रणोद्दीपासिंह धेरै पटक बिना अंगरक्षक आफू मात्र धीरशमशेरको दर बारमा आउँथे। त्यो देखी एकदिन खड्ग शमशेरले बुवा धीरशम्शेरसँग एकान्तमा ,"बुवाज्यु, अब हजुर आफै महाराज भइ बक्सनु पर्‍यो ।" भने। सो सुनी धीरशमशेरले "ठाइलादाइ महाराज हुँदाहुँदै म कसरी महाराज हुने" भनी प्रश्न गरे। जवाफमा खड्गशमशेरले, "महाराज यहाँ एक्लई सवारी भएको बेलामा थुन्ने र बुवाज्यु महाराज होइबक्सने" भनेए सुझाव दिए। सो सुझाव सुन्नासाथ धीरशमशेरले मेजर जनरला भइसकेका र बिबाह समेत भईसकेका लाठे जवान छोरालाई लात्तै लात्ताले गोदे।<ref name="पुरुषोत्तम">{{cite book|last=शम्शेर ज ब राणा|first=पुरुषोत्तम|author-link=पुरुषोत्तम शमशेर जङ्गबहादुर राणा |year=२०४७|title=श्री ३ हरुको तथ्य वृत्तान्त|publisher=|url=https://archive.org/details/gzof-shree-3-haruko-tathya-vrittanta-by-purushottam-sha/page/%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%A8/mode/2up|isbn=|pages=192}}</ref> ==४२ सालको पर्व== {{main|४२ सालको पर्व}} वि.सं. १९४२(सन् १८८५) मा आफ्नै ठुलोबुवा प्रधानमन्त्री [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणोद्दिप सिँह बहादुर राणा]]को हत्या गरे। थियो। कार्तिक १५ गते राती ८ बजे वीर शमशेर, खड्ग शमशेर, चन्द्र शमशेर र भिम शमशेर सैन्य परेडको लागि हतियार देखाउने जरुरी काम रहेकाले भेट्नु पर्ने भनेर प्रवेश गरे। र भित्र गएर " पेटिकोट भित्रबाट शासन गर्नेको यस्तै गति हुन्छ" भनेर ड्याङ-ड्याङ गोली चलाए । रणोद्दीप सिंहको मृत्यु भयो । ४२ सालको पर्व पश्चात उनी प्रधान सेनापति भए साथै प्रधानमन्त्रीको मर्यादामा दाजु [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] पछिको दोस्रो थिए। ==असफल कु र रोलक्रमबाट निष्कासन == वीर शमशेरले बनाएको रोलक्रममा उनी दोश्रो रोलमा थिए। तर महत्वाकांक्षी खड्गसंग दाजु वीरको मृत्यु कुर्न सक्ने धैर्यता थिएन। त्यसैले उनले दाजु वीरलाई हटाएर आफै प्रधानमन्त्री बन्ने षड्यन्त्र रच्न थाले। सो काममा चन्द्र शमशेरले पनि उनलाई सघाएका थिए। यो षड्यन्त्रको पोल वीर शमशेरले थाहा पाए। वि.सं १९४३ फागुन २३ (फागुन शुल्क दशमी मासन् १८८७ मा) यिनीलाई [[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर इनचिफ]]बाट पदच्युत भए र [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|प्रधानमन्त्रीको रोलक्रम]]बाट निश्काषित भई ठाडा जेलमा बन्दी भए। [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]लाई पनि निष्कासन गर्ने निर्णय हुन लागेको थियो तर [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवशमशेर]]ले स्नेहपूर्वक चन्द्रलाई जोगाइदिए। तिनै चन्द्रले वि.सं. १९५८ मा देव शमशेरलाई पदच्युत गरेका थिए। ==पाल्पाको बडाहाकिम== सन् १८८९ मा पाल्पाको बडाहाकिममा नियुक्त भइ पुनर्स्थापित भए। सन् १९०१ मा धनकुटाको बडाहाकिम भए। सन् १९०९ मा बेलायतका महाराज एडवार्ड सातौँबाट व्यक्तिगत '''राजा'''को उपाधि पाए। उनी नेपालका शाहाजहाँ कहलिएका थिए। वि.सं. १९५० मा उनले आफ्नी पत्नी तेजकुमारीको स्मृतिमा [[कालीगण्डकी नदी]]को तटमा भव्य दरबार बनाए, त्यसलाई [[रानीमहल]] भनियो र त्यो तटलाई रानीघाट भनियो। जुन नेपालको ताजमहल कहलिएको थियो। ===लुम्बिनीको उत्खनन्=== खडगशमशेरले डा. फुहररको सहयोगमा लुम्बिनी स्थित अशोकस्तम्भ, कपिलवस्तुका पुरातात्त्विक वस्तुको पुनस्र्त्थान गरे। डा. फुहरर भारतीय पुरातत्त्व विभागका सदस्य थिए। गौतम बुद्धको जन्मस्थल नेपालमा हो भनी खडग शमशेरले पत्ता लगाए। <ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २४७</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालको प्रधान सेनापति]] * [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|नेपालका प्रधान सेनापतिहरूको सुचि]] ==स्रोत== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [[https://www.nepalarmy.mil.np/ नेपाली सेना] [[श्रेणी:नेपाली सेनाका प्रधान सेनापतिहरू]] [[श्रेणी:शमशेर खलक]] [[श्रेणी:पाल्पाका बडाहाकिमहरू]] ly6ec88gm3ltd17hmypbf9r689j0q8e 1368136 1368135 2026-07-31T13:44:43Z NeoEditor 77577 1368136 wikitext text/x-wiki {{Infobox Officeholder |honorific-prefix = श्री कमाण्डर ईन चिफ |name = खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा |honorific-suffix = |native_name = |othername = नेपालको शाहाजहाँ |image = Khadga Shamsher Jang Bahadur Rana.jpg |caption = |birth_date = १६ फेब्रुअरी, १८६१ |birth_place = |death_date = २२ डिसेम्बर, १९२१ |death_place = नेपाल दरबार, सौगोर |father = [[धीर शमशेर राणा]] |mother = नन्द कुमारी थापा |office = [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|नेपालको प्रधान सेनापति]] |term_start = सन् १८८५ |term_end = सन् १८८७ <ref>http://www.royalark.net/Nepal/lamb2.htm</ref> |predecessor = [[जीतजङ्ग राणा]] |successor = [[रण शमशेर जङ्गबहादुर राणा]] |office1 = पाल्पाको बडाहाकिम |term_start1 = वि सं १९४८ |term_end1 = वि सं १९५९ |predecessor1 = [[भीम शमशेर जङ्गबहादुर राणा|भीम शमशेर]] |successor1 = समर शमशेर |primeminister1=वीर शमशेर |rank = जनरल |award = |religion = [[हिन्दू धर्म|हिन्दू]] }} '''खड्ग शमशेर जङ्गबहादुर राणा''' नेपाली सेनाका [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|प्रधान सेनापति]] थिए। वीर शमशेरलाई प्रधानमन्त्रीबाट हटाएर आफू श्री ३ तथा प्राइममिनिस्टर हुने षड्यन्त्र गर्दा उनलाई वीरशमशेरले [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|रोलक्रम]]बाट हटाई पाल्पामा निर्वासित गरेका थिए। ==जन्म== [[चित्र:Khadga_Shumsher_Rana_(cropped).jpg|alt=Khadga Shumsher Rana (cropped).jpg|left|thumb|Khadga Shumsher Rana (cropped)]] उनको जन्म कमाण्डर [[धीर शमशेर राणा]]को तेश्रो पुत्रको रूपमा भयो। उनी आफ्नी माता रानी नन्द कुमारी थापा (गोदार)का ज्येष्ठ पुत्र हुन् । उनका मावली हजुरबुवा काजी हेमदलसिंह थापा र मामा काजी कर्णेल केशरसिंह थापा हुन् । उनी पहिले देखिनै अति महत्वाकांक्षी थिए। श्री ३ रणोद्दीपासिंह धेरै पटक बिना अंगरक्षक आफू मात्र धीरशमशेरको दर बारमा आउँथे। त्यो देखी एकदिन खड्ग शमशेरले बुवा धीरशम्शेरसँग एकान्तमा ,"बुवाज्यु, अब हजुर आफै महाराज भइ बक्सनु पर्‍यो ।" भने। सो सुनी धीरशमशेरले "ठाइलादाइ महाराज हुँदाहुँदै म कसरी महाराज हुने" भनी प्रश्न गरे। जवाफमा खड्गशमशेरले, "महाराज यहाँ एक्लई सवारी भएको बेलामा थुन्ने र बुवाज्यु महाराज होइबक्सने" भनेए सुझाव दिए। सो सुझाव सुन्नासाथ धीरशमशेरले मेजर जनरला भइसकेका र बिबाह समेत भईसकेका लाठे जवान छोरालाई लात्तै लात्ताले गोदे।<ref name="पुरुषोत्तम">{{cite book|last=शम्शेर ज ब राणा|first=पुरुषोत्तम|author-link=पुरुषोत्तम शमशेर जङ्गबहादुर राणा |year=२०४७|title=श्री ३ हरुको तथ्य वृत्तान्त|publisher=|url=https://archive.org/details/gzof-shree-3-haruko-tathya-vrittanta-by-purushottam-sha/page/%E0%A5%A7%E0%A5%AF%E0%A5%A8/mode/2up|isbn=|pages=192}}</ref> ==४२ सालको पर्व== {{main|४२ सालको पर्व}} वि.सं. १९४२(सन् १८८५) मा आफ्नै ठुलोबुवा प्रधानमन्त्री [[रणोद्दीपसिंह कुँवर|रणोद्दिप सिँह बहादुर राणा]]को हत्या गरे। थियो। कार्तिक १५ गते राती ८ बजे वीर शमशेर, खड्ग शमशेर, चन्द्र शमशेर र भिम शमशेर सैन्य परेडको लागि हतियार देखाउने जरुरी काम रहेकाले भेट्नु पर्ने भनेर प्रवेश गरे। र भित्र गएर " पेटिकोट भित्रबाट शासन गर्नेको यस्तै गति हुन्छ" भनेर ड्याङ-ड्याङ गोली चलाए । रणोद्दीप सिंहको मृत्यु भयो । ४२ सालको पर्व पश्चात उनी प्रधान सेनापति भए साथै प्रधानमन्त्रीको मर्यादामा दाजु [[वीर शमशेर जङ्गबहादुर राणा|वीर शमशेर]] पछिको दोस्रो थिए। ==असफल कु र रोलक्रमबाट निष्कासन == वीर शमशेरले बनाएको रोलक्रममा उनी दोश्रो रोलमा थिए। तर महत्वाकांक्षी खड्गसंग दाजु वीरको मृत्यु कुर्न सक्ने धैर्यता थिएन। त्यसैले उनले दाजु वीरलाई हटाएर आफै प्रधानमन्त्री बन्ने षड्यन्त्र रच्न थाले। सो काममा चन्द्र शमशेरले पनि उनलाई सघाएका थिए। यो षड्यन्त्रको पोल वीर शमशेरले थाहा पाए। वि.सं १९४३ फागुन २३ (फागुन शुल्क दशमी मासन् १८८७ मा) यिनीलाई [[कमान्डर-इन-चिफ|कमान्डर इनचिफ]]बाट पदच्युत भए र [[राणा वंशको उत्तराधिकारी रोलक्रम|प्रधानमन्त्रीको रोलक्रम]]बाट निश्काषित भई ठाडा जेलमा बन्दी भए। [[चन्द्र शमशेर जङ्गबहादुर राणा|चन्द्र शमशेर]]लाई पनि निष्कासन गर्ने निर्णय हुन लागेको थियो तर [[देव शमशेर जङ्गबहादुर राणा|देवशमशेर]]ले स्नेहपूर्वक चन्द्रलाई जोगाइदिए। तिनै चन्द्रले वि.सं. १९५८ मा देव शमशेरलाई पदच्युत गरेका थिए। ==पाल्पाको बडाहाकिम== सन् १८८९ मा पाल्पाको बडाहाकिममा नियुक्त भइ पुनर्स्थापित भए। सन् १९०१ मा धनकुटाको बडाहाकिम भए। सन् १९०९ मा बेलायतका महाराज एडवार्ड सातौँबाट व्यक्तिगत '''राजा'''को उपाधि पाए। उनी नेपालका शाहाजहाँ कहलिएका थिए। वि.सं. १९५० मा उनले आफ्नी पत्नी तेजकुमारीको स्मृतिमा [[कालीगण्डकी नदी]]को तटमा भव्य दरबार बनाए, त्यसलाई [[रानीमहल]] भनियो र त्यो तटलाई रानीघाट भनियो। जुन नेपालको ताजमहल कहलिएको थियो। ===लुम्बिनीको उत्खनन्=== खडगशमशेरले डा. फुहररको सहयोगमा लुम्बिनी स्थित अशोकस्तम्भ, कपिलवस्तुका पुरातात्त्विक वस्तुको पुनस्र्त्थान गरे। डा. फुहरर भारतीय पुरातत्त्व विभागका सदस्य थिए। गौतम बुद्धको जन्मस्थल नेपालमा हो भनी खडग शमशेरले पत्ता लगाए। <ref>नेपालको तथ्य इतिहास [[राजाराम सुवेदी]] पृष्ठ २४७</ref> ==यो पनि हेर्नुहोस्== * [[नेपालको प्रधान सेनापति]] * [[नेपाली सेनाको प्रधान सेनापति|नेपालका प्रधान सेनापतिहरूको सुचि]] ==स्रोत== {{सन्दर्भसूची}} ==बाह्य कडीहरू== * [[https://www.nepalarmy.mil.np/ नेपाली सेना] [[श्रेणी:नेपाली सेनाका प्रधान सेनापतिहरू]] [[श्रेणी:शमशेर खलक]] [[श्रेणी:पाल्पाका बडाहाकिमहरू]] khrzaqfs4n04ozvorw0mx04dti8n15l राष्ट्रिय जनावरहरूको सूची 0 91286 1368195 1366185 2026-08-01T00:10:30Z ~2026-42366-83 80065 /* राष्ट्रिय जनावरहरूको सूची */ 1368195 wikitext text/x-wiki '''राष्ट्रिय जनावर'''हरू कुनै पनि राष्ट्रका त्यस्ता महत्वपूर्ण प्रतीकहरू हुन् जसले राष्ट्रको सांस्कृतिक पहिचान, सम्पदा र प्राकृतिक वातावरणलाई प्रतिनिधित्व गर्छन्। राष्ट्रिय जनावरहरू प्रायः बल, साहस वा सहनशीलता जस्ता गुणहरूका लागि चयन गरिन्छन् र यी जनावरहरूले राष्ट्रका मूल्यहरू वा ऐतिहासिक महत्वलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। कुनै पनि राष्ट्रहरूले आफ्नो राष्ट्रियताका आधारमा राष्ट्रिय जनावरको छनोट गर्दछ। जस मध्ये नेपालको राष्ट्रिय जनावर [[गाई]] हो। ==राष्ट्रिय जनावरहरूको सूची== {{Compact TOC|name=no|primary=no|o=|r=|w=|x=|y=}} {| class="wikitable sortable" style="width:100%;" ! style="width:18%;" | देश ! style="width:32%;" | जनावरको नाम ! style="width:25%;" | वैज्ञानिक नाम{{efn|सामान्यतया ल्याटिन नामका रूपले चिनिने}} ! class="unsortable" | चित्र ! scope="col" class="unsortable" | सन्दर्भ |- id="A" |{{झण्डा|अल्जेरिया}} || फेनेक फ्याउरो (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Vulpes zerda'' || [[File:Fennec_Fox_Vulpes_zerda.jpg|175px|center]] ||<ref>{{cite web|url=http://www.algeria.com/blog/the-fennec-fox-algeria-s-national-animal|title=The Fennec Fox: Algeria's National Animal|publisher=algeria.com|access-date=21 March 2013}}</ref> |- | rowspan="3" |{{झण्डा|एन्टिगुआ र बार्बुडा}} || युरोपेली हरिण (''राष्ट्रिय जनावर'')||''Dama dama'' || [[File:Fallow_deer_in_field_(cropped).jpg|175px|center]] ||<ref name="aggov">{{cite web|url=https://ab.gov.ag/detail_page.php?page=27|title=Our National Symbols|publisher=ab.gov.ag|access-date=10 October 2020|author=Government of Antigua and Barbuda|archive-url=https://archive.today/20220703225045/https://ab.gov.ag/detail_page.php?page=27|archive-date=3 July 2022}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200927055954/https://ab.gov.ag/detail_page.php?page=27 |date=27 September 2020 }}</ref> |- |[[Magnificent frigatebird|Frigate]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Fregata magnificens'' || [[File:Fregata_magnificens_Islas_Galápagos.jpg|175px|center]] ||<ref name="aggov" /> |- |समुद्री कछुवा (''राष्ट्रिय समुद्री जनावर'')||''Eretmochelys imbricata'' || [[File:Hawksbill Turtle.jpg|175px|center]] ||<ref name="aggov" /> |- |{{झण्डा|अर्जेन्टिना}} |[[Rufous hornero]] (''राष्ट्रिय चरा'') |''Furnarius rufus'' |[[File:Rufous_hornero_(Red_ovenbird)(Furnarius_rufus).JPG|175px|center]] |<ref>{{Cite web |title=Furnarius rufus (Hornero, Casero, Caserito, Albañil, Hornerillo, Alonsito (Argentina), Joao-de-barro (Brasil), Alonso García (Paraguay), Tiluchi (Bolivia), Obirog, Ogaraití (guaraní) - Rufous Hornero) &#124; SIB, Parques Nacionales, Argentina |url=https://sib.gob.ar/especies/furnarius-rufus |website=Sistema de Información de Biodiversidad}}</ref> |- |{{झण्डा|अजरबैजान}} |कराबाख घोडा (''राष्ट्रिय घोडा'') |''Equus caballus'' |[[File:Qarabaq ati.jpg|175px|center]] |<ref>{{Cite web|date=17 November 2020|title=Qarabağ atı|url=https://www.agro.gov.az/az/heyvandarliq/atciliq/qarabag-ati}}</ref> |- id="B" | rowspan="2" |{{झण्डा|बहामस}} || [[Blue marlin]] (''राष्ट्रिय माछा'')||''Makaira nigricans'' || [[File:Atlantic blue marlin.jpg|175px|center]] ||<ref name="bsgov">{{cite web|url=https://www.bahamas.gov.bs/wps/portal/public/About%20The%20Bahamas/National%20Symbols/!ut/p/b1/vVTJlpswEPyWfMAMLRBIHDE7RiwGbPDFD2PGGMY22HiBrw9ZDkney-SSRH3SU3VXq6olbs2l3PqU3w_7vD-cT_n7l_1a2ghgMkXBlJkiSGAngasExOJ9JE6A7AMAhm_5po-ZPh37hqqAjXRsCaEmQATcikvjjJe1q7037OVbm_SWckb7AVXezrCtdHcxUpWE2f4MRoNoScwYNic_FpxzLFxZnuCaJC1_q8bby_MQqfl7496u41EfBFjE1gsj_oXCph-6l-RubImp6BrcnbGdFZqmLBGW06I4O2NER03Pt88QVbtyD2TVuYNWLm2vz6PCfjcgOlyaaqnSm_5MsrolotgbVLx2of5dA_jNUuBPGjrc-rA9vj6K4yu8IgERxCOCCSGyKCJpkmj9YYU5_wfAFxe-Aj5oMZsA5IcK8RImo0BZRCgE6iEu5lLAm6geWntsxkU9LoIIMM_iDFCcjDFxE2-rA9utUKzjJ9IS8ABGpiO3byrH661gt1wkM0XVHeMi_Ero87E8EapImifiNBj4XxOaok8njUgcKCIPpo_-N6HwXyU1Ax_--Q1_Ghoc_n0Pf3opVJaQSCiWqQQYU8It6wwTjdoPzY43UVsyzJ7XWdisrD1jbdgPfDfTo5t99lKBluCsdfXJ5Ok3gQolhZayIlo1DWMPdy4MA85pM_eE84INzrEzto65aKWDsVUPD20_Ik31NKeMq95FvXCRQu94nft9YEimY71tCT1Zz6Er69mz7Os6zGSxy-prt1IudRWkreVq94ew7dXuAPnpropRdlqsLXpZO0dHFUDfNYWgVnU_k3fMRWlxv1niW7C3rh6pe86zzseSa4_J3RUd_c37MfCnz_GJs-Y!/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/|title=Official Website for the Government of The Bahamas|publisher=bahamas.gov.bs|access-date=10 October 2020|author=Government of The Bahamas}}</ref> |- |अमेरिकी भद्रपंक्षी (''राष्ट्रिय चरा'')||''Phoenicopterus ruber'' || [[File:American flamingo (Phoenicopterus ruber).JPG|175px|center]] ||<ref name="bsgov" /> |- | rowspan="3" |{{झण्डा|बङ्गलादेश}} ||[[पाटे बाघ]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Panthera tigris tigris'' || [[File:Panthera tigris tigris.jpg|175px|center]] ||rowspan='3' |<ref name="visitbangladesh.gov.bd">{{cite web|title=National Symbols|work=Bangladesh Tourism Board|location=Bangladesh|publisher=Ministry of Civil Aviation & Tourism|url=http://visitbangladesh.gov.bd/about-bangladesh/national-symbol/|access-date=30 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20161228040953/http://visitbangladesh.gov.bd/about-bangladesh/national-symbol/|archive-date=28 December 2016|url-status=dead}}</ref> |- |[[धोबिनी चरा]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Copsychus saularis'' || [[File:Magpie robin.jpg|175px|center]] |- |इलिस माछा (''राष्ट्रिय माछा'')||''Tenualosa ilisha'' || [[File:Ilish.JPG|175px|center]] |- | rowspan="2" |{{BLZ}} || [[Baird's tapir]] (''राष्ट्रिय जनावर'')||''Tapirus bairdii'' || [[File:Central American Tapir-Belize20.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |title=National Symbols – Government of Belize Press Office |url=https://www.pressoffice.gov.bz/national-animals/ |access-date=22 June 2022 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250318090510/https://www.pressoffice.gov.bz/national-animals/ |date=18 March 2025 }}</ref> |- |[[Keel-billed toucan]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Ramphastos sulfuratus'' || [[File:Ramphastos sulfuratus -Belize Zoo-6a-2c.jpg|175px|center]] ||<ref>{{cite web|url=http://www.belize.gov.bz/index.php/component/content/article/26-about-belize/115-the-national-symbols|title=The National Symbols|publisher=Government of Belize|access-date=7 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20150923183407/http://www.belize.gov.bz/index.php/component/content/article/26-about-belize/115-the-national-symbols|archive-date=23 September 2015|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923183407/http://www.belize.gov.bz/index.php/component/content/article/26-about-belize/115-the-national-symbols |date=23 September 2015 }}</ref> |- |{{BWA}}||[[Plains zebra]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Equus quagga''|| [[File:Equus quagga burchellii - Etosha, 2014.jpg|175px|center]] || <ref>{{Cite web |title=National Symbols – Embassy and Permanent Mission of Botswana in Switzerland |url=https://botswanamission.ch/national-symbols/ |access-date=22 June 2022 }}</ref> |- |{{BRA}} || [[Rufous-bellied thrush]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Turdus rufiventris'' || [[File:Turdus-rufiventris.jpg|175px|center]] ||<ref>{{cite web|url=http://washington.itamaraty.gov.br/en-us/national_symbols.xml|title=Embassy of Brazil in Washington|access-date=17 March 2018}}</ref> |- id="C" | rowspan="4" |{{CAM}} || [[Kouprey]] (''राष्ट्रिय स्तनधारी जनावर'') ||''Bos sauveli'' ||[[File:Saen Monourom Mondul Kiri Cambodia crop.jpg|175px|center]]||<ref name="cambodia">{{cite web |url=http://www.forestry.gov.kh/Documents/ROYAL-DECREE-ENG.pdf |title=Forestry.gov.kh |access-date=29 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070630215053/http://www.forestry.gov.kh/Documents/ROYAL-DECREE-ENG.pdf |archive-date=30 June 2007 |url-status=dead }}</ref> <!-- {{better source needed|date=June 2022}} --> |- |[[Giant ibis]] (''राष्ट्रिय चरा'') ||''Pseudibis gigantea'' ||[[File:ThaumantibisGiganteaGronvold.jpg|175px|center]] ||<ref name="cambodia"/> <!-- {{better source needed|date=June 2022}} --> |- |[[Northern river terrapin]] (''राष्ट्रिय सरीसृप'') ||''Batagur baska'' || [[File:Batagur baska.jpg|175px|center]] ||<ref name="cambodia"/> <!-- {{better source needed|date=June 2022}} --> |- |[[Giant barb]] (''राष्ट्रिय माछा'') ||''Catlocarpio siamensis'' || [[File:Giant Barb.jpg|175px|center]] ||<ref name="cambodia"/> <!-- {{better source needed|date=June 2022}} --> |- |rowspan="2" |{{CAN}} || [[North American beaver]] (''राष्ट्रिय जनावर'')||''Castor canadensis'' || [[File:American Beaver.jpg|175px|center]] ||<ref name="canada">{{cite web|url=https://www.canada.ca/en/canadian-heritage/services/official-symbols-canada.html |title=Official symbols of Canada |access-date=20 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://lois-laws.justice.gc.ca/eng/acts/N-17/page-1.html |title=National Symbol of Canada Act |access-date=20 December 2024}}</ref> |- |[[Canadian horse]] (''राष्ट्रिय घोडा'') ||''Equus ferus caballus'' || [[File:Cheval_canadien_au_trot_3372.jpg|175px|center]] ||<ref name="canada"/><ref>{{cite web|url=https://laws-lois.justice.gc.ca/eng/annualstatutes/2002_11/FullText.html |title=National Horse of Canada Act|access-date=20 December 2024}}</ref> |- |{{COL}} || [[Andean condor]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Vultur gryphus'' || [[File:Colca-condor-c03.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |title=National symbols and other information of interest {{!}} Cancillería |url=https://www.cancilleria.gov.co/en/national-symbols-and-other-information-interest |access-date=2023-03-23 |website=www.cancilleria.gov.co}}</ref> |- | rowspan="5" |{{CRC}} ||[[Yigüirro]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Turdus grayi'' || [[File:Turdus grayi Garita, Alajuela Costa Rica-10.jpg|175px|center]] ||<ref name="costa rica">{{Cite web |title=Presidencia de la República de Costa Rica |url=https://www.presidencia.go.cr/costa-rica/simbolos-nacionales/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328205035/https://www.presidencia.go.cr/costa-rica/simbolos-nacionales/ |archive-date=March 28, 2020 |access-date=22 June 2022 |website=Presidencia de la República de Costa Rica |language=es}}</ref> |- |[[White-tailed deer]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Odocoileus virginianus'' ||[[File:Odocoileus virginianus Goose Island SP Texas 2024.jpg|175px|center]]||<ref name="costa rica"/> |- |[[West Indian manatee]] (''राष्ट्रिय जलचर जनावर'') ||''Trichechus manatus'' || [[File:Manatee with calf.PD - colour corrected.jpg|175px|center]] ||<ref name="costa rica"/> |- |[[Two-toed sloth]] (''राष्ट्रिय जनावर'') || ''[[Choloepus hoffmanni]]''||[[File:Choloepus hoffmanni 353441834.jpg|175px|center]]||<ref name="sloths">{{Cite web |last= |first= |date=24 August 2021 |title=¡Perezoso es oficialmente símbolo nacional! |url=https://www.presidencia.go.cr/comunicados/2021/08/perezoso-es-oficialmente-simbolo-nacional/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210917233037/https://www.presidencia.go.cr/comunicados/2021/08/perezoso-es-oficialmente-simbolo-nacional/ |archive-date=September 17, 2021 |access-date=22 June 2022 |website=Presidencia de la República de Costa Rica |language=es}}</ref> |- |[[Three-toed sloth]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''[[Bradypus variegatus]]''||[[File:Bicho-preguiça 3.jpg|175px|center]]||<ref name="sloths"/> |- |{{CUB}} || [[Cuban trogon]] (''राष्ट्रिय चरा'') ||''Priotelus temnurus'' || [[File:Priotelus temnurus -Camaguey, Camaguey Province, Cuba-8.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite news |last=AMPP Yaguajay Communicator |title=El Tocororo, Ave Nacional de Cuba, the most beautiful in the country |work=Portal del ciudadano de Yaguajay |url=https://www.yaguajay.gob.cu/actualidad/noticias/7690-el-tocororo-ave-nacional-de-cuba-la-mas-bella-del-pais }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220915083403/https://www.yaguajay.gob.cu/actualidad/noticias/7690-el-tocororo-ave-nacional-de-cuba-la-mas-bella-del-pais |date=2022-09-15 }}</ref> |- id="D" | rowspan="3" |{{DEN}} || [[Red squirrel]] (''राष्ट्रिय स्तनधारी जनावर'') ||''Sciurus vulgaris'' ||[[File:Red Squirrel 1c.jpg|175px|center]] ||<ref name="naturDK">{{cite web |url=https://naturstyrelsen.dk/om-os/kontakt/faq/nationalplanter-og-dyr/ |title=Nationalplanter og -dyr |publisher=Naturstyrelsen, Danish Ministry of the Environment |access-date=28 December 2019 |language=da |trans-title=Nationalplants and -animals |archive-url=https://web.archive.org/web/20191228230242/https://naturstyrelsen.dk/om-os/kontakt/faq/nationalplanter-og-dyr/ |archive-date=28 December 2019 |url-status=dead }}</ref> |- |[[Mute swan]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Cygnus olor'' || [[File:Cygnus olor 2 (Marek Szczepanek).jpg|175px|center]] ||<ref name="naturDK" /> |- |[[Small tortoiseshell]] (''राष्ट्रिय पुतली'')||''Aglais urticae'' || [[File:Aglais urticae LC0310.jpg|175px|center]] ||<ref name="naturDK" /> |- |{{DMA}} ||[[Sisserou parrot]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Amazona imperalis'' ||[[File:Amazona imperialis Mitchell 2.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |title=National Bird - Government of the Commonwealth of Dominica |url=https://dominica.gov.dm/about-dominica/national-symbols/national-bird |access-date=2023-03-23 |website=dominica.gov.dm}}</ref> |- |{{SLV}} || [[Turquoise-browed motmot]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Eumomota superciliosa'' || [[File:Motmot1.jpg#/media/File:Motmot1.jpg|175px|link=File:Motmot1.jpg|center]] ||<ref>{{cite journal|language=es|url=http://www.diariooficial.gob.sv/diarios/do-1999/11-noviembre/19-11-1999.pdf|title=Decreto Legislativo No 735 del 21 de octubre de 1999|journal=Diario Oficial|publisher=[[Imprenta Nacional de El Salvador]]|location=San Salvador|issue=216|volume=345|page=6|date=19 November 1999|access-date=22 July 2017}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220401014418/https://www.diariooficial.gob.sv/diarios/do-1999/11-noviembre/19-11-1999.pdf |date=1 April 2022 }}</ref> |- | rowspan="4" |{{Flag|एस्टोनिया}} || [[ब्वाँसो]] (''राष्ट्रिय जनावर'') || ''Canis lupus'' || [[File:Loup gris (Canis lupus ).jpg|Loup_gris_(Canis_lupus_)|175px|center]]|| <ref name="est"> {{Cite web |title= State Insignia |url=https://www.eesti.ee/en/republic-of-estonia/republic-of-estonia/state-insignia |access-date=29 July 2024 |website=eesti.ee }}</ref> |- |[[घर गौँथली]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Hirundo rustica'' || [[File:Barn swallow in Montezuma (14460).jpg|Barn_swallow_in_Montezuma_(150)|175px|center]]|| <ref name="est" /> |- |[[Baltic herring]] (''राष्ट्रिय माछा'')|| ''Clupea harengus membras''|| [[File:Silakka.jpg|Silakka|175px|center]]|| <ref name="est" /> |- |[[Swallowtail butterfly|Swallowtail]] (''राष्ट्रिय पुतली'') || ''Papilio machaon''|| [[File:Papilio machaon Mitterbach 01.jpg|Papilio_machaon_Mitterbach_01|175px|center]]|| <ref name="est" /> |- id="F" | rowspan="4" |{{FIN}} || [[खैरो भालु]] (''राष्ट्रिय जनावर'') || ''Ursus arctos'' || [[File:2010-kodiak-bear-1.jpg|175px|center]] || <ref name="fin">{{Cite web |date=2014-08-25 |title=Iconic Finnish nature symbols stand out |url=https://finland.fi/life-society/iconic-finnish-nature-symbols-stand-out/ |access-date=2023-01-27 |website=this is Finland }}</ref> |- |[[महाराज हंस]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Cygnus cygnus'' || [[File:Cygnus cygnus Singschwan.jpg|175px|center]] || <ref name="fin" /> |- |[[European perch]] (''national fish'')|| ''Perca fluviatilis'' || [[File:Perca fluviatilis2.jpg|175px|center]] || <ref name="fin" /> |- | [[Seven-spot ladybird]] (''national insect'')|| ''Coccinella septempunctata''|| [[File:7-Spotted-Ladybug-Coccinella-septempunctata-sq1.jpg|175px|center]] |<ref name="fin" /> |- |{{GRN}} || [[Grenada dove]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Leptotila wellsi'' ||[[File:Ece310767-fig-0001-m.jpg|175px|center]]||<ref>{{Cite web |title=National Symbols |url=https://www.gov.gd/index.php/national-symbols |access-date=2023-03-23 |website=Government of Grenada {{!}} Web Portal}}</ref> |- |{{GUA}} || [[Resplendent quetzal]] (''राष्ट्रिय चरा'') ||''Pharomachrus mocinno'' ||[[File:Pharomachrus mocinno Monteverde 05.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |date=4 September 2020 |title=05 de septiembre, Día del Quetzal, Ave Nacional |url=https://conap.gob.gt/05-de-septiembre-dia-del-quetzal-ave-nacional/ |access-date=22 June 2022 |website=CONAP |language=es }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240713134038/https://conap.gob.gt/05-de-septiembre-dia-del-quetzal-ave-nacional/ |date=13 July 2024 }}</ref> |- id="H" | rowspan="2" | {{HON}} || [[White-tailed deer]] (''राष्ट्रिय जनावर'')||''Odocoileus virginianus'' ||[[File:White-tailed deer.jpg|175px|center]] ||<ref name="HON">{{Cite web |title=MiAmbiente+ participa en la 6ta Liberación de Guacamayas en Valle de Copán |url=http://www.miambiente.gob.hn/blog/view/miambiente-participa-en-la-6ta-liberacion-de-guacamayas-en-valle-de-copan }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220628152615/http://www.miambiente.gob.hn/blog/view/miambiente-participa-en-la-6ta-liberacion-de-guacamayas-en-valle-de-copan |date=2022-06-28 }}</ref> |- |[[Scarlet macaw]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Ara macao'' || [[File:Ara macao - two at Lowry Park Zoo.jpg|175px|center]] ||<ref name="Latvia Symbols" /> |- id="I" | rowspan="4" | {{IND}} || [[पाटे बाघ]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Panthera tigris tigris''|| [[File:Panthera tigris tigris.jpg|175px|center]] ||<ref>{{cite web|url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=11|title=National Animal -National Symbols - Know India: National Portal of India|publisher=National Portal of India|access-date=23 March 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130122081716/http://www.knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=11|archive-date=22 January 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226002413/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=11%20 |date=26 December 2018 }}</ref> |- |[[मुजुर]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Pavo cristatus'' ||[[File:Carnavalesco.jpg|175px|center]]||<ref>{{cite web|url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=3|title=National Bird -National Symbols - Know India: National Portal of India|publisher=National Portal of India|access-date=23 March 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115003741/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=3|archive-date=15 January 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130115003741/http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=3 |date=15 January 2013 }}</ref> |- | [[गङ्गा सोँस]] (''राष्ट्रिय जलचर जनावर'') ||''Platanista gangetica''||[[File:Ganges River Dolphin cropped.jpg|175px|center]] ||<ref name="National Portal of India">{{cite web|url=http://knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=8|title=National Aquatic Animal -National Symbols - Know India: National Portal of India|publisher=National Portal of India|access-date=23 March 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130122081831/http://www.knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=8|archive-date=22 January 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130122081831/http://www.knowindia.gov.in/knowindia/national_symbols.php?id=8 |date=22 January 2013 }}</ref> |- | [[भारतीय हात्ती]] (''राष्ट्रिय सम्पदा जनावर'') ||''Elephas maximus indicus'' ||[[File:IndianElephant.jpg|175px|center]] ||<ref>{{cite web |url=http://www.breakingnewsonline.net/news/4777-elephant-declared-national-heritage-animal-in-india.html |title=Elephant declared National Heritage Animal in India |year=2010 |publisher=Breaking News Online (India) |access-date=25 June 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110825162711/http://www.breakingnewsonline.net/news/4777-elephant-declared-national-heritage-animal-in-india.html |archive-date=25 August 2011 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181226002512/http://breakingnewsonline.net/ |date=26 December 2018 }}</ref> |- | rowspan="3" |{{INA}} || [[Komodo dragon]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Varanus komodoensis''||[[File:Komodo dragon (Varanus komodoensis).jpg|175px|center]] ||<ref name="Keppres No.4/1993">{{cite act |type= Presidential Decrees |index= 4 |date= 1993 |legislature= Government of the Republic of Indonesia |title= Keputusan Presiden (KEPPRES) tentang Satwa dan Bunga Nasional |page= 1-4 |url= https://peraturan.bpk.go.id/Home/Details/61884/keppres-no-4-tahun-1993 |trans-title= Presidential Decrees Number 4 of 1993 |language= id | access-date = 13 May 2023}}</ref> |- | [[Javan hawk-eagle]] (''राष्ट्रिय चरा'') ||''Nisaetus bartelsi''||[[File:ELANG JAWA.jpg|175px|center]] ||<ref name="Keppres No.4/1993"/> |- | [[Asian arowana]] (''राष्ट्रिय माछा'') || ''Scleropages formosus''||[[File:Rwana.jpg|center|175x175px]]||<ref name="Keppres No.4/1993"/> |- |{{JAM}} || [[Red-billed streamertail]] (''राष्ट्रिय चरा'') ||''Trochilus polytmus'' ||[[File:Red-billed Streamertail 2506104129.jpg|175px|center]] ||<ref name="jamsym">{{cite web |url=http://www.jis.gov.jm/special_sections/This%20Is%20Jamaica/symbols.html |title=National Symbols of Jamaica |publisher=jis.gov.jm |access-date=2 December 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060619153047/http://www.jis.gov.jm/special_sections/This%20Is%20Jamaica/symbols.html |archive-date=19 June 2006 }}</ref> |- id="L" | rowspan="2" |{{LAT}} || [[सेतो टिकटिके]] (''राष्ट्रिय चरा'') ||''Motacilla alba'' ||[[File:White-Wagtail.jpg|175px|center]] ||<ref name="Latvia Symbols">{{cite web|website=Latvia.eu|url=http://www.latvia.eu/key-facts/symbols|title=Symbols|access-date=12 April 2016|date=2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20171007033419/http://www.latvia.eu/key-facts/symbols|archive-date=7 October 2017|url-status=dead}}</ref> |- |[[Adalia bipunctata|Two-spotted ladybird]] (''राष्ट्रिय किरा'') ||''Adalia bipunctata''||[[File:Coccinellidae - Adalia bipunctata.JPG|175px|center]] ||<ref name="Latvia Symbols" /> |- | {{LBN}}||[[पाटे हुँडार]] (''राष्ट्रिय जनावर'')|| ''Hyaena hyaena'' | [[File:Striped hyena (Hyaena hyaena) - cropped.jpg|175px|center]]||<ref>{{Cite web |date=27 April 2023 |script-title=ar:جمعية الأرض: لحماية وانقاذ الضبع المخطط في لبنان |trans-title=Earth Association: To protect and save the striped hyena in Lebanon |url=https://www.nna-leb.gov.lb/ar/%D9%85%D8%AA%D9%81%D8%B1%D9%82%D8%A7%D8%AA/610487/%D8%AC%D9%85%D8%B9%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%B1%D8%B6-%D9%84%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%8A%D8%A9-%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%82%D8%A7%D8%B0-%D8%A7%D9%84%D8%B6%D8%A8%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AE%D8%B7%D8%B7-%D9%81%D9%8A-%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86 |access-date=19 October 2025 |publisher=[[National News Agency (Lebanon)|National News Agency]] |language=ar}}</ref> |- | {{LTU}}||[[सेतो गरुड]] (''राष्ट्रिय चरा'')|| ''Ciconia ciconia'' | [[File:White stork (Ciconia ciconia) standing.jpg|175px|center]]||<ref>{{Cite web|url=https://vstt.lrv.lt/en/news/the-number-of-storks-is-not-decreasing-in-the-zuvintas-biosphere-reserve|title=The number of storks is not decreasing in the Žuvintas biosphere reserve &#124; State Service for Protected Areas under the Ministry of Environment}}</ref> |- |{{MYS}} |[[मलेसियाली बाघ]] (''राष्ट्रिय जनावर'') |''Panthera tigris'' |[[File:MalayanTiger PantheraTigrisJacksoni.jpg|175px|center]] |<ref>{{cite web |title=Nameless Story |url=https://wwf.panda.org/projects/connect2tigers/nameless_story/#:~:text=The%20Malayan%20tiger%20is%20the,many%20of%20their%20wild%20tigers.}}</ref><!-- {{better source needed|date=May 2023}} --> |- id="M" | rowspan="2" | {{MGL}}|| [[तोप बाज]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Falco cherrug'' || [[File:Falco cherrug (Marek Szczepanek).jpg|175px|center]]|| <ref>{{Cite web |title=Mongolia names falcon as national bird |url=https://wwf.panda.org/wwf_news/?206522/Mongolia-names-falcon-as-national-bird |access-date=22 June 2022 |website=wwf.panda.org }}</ref><!-- {{better source needed|date=June 2022}} --><ref>{{Cite web |title=Saker Falcon, A National Bird of Mongolia |url=http://www.birdmongolia.com/bird-blog/saker-falcon-a-national-bird-of-mongolia |access-date=22 June 2022 |website=Birds Mongolia |language=mn }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231217133715/https://www.birdmongolia.com/bird-blog/saker-falcon-a-national-bird-of-mongolia |date=17 December 2023 }}</ref> <!-- {{better source needed|date=June 2022}} --> |- |[[गोबी भालु]] (''राष्ट्रिय जनावर'') |''Ursus arctos gobiensis'' |[[File:Ursus arctos gobiensis.jpg|center|175x175px]] |<ref>{{Cite web |date=2023-12-13 |title=МАЗААЛАЙ БААВГАЙГ ҮНДЭСНИЙ БАХАРХАЛТ АМЬТНААР ЗАРЛАХ ТУХАЙ |url=https://legalinfo.mn/ |access-date=2025-10-18 |website=Эрх зүйн мэдээллийн нэгдсэн систем |language=mn}}</ref> |- | rowspan="2" |{{Flag|नेपाल}} |[[गाई]] (''राष्ट्रिय जनावर'') |''Bos indicus'' |[[File:The Cow Worship.jpg|175px|center]] | rowspan="2" |<ref>{{Cite web |first3=Government of Nepal |others=Article 9 (B) |title=Constitution of Nepal, 2072 |url=https://lawcommission.gov.np/en/wp-content/uploads/2021/01/Constitution-of-Nepal.pdf }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240717174239/https://www.lawcommission.gov.np/en/wp-content/uploads/2021/01/Constitution-of-Nepal.pdf |date=2024-07-17 }}</ref> |- |[[डाँफे]] (''राष्ट्रिय चरा'') |''Lophophorus impejanus'' |[[File:Lophophorus impejanus Zoo DU 2.jpg|175px|center]] |- id="N" | {{NIC}} || [[Turquoise-browed motmot]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Eumomota superciliosa'' || [[File:Turquoise-browed_Motmot_(16423222357).jpg|175px|center]]||<ref>{{cite journal|language=es|url=http://legislacion.asamblea.gob.ni/normaweb.nsf/($All)/F4908C9676104D7806257A31005E210E?OpenDocument|title=Ley No. 795 que declara al guardabarranco, ave nacional de Nicaragua|location=Managua|publisher=La Gaceta|journal=Diario Oficial|issue=118|date=25 June 2012|access-date=22 July 2017}}</ref> |- | rowspan="2" |{{PRK}} ||[[पुङसान कुकुर]] (''राष्ट्रिय कुकुर'') ||''Canis familiaris'' ||[[File:Poongsandogs.JPG|175px|center]] ||<ref name="Kang">{{cite magazine|magazine=Korea Pictorial|date=2015|issue=4|pages=26–27|title=Symbols of Korea|last=Kang|first=Su Jong|author-mask=Kang Su-jong|url=http://www.naenara.com.kp/en/periodic/korea/detail.php?kind=korea&&name=2015/04/04.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304192431/http://www.naenara.com.kp/en/periodic/korea/detail.php?kind=korea&&name=2015%2F04%2F04.pdf|archive-date=4 March 2016|issn=1727-9208}}</ref> |- |[[बलाकांक्ष वनबाज]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Astur gentilis'' ||[[File:Northern Goshawk ad M2.jpg|175px|center]] ||<ref name="Kang" /> |- | rowspan="6" |{{PAK}}||[[मारखोर]] (''राष्ट्रिय जनावर'')||''Capra falconeri''||[[File:Markhor Schraubenziege Capra falconeri Zoo Augsburg-02.jpg|175px|center]]||<ref name="National Symbols of Pakistan">{{cite web|url=http://www.pakistan.gov.pk/national_symbols.html|title=National Symbols of Pakistan|publisher=Government of Pakistan|access-date=23 October 2016|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20161128073024/http://www.pakistan.gov.pk/national_symbols.html|archive-date=28 November 2016}}</ref> |- |[[सिन्धु सोँस]] (''national aquatic mammal'')||''Platanista minor''||[[File:National aquatic marine mammal of Pakistan.jpg|175px|center]]||<ref name="National Symbols of Pakistan" /> |- |[[च्याखुरा]] (''राष्ट्रिय चरा'') ||''Alectoris chukar'' ||[[File:Alectoris-chukar-001.jpg|175px|center]] ||<ref name="National Symbols of Pakistan" /> |- |[[मगर गोही]] (''राष्ट्रिय सरीसृप'') ||''Crocodylus palustris'' || [[File:PK Kirthar NP asv2020-02 img25.jpg|175px|center]] ||<ref name="National Symbols of Pakistan" /> |- |[[शाहीन बाज]] (''heritage bird'') || ''Falco peregrinus peregrinator'' ||[[File:جير شاهين.jpg|175px|center]] ||<ref name="nationalsymbol">{{cite web |url=http://www.nationalheritage.gov.pk/nationalsymbols.html |title=National Symbols of Pakistan |publisher=Government of Pakistan |access-date=23 August 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130827084404/http://nationalheritage.gov.pk/nationalsymbols.html |archive-date=27 August 2013 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130827084404/http://nationalheritage.gov.pk/nationalsymbols.html |date=27 August 2013 }}</ref> |- |[[हिउँ चितुवा]] (''national predator'') ||''Panthera uncia''||[[File:Snow Leopard 1 (4693059450).jpg|175px|center]] ||<ref name="National Symbols of Pakistan" /> |- |{{PAN}} || [[Harpy eagle]] (''राष्ट्रिय चरा'') ||''Harpia harpyja'' ||[[File:Harpia harpyja 001 800.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |last=Prensa |title=Panamá posee la población más grande de Águilas Harpías de Centroamérica – MiAmbiente |date=10 April 2021 |url=https://www.miambiente.gob.pa/panama-posee-la-poblacion-mas-grande-de-aguilas-harpias-de-centroamerica/ |access-date=22 June 2022 |language=es}}</ref> |- | |{{PER}} |[[Andean cock-of-the-rock]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Rupicola peruviana''||[[File:Rupicola peruviana (male) -San Diego Zoo-8a.jpg|175px|center]]||<ref>{{Cite web |title=Servicio Nacional de Áreas Naturales Protegidas por el Estado - SERNANP |url=https://old.sernanp.gob.pe/sernanp/contenido.jsp?ID=647 |access-date=22 June 2022 |website=old.sernanp.gob.pe}}</ref> |- |{{PHL}} || [[Philippine eagle]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Pithecophaga jefferyi''||[[File:Sir Arny(Philippine Eagle).jpg|175px|center]]||<ref name="phsymeagle">{{cite web|url=https://www.officialgazette.gov.ph/1995/07/04/proclamation-no-615-s-1995/ |title=Proclamation No. 615, s. 1995 |date=4 July 1995 |publisher=gov.ph|access-date=12 August 2012}}</ref> |- id="Q" |{{QAT}} || [[Arabian oryx]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Oryx leucoryx'' || [[File:Arabian oryx (oryx leucoryx).jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |title=Arabian Oryx |url=https://www.visitqatar.qa/intl-en/things-to-do/get-inspired/wildlife/arabian-oryx |access-date=22 June 2022 |website=www.visitqatar.qa }}</ref> |- id="S" |{{SKN}} || [[Brown pelican]] (''राष्ट्रिय चरा'') || ''Pelecanus occidentalis'' ||[[File:Brown Pelican21K.jpg|175px|center]]||<ref>{{Cite web |date=2022-11-04 |title=National Symbols {{!}} Gov.Kn |url=https://www.gov.kn/skn-national-symbols/ |access-date=2023-03-23 }}</ref> |- |{{LCA}} || [[Saint Lucia amazon]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Amazona versicolor'' ||[[File:Amazona versicolor -St Lucia-5a.jpg|175px|center]]||<ref>{{Cite web |title=The Saint Lucia Parrot (Amazona versicolor) |url=https://archive.stlucia.gov.lc/saint_lucia/the_saint_lucia_parrot_amazona_versicolor.htm |access-date=2023-03-23 |website=archive.stlucia.gov.lc}}</ref> |- |{{VCT}} || [[Saint Vincent amazon]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Amazona guildingii'' ||[[File:Amazona guildingii -Botanical Gardens -Kingstown -Saint Vincent-8a-4c.jpg|175px|center]]||<ref>{{cite web|url=http://www.foreign.gov.vc/index.php?option=com_content&view=article&id=91&Itemid=134|title=The National Bird|publisher=foreign.gov.vc|access-date=2 January 2013|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130515010728/http://www.foreign.gov.vc/index.php?option=com_content&view=article&id=91&Itemid=134|archive-date=15 May 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130515010728/http://www.foreign.gov.vc/index.php?option=com_content&view=article&id=91&Itemid=134 |date=15 May 2013 }}</ref> |- |{{KSA}} || [[Arabian camel]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Camelus dromedarius'' || [[File:Camel in Al Ula 2023.jpg|175px|center]] ||<ref>{{cite web|url=https://www.visitsaudi.com/en/stories/camels-in-saudi|title=Camel culture: The history of Saudi's national animal|publisher=visitsaudi.com|access-date=18 September 2023}}</ref> |- | rowspan="3" |{{RSA}}<!--South Africa--> || [[Springbok]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Antidorcas marsupialis'' ||[[File:Springbok.JPG|175px|center]] |||<ref>{{Cite web |title=National animal {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/about-sa/national-symbols/national-animal |access-date=22 June 2022 |website=www.gov.za}}</ref> |- |[[नीलो सारस]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Anthropoides paradiseus'' ||[[File:Anthropoides paradiseus -Etosha National Park, Namibia-8.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |title=National bird {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/about-sa/national-symbols/national-bird |access-date=22 June 2022 |website=www.gov.za}}</ref> |- |[[Galjoen]] (''national fish'') ||''Dichistius capensis'' ||[[File:Dichistius capensis.JPG|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |title=National fish {{!}} South African Government |url=https://www.gov.za/about-sa/national-symbols/national-fish#:~:text=Galjoen%20-%20Coracinus%20capensis,is%20known%20to%20every%20angler. |access-date=22 June 2022 |website=www.gov.za}}</ref> |- | {{SRI}} || [[श्रीलङ्काली वनकुखुरा]] (''राष्ट्रिय चरा'') ||''Gallus lafayettii'' ||[[File:Thimindu 2009 09 04 Yala Sri Lanka Junglefowl 1.JPG|175px|center]] ||<ref>{{cite web|url=http://www.gov.lk/gov/index.php?option=com_content&view=article&id=65&lang=en|website=Government of Sri Lanka Official Web Portal|title=Sri Lanka National Bird|archive-url=https://web.archive.org/web/20120314120902/http://www.gov.lk/gov/index.php?option=com_content&view=article&id=65&lang=en|archive-date=14 March 2012}}</ref> |- id="T" |{{TAN}} || [[जिराफ]] (''राष्ट्रिय जनावर'')|| ''Giraffa'' sp.||[[File:Giraffe Mikumi National Park.jpg|175px|center]] ||<ref>{{cite web|url=http://tanzania.go.tz/home/pages/260|title=National Symbols: National Animal|website=tanzania.go.tz|publisher=Tanzania Government Portal|access-date=14 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118195350/http://tanzania.go.tz/home/pages/260|archive-date=18 January 2015|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190106094439/https://www.tanzania.go.tz/ |date=6 January 2019 }}</ref><ref name="FoleyFoley2014">{{cite book|first1=Charles|last1=Foley|first2=Lara|last2=Foley|first3=Alex|last3=Lobora|first4=Daniela|last4=De Luca|first5=Maurus|last5=Msuha|first6=Tim R.B.|last6=Davenport|first7=Sarah M.|last7=Durant|title=A Field Guide to the Larger Mammals of Tanzania|url=https://books.google.com/books?id=dt6QAwAAQBAJ&pg=PA179|date=8 June 2014|publisher=Princeton University Press|isbn=978-1-4008-5280-2|pages=179–}}</ref><ref>{{Cite book |title=East Africa: Kenya, Tanzania & Uganda |last=Knappert |first=Jan |author-link=Jan Knappert |year=1987 |publisher=Vikas Pub. |location=New Delhi |isbn= 978-0-7069-2822-8 |page=57 |url=https://books.google.com/books?id=0ncwAQAAIAAJ&q=%22national+animal+of+Tanzania%22 |access-date=28 June 2011 }}</ref> |- | rowspan="2" |{{THA}} |[[एसियाली हात्ती]] (''राष्ट्रिय जनावर'') ||''Elephas maximus'' ||[[File:Elephas maximus (Bandipur).jpg|175px|center]] ||<ref>{{cite journal|url=http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2544/D/099/1.PDF|archive-url=https://web.archive.org/web/20120125101256/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2544/D/099/1.PDF|url-status=dead|archive-date=25 January 2012|title=The government gazette about National symbols of Thailand|journal=Royal Thai Government Gazette|date=11 December 2001|volume=118|issue=99D|pages=1}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120125101256/http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2544/D/099/1.PDF |date=25 January 2012 }}</ref> |- |[[Siamese fighting fish]] (''राष्ट्रिय जलचर जनावर'') ||''Betta splendens'' ||[[File:Male Betta -34245661920.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite news |url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/1624026/siamese-fighting-fish-confirmed-as-national-aquatic-animal |title=Siamese fighting fish confirmed as national aquatic animal |newspaper=Bangkok Post |date=5 February 2019 |access-date=29 July 2019}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/thailand-makes-siamese-fighting-fish-national-aquatic-animal-119020500774_1.html |title=Thailand makes Siamese fighting fish national aquatic animal |last=AFP |date=5 February 2019 |website=Business Standard India |access-date=29 July 2019}}</ref> |- |{{UGA}} || [[Grey crowned crane]] (''राष्ट्रिय चरा'')|| ''Balearica regulorum'' ||[[File:Balearica_regulorum_001.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web|url=https://www.gou.go.ug/about-uganda/sector/national-symbols|title=National Symbols|website=www.gou.go.ug|access-date=28 December 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191109114536/https://www.gou.go.ug/about-uganda/sector/national-symbols|archive-date=9 November 2019|url-status=dead}}</ref> |- | rowspan="2" |{{UAE}} || [[तोप बाज]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Falco cherrug'' ||[[File:Falco cherrug (Marek Szczepanek).jpg|175px|center]] || <ref>{{Cite web |date=22 February 2023 |title=Discover all about Falconry |url=https://www.visitdubai.com/en/articles/falconry-experiences |access-date=2023-11-26 |website=Visit Dubai |publisher=Dubai Department of Economy and Tourism |quote=the UAE is the premier world centre for falconry – the falcon is, after all, the country's national bird}}</ref> |- |[[Arabian oryx]] (''राष्ट्रिय जनावर'')||''Oryx leucoryx'' ||[[File:Arabian oryx (oryx leucoryx).jpg|175px|center]] ||<ref>{{cite web |title=Arabia's Wildlife Centre |url=https://www.visitsharjah.com/en/activities/wildlife/arabias-wildlife-centre/ |website=Visit Sharjah |publisher=Sharjah Commerce & Tourism Development Authority |quote=Located in Sharjah Desert Park, Arabia's Wildlife Centre hosts several animals, including the Arabian Oryx, the UAE's national animal, and the Arabian leopard, the region's famous big cat.}}</ref> |- | rowspan="2" |{{USA}} || [[Bald eagle]] (''राष्ट्रिय चरा'')||''Haliaeetus leucocephalus'' ||[[File:Haliaeetus leucocephalus.jpeg|175px|center]] || <ref>{{Cite journal |title=The American Bald Eagle |url=https://www.va.gov/opa/publications/celebrate/eagle.pdf |journal=United States Department of Veterans Affairs}}</ref> |- |[[American bison]] (''राष्ट्रिय स्तनधारी जनावर'')||''Bison bison'' ||[[File:American bison k5680-1.jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |title=Bison Bellows: America's New national mammal (U.S. National Park Service) |url=https://www.nps.gov/articles/bison-bellows-5-12-16.htm |access-date=22 June 2022 |website=www.nps.gov }}</ref> |- id="Z" |{{ZIM}} || [[Bateleur]] (''राष्ट्रिय चरा'')|| ''Terathopius ecaudatus'' || [[File:Bataleur - Kruger National park (37161617713).jpg|175px|center]] ||<ref>{{Cite web |title=Zimbabwe Bird |url=https://www.zim.gov.zw/index.php/en/my-government/government-ministries/national-symbols/464-zimbabwe-bird |access-date=23 March 2022 |website=Official Government of Zimbabwe Web Portal }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240814104715/https://www.zim.gov.zw/index.php/en/my-government/government-ministries/national-symbols/464-zimbabwe-bird |date=14 August 2024 }}</ref> |} {{Compact TOC|name=no|primary=no|o=|r=|w=|x=|y=}} == टिप्पणीहरू == <references group="lower-alpha"/> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== [[श्रेणी:राष्ट्रिय प्रतीकहरूका सूचीहरू]] ie9kky1fleebrx0lrq211axpoxd4o9j ढाँचा:नेपालका बाजाहरू 10 97557 1368209 1311624 2026-08-01T10:45:05Z Bishaldev100 28807 1368209 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> aux152m6ipt3sps2a6uq8bjh505lscq 1368210 1368209 2026-08-01T10:51:54Z Bishaldev100 28807 1368210 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} {{Navbox | name =नेपालका बाजाहरू | title = [[नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची|नेपालका बाजाहरू ]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = तारवाद्य | list1 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = Plucked | list1 = *[[Arbajo]] *[[एकतारे]] * [[टुङ्ना]] | group2 = Bowed | list2 = *[[Dakkari]] * [[Piwancha]] * [[सारङ्गी]] | group3 = Struck | list3 = }} | group2 = Wind | list2 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मुरली | list1 = * [[बाँसुरी]] | group2 = Oboes | list2 = *[[सहनाई]] *Pung ([[:ne:पुङ सिङ|पुङ सिङ]]) | group3 = Free-reed pipes | list3 = | group4 = [[Pan pipe]]s | list4 = *Chongwari [[चोङ्वारी|चोङ्वारी]] |group5 =Trumpet |list5 = *[[Kangling]] *[[कर्नाल]] *[[Ransingha]] *[[Shankha#Uses|Shanka]] conch shell *[[Sringa]] |group6 = Bagpipe | list6= *[[Mashak]] }} | group3 = Percussion | list3 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = Drums | list1 = * [[च्याब्रुङ]] *[[दमाहा]] *[[डमरू]] *[[डम्फु]] *[[Dhaa]] *[[Dhimay]] *[[ढोलक]] *[[Dhyāngro]] *[[खैँजडी]] *[[Khin]] *[[मादल]] *[[Naqareh]] *[[Tabla]] *[[Tyampko]] ([[:ne:ट्याम्को|ट्याम्को]]) | group2 = Xylophones | list2 = | group3 = Gongs | list3 = |group4 = Cymbals | list4 = *[[Chimta|Chimtaa]] *[[Jhyali]] *[[Jhyamta]] |group5 = Tube zither drum/gong | list5 = *[[Yalamber Baja]] |group6 = [[Bell|Bells]] | list6 = *[[Ghanta]] }} | group4 = Others | list4 = * [[Binayo]] ([[jaw harp]]) *[[Jew's harp#Murchunga|Murchunga]] (jaw harp) *[[Slek|Pipirma]] *[[Urni]] | group5 = Extinct | list5 = *[[Piwancha]] | group6 = Ensembles | list6 = *[[Panche baja]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> rcbxwjadsru4l6ut93elpvxv4xfnoq4 1368211 1368210 2026-08-01T10:53:06Z Bishaldev100 28807 1368211 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} {{Navbox | name =नेपालका बाजाहरू | title = [[नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची|नेपालका बाजाहरू ]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = तारवाद्य | list1 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = Plucked | list1 = *[[Arbajo]] *[[एकतारे]] * [[टुङ्ना]] | group2 = Bowed | list2 = *[[Dakkari]] * [[Piwancha]] * [[सारङ्गी]] | group3 = Struck | list3 = }} | group2 = हावा वाद्य | list2 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मुरली | list1 = * [[बाँसुरी]] | group2 = Oboes | list2 = *[[सहनाई]] *Pung ([[:ne:पुङ सिङ|पुङ सिङ]]) | group3 = Free-reed pipes | list3 = | group4 = [[Pan pipe]]s | list4 = *Chongwari [[चोङ्वारी|चोङ्वारी]] |group5 =Trumpet |list5 = *[[Kangling]] *[[कर्नाल]] *[[Ransingha]] *[[Shankha#Uses|Shanka]] conch shell *[[Sringa]] |group6 = Bagpipe | list6= *[[Mashak]] }} | group3 = Percussion | list3 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = Drums | list1 = * [[च्याब्रुङ]] *[[दमाहा]] *[[डमरू]] *[[डम्फु]] *[[Dhaa]] *[[Dhimay]] *[[ढोलक]] *[[Dhyāngro]] *[[खैँजडी]] *[[Khin]] *[[मादल]] *[[Naqareh]] *[[Tabla]] *[[Tyampko]] ([[:ne:ट्याम्को|ट्याम्को]]) | group2 = Xylophones | list2 = | group3 = Gongs | list3 = |group4 = Cymbals | list4 = *[[Chimta|Chimtaa]] *[[Jhyali]] *[[Jhyamta]] |group5 = Tube zither drum/gong | list5 = *[[Yalamber Baja]] |group6 = [[Bell|Bells]] | list6 = *[[Ghanta]] }} | group4 = Others | list4 = * [[Binayo]] ([[jaw harp]]) *[[Jew's harp#Murchunga|Murchunga]] (jaw harp) *[[Slek|Pipirma]] *[[Urni]] | group5 = Extinct | list5 = *[[Piwancha]] | group6 = Ensembles | list6 = *[[Panche baja]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> l2bv77uryt80u6wv0xw8m9m8bafizm4 1368212 1368211 2026-08-01T10:57:33Z Bishaldev100 28807 1368212 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} {{Navbox | name =नेपालका बाजाहरू | title = [[नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची|नेपालका बाजाहरू ]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = तारवाद्य | list1 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = Plucked | list1 = *[[Arbajo]] *[[एकतारे]] * [[टुङ्ना]] | group2 = Bowed | list2 = *[[Dakkari]] * [[Piwancha]] * [[सारङ्गी]] | group3 = Struck | list3 = }} | group2 = हावा वाद्य | list2 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मुरली | list1 = * [[बाँसुरी]] | group2 = Oboes | list2 = *[[सहनाई]] *Pung ([[:ne:पुङ सिङ|पुङ सिङ]]) | group3 = Free-reed pipes | list3 = | group4 = [[Pan pipe]]s | list4 = *Chongwari [[चोङ्वारी|चोङ्वारी]] |group5 =Trumpet |list5 = *[[Kangling]] *[[कर्नाल]] *[[Ransingha]] *[[Shankha#Uses|Shanka]] conch shell *[[Sringa]] |group6 = Bagpipe | list6= *[[Mashak]] }} | group3 = Percussion | list3 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = Drums | list1 = * [[च्याब्रुङ]] *[[दमाहा]] *[[डमरू]] *[[डम्फु]] *[[धाः]] *[[धिमय्]] *[[ढोलक]] *[[ढ्याङ्ग्रो]] *[[खैँजडी]] *[[खिं]] *[[मादल]] *[[नगरा]] *[[तबला]] *[[ट्याम्को]] | group2 = Xylophones | list2 = | group3 = Gongs | list3 = |group4 = Cymbals | list4 = *[[Chimta|Chimtaa]] *[[Jhyali]] *[[Jhyamta]] |group5 = Tube zither drum/gong | list5 = *[[Yalamber Baja]] |group6 = [[Bell|Bells]] | list6 = *[[Ghanta]] }} | group4 = Others | list4 = * [[Binayo]] ([[jaw harp]]) *[[Jew's harp#Murchunga|Murchunga]] (jaw harp) *[[Slek|Pipirma]] *[[Urni]] | group5 = Extinct | list5 = *[[Piwancha]] | group6 = Ensembles | list6 = *[[Panche baja]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> rp5bdtbwmhc4lam7k4x55c8t4aubcl2 1368213 1368212 2026-08-01T11:01:46Z Bishaldev100 28807 1368213 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} {{Navbox | name =नेपालका बाजाहरू | title = [[नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची|नेपालका बाजाहरू ]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = तारवाद्य | list1 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = रेटेर बजाइने | list1 = *[[Arbajo]] *[[एकतारे]] * [[टुङ्ना]] | group2 = गजले रेटेर बजाइने | list2 = *[[डक्कारी]] * [[पिवाञ्चा]] * [[सारङ्गी]] | group3 = Struck | list3 = }} | group2 = हावा वाद्य | list2 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मुरली | list1 = * [[बाँसुरी]] | group2 = Oboes | list2 = *[[सहनाई]] *Pung ([[:ne:पुङ सिङ|पुङ सिङ]]) | group3 = Free-reed pipes | list3 = | group4 = [[Pan pipe]]s | list4 = *Chongwari [[चोङ्वारी|चोङ्वारी]] |group5 =Trumpet |list5 = *[[Kangling]] *[[कर्नाल]] *[[Ransingha]] *[[Shankha#Uses|Shanka]] *[[Sringa]] |group6 = Bagpipe | list6= *[[Mashak]] }} | group3 = Percussion | list3 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = Drums | list1 = * [[च्याब्रुङ]] *[[दमाहा]] *[[डमरू]] *[[डम्फु]] *[[धाः]] *[[धिमय्]] *[[ढोलक]] *[[ढ्याङ्ग्रो]] *[[खैँजडी]] *[[खिं]] *[[मादल]] *[[नगरा]] *[[तबला]] *[[ट्याम्को]] | group2 = Xylophones | list2 = | group3 = Gongs | list3 = |group4 = Cymbals | list4 = *[[Chimta|Chimtaa]] *[[Jhyali]] *[[Jhyamta]] |group5 = Tube zither drum/gong | list5 = *[[Yalamber Baja]] |group6 = [[Bell|Bells]] | list6 = *[[Ghanta]] }} | group4 = Others | list4 = * [[Binayo]] ([[jaw harp]]) *[[Jew's harp#Murchunga|Murchunga]] (jaw harp) *[[Slek|Pipirma]] *[[Urni]] | group5 = Extinct | list5 = *[[Piwancha]] | group6 = Ensembles | list6 = *[[Panche baja]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> 73bjw2xdl9pch96ryzquxxpj4mr145y 1368214 1368213 2026-08-01T11:03:51Z Bishaldev100 28807 1368214 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} {{Navbox | name =नेपालका बाजाहरू | title = [[नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची|नेपालका बाजाहरू ]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = तारवाद्य | list1 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = रेटेर बजाइने | list1 = *[[Arbajo]] *[[एकतारे]] * [[टुङ्ना]] | group2 = गजले रेटेर बजाइने | list2 = *[[डक्कारी]] * [[पिवाञ्चा]] * [[सारङ्गी]] | group3 = Struck | list3 = }} | group2 = हावा वाद्य | list2 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मुरली | list1 = * [[बाँसुरी]] | group2 = Oboes | list2 = *[[सहनाई]] *Pung ([[:ne:पुङ सिङ|पुङ सिङ]]) | group3 = Free-reed pipes | list3 = | group4 = [[Pan pipe]]s | list4 = *Chongwari [[चोङ्वारी|चोङ्वारी]] |group5 =Trumpet |list5 = *[[Kangling]] *[[कर्नाल]] *[[Ransingha]] *[[Shankha#Uses|Shanka]] *[[Sringa]] |group6 = Bagpipe | list6= *[[Mashak]] }} | group3 = Percussion | list3 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = Drums | list1 = * [[च्याब्रुङ]] *[[दमाहा]] *[[डमरू]] *[[डम्फु]] *[[धाः]] *[[धिमय्]] *[[ढोलक]] *[[ढ्याङ्ग्रो]] *[[खैँजडी]] *[[खिं]] *[[मादल]] *[[नगरा]] *[[तबला]] *[[ट्याम्को]] | group2 = Xylophones | list2 = | group3 = Gongs | list3 = |group4 = Cymbals | list4 = *[[Chimta|Chimtaa]] *[[Jhyali]] *[[Jhyamta]] |group5 = Tube zither drum/gong | list5 = *[[Yalamber Baja]] |group6 = [[Bell|Bells]] | list6 = *[[Ghanta]] }} | group4 = अन्य बाजा | list4 = * [[बिनायो]] *[[मुर्चुङ्गा]] (jaw harp) *[[पिपिरिमा]] *[[उर्नी]] | group5 = लोप भइसकेका बाजा | list5 = *[[Piwancha]] | group6 = बाजा समूह | list6 = *[[पञ्चे बाजा]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> 2828gqzgts4mo1a17r7pn3wplp4h7mt 1368215 1368214 2026-08-01T11:08:14Z Bishaldev100 28807 1368215 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} {{Navbox | name =नेपालका बाजाहरू | title = [[नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची|नेपालका बाजाहरू ]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = तारवाद्य | list1 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = रेटेर बजाइने | list1 = *[[Arbajo]] *[[एकतारे]] * [[टुङ्ना]] | group2 = गजले रेटेर बजाइने | list2 = *[[डक्कारी]] * [[पिवाञ्चा]] * [[सारङ्गी]] | group3 = Struck | list3 = }} | group2 = हावा वाद्य | list2 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मुरली | list1 = * [[बाँसुरी]] | group2 = Oboes | list2 = *[[सहनाई]] *Pung ([[:ne:पुङ सिङ|पुङ सिङ]]) | group3 = Free-reed pipes | list3 = | group4 = [[Pan pipe]]s | list4 = *Chongwari [[चोङ्वारी|चोङ्वारी]] |group5 =Trumpet |list5 = *[[Kangling]] *[[कर्नाल]] *[[Ransingha]] *[[शङ्ख]] *[[Sringa]] |group6 = मस्क बाजा | list6= *[[Mashak]] }} | group3 = घन बाजा / ठोकेर बजाइने | list3 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = Drums | list1 = * [[च्याब्रुङ]] *[[दमाहा]] *[[डमरू]] *[[डम्फु]] *[[धाः]] *[[धिमय्]] *[[ढोलक]] *[[ढ्याङ्ग्रो]] *[[खैँजडी]] *[[खिं]] *[[मादल]] *[[नगरा]] *[[तबला]] *[[ट्याम्को]] | group2 = Xylophones | list2 = | group3 = Gongs | list3 = |group4 = झ्याम्टा तथा काँसका बाजा | list4 = *[[Chimta|Chimtaa]] *[[झ्याली]] *[[झ्याम्टा]] |group5 = Tube zither drum/gong | list5 = *[[Yalamber Baja]] |group6 = [[Bell|Bells]] | list6 = *[[Ghanta]] }} | group4 = अन्य बाजा | list4 = * [[बिनायो]] *[[मुर्चुङ्गा]] (jaw harp) *[[पिपिरिमा]] *[[उर्नी]] | group5 = लोप भइसकेका बाजा | list5 = *[[Piwancha]] | group6 = बाजा समूह | list6 = *[[पञ्चे बाजा]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> gfr5bfxi7mpl8si7cxkq9qvs5j000bu 1368216 1368215 2026-08-01T11:09:33Z Bishaldev100 28807 1368216 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} {{Navbox | name =नेपालका बाजाहरू | title = [[नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची|नेपालका बाजाहरू ]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = तारवाद्य | list1 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = रेटेर बजाइने | list1 = *[[Arbajo]] *[[एकतारे]] * [[टुङ्ना]] | group2 = गजले रेटेर बजाइने | list2 = *[[डक्कारी]] * [[पिवाञ्चा]] * [[सारङ्गी]] | group3 = Struck | list3 = }} | group2 = हावा वाद्य | list2 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मुरली | list1 = * [[बाँसुरी]] | group2 = Oboes | list2 = *[[सहनाई]] *Pung ([[:ne:पुङ सिङ|पुङ सिङ]]) | group3 = Free-reed pipes | list3 = | group4 = [[Pan pipe]]s | list4 = *Chongwari [[चोङ्वारी|चोङ्वारी]] |group5 =Trumpet |list5 = *[[Kangling]] *[[कर्नाल]] *[[Ransingha]] *[[शङ्ख]] *[[Sringa]] |group6 = मस्क बाजा | list6= *[[Mashak]] }} | group3 = घन बाजा / ठोकेर बजाइने | list3 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मादल तथा ढोलक | list1 = * [[च्याब्रुङ]] *[[दमाहा]] *[[डमरू]] *[[डम्फु]] *[[धाः]] *[[धिमय्]] *[[ढोलक]] *[[ढ्याङ्ग्रो]] *[[खैँजडी]] *[[खिं]] *[[मादल]] *[[नगरा]] *[[तबला]] *[[ट्याम्को]] | group2 = Xylophones | list2 = | group3 = Gongs | list3 = |group4 = झ्याम्टा तथा काँसका बाजा | list4 = *[[Chimta|Chimtaa]] *[[झ्याली]] *[[झ्याम्टा]] |group5 = Tube zither drum/gong | list5 = *[[Yalamber Baja]] |group6 = [[Bell|Bells]] | list6 = *[[Ghanta]] }} | group4 = अन्य बाजा | list4 = * [[बिनायो]] *[[मुर्चुङ्गा]] (jaw harp) *[[पिपिरिमा]] *[[उर्नी]] | group5 = लोप भइसकेका बाजा | list5 = *[[Piwancha]] | group6 = बाजा समूह | list6 = *[[पञ्चे बाजा]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> 5lvagpqo0a631k46vhh6d3fsef7e610 1368217 1368216 2026-08-01T11:11:00Z Bishaldev100 28807 1368217 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} {{Navbox | name =नेपालका बाजाहरू | title = [[नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची|नेपालका बाजाहरू ]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = तारवाद्य | list1 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = रेटेर बजाइने | list1 = *[[Arbajo]] *[[एकतारे]] * [[टुङ्ना]] | group2 = गजले रेटेर बजाइने | list2 = *[[डक्कारी]] * [[पिवाञ्चा]] * [[सारङ्गी]] | group3 = Struck | list3 = }} | group2 = हावा वाद्य | list2 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मुरली | list1 = * [[बाँसुरी]] | group2 = Oboes | list2 = *[[सहनाई]] *Pung ([[:ne:पुङ सिङ|पुङ सिङ]]) | group3 = Free-reed pipes | list3 = | group4 = [[Pan pipe]]s | list4 = *Chongwari [[चोङ्वारी|चोङ्वारी]] |group5 =Trumpet |list5 = *[[Kangling]] *[[कर्नाल]] *[[Ransingha]] *[[शङ्ख]] *[[Sringa]] |group6 = मस्क बाजा | list6= *[[Mashak]] }} | group3 = घन बाजा / ठोकेर बजाइने | list3 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मादल तथा ढोलक | list1 = * [[च्याब्रुङ]] *[[दमाहा]] *[[डमरू]] *[[डम्फु]] *[[धाः]] *[[धिमय्]] *[[ढोलक]] *[[ढ्याङ्ग्रो]] *[[खैँजडी]] *[[खिं]] *[[मादल]] *[[नगरा]] *[[तबला]] *[[ट्याम्को]] | group2 = Xylophones | list2 = | group3 = Gongs | list3 = |group4 = झ्याम्टा तथा काँसका बाजा | list4 = *[[Chimta|Chimtaa]] *[[झ्याली]] *[[झ्याम्टा]] |group5 = Tube zither drum/gong | list5 = *[[यलम्बर (बाजा)]] |group6 = [[Bell|Bells]] | list6 = *[[घण्टी]] }} | group4 = अन्य बाजा | list4 = * [[बिनायो]] *[[मुर्चुङ्गा]] (jaw harp) *[[पिपिरिमा]] *[[उर्नी]] | group5 = लोप भइसकेका बाजा | list5 = *[[Piwancha]] | group6 = बाजा समूह | list6 = *[[पञ्चे बाजा]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> gn4wen8mu71eokq7z8rz5914ny63lnj 1368218 1368217 2026-08-01T11:14:32Z Bishaldev100 28807 1368218 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = नेपालका बाजाहरू |title = नेपालका परम्परागत बाजा |color = #E0B47F |group1= |list1= [[उर्नी]] {{*}} [[एकतारे]] {{*}} [[करताल]] {{*}} [[कर्नाल]] {{*}} [[कस्टार]] {{*}} [[कारा]] {{*}} [[काङलिङ्]] {{*}} [[कुकुवय्]] {{*}} [[खाँकर]] {{*}} [[खिं]] {{*}} [[खैँजडी]] {{*}} [[गजो]] {{*}} [[गितार]] {{*}} [[गोल्की]] {{*}} [[घण्टी]] {{*}} [[चट्कौली]] {{*}} [[चोङ्वारी]] {{*}} [[च्योत]] {{*}} [[च्याब्रुङ]] {{*}} [[च्योदर]] {{*}} [[झर्रा]] {{*}} [[झाइल]] {{*}} [[झुर्मा]] {{*}} [[झुमरी मादल]] {{*}} [[झ्याम्टा]] {{*}} [[झ्याली]] {{*}} [[टिम्की]] {{*}} [[टुङ्ना]] {{*}} [[ट्याम्को]] {{*}} [[ठेकारा]] {{*}} [[डफा]] {{*}} [[डम्फु]] {{*}} [[डमरू]] {{*}} [[डम्बा]] {{*}} [[डोङमेन]] {{*}} [[ढोलक]] {{*}} [[ढोलकी]] {{*}} [[ढ्वाल]] {{*}} [[ढ्याङ्ग्रो]] {{*}} [[तबला]] {{*}} [[तमौरा]] {{*}} [[ताः]] {{*}} [[तुरही]] {{*}} [[थुन्दर]] {{*}} [[दमाहा]] {{*}} [[धाः]] {{*}} [[धिमय्]] {{*}} [[नगरा]] {{*}} [[नरसिङ्गा]] {{*}} [[नारा]] {{*}} [[नाय्खि]] {{*}} [[नौमती बाजा]] {{*}} [[पञ्चैबाजा]] {{*}} [[पिङरी]] {{*}} [[पिपही]] {{*}} [[पिपिरिमा]] {{*}} [[पिपिरी]] {{*}} [[पिलरू]] {{*}} [[पुङ सिङ]] {{*}} [[पुँगी]] {{*}} [[बाँसुरी]] {{*}} [[बानो]] {{*}} [[बिनायो]] {{*}} [[बीन]] {{*}} [[बौसी]] {{*}} [[भुभुजेला]] {{*}} [[मजैरा]] {{*}} [[मन्द्रा‎]] {{*}} [[मनार]] {{*}} [[मादल]] {{*}} [[मुजुरा]] {{*}}[[मुरली]] {{*}} [[मुर्चुङ्गा]] {{*}} [[यलम्बर (बाजा)|यलम्बर]] {{*}} [[रेउनी]] {{*}} [[वीणा]] {{*}} [[शङ्ख]] {{*}} [[सखियामादल]] {{*}} [[सहनाई]] {{*}} [[सारङ्गी]] {{*}} [[सितार]] {{*}} [[सिलिमी]] {{*}} [[हार्मोनियम]] {{*}} [[हुड्को]] }} {{Navbox | name =नेपालका बाजाहरू | title = [[नेपालका परम्परागत बाजाहरूको सूची|नेपालका बाजाहरू ]] | state = {{{state|autocollapse}}} | bodyclass = hlist | group1 = तारवाद्य | list1 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = रेटेर बजाइने | list1 = *[[Arbajo]] *[[एकतारे]] * [[टुङ्ना]] | group2 = गजले रेटेर बजाइने | list2 = *[[डक्कारी]] * [[पिवाञ्चा]] * [[सारङ्गी]] | group3 = Struck | list3 = }} | group2 = हावा वाद्य | list2 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मुरली | list1 = * [[बाँसुरी]] | group2 = Oboes | list2 = *[[सहनाई]] *Pung ([[:ne:पुङ सिङ|पुङ सिङ]]) | group3 = Free-reed pipes | list3 = | group4 = [[Pan pipe]]s | list4 = *Chongwari [[चोङ्वारी|चोङ्वारी]] |group5 =Trumpet |list5 = *[[Kangling]] *[[कर्नाल]] *[[Ransingha]] *[[शङ्ख]] *[[Sringa]] |group6 = मस्क बाजा | list6= *[[Mashak]] }} | group3 = घन बाजा<br> ठोकेर बजाइने | list3 = {{Navbox|subgroup | groupwidth = 9em | group1 = मादल तथा ढोलक | list1 = * [[च्याब्रुङ]] *[[दमाहा]] *[[डमरू]] *[[डम्फु]] *[[धाः]] *[[धिमय्]] *[[ढोलक]] *[[ढ्याङ्ग्रो]] *[[खैँजडी]] *[[खिं]] *[[मादल]] *[[नगरा]] *[[तबला]] *[[ट्याम्को]] | group2 = Xylophones | list2 = | group3 = Gongs | list3 = |group4 = झ्याम्टा तथा काँसका बाजा | list4 = *[[Chimta|Chimtaa]] *[[झ्याली]] *[[झ्याम्टा]] |group5 = Tube zither drum/gong | list5 = *[[यलम्बर (बाजा)]] |group6 = [[Bell|Bells]] | list6 = *[[घण्टी]] }} | group4 = अन्य बाजा | list4 = * [[बिनायो]] *[[मुर्चुङ्गा]] (jaw harp) *[[पिपिरिमा]] *[[उर्नी]] | group5 = लोप भइसकेका बाजा | list5 = *[[Piwancha]] | group6 = बाजा समूह | list6 = *[[पञ्चे बाजा]] }} <noinclude> [[श्रेणी:नेपालका बाजाहरू]] </noinclude> kfmjx8e2o5fghcczp370lsezfhoke8d भिन्स मिकम्यान 0 101647 1368160 1355757 2026-07-31T15:40:28Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदीद्वारा [[भिन्स म्याकमेन]] पृष्ठलाई [[भिन्स मिकम्यान]]मा सारियो 1355757 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = भिन्स म्याकमेन | image = Vince McMahon 2.jpg | caption = डिसेम्बर २००६ मा म्याकमेन | birth_name = भिसेन्ट केनेडि म्याकमेन | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1945|8|24}} | birth_place = [[नर्थ क्यारोलाइना|उत्तर क्यारोलाइना]], अमेरिका | education = फिसबर्न सैनिक विद्यालय | alma_mater = पूर्वी क्यारोलिना विश्वविद्यालय | residence = ग्रिनविच, अमेरिका | occupation = {{flat list| * व्यावसायिक कुस्ती प्रवर्तक (उथ्थानकर्ता) र कार्यकारी * अमेरिकी फुटबल कार्यकारी * व्यापारी}} | employer = [[डब्ल्युडब्ल्युई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]<br>अल्फा मनोरञ्जन | title = डब्ल्युडब्ल्युईका [[अध्यक्ष]] र [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी अधिकृत]]<br>संस्थापक, अल्फा इन्टरटेन्मेन्ट | net_worth = $३.५ अर्ब (सेप्टेम्बर २०१८)<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.forbes.com/profile/vincent-mcmahon/#14e78af51b89|शीर्षक=भिसेन्ट म्याकमेन फोर्ब्समा जानकारी पृष्ठ}}</ref> | party = [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|गणतान्त्रिक]] | spouse = {{marriage|लिन्डा म्याकमेन|August 26, 1966}} | children = सेन म्याकमेन र स्टेफिनि म्याकमेन | parents = भिसेन्ट जे म्याकमेन | relatives = जेस म्याकमेन (हजुरबुवा) | family = म्याकमेन परिवार | website = | module = {{Infobox professional wrestler|child=छ | names = मिस्टर म्याकमेन<br>भिन्स म्याकमेन | height = | weight = | billed = ग्रिनविच | debut = १९६९ (टिप्पणीकर्ता)<br>अप्रिल १३, १९९८ (कुस्ती खेलाडी) | retired = | footnotes = <ref name="WWEBio">{{वेब स्रोत |शीर्षक=मिस्टर म्याकमेन - डब्ल्युडब्ल्युई जीवन |युआरएल=https://www.wwe.com/superstars/mr-mcmahon |वेबसाइट=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |पहँचमिति=१८ डिसेम्बर २०१८}}</ref> }}}} '''भिन्स म्याकमेन''' (जन्म अगस्ट २४, १९४५) एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती उथ्थानकर्ता वा प्रवर्तक र कार्यकारी हुन्। उनी अमेरिकी फुटबलका कार्यकारी र व्यापारी पनि हुन्। सन् १९८० मा उनका बुबाले कम्पनी सम्हाले पछी, उनले डब्ल्युडब्ल्युईको संयुक्त क्षेत्र र दृश्य पछाडि काम गर्ने गर्दथे। उनी हाल [[डब्ल्युडब्ल्युई]]का अध्यक्ष र प्रमुख कार्यकारी अधिकृत र बहुमत मालिकको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। उनी अल्फा मनोरञ्जन नामक कम्पनीका संस्थापक पनि हुन् जो अमेरिकी फुटबल लिगको एक प्रमुख कम्पनी हो। म्याकमेन एक उद्घोषक र व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीको रूपमा एक विशेष मुकुटको प्रयोग गर्दथे र उनको रिङ नाम '''मिस्टर म्याकमेन''' रहेको छ जुन उनको वास्तविक जीवनको व्यक्तित्वमा आधारित छ। उनी दुई-पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता पनि भएका थिए। उनी सन् १९९९ मा डब्ल्युडब्ल्युएफ विजेता र सन् २००७ मा इसीडब्ल्यू विश्व विजेता पनि भैसकेका छन्। उनले सन् १९९९ को रोयल रम्बलका पनि विजेता थिए। उनले १९९९ देखि २००० सम्म एकाधिक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ / डब्ल्युडब्ल्युई भुक्तान कार्यक्रमको शीर्षमा आएका थिए र सन् २००० को रेसल मेनियामा [[ड्वेन जोनसन|द रक]]को लागि सहयोगीको रूपमा भाग जनाएका थिए। एकल प्रतियोगितामा, उनले पहिलाको डब्लुएफएफ / डब्ल्युडब्ल्युई विजेता रिक फ्लेयर, [[द अन्डरटेकर]], शन माइकल्स र [[ट्रिपल एच]]को बिरुद्ध विजय हासिल गरेका थिए। उनले म्याकमेन परिवारको बाँकीका सदस्यहरूका साथमा प्रमुख प्राधिकारीको रूपमा उनी आफ्नो पछिल्ला र पर्दा अगाडि न‌ै विभिन्न भूमिकाहरू निर्वाह गर्ने गर्दछन्। म्याकमेनले पूर्व कार्यकारी अधिकृत र वर्तमान अमेरिकी साना व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक लिन्डा म्याकमेनसँग विवाह गरेका छन्ज सको साथ उनका २ जना सन्तान रहेका छन्, जसमा छोरा शेन र छोरी स्टेफिनी हुन्। उनी डब्लुडब्लूईका परिचालन अधिकृत/कुस्ती खेलाडी [[ट्रिपल एच]]का ससुरा हुन्। उनका ६ वटा नातिनातिनाहरू रहेका छन्। == बाल्यकाल == भिसेन्ट केनेडी केम्बर २४ अगस्ट, १९५३ मा पेनाहर्स्ट, न्यू साउथ वेल्समा जन्मिएका थिए।<ref name="IGN">{{cite web|url=http://stars.ign.com/objects/915/915330_biography.html|title=आईजिएन: भिन्स म्याकमेनको जिवनी|accessdate=सेप्टेम्बर १४, २००७|publisher=आइजिएन डटकम|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071116114423/http://stars.ign.com/objects/915/915330_biography.html|archivedate=November 16, 2007|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116114423/http://stars.ign.com/objects/915/915330_biography.html |date=November 16, 2007 }}</ref> उनी भिक्टोरिया (एस्किउ) र भिसेन्ट जेम्स म्याकमेनका कान्छा छोरा हुन्। उनको पिताले परिवारलाई छोडेपछि म्याकमेन त्यतिबेला पनि बच्चा थिए र उनको बुबा छोरा रडलाई उनको साथ लिएर गएका थिए। त्यसैले म्याकमेनले उनलाई बाह्र वर्षको उमेर छँदा पनि भेटेका थिएनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/mcmahon-vince.html|title=भिन्स म्याकमेनको जिवनी|publisher=स्ल्याम! स्पोर्ट्स}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120629081637/http://www.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/mcmahon-vince.html |date=2012-06-29 }}</ref> उनका हजुरवुवाका वुवा जेस म्याकमेन पनि एक व्यावसायिक कुस्ती प्रवर्तक थिए जसका आमाबाबु गलवे जिल्लाका आयरल्यान्डेली मूलका थिए । <ref>{{cite news|title=आइरिस|date=सेप्टेम्बर २०, २०१३|publisher=''आइरिस इक्ज्यामिनर''|url=http://www.irishexaminer.com/lifestyle/features/the-fighting-irish-and-the-wwe-243608.html|accessdate=}}</ref><ref name="Roderick">{{cite book|url=https://www.amazon.com/National-Wrestling-Alliance-Monopoly-Strangled/dp/1550227416 |title=राष्ट्रिय कुस्ती एलाएन्स |last=हर्नबेकर|first=टिम|year=२००७|publisher=इसिडब्ल्यु प्रेस}}</ref> उनका हजुरवुवाका हजुरआमा, रोज डेभिस पनि आयरल्यान्डेली मूलकै थिइन्।<ref name="Roderick"/> उनले आफ्नो अधिकांश बाल्यकाल आमा र सौतेनी बुवाका साथ बिताएका थिए। उनका सौतेनी वुबा लियो लुप्टनले उनकी आमालाई कुटपिट गर्दथे र म्याकमेनले उनलाई बचाउन जाँदा उनलाईनै आक्रमण गर्दथे। उनको भनाईका उनुसार,"यो दुर्भाग्यवश भयो कि मैले उहाँलाई मार्न पूर्व उहाँ आफै मर्नुभयो। मैले त्यो आनन्द मान्न सक्थेँ"।<ref>{{पत्रिका स्रोत |लेखक=|शीर्षक=प्लेबोइ अन्तरबार्ता: भिन्स म्याकमेन |पत्रिका=प्लेबोइ |पृष्ठ=६० |मिति=फेब्रुअरी २००१}}</ref> उनले भर्जिनियामा रहेको फिसबर्न सैनिक विद्यालयबाट सन् १९६४ मा स्नातक गरेका थिए।<ref>{{cite magazine |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=प्लेबोइ अन्तरबार्ता: भिन्स म्याकमेन |magazine=प्लेबोइ |page=६१ |date=फेब्रुअरी २००१}}</ref> उनको प्रारम्भिक जीवनमा, उनले टोलाउने खालको रोगलाई पनि हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.dyslexia.tv/freethinkersu/alumni.htm|title=डिस्लेक्सिया टिभी|accessdate=सेप्टेम्बर १५, २००८|publisher=डिस्लेक्सिया}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924202248/http://www.dyslexia.tv/freethinkersu/alumni.htm |date=2010-09-24 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dyslexiamentor.com/famousdyslexics.php|title=चर्चित डिस्लेक्सिया|accessdate=सेप्टेम्बर १५, २००८|publisher=डिस्लेक्सिया मेन्टोर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080921191236/http://www.dyslexiamentor.com/famousdyslexics.php|archivedate=सेप्टेम्बर २१, २००८|df=mdy-all}}</ref> ==व्यापार कार्यकाल== ===विश्वव्यापी कुस्ती सङ्घ (१९६९–१९७९)=== म्याकमेनले पहिलो पटक १२ वर्षको उमेर छँदा राजधानी कुस्ती निगम (अनुवादित नाम) (सीडब्ल्यूसी) का प्रर्वतक, उनकै बुबा भिन्सेन्ट जे म्याकमेनलाई भेटेका थिए। त्यसपछि, म्याकमेनले आफ्नो बुबाको व्यावसायिक कुस्तीलाई पछ्याउनेमा चासो राखे र प्रायजसो उनको साथ मेडिसन स्क्वायर गार्डनको यात्रा गर्न थालेका थिए। म्याकमेन एक कुस्ती खेलाडी बन्न चाहन्थे, तर उनका बुवाले उनलाई सो गर्नबाट रोकेका थिए।<ref name="DVD"/> सन् १९६८ मा, म्याकम्नले पूर्वी क्यारोलाइना विश्वविद्यालयबाट व्यापारिक स्नातकोत्तर हासिल गरेका थिए।<ref name="Roderick"/> पछि, उनको बुवाको विश्वव्यापी कुस्ती सङ्ङमा प्रबन्धकीय भूमिकामा काम गर्न इच्छुक थिए (यद्यपि म्याकमेन आफ्नो छोराको व्यापारमा प्रवेशको विचारसँग खुसी थिएनन्)।<ref>{{पुस्तक स्रोत|अन्तिम१=हर|प्रम१=माइकल|शीर्षक=रेस्लिङ|मिति=२०१५|स्थान=लुलु डटकम|आइएसबिएन=978-1329330443|पृष्ठ=३५}}</ref> सन् १९६९ मा, म्याकमेन वल्ड वाइड रेस्लिङ फेडरेसनको अल-स्टार रेस्लिङको लागि एक रिङ् उद्घोषकको रूपमा आफ्नो पहिलो भूमिका निभाएका थिए।<ref name="McMahonFamily">{{cite book|last=किलबेरर|first=एन्जी प्याटरसन |title=म्याकमेन: भिन्स म्याकमेन र उनको परिवार |publisher=क्यापस्टोन प्रेस|year=2003|page=१५|isbn=0-7368-2143-0}}</ref> सन् १९७१ मा रे मोर्गानलाई प्रतिस्थापन गर्दै पछि प्रत्येक दूरदर्शनमा खेलहरूका लागि टिप्पणीकार बनेका थिए, उनले नोभेम्बर १९९७ भन्दा अघि सम्म नियमित रूपमा त्यस भुमिका निभाएका थिए। सन् १९७० को दशकमा, म्याकमेनको आफ्नो पिताको कम्पनीमा प्रमुख बलको रूपमा उदाय भएको थियो।<ref name="books.google.com">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://books.google.com/books?id=rPCGDAAAQBAJ&pg=PA152&lpg=PA152&dq=inoki%20vs%20ali%20vince%20mcmahon%20jr&source=bl&ots=FTaXQPN3L8&sig=FApa6eTlPxfy2djRuwfTTnKTz6I&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi947_2kcfOAhXHBcAKHbK4DLMQ6AEIIzAB#v=onepage&q=inoki%20vs%20ali%20vince%20mcmahon%20jr&f=false|शीर्षक=अलि भर्सेस इनोकि|प्रथम=जोस|अन्तिम=ग्रस|मिति=जुन ९, २००६|प्रकाशक=बेल बला बुक्स, इङ्क|माध्यम=गुगल पुस्तक}}</ref> उनले कम्पनलाई वल्ड रेस्लिङ फेडरेसन (विश्व कुस्ती सङ्घ) (डब्ल्यूएफएफ) मा नामाकरण गर्नेमा जोड दिएका थिए। म्याकमेनले सन् १९७६ को मोहम्मद अली र एन्टोनियो इनोकी विचको कुस्ती खेल हुनुमा उनकै हात रहेको थियो।<ref name="books.google.com"/> सन् १९९५ मा उनी र उनकी पत्नी लिन्डाले आफ्नो कम्पनी, टाइटन खेलकुदको स्थापना गरेकी थिइन् जसलाई सोही वर्षमा उद्घाटन गरिएको थियो।<ref name="WWEBoard">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://corporate.wwe.com/governance/board.jsp |शीर्षक=डब्ल्युडब्ल्युई निर्देशन विभाग |प्रकाशक=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |पहुँतमिति=सेप्टेम्बर ९, २००९ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20090924084351/http://corporate.wwe.com/governance/board.jsp |अभिलेखमिति=सेप्टेम्बर २४, २००९ |df= }}</ref> सन् १९८२ मा जब म्याकमेन ३७ वर्षका थिए, उनले आफ्ना बाबु मार्फत क्यापिटल रेस्लिङ कम्पनीको अधिग्रहण गरेका थिए भने उनको पिताको मृत्यु सन् १९८४ मा भएको थियोे। ===वल्ड रेस्लिङ फेडरेसन/वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट/डब्ल्युडब्ल्युई (विश्व कुस्ती सङ्घ)=== ==== सन् १९८० कुस्तीको सुनौलो युग ==== २१ फेब्रुअरी १९८० मा म्याकमेनले औपचारिक रूपमा टाइटन खेलकुद नामक कम्पनीको स्थापना गरेका थिए र कम्पनीको प्रधान कार्यालय दक्षिण यर्माउथ, [[म्यासेचुसेट्स]]मा स्थापना गरिएको थियो। उनीहरूले हाल निस्क्रिय रूपमा रहेको केप कोड रङ्गशालाको प्रयोग गरी उनले यसलाई कम्पनीको गृह आधारको रूपमा सञ्चालन गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://blog.ctnews.com/politicalcapitol/2010/09/30/a-few-loose-ends-from-the-mcmahon-bankruptcy-story/|title=म्याकमेनको कथा|date=अक्टोबर १, २०१०|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160505025429/http://blog.ctnews.com/politicalcapitol/2010/09/30/a-few-loose-ends-from-the-mcmahon-bankruptcy-story/ |date=2016-05-05 }}</ref> डब्ल्युडब्ल्युएफको खरिदको समयमा, व्यावसायिक कुस्ती, क्षेत्रीय प्रचारकहरूद्वारा सञ्चालित एक व्यवसाय थियो। विभिन्न प्रर्वतकहरूले, एकअर्काको क्षेत्रहरूमा आक्रमण नगरिकन आआफ्नै ढङ्गले खेलहरू सञ्चालन गरेका थिए, किनभने यो अभ्यास दश वर्षका लागि पूर्वनिर्धारित गरिएको थियो। अन्य कुस्ती कम्पनीहरूले म्याकमेनको उद्योग कस्तो हुन सक्छ भन्ने कुरामा फरक दृष्टिकोण राख्दथे। सन् १९८३ मा, डब्ल्युडब्ल्युएफ नेशनल रेस्लिङ एलायन्समा दोस्रो पटक विभाजन भएको थियो, त्यसअघि सन् १९६३ मा विभाजन भएर पुनःस्थापना भई मिलेको थियो। नेशनल रेस्लिङ एलायन्स देशभरका सबै स्थानिय क्षेत्रहरू र टाढाको क्षेत्रमा जापानको पनि यो शासकीय निकाय रहेको थियो। उनले कम्पनीको उत्तरपूर्वी अमेरिकाका बाहिरका क्षेत्रहरूमा प्रचारप्रसार गरी राष्ट्रिय रूपमा कम्पनी विस्तार गर्न थालेका थिग र उनले अमेरिकी कस्ती सङ्घ (एडब्ल्युए) जस्ता अन्य कम्पनीहरूबाट प्रतिभाशाली कुस्ती खेलाडीहरूको हस्ताक्षर गराउन सफल भएका थिए। उनले हल्क होगनलाई पनि आफ्नै कम्पनीमा भर्ती गराएका थिए र प्रतिद्वन्द्वी इलाकामा प्रसारण गर्न सुरु गरेका थिए। यद्यपि, म्याकमेन त्यतिबेला पनि डब्लुएफएफका उद्घोषककै रूपमा अगाडि बढिरहेका थिए। कुस्तीको क्षेत्रमा पप सङ्गीत कलाकारहरूको समावेश गरेर उनले द रक 'एन' रेस्लिङ कनेक्सन सृजना गरेका थिए। नतिजाको रूपमा, डब्ल्यूडब्ल्यूएफले आफ्नो समर्थकको आधारमा एक राष्ट्रिय मुख्यधारा दर्शकहरूलाई विस्तार गर्न सक्षम भएको थियो जसका कारण यो एमटिभी नामक चर्चित अमेरिकी दूरदर्शनले सञ्चालन गर्ने प्रोग्रामिङ नामक एक कार्यक्रममा खुलस्त रूपमा प्रदर्शित भएको थियो। मार्च ३१, १९८५ मा, उनले मेडिसन स्क्वायर गार्डेनमा पहिलो रेसलमनिया आयोजनन गरेका थिए जुन बन्द सर्किट दूरदर्शनहरूमा अमेरिकाका विभिन्न बजारहरूमा उपलब्ध रहेको थियोे। सन् १९८० को दशकको अन्तमा, म्याकमेनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफलाई एक नमुना खेल मनोरञ्जन ब्रान्डको आकार दिएका थिए जसले गर्दा यसले परिवारिक दर्शकहरूलाई आकर्षित गराएको थियो। कुस्तीमा कहिल्यै पनि ध्यान नदिनेहरूलाई पनि यसले आकर्षित गराउन सफल भएको थियो। उनले त्यसपछि अत्यधिक प्रचारको माध्यमले बढावा गरेर यसलाई दूरदर्शन मार्फत प्रत्यक्ष प्रसारण गरेका थिए। सन् १९८७ मा डब्लुएफएफले ९०,१७३ जना दर्शकहरूलाई पन्टियक सिल्भरडोम नामक रङ्गशालामा भित्र्याउन सफल भएको थियोे जसलाई "तेस्रो रेसलमेनिया"मा (खेलकुद मनोरञ्जन इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो भीड) भनिन्छ, जसमा हल्क होगन र एन्ड्र्ड द जायन्ट बिचको प्रतिस्पर्धा मुख्य कार्यक्रममा राखिएको थियो।<ref name="corporatebio">{{cite web |url=http://corporate.wwe.com/company/bios/vk_mcmahon.jsp |title=भिन्स म्याकमेनको जिवनी |accessdate=जनवरी १४, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युइ कर्पोरेट |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215125621/http://corporate.wwe.com/company/bios/vk_mcmahon.jsp |archivedate=डिसेम्बर १५, २००७ |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215125621/http://corporate.wwe.com/company/bios/vk_mcmahon.jsp |date=2007-12-15 }}</ref> ==== मनोवृत्ति युग ==== टेड टर्नरको विश्व च्याम्पियन कुस्ती (डब्ल्यूसीडब्ल्यू) विरुद्धको सङ्घर्ष पछि म्याकमेनले सन् १९९० को दशकको अन्तमा डब्लुडब्ल्युएफ विशिष्ट कुस्ती मञ्चको रूपमा पदोन्नति गरेका थिए र उनले नयाँ ब्रान्ड रणनीति सुरु गरेका थिए जसले गर्दा डब्ल्युडब्ल्युएफलाई विशिष्टताको सिखरमा फर्काउनु मद्दत गरेको थियो सन् १९९७ सर्भाइभर सिरिज नामक भुक्तान कार्यक्रमको बेलामा म्याकमेनले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व विजेता ब्रेट हार्ट र सन माइकल्स बिच भएको प्रतियोगितामा उनले खेल बिचमै रोकि उपाधि सन माइकल्सलाई दिने निर्णय गरेका थिए।<ref name="Survivor Series - Shawn Michaels vs Bret Hart">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/1997/mainevent/|title=सरभाइभर सेरिज १९९७ को मेन इभेन्ट |accessdate=जनवरी १४, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> त्यसपछि म्याकमेनको एक नयाँ युगको सुरुवात गरेका थिए। म्याकमेन, जसले वर्षौं वर्षको लागि आफ्नो कम्पनीको स्वामित्व निभाएका थिए र प्रायः एक टिप्पणीकारको रूपमा चिनिन्थे। डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उनी दुष्ट मिस्टर म्याकमेनको रूपमा पनि चिनिएका थिए । उनले स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनको साथमा एक खतरनाक दुश्मनीको सुरुवात भएको थियो, जसले मालिकलाई चुनौती दिएका थिए। नतिजाको रूपमा, डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अचानक आफुलाई राष्ट्रिय पप संस्कृतिको बीचमा भेट्टाउन पुग्यो र यसको साप्ताहिकको मण्डे नाइट र (नेपालीमा - सोमबार रातिको र) प्रसारणमा यसले लाखौँ दर्शकहरूको ध्यान खिच्न पुगेको थियो। यसले केबल दूरदर्शनमा सर्वोच्च मूल्याङ्कन गरिएका छनोटहरू बीच स्थान प्राप्त गरेको थियो।<ref name="corporatebio"/> अक्टोबर १९९९ मा, म्याकमेनले डब्ल्युडब्ल्युएफ कम्पनीको स्टकको प्रारम्भिक सार्वजनिक प्रस्तावको नेतृत्व गरेका थिए। म्याकमेनले २३ मार्च, २००१ मा टर्नर प्रसारण प्रणालीबाट डब्ल्यूसीडब्ल्यूको अधिग्रहण गरे त्यसको लगत्तै मण्डे नाइट्स वार (नेपाली - सोमबार राती युद्ध)को अन्त्य भएको थियो।<ref>{{cite news|title=डब्ल्युडब्ल्युएफले प्रतिद्वन्दी डब्ल्युसीडब्ल्युलाई खरिद गरेको छ|url=http://money.cnn.com/2001/03/23/deals/wwf/|accessdate=मार्च १२, २०१६|publisher=सिएनएन मनि|date=मार्च २३, २००१}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181204002848/https://money.cnn.com/2001/03/23/deals/wwf/ |date=2018-12-04 }}</ref> १ अप्रिल, २००१ मा, एक्सट्रिम च्याम्पियनसिप रेस्लिङ ऋण तिर्न नसकेर टाँट पल्टिएका कारण डब्ल्यूडब्ल्यूएफ त्यस समयमा अन्तिम प्रमुख कुस्ती आयोजकको रूपमा रहेको थियो।<ref>{{cite book|title=संयुक्त राज्य अमरिकामा पेशेवर कुस्तीको इतिहास|last=बेकम्यान|first=स्कट|page=१३९|publisher=ग्रिनवुड पब्लिसिङ ग्रुप|year=२००६|isbn=978-0275984014}}</ref> === अन्य व्यापारिक सम्झौताहरू === [[File:Ron Killings & Vince McMahon laughing.jpg|thumb|म्याकमेन, रोन किलिङ्ससँग ठट्टा गर्दै ट्रिब्युट टु द ट्रुप्स २००८ मा]] सन् १९८५ मा भिन्स र लिन्डाले केप कोड कोलिजियम नामक रङ्गशाला र अटलान्टिक कोस्ट हकी लिगको, टिम केप कोड ब्युक्यानर्सलाई खरिद गरेका थिए। कुस्ती र हक्की वाहेक, तिनीहरूले गैर-गर्मीको महिनाहरूमा, हानेन र रस लगायतका रक ब्यान्डहरूका साथ रक कन्सर्टहरू बिक्री गर्न थालेका थिए। पारम्परिक रूपमा पर्यटकहरूको कमीका कारण यसले नाफा कमाउन नसकेको मानिन्छ। यस उद्यमले गर्दा म्याकमेन रङ्गमञ्च प्रबन्धकहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घमा प्रवेश गरेका थिए जसले गर्दा उनले रङ्गमञ्च प्रबन्ध अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घको सम्मेलनमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायको विवरण र अन्य प्रबन्धकसँग सञ्जाल विस्तार गर्ने अवसर प्राप्त गरेको थिए जसले गर्दा, लिन्डाले पछिल्ला दिनहरूमा "डब्लुडब्ल्युई" सफलताको लागि "ठूलो फाइदा" भएको बताएकी थिइन्।<ref>{{cite book |last=सुलिभन |first=केभिन |date=२०१३ |title=डब्ल्युडब्ल्युइ ५० |page=३३}}</ref> सन् १९९९ मा, म्याकमेनले वर्ल्ड बडी बिल्डिङ फेडरेसनको (शरीर बनाउने संस्था) स्थापना गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=डिल्बर्ट|first=रायन|title=भिन्स म्याकमेनले वर्ल्ड बडी बिल्डिङ फेडरेसनको स्थापना गरेका छन्|url=http://bleacherreport.com/articles/2542941-vince-mcmahons-failed-attempt-to-take-over-bodybuilding|publisher=स्यालोन डटकम|date=जनवरी २५, २०१८|accessdate=नोभेम्बर ७, २०२५}}</ref> सन् २००० मा, म्याकमेन पुन: व्यावसायिक कुस्तीबाट बाहिर गई एक्सएफएल, एक व्यावसायिक अमेरिकी फुटबल लिग को सुरुवात गरेका थिए। लिग फेब्रुअरी २००१ मा सुरु भएको थियो, म्याकमेनले पहिलो खेलमा उपस्थित जनाएका थिए। तथापि, एक्सएफएल कम दूरदर्शन मूल्याङ्कनहरूको कारणले एक संस्करण पछि तुरुन्तै बन्द भएको थियो।<ref>{{cite web|last=बोलर्ट|first=एरिक|title=किन एक्सएफएल बन्द भयो?|url=http://entertainment.salon.com/2001/05/11/xfl_demise/|publisher=स्यालोन डटकम|date=मे ११, २००१|accessdate=अक्टोबर ३, २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425021315/http://www.entertainment.salon.com/2001/05/11/xfl_demise/ |date=2012-04-25 }}</ref> फेब्रुअरी २०१४ मा, म्याकमेनले इन्टरनेट प्रवाह सेवा डब्ल्युडब्ल्युई सञ्जालको सुरुवात गर्नमा सहयोग पुर्‍याएका थिए। सन् २०१७ मा, म्याकमेनले व्यक्तिगत रूपमा एक डब्लुडब्ल्यूईको एकाइबाट भिन्नै अल्फा मनोरञ्जनको स्थापना गरेका थिए। म्याकमेनले २५ जनवरी, २०१८ नयाँ कम्पनीको सन्दर्भमा एक प्रमुख घोषणाको प्रत्यक्ष प्रसारण गरेका थिए। प्रत्यक्ष प्रसारणको समयमा, म्याकमेनले एक्सएफएलको पुनरुत्थानको घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite web|title=अल्फा मनोरञ्जन|url=https://www.alphaentllc.com/#vince|publisher=अल्फा मनोरञ्जनको आधिकारिक वेबसाइट|date=जनवरी २५, २०१८|accessdate=जनवरी २५, २०१८}}</ref> == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == === वल्ड वाइड/वल्ड रेस्लिङ फेडेरसन/इन्टरटेनमेन्ट/डब्ल्युडब्ल्युई (विश्व कुस्ती सङ्घ/मनोरञ्जन) === ==== उद्घोषक/टिप्पणीकर्ता (सन् १९७१–१९९७) ==== मिस्टर म्याकमेन चरित्रको रूपमा विकास हुनु भन्दा अगाडि, म्याकमेन मुख्य रूपमा दूरदर्शनमा एक टिप्पणीकारको रूपमा आएका थिए। सन् १९६९ मा, म्याकमेन वल्ड वाइड रेस्लिङ फेडरेसनको अल-स्टार रेस्लिङको लागि एक रिङ् उद्घोषकको रूपमा आफ्नो पहिलो भूमिकामा कार्य सञ्चालन गरेका थिए। सन् १९७१ मा रे मोर्गानलाई प्रतिस्थापन गर्दै पछि प्रत्येक दूरदर्शन खेलहरूका लागि उनी टिप्पणीकार बनेका थिए। उनका वुबा भिन्सेन्ट जे म्याकमेनसँग रे मोर्गानलाई तिर्नु पर्ने रकममा परेको विवादका कारण उनलाई भिन्सले प्रतिस्थापन गर्ने मौका प्राप्त गरेका थिए। उनका वुबाले मोर्गनको माग पुरा नगरिकननै कम्पनी बर्खास्त गरेका थिए र उनको साट्टो आफ्नै छोरा भिन्सलाई जिम्मेवारी हस्तान्तरण गरेका थिए। उनको लागि, यो केहि सम्झौता पनि थियो, किनकि यसले उनलाई दूरदर्शनमा देखा पारेको थियोे। म्याकमेन एक कुस्ती खेलाडी बन्न चाहन्थे, तर उनका बुवाले उनलाई सो गर्नबाट रोकेका थिए।<ref name="DVD">''म्याकमेन'' डिभिडि</ref> खेल बाहेक, म्याकमेनले अन्य डब्ल्यूडब्ल्यूएफ कार्यक्रमहरूको पनि आयोजना गरेका थिए। उनले ब्ल्याक सटर्डे नामक कुस्ती कार्यक्रमको, टिबिएस (एक अमेरिकी दूरदर्शन) मार्फत डब्ल्यूडब्ल्यूएफ कार्यक्रमको स्थापना गरेको थियो, जसमा डब्ल्यूडब्ल्यूएफले जर्जिया च्याम्पियनसिप रेस्लिङ अधिग्रहण गरेको कुरा सार्वजनिक गरेका थिए। यसकै आधारमा सञ्चालनमा रहेको डब्ल्युसीडब्ल्यु सटर्डे नाइट नामक एक दूरदर्शनमा प्रसारण गरिने कार्यक्रमको पनि अधिग्रहण गरेका थिए। त्यसपछि उनले यस कार्यक्रमलाई जिम क्रकेट प्रोमोसन्स नामक अर्को कुस्ती मञ्चलाई बेचेका थिए। उनले अन्ततः जिम क्रकेट प्रोमोसन्स उत्तराधिकारी कम्पनी, विश्व च्याम्पियनसिप कुश्तीलाई, सन् २००१ मा एओएल टाइम वर्नर मार्फत प्राप्त गरेका थिए। म्याकमेन पर्दामा प्रायः "मिस्टर म्याकमेन"को पहिचानले उनको कार्यकालको सुरु भएको थियो, उनी एक टिप्पणीकार वा आयोजकको रूपमा केहि समय मात्र डब्ल्यूएफएफ दूरदर्शनमा भौतिक परिवर्तन भएको थियो। सन् १९९५ मा, जब आन्द्रे द जायन्टले ट्युस्डे नाइट टिटान्स नामक दूरदर्शन कार्यक्रममा एक अन्तरबार्ताको समयमा उनले म्याकमेनले पहिलो रेसलम्निया भएको उनको र बिग जोन स्टुडसँगको खेलको बारेमा केही प्रश्नहरू सोध्दा उनलाई आन्द्रे द जायन्टले कलरमा समातेर धम्की दिएका थिए। सेप्टेम्बर २८, १९९१ डब्ल्युडब्ल्युएफ सुपरस्टार अफ रेस्लिङको एक शृङ्खलामा, रोडि पिपरले खुम्च्याइएको स्टिलको कुर्सीले रिक फ्लेयरलाई हान्न खोज्दा उनले झुक्केर म्याकमेनलाई प्रहार गरेका थिए जसले गर्दा म्याकमेनलाई त्यस रङ्गमञ्चबाट स्ट्रेचरमा (बिरामी बोक्न साधन वा खाट) हाली अस्पताल पुर्याइएको थियोे र फेरि ८ नोभेम्बर १९९३ मा सोमबार रातिको र को एक शृङ्खलाको बेलामा रेन्डि स्याभेजले क्रसलाई प्रहार गर्ने खोजेका थिए जसमा उनले रोक्न खोज्दा उनी रेन्डि स्याभेजसँग ठोकिएर घाइते हुन पुगेका थिए। मे २६ १९९० मा, डब्ल्युडब्ल्युएफ सुपरस्टार अफ रेस्लिङको एक शृङ्खलाको द ब्रदर्स लभ सो नामक एक कार्यक्रममा अर्थक्वेक (कुस्ती खेलाडी) ले हल्क होगन त्यस रङ्गमञ्चबाट छिटो बाहिर नगएको भन्दै उनलाई आक्रमण गरेका थिए जसले गर्दा म्याकमेनले त्यहाँ उपस्थिति कर्मी र चिकित्सकहरूलाई झपारेका थिए। ==== संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घ (सन् १९९३) ==== मिस्टर म्याकमेन चरित्र पहिलो पटक देखिएको थियो जहाँ सन् १९९३ मा डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उनलाई खलनायकको रूपमा चित्रण गरिएको थियो। म्याकमेनको (डब्ल्युडब्ल्युएफका मालिक) र जेरी लवेरसँग (त्यतिबेलाका संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घका मालिक) द्वन्द्व चर्किएको थियोे। यसै द्वन्दका क्रममा, म्याकमेनले "व्यावसायिक कुस्तीका राजा" को नाममा कहलिएका जेरी लवेरलाई गद्धीबाट उतार्नु विभिन्न कुस्ती खेलाडीहरूलाई मेम्फिस पठाइदिएका थिए। उनले एक खेल हेर्न आएका जेरी लवेरलाई उनी बसिरहेको ठाउँमा गई मुक्का हानेका थिए। यसै क्रममा, म्याकमेनलाई डब्ल्युडब्ल्युएफका मालिक रहेको कुरा सार्वजनिक गरिएको थिएन र यो द्वन्दलाई पनि दूरदर्शन मार्फत सार्वजनिक गरिएको थिएन। उनिहरू दुबै जना रेन्डि स्याभेजको साथमा सुपरस्टार नामक कार्यक्रममा उद्घोषकको भुमिकाका रहेका थिए। यसै द्वन्दले गर्दा समरस्ल्याममा जेरी लवेर र ब्रेट हर्टको कुस्ती खेल तय भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/1993/|title=समरर्ल्याम १९९३ आधिकारिक नतिजा|accessdate=जनवरी १४, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> जेरी ल्वेर र टटाङ्क बिच परेको संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घको उपाधि खेलमा टाटङ्काले जेरी लवेरलाई पराजित गर्दै उपाधि हात परेका थिए। उक्त प्रतिस्पर्धामा टटाङ्काको साथीको रूपमा म्याकमेन रहेका थिए जसले उनले उपाधि भिर्दा जेरी ल्वेरलाई घुरेर हेरेका थिए।<ref name="tatankabio"/> यस द्वन्द मेम्फिसमा रहँदा जेरी लवेरले एउटी वालिकालाई बलात्कार गरेको आरोप उनमा रहेको थियो र पछि यो आरोप झुटो रहेको उनले बताएकी थिइन् जसले गर्दा उनी र म्याकमेन बिच चर्केको द्वन्दको अन्त्य भएको थियो।<ref>{{cite web | url=http://www.wrestleview.com/faq/?article=jerrylawler | title=जेरी लवेर – प्राय सोधिने प्रश्नहरू | publisher=रेसलभ्यु}}</ref> जेरी लवेरलाई डब्ल्युडब्ल्युएफबाट निकालिएता पनि उनी फेरि केही समय पछि फर्केका थिए। ==== मिस्टर म्याकमेन चरित्रको सुरुवात (१९९६–१९९७) ==== सन् १९९६ को अन्त्य वा १९९७ मा, म्याकमेन डब्ल्युडब्ल्युएफ दूरदर्शनको मालिकको रूपमा बिस्तारै चिनिएका थिए तर उनी कम्पनीको लागि भने हरेक खेलमा उद्घोषककै भुमिका सम्हाली रहेका थिए। १७ मार्च १९९७ मा ब्रेट हर्टले साइको सिड (कुस्ती खेलाडी)सँग आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेता स्टिल केज म्याचमा गुमाएका थिए। त्यसपछि पनि म्याकमेन, हर्टको निन्दा गर्दै पुन: टिप्पणीकर्ताको रूपमा फर्किएका थिए। ब्रेट हर्टले ''र'' मा आफ्नो उपाधि गुमाएपछि पनि उनले उद्घोषकको भूमिकामा आफ्नो कार्य जारी राखेका थिए। सेप्टेम्बर २२, १९९७ मा जब ''र'' ले आफ्नो म्याडिसन स्क्वायर गार्डनबाट पहिलो प्रसारण गरेको थियोे त्यतिबेला ब्रेट हर्टका दाइ ओवेन हर्टले उपस्थित मानिसहरूलाई भाषण लिएका थिए। भाषणको बेलामा, स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन र न्युयोर्क प्रहरी बिभागका ५ जना अधिकारी सहित त्यस रिङमा आई उनको बेइज्जत गरेका थिए। सुरुवातमा स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनले उपस्थित अधिकारीहरूलाई आक्रमण गर्न खोजेको जस्तो देखिएको थियोे। त्यसपछि म्याकमेन त्यहाँ डौडिएर आई उनी सकुशल नरहेको कुरा ओवेन हर्टलाई जानकारी दिएका थिए। ओवेन हर्ट र स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन बिच समरस्ल्याममा भएको प्रतिस्पर्धात्मक कुस्ती खेलमा ओवेनले उनलाई आफ्नो प्रमुख चाल पाइलड्राइभर (उचालेर उल्टो बनाइ टाउको भुइँमा टोक्काउने) हानेका कारण उनको घाँटी भाँचिएको थियो। म्याकमेनले डब्ल्युडब्ल्युएफले स्टोन कोल्डको सकुशल नभइन्जेल सम्म उनको सुरक्षा गर्ने उनलाई प्रष्ट पारेका थिए। सोही बेलामा अस्टिनले म्याकमेनले स्टनर नामक आफ्नो कुस्तिको एक चाल सहित हमला गरेका थिए जसले गर्दा उनी उसले गरेको काण्ड देखेर छक्क परेका थिए। अस्टिनलाई अनुमति बिना मनलाग्दी गरेकोमा र प्रहरी अधिकारीहरू माथि हात उठाएको भन्दै उनलाई हिरासतमा लिइएको थियोे। यही उनको म्याकमेनलाई आक्रमण गरेकाले उनी र म्याकमेन बिचको द्वन्दको सुरुवात भएको थियो। सन् १९९७ को सरभाइभर सिरिजको प्रमुख खेलमा, ब्रेट हर्टले, लामो समय देखिका दुश्मन सन माइकल्ससँग भएको खेलमा उनले आफ्नो उपाधि सफलतापूर्वक बचाउन सफल भएका थिए। उक्त प्रतिस्पर्धाको बेलामा, सन माइकल्सले ब्रेट हर्टले अनको आफ्नै आत्मसमर्पण युक्त चाल सार्पसुटर (खुट्टा उड्काउने खालको चाल) अपनाएका थिए जसमा उनले आत्मसमर्पण नगर्द नगर्दै पनि म्याकमेनले आदेश दिएका कारण निर्णायकले खेल रद्द भएको भन्दै घण्टी बजाउन अनुमति दिएका थिए जसले गर्दा हर्ट उपाधि बिहिन बनाइएका थिए र फल स्वरूप माइकल्स विश्व विजेता वन्न सफल भएका थिए। यस घटनालाई अङ्ग्रेजीमा "मोन्ट्रिएल स्क्रुजब" पनि भन्ने गरिएको छ। यस घटनाको लगत्तै म्याकमेनले मुख्य टिप्पणीकर्ता वा उद्धोषकको पद त्यागी र जिम रोजलाई उनको पद सम्हाल्ने जिम्मेवारी दिइयो। यस पछि मिस्टर म्याकमेनको (चरित्र) उदय भएको थियो। ==== स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनसँगको द्वन्द (१९९७–१९९९) ==== डिसेम्बर १९९७ ''र'' इज वारको बेलामा (हालको सोमबार रातिको र) डि-जेनेरेसन एक्स: इन योर हाउस नामक भुक्तान दूरदर्शन कार्यक्रम पछिको एक रात, म्याकमेनले स्टोन कोर्ल्ड स्टीभ अस्टिनले जिम रोज र म्याककेन जस्ता डब्ल्युडब्ल्युएफका बिशिस्ट पदमा रहेका टिप्पणीकार र उद्घोषकहरूलाई देखाएको व्यवहार र मनोवृत्तिको बारेमा कुरा ब्यक्त गरेका थिए। मिस्टर म्याकमेनले द रकसँगको पुनर्खेलमा आफ्नो अन्तरमहमदेशीय उपाधिको लागि खेल्नु पर्ने भन्दै एक कुस्ती खेल माग गरेका थिए। त्यसको अघिल्लो खेलमा, अस्टिनले आफ्नो सानो खाले कार जस्तो सानो ट्रकको प्रयोग गरी द रक र नेसन अफ डोमिनेसन (द रक सहित ४ जनाको कुस्ती समूह) लाई आक्रमण गरेका थिए। अस्टिनले द रकलाई आफ्नो उपाधि प्रदान गर्ने निर्णय गरेका थिए तर त्यसको सट्टामा अस्टिनले आफ्नो प्रमुख चाल स्टोन कोल्ड स्टनर प्रहार गरी म्याकमेनलाई रिङबाट बाहिर फाल्दिएका थिए। १९ जनवरी १९९८ मा, र इज वारको एक शृङ्खलामा म्याकमेनले माइक टाइसनलाई रिङको मुख्य उद्घोषकको रूपमा चुनेका थिए। म्याकमनले घोषण गर्नु पूर्व, रेसलमनिया १४ मा स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन र सन माइकल्स बिचको एक प्रतिस्पर्धात्मक खेलका, लागि टाइसन रिङ बाहिर एक सहयोगीको रूपमा रहने बताइएको थियो। त्यसै बिच अस्टिनले उनले भनाइ राख्दा राख्दै उनलाई बिचमै रोकि रिङ् भित्र आएर आफ्नो माझी अौँला उनको निधारमा देखाई जिस्काएका थिए। त्यसै क्रममा उनिहरू बिच हात हालाहाल भएको थियोे र डब्ल्युडब्ल्युइका सुरक्षा दल त्यहाँ आएर दुई जनालाई छुट्याएका थिए। त्यो घटनाले गर्दा म्याकमेन रिसाएका थिए र उनलाई गालि समेत दिएका थिए। २ मार्च को र इज वारको एक शृङ्खलाको बिच, माइक टाइसनले डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सन माइकल्स र ट्रिपल एच लगायतका अरु सदस्यहरूका साथ डि-जेनेरेसन एक्सको सदस्य भएका थिए। त्यसको ठ्याक्कै एक साता पछि, अस्टिनले म्याकमेनलाई बोलाई टाईसनले सन माइकल्ससँग मिलेको कारण बारेमा सोधेका थिए। अस्टिनले मौलिक रूपमा म्याकमेनलाई दुर्व्यवहार गरेका थिए र उनलाई उत्तेजित बनाईदिएका थिए जसका कारण उनलाइनै प्रहार गर्न खोजेका थिए तर म्याकमेनले केही समय पछि रिङ छाडेका थिए। त्यको फेरि एक हप्ता पछिको र इज वारमा, उनले अस्टिनलाई प्रहार वा आक्रमण नगरेको कुरा उपस्थित सबैलाई जानकारीअनुसार दिएका थिए। उनले आफ्नै कारण [[रेसलमेनिया]]को मेन इभेन्ट (मुख्य खेल वा अन्तिम प्रस्तुति) मा रहेको स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन र सन माइकल्स बिचको उपाधिको लागि घोषित भएको खेललाई नरोक्न चाहेको पनि जानकारी दिएका थिए। उनले अस्टिनको भाँचिएको बङ्गाराले खेल्न अस्टिन असमर्थ हुन सक्ने बताएका थिए। त्यस पश्चात् रेसलमेनिया १४ को मेन इभेन्टमा म्याकमेन अस्टिन र सन माइकल्स बिचको खेलमा उपस्थित थिएनन् तर रिङ बाहिर रहेका माइक टाइसनले सन माइकल्सलाई धोका दिएर उनमाथिनै लुकिछिपि प्रहार गरी अस्टिनलाई डब्ल्युडब्ल्युइ विश्व विजेता बन्न अत्यन्तै ठूलो सहयोग पुर्याएका थिए। रेसलमेनिया १४ मा परेको सन माइकल्स र अस्टिनको खेल जिती डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेता बनेका अस्टिनलाई, त्यसको १ दिन पछि मार्च ३० को इज वारको बेलामा म्याकमेनले एक नयाँ डब्ल्युडब्ल्युएफ पेटि उनलाई हस्तान्तरण गरेका थिए र अस्टिनलाई उनको विद्रोही प्रकृतिको अनुमोदन नगरेका कारण चेतावनी दिएका थिए। त्यस लगत्तै अस्टिनले म्याकमेनलाई आफ्नो अन्तिम चाल स्टोन कोल्ड स्टनर २ पटक प्रहार गरी त्यसको उत्तर दिएका थिए। अप्रिल १३ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, अस्टिन र म्याकमेनको खेल तय भई भिडन्त परेको थियोे र जुन खेल बिचम‌ै मिक फोलीले हस्तक्षेप गरेका कारण त्यो खेल कसैले पनि जितेका थिएनन्। यो घटना पश्चात् जुन १०, १९९६ पछि र ले डब्ल्युसिडब्ल्युको निट्रो नामक कुस्ती कार्यक्रममा मूल्याङ्कनमा हराएको थियोे जसका कारण अनफर्गिभन नामक भुक्तान दूरदर्शन कार्यक्रममा अस्टिनलर लभबीच कुस्ती खेल भएको थियो जसमा म्याकमेन रिङको छेउमा बसेर लभलाई उपाधि जिताउनमा सहयोग गरिरहेका थिए। लभले उक्त खेलमा अस्टिनले म्याकमेनलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गरेका कारण बिचमै रद्द गरिएको थियो। अस्टिनले सोही खेल सामान्य खेलको नियम अनुसार आत्मसमर्पण वा पिन फल मार्फत लभले नजितेकाले डब्ल्युडब्ल्युएफको उपाधि भने परिवर्तन भएको थिएन। उनिहरू बिचनै भएको ओभर द एज: इन योर्र हाउस नामक कार्यक्रम भएको पुनर्खेलमा अस्टिनले आफ्नो उपाधि गुम्न दिएनन् जुन खेलमा म्याकमेनका सहयोगी गेराल्ड ब्रिस्को र प्याट प्याटरसन उक्त खेलमा क्रमशः समय रक्षक र रिङ उद्धोषक रहेका थिए भने म्याकमेन चाहीँ निर्णायक बनेका थिए। खेलमा लभले प्रहार गरेको कुर्सीले म्याकमेनलाई लागेको थियो जसका कारण अस्टिनले उनलाई झुक्याएर स्टोन कोल्ड स्टनर प्रहार गरी म्याकमेनकै हातको प्रयोग गरी ३ सम्म गनि उक्त खेल आफ्नो पक्षमा पारेका थिए। सन् १९९८ पछि म्याकमेन अस्टिनको उनमाथिको व्यवहार र उनी डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको रूपमा रहिरहेको हेर्न चाहदैनथे। म्याकमेनले एउटा नयाँ योजना बनाएका थिए जसमा उनले [[द अन्डरटेकर]] र केन जस्ता बलिया र शक्तिशाली खेलाडीसँग उनको त्रिपल थ्रेट म्याच (३ जना एक एक्लो) ब्रेकडाउन: इन योर्र हाउसमा नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको एक कार्यक्रममा हुने भनेर तय गरिएको थियोे। उक्त खेलमा द अन्डरटेकर र केन दुबैले उनलाई क्रमश हराएका थिए जसका कारण अस्टिनले आफ्नो उपाधि गुमाउन पुगेका थिए। तर खेलमा विजेता भने घोषित गरिएको थिएन्। सोही रात, म्याकमेनले नयाँ डब्ल्युडब्ल्युएफ विजेताको नाम घोषण गर्न लागेका थिए र उनले त्यही क्रममा केन र अन्डरटेकरलाई रिङमा आउन आग्रह समेत गरेका थिए। उनले दुबै जनाले उक्त उपाधिको हकदार रहेको कुरा बताए लगत्तै अस्टिन त्यहाँ हिउँमा चलाउने सवारी साधन लिएर आई म्याकमेनलाई आक्रमण गरेका थिए र केन र अन्डरटेकरले भने म्याकमनलाई अस्टिनबाट बचाउन असमर्थ रहेका थिए र केही समय पछि प्रहरी दल त्यहाँ आई अस्टिनलाई हिरासतमा लिएका थिए जसका कारण म्याकमेनले विजेताको नाम घोषण गर्न पाएका थिएनन्। उक्त घटना पछि म्याकमेनले द अन्डरटेकर र केन बिचको खेल जजमेन्ट डे नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको वार्षिक कार्यक्रममा तय गरिदिएका थिए र खेलका निर्णायक भने अस्टिनलाई रोजेका थिए। केन र अन्डरटेकरले दुई मित्र बिच खेल राखेको भन्दै उनलाईनै आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनको गोलि गाँठा अशक्त बनेको थियोे।<ref>{{cite web|url=http://slashwrestling.com/raw/980928.html|title=डब्ल्युडब्ल्युएफ र इज वार २८.९.९८|first=क्रिस्टोफर|last=जिमरम्यान|publisher=स्ल्यास रेस्लिङ|accessdate=२००७-१२-२७}}</ref> जजमेन्ट डेमा पनि नयाँ विजेताको नाम घोषित नभएपछि अस्टिनले आफुलाई आफैलाई विजेता घोषण गरेका थिए जब उनले दुवै द अन्डरटेकर र केनलाई ३ गन्दा सम्म नच्ल्ने स्थितिमा पुर्‍याएका थिए। म्याकमेनले फेरि डब्ल्युडब्ल्युएफ उपाधि सन् १९९८ को सरभाइभर सेरिजमा उपाधिको लागि खेल हुने आदेश जाहेर गरेका थिए। द अन्डरटेकर र केनले म्याकमेनलाई घाइते बनाएपछि, मेनकाइन्डले (कुस्ती खेलाडी) उनलाई भेट्न भनेर अस्पताल पुगेका थिए<ref name="Survivor Series - The Rock vs Mankind">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/1998/1998/|title=सरभाइभर सेरिज १९९८ को मेन इभेन्ट|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> र उनीहरू किच गोप्य कुरा समेत भएको थियो र म्याकमेनले फाईनलमा उनको स्थान पक्का गरिदिने आश्वासन दिएका थिए। म्याकमेनले, मेनकाइन्डलाई उनको कुस्ती खेल्ने तरिकाबाट प्रसन्न भई उनलाई हार्डकोर च्याम्पियनसिप नामक एक उपाधि प्रदान गरेका थिए। सुरुवातमा म्याकमेनले, मेनकाइन्ड र द रकको उपाधि खेलमा उनलाई सहयोग गरेको जस्तो देखिएको थियो तर द रकले म्याकमेन तर्फ ध्यान लगेका कारण उनले मेनकाइन्डलाई धोका दिएका थिए र उक्त खेलमा द रकले सार्पसुटर नामक प्रचलित खुट्टा बटार्ने चाल चलेपछि पनि उनले आत्मसमर्पण नगरेकाले म्याकमेनले निर्णायकलाई घण्टी बजाउन निर्देशन दिएका थिए जसका कारण द रक डब्ल्युडब्ल्युएफ विजेता बनेका थिए। यो एक वर्ष अगाडि भएको सन माइकल्स र ब्रेट हर्ट बिचमा भएको खेलमा यही गरेका म्याकमेनले त्यहाँ पनि उक्त हरकत देखाएका थिए।<ref name="Survivor Series - The Rock vs Mankind"/> म्यकमेनले द रकलाई (अङ्ग्रेजीमा) "कर्पोरेट च्याम्पियन" भन्न रूचाउँदथे जसका कारण उनले द रक र उनकै आफ्नै छोरा सेनसँग मिली एक समूह गठन गरेका थिए।<ref name="corporation">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/c/corporation.html|title=कर्पोरेसन प्रोफाईफ|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> रक बटम: इन योर्र हाउस नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको एक कार्यक्रममा मेनकाइन्ड र द रक बिच भएको खेलमा द रकले आत्मसमर्पण गरी आफ्नो उपाधि गुमाएका थिए तर म्याकमेनले भने आफ्नो अधिकारको दुरुपयोग गरी द रकलाईनै विजेता घोषण गरिदिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/miscppvs1990s.html#26|title=रक बटमको नतिजा|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=रेस्लिङ सुपरकार्ड एण्ड टुर्नामेन्ट्स}}</ref> म्याकमेनले कर्पोरेट रम्बलमा आफ्नो नाम दर्ता नभएतापनि उपस्थिति जनाई भाग लिएका थिए तर उनलाई चाइनाले उक्त खेलबाट उनलाई हटाइदिएकी थिइन्। डिसेम्बर १९९८ मा, म्याकमेनले द अन्डरटेकर र अस्टिन बिचको खेल विशेष हुने बताएका थिए जसमा उक्त खेल बुरिड अलाईभ म्याच (जमिनमा गाड्ने खालको खतरनाक खेल) राखेका थिए र त्यसको विजेताले रोयल रम्बलमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गर्ने पनि प्रस्ट परेका थिए जसका कारण उनको र स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन बिचको लामो समय देखि चलिआएको दुश्मनी फेरि सुरुवात भएको थिए। अस्टिनले उक्त खेलमा केनको सहायताले अन्डरटेकरलाई पराजित गरेका थिए। रोयल रम्बलमा अस्टिनलाई खेलबाट निकाल्नेलाई म्यामेनले १ लाख अमेरिकी डलर दिने घोषण गरेका थिए।<ref name="Royal Rumble - 1999 Rumble match">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/19881143/mainevent/|title=१९९९ रोयल रम्बलका खेलहरू|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> रोयल रम्बलको बेलामा, अस्टिनलाई महिलाको स्नानकक्षमा कर्पोरेसनका तीन जना मिली उनलाई आक्रमण गरेका थिए। सोही खेलमा, अस्टिन र म्याकमेन डोरी तलबाट निस्किएका थिए। रोयल रम्बलमा निस्किनका लागि डोरी माथिबाट खसी दुबै खुट्टाले भुइँमा छुनपर्ने नियम रहेका कारण दुई जानै बाहिरिएका थिएनन्। द रकले अस्टिनलाई झुक्यादिएका थिए सोही मौका छोपेर म्याकमेनले अस्टिनलाई डोरीबाट खसालेर रोयल रम्बलका विजेता वनेका थिए जसका कारण उनले रेसलमेनिया १५ मा द रकसँग डब्ल्युडब्ल्युएफ उपाधिका लागि खेल खेल्ने अवसर प्राप्त गरेका थिए। तर डब्ल्युडब्ल्युएफका आयुक्त सन माइकल्सले त्यस उपाधि भने अस्टिनलाई प्रदान गरेका थिए<ref>{{cite web |first=क्रिसटोफर |last=जिमरम्यान |url=http://www.otherarena.com/htm/cgi-bin/history.cgi?1999/raw012599 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209100552/http://www.otherarena.com/htm/cgi-bin/history.cgi?1999%2Fraw012599 |archivedate=फेब्रुअरी ९, २००८ |title=र इज वारको पुर्वावलोकन |accessdate=जनवरी २५, २००८ |date=जनवरी २५, १९९९ |publisher=द अदर एरिना |deadurl=yes |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209100552/http://www.otherarena.com/htm/cgi-bin/history.cgi?1999%2Fraw012599 |date=2008-02-09 }}</ref> जसले गर्दा म्याकमेन रिसले चुर परेका थिए। अस्टिनले भने उनको डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व च्याम्पियनसिप उनले म्याकमेनको बिरुद्धमा रहने घोषण गरेका थिए। उक्त खेल इन योर्र हाउस: सेन्ट भ्यालेन्टाइन्स डे मासाकेयर नामक पे पर भ्युमा तय गरिएको थियोे र सोही खेल स्टिल केज म्याच रहने बताइएको थियोे। प्रतिस्पर्धात्म उक्त खेल हुदै गर्दा बिग सोले (कुस्ती खेलाडी) खेलमा बाधा बन्न आइपुगेका थिए जुन उनको डब्ल्युडब्ल्युएफमा पहिलो उपस्थिति समेत रहेको थियो। उनले अस्टिनलाई जालिबाट बाहिर धकेल्दिएका थिए जसका कारण अस्टिनले उक्त खेल सजिलैसँग आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएका थिए।<ref name="corporation"/><ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/stvalentinesdaymassacre.html|title=सेन्ट भ्यालेन्टाइन्स डे मासाकेयरको नतिजा|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> द कर्पोरेसनले द अन्डरटेकरले बनाएको वा उनकै नेतृत्वमा रहेको "मिनिस्ट्रि अफ डार्कनेस" सँग द्वन्दको सुरुवात भएको थियोे जसले भिन्सको छोरी स्टेफिनि म्याकमेनको उदय भएको थियो। स्टेफिनिलाई मिनिस्ट्रि अफ डार्कनेसका सदस्यहरूले २ पटक अपहरण गरेका थिए। पहिलो पटक अपहरणमा पर्दा उनलाई युएफसी पा संयुक्त मार्सल कलाकार क्न सामरके भेट्टाएका थिए। उनी दोस्रो पटक अपहरणमा पर्दा उनलाई अन्डरटेकरले उनलाई विवाह गर्न लागेका थिए तर उनलाई स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनले बचाएका थिए। जसले गर्दा म्याकमेन र अस्टिन बिचको लामो समय देखिको द्वन्द्व अन्त्य हुन लागेको थियो। मे १९९९ मा, म्याकमेन द कर्पोरेसनका सदस्य बनेका थिए। उनका छोरा सेनले द अन्डरटेकरको मिनिस्ट्रि अफ डार्कनेस र द कर्पोर्सनलाई समायोजन गरी संयुक्त रूपमा द कर्पोरेट मिनिस्ट्रिको सुरुवात गरेका थिए। जुन ७ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, म्याकमेन द कर्पोरेट मिनिस्ट्रिका सबैभन्दा ठूला व्यक्ति रहेको कुरा सार्वजनिक गरिएको थियोे जसले गर्दा उनको र अस्टिन बिचको सम्बन्ध सामान्य बनेको थियो र लिन्डा र स्टेफिनिले डब्ल्युडब्ल्युएफको ५०% शेयर अस्टिनलाई दिएका थिए। किङ अफ द रिङ नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको एक वार्षिक कार्यक्रममा, भिन्स र सेनले अस्टिनलाई पराजित गरेका थिए जुन खेल भने हेन्डिक्याप म्याच (दुई जना बिरुद्ध एक जना) रहेको थियोे। जितसँगै उनिहरूले डब्ल्युडब्ल्युएफमा पूर्ण स्वामित्व पाएका थिए। अस्टिन कार्यकारी अधिकृतको भूमिकाका रहेको बेलामा, किङ अफ द रिङ भएको एक दिन पटिको र इज वारमा अस्टिनले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको उपाधि दाउमा लगाउने भएका थिए जसमा उनको खेल द अन्डरटेकरसँग हुने तय भएको थियो। उक्त खेलमा उनले द अन्डरटेकरलाई पराजित गर्दै पुन अर्को पटक विश्व विजेता बनेका थिए। फुल्लि लोडेड नामक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा, अस्टिनले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युएफको उपाधि फेरि पनि द अन्डरटेकर बिरुद्ध दाउमा लगाउनु पर्ने निर्णय गरिएको थियो। उक्त खेलमा अस्टिन पराजित भएका थिए र उनी डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको उपाधिको लागि फेरि खेल्न उनलाई प्रतिबन्ध गरिने र अस्टिनले जितेको खण्डमा भिन्स म्याकमेन डब्ल्युडब्ल्युएफको दूरदर्शनमा उपस्थिति जनाउन नपाउने गरी कडा नियम बनाइएको थियो। अस्टिन र द अन्डरटेकरको खेलमा, अस्टिनले द अन्डरटेकरलाई पराजित गरेका थिए र सर्तअनुसार डब्ल्युडब्ल्युएफ दूरदर्शनबाट म्याकमेन प्रतिबन्ध भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/loaded.html#99|title=फुल्लि लोडेड १९९९ नतिजाहरू|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=रेस्लिङ सुपरकार्ड्स एण्ड टुर्नामेन्ट्स}}</ref> सन् १९९९ को अन्त्य लगत्तै, म्याकमेन र ट्रिपल एच बिच डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको लागि कुस्ती खेल भएको थियोे जसमा म्याकमेनले बाजि मार्दै खेललाई आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएका थिए। उक्त खेलमा अस्टिनले ट्रिपल एचलाई झुक्याएका थिए जसमा उनले मौकको फाइदा उठाउदै उनलाई हराउन सफल भएका थिए। उनले त्यस लगत्तैको र इज वारमा आफ्नो उपाधि छोड्दिने बताएका थिए किनभने फुल्लि लोडेड नामक कार्यक्रममा भएको सम्झौताका अनुसार उनी डब्ल्युडब्ल्युएफ टिभीबाट प्रतिबन्धित भएका थिए। तथापि ,आफैले उनी बिरुद्ध खेल्नका लागि स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिने भने उनलाई ल्याउनमा मद्दत गरेका थिए। ट्रिपल एच र म्याकमेन बिच स्टेफिनिसँग ट्रिपल एचको विवाह सम्बन्धित द्वन्द चर्किएको थियोे जसमा यसले विशाल रूप लिदै उनिहरूको खेल सन् १९९९ को आर्मएजडन नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको वार्षिक कार्यक्रममा तय गरिएको थियोे जसमा म्याकमेनले ट्रिपल एचलाई नो होल्ड ब्यारेड स्ट्रिट म्याच (उपलब्ध रहेका जस्तोसुकै हतियारले पनि हान्न वा प्रहार गर्न पाइने) रहने घोषण गरिएको थियो र उक्त खेलमा म्याकमेनले हार व्यहोर्नुपरेको थियोे। त्यसपछि म्याकमेन र उनका छोरा सेनले ट्रिपल एच र स्टेफिनिबिचको सहकार्यलाई अस्विकार गर्दै उनिहरू डब्ल्युडब्ल्युएफबाट हराएका थिए जसले गर्दा डब्ल्युडब्ल्युएफको पुर्ण नियन्त्रण ट्रिपल एच र स्टेफिनिको हातमा छोडिएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/armageddon/history/1999/results/ |title=आर्मएजडन १९९९ को आधिकारिक नतिजाहरू |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080319104738/http://www.wwe.com/shows/armageddon/history/1999/results/ |archivedate=मार्च १९, २००८ |df=mdy }}</ref> ===म्याकमेन-हेम्स्ली युग (२०००–२००१)=== म्याकमेन मार्च १३, २००० मा र इज वारको एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए र उनले सोही रात [[बिग सो|बिग शो]] र द रक बिचको खेलमा उनले द रकलाई सहयोग गर्दै विश्व विजेताको लागि खेल्न पाउने सुनौलो अवसर प्रदान गर्नमा ठूलो भूमिका निर्वाह गरेका थिए। उनले सेन र [[ट्रिपल एच]] माथि पनि आक्रमण गरेका थिए।<ref name="raw2000">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/2000.html|title=र इज वारको नतिजा, २०००|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> घटनाको २ हप्ता पछि,म्याकमेन र द रकले ट्याग टिम खेलमा निर्णायक मेनकाइन्डको सहयोगमा सेन म्याकमेन र [[बिग सो|बिग शो]]लाई पराजित गरेका थिए।<ref name="raw2000"/> सन् २००० को रेसलमेनियामा, ट्रिपल एचले फ्याटल फोर वे म्याचमा (४ जना एक एक्लो) आफ्नो अपाधि गुम्न दिएनन् जसमा सबै प्रतिस्पर्धीको कुनामा म्याकमेन थिए। ट्रिपल एचको कुनामा भने उनकै श्रीमती स्टेफिनि म्याकमेन रहेकी थिइन र त्यसबेला उनी डब्ल्युडब्ल्युएफ महिला विजेता रहेकी थिइन्, द रकको कुनामा भिन्स म्याकमेन रहेका थिए, मिक फोलिको कुनामा लिन्डा म्याकमेन रहेकी थिइन् भने बिग सोको कुनामा सेन म्याकमेन रहेका थिए। बिग सो र मिक फोलि बाहिरिएपछि, ट्रिपल एच र द रक मात्रै रहेका थिए। तथापि भिन्स द रकको कुनामा रहेतापनि उनले द रकलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गरेका थिए। स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनसँगको द्वन्दमा उनलाई घात गरेपछिको यो उनको पहिलो घात रहेको थिए जसले गर्दा ट्रिपल एचले आफ्नो उपाधि बचाइराख्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm16/mainevent/ |title=रेसलमेनिया २००० को मेन इभन्टमा |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युएफ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080221171738/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm16/mainevent/ |archivedate=फेब्रुअरी २०, २००८ |df=mdy }}</ref> यसैले गर्दा म्याकमेनको हेम्स्ली युगको सुरुवात भएको थियो। [[File:Vince kotr 2000.jpg|thumb|किङ अफ द रिङमा खेल गुमाएपछि म्याकमेन, जुन २००० मा]] किङ अफ द रिङमा, म्याकमेन, सेन र डब्ल्युडब्ल्युएफ विजेता ट्रिपल एच र द ब्रदर्स अफ डिस्ड्रक्सनका सदस्य केन र द अन्डरटेकर र द रकसँग ६ पुरुष ट्याग टिम खेलमा प्रतिस्पर्धा परेको थियो उक्त खेलको जसले सबैभन्दा धेरै पटक बिरोधिहरूलाई हराउछ वा ३ गन्दा सम्म पनि जवाफ नदिने अवस्थामा पुर्‍याछ उसैलेनै डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेता बन्नेछ भनेर पहिलानै सर्त गरिएको थियो जसमा म्याकमेनलाई द रकले हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/kingring.html#2000|title=किङ अफ द रिङ सन् २००० का नतिजाहरू|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=रेस्लिङ सुपरकार्ड्स एण्ड टुर्नामेन्ट्स}}</ref> म्याकमेन सन् २००० सम्म डब्ल्युडब्ल्युएफमा उपस्थिति जनाएका थिएनन्। डिसेम्बर ४ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, म्याकमेनले आर्मएजडन नामक कार्यक्रममा ६ जना खेलाडीहरू हेल इन सेलमा (सबैतिरबाट विशेष जालिले घेरिएको ठूलो ठाउँ) प्रतिस्पर्धा गर्ने बारेको फाइदा उनले डब्ल्युडब्ल्युएफका आयुक्त मिक फोलिलाई प्रश्न गरेका थिए। डिसेम्बर १८ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, म्याकमेनले कर्ट एङ्गलसँग अपाधि रहित खेलमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए जसमा मिक फोलिको घुसपैठ गर्दै दुबैलाई आक्रमण गरेका कारण बिचमै खेल रद्द गरिएको थियोे। खेल पश्चात्, म्याकमेन र कर्ट एङ्गल दुबै मिलि मिक फोलिलाईनै आक्रमण गरेका थिए र पछि म्याकमेनले फोलिलाई केही समयको लागि र इज वारको उपस्थितिमा प्रतिबन्ध लगाएका थिए।<ref name="raw2000"/> म्याकमेनले आफ्नी छोरी स्टेफिनिलाई दिक्क वा हैरान पार्ने उदेश्यले उनले ट्रिस स्ट्रटससँग एक व्यक्तिगत सम्बन्ध सुरु गरेका थिए। तथापि, २६ फेब्रुअरीको र को एक शृङ्खलामा म्याममेन र स्टेफिनिले दुबै जना मिलेर ट्रिसलाई अपमानित गरका थिए। त्यस क्रममा म्याकमेनले स्टेफिनि सधै आफ्नी प्यारी छोरी रहने र उनी भने म्याकमेनको लागि खेलौनाको रूपमा हेरेको उनले बताएका थिए। म्याकमेन र स्टेफिनिले त्यसपछि एउटा समूहको गठन गर्दै सेनको बिरुद्धमा काम गरिरहेका थिए। सेन त्यसपछि भिन्स र स्टेफिनिले गरेको करतुत सहन नसकेर र मा पुन फर्किएका थिए। रेसलमेनिया १७ मा, म्याकमेनले छोरा सेनसँग पराजित भएका थिए। लिन्डामाथि भावनात्मक दुरुपयोग गर्दै म्याकमेनले उनलाई मनसिक रोगको स्तरसम्म पुर्‍याएका थिए जसमा उनले डिसेम्बर ७ को स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा लिन्डासँग सम्बन्ध बिच्छेदको माग गरेका थिए। जसले गर्दा उनीले कम्पनीको [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत]]को रूपमा आफ्नो कार्यभार सञ्चालन गर्न नसकेका कारण उनले भिन्सलाईनै कम्पनी १००% भाग सम्हाल्न छोड्दिएकी थिईन्। त्यसपछि उनले भिन्सलाई लो ब्लो (अन्डकोषमा प्रहार) जस्तो खतरनाक चाल चल्दै त्यहाँबाट गएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm17/results/ |title=रेसलमेनिया १७ को आधिकारिक नतिजाहरू |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071119085101/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm17/results/ |archivedate=नोभेम्बर १९, २००७ |df= }}</ref><ref>{{YouTube|id=9Khz-5HDsiQ#t=03m36s|title=म्याकमेन बिरुद्ध म्याकमेन – रेसलमेनिया १७ खेलको पुर्वावलोकन}} अभिगमन मिति अप्रिल १५,, २०१०</ref> सोही रात म्याकमेनले स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनसँग एक समूहको गठन गर्दै उनले द रकसँग अस्टिनको डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको उपाधि प्रदान गर्नमा एक ठूलो योगदान दिएका थिए। उनिहरू दुईले उनिहरूको समूहमा [[ट्रिपल एच]]लाई पनि समावेश गरेका थिए। स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन र ट्रिपल एच मिलि द रकलाई नराम्रो सँग कुटपिट गरी उनलाई कुस्ती खेल्न असमर्थ पारेका थिए। द रकले द स्कोर्पियन किङ नामक एक अमेरिकी चलचित्रमा काम गर्न पठाएको कुरा उनिहरूले बताएका थिए। अस्टिन र ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युएफका प्रमुख ३ वटा उपाधिहरू आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएका थिए। ट्रिपल एच घाइते भएकोमा र म्याकमेनले छुट्टै व्यावसाय सञ्चालन गरेका कारण यो गठबन्धन छोटो समयको लागि मात्र रहेको थियोे। ===विद्रोह र डब्ल्युडब्ल्युएफको ब्रान्ड विभाजन=== म्याकमेनले आफ्नो लामो समय देखिको प्रतिद्वन्द्वी विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङ (डब्ल्युसीडब्ल्यु) लाई एओएल नामक अमेरिकी इन्टरनेट कम्पनीको सहायक टाइम वार्नर मार्फत खरिद गरेका थिए र उनले त्यसमा आबद्ध भएका धेरै व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरूलाई आफ्नै डब्ल्युडब्ल्युईमा आबद्ध गराएका थिए जसले गर्दा डब्ल्युसिडब्ल्युका कुस्ती खेलाडीहरू निरन्तर रूपमा डब्ल्युडब्ल्युईका खेलाडीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्दथे जसले गर्दा डब्ल्युडब्ल्युईमा विद्रोहको सुरुवात भएको थियो। जुलाई ९ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, इसिडब्ल्युका खेलाडीहरूले डब्ल्युडब्ल्युएफमा आई डब्ल्युसिडब्ल्युका खेलाडीहरूसँग गठबन्धन बनाएका थिए। त्यसपछि स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन, सेन म्याकमेन लगायत स्टेफिनि म्याकमेन पनि उक्त गठबन्धनमा आबद्ध भएका थिए भने अर्को तर्फ भिन्स म्याकमेनले डब्ल्युडब्ल्युएफ टोलीको प्रतिनिधित्व गरेका थिए। सरभाइभर सेरिजमा डब्ल्युडब्ल्युएफको टोलीले अर्को गठबन्धनलाई पराजित गर्दै उक्त विद्रोहको अन्त्य गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2001/mainevent/ |title=सरभाइभर सेरिज २००१ को मेन इभेन्ट |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080326173627/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2001/mainevent/ |archivedate=मार्च २६, २००८ |df=mdy }}</ref> गठबन्धनको अन्त्य पछि, भिन्स म्याकमेनले " भिन्स म्याकमेन किस माइ यास क्लब" (जसलाई "मिस्टर म्याकमेन किस माइ यास क्लब" को नामले पनि चिनिने गरिन्छ) नामक एक विचित्र क्लबको स्थापना गरेका थिए जसमा उनले डब्ल्युडब्ल्युएफमा आबद्ध भएका सबै खेलाडीहरूलाई रिङको बिचमा आई उनको शरिरको पछाडि भागलाई चुम्नु पर्ने कडा नियम लागू गरेका थिए र सो लाई नकार्नेलाई उनले डब्ल्युडब्ल्युएफबाट निलम्बन गरिदिने पनि नियम रहेको थियो। स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा, रिकिसिको शरिशको पछाडिको भागलाई जबर्जस्ती रूपमा चुम्न लगाउदा उनले नमानेका कारण यस क्लबलाई द रकले पूर्ण रूपमा खारेज गरिदिएका थिए। <ref name=assclub02540>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/011206.html|title=डब्ल्युडब्फ्युएफ स्ल्यामडाउनको नतिजा|accessdate=अगस्ट ९, २००९|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> [[File:Undertaker, Vince McMahon, Brock Lesnar, & Sable in a WWE ring.JPG|thumb|[[द डेडम्यान|द अन्डरटेकर]], म्याकमेन, [[ब्रक लेज्नर]] र सेबल ''स्म्याकडाउन! मा'']] नोभेम्बर २००१ मा, रिक फ्लेयर ८ वर्षको लामो समयपछि डब्ल्युडब्ल्युएफमा फर्किएका थिए जसमा उनले आउनासाथ उनले डब्ल्युडब्ल्युएफको सह मालिक रहेको दाबी गरेका थिए जसका कारण म्याकमेन आक्रोशित बनेका थिए। तिनिहरू दुबै जनाको खेल जनवरी २००२ मा रोयल रम्बलमा भएको थियोे जुन स्ट्रिट फाइट म्याच रहेको थियो जसमा म्याकमेन पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/198811413/results/|title=रोयल रम्बल २००२ को आधिकारिक नतिजा|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> तिनिहरू बिच मालिक को भन्ने बिषयमा परेका विवादका कारण, म्याकमेन स्म्याकडाउनका मालिक र रिक फ्लेयर र का मालिक बनेका थिए। तथापि, जुन १० को र को एक शृङ्खलामा, म्याकमेनले रिक फ्लेयरलाई पराजित गर्दै उनिहरू बिच रहेको द्वन्दको अन्त्य भएको थियो र उनी डब्ल्युडब्ल्युईका मालिक बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/020610.html|title=र को नतिजा – जुन&nbsp;१०,&nbsp;२००२|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> फेब्रुअरी १३, २००३ मा स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा, म्याकमेनले ५ महिना पछि डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका हल्क होगनलाई नकर्दै उनको बिरुद्धमा बोलेका थिए त्यसकारणले उनले उनलाई हिर्काउँदै रनिङ लेग ड्रप प्रहार गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030213.html|title=स्म्याकडाउन! नतिजा – फेब्रुअरी&nbsp;१३,&nbsp;२००३|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> नो वे आउट नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा, म्याकमेनले होगन र द रक बिच चलिरहेको खेलको बेलामा घुसपैठ गरेका थिए। होगनले त्यस खेलमा द रकलाई रनिङ लेग ड्रप प्रहार गर्दै बाजि मारिसकेका थिए तर त्यस क्रममा सबै ठाउँका बत्तीहरू एक्कासि बन्द भएका थिए र एकैछिन पछि बत्ती आउँदा म्याकमेन रिङको कुनामा आई होगनलाई झुक्याउने प्रयास गरेका थिए र निर्णायकको भूमिकामा रहेका सेलाभेन ग्रेइनरले भने द रकलाई स्टिलको कुर्सी दिएका थिए र त्यसैको फाइदा उठाउँदै द रकले उनलाई उक्त स्टिलको कुर्सीले प्रहार गरेका थिए र पछि उनको अन्तिम चाल रक बटमले आक्रमण गर्दै उनलाई पराजित गर्दै खेललाई टुङ्ग्याएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2003/mainevent/ |title=नो वे आउट २००३ को आधिकारिक नतिजा |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080219180229/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2003/mainevent/ |archivedate=फेब्रुअरी १९, २००८ |df=mdy }}</ref> यसकै कारणले म्याकमेन र हल्क होगनको खेल रेसलमेनिया १९ मा तय भएको थियो। उक्त खेल स्ट्रिट फाइट रहेको थियो जहाँ उनिले खेल गुमाउन पुगेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm19/results/|title=रेसलमेनिया १९ को आधिकारिक नतिजा|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्यु}}</ref> त्यसपछि म्याकमेनले होगनलाई रिङबाट प्रतिबन्ध गरिदिएका थिए र पछि उनी पुन: मिस्टर अमेरिकाको रूपमा फर्किएका थिए। म्याकमेनले मिस्टर अमेरिका हल्क होगन भएको प्रमाणित गर्न चाहन्थे तर उनले मुकुट लगाएका कारण उनिलाई चिन्न म्याकमेनलाई अप्ठ्यारो परिरहेको थियो। अन्तत म्याकमेनले मिस्टर अमेरिका हल्क होगनै रहेको उनले पत्ता लगाएका थिए र उनले होगलाई प्रतिबन्ध गरिदिएका थिए र पछि उनले डब्ल्युडब्ल्युईबाट सन्यास लिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030703.html|title=स्म्याकडाउन! नतिजा – जुलाई&nbsp;३,&nbsp;२००३|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> अक्टोबर २ को स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा, म्याकमेनले छोरी स्टेफिनिलाई स्म्याकडाउनमा महा प्रबन्धकको रूपमा राजिनामा दिन आग्रह गरेका थिए र उक्त आग्रहलाई स्टिफिनिले भने नकारेकी थिइन् जसका कारण उनिहरू दुई बिच प्रतिस्पर्धात्मक कुस्ती खेल भएको थियो<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031002.html|title=स्म्याकडाउन! नतिजा – अक्टोबर&nbsp;२,&nbsp;२००३|accessdate=जनवरी १७, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> र उक्त खेल भने अइ कुइट म्याच (जित्नका लागि प्रतिद्वन्द्वीलाई आत्मसमर्पण गर्नु पर्ने नियम रहेको एक कुस्ती खेल) रहेको थियोे।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2003/results|title=नो मर्सी २००३ विस्तारित सबै नतिजाहरू|accessdate=अगस्ट २२, २०१५|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] डटकम}}</ref> खेल नो मर्सी नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा भएको थियो। खेलको क्रममा लिन्डाले गम्छा रिङमा फालेका कारण म्याकमेनले छोरीलाई पराजित गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://proxy-01.sg1.dailymotion.com/sec(493PhQRaQMvFyPaNZBVrxvW949HFjqQYeL4GFLZnk14)/video/147/566/364665741_mp4_h264_aac.m3u8#cell=sg1&qos_part=1|title=भिन्स र स्टेफिनिको कुस्ती खेलको आधिकारिक भिडियो|accessdate=डिसेम्बर २९, २०१८|publisher=डेल्लिमोसन}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सोही रात, ब्रक र द अन्डरटेकर बिच बाइकर चेन म्याचमा परेको उपाधि मुलक खेलमा म्याकमेनले ब्रकलाई सहयोग गर्दै उनको उपाधि गुम्न दिएका थिएनन्।<ref name="No Mercy - Lesnar vs Taker">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/history/2003/mainevent/|title=नो मर्सी २००३ मुख्य कार्यक्रम|accessdate=जनवरी १७, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> जसका कारण म्याकमेन र अन्डरटेकर बिच द्वन्दको शुरुवात भएको थियो। सरभाईभर सेरिजमा, म्याकमेनले केनको साहयता लिँदै बुरिड अलाइभ म्याच नामक खेलमा अन्डरटेकरलाई पराजित गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2003/results/ |title=साभाइभर।सेरिज २००३ आधिकारिक नतिजा |accessdate=जनवरी १७, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102150217/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2003/results/ |archivedate=जनवरी २, २००८ |df= }}</ref> ===डि-जेनेरेसन एक्स, डोनाल्ड ट्रम्प र बबि लास्लिसँगको द्वन्द (२००५–२००७)=== एरिक बिसफ र को सामान्य प्रबन्धकको रूपमा राम्रो काम नगरिरहेको भन्दै म्याकमेनले २००५ को अन्त तिर म्याकमेनले उनिसँग द्वन्दको शुरुवात गरेका थिए त्यसपछि उनले एरिक बिसफको परीक्षण शुरू गरे जहाँ म्याकमेनले निर्णायकको रूपमा सेवा गरे तथापि बिसफले परीक्षण गुमाएछि म्याकमेनले उनलाई फोहोरको थुप्रै उठाउने ट्रकमा हालेर उनले बिसफलाई रबाट निकालिदिएका थिए। बिसफ केही महिना बितिसक्दा पनि र मा उपस्थिति जनाएका थिएनन्। उनलाई निकालिदिएको १ वर्षपछि २००६ को अन्तमा, बिसफलाई म्याकमेनका कार्यकारी सहायक जोनाथन कोचम्यानले उनलाई फर्काएका थिए। उनले फर्किएसाथ उनले आफ्नो आत्मकथा समेटिएको पुस्तक "कन्ट्रोभर्सि क्रेट क्ल्यास" नामक पुस्तक लेखेर सकिएको कुराको घोषण गरेका थिए। बिसफले म्याकमनलाई उनले गरेको करतुत वा र को सामान्य प्रबन्धकको भूमिकाबाट उनलाई निकालिदिनले उनी निराश भएको उनले आक्रोशित बन्दै बताएका थिए। [[File:Mrmcmahon092407.jpg|thumb|upright|left|म्याकमेन सन् २००७ मा,''र''को एक शृङ्खलामा]] डिसेम्बर २५, २००५ मा रको एक शृङ्खलामा, भिन्सले आधिकारिक रूपमा ब्रेट हर्टको डिभिडिको पुर्वावलोकन गरेका थिए। सोही समयमा सन माइकल्स पनि त्यहाँ आए र ब्रेट हर्टको बारेमा केही कुरा बताउन लागे। म्याकमेनले भने,"मैले तिमिहरू बिच भैरहेको खेलमा स्क्रू गरेको थिए। सन अब तिमिले मलाई आफसमाथिनै स्क्रू गर्नु पर्ने बाध्य नबनाउ"।<ref name="Survivor Series - Shawn Michaels vs Bret Hart"/><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/12262005/|title=एड्भान्टेज केन|accessdate=जनवरी १५, २००८|date=डिसेम्बर २६, २००५|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> सन् २००६ को रोयल रम्बलमा सन सेल्टन बेन्जमिनलाई बाहिर पठाउँदै उनी अन्तिम ६ जनामा परेका थिए। सोही बला म्याकमेनको प्रवेश सङ्गीत बज्न थाल्यो जसका कारण सन माइकल्स झुक्किए र उनलाई भिन्स म्याकमेनका छोरा सेनले बाहिर धकाल्दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/royalrumble06.html|title=रोयल रम्बल २००६ नतिजा|accessdate=जनवरी १७, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> फेब्रुअरी २७ को र मा सन माइकल्सलाई सेनले नराम्ररी कुटपिट गर्दै बेहोसीको अवस्थामा पुर्‍याइदिएका थिए। माइकल्सका पहिलाका ट्याग टिम रकर्सका साथी मार्टि जेनेटिले उनलाई बचाउन आउँदा, उनलाईनै भिन्स म्याकमनको "किस माइ यास क्लब"मा जुड्न बाध्य पारिएको थियो।<ref name="jannettymichaels">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02272006/|title=क्लबमा आबद्ध|accessdate=फेब्रुअरी २७, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}}</ref> १८ अौँ संस्करणको सनिबार रातिको मेन इभेन्टमा, सन माइकल्स र सेन म्याकमेनको एक खतरनाक प्रतिस्पर्धा परेको थियोे, सो खेल भने स्ट्रिट फाइट रहेको थियोे। उक्त खेलमा म्याकमेनले माइकल्सलाई घात गर्दै उनलाई स्क्रु गरेका थिए जसमा सेनले माइकल्सलाई सार्प सुटरले आत्मसमर्पण गर्ने खालको चाल चलेका थिए तर उनले आत्मसमर्पण नगरेपनि म्याकमेनले रेफ्रिलाई खेल रद्द गर्ने भन्दै घन्टि बजाउन आग्रह गरेका थिए र उनले सेनलाई विजेता घोषित गरिदिएका थिए।<ref name="Survivor Series - Shawn Michaels vs Bret Hart"/><ref name="SNME - Shane vs HBK">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/snme/history/march182006/matches/2220096/results/|title=सेन म्याकमेनले सन माइकल्सलाई पराजित गरेका छन् (स्ट्रिट फाइट)|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=मार्च १८, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923205256/http://www.wwe.com/shows/snme/history/march182006/matches/2220096/results/ |date=2009-09-23 }}</ref> रेसलमेनिया २२ मा, भिन्स म्याकमेन र सन माइकल्सको खेल नो होल्ड ब्यारेड म्याच हुने तय गरिएको थियो। तथापि स्प्रिट स्क्वाड र सेनको बाहिरबाट खेलमा उनलाई सहयोग गर्दा गर्दै पनि म्याकमेनले उक्त खेल गुमाउन पुगेका थिए। <ref name="WrestleMania 22 - Vince vs HBK">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania22/matches/22203221/results/|title=सन माइकल्सले मिस्टर म्याकमेनलाई पराजित गरेका छन् (नो होल्ड ब्यारेड म्याच)|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=अप्रिल २, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221165455/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania22/matches/22203221/results/ |date=2007-12-21 }}</ref> ब्याकल्यासमा, भिन्स म्याकमेन र उनका छोरा सेन सेनले सन माइकल्स र गडलाई नो होल्ड ब्यारेड म्याचमा पराजित गरेका थिए।<ref name="Backlash - McMahons vs HBK & God">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/history/backlash2006/matches/22851061/results/|title=मिस्टर म्याकमेन र सेनले, सन माइकल्स र "गड"लाई पराजित गरेका थिए|accessdate=जनवरी १४, २००८|date=अप्रिल ३०, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214180903/http://www.wwe.com/shows/backlash/history/backlash2006/matches/22851061/results/ |date=2007-12-14 }}</ref> मे १५ को ''र''मा, ट्रिपल एचले सन माइकल्सलाई हिर्काउन खोज्दा झुक्केर सेनलाई हम्मरले हिर्काएका थिए।<ref>{{cite web|first=लुई|last=डि|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/05152006/|title=झुक्याएर प्रहार|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=मे १५, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> त्यसपछिको अर्को हप्ताको र मा [[ट्रिपल एच]]सँग माइकल्सलाई कुनै बस्तुले हमला गर्ने सुनौलो मौका रहेतापनि उनले स्प्रिट स्क्वाडलाई हमला गरेका थिए।<ref>{{cite web|first=लुइ|last=डि|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/05222006/|title=माफ स्विकार?|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=मे २२, २००६ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> केही हप्तासम्म, म्याकमेनले माइकल्सले भनेको कुरा अटेरी गरी [[ट्रिपल एच]]लाई आफ्नो "किस माइ यास क्लब"मा समावेश नभएको भन्दै उनिसँग दुश्मनीको शुरुवात गरेका थिए। म्याकमेनको चाला देखेर ट्रिपल एचले म्याकमेनलाई पेडिग्रिले प्रहार गरेका थिए। म्याकमेनले ट्रिपल एचलाई स्प्रिट स्क्वाडको बिरुद्धमा एक गनलेट हेन्डिम्याप म्याचमा (दुई जनाको बिरुद्ध एक जना) खेल्न बाध्य पारिदिएका थिए।<ref>{{cite web|first=लुई|last=डि|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/06052006/|title=यसलाई चुम्मन गर|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=जुन ५, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref><ref name="RAW - HHH vs Spirit Squad">{{cite web|first=एड|last=विलियम्स III|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/06122006/|title=गनलेट हेन्डिम्याप म्याच|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=जुन १२, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> तथापि,सन माइकल्सले ट्रिपल एचलाई बचाई दुई जना मिलि पुन डि- जेनेसेसन एक्सको शुरुवात गरेका थिए। यसलै गर्दा म्याकमेन र डि- जेनेरेसन एक्स विच दुश्मनीको शुरुवात भएको थियो र यो द्वन्द्व त्यस वर्षको गृष्म ऋतुसम्म चर्किएको थियोे।<ref name="owwvince">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/v/vince-mcmahon.html|title=मिस्टर म्याकमेनको प्रोफाइल|accessdate=जनवरी १७, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> म्याकमेन, स्प्रिट स्क्वाडको साथ र सेनसँग मिलिर युगिनसँग (कुस्ती खेलाडी) कुस्ती खेल्दा झेली भई हार व्यहोरेका थिए। सन् २००६ को समरस्ल्याम नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा भिन्स र सेनले, बाहिरबाट उमागा, बिग सो, फिनले, मिस्टर केनेडि र विलियन रिगलको सहयोग रहेता पनि उनिहरूले डिएक्स बिरुद्धको खेलमा हार व्यहोरेका थिए।<ref name="SummerSlam - DX vs McMahons">{{cite web|first=जेन|last=हन्ट|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/2006/matches/29444901/results/|title=डि एक्सकले भिन्स म्याकमेन र सेन म्याकमेनलाई पराजित गरेका छन्|accessdate=जनवरी १८, २००८|date=अगस्ट २०, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080902082442/http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/2006/matches/29444901/results/ |date=2008-09-02 }}</ref> भिन्स र सेनले, ईसिडब्ल्यु विश्व विजता बिग सोसँग पनि सहकार्य गरेका थिए। अनफर्गिभनमा, भिन्स र सेन बिग सोसँग मिलेर डि जेनेरेसन एक्सको बिरुद्ध हेल इन अ सेलमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। तीन जना बिरुद्ध २ जनाको फाइदा उनिहरूलाई भएतापनि उनिहरूले डि जेनेरेसन एक्ससँगको खेलमा पराजित भएका थिए जसका कारण उनिहरू बिच चर्किएको द्वन्द्वको अन्त्य भएको थियो।<ref name="Unforgiven - DX vs McMahons & Big Show">{{cite web|first=क्र्ग|last=टेलो|url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2006/matches/28817581/results/|title=बिलियन डलर|accessdate=जनवरी १८, २००८|date=सेप्टेम्बर १७, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409144024/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2006/matches/28817581/results/ |date=2016-04-09 }}</ref> जनवरी २००७ मा, म्याकमेनले डोनाल्ड ट्रम्पसँग दुश्मनीको सुरुवात गरेका थिए जसको कुराले मिडियामा व्यापक चर्चा पाएको थियो। सुरुमा ट्रम्पले म्याकमेनसँग लड्न चाहेतापनि तिनीहरू दुई जना एक सम्झौतामा पुगेका थिए। उक्त सम्झौता भने रेसलमेनिया २३ मा पर्ने एक लडाइँको बारेका रहृको थियो र दुई जनालेनै आफ्नो पक्षमा एक कुस्ती खेलाडीहरूलाई लडाउने र जसको पक्षकोले खेल गुमाउँछ उसैलाई सबै कपाल खौरन पर्ने (अङ्ग्रेजीमा-- हेयर भर्सेर हेयस म्याच) एक विचित्रको सम्झौता गरिएको थियो। सोमबार रातिको ''र''मा सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर भएको केही छिन पछि म्याकमेनले ट्रम्पलाई अौँला देखाएर उत्तेजित गर्दे कुममा कोपेपछि ट्रम्पले म्याकमेनलाई टेबुलमा टाउको ठोक्काइदिएका थिए। पछि एक प्रेस विज्ञप्तिमा, म्याकमेनले एक तस्बिर खिचाउने क्रममा, ट्रम्पलाई हात मिलाउन प्रस्ताव गरेका थिए तर ट्रम्पले हात निकालेर मिलाउन खोज्दा उनले आफ्नो हात पछाडि सारेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania23/exclusives/pressconference|title=अरब पति बिचको खेल|author=लुइ डि|accessdate=मार्च २८, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080119073623/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania23/exclusives/pressconference |date=2008-01-19 }}</ref> म्याकमेनले ट्रम्पलाई अझै जिस्काउँदै उनको टाईलाई एताउति फालि उनको नाक चलाएका थिए। जसले गर्दा ट्रम्प रिसाई सिधै उनको अनुहारमा झापड हानेका थिए। म्याकमेनले।केही गर्न नपाउँदै ट्रम्पका अङ्गरक्षक, प्रतिनिधि र बबि लास्लिले उनलाई त्यहाँबाट लखेटिदिएका थिए। रेसलमेनिया २३ मा, म्याकमेनका प्रतिनिधि (उमागाले) खेल गुमाए<ref name="WrestleMania 23 - Lashley vs Umaga">{{cite web|first=क्रेग|last=टेलो|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania23/matches/39161842/results/|title=द 'मेन' इभेन्ट|accessdate=जनवरी १४, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409144026/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania23/matches/39161842/results/ |date=2016-04-09 }}</ref> जसले गर्दा डोनाल्ड ट्रम्प, लास्लि र उक्त ब्याटल अफ बिलिनियर (अरब पति बिचको प्रतिस्पर्धा) खेलका रेफ्रि (निर्णायक) स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन मिलेर म्याकमेनको कपाल पुरै तालु बनाइदिएका थिए।<ref name="WrestleMania 23 - Lashley vs Umaga"/> उक्त घटना पछि म्याकमेनले उनको इसिडब्ल्यु च्याम्पियनसिपको सम्बन्धमा बबि लास्लिसँग द्वन्द्वको सुरुवात गरे। ब्याकल्यास नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा, म्याकमेन, उनका छोरा सेन र साथी उमागा मिलि बबि लास्लिलाई थ्री अन वान हेन्डिक्याप म्याच (तीन जना बिरुद्ध एक जना)को खेलमा म्याकमेनले उनिहरूको सहयोगमा बबि लास्लिलाई हराई बबि लास्लिको इसिडब्ल्यु च्याम्पियनसिप आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएका थिए।<ref name="Backlash - Team McMahon vs Lashley">{{cite web|first=ब्रायन|last=रोबिनसन|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/history/2007/matches/396065214/results/|title=इसिडब्ल्यु विजेता म्याकमेन|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=अप्रिल २९, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080405012618/http://www.wwe.com/shows/backlash/history/2007/matches/396065214/results/ |date=2008-04-05 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/history/ecwchampionship/042907mcmahon|title=मिस्टर।म्याकमेन पहिलो इसिडब्ल्यु विजेता बन्न सफल|accessdate=जनवरी १८, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युइ}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225024005/http://www.wwe.com/shows/ecw/history/ecwchampionship/042907mcmahon |date=2009-02-25 }}</ref> जजमेन्ट डे (डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रम) मा फेरि थ्री अन वान हेन्डिक्याप म्याचमा आफ्नो उपाधि बचाइ राख्न सफल भएका थिए। उक्त प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा लास्लिले उनका छोरा सेनलाई आफ्नो खतरनाक चाल डोमिनेटर प्रहार गर्दै उनलाई जितेका थिए तथापि म्याकमेनले भने उनले आफुलाई नहराएको भन्दै उनिको उपाधि फुत्किन दिएका थिएनन् र उनिनै विजेता घोषित भएका थिए र सोही खेल सकिए पश्चात बबि लास्लिले उनलाई पराजित गरे मात्रै उपाधि उनलाई आफ्नो उपाधि दिने बताएका थिए।<ref name="Judgment Day - Lashley vs Team McMahon">{{cite web|first=ब्रायन|last=रोबिन्सन|url=http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/2007/matches/41244021/results/|title=जजमेन्ट डेको नतिजा|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=मे २०, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्यु}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160530044844/http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/2007/matches/41244021/results/ |date=2016-05-30 }}</ref> अन्ततः म्याकमेनले वान नाइट स्ट्यान्ड (डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रम) मा परेको लास्लि बिरुद्धको खेलमा उमागा र सेनको घुसपैठ गर्दागर्दै पनि आफ्नो उपाधि बचाइ राख्न असमर्थ भएका थिए। उक्त खेल भने स्ट्रिट फाईट रहेको थियो।<ref name="One Night Stand - Lashley vs Vince">{{cite web|first=ब्रायन|last=रोबिनसन|url=http://www.wwe.com/shows/onenightstand/history/2007/matches/4362508112/results/|title=इसिडब्ल्यु विजेता भिन्स म्याकमेनले आफ्नो उपाघि बचाइ राख्न सफल|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=जुन ३, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409144031/http://www.wwe.com/shows/onenightstand/history/2007/matches/4362508112/results/ |date=2016-04-09 }}</ref> ===नक्कली मृत्यु, अवैध छोरा र मिलियन डलर उन्माद (२००७-२००८)=== [[File:Flickr - simononly - WWE Fan Axxess - Vince's Limo.jpg|thumb|विस्फोट भएको कार रेसलमेनियामा]] डब्ल्युडब्ल्युईले ''र''को अन्तमा एक खण्ड प्रसारण गरेको थियो जुन विस्फोट हुनुअघिका को क्षण थियोे र जसमा म्याकमेन एक लामो कारमा प्रवेश गरिरहेका थिए। जसको लगत्तै डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' बन्द गरिएको थियो र डब्ल्युडब्ल्युई डटकमले एकैछिन पछि म्याकमेनको उक्त विस्फोटमा ज्यान गुमाएको भन्दै एक प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/mcmahonexplosionupdate|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070621115331/http://www.wwe.com/inside/news/mcmahonexplosionupdate|archivedate=June 21, 2007|title=बिस्फोटना अद्यावधिक|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=जुन ११, २००७|accessdate=जुन ११, २००७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621115331/http://www.wwe.com/inside/news/mcmahonexplosionupdate |date=June 21, 2007 }}</ref> उक्त घटना मिस्टर म्याकमेनको चरित्रको एक झलक पनि रहेको थियो र उनमाथि भने केही हानी भएको थिएन। उक्त नक्कली मृत्यु भने एक कथा जस्तो बनाइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.timesleader.com/news/breakingnews/20070612_12wwe_breaking.html|title=Vince McMahon’s hoax goes up in smoke|author=रोरी स्वेर्नि|publisher=टाइम्स लिडर डटकम|accessdate=जुलाई २, २००७|date=जुन २६, २००७|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070623150701/http://www.timesleader.com/news/breakingnews/20070612_12wwe_breaking.html|archivedate=जुन २३, २००७|df=mdy-all}}</ref> पछि डब्ल्युडब्ल्युईले सिएनबिसि नामक एक अमेरिकी समाचार टेलिभिजनलाई उक्त मृत्यु नक्कली रहेको स्विकार गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.cnbc.com/id/19330600|title=डब्ल्युडब्ल्युईका म्याकमेनको "मृत्यु"|author=डेरेन रोभेल|publisher=सिएनबिसि डटकम|accessdate=जुलाई २, २००७|date=जुन २०, २००७}}</ref> २५ जुन ''र''को एक शृङ्खलामा, म्याकमेनको सम्झनामा शोक सभा आयोजना गरिने तालिका प्रस्तुत गरिएको थियो। तथापि क्रिस बेनोइट (अमेरिकी कुस्ती खेलाडी)को वास्तविक मृत्यु उक्त कार्यक्रमको सुरुवातमै म्याकमेन सबैका माझ उपस्थित भएका थिए जसले गर्दा उनको मृत्यु नक्कली रहेको प्रममणित गरेको थियो र उक्त नक्कली मृत्यु उनको चरित्रको एक झलक रहेको कुरा सबैले थाहा पाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newsday.com/news/nationworld/nation/ny-usbenoit0626,0,4246396.story?coll=ny-top-headlines |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070705113805/http://www.newsday.com/news/nationworld/nation/ny-usbenoit0626%2C0%2C4246396.story?coll=ny-top-headlines |archivedate=जुलाई ५, २००७ |title=डब्ल्युडब्ल्युई क्रिस बेनोइट र उनका परिवारको मृत्यु |author=अल्फन्सो ए. क्यासटिलो |publisher=न्युज डे डटकम |accessdate=जुलाई २, २००७ |date=जुन २६, २००७ |deadurl=yes |df= }}</ref> त्यसपछि, डब्ल्युडब्ल्युईले क्रिस बेनोइटको सम्झनामा ३ घण्टा सम्म शोक सभाको आयोजना गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/benoitdead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070627210219/http://www.wwe.com/inside/news/benoitdead|archivedate=जुन २७, २००७|title=बेनोइटको मृत्यु|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=जुन २५, २००७|date=जुन २५, २००७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080105164617/http://www.wwe.com/inside/news/benoitdead |date=2008-01-05 }}</ref> म्याकमेन, ६ अगस्ट २००७ सम्म डब्ल्युडब्ल्युई टेलिभिजनमा अन्तिम उपस्थिति जनाएका थिए। म्याकमेनले, क्रिस बेनोइटको श्रद्धाञ्जली अघिल्लो रात प्रसारित भएको कुरा जानकारी गराएका थिए। क्रिस बेनोइटले आफ्नी श्रीमती र छोराको हत्या गरेपश्चात उनी [[झुन्डिएर आत्महत्या]] गरेका थिए जसका कारण म्याकमेनले क्रिस बेनोइटको सम्झनामा अब कुनैपनि शोक सभाको आयोजना नगरिने घोषण गरेका थिए इसीडब्ल्युले बेनोइट हत्याबाट प्रभावित भएकाहरूलाई समर्पित गरिने पनि बताएका थिए। अगस्ट ६ मा, म्याकमेनको नक्कली मृत्युले उनलाई सबैले हेर्ने नजर र उनी प्रतिको सोचाइको जाँच गरेको कुरा बताएका थिए। [[File:Wrestling has come a long way...down..jpg|thumb|left|म्याकमेनले, हन्सवागललाई "किस माई यास क्लबमा सङ्लग्न हुन आह्वान गर्दै" सन् २००८ मा]] ६ अगस्ट को सोमवार रातिको ''र''मा मिस्टर म्याकमेन (चरित्र) आधिकारिक रूपमा फर्किएका थिए। उनले फर्के लगत्तै विभिन्न विषयमा कुरा उठाउन थाले र उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको काङ्ग्रेसले अन्तर्राष्ट्रिय राजस्व सेवामाथि गरेको छानबिनका विषयमा बोले। म्याकमेनले सोही ''र''मा ब्याटल रोयल खेल हुने र जसले उक्त खेल जित्छ सोही व्यक्तिलाई ''र''को सामान्य प्रवन्धकको रूपमा छनौट गरिने घोषण गरेका थिए र उक्त खेल भने विलियम रिगलले जितेका थिए। ''र''को अन्तमा, जोनाथन कोचम्यानले, म्याकमनलाई लामो समयको लागि हराएको एक अवैध बच्चाको पितृत्वको बारेमा जानकारी दिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070806.html|title=''र''को नतिजा – अगस्ट&nbsp;६,&nbsp;२००७|accessdate=सेप्टेम्बर १२, २००७|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> जसलाई अर्को हप्ताको ''र''मा सो बच्चा डब्ल्युडब्ल्युईको एक पुरुष सदस्य रहेको खुलासा गरिएको थियो। सेप्टेम्बर ३ को ''र''मा म्याकमेन आउनासाथ उनको आफ्नै परिवारसँग आम्ने-साम्ने भयो। उनलाई मिस्टर केनेडिले (कुस्ती खेलाडी)ले बोल्दाबोल्दै रोकी आफू उनका अवैध छोरा रहेको कुरा दावा गरे। मिस्टर केनेडिलाई नै फेरि जेरी लवेरले बोल्दाबोल्दै रोकी उनी म्याकमेनका अवैध छोरा नभएको र उनका सक्कली छोरा भने अर्को हप्ताकोको ''र''मा खुलासा गरिने बताइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070903.html|title=''र''को नतिजा – सेप्टेम्बर&nbsp;३,&nbsp;२००७|accessdate=सेप्टेम्बर १२, २००७|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> १० सेप्टेम्बरको ''र''को एक शृङ्खलामा उनका अबैध छोरा हन्सवागल रहेको कुरा खुलासा गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070910.html|title=''र''को नतिजा – सेप्टेम्बर&nbsp;१०,&nbsp;२००७|accessdate=सेप्टेम्बर १२, २००७|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> फेब्रुअरी २००८ मा, हन्सवागल र उनी बिचको प्रेप्रेमपछि, जोन "ब्राड्स" लेफिल्डले हन्सवागल उनका छोरा नभइ आफ्ना छोरा रहेको बताएका थिए। यो सबै घोटला सेन, स्टेफिनि र लिन्डा म्याकमेन र फिनलीले गरेको कुरा बाहिर आएको थियो। [[File:Vince McMahon hof.jpg|thumb|स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनलाई हल अफ फेम घोषित गर्ने समयमा]] जुन २ को ''र''मा, म्याकमेनले अर्को हप्ताको ''र''को सुरुवात देखि प्रत्यक्ष प्रसारणमा दस लाख अमेरिकी डलर दिने घोषण गरेका थिए। जसमा प्रशंसक प्रत्येक हप्ता अनलाइन मार्फत दर्ता गर्न मिल्ने सुविधा सुरु गरिएको थियो। अनियमित रूपमा, प्रशंसक दस लाख अमेरिकी डलरबाट केही भाग प्राप्त गर्ने भएका थिए। उक्त मिलियन डलर उन्माद, मत्र तीन हप्ता सम्म मात्र सञ्चालमा आएको थियो। सो कार्यक्रम, जुन २३ मा, ३ घण्टे लामो ''र''को ड्राफ्ट शृङ्खला पछि बन्द गरिएको थियो। ५ लाख अमेरिकी डलर बाँडे पछि, बिस्फोटका कारण ''र''को मञ्च टुक्रिएर उनीमाथिनै खसेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.sportingnews.com/us/wwe/news/wwe-stock-prices-vince-mcmahon-raw-2008-usa-network-fox-smackdown-million-dollar-mania/1g3qgqnqtu5do1ukah1r8i6mi7 |title=म्याकमेनको मिलियन डलर उन्माद|publisher=स्पोर्टिङ न्युज डटकम|accessdate=जुन २५, २००७|date=जनवरी १९, २०१९}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reddit.com/r/SquaredCircle/comments/1i8x4c/vince_mcmahons_million_dollar_giveaway_on_raw/ |title=म्याकमेनको मिलियन डलर उन्माद |publisher=रेडिट|accessdate=जुन २५, २००७|date=जनवरी १९, २०१९}}</ref> जुन ३०, मा म्याकमेनका छोरा सेनले ''र'' हुन भन्दा अगाडि डब्ल्युडब्ल्युईका श्रोताहरूलाई सूचित गर्दै उनीहरूले आफ्नो पारिवारिक अवस्था (म्याकमेनको) अवस्थालाई गोप्य राख्ने निर्णय सार्वजनिक गरेका थिए। अतिरिक्तमा उनले, डब्ल्युडब्ल्युईलाई सो "अशान्त समयमा" सबैलाई एकैपटक उठ्न पनि आग्रह गरेका थिए। म्याकमेनले डब्ल्युडब्ल्युईमा कार्यरत धेरै कुस्ती खेलाडीहरूलाई एकजुट भई अघि बढ्न पनि अनुरोध गरेका थिए र उनले ''र''को कार्यभार हेर्न र सञ्चालन गर्नका लागि ''र''को नयाँ सामान्य प्रबन्धकको रूपमा माइक एडमलेलाई निर्वाचित गरेका थिए। ===लेगेसी र ब्रेट हर्टसँगको द्वन्द (२००९-२०१०)=== जनवरी ५, २००९ को ''र''को एक शृङ्खलामा, [[क्रिस जेरिको]]ले स्टेफिनि म्याकमेनलाई, भिन्स म्याकमेन चाँडैनै ''र''मा फर्किने बताएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/01052009/|title=विग नाइट्स इन द बिग इजि|accessdate=जनवरी ५, २००९|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}}</ref> त्यसको एक हप्ता पछि, जेरिकोलाई स्टेफिनिले [[डब्ल्युडब्ल्युई]]बाट प्रतिबन्ध गरिदिएकी थिइन्। जनवरी १९ को ''र''मा म्याकमेन ''र''मा फर्कँदै स्टेफिनिको क्रिस जेरिकोलाई डब्ल्युडब्ल्युईबाट प्रतिबन्ध गर्ने विषयमा कुरा उठाउँदै स्टेफिनिको पक्षमा बोलेता पनि उनले [[क्रिस जेरिको]]लाई पुन ''र''मा आउने भन्दै प्रतिबन्ध फुकुवा गरिदिएकी थिइन्। सोही बेला [[रेन्डी ओर्टन]] त्यहाँ आइ म्याकमेनलाई हमला गर्दै स्टेफिनिलाई उत्पीडन दिएका थिए। म्याकमेन फेरि मार्च ३० को ''र''मा उनका छोरा सेन, ज्वाइँ [[ट्रिपल एच]]सँग आई रेन्डी ओर्टनसँग आम्ने साम्ने गरेका थिए। रेसलमेनिया २५ को पछिल्लो दिनमा म्याकमेन ''र''मा देखा पर्दै [[रेन्डी ओर्टन]]ले अब हुने डब्ल्युडब्ल्युईको वार्षिक कार्यक्रम ब्याकल्यासमा अर्को च्याम्पियनसिप उपाधिको लागि खेल्न नपाउने बताएका थिए तर रेन्डी ओर्टनका सहयोगी लेगेसी, र [[ट्रिपल एच]], सेन म्याकमेन र भिन्स म्याकमेनसँग सिक्स मेन ट्याग टिम म्याच (३ जनाको एक टोली एक तर्फ र ३ जना अर्को टोली अर्को तर्फ गरी भिड्ने कुस्ती खेल) खेल हुने भनिएको थियो। डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपको खेललाई भने ''र''मा कार्यरत सामान्य प्रबन्धकको रूपमा सेवा दिइरहेकी भिकि गुरेरोले बनाइदिएकी थिइन्। ओर्टनले सोही रात म्याकमेनलाई भिड्नको लागि चुनौती दिएका थिए। खेलको क्रममा, [[रेन्डी ओर्टन]]का साथी लेगेसीका सदस्यहरू त्यहाँ आइ म्याकमेनलाई हमला गरेका थिए जसको फाइदा उठाउँदै रेन्डी ओर्टनले उनलाई आरकेओ नामक खतरनाक चालद्वारा प्रहार गरेका थिए जसको कारण उनी अशक्त बनेका थिए। त्यस क्रममा, म्याकमेनका सहयोगी ट्रिपल एच, सेन र डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका बाटिस्टा आइ उनलाई उद्धार गरेका थिए। उक्त हुने भनिएको सिक्स मेन ट्याग टिम म्याचमा म्याकमेनले आफ्नो सट्टामा बाटिस्टालाई पद सुम्पेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.wrestlinginc.com/events/2009/7/wwe-backlash-2009/|title=ब्याकल्यस २००९ को नतिजा|accessdate=फेब्रुअरी १०, २००|publisher=रेस्लिङ इङ्क डटकम}}</ref> जुन १५ मा ''र''को एक शृङ्खलामा, म्याकमेनले उनको स्वामित्वमा रहेको ''र'' ब्रन्डलाई व्यापारी डोनाल्ड ट्रम्पलाई बेचिदिएको घोषण गरेका थिए। अर्को हप्ताको ''र''मा म्याकमेनले डोनाल्ड ट्रम्पबाट फेरि खरिद गरेको बताएका थिए। जुन २९ को ''र''मा, म्याकमेनले अब देखि प्रत्येक हप्ता एक प्रख्यात अतिथिले ''र''को नियन्त्रण गर्ने घोषण गरेका थिए। उनी त्यसपश्चात स्म्याकडाउनमा देखा परेका थिए र स्म्याकडाउनका महाप्रबन्धकको पदमा रहेका थियोडोरे लङलाई उनले गरेको काम बापद उनलाई परीक्षणमा राखेका थिए। अगस्ट २४ को ''र''मा, म्याकमेनले आफ्नो जन्मदिनको उपलक्ष्यमा एक कार्यक्रमको आयोजना गरेका थिए र उक्त कार्यक्रममा लेगेसी आइ उनलाई बोल्दा बोल्दै रोकेर खेलको प्रस्ताव गरेका थिए र पछि उक्त खेल सिक्स मेन ट्याग टिम म्याच रहेको थियो जसमा म्याकमेनका लामो समय देखिका दुश्मनी रहेको समूह डिएक्ससँग मिलि खेलको सुरुवात गरेका थिए। जसमा [[जोन सिना]]ले खेलको बिचमै घुसपैठ गरेपछि दखेल डिएक्स र म्याकमेनले जितेका थिए। उनी ''स्म्याकडाउन''मा निरन्तर रूपमा देखा परिरहे र कहिलेकाही खेलहरू पनि बनाउने गर्दथे। थियोडरे लङभने त्यति खेर पनि परीक्षणकालमा रहेका थिए। नोभेम्बर १६ मा ''र''को एक शृङ्खलामा, म्याकमेनले आफ्ना अतिथि आयोजक रोडि पिपरलाई बोलाएका थिए जसले म्याडिसन स्क्वायर गार्डेनमा म्याकमेनसँग खेलको अपेक्षा गरेका थिए। म्याकमेनले उक्त प्रस्तावलाई अस्विकार गर्दै खेलबाट सन्यास लिने निर्णयको घोषण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.wrestlingnewsplus.com/wwe-news-vince-mcmahon-officially-announces-retirement-see-statements/|title=भिन्स म्याकमेनले रिङबाट आधिकारिक रूपमा सन्यास लिएका छन्|accessdate=जनवरी ५, २००९|publisher=रेस्लिङ न्युज प्लस}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.inquisitr.com/1320948/wwe-news-vince-mcmahon-character-officially-retired-from-wwe-programming/|title=मिस्टर म्याकम्न चरित्रको समाप्ति|accessdate=जनवरी ५, २०१४|publisher=इन क्विस्टर डटकम}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423013844/http://www.inquisitr.com/1320948/wwe-news-vince-mcmahon-character-officially-retired-from-wwe-programming/ |date=2017-04-23 }}</ref> जनवरी ४, २०१० को ''र''मा म्याकमेन पुन ''र''मा फर्किएका थिए जसमा आफ्ना विशेष अतिथि ब्रेट "द हिटम्यान" हर्टसँग आम्ने साम्ने गरेका थिए। सो घटना सन् १९९७ को सरभाइभर सेरिजमा भएको मोन्ट्रिएल स्क्रुजब पछि पहिलो पटक टेलिभिजनमा देखाइएको थियो। उनले मोन्ट्रिएल स्क्रुजबको बन्चरोलाई गाड्ने कुरा बताएका थिए। उनीहरू दुई जना सो बन्चरोलाई गाडि हात समेत मिलाएका थिए चर म्याकमेनले उनलाई कम्मरमा प्रहार गर्दै रङ्गमञ्चबाट निस्किएका थिए। उपस्थित दर्शकहरूले भने "यु स्क्रिउड ब्रेट" (अङ्ग्रेजी) भन्दै उनको निन्दा गरेका थिए।<ref name="us.wwe.com"/> उनीहरू दुई बिचको खेल रेसलमेनिया २६ मा हुने तय गरिएको थियो। उक्त नो होल्ड ब्यारेड लम्बरज्याक म्याचमा ब्रेट हर्टले म्याकमेनलाई पराजित गरेका थिए। ३१ मे को ''र''मा म्याकमेन पुन ''र''मा फर्किँदै ब्रेट हर्ट महाप्रबन्धक बनेको उपलक्ष्यमा बधाई ज्ञापन गरेका थिए। जुन २२ को ''र''मा म्याकमेनले एनएक्सटिका नयाँ समूह नेक्ससको बारेमा केही कदम नचालेको भन्दै उनीबाट ''र''को महाप्रबन्धकको पद खोसेका थिए। सोही रात, म्याकमेनले नयाँ महाप्रबन्धकको पदमा कुनै एकलाई पद दिने घोषण गरेका थिए र उनले निर्णय इमेल मार्फत गर्ने बताएका थिए जो चाँही माइकल कोलले पढ्ने बताइएको थियो। महाप्रबन्धकको पहिलो निर्णय भने म्याकमेन उक्त रात पर्ने सेमस र [[जोन सिना]] बिचको खेलमा विशेष अतिथि रेफ्री बनेका थिए। खेलको बिचमै नेक्ससका सबै सदस्यहरू त्यहाँ आइ खेललाई रोकेर म्याकमेनलाई हमला गरेका थिए। त्यसपश्चात म्याकमेन नोभेम्बर १ को ''र''को एक खण्डमा देखा परेका थिए जहाँ उनी नेक्ससको हमला पछि कोमामा पुगेका थिए। उनी कोमाबाट निस्किएपछि, उनलाई उपचार गर्ने चिकित्सकले उनमाथि के भएको सबै कुरा बताएका थिए। उक्त भिडियोको खण्ड भने हिँडिरहेकी स्टेफिनि म्याकमेनलाई देखाइएको थियो र उनले त्यो सबै एक सपना भएको खुलासा गरेकी थिइन्। ==== फाटफुट उपस्थिति (सन् २०११–हाल) ==== सन् २०११ को सुरुवातमै, म्याकमेन पुन [[डब्ल्युडब्ल्युई]] रिङबाट टाढा गई आफ्नो कार्यकारी भूमिका र डब्ल्युडब्ल्युईको संयुक्त क्षेत्र र दृश्य पछाडि काम सुरु गरेका थिए। जुन २७ को ''र''को एक शृङ्खलामा, सिएम पङ्कले (अमेरिकी कुस्ती खेलाडी) डब्ल्युडब्ल्युई जुन हिसाबले सञ्चालन भइ रहेको त्यो एकदमै गलत रहेको र म्याकमेनको भूमिकालाई कडा निन्दा गर्दै आफ्ना भनाइहरू व्यक्त गरेका थिए। त्यसपश्चात म्याकमेनले उनलाई डब्ल्युडब्ल्युईबाट प्रतिबन्ध गरेका थिए तर मनि इन द बैङ्क नामक डब्ल्युडब्ल्युईको वार्षिक कार्यक्रममा उनको खेल डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता [[जोन सिना]]सँग हुने भएकाले उनले फेरि प्रतिबन्ध फुकुवा गरेका थिए। सो कार्यक्रममा, म्याकमेन र उपाध्यक्ष जोन लाउरीनाइटिस्ले उक्त खेलमा घुसपैठ गरेतापनि सिएम पङ्कले जोन सिनालाई हराई उनी डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता बन्न सफल भएका थिए। अर्को ''र'' [[ट्रिपल एच]] ''र''मा फर्किएका थिए। उनले डब्ल्युडब्ल्युई निर्देशन विभागको आदेशमा, म्याकमेनलाई ''र'' र ''स्म्याकडाउन'' सञ्चालन गर्नबाट प्रतिबन्ध गरिदिएका थिए तथापि [[ट्रिपल एच]]ले उनलाई निर्देशन विभागका अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित गरिदिएका थिए। ट्रिपल एच आफू [[डब्ल्युडब्ल्युई]]का प्रमुख परिचालन अधिकारी बन्ने घोषण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-07-18/mcmahon-relieved-of-duties|title=म्याकमेनको निष्कासन |accessdate=जुलाई १६, २०११|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}}</ref> म्याकमेन अक्टोबर १० को ''र''मा फर्किँदै [[ट्रिपल एच]]लाई ''र'' सञ्चालन गर्नबाट प्रतिबन्ध गर्का थिए। उनले [[ट्रिपल एच]] प्रमुख परिचालन अधिकारी बनेकोमा कम्पनीको आर्थिक अवस्थामा विनाशकारी परिवर्तन गरेको कुरा बताएका थिए र उनले पछिल्लो हप्ता गरिएको मतदानमा [[डब्ल्युडब्ल्युई]]मा कार्यरत कर्मचारीहरूले निर्धक्क नभई मतदान गरेको कुरा बताएका थिए। उनले त्यस लगत्तै जोन लाउरीनाइटिस्लाई ''र''का अन्तरीम महाप्रबन्धकको रूपमा निर्वाचित गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-10/results|title=डब्ल्युडब्ल्युई सुपर सोको नतिजा: "लाउरीनाइटिस् युगको " सुरुवात|accessdate=अक्टोबर १२, २०११|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}}</ref> जून ११, २०१२ मा, म्याकमेन, जोन लाउरीनाइटिसको कामको मुल्याङ्कन गर्नको लागि [[डब्ल्युडब्ल्युई]]मा फर्किएका थिए। [[जोन सिना]] र [[बिग सो|बिग शो]]सँग उनको तनाव बढिरहेको बेला बिग शोले झुक्किएको उनलाई नकआउट पञ्च प्रहार गर्छन् जसले गर्दा म्याकमेनले नो वे आउटमा बिग शो र जोन सिनाको बीचमा खेल हुने घोषण गर्छन् र उक्त खेलमा यदी [[बिग सो|बिग शो]]ले जोन सिनालाई पराजित गर्न नसकेमा जोन लाउरीनाइटिस ''र''को प्रवन्धको रूपमा काम गर्न नपाउने वा काम छोड्न पर्ने कुरा पनि बताउँछन्। नो वे आउटमा परेको स्टिल केज म्याचमा [[जोन सिना]]ले बिग शोलाई पराजित गर्छन् र जसले गर्दा म्याकम्नले जोन लाउरीनाइटिसलाई ''र''को प्रवन्धकबाट निकालिदिन्छन्। पछि रको १०००अौँ शृङ्खलामा, म्याकम्नले एजे लीलाई ''र''कि नयाँ प्रवन्धकको रूपमा नियुक्त गरेका थिए र अगष्ट ३ को स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलाकमा म्याकमेनले बुकर टिलाई पनि स्म्याकडाउनका प्रवन्धकको रूपमा नियुक्त गरेका थिए। अक्टोबर ८ ''र''को एक शृङ्खलामा, सिएम पङ्कले म्याकमेनले बोलिरहेकको बेलामा आई उनको सामना गरेका थिए। म्याकमेनले पङ्कलाई खेलको चुनौती दिन्छन् र यदी उनले अस्वीकार गरेको खण्डमा उनलाई डब्ल्युडब्ल्युईबाट निकालिदिने कुरा बताएका थिए। उनीहरू बीचको खेल आधिकारिक रूपमा सुरु हुन नपाउँदै उनीहरू बीच हात हालाहाल हुन्छ र जसले गर्दा सिएम पङ्कले उनलाई जिटिएस प्रहार गर्न खोज्दा राइब्याक र जोन सिना आई उनको उद्दार गरेका थिए। सो घटना पश्चात्, हेल इन द सेल नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा, म्याकमेनले सिएम पङ्क विरुद्धमा खेल राखेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.wrestlinginc.com/news/2012/10/wwe-raw-results-557173/|title=डब्ल्युडब्ल्युई रको नतिजा - सिएम पङ्कको हेल इन द सेलका प्रतिस्पर्धीको खुलासा |author=टम मिडलटन|date=अक्टोबर १५, २०१२|work=रेस्लिङ इङ्क डटकम|accessdate=अक्टोबर १५, २०१८}}</ref> सन् २०१३ को रोयल रम्बलको सुरुवात हुने ताका, म्याकमेनले द रक र सिएम पङ्कको खेलमा द सिल्ड (कुस्ती समूह) को घुसपैठ रहेको खण्ड सिएम पङ्कले उनको उपाधि धुमाउनु पर्ने बताएका थिए। खेलमा, बत्ती अचानक निभेको थियो र द रकलाई सिल्डले आक्रमण गरेका थिए र सोही कारण द रकले खेल गुमाउन पुगेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-01-28/mr-mcmahon-injury-update-after-brock-lesnar-attack-26088187|title=Mr. McMahon suffers broken pelvis due to Brock Lesnar attack|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|date=January 29, 2013|accessdate=January 29, 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130130195827/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-01-28/mr-mcmahon-injury-update-after-brock-lesnar-attack-26088187 |date=January 30, 2013 }}</ref> भिन्स पुन: उपस्थिति भए र खेललाई पुन: सञ्चालन गरेका थिए जसमा द रकले सिएम पङ्कलाई हराएका थिए। अर्को हप्ताको ''र''मा, पल हेमेनको अन्तर्वार्ताको क्रममा उनका सहयोगी ब्रक लेसलरले भिन्सलाई आक्रमण गरी एफ फाइभ प्रहार गरेका थिए। डब्ल्युडब्ल्युईका अनुसार, म्याकमेन उक्त हमलाका कारण विभिन्न चोटपटक आएको र सल्यक्रियाको आवश्यक रहेको जनाएको थियो। सोही घटनाका कारण उनको र पल हेमेनको खेल परेको थियो जसमा [[ब्रक लेज्नर|ब्रक लेसनर]] पुन: उपस्थित भएका थिए र उनको सामना गर्न ट्रिपल एच पनि आएका थिए जसका कारण उनीहरूको भिडन्त परेको थियो। यस घटना पश्चात्, ट्रिपल एच र ब्रक लेसनरको रेसलमेनिया २९ मा खेल परेको थियो। जुन २०१३ देखि, म्याकमेन परिवार डब्ल्युडब्ल्युईको नियन्त्रणमा झगडा गरिरहेका थिए। पछि, ट्रिपल एच र स्टेफिनीले द अथोरिटी (अनुवाद-शासनाधिकारी) को सृजना गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/42724-wwe-smackdown-results-7-19-13-new-smackdown-gm|title=WWE SMACKDOWN RESULTS - 7/19/13 (NEW SMACKDOWN GM)|publisher=WrestleView|accessdate=July 19, 2013|last=टेडेस्को|first=माइक}}</ref> म्याकमेन ३ नोभेम्बर २०१४ को ''र''को एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए र उनले यदि सर्भाइभर सिरिजमा, जोन सिनाको टोली सिनाले टोली अथोरिटीलाई पराजित गरेको खण्डमा द अथोरिटिको शक्ति र बल गुम्ने बताएका थिए।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 11/3: Complete "virtual-time" coverage of live Raw - VKM returns on 3 Hour & 38 Minute Show, Rollins vs. Orton, U.S. Title match on WWE Network, more|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_81616.shtml#.VFigNfnF9ps|website=PWTorch.com|accessdate=4 November 2014}}</ref> टोली सिनाले उक्त खेल जितेको थियो। म्याकमेन १४ डिसेम्बर २०१५ को, रको एक शृङ्खलामा पुन: फर्किँदै टोली अथोरिटीको पक्षमा गएका थिए र उनले टिएलसीमा रोमन रेन्जले ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेको बारेमा जान्नका लागि उनको सामना गरेका थिए।<ref>{{cite web|last1=वर्टमन|first1=जेम्स|title=Raw Five-Point Preview: Dec. 28, 2015|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/five-point-preview-28409262|accessdate=December 27, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227062620/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/five-point-preview-28409262 |date=2015-12-27 }}</ref> म्याकमेनले रोमन रेन्जलाई डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेताका लागि सेइमससँग खेल हुने र यदि रोमन रेन्जले खेल गुमाएको खण्डमा उनलाई निस्कासन गरिने जनाएका थिए। खेलको समयमा, म्याकमेनले उनीहरूको।खेलमा घुसपैठ गर्दै उनलाई झुक्याएका थिए जसका कारण रोमन रेन्जले उनलाई आक्रमण गरेका थिए र उक्त खेल रोमनले जित्नै पुन: अर्को पटक विश्व विजेता बनेका थिए। २८ डिसेम्बरको रमा म्याकमेनले एक अधिकारीलाई आक्रमण गरेको भन्दै पक्राउ गरिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=वर्टमान|first1=जेम्स|title=Raw Five-Point Preview: Dec. 28, 2015|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/five-point-preview-28409262|accessdate=December 27, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227062620/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/five-point-preview-28409262 |date=2015-12-27 }}</ref> ४ जनवरी २०१६ मा, म्याकमेनले पुन: अर्को पटक भएको सेइमस र रोमन रेन्जको खेलमा अतिथि निर्णायकको भूमिका निर्वाह गरेका थिए , उक्त खेलमा उनी घाइते हुन पुगेका कारण अर्का निर्णायकले निर्णय लिँदै रेन्जलाई विजयी बनाइदिएका थिए। उनको योजना असफल भएपछि, उनले रोमन रेन्जको उपाधिलाई आगामी सन् २०१६ को रोयल रम्बलमा रक्षा गर्नु पर्ने बताएका थिए। रोयल रम्बलमा ट्रिपल एचले बाजी मारेका थिए र उनले उपाधि खोसिन पुगेको थियो।<ref>{{cite web|title=WWE Raw live results: Dec. 28, 2015|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/wwe-raw-results-28453974|accessdate=December 29, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151229153104/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/wwe-raw-results-28453974 |date=2015-12-29 }}</ref> २२ फेब्रुअरीको ''र''को एक शृङ्खलामा, म्याकमेनले पहिलो "भिन्सेन्ट जे म्याकमेन" उत्कृष्ट देन पुरस्कार उनकी छोरी स्टोफिनीलाई प्रदान गर्नै लाग्दा उनका छोरा सेन म्याकमेनले उनलाई रोकेका थिए जहाँ उनी ६ वर्ष पश्चात् डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका थिए। उनले रको नियन्त्रण आफ्नो पक्षमा हुनु पर्ने माग राखेका थिए।<ref>{{cite web|last1=बेनिगो|first1=एन्थोनी|title=WWE World Heavyweight Champion Roman Reigns def. Sheamus|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2016-01-04/wwe-raw-results-28503480/page-10|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटका|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]|accessdate=4 January 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160107205055/http://www.wwe.com/shows/raw/2016-01-04/wwe-raw-results-28503480/page-10 |date=2016-01-07 }}</ref> यसले गर्दा भिन्सले उनका छोरा सेनका लागि [[द अन्डरटेकर]]सँग रेसलमेनिया ३२ मा, हेल इन अ सेल (एक खेलको प्रकार जहाँ प्रतिस्पर्धीहरू जाली भित्र थुनिएर कुस्ती खेल्ने गर्छन्) मा हुने बताएका थिए र यदि सेनले उक्त खेल जितेको खण्डमा द अन्डरटेकर आगामी रेसलमेनियाका लागि पूर्णरूपमा सहभागी हुन नपाउने शर्त रहेको थियो। ४ अप्रिलको ''र''को एक शृङ्खलामा, म्याकमेनले उनको छोराको हिजो भएको खेलको पूर्वावलोकन गरेका थिए। सेन यहीँ आएर उनीसँग बिदा मागेका थिए जसले गर्दा सेनले डब्ल्युडब्ल्युईको अर्को ब्रान्ड द नाइट सो सञ्चालनको अनुमति दिएका थिए। त्यसको केही हप्तासम्म सेनले ''र'' सञ्चालन गरिरहेका थिए र भिन्स म्याकमेन आई सेन र स्टेफिनीले संयुक्त रूपमा ''र''को नियन्त्रण गर्ने घोषण गरेका थिए। <ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=WWE RAW Results - 1/4/16 (Reigns vs. Sheamus)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57324-wwe-raw-results-1-4-16-live-results-from-san-antonio|website=रेसलभ्यु|accessdate=4 January 2016}}</ref> ३ अप्रिल २०१७ को, ''र''को एक शृङ्खलामा, म्याकमेन पुन: फर्किँदै रको नयाँ महाप्रबन्धक जिम्मेवारी [[कर्ट एङ्गल]]लाई दिइएको बताएका थिए। ५ सेप्टेम्बरमा म्याकमेन स्म्याकडाउनको १२औँ शृङ्खलामा, उपस्थिति हुने बताइएको थियो। उक्त कार्यक्रमको अन्त्यमा, केभिन ओवेन्सले सेनले आक्रमण गरेको विषयमा लिएर भिन्सले उनको सामना गरेका थिए। म्याकमेन, केभिन ओवेन्सले उनका परिवार प्रति व्यक्त गरेको नराम्रा वाक्यहरूका प्रति रिसाएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.benchwarmers.ie/videos/the-mcmahon-family-celebrates-after-triple-hs-historic-royal-rumble-victory/41818/|शीर्षक=The McMahon Family Celebrates After Triple H's Historic Royal Rumble Victory - BenchWarmers|प्रथम=रोवन|अन्तिम=|प्रकाशक=}}</ref> सेनलाई पछि, निलम्बन गरिएको थियो। उनका छोरा सेन म्याकमेनलाई हेल इन अ सेल नामक कार्यक्रमकम लागि पुन: बोलाइएको थियो। ओवेन्सले उल्टै भिन्स म्याकमेनलाई आक्रमण गरी घाइते बनाइदिएका थिए। कर्मचारी, निर्णायक र अन्य व्यक्तिहरूको उपस्थितिमा पनि उनले भिन्सलाई कुटपिट गरिरहेका थिए र उनलाई घाइते नै बनाएका थिए। केही क्षणमै स्टिफिनी त्यहाँ उपस्थिति भई उनका बुबालाई सहयोग गरेकी थिइन्।<ref name="Raw2222016">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=WWE RAW Results - 2/22/16 (Shane McMahon returns)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57868-wwe-raw-results-2-22-16-live-results-from-detroit|website=रेसलभ्यु डटकम|accessdate=February 22, 2016}}</ref> २२ जनवरी २०१८ मा, म्याकमेन ''र''को २५औँ वार्षिकोत्सबमा देखा परेका थिए र उनले सम्पूर्ण डब्ल्युडब्ल्युईको नाममा सम्बोधन गरेका थिए। उनलाई पछि, स्टोन कोल्डले रिङमा नै आई उनलाई स्टनर (कुस्तीको एक चाल) प्रहार गरेका थिए। १२ मार्चमा, उनी पर्दा पछाडि देखिएका थिए र रोमन रेन्जले गरेको हर्कतका कारण उनी केही समयका लागि कम्पनीबाट निलम्बन हुने बताएका थिए। स्म्याकडाउनको १०००औँ शृङ्खलामा, म्याकमेन पुन: फर्किएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/77098-wwe-raw-results-april-3-wrestlemania/|title=WWE RAW Results - 4/3/17 (Night after WrestleMania 33) - WWE News and Results, RAW and Smackdown Results, TNA News, ROH News|first=माइक|last=रटेडेस्को|date=April 3, 2017|publisher=}}</ref> १७ डिसेम्बर २०१८ को ''र''को एक शृङ्खलामा, म्याकमेन उनका छोरा सेन, उनकी छोरी स्टेफिनी र उनका ज्वाई ट्रिपल एचसँग फर्किएका थिए र खेलाडीहरूलाई स्थानान्तरण गरिने बताएका थिए। म्याकमेन उनीहरूले ''र'' र ''स्म्याकडाउन'' संयुक्त रूपमा सञ्चालन गर्ने घोषण गरेका थिए।<ref>{{Cite news|url=http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2017/0912/632078/wwe-smackdown-live-results/|title=WWE SmackDown Results - Vince McMahon Attacked, Three Title Matches, New Champions Crowned, More - WrestlingInc.com|work=रेस्लिङ निगम|access-date=2018-06-08|language=en}}</ref> === संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घ === मिस्टर म्याकमेनको चरित्र पहिलोपटक देखिए पछि, म्याकमेन डब्ल्युडब्ल्युएफ (हाल डब्ल्युडब्ल्युई) मा, खलनायकको रूपमा देखिएका थिए। सन् १९९३ मा, उनी जेरी ल्वेरसँग विश्व कुस्ती सङ्घ र संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घमा गरी दुई पक्षीय पदोन्नतिका लागि द्वन्द्व गरिरहेका थिए। म्याकमेनले जेरी ल्वेरको " व्यावसायिक कुस्तीको राजा"को रूपबाट च्युत गर्नका लागि विभिन्न कुस्ती खेलाडीहरूलाई मेम्फिस सहर पठाएका थिए। यसले गर्दा उनले आफूलाई पहिलो पटक एक खेलमा सहभागी गराएका थिए। यस भन्दा अघि उनले रिङ बाहिरबाट नै उनीलाई हमला वा झुक्याउने काम गर्दथे।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/1993/|title=SummerSlam 1993 official results|accessdate=January 14, 2008|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> म्याकमेनलाई त्यतिबेलमा, विश्व कुस्ती सङ्घको मालिक रहेको भनेर स्वीकार गरिएको थिएन र उनीहरूको द्वन्द्वलाई पनि दूरदर्शनहरूमा प्रस्तुत गरिएको थिएन। उनीहरू दुई जानै रेन्डी स्याभेजको साथ सुपरस्टार्सका लागि रिङ बाहिर टिप्पणीकर्ताको भूमिका निभाउने गर्दथे।<ref name="tatankabio">{{cite web|first=क्रिस|last=चभिस|url=http://www.nativetatanka.com/bio2.html|title=Tatanka's Biography (Page 2)|accessdate=January 14, 2008|publisher=नेटिभ ताताङ्का|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071226140653/http://www.nativetatanka.com/bio2.html <!-- Bot retrieved archive -->|archivedate=December 26, 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071226140653/http://www.nativetatanka.com/bio2.html |date=December 26, 2007 }}</ref> उक्त द्वन्द्वका कारण जेरी ल्वेर र ब्रेट हर्टको समरस्ल्याममा खेल परेको थियो। उक्त द्वन्द्व ताताङ्काले जेरी ल्वेरलाई पराजित गरी संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घको उपाधि हात पारेसँगै अन्त्य भएको थियो। जेरी ल्वेरले एउटी किशोरीलाई बलात्कार गर्न प्रयास गरेको समाचार बाहिरिएसँगै उनलाई डब्ल्युडब्ल्युएफबाट निलम्बन गरिएको थियो। उक्त किशोरीले उक्त घटना झुठो भएको भनेपछि, उनी पुन: फर्किएका थिए।<ref>{{cite web | url=http://www.wrestleview.com/faq/?article=jerrylawler | title=Jerry Lawler – FAQ | publisher=रेसलभ्यु}}</ref> == अन्य सञ्चार माध्यमहरूमा == सन् २००१ मा, म्याकमेनलाई प्लेब्याई नामक कम्पनीले अन्तर्वार्ता लिएको थियो। उनले छोरा सेनका साथ उक्त अन्तर्वार्तामा सहभागी भएका थिए।<ref>{{cite magazine |author= |title=प्लेब्वाई अन्तर्वार्ता: भिन्स म्याकमेन |magazine=प्लेब्वाई |pages=55–68 |date=February 2001}}</ref> सन् २००६ को मार्चमा उनी ६० वर्षको उमेर हुँदा, उनी मसल्स एन्ड फिटनेस नामक पत्रिकाको आवरणमा देखिएका थिए। मार्च २०१५ मा, उनी ६९ वर्षको छँदा उनी पुन: अर्को पटक मसल्स एन्ड फिटनेसको पत्रिकाको आवरणमा देखम परेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.muscleandfitness.com/athletes-celebrities/interviews/wwe-chief-vince-mcmahon-still-making-gains|title=WWE Chief Vince McMahon Is Still Making Gains|publisher=}}</ref> === चलचित्रमा === {|class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !टिप्पणी |- |सन् २०१४ |''स्कुवाई-डु! रेसलमेनिया मिस्ट्रि'' |मिस्टर म्याकमेन |आवाज |- |सन् २०१५ |''द फ्लिन्टस्टोन एन्ड डब्ल्युडब्ल्युई: स्टोन एज स्म्याकडाउन!'' |मिस्टर म्याकमेन |आवाज |- |सन् २०१६ |''चाम्प डब्ल्युडब्ल्युई'' |मिस्टर म्याकमेन |आवाज |- |सन् १०१६ |''स्कुबाई-डु! एन्ड डब्ल्युडब्ल्युई: कोर्स अफ द स्पिड डिमोन'' |मिस्टर म्याकमेन |आवाज |- |सन् २०१७ |''सर्फ अप टु: रेसलमेनिया'' |मिस्टर म्याकमेन |आवाज |- |सन् २०१७ |''द जेटसन एन्ड डब्ल्युडब्ल्युई: रोबो-रेसलमेनिया!'' |मिस्टर म्याकमेन |आवाज |} == व्यक्तिगत जीवन == [[File:Vince McMahon, Triple H, Shane McMahon, John W. Troxell.jpg|thumb|म्याकमेन जोन डब्ल्यु ट्रोक्सेल, ट्रिपल एच र छोरा सेनको साथ छलफल गर्दै]] === परिवार === म्याकमेनले २६ अगस्ट १९९६ मा, लिन्डा म्याकमेनसँग विवाह गरेका थिए। उनीहरू भेट लिन्डा १३ र उनी १६ वर्ष छँदा एक गिर्जाघरमा भएको थियो। त्यतिबेला उनी, भिन्स लुपटनको नामले चिनिन्थे जो उनको सौतेनी बुबाको थर थियो। उनीहरूलाई भिन्सकी आमा भिकी एच लुपटनले परिचित गराएकी थिइन्। उनीहरूको दुईवटा सन्तान सेन र स्टेफिनी छन्। दुबैले डब्ल्युडब्ल्युई/डब्ल्युडब्ल्लुएफमा लामो समय बिताइसकेका छन्। उनका छोरा सेनले १ जनवरी २०१० (सन् २०१६ मा पुन: फर्किएका थिए) कम्पनी छोडेका थिए भने उनकी छोरी स्टेफिनीले विभिन्न भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। म्याकमेनका दाजु रोडरिक जेम्स म्याकमेन, भने कुस्तीसँग सम्बन्धित छैनन्। म्याकमेनका ६ वटा नातिनातिना छन् जहाँ सेनका ३ वटा छोरा र स्टेफिनीको ३ वटा छोरी छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html|title=Heavy Muscle Radio/Access Bodybuilding: (1-3-11):TRIPLE H! Plus, Dr. Scott Connelly!|accessdate=January 3, 2011|publisher=आरएक्स मसल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313055050/http://rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html |date=March 13, 2016 }}</ref> === धन र दान === सन् २००६ सम्म, म्याकमेनको करोड २० लाख बराबरको घर रहेको छ।<ref>{{cite web|url=http://virtualglobetrotting.com/map/vince-mcmahons-house/view/google/|title=Vince McMahon's house in Greenwich, CT (Google Maps)|date=February 19, 2008|publisher=}}</ref> उनको घन सम्पत्ति १.१ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको बताइएको छ। <ref name="V01" /> उनी सन् २००१ यता अर्बपति बनेका थिए। तथापि, उनको सम्पत्ति सन् २००२ देखि २०१३ सम्म घटेको थियो।<ref name="V01">{{श्रव्य दृश्य स्रोत|मिति=2006|शीर्षक=म्याकमेन|माध्यम=डिभिड|प्रकाशक=विश्व कुस्ती मनोरञ्जन}}</ref><ref>[http://www.stamfordadvocate.com/news/article/The-running-of-the-rich-Is-wealth-changing-406355.php "The running of the rich: Is wealth changing Connecticut politics?"], by Ken Dixon, ''Stamford CT Advocate'', अभिगमन मिति ३ जुलाई २०१०</ref> सन् २०१४ मा, उनको अनुमानित कुल सम्पत्ति १.२ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको थियो। १६ मे २०१४ मा, कम्पनीको उतारचढावका कारण म्याकमेनको घन ७५ करोड घटेको अनुमान गरिएको थियो। <ref name="auto">{{cite web|url=https://www.forbes.com/profile/vincent-mcmahon/|title=भिन्सेन्ट म्याकमेन|publisher=फोर्ब्स|accessdate=February 14, 2018}}</ref> सन् २०१५ मा, उनी पुन: १.१ अर्ब अमेरिकी डलरका साथ अर्बपतिको सूचीमा आएका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.courant.com/news/politics/hc-connecticut-senate-wwe-linda-mcmahon-dodd-0916,0,5802894.story|title=WWE's Linda McMahon Seeks GOP Nod For Sen. Chris Dodd's Seat|last=|first=|date=September 16, 2009|work=द हर्टफोर्ड कुनेन्ट|accessdate=April 15, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091001171208/http://www.courant.com/news/politics/hc-connecticut-senate-wwe-linda-mcmahon-dodd-0916,0,5802894.story|archive-date=October 1, 2009|url-status=dead|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001171208/http://www.courant.com/news/politics/hc-connecticut-senate-wwe-linda-mcmahon-dodd-0916,0,5802894.story |date=October 1, 2009 }}</ref> सन् २०१८ मा, उनको घन ३.६ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको थियो।<ref name="auto"/><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/profile/vincent-mcmahon/|title=भिन्सेन्ट म्याकमेन|publisher=}}</ref> म्याकमेन र उनकी श्रीमतीले गणतान्त्रिक दलहरूलाई दान गरेका थिए।<ref>{{cite news | first = अलेक्सान्देर | last = बर्स | first2 = पार्टि | last2 = टारिनि | url = http://www.politico.com/story/2014/05/linda-mcmahon-mega-donor-2014-elections-107002 | title = McMahon reemerges as mega-donor | work = पोलितिको | date = May 25, 2014 | accessdate = March 24, 2016 }}</ref> सन् २०१४ मा, उनीहरूले १० लाख अमेरिकी डलर सङ्घीय उमेदवार र राजनितीक समितिलाई दान गरेका थिए।<ref>{{cite news | first = | last = | first2 = | last2 = | url = https://www.washingtonpost.com/politics/a-portrait-of-trump-the-donor-free-rounds-of-golf-but-no-personal-cash/2016/04/10/373b9b92-fb40-11e5-9140-e61d062438bb_story.html | title = Missing from Trump's list of charitable giving: His own personal cash | work = द वासिङ्टन पोस्ट | date = April 10, 2016 | accessdate = April 11, 2016 }}</ref> म्याकमेन र उनको परिवारले [[डोनाल्ड ट्रम्प]]को कोष लाई ५० लाख अमेरिकी डलर दान गरेका थिए।<ref name="nonprofit quarterly"/> सन् २००८ मा, उनले विभिन्न सैनिक विद्यालयहरूमा गरी ८० लाख अमेरिकी डलर दान गरेका थिए।<ref name="nonprofit quarterly">{{cite magazine|author=रिक कोहेन |url=http://www.nonprofitquarterly.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4846:the-cohen-report-linda-mcmahons-nonprofit-non-credentials&catid=149:rick-cohen&Itemid=117 |title=@npquarterly &#124; The Cohen Report &#124; Linda McMahon's Nonprofit Non-Credentials |magazine=द ननफ्रोफिट क्वाटर्ली |accessdate=2010-09-04}}</ref> म्याकमेनले सन् १९८६ देखि, विशेष ओलम्पिक समितिलाई दान गरेका थिए।<ref name="weeklystandard1">{{cite web |url=http://www.weeklystandard.com/articles/wrestlemania-connecticut |title=WrestleMania in Connecticut |work=द विक्ली स्ट्यान्डर्ड |date=July 19, 2010 |accessdate=June 14, 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303150409/http://www.weeklystandard.com/article/485907 |date=March 3, 2016 }}</ref> === बलात्कार र यौन उत्पीडनको आरोप === १६ जुलाई १९८६ मा, विश्व कुस्ती सङ्घकी सम्भवतः प्रथम निर्णायक रिटा मारिले, म्याकमेनले उनलाई जबर्जस्ती करणी गरेको र उनमाथि मुख मैथुन गर्ने प्रयास गरेको र उनले अठेर गरेपछि उनलाई बलात्कार गरिएको दावी गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/sexliesheadlocks00shau/page/115|title=Sex, Lies, and Headlocks: The Real Story of Vince McMahon and the World Wrestling Federation|last=Assael|first=Shaun|last2=Mooneyham|first2=Mike|publisher=Crown Publishers|year=2002|isbn=0609606905|edition=1st|location=New York|pages=[https://archive.org/details/sexliesheadlocks00shau/page/115 115–117]|oclc=49276567|last-author-amp=yes}}</ref> १ फेब्रुअरी २००६ मा, म्याकमेनलाई फ्लोरिडाको बोका रटनमा, कामदारद्वारा यौन दुर्व्यवहार गरेको आरोप लगाइएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/sexliesheadlocks00shau/page/115|title=Sex, Lies, and Headlocks: The Real Story of Vince McMahon and the World Wrestling Federation|last=|first=सन|last2=मनिहाम|first2=माइब|publisher=क्राउन |year=2002|isbn=0609606905|edition=1st|location=New York|pages=[https://archive.org/details/sexliesheadlocks00shau/page/115 115–117]|oclc=49276567|last-author-amp=yes}}</ref> सुरुमा, यस आरोप बदनाम गरिएको देखिन्थ्यो किनभने म्याकमेन त्यसबेला सन् २००६ को रोयल रम्बलको लागि मियामीमा रहेकम थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.bocaratonnews.com/index.php?src=news&prid=14071&category=Local%20News|title=WWE chief accused of groping Boca tanning salon worker|last=King|first=Dale|date=February 3, 2006|work=बोका रातोन समाचार|accessdate=July 2, 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928094453/http://www.bocaratonnews.com/index.php?src=news&prid=14071&category=Local%20News |date=September 28, 2007 }}</ref> कथित घटना रोयल रम्बलको दिनमा प्रहरी समक्ष उजुरी गरिएको थियो, तर वास्तवमा उक्त घटना अघिल्लो दिन भएको बनेर स्पष्ट पारिएको थियो।<ref>{{cite magazine|url=http://www.wrestlingobserver.com/wo/news/headlines/default.asp?aID=15391|title=McMahon situation to get more publicity|first=Dave|last=Meltzer|magazine=रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर|accessdate=July 2, 2007|date=February 2, 2006}}</ref> २५ मार्च मा, म्याकमेन विरुद्ध अनुसन्धानको परिणामको रूपमा कुनैपनि अभियोग दर्ता गरिएको थिएन। <ref>{{cite news|title=Digest|url=http://articles.sun-sentinel.com/2006-03-25/news/0603250062_1_consecutive-life-cancer-treatment-life-terms|accessdate=March 9, 2016|work=सन सेन्टिल|date=March 25, 2006}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310024927/http://articles.sun-sentinel.com/2006-03-25/news/0603250062_1_consecutive-life-cancer-treatment-life-terms |date=March 10, 2016 }}</ref> == कुस्तीमा == * '''अन्तिम चाल''' ** ''पेडिग्री'' (डबल अन्डरहुक फेसबस्टर) - [[ट्रिपल एच]]को दखासिखि ** ''पीपुल्स एलबो / कर्पोरेट एलबो'' (प्रतिस्पर्धीको छातीमा कुहिनाको प्रहार [[ड्वेन जोनसन|द रक]] को देखासिखि ** लेग ड्रप - हल्क होगन ** ''म्याकमेन स्टनर'' - "स्टोन कोल्ड" स्टिभ अस्टिनको देखासिखि * '''उपनाम''' ** द बोस ** द जेनेटिक ज्याकह्यामर * '''प्रवेश सङ्गीत''' ** "नो चान्स इन हेल" == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == [[File:Vince as ECW champ.jpg|thumb|upright|200px|म्याकमेन इसिडब्ल्यु विश्व विजेताको रूपमा, सन् २००७ मा]] [[File:Vince McMahon Walk of Fame.jpg|thumb|200px|म्याकमेनको तारा अङ्कित, हलिवुड वाक अफ फेम]] * '''व्यावसायिक कुस्ती हल अफ फेम''' ** सन् २०११ को सदस्य<ref>{{cite web|url=http://pwhf.blogspot.com/2010/11/lawler-mcmahon-road-warriors-among-pwhf.html|title=लवेर, म्याकमेन, रोड वरियर्स, कुस्तीका हल अफ फेम २०११ का आधिकारिक सदस्य बनेका छन्|work=पेशेवर कुस्ती हल अफ फेम|date=नोभेम्बर २६, २०१०|accessdate=नोभेम्बर २८, २०१०}}</ref> * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** वर्षको दुश्मनी (सन् १९९६) <small>विरुद्ध एरिक बिसफ</small><ref name="Feud of the Year">{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwifoty.htm |title=कुस्तीको जानकारी – प्रो रेस्लिङ इलुस्टेटर पुरस्कार विजेताहरू– वर्षको द्वन्द्व |accessdate=जुलाई १८, २००७ |publisher=प्रो रेस्लिङ इलुस्टेटर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616062707/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwifoty.htm |archivedate=जुन १६, २००८ |df=mdy }}</ref> ** वर्षको दुश्मनी (सन् १९९८, १९९९) <small>विरुद्ध स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन बिरुद्ध</small><ref name="Feud of the Year"/> ** वर्षको दुश्मनी (२००१) <small> [[सेन म्याकमेन]] बिरुद्ध</small><ref name="Feud of the Year"/> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२००६) <small> सन माइकल्सको बिरुद्ध, रेसलमेनिया २२ मा</small><ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |title=रेस्लिङको जानकारी – प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड पुरस्कार विजेताहरू– वर्षको उत्कृष्ट खेल |accessdate=जुलाई २६, २००७ |publisher=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616063308/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |archivedate=जुन १६, २००८ |df=mdy }}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]''' ** इसिडब्ल्यु विश्व विजेता (१ पटक) <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/history/ecwchampionship/|title= इसिडब्ल्यु च्याम्पियनसिप आधिकारिक इतिहास|accessdate=जुलाई १८, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युइ डटकम}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title= डब्ल्युडब्ल्युइका विभिन्न विजेताहरूको आधिकारिक इतिहास|accessdate=जुलाई १८, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युइ डटकम}}</ref> ** रोयल रम्बल (सन् १९९९)<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/january/1999.htm|title=रोयल रम्बल १९९९ नतिजा|accessdate=अगस्ट २२, २००७|publisher=पिडब्ल्युडब्ल्युइडब्ल्यु डट नेट}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512001103/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/january/1999.htm |date=2012-05-12 }}</ref> * '''''रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर पुरस्कार''''' ** उत्कृष्ट बुकर (१९८७, १९९८, १९९९) ** उत्कृष्ट प्रर्वतक (१९८८, १९९८–२०००) ** उत्कृष्ट गैर कुस्ती खेलाडी (१९९९, २०००) ** वर्षको दुश्मनी (१९९८, १९९९) <small> बिरुद्ध स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन</small> ** सबैभन्दा आपत्तिजनक (१९८३–१९८६, १९९०, १९९३)<ref>{{Cite journal|url=|title=जनवरी २२, १९९६:रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर (नतिजा) १९९५ रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर पुरस्कार, १९९५ रेकर्ड पुस्तिका र अरु बढि सामग्रीहरू|last=मेल्टेजर|first=डेभ|date=जनवरी २२, १९९६|journal=रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर|doi=|pmid=|access-date=}}</ref> ** वर्ष सबैभन्दा खतरनाक द्वन्द (सन् २००६) <small>सेन म्याकमेन विरुद्ध डि-जेनेरेसन एक्स (सन माइकल्स [[ट्रिपल एच]])</small> ** रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर हल अफ फ्रेम १९९६ का सदस्य === अन्य पुरस्कार र सम्मानहरू === * ब्वाइज एण्ड गल्स्स क्लब अफ अमेरिका हल अफ फ्रेम (२०१५ का सदस्य)<ref>{{cite web|url=http://www.411mania.com/wrestling/vince-mcmahon-will-be-inducted-into-the-boys-girls-clubs-of-america-25th-annual-hall-of-fame|title=४११ मेनिया - भिन्स म्याकमेन द द ब्वाइज एण्ड गल्स क्लब्स हल अफ फ्रेममा घोषित भएका छन्|publisher=}}</ref> * गिनिज विश्व किर्तिमान – वृद्ध डब्ल्युडब्ल्युई विजेता (सेप्टेम्बर १९९९)<ref>{{cite web|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/oldest-person-to-win-the-world-wrestling-entertainment-championship|title= वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्टको उपाधि उचाल्ने सबैभन्दा बढि उमेरका विजेता|publisher=}}</ref> * डक्टर अफ ह्युम्यान लेटर्स, स्केर्ड हर्ट विश्वविद्यालयबाट<ref>{{cite web|url=http://www.stamfordadvocate.com/news/local/scn-sa-mcmahon7may14,0,7480442.story?coll=stam-news-local-headlines |title=डब्ल्युडब्ल्युइका कार्यकारी |author=ज्यामी डेलोमा |accessdate=मे १४, २००७ |date=मे १४, २००७ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070517060358/http://www.stamfordadvocate.com/news/local/scn-sa-mcmahon7may14%2C0%2C7480442.story?coll=stam-news-local-headlines |archivedate=मे १७, २००७ |df= }}</ref><ref name=doctor>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/archive/drmcmahon|title=मिस्टर म्याकमेन डाक्टर म्याकमेन बनेका छन्|author=एन्ड्रयु रुट|accessdate=मे १४, २००७|date=मे १३, २००७}}</ref> * स्टार अन द हलिवुड वाक अफ फ्रेम ==''लुच्चा दे अपुस्ता'' तथ्याङ्क== {| class="wikitable" style="width: 100%; text-align: center" |- ! width=20%|जित्ने ! width=20%|हार्ने ! width=13%|स्थान ! width=13%|कार्यक्रम ! width=13%|मिति ! width=21%|टिप्पणी |- |बबि लास्लि<br/>([[डोनाल्ड ट्रम्प]]को कपाल) || उमागा<br/>(भिन्स म्याकमेनको कपाल) || डेट्रोइट, मिसिगन || रेसलमेनिया २३ || {{dts|2007|04|01}} || यो खेललाई (अङ्ग्रेजीमा) "ब्याटल अफ बिलिनियर्स" (नेपालीमा - अरबपतिको भिडन्त) पनि भनिएको छ। स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन विशेष अतिथि निर्णायकको रूपमा सेवा गरेका थिए। |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची|३}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Vince McMahon|भिन्स म्याकमेन}} * [http://corporate.wwe.com/company/executive-officers डब्ल्युडब्ल्युई कार्यकारी प्रोफाइल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222145633/http://corporate.wwe.com/company/executive-officers |date=2015-12-22 }} * {{wwe superstar|name = मिस्टर म्याकमेन}} [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] rfai5mrb39j42ofaw60dp423ykc78fa 1368162 1368160 2026-07-31T15:42:12Z हिमाल सुवेदी 30817 1368162 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = भिन्स मिकम्यान | image = Vince McMahon 2.jpg | caption = डिसेम्बर २००६ मा मिकम्यान | birth_name = भिसेन्ट केनेडी मिकम्यान | birth_date = {{birth date and age|mf=yes|1945|8|24}} | birth_place = [[नर्थ क्यारोलाइना|उत्तर क्यारोलाइना]], अमेरिका | education = फिसबर्न सैनिक विद्यालय | alma_mater = पूर्वी क्यारोलिना विश्वविद्यालय | residence = ग्रिनविच, अमेरिका | occupation = {{flat list| * व्यावसायिक कुस्ती प्रवर्तक (उथ्थानकर्ता) र कार्यकारी * अमेरिकी फुटबल कार्यकारी * व्यापारी}} | employer = [[डब्ल्युडब्ल्युई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]<br>अल्फा मनोरञ्जन | title = डब्ल्युडब्ल्युईका [[अध्यक्ष]] र [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत|कार्यकारी अधिकृत]]<br>संस्थापक, अल्फा इन्टरटेन्मेन्ट | net_worth = $३.५ अर्ब (सेप्टेम्बर २०१८)<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=https://www.forbes.com/profile/vincent-mcmahon/#14e78af51b89|शीर्षक=भिसेन्ट मिकम्यान फोर्ब्समा जानकारी पृष्ठ}}</ref> | party = [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|गणतान्त्रिक]] | spouse = {{marriage|लिन्डा मिकम्यान|August 26, 1966}} | children = सेन मिकम्यान र स्टेफिनि मिकम्यान | parents = भिसेन्ट जे मिकम्यान | relatives = जेस मिकम्यान (हजुरबुवा) | family = मिकम्यान परिवार | website = | module = {{Infobox professional wrestler|child=छ | names = मिस्टर मिकम्यान<br>भिन्स मिकम्यान | height = | weight = | billed = ग्रिनविच | debut = १९६९ (टिप्पणीकर्ता)<br>अप्रिल १३, १९९८ (कुस्ती खेलाडी) | retired = | footnotes = <ref name="WWEBio">{{वेब स्रोत |शीर्षक=मिस्टर मिकम्यान - डब्ल्युडब्ल्युई जीवन |युआरएल=https://www.wwe.com/superstars/mr-mcmahon |वेबसाइट=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |पहँचमिति=१८ डिसेम्बर २०१८}}</ref> }}}} '''भिन्स मिकम्यान''' (जन्म अगस्ट २४, १९४५) एक अमेरिकी व्यावसायिक कुस्ती उथ्थानकर्ता वा प्रवर्तक र कार्यकारी हुन्। उनी अमेरिकी फुटबलका कार्यकारी र व्यापारी पनि हुन्। सन् १९८० मा उनका बुबाले कम्पनी सम्हाले पछी, उनले डब्ल्युडब्ल्युईको संयुक्त क्षेत्र र दृश्य पछाडि काम गर्ने गर्दथे। उनी हाल [[डब्ल्युडब्ल्युई]]का अध्यक्ष र प्रमुख कार्यकारी अधिकृत र बहुमत मालिकको रूपमा सेवा गरिरहेका छन्। उनी अल्फा मनोरञ्जन नामक कम्पनीका संस्थापक पनि हुन् जो अमेरिकी फुटबल लिगको एक प्रमुख कम्पनी हो। मिकम्यान एक उद्घोषक र व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीको रूपमा एक विशेष मुकुटको प्रयोग गर्दथे र उनको रिङ नाम '''मिस्टर मिकम्यान''' रहेको छ जुन उनको वास्तविक जीवनको व्यक्तित्वमा आधारित छ। उनी दुई-पटक डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता पनि भएका थिए। उनी सन् १९९९ मा डब्ल्युडब्ल्युएफ विजेता र सन् २००७ मा इसीडब्ल्यू विश्व विजेता पनि भैसकेका छन्। उनले सन् १९९९ को रोयल रम्बलका पनि विजेता थिए। उनले १९९९ देखि २००० सम्म एकाधिक डब्ल्यूडब्ल्यूएफ / डब्ल्युडब्ल्युई भुक्तान कार्यक्रमको शीर्षमा आएका थिए र सन् २००० को रेसल मेनियामा [[ड्वेन जोनसन|द रक]]को लागि सहयोगीको रूपमा भाग जनाएका थिए। एकल प्रतियोगितामा, उनले पहिलाको डब्लुएफएफ / डब्ल्युडब्ल्युई विजेता रिक फ्लेयर, [[द अन्डरटेकर]], शन माइकल्स र [[ट्रिपल एच]]को बिरुद्ध विजय हासिल गरेका थिए। उनले मिकम्यान परिवारको बाँकीका सदस्यहरूका साथमा प्रमुख प्राधिकारीको रूपमा उनी आफ्नो पछिल्ला र पर्दा अगाडि न‌ै विभिन्न भूमिकाहरू निर्वाह गर्ने गर्दछन्। मिकम्यानले पूर्व कार्यकारी अधिकृत र वर्तमान अमेरिकी साना व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक लिन्डा मिकम्यानसँग विवाह गरेका छन्ज सको साथ उनका २ जना सन्तान रहेका छन्, जसमा छोरा शेन र छोरी स्टेफिनी हुन्। उनी डब्लुडब्लूईका परिचालन अधिकृत/कुस्ती खेलाडी [[ट्रिपल एच]]का ससुरा हुन्। उनका ६ वटा नातिनातिनाहरू रहेका छन्। == बाल्यकाल == भिसेन्ट केनेडी केम्बर २४ अगस्ट, १९५३ मा पेनाहर्स्ट, न्यू साउथ वेल्समा जन्मिएका थिए।<ref name="IGN">{{cite web|url=http://stars.ign.com/objects/915/915330_biography.html|title=आईजिएन: भिन्स मिकम्यानको जिवनी|accessdate=सेप्टेम्बर १४, २००७|publisher=आइजिएन डटकम|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071116114423/http://stars.ign.com/objects/915/915330_biography.html|archivedate=November 16, 2007|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116114423/http://stars.ign.com/objects/915/915330_biography.html |date=November 16, 2007 }}</ref> उनी भिक्टोरिया (एस्किउ) र भिसेन्ट जेम्स मिकम्यानका कान्छा छोरा हुन्। उनको पिताले परिवारलाई छोडेपछि मिकम्यान त्यतिबेला पनि बच्चा थिए र उनको बुबा छोरा रडलाई उनको साथ लिएर गएका थिए। त्यसैले मिकम्यानले उनलाई बाह्र वर्षको उमेर छँदा पनि भेटेका थिएनन्।<ref>{{cite web|url=http://www.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/mcmahon-vince.html|title=भिन्स मिकम्यानको जिवनी|publisher=स्ल्याम! स्पोर्ट्स}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20120629081637/http://www.canoe.ca/Slam/Wrestling/Bios/mcmahon-vince.html |date=2012-06-29 }}</ref> उनका हजुरवुवाका वुवा जेस मिकम्यान पनि एक व्यावसायिक कुस्ती प्रवर्तक थिए जसका आमाबाबु गलवे जिल्लाका आयरल्यान्डेली मूलका थिए । <ref>{{cite news|title=आइरिस|date=सेप्टेम्बर २०, २०१३|publisher=''आइरिस इक्ज्यामिनर''|url=http://www.irishexaminer.com/lifestyle/features/the-fighting-irish-and-the-wwe-243608.html|accessdate=}}</ref><ref name="Roderick">{{cite book|url=https://www.amazon.com/National-Wrestling-Alliance-Monopoly-Strangled/dp/1550227416 |title=राष्ट्रिय कुस्ती एलाएन्स |last=हर्नबेकर|first=टिम|year=२००७|publisher=इसिडब्ल्यु प्रेस}}</ref> उनका हजुरवुवाका हजुरआमा, रोज डेभिस पनि आयरल्यान्डेली मूलकै थिइन्।<ref name="Roderick"/> उनले आफ्नो अधिकांश बाल्यकाल आमा र सौतेनी बुवाका साथ बिताएका थिए। उनका सौतेनी वुबा लियो लुप्टनले उनकी आमालाई कुटपिट गर्दथे र मिकम्यानले उनलाई बचाउन जाँदा उनलाईनै आक्रमण गर्दथे। उनको भनाईका उनुसार,"यो दुर्भाग्यवश भयो कि मैले उहाँलाई मार्न पूर्व उहाँ आफै मर्नुभयो। मैले त्यो आनन्द मान्न सक्थेँ"।<ref>{{पत्रिका स्रोत |लेखक=|शीर्षक=प्लेबोइ अन्तरबार्ता: भिन्स मिकम्यान |पत्रिका=प्लेबोइ |पृष्ठ=६० |मिति=फेब्रुअरी २००१}}</ref> उनले भर्जिनियामा रहेको फिसबर्न सैनिक विद्यालयबाट सन् १९६४ मा स्नातक गरेका थिए।<ref>{{cite magazine |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=प्लेबोइ अन्तरबार्ता: भिन्स मिकम्यान |magazine=प्लेबोइ |page=६१ |date=फेब्रुअरी २००१}}</ref> उनको प्रारम्भिक जीवनमा, उनले टोलाउने खालको रोगलाई पनि हराउन सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.dyslexia.tv/freethinkersu/alumni.htm|title=डिस्लेक्सिया टिभी|accessdate=सेप्टेम्बर १५, २००८|publisher=डिस्लेक्सिया}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100924202248/http://www.dyslexia.tv/freethinkersu/alumni.htm |date=2010-09-24 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.dyslexiamentor.com/famousdyslexics.php|title=चर्चित डिस्लेक्सिया|accessdate=सेप्टेम्बर १५, २००८|publisher=डिस्लेक्सिया मेन्टोर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080921191236/http://www.dyslexiamentor.com/famousdyslexics.php|archivedate=सेप्टेम्बर २१, २००८|df=mdy-all}}</ref> ==व्यापार कार्यकाल== ===विश्वव्यापी कुस्ती सङ्घ (१९६९–१९७९)=== मिकम्यानले पहिलो पटक १२ वर्षको उमेर छँदा राजधानी कुस्ती निगम (अनुवादित नाम) (सीडब्ल्यूसी) का प्रर्वतक, उनकै बुबा भिन्सेन्ट जे मिकम्यानलाई भेटेका थिए। त्यसपछि, मिकम्यानले आफ्नो बुबाको व्यावसायिक कुस्तीलाई पछ्याउनेमा चासो राखे र प्रायजसो उनको साथ मेडिसन स्क्वायर गार्डनको यात्रा गर्न थालेका थिए। मिकम्यान एक कुस्ती खेलाडी बन्न चाहन्थे, तर उनका बुवाले उनलाई सो गर्नबाट रोकेका थिए।<ref name="DVD"/> सन् १९६८ मा, म्याकम्नले पूर्वी क्यारोलाइना विश्वविद्यालयबाट व्यापारिक स्नातकोत्तर हासिल गरेका थिए।<ref name="Roderick"/> पछि, उनको बुवाको विश्वव्यापी कुस्ती सङ्ङमा प्रबन्धकीय भूमिकामा काम गर्न इच्छुक थिए (यद्यपि मिकम्यान आफ्नो छोराको व्यापारमा प्रवेशको विचारसँग खुसी थिएनन्)।<ref>{{पुस्तक स्रोत|अन्तिम१=हर|प्रम१=माइकल|शीर्षक=रेस्लिङ|मिति=२०१५|स्थान=लुलु डटकम|आइएसबिएन=978-1329330443|पृष्ठ=३५}}</ref> सन् १९६९ मा, मिकम्यान वल्ड वाइड रेस्लिङ फेडरेसनको अल-स्टार रेस्लिङको लागि एक रिङ् उद्घोषकको रूपमा आफ्नो पहिलो भूमिका निभाएका थिए।<ref name="McMahonFamily">{{cite book|last=किलबेरर|first=एन्जी प्याटरसन |title=मिकम्यान: भिन्स मिकम्यान र उनको परिवार |publisher=क्यापस्टोन प्रेस|year=2003|page=१५|isbn=0-7368-2143-0}}</ref> सन् १९७१ मा रे मोर्गानलाई प्रतिस्थापन गर्दै पछि प्रत्येक दूरदर्शनमा खेलहरूका लागि टिप्पणीकार बनेका थिए, उनले नोभेम्बर १९९७ भन्दा अघि सम्म नियमित रूपमा त्यस भुमिका निभाएका थिए। सन् १९७० को दशकमा, मिकम्यानको आफ्नो पिताको कम्पनीमा प्रमुख बलको रूपमा उदाय भएको थियो।<ref name="books.google.com">{{वेब स्रोत|युआरएल=https://books.google.com/books?id=rPCGDAAAQBAJ&pg=PA152&lpg=PA152&dq=inoki%20vs%20ali%20vince%20mcmahon%20jr&source=bl&ots=FTaXQPN3L8&sig=FApa6eTlPxfy2djRuwfTTnKTz6I&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwi947_2kcfOAhXHBcAKHbK4DLMQ6AEIIzAB#v=onepage&q=inoki%20vs%20ali%20vince%20mcmahon%20jr&f=false|शीर्षक=अलि भर्सेस इनोकि|प्रथम=जोस|अन्तिम=ग्रस|मिति=जुन ९, २००६|प्रकाशक=बेल बला बुक्स, इङ्क|माध्यम=गुगल पुस्तक}}</ref> उनले कम्पनलाई वल्ड रेस्लिङ फेडरेसन (विश्व कुस्ती सङ्घ) (डब्ल्यूएफएफ) मा नामाकरण गर्नेमा जोड दिएका थिए। मिकम्यानले सन् १९७६ को मोहम्मद अली र एन्टोनियो इनोकी विचको कुस्ती खेल हुनुमा उनकै हात रहेको थियो।<ref name="books.google.com"/> सन् १९९५ मा उनी र उनकी पत्नी लिन्डाले आफ्नो कम्पनी, टाइटन खेलकुदको स्थापना गरेकी थिइन् जसलाई सोही वर्षमा उद्घाटन गरिएको थियो।<ref name="WWEBoard">{{वेब स्रोत|युआरएल=http://corporate.wwe.com/governance/board.jsp |शीर्षक=डब्ल्युडब्ल्युई निर्देशन विभाग |प्रकाशक=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] |पहुँतमिति=सेप्टेम्बर ९, २००९ |अभिलेखयुआरएल=https://web.archive.org/web/20090924084351/http://corporate.wwe.com/governance/board.jsp |अभिलेखमिति=सेप्टेम्बर २४, २००९ |df= }}</ref> सन् १९८२ मा जब मिकम्यान ३७ वर्षका थिए, उनले आफ्ना बाबु मार्फत क्यापिटल रेस्लिङ कम्पनीको अधिग्रहण गरेका थिए भने उनको पिताको मृत्यु सन् १९८४ मा भएको थियोे। ===वल्ड रेस्लिङ फेडरेसन/वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्ट/डब्ल्युडब्ल्युई (विश्व कुस्ती सङ्घ)=== ==== सन् १९८० कुस्तीको सुनौलो युग ==== २१ फेब्रुअरी १९८० मा मिकम्यानले औपचारिक रूपमा टाइटन खेलकुद नामक कम्पनीको स्थापना गरेका थिए र कम्पनीको प्रधान कार्यालय दक्षिण यर्माउथ, [[म्यासेचुसेट्स]]मा स्थापना गरिएको थियो। उनीहरूले हाल निस्क्रिय रूपमा रहेको केप कोड रङ्गशालाको प्रयोग गरी उनले यसलाई कम्पनीको गृह आधारको रूपमा सञ्चालन गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://blog.ctnews.com/politicalcapitol/2010/09/30/a-few-loose-ends-from-the-mcmahon-bankruptcy-story/|title=मिकम्यानको कथा|date=अक्टोबर १, २०१०|publisher=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160505025429/http://blog.ctnews.com/politicalcapitol/2010/09/30/a-few-loose-ends-from-the-mcmahon-bankruptcy-story/ |date=2016-05-05 }}</ref> डब्ल्युडब्ल्युएफको खरिदको समयमा, व्यावसायिक कुस्ती, क्षेत्रीय प्रचारकहरूद्वारा सञ्चालित एक व्यवसाय थियो। विभिन्न प्रर्वतकहरूले, एकअर्काको क्षेत्रहरूमा आक्रमण नगरिकन आआफ्नै ढङ्गले खेलहरू सञ्चालन गरेका थिए, किनभने यो अभ्यास दश वर्षका लागि पूर्वनिर्धारित गरिएको थियो। अन्य कुस्ती कम्पनीहरूले मिकम्यानको उद्योग कस्तो हुन सक्छ भन्ने कुरामा फरक दृष्टिकोण राख्दथे। सन् १९८३ मा, डब्ल्युडब्ल्युएफ नेशनल रेस्लिङ एलायन्समा दोस्रो पटक विभाजन भएको थियो, त्यसअघि सन् १९६३ मा विभाजन भएर पुनःस्थापना भई मिलेको थियो। नेशनल रेस्लिङ एलायन्स देशभरका सबै स्थानिय क्षेत्रहरू र टाढाको क्षेत्रमा जापानको पनि यो शासकीय निकाय रहेको थियो। उनले कम्पनीको उत्तरपूर्वी अमेरिकाका बाहिरका क्षेत्रहरूमा प्रचारप्रसार गरी राष्ट्रिय रूपमा कम्पनी विस्तार गर्न थालेका थिग र उनले अमेरिकी कस्ती सङ्घ (एडब्ल्युए) जस्ता अन्य कम्पनीहरूबाट प्रतिभाशाली कुस्ती खेलाडीहरूको हस्ताक्षर गराउन सफल भएका थिए। उनले हल्क होगनलाई पनि आफ्नै कम्पनीमा भर्ती गराएका थिए र प्रतिद्वन्द्वी इलाकामा प्रसारण गर्न सुरु गरेका थिए। यद्यपि, मिकम्यान त्यतिबेला पनि डब्लुएफएफका उद्घोषककै रूपमा अगाडि बढिरहेका थिए। कुस्तीको क्षेत्रमा पप सङ्गीत कलाकारहरूको समावेश गरेर उनले द रक 'एन' रेस्लिङ कनेक्सन सृजना गरेका थिए। नतिजाको रूपमा, डब्ल्यूडब्ल्यूएफले आफ्नो समर्थकको आधारमा एक राष्ट्रिय मुख्यधारा दर्शकहरूलाई विस्तार गर्न सक्षम भएको थियो जसका कारण यो एमटिभी नामक चर्चित अमेरिकी दूरदर्शनले सञ्चालन गर्ने प्रोग्रामिङ नामक एक कार्यक्रममा खुलस्त रूपमा प्रदर्शित भएको थियो। मार्च ३१, १९८५ मा, उनले मेडिसन स्क्वायर गार्डेनमा पहिलो रेसलमनिया आयोजनन गरेका थिए जुन बन्द सर्किट दूरदर्शनहरूमा अमेरिकाका विभिन्न बजारहरूमा उपलब्ध रहेको थियोे। सन् १९८० को दशकको अन्तमा, मिकम्यानले डब्ल्यूडब्ल्यूएफलाई एक नमुना खेल मनोरञ्जन ब्रान्डको आकार दिएका थिए जसले गर्दा यसले परिवारिक दर्शकहरूलाई आकर्षित गराएको थियो। कुस्तीमा कहिल्यै पनि ध्यान नदिनेहरूलाई पनि यसले आकर्षित गराउन सफल भएको थियो। उनले त्यसपछि अत्यधिक प्रचारको माध्यमले बढावा गरेर यसलाई दूरदर्शन मार्फत प्रत्यक्ष प्रसारण गरेका थिए। सन् १९८७ मा डब्लुएफएफले ९०,१७३ जना दर्शकहरूलाई पन्टियक सिल्भरडोम नामक रङ्गशालामा भित्र्याउन सफल भएको थियोे जसलाई "तेस्रो रेसलमेनिया"मा (खेलकुद मनोरञ्जन इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो भीड) भनिन्छ, जसमा हल्क होगन र एन्ड्र्ड द जायन्ट बिचको प्रतिस्पर्धा मुख्य कार्यक्रममा राखिएको थियो।<ref name="corporatebio">{{cite web |url=http://corporate.wwe.com/company/bios/vk_mcmahon.jsp |title=भिन्स मिकम्यानको जिवनी |accessdate=जनवरी १४, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युइ कर्पोरेट |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215125621/http://corporate.wwe.com/company/bios/vk_mcmahon.jsp |archivedate=डिसेम्बर १५, २००७ |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071215125621/http://corporate.wwe.com/company/bios/vk_mcmahon.jsp |date=2007-12-15 }}</ref> ==== मनोवृत्ति युग ==== टेड टर्नरको विश्व च्याम्पियन कुस्ती (डब्ल्यूसीडब्ल्यू) विरुद्धको सङ्घर्ष पछि मिकम्यानले सन् १९९० को दशकको अन्तमा डब्लुडब्ल्युएफ विशिष्ट कुस्ती मञ्चको रूपमा पदोन्नति गरेका थिए र उनले नयाँ ब्रान्ड रणनीति सुरु गरेका थिए जसले गर्दा डब्ल्युडब्ल्युएफलाई विशिष्टताको सिखरमा फर्काउनु मद्दत गरेको थियो सन् १९९७ सर्भाइभर सिरिज नामक भुक्तान कार्यक्रमको बेलामा मिकम्यानले डब्ल्यूडब्ल्यूएफ विश्व विजेता ब्रेट हार्ट र सन माइकल्स बिच भएको प्रतियोगितामा उनले खेल बिचमै रोकि उपाधि सन माइकल्सलाई दिने निर्णय गरेका थिए।<ref name="Survivor Series - Shawn Michaels vs Bret Hart">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/1997/mainevent/|title=सरभाइभर सेरिज १९९७ को मेन इभेन्ट |accessdate=जनवरी १४, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> त्यसपछि मिकम्यानको एक नयाँ युगको सुरुवात गरेका थिए। मिकम्यान, जसले वर्षौं वर्षको लागि आफ्नो कम्पनीको स्वामित्व निभाएका थिए र प्रायः एक टिप्पणीकारको रूपमा चिनिन्थे। डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उनी दुष्ट मिस्टर मिकम्यानको रूपमा पनि चिनिएका थिए । उनले स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनको साथमा एक खतरनाक दुश्मनीको सुरुवात भएको थियो, जसले मालिकलाई चुनौती दिएका थिए। नतिजाको रूपमा, डब्ल्यूडब्ल्यूएफ अचानक आफुलाई राष्ट्रिय पप संस्कृतिको बीचमा भेट्टाउन पुग्यो र यसको साप्ताहिकको मण्डे नाइट र (नेपालीमा - सोमबार रातिको र) प्रसारणमा यसले लाखौँ दर्शकहरूको ध्यान खिच्न पुगेको थियो। यसले केबल दूरदर्शनमा सर्वोच्च मूल्याङ्कन गरिएका छनोटहरू बीच स्थान प्राप्त गरेको थियो।<ref name="corporatebio"/> अक्टोबर १९९९ मा, मिकम्यानले डब्ल्युडब्ल्युएफ कम्पनीको स्टकको प्रारम्भिक सार्वजनिक प्रस्तावको नेतृत्व गरेका थिए। मिकम्यानले २३ मार्च, २००१ मा टर्नर प्रसारण प्रणालीबाट डब्ल्यूसीडब्ल्यूको अधिग्रहण गरे त्यसको लगत्तै मण्डे नाइट्स वार (नेपाली - सोमबार राती युद्ध)को अन्त्य भएको थियो।<ref>{{cite news|title=डब्ल्युडब्ल्युएफले प्रतिद्वन्दी डब्ल्युसीडब्ल्युलाई खरिद गरेको छ|url=http://money.cnn.com/2001/03/23/deals/wwf/|accessdate=मार्च १२, २०१६|publisher=सिएनएन मनि|date=मार्च २३, २००१}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181204002848/https://money.cnn.com/2001/03/23/deals/wwf/ |date=2018-12-04 }}</ref> १ अप्रिल, २००१ मा, एक्सट्रिम च्याम्पियनसिप रेस्लिङ ऋण तिर्न नसकेर टाँट पल्टिएका कारण डब्ल्यूडब्ल्यूएफ त्यस समयमा अन्तिम प्रमुख कुस्ती आयोजकको रूपमा रहेको थियो।<ref>{{cite book|title=संयुक्त राज्य अमरिकामा पेशेवर कुस्तीको इतिहास|last=बेकम्यान|first=स्कट|page=१३९|publisher=ग्रिनवुड पब्लिसिङ ग्रुप|year=२००६|isbn=978-0275984014}}</ref> === अन्य व्यापारिक सम्झौताहरू === [[File:Ron Killings & Vince McMahon laughing.jpg|thumb|मिकम्यान, रोन किलिङ्ससँग ठट्टा गर्दै ट्रिब्युट टु द ट्रुप्स २००८ मा]] सन् १९८५ मा भिन्स र लिन्डाले केप कोड कोलिजियम नामक रङ्गशाला र अटलान्टिक कोस्ट हकी लिगको, टिम केप कोड ब्युक्यानर्सलाई खरिद गरेका थिए। कुस्ती र हक्की वाहेक, तिनीहरूले गैर-गर्मीको महिनाहरूमा, हानेन र रस लगायतका रक ब्यान्डहरूका साथ रक कन्सर्टहरू बिक्री गर्न थालेका थिए। पारम्परिक रूपमा पर्यटकहरूको कमीका कारण यसले नाफा कमाउन नसकेको मानिन्छ। यस उद्यमले गर्दा मिकम्यान रङ्गमञ्च प्रबन्धकहरूको अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घमा प्रवेश गरेका थिए जसले गर्दा उनले रङ्गमञ्च प्रबन्ध अन्तर्राष्ट्रिय सङ्घको सम्मेलनमार्फत अन्तर्राष्ट्रिय व्यवसायको विवरण र अन्य प्रबन्धकसँग सञ्जाल विस्तार गर्ने अवसर प्राप्त गरेको थिए जसले गर्दा, लिन्डाले पछिल्ला दिनहरूमा "डब्लुडब्ल्युई" सफलताको लागि "ठूलो फाइदा" भएको बताएकी थिइन्।<ref>{{cite book |last=सुलिभन |first=केभिन |date=२०१३ |title=डब्ल्युडब्ल्युइ ५० |page=३३}}</ref> सन् १९९९ मा, मिकम्यानले वर्ल्ड बडी बिल्डिङ फेडरेसनको (शरीर बनाउने संस्था) स्थापना गरेका थिए।<ref>{{cite web|last=डिल्बर्ट|first=रायन|title=भिन्स मिकम्यानले वर्ल्ड बडी बिल्डिङ फेडरेसनको स्थापना गरेका छन्|url=http://bleacherreport.com/articles/2542941-vince-mcmahons-failed-attempt-to-take-over-bodybuilding|publisher=स्यालोन डटकम|date=जनवरी २५, २०१८|accessdate=नोभेम्बर ७, २०२५}}</ref> सन् २००० मा, मिकम्यान पुन: व्यावसायिक कुस्तीबाट बाहिर गई एक्सएफएल, एक व्यावसायिक अमेरिकी फुटबल लिग को सुरुवात गरेका थिए। लिग फेब्रुअरी २००१ मा सुरु भएको थियो, मिकम्यानले पहिलो खेलमा उपस्थित जनाएका थिए। तथापि, एक्सएफएल कम दूरदर्शन मूल्याङ्कनहरूको कारणले एक संस्करण पछि तुरुन्तै बन्द भएको थियो।<ref>{{cite web|last=बोलर्ट|first=एरिक|title=किन एक्सएफएल बन्द भयो?|url=http://entertainment.salon.com/2001/05/11/xfl_demise/|publisher=स्यालोन डटकम|date=मे ११, २००१|accessdate=अक्टोबर ३, २०११}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425021315/http://www.entertainment.salon.com/2001/05/11/xfl_demise/ |date=2012-04-25 }}</ref> फेब्रुअरी २०१४ मा, मिकम्यानले इन्टरनेट प्रवाह सेवा डब्ल्युडब्ल्युई सञ्जालको सुरुवात गर्नमा सहयोग पुर्‍याएका थिए। सन् २०१७ मा, मिकम्यानले व्यक्तिगत रूपमा एक डब्लुडब्ल्यूईको एकाइबाट भिन्नै अल्फा मनोरञ्जनको स्थापना गरेका थिए। मिकम्यानले २५ जनवरी, २०१८ नयाँ कम्पनीको सन्दर्भमा एक प्रमुख घोषणाको प्रत्यक्ष प्रसारण गरेका थिए। प्रत्यक्ष प्रसारणको समयमा, मिकम्यानले एक्सएफएलको पुनरुत्थानको घोषणा गरेका थिए।<ref>{{cite web|title=अल्फा मनोरञ्जन|url=https://www.alphaentllc.com/#vince|publisher=अल्फा मनोरञ्जनको आधिकारिक वेबसाइट|date=जनवरी २५, २०१८|accessdate=जनवरी २५, २०१८}}</ref> == व्यावसायिक कुस्ती कार्यकाल == === वल्ड वाइड/वल्ड रेस्लिङ फेडेरसन/इन्टरटेनमेन्ट/डब्ल्युडब्ल्युई (विश्व कुस्ती सङ्घ/मनोरञ्जन) === ==== उद्घोषक/टिप्पणीकर्ता (सन् १९७१–१९९७) ==== मिस्टर मिकम्यान चरित्रको रूपमा विकास हुनु भन्दा अगाडि, मिकम्यान मुख्य रूपमा दूरदर्शनमा एक टिप्पणीकारको रूपमा आएका थिए। सन् १९६९ मा, मिकम्यान वल्ड वाइड रेस्लिङ फेडरेसनको अल-स्टार रेस्लिङको लागि एक रिङ् उद्घोषकको रूपमा आफ्नो पहिलो भूमिकामा कार्य सञ्चालन गरेका थिए। सन् १९७१ मा रे मोर्गानलाई प्रतिस्थापन गर्दै पछि प्रत्येक दूरदर्शन खेलहरूका लागि उनी टिप्पणीकार बनेका थिए। उनका वुबा भिन्सेन्ट जे मिकम्यानसँग रे मोर्गानलाई तिर्नु पर्ने रकममा परेको विवादका कारण उनलाई भिन्सले प्रतिस्थापन गर्ने मौका प्राप्त गरेका थिए। उनका वुबाले मोर्गनको माग पुरा नगरिकननै कम्पनी बर्खास्त गरेका थिए र उनको साट्टो आफ्नै छोरा भिन्सलाई जिम्मेवारी हस्तान्तरण गरेका थिए। उनको लागि, यो केहि सम्झौता पनि थियो, किनकि यसले उनलाई दूरदर्शनमा देखा पारेको थियोे। मिकम्यान एक कुस्ती खेलाडी बन्न चाहन्थे, तर उनका बुवाले उनलाई सो गर्नबाट रोकेका थिए।<ref name="DVD">''मिकम्यान'' डिभिडि</ref> खेल बाहेक, मिकम्यानले अन्य डब्ल्यूडब्ल्यूएफ कार्यक्रमहरूको पनि आयोजना गरेका थिए। उनले ब्ल्याक सटर्डे नामक कुस्ती कार्यक्रमको, टिबिएस (एक अमेरिकी दूरदर्शन) मार्फत डब्ल्यूडब्ल्यूएफ कार्यक्रमको स्थापना गरेको थियो, जसमा डब्ल्यूडब्ल्यूएफले जर्जिया च्याम्पियनसिप रेस्लिङ अधिग्रहण गरेको कुरा सार्वजनिक गरेका थिए। यसकै आधारमा सञ्चालनमा रहेको डब्ल्युसीडब्ल्यु सटर्डे नाइट नामक एक दूरदर्शनमा प्रसारण गरिने कार्यक्रमको पनि अधिग्रहण गरेका थिए। त्यसपछि उनले यस कार्यक्रमलाई जिम क्रकेट प्रोमोसन्स नामक अर्को कुस्ती मञ्चलाई बेचेका थिए। उनले अन्ततः जिम क्रकेट प्रोमोसन्स उत्तराधिकारी कम्पनी, विश्व च्याम्पियनसिप कुश्तीलाई, सन् २००१ मा एओएल टाइम वर्नर मार्फत प्राप्त गरेका थिए। मिकम्यान पर्दामा प्रायः "मिस्टर मिकम्यान"को पहिचानले उनको कार्यकालको सुरु भएको थियो, उनी एक टिप्पणीकार वा आयोजकको रूपमा केहि समय मात्र डब्ल्यूएफएफ दूरदर्शनमा भौतिक परिवर्तन भएको थियो। सन् १९९५ मा, जब आन्द्रे द जायन्टले ट्युस्डे नाइट टिटान्स नामक दूरदर्शन कार्यक्रममा एक अन्तरबार्ताको समयमा उनले मिकम्यानले पहिलो रेसलम्निया भएको उनको र बिग जोन स्टुडसँगको खेलको बारेमा केही प्रश्नहरू सोध्दा उनलाई आन्द्रे द जायन्टले कलरमा समातेर धम्की दिएका थिए। सेप्टेम्बर २८, १९९१ डब्ल्युडब्ल्युएफ सुपरस्टार अफ रेस्लिङको एक शृङ्खलामा, रोडि पिपरले खुम्च्याइएको स्टिलको कुर्सीले रिक फ्लेयरलाई हान्न खोज्दा उनले झुक्केर मिकम्यानलाई प्रहार गरेका थिए जसले गर्दा मिकम्यानलाई त्यस रङ्गमञ्चबाट स्ट्रेचरमा (बिरामी बोक्न साधन वा खाट) हाली अस्पताल पुर्याइएको थियोे र फेरि ८ नोभेम्बर १९९३ मा सोमबार रातिको र को एक शृङ्खलाको बेलामा रेन्डि स्याभेजले क्रसलाई प्रहार गर्ने खोजेका थिए जसमा उनले रोक्न खोज्दा उनी रेन्डि स्याभेजसँग ठोकिएर घाइते हुन पुगेका थिए। मे २६ १९९० मा, डब्ल्युडब्ल्युएफ सुपरस्टार अफ रेस्लिङको एक शृङ्खलाको द ब्रदर्स लभ सो नामक एक कार्यक्रममा अर्थक्वेक (कुस्ती खेलाडी) ले हल्क होगन त्यस रङ्गमञ्चबाट छिटो बाहिर नगएको भन्दै उनलाई आक्रमण गरेका थिए जसले गर्दा मिकम्यानले त्यहाँ उपस्थिति कर्मी र चिकित्सकहरूलाई झपारेका थिए। ==== संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घ (सन् १९९३) ==== मिस्टर मिकम्यान चरित्र पहिलो पटक देखिएको थियो जहाँ सन् १९९३ मा डब्ल्यूडब्ल्यूएफमा उनलाई खलनायकको रूपमा चित्रण गरिएको थियो। मिकम्यानको (डब्ल्युडब्ल्युएफका मालिक) र जेरी लवेरसँग (त्यतिबेलाका संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घका मालिक) द्वन्द्व चर्किएको थियोे। यसै द्वन्दका क्रममा, मिकम्यानले "व्यावसायिक कुस्तीका राजा" को नाममा कहलिएका जेरी लवेरलाई गद्धीबाट उतार्नु विभिन्न कुस्ती खेलाडीहरूलाई मेम्फिस पठाइदिएका थिए। उनले एक खेल हेर्न आएका जेरी लवेरलाई उनी बसिरहेको ठाउँमा गई मुक्का हानेका थिए। यसै क्रममा, मिकम्यानलाई डब्ल्युडब्ल्युएफका मालिक रहेको कुरा सार्वजनिक गरिएको थिएन र यो द्वन्दलाई पनि दूरदर्शन मार्फत सार्वजनिक गरिएको थिएन। उनिहरू दुबै जना रेन्डि स्याभेजको साथमा सुपरस्टार नामक कार्यक्रममा उद्घोषकको भुमिकाका रहेका थिए। यसै द्वन्दले गर्दा समरस्ल्याममा जेरी लवेर र ब्रेट हर्टको कुस्ती खेल तय भएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/1993/|title=समरर्ल्याम १९९३ आधिकारिक नतिजा|accessdate=जनवरी १४, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> जेरी ल्वेर र टटाङ्क बिच परेको संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घको उपाधि खेलमा टाटङ्काले जेरी लवेरलाई पराजित गर्दै उपाधि हात परेका थिए। उक्त प्रतिस्पर्धामा टटाङ्काको साथीको रूपमा मिकम्यान रहेका थिए जसले उनले उपाधि भिर्दा जेरी ल्वेरलाई घुरेर हेरेका थिए।<ref name="tatankabio"/> यस द्वन्द मेम्फिसमा रहँदा जेरी लवेरले एउटी वालिकालाई बलात्कार गरेको आरोप उनमा रहेको थियो र पछि यो आरोप झुटो रहेको उनले बताएकी थिइन् जसले गर्दा उनी र मिकम्यान बिच चर्केको द्वन्दको अन्त्य भएको थियो।<ref>{{cite web | url=http://www.wrestleview.com/faq/?article=jerrylawler | title=जेरी लवेर – प्राय सोधिने प्रश्नहरू | publisher=रेसलभ्यु}}</ref> जेरी लवेरलाई डब्ल्युडब्ल्युएफबाट निकालिएता पनि उनी फेरि केही समय पछि फर्केका थिए। ==== मिस्टर मिकम्यान चरित्रको सुरुवात (१९९६–१९९७) ==== सन् १९९६ को अन्त्य वा १९९७ मा, मिकम्यान डब्ल्युडब्ल्युएफ दूरदर्शनको मालिकको रूपमा बिस्तारै चिनिएका थिए तर उनी कम्पनीको लागि भने हरेक खेलमा उद्घोषककै भुमिका सम्हाली रहेका थिए। १७ मार्च १९९७ मा ब्रेट हर्टले साइको सिड (कुस्ती खेलाडी)सँग आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेता स्टिल केज म्याचमा गुमाएका थिए। त्यसपछि पनि मिकम्यान, हर्टको निन्दा गर्दै पुन: टिप्पणीकर्ताको रूपमा फर्किएका थिए। ब्रेट हर्टले ''र'' मा आफ्नो उपाधि गुमाएपछि पनि उनले उद्घोषकको भूमिकामा आफ्नो कार्य जारी राखेका थिए। सेप्टेम्बर २२, १९९७ मा जब ''र'' ले आफ्नो म्याडिसन स्क्वायर गार्डनबाट पहिलो प्रसारण गरेको थियोे त्यतिबेला ब्रेट हर्टका दाइ ओवेन हर्टले उपस्थित मानिसहरूलाई भाषण लिएका थिए। भाषणको बेलामा, स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन र न्युयोर्क प्रहरी बिभागका ५ जना अधिकारी सहित त्यस रिङमा आई उनको बेइज्जत गरेका थिए। सुरुवातमा स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनले उपस्थित अधिकारीहरूलाई आक्रमण गर्न खोजेको जस्तो देखिएको थियोे। त्यसपछि मिकम्यान त्यहाँ डौडिएर आई उनी सकुशल नरहेको कुरा ओवेन हर्टलाई जानकारी दिएका थिए। ओवेन हर्ट र स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन बिच समरस्ल्याममा भएको प्रतिस्पर्धात्मक कुस्ती खेलमा ओवेनले उनलाई आफ्नो प्रमुख चाल पाइलड्राइभर (उचालेर उल्टो बनाइ टाउको भुइँमा टोक्काउने) हानेका कारण उनको घाँटी भाँचिएको थियो। मिकम्यानले डब्ल्युडब्ल्युएफले स्टोन कोल्डको सकुशल नभइन्जेल सम्म उनको सुरक्षा गर्ने उनलाई प्रष्ट पारेका थिए। सोही बेलामा अस्टिनले मिकम्यानले स्टनर नामक आफ्नो कुस्तिको एक चाल सहित हमला गरेका थिए जसले गर्दा उनी उसले गरेको काण्ड देखेर छक्क परेका थिए। अस्टिनलाई अनुमति बिना मनलाग्दी गरेकोमा र प्रहरी अधिकारीहरू माथि हात उठाएको भन्दै उनलाई हिरासतमा लिइएको थियोे। यही उनको मिकम्यानलाई आक्रमण गरेकाले उनी र मिकम्यान बिचको द्वन्दको सुरुवात भएको थियो। सन् १९९७ को सरभाइभर सिरिजको प्रमुख खेलमा, ब्रेट हर्टले, लामो समय देखिका दुश्मन सन माइकल्ससँग भएको खेलमा उनले आफ्नो उपाधि सफलतापूर्वक बचाउन सफल भएका थिए। उक्त प्रतिस्पर्धाको बेलामा, सन माइकल्सले ब्रेट हर्टले अनको आफ्नै आत्मसमर्पण युक्त चाल सार्पसुटर (खुट्टा उड्काउने खालको चाल) अपनाएका थिए जसमा उनले आत्मसमर्पण नगर्द नगर्दै पनि मिकम्यानले आदेश दिएका कारण निर्णायकले खेल रद्द भएको भन्दै घण्टी बजाउन अनुमति दिएका थिए जसले गर्दा हर्ट उपाधि बिहिन बनाइएका थिए र फल स्वरूप माइकल्स विश्व विजेता वन्न सफल भएका थिए। यस घटनालाई अङ्ग्रेजीमा "मोन्ट्रिएल स्क्रुजब" पनि भन्ने गरिएको छ। यस घटनाको लगत्तै मिकम्यानले मुख्य टिप्पणीकर्ता वा उद्धोषकको पद त्यागी र जिम रोजलाई उनको पद सम्हाल्ने जिम्मेवारी दिइयो। यस पछि मिस्टर मिकम्यानको (चरित्र) उदय भएको थियो। ==== स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनसँगको द्वन्द (१९९७–१९९९) ==== डिसेम्बर १९९७ ''र'' इज वारको बेलामा (हालको सोमबार रातिको र) डि-जेनेरेसन एक्स: इन योर हाउस नामक भुक्तान दूरदर्शन कार्यक्रम पछिको एक रात, मिकम्यानले स्टोन कोर्ल्ड स्टीभ अस्टिनले जिम रोज र म्याककेन जस्ता डब्ल्युडब्ल्युएफका बिशिस्ट पदमा रहेका टिप्पणीकार र उद्घोषकहरूलाई देखाएको व्यवहार र मनोवृत्तिको बारेमा कुरा ब्यक्त गरेका थिए। मिस्टर मिकम्यानले द रकसँगको पुनर्खेलमा आफ्नो अन्तरमहमदेशीय उपाधिको लागि खेल्नु पर्ने भन्दै एक कुस्ती खेल माग गरेका थिए। त्यसको अघिल्लो खेलमा, अस्टिनले आफ्नो सानो खाले कार जस्तो सानो ट्रकको प्रयोग गरी द रक र नेसन अफ डोमिनेसन (द रक सहित ४ जनाको कुस्ती समूह) लाई आक्रमण गरेका थिए। अस्टिनले द रकलाई आफ्नो उपाधि प्रदान गर्ने निर्णय गरेका थिए तर त्यसको सट्टामा अस्टिनले आफ्नो प्रमुख चाल स्टोन कोल्ड स्टनर प्रहार गरी मिकम्यानलाई रिङबाट बाहिर फाल्दिएका थिए। १९ जनवरी १९९८ मा, र इज वारको एक शृङ्खलामा मिकम्यानले माइक टाइसनलाई रिङको मुख्य उद्घोषकको रूपमा चुनेका थिए। म्याकमनले घोषण गर्नु पूर्व, रेसलमनिया १४ मा स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन र सन माइकल्स बिचको एक प्रतिस्पर्धात्मक खेलका, लागि टाइसन रिङ बाहिर एक सहयोगीको रूपमा रहने बताइएको थियो। त्यसै बिच अस्टिनले उनले भनाइ राख्दा राख्दै उनलाई बिचमै रोकि रिङ् भित्र आएर आफ्नो माझी अौँला उनको निधारमा देखाई जिस्काएका थिए। त्यसै क्रममा उनिहरू बिच हात हालाहाल भएको थियोे र डब्ल्युडब्ल्युइका सुरक्षा दल त्यहाँ आएर दुई जनालाई छुट्याएका थिए। त्यो घटनाले गर्दा मिकम्यान रिसाएका थिए र उनलाई गालि समेत दिएका थिए। २ मार्च को र इज वारको एक शृङ्खलाको बिच, माइक टाइसनले डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता सन माइकल्स र ट्रिपल एच लगायतका अरु सदस्यहरूका साथ डि-जेनेरेसन एक्सको सदस्य भएका थिए। त्यसको ठ्याक्कै एक साता पछि, अस्टिनले मिकम्यानलाई बोलाई टाईसनले सन माइकल्ससँग मिलेको कारण बारेमा सोधेका थिए। अस्टिनले मौलिक रूपमा मिकम्यानलाई दुर्व्यवहार गरेका थिए र उनलाई उत्तेजित बनाईदिएका थिए जसका कारण उनलाइनै प्रहार गर्न खोजेका थिए तर मिकम्यानले केही समय पछि रिङ छाडेका थिए। त्यको फेरि एक हप्ता पछिको र इज वारमा, उनले अस्टिनलाई प्रहार वा आक्रमण नगरेको कुरा उपस्थित सबैलाई जानकारीअनुसार दिएका थिए। उनले आफ्नै कारण [[रेसलमेनिया]]को मेन इभेन्ट (मुख्य खेल वा अन्तिम प्रस्तुति) मा रहेको स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन र सन माइकल्स बिचको उपाधिको लागि घोषित भएको खेललाई नरोक्न चाहेको पनि जानकारी दिएका थिए। उनले अस्टिनको भाँचिएको बङ्गाराले खेल्न अस्टिन असमर्थ हुन सक्ने बताएका थिए। त्यस पश्चात् रेसलमेनिया १४ को मेन इभेन्टमा मिकम्यान अस्टिन र सन माइकल्स बिचको खेलमा उपस्थित थिएनन् तर रिङ बाहिर रहेका माइक टाइसनले सन माइकल्सलाई धोका दिएर उनमाथिनै लुकिछिपि प्रहार गरी अस्टिनलाई डब्ल्युडब्ल्युइ विश्व विजेता बन्न अत्यन्तै ठूलो सहयोग पुर्याएका थिए। रेसलमेनिया १४ मा परेको सन माइकल्स र अस्टिनको खेल जिती डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेता बनेका अस्टिनलाई, त्यसको १ दिन पछि मार्च ३० को इज वारको बेलामा मिकम्यानले एक नयाँ डब्ल्युडब्ल्युएफ पेटि उनलाई हस्तान्तरण गरेका थिए र अस्टिनलाई उनको विद्रोही प्रकृतिको अनुमोदन नगरेका कारण चेतावनी दिएका थिए। त्यस लगत्तै अस्टिनले मिकम्यानलाई आफ्नो अन्तिम चाल स्टोन कोल्ड स्टनर २ पटक प्रहार गरी त्यसको उत्तर दिएका थिए। अप्रिल १३ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, अस्टिन र मिकम्यानको खेल तय भई भिडन्त परेको थियोे र जुन खेल बिचम‌ै मिक फोलीले हस्तक्षेप गरेका कारण त्यो खेल कसैले पनि जितेका थिएनन्। यो घटना पश्चात् जुन १०, १९९६ पछि र ले डब्ल्युसिडब्ल्युको निट्रो नामक कुस्ती कार्यक्रममा मूल्याङ्कनमा हराएको थियोे जसका कारण अनफर्गिभन नामक भुक्तान दूरदर्शन कार्यक्रममा अस्टिनलर लभबीच कुस्ती खेल भएको थियो जसमा मिकम्यान रिङको छेउमा बसेर लभलाई उपाधि जिताउनमा सहयोग गरिरहेका थिए। लभले उक्त खेलमा अस्टिनले मिकम्यानलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गरेका कारण बिचमै रद्द गरिएको थियो। अस्टिनले सोही खेल सामान्य खेलको नियम अनुसार आत्मसमर्पण वा पिन फल मार्फत लभले नजितेकाले डब्ल्युडब्ल्युएफको उपाधि भने परिवर्तन भएको थिएन। उनिहरू बिचनै भएको ओभर द एज: इन योर्र हाउस नामक कार्यक्रम भएको पुनर्खेलमा अस्टिनले आफ्नो उपाधि गुम्न दिएनन् जुन खेलमा मिकम्यानका सहयोगी गेराल्ड ब्रिस्को र प्याट प्याटरसन उक्त खेलमा क्रमशः समय रक्षक र रिङ उद्धोषक रहेका थिए भने मिकम्यान चाहीँ निर्णायक बनेका थिए। खेलमा लभले प्रहार गरेको कुर्सीले मिकम्यानलाई लागेको थियो जसका कारण अस्टिनले उनलाई झुक्याएर स्टोन कोल्ड स्टनर प्रहार गरी मिकम्यानकै हातको प्रयोग गरी ३ सम्म गनि उक्त खेल आफ्नो पक्षमा पारेका थिए। सन् १९९८ पछि मिकम्यान अस्टिनको उनमाथिको व्यवहार र उनी डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको रूपमा रहिरहेको हेर्न चाहदैनथे। मिकम्यानले एउटा नयाँ योजना बनाएका थिए जसमा उनले [[द अन्डरटेकर]] र केन जस्ता बलिया र शक्तिशाली खेलाडीसँग उनको त्रिपल थ्रेट म्याच (३ जना एक एक्लो) ब्रेकडाउन: इन योर्र हाउसमा नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको एक कार्यक्रममा हुने भनेर तय गरिएको थियोे। उक्त खेलमा द अन्डरटेकर र केन दुबैले उनलाई क्रमश हराएका थिए जसका कारण अस्टिनले आफ्नो उपाधि गुमाउन पुगेका थिए। तर खेलमा विजेता भने घोषित गरिएको थिएन्। सोही रात, मिकम्यानले नयाँ डब्ल्युडब्ल्युएफ विजेताको नाम घोषण गर्न लागेका थिए र उनले त्यही क्रममा केन र अन्डरटेकरलाई रिङमा आउन आग्रह समेत गरेका थिए। उनले दुबै जनाले उक्त उपाधिको हकदार रहेको कुरा बताए लगत्तै अस्टिन त्यहाँ हिउँमा चलाउने सवारी साधन लिएर आई मिकम्यानलाई आक्रमण गरेका थिए र केन र अन्डरटेकरले भने म्याकमनलाई अस्टिनबाट बचाउन असमर्थ रहेका थिए र केही समय पछि प्रहरी दल त्यहाँ आई अस्टिनलाई हिरासतमा लिएका थिए जसका कारण मिकम्यानले विजेताको नाम घोषण गर्न पाएका थिएनन्। उक्त घटना पछि मिकम्यानले द अन्डरटेकर र केन बिचको खेल जजमेन्ट डे नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको वार्षिक कार्यक्रममा तय गरिदिएका थिए र खेलका निर्णायक भने अस्टिनलाई रोजेका थिए। केन र अन्डरटेकरले दुई मित्र बिच खेल राखेको भन्दै उनलाईनै आक्रमण गरेका थिए जसका कारण उनको गोलि गाँठा अशक्त बनेको थियोे।<ref>{{cite web|url=http://slashwrestling.com/raw/980928.html|title=डब्ल्युडब्ल्युएफ र इज वार २८.९.९८|first=क्रिस्टोफर|last=जिमरम्यान|publisher=स्ल्यास रेस्लिङ|accessdate=२००७-१२-२७}}</ref> जजमेन्ट डेमा पनि नयाँ विजेताको नाम घोषित नभएपछि अस्टिनले आफुलाई आफैलाई विजेता घोषण गरेका थिए जब उनले दुवै द अन्डरटेकर र केनलाई ३ गन्दा सम्म नच्ल्ने स्थितिमा पुर्‍याएका थिए। मिकम्यानले फेरि डब्ल्युडब्ल्युएफ उपाधि सन् १९९८ को सरभाइभर सेरिजमा उपाधिको लागि खेल हुने आदेश जाहेर गरेका थिए। द अन्डरटेकर र केनले मिकम्यानलाई घाइते बनाएपछि, मेनकाइन्डले (कुस्ती खेलाडी) उनलाई भेट्न भनेर अस्पताल पुगेका थिए<ref name="Survivor Series - The Rock vs Mankind">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/1998/1998/|title=सरभाइभर सेरिज १९९८ को मेन इभेन्ट|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> र उनीहरू किच गोप्य कुरा समेत भएको थियो र मिकम्यानले फाईनलमा उनको स्थान पक्का गरिदिने आश्वासन दिएका थिए। मिकम्यानले, मेनकाइन्डलाई उनको कुस्ती खेल्ने तरिकाबाट प्रसन्न भई उनलाई हार्डकोर च्याम्पियनसिप नामक एक उपाधि प्रदान गरेका थिए। सुरुवातमा मिकम्यानले, मेनकाइन्ड र द रकको उपाधि खेलमा उनलाई सहयोग गरेको जस्तो देखिएको थियो तर द रकले मिकम्यान तर्फ ध्यान लगेका कारण उनले मेनकाइन्डलाई धोका दिएका थिए र उक्त खेलमा द रकले सार्पसुटर नामक प्रचलित खुट्टा बटार्ने चाल चलेपछि पनि उनले आत्मसमर्पण नगरेकाले मिकम्यानले निर्णायकलाई घण्टी बजाउन निर्देशन दिएका थिए जसका कारण द रक डब्ल्युडब्ल्युएफ विजेता बनेका थिए। यो एक वर्ष अगाडि भएको सन माइकल्स र ब्रेट हर्ट बिचमा भएको खेलमा यही गरेका मिकम्यानले त्यहाँ पनि उक्त हरकत देखाएका थिए।<ref name="Survivor Series - The Rock vs Mankind"/> म्यकमेनले द रकलाई (अङ्ग्रेजीमा) "कर्पोरेट च्याम्पियन" भन्न रूचाउँदथे जसका कारण उनले द रक र उनकै आफ्नै छोरा सेनसँग मिली एक समूह गठन गरेका थिए।<ref name="corporation">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/c/corporation.html|title=कर्पोरेसन प्रोफाईफ|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> रक बटम: इन योर्र हाउस नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको एक कार्यक्रममा मेनकाइन्ड र द रक बिच भएको खेलमा द रकले आत्मसमर्पण गरी आफ्नो उपाधि गुमाएका थिए तर मिकम्यानले भने आफ्नो अधिकारको दुरुपयोग गरी द रकलाईनै विजेता घोषण गरिदिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/miscppvs1990s.html#26|title=रक बटमको नतिजा|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=रेस्लिङ सुपरकार्ड एण्ड टुर्नामेन्ट्स}}</ref> मिकम्यानले कर्पोरेट रम्बलमा आफ्नो नाम दर्ता नभएतापनि उपस्थिति जनाई भाग लिएका थिए तर उनलाई चाइनाले उक्त खेलबाट उनलाई हटाइदिएकी थिइन्। डिसेम्बर १९९८ मा, मिकम्यानले द अन्डरटेकर र अस्टिन बिचको खेल विशेष हुने बताएका थिए जसमा उक्त खेल बुरिड अलाईभ म्याच (जमिनमा गाड्ने खालको खतरनाक खेल) राखेका थिए र त्यसको विजेताले रोयल रम्बलमा आफ्नो स्थान सुरक्षित गर्ने पनि प्रस्ट परेका थिए जसका कारण उनको र स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन बिचको लामो समय देखि चलिआएको दुश्मनी फेरि सुरुवात भएको थिए। अस्टिनले उक्त खेलमा केनको सहायताले अन्डरटेकरलाई पराजित गरेका थिए। रोयल रम्बलमा अस्टिनलाई खेलबाट निकाल्नेलाई म्यामेनले १ लाख अमेरिकी डलर दिने घोषण गरेका थिए।<ref name="Royal Rumble - 1999 Rumble match">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/19881143/mainevent/|title=१९९९ रोयल रम्बलका खेलहरू|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> रोयल रम्बलको बेलामा, अस्टिनलाई महिलाको स्नानकक्षमा कर्पोरेसनका तीन जना मिली उनलाई आक्रमण गरेका थिए। सोही खेलमा, अस्टिन र मिकम्यान डोरी तलबाट निस्किएका थिए। रोयल रम्बलमा निस्किनका लागि डोरी माथिबाट खसी दुबै खुट्टाले भुइँमा छुनपर्ने नियम रहेका कारण दुई जानै बाहिरिएका थिएनन्। द रकले अस्टिनलाई झुक्यादिएका थिए सोही मौका छोपेर मिकम्यानले अस्टिनलाई डोरीबाट खसालेर रोयल रम्बलका विजेता वनेका थिए जसका कारण उनले रेसलमेनिया १५ मा द रकसँग डब्ल्युडब्ल्युएफ उपाधिका लागि खेल खेल्ने अवसर प्राप्त गरेका थिए। तर डब्ल्युडब्ल्युएफका आयुक्त सन माइकल्सले त्यस उपाधि भने अस्टिनलाई प्रदान गरेका थिए<ref>{{cite web |first=क्रिसटोफर |last=जिमरम्यान |url=http://www.otherarena.com/htm/cgi-bin/history.cgi?1999/raw012599 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080209100552/http://www.otherarena.com/htm/cgi-bin/history.cgi?1999%2Fraw012599 |archivedate=फेब्रुअरी ९, २००८ |title=र इज वारको पुर्वावलोकन |accessdate=जनवरी २५, २००८ |date=जनवरी २५, १९९९ |publisher=द अदर एरिना |deadurl=yes |df= }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080209100552/http://www.otherarena.com/htm/cgi-bin/history.cgi?1999%2Fraw012599 |date=2008-02-09 }}</ref> जसले गर्दा मिकम्यान रिसले चुर परेका थिए। अस्टिनले भने उनको डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व च्याम्पियनसिप उनले मिकम्यानको बिरुद्धमा रहने घोषण गरेका थिए। उक्त खेल इन योर्र हाउस: सेन्ट भ्यालेन्टाइन्स डे मासाकेयर नामक पे पर भ्युमा तय गरिएको थियोे र सोही खेल स्टिल केज म्याच रहने बताइएको थियोे। प्रतिस्पर्धात्म उक्त खेल हुदै गर्दा बिग सोले (कुस्ती खेलाडी) खेलमा बाधा बन्न आइपुगेका थिए जुन उनको डब्ल्युडब्ल्युएफमा पहिलो उपस्थिति समेत रहेको थियो। उनले अस्टिनलाई जालिबाट बाहिर धकेल्दिएका थिए जसका कारण अस्टिनले उक्त खेल सजिलैसँग आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएका थिए।<ref name="corporation"/><ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/stvalentinesdaymassacre.html|title=सेन्ट भ्यालेन्टाइन्स डे मासाकेयरको नतिजा|accessdate=जनवरी १५, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> द कर्पोरेसनले द अन्डरटेकरले बनाएको वा उनकै नेतृत्वमा रहेको "मिनिस्ट्रि अफ डार्कनेस" सँग द्वन्दको सुरुवात भएको थियोे जसले भिन्सको छोरी स्टेफिनि मिकम्यानको उदय भएको थियो। स्टेफिनिलाई मिनिस्ट्रि अफ डार्कनेसका सदस्यहरूले २ पटक अपहरण गरेका थिए। पहिलो पटक अपहरणमा पर्दा उनलाई युएफसी पा संयुक्त मार्सल कलाकार क्न सामरके भेट्टाएका थिए। उनी दोस्रो पटक अपहरणमा पर्दा उनलाई अन्डरटेकरले उनलाई विवाह गर्न लागेका थिए तर उनलाई स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनले बचाएका थिए। जसले गर्दा मिकम्यान र अस्टिन बिचको लामो समय देखिको द्वन्द्व अन्त्य हुन लागेको थियो। मे १९९९ मा, मिकम्यान द कर्पोरेसनका सदस्य बनेका थिए। उनका छोरा सेनले द अन्डरटेकरको मिनिस्ट्रि अफ डार्कनेस र द कर्पोर्सनलाई समायोजन गरी संयुक्त रूपमा द कर्पोरेट मिनिस्ट्रिको सुरुवात गरेका थिए। जुन ७ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, मिकम्यान द कर्पोरेट मिनिस्ट्रिका सबैभन्दा ठूला व्यक्ति रहेको कुरा सार्वजनिक गरिएको थियोे जसले गर्दा उनको र अस्टिन बिचको सम्बन्ध सामान्य बनेको थियो र लिन्डा र स्टेफिनिले डब्ल्युडब्ल्युएफको ५०% शेयर अस्टिनलाई दिएका थिए। किङ अफ द रिङ नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको एक वार्षिक कार्यक्रममा, भिन्स र सेनले अस्टिनलाई पराजित गरेका थिए जुन खेल भने हेन्डिक्याप म्याच (दुई जना बिरुद्ध एक जना) रहेको थियोे। जितसँगै उनिहरूले डब्ल्युडब्ल्युएफमा पूर्ण स्वामित्व पाएका थिए। अस्टिन कार्यकारी अधिकृतको भूमिकाका रहेको बेलामा, किङ अफ द रिङ भएको एक दिन पटिको र इज वारमा अस्टिनले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको उपाधि दाउमा लगाउने भएका थिए जसमा उनको खेल द अन्डरटेकरसँग हुने तय भएको थियो। उक्त खेलमा उनले द अन्डरटेकरलाई पराजित गर्दै पुन अर्को पटक विश्व विजेता बनेका थिए। फुल्लि लोडेड नामक वार्षिक कुस्ती कार्यक्रममा, अस्टिनले आफ्नो डब्ल्युडब्ल्युएफको उपाधि फेरि पनि द अन्डरटेकर बिरुद्ध दाउमा लगाउनु पर्ने निर्णय गरिएको थियो। उक्त खेलमा अस्टिन पराजित भएका थिए र उनी डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको उपाधिको लागि फेरि खेल्न उनलाई प्रतिबन्ध गरिने र अस्टिनले जितेको खण्डमा भिन्स मिकम्यान डब्ल्युडब्ल्युएफको दूरदर्शनमा उपस्थिति जनाउन नपाउने गरी कडा नियम बनाइएको थियो। अस्टिन र द अन्डरटेकरको खेलमा, अस्टिनले द अन्डरटेकरलाई पराजित गरेका थिए र सर्तअनुसार डब्ल्युडब्ल्युएफ दूरदर्शनबाट मिकम्यान प्रतिबन्ध भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/loaded.html#99|title=फुल्लि लोडेड १९९९ नतिजाहरू|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=रेस्लिङ सुपरकार्ड्स एण्ड टुर्नामेन्ट्स}}</ref> सन् १९९९ को अन्त्य लगत्तै, मिकम्यान र ट्रिपल एच बिच डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको लागि कुस्ती खेल भएको थियोे जसमा मिकम्यानले बाजि मार्दै खेललाई आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएका थिए। उक्त खेलमा अस्टिनले ट्रिपल एचलाई झुक्याएका थिए जसमा उनले मौकको फाइदा उठाउदै उनलाई हराउन सफल भएका थिए। उनले त्यस लगत्तैको र इज वारमा आफ्नो उपाधि छोड्दिने बताएका थिए किनभने फुल्लि लोडेड नामक कार्यक्रममा भएको सम्झौताका अनुसार उनी डब्ल्युडब्ल्युएफ टिभीबाट प्रतिबन्धित भएका थिए। तथापि ,आफैले उनी बिरुद्ध खेल्नका लागि स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिने भने उनलाई ल्याउनमा मद्दत गरेका थिए। ट्रिपल एच र मिकम्यान बिच स्टेफिनिसँग ट्रिपल एचको विवाह सम्बन्धित द्वन्द चर्किएको थियोे जसमा यसले विशाल रूप लिदै उनिहरूको खेल सन् १९९९ को आर्मएजडन नामक डब्ल्युडब्ल्युएफको वार्षिक कार्यक्रममा तय गरिएको थियोे जसमा मिकम्यानले ट्रिपल एचलाई नो होल्ड ब्यारेड स्ट्रिट म्याच (उपलब्ध रहेका जस्तोसुकै हतियारले पनि हान्न वा प्रहार गर्न पाइने) रहने घोषण गरिएको थियो र उक्त खेलमा मिकम्यानले हार व्यहोर्नुपरेको थियोे। त्यसपछि मिकम्यान र उनका छोरा सेनले ट्रिपल एच र स्टेफिनिबिचको सहकार्यलाई अस्विकार गर्दै उनिहरू डब्ल्युडब्ल्युएफबाट हराएका थिए जसले गर्दा डब्ल्युडब्ल्युएफको पुर्ण नियन्त्रण ट्रिपल एच र स्टेफिनिको हातमा छोडिएको थियो। <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/armageddon/history/1999/results/ |title=आर्मएजडन १९९९ को आधिकारिक नतिजाहरू |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080319104738/http://www.wwe.com/shows/armageddon/history/1999/results/ |archivedate=मार्च १९, २००८ |df=mdy }}</ref> ===मिकम्यान-हेम्स्ली युग (२०००–२००१)=== मिकम्यान मार्च १३, २००० मा र इज वारको एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए र उनले सोही रात [[बिग सो|बिग शो]] र द रक बिचको खेलमा उनले द रकलाई सहयोग गर्दै विश्व विजेताको लागि खेल्न पाउने सुनौलो अवसर प्रदान गर्नमा ठूलो भूमिका निर्वाह गरेका थिए। उनले सेन र [[ट्रिपल एच]] माथि पनि आक्रमण गरेका थिए।<ref name="raw2000">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/2000.html|title=र इज वारको नतिजा, २०००|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> घटनाको २ हप्ता पछि,मिकम्यान र द रकले ट्याग टिम खेलमा निर्णायक मेनकाइन्डको सहयोगमा सेन मिकम्यान र [[बिग सो|बिग शो]]लाई पराजित गरेका थिए।<ref name="raw2000"/> सन् २००० को रेसलमेनियामा, ट्रिपल एचले फ्याटल फोर वे म्याचमा (४ जना एक एक्लो) आफ्नो अपाधि गुम्न दिएनन् जसमा सबै प्रतिस्पर्धीको कुनामा मिकम्यान थिए। ट्रिपल एचको कुनामा भने उनकै श्रीमती स्टेफिनि मिकम्यान रहेकी थिइन र त्यसबेला उनी डब्ल्युडब्ल्युएफ महिला विजेता रहेकी थिइन्, द रकको कुनामा भिन्स मिकम्यान रहेका थिए, मिक फोलिको कुनामा लिन्डा मिकम्यान रहेकी थिइन् भने बिग सोको कुनामा सेन मिकम्यान रहेका थिए। बिग सो र मिक फोलि बाहिरिएपछि, ट्रिपल एच र द रक मात्रै रहेका थिए। तथापि भिन्स द रकको कुनामा रहेतापनि उनले द रकलाई स्टिलको कुर्सीले प्रहार गरेका थिए। स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनसँगको द्वन्दमा उनलाई घात गरेपछिको यो उनको पहिलो घात रहेको थिए जसले गर्दा ट्रिपल एचले आफ्नो उपाधि बचाइराख्न सफल भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm16/mainevent/ |title=रेसलमेनिया २००० को मेन इभन्टमा |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युएफ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080221171738/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm16/mainevent/ |archivedate=फेब्रुअरी २०, २००८ |df=mdy }}</ref> यसैले गर्दा मिकम्यानको हेम्स्ली युगको सुरुवात भएको थियो। [[File:Vince kotr 2000.jpg|thumb|किङ अफ द रिङमा खेल गुमाएपछि मिकम्यान, जुन २००० मा]] किङ अफ द रिङमा, मिकम्यान, सेन र डब्ल्युडब्ल्युएफ विजेता ट्रिपल एच र द ब्रदर्स अफ डिस्ड्रक्सनका सदस्य केन र द अन्डरटेकर र द रकसँग ६ पुरुष ट्याग टिम खेलमा प्रतिस्पर्धा परेको थियो उक्त खेलको जसले सबैभन्दा धेरै पटक बिरोधिहरूलाई हराउछ वा ३ गन्दा सम्म पनि जवाफ नदिने अवस्थामा पुर्‍याछ उसैलेनै डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेता बन्नेछ भनेर पहिलानै सर्त गरिएको थियो जसमा मिकम्यानलाई द रकले हराएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.prowrestlinghistory.com/supercards/usa/wwf/kingring.html#2000|title=किङ अफ द रिङ सन् २००० का नतिजाहरू|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=रेस्लिङ सुपरकार्ड्स एण्ड टुर्नामेन्ट्स}}</ref> मिकम्यान सन् २००० सम्म डब्ल्युडब्ल्युएफमा उपस्थिति जनाएका थिएनन्। डिसेम्बर ४ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, मिकम्यानले आर्मएजडन नामक कार्यक्रममा ६ जना खेलाडीहरू हेल इन सेलमा (सबैतिरबाट विशेष जालिले घेरिएको ठूलो ठाउँ) प्रतिस्पर्धा गर्ने बारेको फाइदा उनले डब्ल्युडब्ल्युएफका आयुक्त मिक फोलिलाई प्रश्न गरेका थिए। डिसेम्बर १८ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, मिकम्यानले कर्ट एङ्गलसँग अपाधि रहित खेलमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए जसमा मिक फोलिको घुसपैठ गर्दै दुबैलाई आक्रमण गरेका कारण बिचमै खेल रद्द गरिएको थियोे। खेल पश्चात्, मिकम्यान र कर्ट एङ्गल दुबै मिलि मिक फोलिलाईनै आक्रमण गरेका थिए र पछि मिकम्यानले फोलिलाई केही समयको लागि र इज वारको उपस्थितिमा प्रतिबन्ध लगाएका थिए।<ref name="raw2000"/> मिकम्यानले आफ्नी छोरी स्टेफिनिलाई दिक्क वा हैरान पार्ने उदेश्यले उनले ट्रिस स्ट्रटससँग एक व्यक्तिगत सम्बन्ध सुरु गरेका थिए। तथापि, २६ फेब्रुअरीको र को एक शृङ्खलामा म्याममेन र स्टेफिनिले दुबै जना मिलेर ट्रिसलाई अपमानित गरका थिए। त्यस क्रममा मिकम्यानले स्टेफिनि सधै आफ्नी प्यारी छोरी रहने र उनी भने मिकम्यानको लागि खेलौनाको रूपमा हेरेको उनले बताएका थिए। मिकम्यान र स्टेफिनिले त्यसपछि एउटा समूहको गठन गर्दै सेनको बिरुद्धमा काम गरिरहेका थिए। सेन त्यसपछि भिन्स र स्टेफिनिले गरेको करतुत सहन नसकेर र मा पुन फर्किएका थिए। रेसलमेनिया १७ मा, मिकम्यानले छोरा सेनसँग पराजित भएका थिए। लिन्डामाथि भावनात्मक दुरुपयोग गर्दै मिकम्यानले उनलाई मनसिक रोगको स्तरसम्म पुर्‍याएका थिए जसमा उनले डिसेम्बर ७ को स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा लिन्डासँग सम्बन्ध बिच्छेदको माग गरेका थिए। जसले गर्दा उनीले कम्पनीको [[प्रमुख कार्यकारी अधिकृत]]को रूपमा आफ्नो कार्यभार सञ्चालन गर्न नसकेका कारण उनले भिन्सलाईनै कम्पनी १००% भाग सम्हाल्न छोड्दिएकी थिईन्। त्यसपछि उनले भिन्सलाई लो ब्लो (अन्डकोषमा प्रहार) जस्तो खतरनाक चाल चल्दै त्यहाँबाट गएकी थिइन्।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm17/results/ |title=रेसलमेनिया १७ को आधिकारिक नतिजाहरू |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071119085101/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm17/results/ |archivedate=नोभेम्बर १९, २००७ |df= }}</ref><ref>{{YouTube|id=9Khz-5HDsiQ#t=03m36s|title=मिकम्यान बिरुद्ध मिकम्यान – रेसलमेनिया १७ खेलको पुर्वावलोकन}} अभिगमन मिति अप्रिल १५,, २०१०</ref> सोही रात मिकम्यानले स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनसँग एक समूहको गठन गर्दै उनले द रकसँग अस्टिनको डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेताको उपाधि प्रदान गर्नमा एक ठूलो योगदान दिएका थिए। उनिहरू दुईले उनिहरूको समूहमा [[ट्रिपल एच]]लाई पनि समावेश गरेका थिए। स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन र ट्रिपल एच मिलि द रकलाई नराम्रो सँग कुटपिट गरी उनलाई कुस्ती खेल्न असमर्थ पारेका थिए। द रकले द स्कोर्पियन किङ नामक एक अमेरिकी चलचित्रमा काम गर्न पठाएको कुरा उनिहरूले बताएका थिए। अस्टिन र ट्रिपल एचले डब्ल्युडब्ल्युएफका प्रमुख ३ वटा उपाधिहरू आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएका थिए। ट्रिपल एच घाइते भएकोमा र मिकम्यानले छुट्टै व्यावसाय सञ्चालन गरेका कारण यो गठबन्धन छोटो समयको लागि मात्र रहेको थियोे। ===विद्रोह र डब्ल्युडब्ल्युएफको ब्रान्ड विभाजन=== मिकम्यानले आफ्नो लामो समय देखिको प्रतिद्वन्द्वी विश्व च्याम्पियनसिप रेस्लिङ (डब्ल्युसीडब्ल्यु) लाई एओएल नामक अमेरिकी इन्टरनेट कम्पनीको सहायक टाइम वार्नर मार्फत खरिद गरेका थिए र उनले त्यसमा आबद्ध भएका धेरै व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरूलाई आफ्नै डब्ल्युडब्ल्युईमा आबद्ध गराएका थिए जसले गर्दा डब्ल्युसिडब्ल्युका कुस्ती खेलाडीहरू निरन्तर रूपमा डब्ल्युडब्ल्युईका खेलाडीहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्दथे जसले गर्दा डब्ल्युडब्ल्युईमा विद्रोहको सुरुवात भएको थियो। जुलाई ९ को र इज वारको एक शृङ्खलामा, इसिडब्ल्युका खेलाडीहरूले डब्ल्युडब्ल्युएफमा आई डब्ल्युसिडब्ल्युका खेलाडीहरूसँग गठबन्धन बनाएका थिए। त्यसपछि स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन, सेन मिकम्यान लगायत स्टेफिनि मिकम्यान पनि उक्त गठबन्धनमा आबद्ध भएका थिए भने अर्को तर्फ भिन्स मिकम्यानले डब्ल्युडब्ल्युएफ टोलीको प्रतिनिधित्व गरेका थिए। सरभाइभर सेरिजमा डब्ल्युडब्ल्युएफको टोलीले अर्को गठबन्धनलाई पराजित गर्दै उक्त विद्रोहको अन्त्य गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2001/mainevent/ |title=सरभाइभर सेरिज २००१ को मेन इभेन्ट |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080326173627/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2001/mainevent/ |archivedate=मार्च २६, २००८ |df=mdy }}</ref> गठबन्धनको अन्त्य पछि, भिन्स मिकम्यानले " भिन्स मिकम्यान किस माइ यास क्लब" (जसलाई "मिस्टर मिकम्यान किस माइ यास क्लब" को नामले पनि चिनिने गरिन्छ) नामक एक विचित्र क्लबको स्थापना गरेका थिए जसमा उनले डब्ल्युडब्ल्युएफमा आबद्ध भएका सबै खेलाडीहरूलाई रिङको बिचमा आई उनको शरिरको पछाडि भागलाई चुम्नु पर्ने कडा नियम लागू गरेका थिए र सो लाई नकार्नेलाई उनले डब्ल्युडब्ल्युएफबाट निलम्बन गरिदिने पनि नियम रहेको थियो। स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा, रिकिसिको शरिशको पछाडिको भागलाई जबर्जस्ती रूपमा चुम्न लगाउदा उनले नमानेका कारण यस क्लबलाई द रकले पूर्ण रूपमा खारेज गरिदिएका थिए। <ref name=assclub02540>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/011206.html|title=डब्ल्युडब्फ्युएफ स्ल्यामडाउनको नतिजा|accessdate=अगस्ट ९, २००९|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> [[File:Undertaker, Vince McMahon, Brock Lesnar, & Sable in a WWE ring.JPG|thumb|[[द डेडम्यान|द अन्डरटेकर]], मिकम्यान, [[ब्रक लेज्नर]] र सेबल ''स्म्याकडाउन! मा'']] नोभेम्बर २००१ मा, रिक फ्लेयर ८ वर्षको लामो समयपछि डब्ल्युडब्ल्युएफमा फर्किएका थिए जसमा उनले आउनासाथ उनले डब्ल्युडब्ल्युएफको सह मालिक रहेको दाबी गरेका थिए जसका कारण मिकम्यान आक्रोशित बनेका थिए। तिनिहरू दुबै जनाको खेल जनवरी २००२ मा रोयल रम्बलमा भएको थियोे जुन स्ट्रिट फाइट म्याच रहेको थियो जसमा मिकम्यान पराजित भएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/royalrumble/history/198811413/results/|title=रोयल रम्बल २००२ को आधिकारिक नतिजा|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> तिनिहरू बिच मालिक को भन्ने बिषयमा परेका विवादका कारण, मिकम्यान स्म्याकडाउनका मालिक र रिक फ्लेयर र का मालिक बनेका थिए। तथापि, जुन १० को र को एक शृङ्खलामा, मिकम्यानले रिक फ्लेयरलाई पराजित गर्दै उनिहरू बिच रहेको द्वन्दको अन्त्य भएको थियो र उनी डब्ल्युडब्ल्युईका मालिक बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/020610.html|title=र को नतिजा – जुन&nbsp;१०,&nbsp;२००२|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> फेब्रुअरी १३, २००३ मा स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा, मिकम्यानले ५ महिना पछि डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका हल्क होगनलाई नकर्दै उनको बिरुद्धमा बोलेका थिए त्यसकारणले उनले उनलाई हिर्काउँदै रनिङ लेग ड्रप प्रहार गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030213.html|title=स्म्याकडाउन! नतिजा – फेब्रुअरी&nbsp;१३,&nbsp;२००३|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> नो वे आउट नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा, मिकम्यानले होगन र द रक बिच चलिरहेको खेलको बेलामा घुसपैठ गरेका थिए। होगनले त्यस खेलमा द रकलाई रनिङ लेग ड्रप प्रहार गर्दै बाजि मारिसकेका थिए तर त्यस क्रममा सबै ठाउँका बत्तीहरू एक्कासि बन्द भएका थिए र एकैछिन पछि बत्ती आउँदा मिकम्यान रिङको कुनामा आई होगनलाई झुक्याउने प्रयास गरेका थिए र निर्णायकको भूमिकामा रहेका सेलाभेन ग्रेइनरले भने द रकलाई स्टिलको कुर्सी दिएका थिए र त्यसैको फाइदा उठाउँदै द रकले उनलाई उक्त स्टिलको कुर्सीले प्रहार गरेका थिए र पछि उनको अन्तिम चाल रक बटमले आक्रमण गर्दै उनलाई पराजित गर्दै खेललाई टुङ्ग्याएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2003/mainevent/ |title=नो वे आउट २००३ को आधिकारिक नतिजा |accessdate=जनवरी १६, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080219180229/http://www.wwe.com/shows/nowayout/history/2003/mainevent/ |archivedate=फेब्रुअरी १९, २००८ |df=mdy }}</ref> यसकै कारणले मिकम्यान र हल्क होगनको खेल रेसलमेनिया १९ मा तय भएको थियो। उक्त खेल स्ट्रिट फाइट रहेको थियो जहाँ उनिले खेल गुमाउन पुगेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wm19/results/|title=रेसलमेनिया १९ को आधिकारिक नतिजा|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्यु}}</ref> त्यसपछि मिकम्यानले होगनलाई रिङबाट प्रतिबन्ध गरिदिएका थिए र पछि उनी पुन: मिस्टर अमेरिकाको रूपमा फर्किएका थिए। मिकम्यानले मिस्टर अमेरिका हल्क होगन भएको प्रमाणित गर्न चाहन्थे तर उनले मुकुट लगाएका कारण उनिलाई चिन्न मिकम्यानलाई अप्ठ्यारो परिरहेको थियो। अन्तत मिकम्यानले मिस्टर अमेरिका हल्क होगनै रहेको उनले पत्ता लगाएका थिए र उनले होगलाई प्रतिबन्ध गरिदिएका थिए र पछि उनले डब्ल्युडब्ल्युईबाट सन्यास लिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/030703.html|title=स्म्याकडाउन! नतिजा – जुलाई&nbsp;३,&nbsp;२००३|accessdate=जनवरी १६, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> अक्टोबर २ को स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलामा, मिकम्यानले छोरी स्टेफिनिलाई स्म्याकडाउनमा महा प्रबन्धकको रूपमा राजिनामा दिन आग्रह गरेका थिए र उक्त आग्रहलाई स्टिफिनिले भने नकारेकी थिइन् जसका कारण उनिहरू दुई बिच प्रतिस्पर्धात्मक कुस्ती खेल भएको थियो<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/smackdown/031002.html|title=स्म्याकडाउन! नतिजा – अक्टोबर&nbsp;२,&nbsp;२००३|accessdate=जनवरी १७, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> र उक्त खेल भने अइ कुइट म्याच (जित्नका लागि प्रतिद्वन्द्वीलाई आत्मसमर्पण गर्नु पर्ने नियम रहेको एक कुस्ती खेल) रहेको थियोे।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/2003/results|title=नो मर्सी २००३ विस्तारित सबै नतिजाहरू|accessdate=अगस्ट २२, २०१५|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई]] डटकम}}</ref> खेल नो मर्सी नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा भएको थियो। खेलको क्रममा लिन्डाले गम्छा रिङमा फालेका कारण मिकम्यानले छोरीलाई पराजित गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://proxy-01.sg1.dailymotion.com/sec(493PhQRaQMvFyPaNZBVrxvW949HFjqQYeL4GFLZnk14)/video/147/566/364665741_mp4_h264_aac.m3u8#cell=sg1&qos_part=1|title=भिन्स र स्टेफिनिको कुस्ती खेलको आधिकारिक भिडियो|accessdate=डिसेम्बर २९, २०१८|publisher=डेल्लिमोसन}}{{Dead link|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सोही रात, ब्रक र द अन्डरटेकर बिच बाइकर चेन म्याचमा परेको उपाधि मुलक खेलमा मिकम्यानले ब्रकलाई सहयोग गर्दै उनको उपाधि गुम्न दिएका थिएनन्।<ref name="No Mercy - Lesnar vs Taker">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/nomercy/history/2003/mainevent/|title=नो मर्सी २००३ मुख्य कार्यक्रम|accessdate=जनवरी १७, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> जसका कारण मिकम्यान र अन्डरटेकर बिच द्वन्दको शुरुवात भएको थियो। सरभाईभर सेरिजमा, मिकम्यानले केनको साहयता लिँदै बुरिड अलाइभ म्याच नामक खेलमा अन्डरटेकरलाई पराजित गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2003/results/ |title=साभाइभर।सेरिज २००३ आधिकारिक नतिजा |accessdate=जनवरी १७, २००८ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102150217/http://www.wwe.com/shows/survivorseries/history/2003/results/ |archivedate=जनवरी २, २००८ |df= }}</ref> ===डि-जेनेरेसन एक्स, डोनाल्ड ट्रम्प र बबि लास्लिसँगको द्वन्द (२००५–२००७)=== एरिक बिसफ र को सामान्य प्रबन्धकको रूपमा राम्रो काम नगरिरहेको भन्दै मिकम्यानले २००५ को अन्त तिर मिकम्यानले उनिसँग द्वन्दको शुरुवात गरेका थिए त्यसपछि उनले एरिक बिसफको परीक्षण शुरू गरे जहाँ मिकम्यानले निर्णायकको रूपमा सेवा गरे तथापि बिसफले परीक्षण गुमाएछि मिकम्यानले उनलाई फोहोरको थुप्रै उठाउने ट्रकमा हालेर उनले बिसफलाई रबाट निकालिदिएका थिए। बिसफ केही महिना बितिसक्दा पनि र मा उपस्थिति जनाएका थिएनन्। उनलाई निकालिदिएको १ वर्षपछि २००६ को अन्तमा, बिसफलाई मिकम्यानका कार्यकारी सहायक जोनाथन कोचम्यानले उनलाई फर्काएका थिए। उनले फर्किएसाथ उनले आफ्नो आत्मकथा समेटिएको पुस्तक "कन्ट्रोभर्सि क्रेट क्ल्यास" नामक पुस्तक लेखेर सकिएको कुराको घोषण गरेका थिए। बिसफले म्याकमनलाई उनले गरेको करतुत वा र को सामान्य प्रबन्धकको भूमिकाबाट उनलाई निकालिदिनले उनी निराश भएको उनले आक्रोशित बन्दै बताएका थिए। [[File:Mrmcmahon092407.jpg|thumb|upright|left|मिकम्यान सन् २००७ मा,''र''को एक शृङ्खलामा]] डिसेम्बर २५, २००५ मा रको एक शृङ्खलामा, भिन्सले आधिकारिक रूपमा ब्रेट हर्टको डिभिडिको पुर्वावलोकन गरेका थिए। सोही समयमा सन माइकल्स पनि त्यहाँ आए र ब्रेट हर्टको बारेमा केही कुरा बताउन लागे। मिकम्यानले भने,"मैले तिमिहरू बिच भैरहेको खेलमा स्क्रू गरेको थिए। सन अब तिमिले मलाई आफसमाथिनै स्क्रू गर्नु पर्ने बाध्य नबनाउ"।<ref name="Survivor Series - Shawn Michaels vs Bret Hart"/><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/12262005/|title=एड्भान्टेज केन|accessdate=जनवरी १५, २००८|date=डिसेम्बर २६, २००५|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> सन् २००६ को रोयल रम्बलमा सन सेल्टन बेन्जमिनलाई बाहिर पठाउँदै उनी अन्तिम ६ जनामा परेका थिए। सोही बला मिकम्यानको प्रवेश सङ्गीत बज्न थाल्यो जसका कारण सन माइकल्स झुक्किए र उनलाई भिन्स मिकम्यानका छोरा सेनले बाहिर धकाल्दिएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/wweppv/royalrumble06.html|title=रोयल रम्बल २००६ नतिजा|accessdate=जनवरी १७, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> फेब्रुअरी २७ को र मा सन माइकल्सलाई सेनले नराम्ररी कुटपिट गर्दै बेहोसीको अवस्थामा पुर्‍याइदिएका थिए। माइकल्सका पहिलाका ट्याग टिम रकर्सका साथी मार्टि जेनेटिले उनलाई बचाउन आउँदा, उनलाईनै भिन्स म्याकमनको "किस माइ यास क्लब"मा जुड्न बाध्य पारिएको थियो।<ref name="jannettymichaels">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/02272006/|title=क्लबमा आबद्ध|accessdate=फेब्रुअरी २७, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}}</ref> १८ अौँ संस्करणको सनिबार रातिको मेन इभेन्टमा, सन माइकल्स र सेन मिकम्यानको एक खतरनाक प्रतिस्पर्धा परेको थियोे, सो खेल भने स्ट्रिट फाइट रहेको थियोे। उक्त खेलमा मिकम्यानले माइकल्सलाई घात गर्दै उनलाई स्क्रु गरेका थिए जसमा सेनले माइकल्सलाई सार्प सुटरले आत्मसमर्पण गर्ने खालको चाल चलेका थिए तर उनले आत्मसमर्पण नगरेपनि मिकम्यानले रेफ्रिलाई खेल रद्द गर्ने भन्दै घन्टि बजाउन आग्रह गरेका थिए र उनले सेनलाई विजेता घोषित गरिदिएका थिए।<ref name="Survivor Series - Shawn Michaels vs Bret Hart"/><ref name="SNME - Shane vs HBK">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/snme/history/march182006/matches/2220096/results/|title=सेन मिकम्यानले सन माइकल्सलाई पराजित गरेका छन् (स्ट्रिट फाइट)|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=मार्च १८, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090923205256/http://www.wwe.com/shows/snme/history/march182006/matches/2220096/results/ |date=2009-09-23 }}</ref> रेसलमेनिया २२ मा, भिन्स मिकम्यान र सन माइकल्सको खेल नो होल्ड ब्यारेड म्याच हुने तय गरिएको थियो। तथापि स्प्रिट स्क्वाड र सेनको बाहिरबाट खेलमा उनलाई सहयोग गर्दा गर्दै पनि मिकम्यानले उक्त खेल गुमाउन पुगेका थिए। <ref name="WrestleMania 22 - Vince vs HBK">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania22/matches/22203221/results/|title=सन माइकल्सले मिस्टर मिकम्यानलाई पराजित गरेका छन् (नो होल्ड ब्यारेड म्याच)|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=अप्रिल २, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071221165455/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania22/matches/22203221/results/ |date=2007-12-21 }}</ref> ब्याकल्यासमा, भिन्स मिकम्यान र उनका छोरा सेन सेनले सन माइकल्स र गडलाई नो होल्ड ब्यारेड म्याचमा पराजित गरेका थिए।<ref name="Backlash - McMahons vs HBK & God">{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/history/backlash2006/matches/22851061/results/|title=मिस्टर मिकम्यान र सेनले, सन माइकल्स र "गड"लाई पराजित गरेका थिए|accessdate=जनवरी १४, २००८|date=अप्रिल ३०, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071214180903/http://www.wwe.com/shows/backlash/history/backlash2006/matches/22851061/results/ |date=2007-12-14 }}</ref> मे १५ को ''र''मा, ट्रिपल एचले सन माइकल्सलाई हिर्काउन खोज्दा झुक्केर सेनलाई हम्मरले हिर्काएका थिए।<ref>{{cite web|first=लुई|last=डि|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/05152006/|title=झुक्याएर प्रहार|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=मे १५, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> त्यसपछिको अर्को हप्ताको र मा [[ट्रिपल एच]]सँग माइकल्सलाई कुनै बस्तुले हमला गर्ने सुनौलो मौका रहेतापनि उनले स्प्रिट स्क्वाडलाई हमला गरेका थिए।<ref>{{cite web|first=लुइ|last=डि|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/05222006/|title=माफ स्विकार?|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=मे २२, २००६ |publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> केही हप्तासम्म, मिकम्यानले माइकल्सले भनेको कुरा अटेरी गरी [[ट्रिपल एच]]लाई आफ्नो "किस माइ यास क्लब"मा समावेश नभएको भन्दै उनिसँग दुश्मनीको शुरुवात गरेका थिए। मिकम्यानको चाला देखेर ट्रिपल एचले मिकम्यानलाई पेडिग्रिले प्रहार गरेका थिए। मिकम्यानले ट्रिपल एचलाई स्प्रिट स्क्वाडको बिरुद्धमा एक गनलेट हेन्डिम्याप म्याचमा (दुई जनाको बिरुद्ध एक जना) खेल्न बाध्य पारिदिएका थिए।<ref>{{cite web|first=लुई|last=डि|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/06052006/|title=यसलाई चुम्मन गर|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=जुन ५, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref><ref name="RAW - HHH vs Spirit Squad">{{cite web|first=एड|last=विलियम्स III|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/06122006/|title=गनलेट हेन्डिम्याप म्याच|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=जुन १२, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> तथापि,सन माइकल्सले ट्रिपल एचलाई बचाई दुई जना मिलि पुन डि- जेनेसेसन एक्सको शुरुवात गरेका थिए। यसलै गर्दा मिकम्यान र डि- जेनेरेसन एक्स विच दुश्मनीको शुरुवात भएको थियो र यो द्वन्द्व त्यस वर्षको गृष्म ऋतुसम्म चर्किएको थियोे।<ref name="owwvince">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/v/vince-mcmahon.html|title=मिस्टर मिकम्यानको प्रोफाइल|accessdate=जनवरी १७, २००८|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> मिकम्यान, स्प्रिट स्क्वाडको साथ र सेनसँग मिलिर युगिनसँग (कुस्ती खेलाडी) कुस्ती खेल्दा झेली भई हार व्यहोरेका थिए। सन् २००६ को समरस्ल्याम नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा भिन्स र सेनले, बाहिरबाट उमागा, बिग सो, फिनले, मिस्टर केनेडि र विलियन रिगलको सहयोग रहेता पनि उनिहरूले डिएक्स बिरुद्धको खेलमा हार व्यहोरेका थिए।<ref name="SummerSlam - DX vs McMahons">{{cite web|first=जेन|last=हन्ट|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/2006/matches/29444901/results/|title=डि एक्सकले भिन्स मिकम्यान र सेन मिकम्यानलाई पराजित गरेका छन्|accessdate=जनवरी १८, २००८|date=अगस्ट २०, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080902082442/http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/2006/matches/29444901/results/ |date=2008-09-02 }}</ref> भिन्स र सेनले, ईसिडब्ल्यु विश्व विजता बिग सोसँग पनि सहकार्य गरेका थिए। अनफर्गिभनमा, भिन्स र सेन बिग सोसँग मिलेर डि जेनेरेसन एक्सको बिरुद्ध हेल इन अ सेलमा प्रतिस्पर्धा गरेका थिए। तीन जना बिरुद्ध २ जनाको फाइदा उनिहरूलाई भएतापनि उनिहरूले डि जेनेरेसन एक्ससँगको खेलमा पराजित भएका थिए जसका कारण उनिहरू बिच चर्किएको द्वन्द्वको अन्त्य भएको थियो।<ref name="Unforgiven - DX vs McMahons & Big Show">{{cite web|first=क्र्ग|last=टेलो|url=http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2006/matches/28817581/results/|title=बिलियन डलर|accessdate=जनवरी १८, २००८|date=सेप्टेम्बर १७, २००६|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409144024/http://www.wwe.com/shows/unforgiven/history/2006/matches/28817581/results/ |date=2016-04-09 }}</ref> जनवरी २००७ मा, मिकम्यानले डोनाल्ड ट्रम्पसँग दुश्मनीको सुरुवात गरेका थिए जसको कुराले मिडियामा व्यापक चर्चा पाएको थियो। सुरुमा ट्रम्पले मिकम्यानसँग लड्न चाहेतापनि तिनीहरू दुई जना एक सम्झौतामा पुगेका थिए। उक्त सम्झौता भने रेसलमेनिया २३ मा पर्ने एक लडाइँको बारेका रहृको थियो र दुई जनालेनै आफ्नो पक्षमा एक कुस्ती खेलाडीहरूलाई लडाउने र जसको पक्षकोले खेल गुमाउँछ उसैलाई सबै कपाल खौरन पर्ने (अङ्ग्रेजीमा-- हेयर भर्सेर हेयस म्याच) एक विचित्रको सम्झौता गरिएको थियो। सोमबार रातिको ''र''मा सम्झौता पत्रमा हस्ताक्षर भएको केही छिन पछि मिकम्यानले ट्रम्पलाई अौँला देखाएर उत्तेजित गर्दे कुममा कोपेपछि ट्रम्पले मिकम्यानलाई टेबुलमा टाउको ठोक्काइदिएका थिए। पछि एक प्रेस विज्ञप्तिमा, मिकम्यानले एक तस्बिर खिचाउने क्रममा, ट्रम्पलाई हात मिलाउन प्रस्ताव गरेका थिए तर ट्रम्पले हात निकालेर मिलाउन खोज्दा उनले आफ्नो हात पछाडि सारेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania23/exclusives/pressconference|title=अरब पति बिचको खेल|author=लुइ डि|accessdate=मार्च २८, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080119073623/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania23/exclusives/pressconference |date=2008-01-19 }}</ref> मिकम्यानले ट्रम्पलाई अझै जिस्काउँदै उनको टाईलाई एताउति फालि उनको नाक चलाएका थिए। जसले गर्दा ट्रम्प रिसाई सिधै उनको अनुहारमा झापड हानेका थिए। मिकम्यानले।केही गर्न नपाउँदै ट्रम्पका अङ्गरक्षक, प्रतिनिधि र बबि लास्लिले उनलाई त्यहाँबाट लखेटिदिएका थिए। रेसलमेनिया २३ मा, मिकम्यानका प्रतिनिधि (उमागाले) खेल गुमाए<ref name="WrestleMania 23 - Lashley vs Umaga">{{cite web|first=क्रेग|last=टेलो|url=http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania23/matches/39161842/results/|title=द 'मेन' इभेन्ट|accessdate=जनवरी १४, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409144026/http://www.wwe.com/shows/wrestlemania/history/wrestlemania23/matches/39161842/results/ |date=2016-04-09 }}</ref> जसले गर्दा डोनाल्ड ट्रम्प, लास्लि र उक्त ब्याटल अफ बिलिनियर (अरब पति बिचको प्रतिस्पर्धा) खेलका रेफ्रि (निर्णायक) स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन मिलेर मिकम्यानको कपाल पुरै तालु बनाइदिएका थिए।<ref name="WrestleMania 23 - Lashley vs Umaga"/> उक्त घटना पछि मिकम्यानले उनको इसिडब्ल्यु च्याम्पियनसिपको सम्बन्धमा बबि लास्लिसँग द्वन्द्वको सुरुवात गरे। ब्याकल्यास नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा, मिकम्यान, उनका छोरा सेन र साथी उमागा मिलि बबि लास्लिलाई थ्री अन वान हेन्डिक्याप म्याच (तीन जना बिरुद्ध एक जना)को खेलमा मिकम्यानले उनिहरूको सहयोगमा बबि लास्लिलाई हराई बबि लास्लिको इसिडब्ल्यु च्याम्पियनसिप आफ्नो पक्षमा पार्न सफल भएका थिए।<ref name="Backlash - Team McMahon vs Lashley">{{cite web|first=ब्रायन|last=रोबिनसन|url=http://www.wwe.com/shows/backlash/history/2007/matches/396065214/results/|title=इसिडब्ल्यु विजेता मिकम्यान|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=अप्रिल २९, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080405012618/http://www.wwe.com/shows/backlash/history/2007/matches/396065214/results/ |date=2008-04-05 }}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/history/ecwchampionship/042907mcmahon|title=मिस्टर।मिकम्यान पहिलो इसिडब्ल्यु विजेता बन्न सफल|accessdate=जनवरी १८, २००८|publisher=डब्ल्युडब्ल्युइ}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225024005/http://www.wwe.com/shows/ecw/history/ecwchampionship/042907mcmahon |date=2009-02-25 }}</ref> जजमेन्ट डे (डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रम) मा फेरि थ्री अन वान हेन्डिक्याप म्याचमा आफ्नो उपाधि बचाइ राख्न सफल भएका थिए। उक्त प्रतिस्पर्धात्मक खेलमा लास्लिले उनका छोरा सेनलाई आफ्नो खतरनाक चाल डोमिनेटर प्रहार गर्दै उनलाई जितेका थिए तथापि मिकम्यानले भने उनले आफुलाई नहराएको भन्दै उनिको उपाधि फुत्किन दिएका थिएनन् र उनिनै विजेता घोषित भएका थिए र सोही खेल सकिए पश्चात बबि लास्लिले उनलाई पराजित गरे मात्रै उपाधि उनलाई आफ्नो उपाधि दिने बताएका थिए।<ref name="Judgment Day - Lashley vs Team McMahon">{{cite web|first=ब्रायन|last=रोबिन्सन|url=http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/2007/matches/41244021/results/|title=जजमेन्ट डेको नतिजा|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=मे २०, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्यु}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160530044844/http://www.wwe.com/shows/judgmentday/history/2007/matches/41244021/results/ |date=2016-05-30 }}</ref> अन्ततः मिकम्यानले वान नाइट स्ट्यान्ड (डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रम) मा परेको लास्लि बिरुद्धको खेलमा उमागा र सेनको घुसपैठ गर्दागर्दै पनि आफ्नो उपाधि बचाइ राख्न असमर्थ भएका थिए। उक्त खेल भने स्ट्रिट फाईट रहेको थियो।<ref name="One Night Stand - Lashley vs Vince">{{cite web|first=ब्रायन|last=रोबिनसन|url=http://www.wwe.com/shows/onenightstand/history/2007/matches/4362508112/results/|title=इसिडब्ल्यु विजेता भिन्स मिकम्यानले आफ्नो उपाघि बचाइ राख्न सफल|accessdate=जनवरी १७, २००८|date=जुन ३, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160409144031/http://www.wwe.com/shows/onenightstand/history/2007/matches/4362508112/results/ |date=2016-04-09 }}</ref> ===नक्कली मृत्यु, अवैध छोरा र मिलियन डलर उन्माद (२००७-२००८)=== [[File:Flickr - simononly - WWE Fan Axxess - Vince's Limo.jpg|thumb|विस्फोट भएको कार रेसलमेनियामा]] डब्ल्युडब्ल्युईले ''र''को अन्तमा एक खण्ड प्रसारण गरेको थियो जुन विस्फोट हुनुअघिका को क्षण थियोे र जसमा मिकम्यान एक लामो कारमा प्रवेश गरिरहेका थिए। जसको लगत्तै डब्ल्युडब्ल्युई ''र'' बन्द गरिएको थियो र डब्ल्युडब्ल्युई डटकमले एकैछिन पछि मिकम्यानको उक्त विस्फोटमा ज्यान गुमाएको भन्दै एक प्रतिवेदन सार्वजनिक गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/mcmahonexplosionupdate|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070621115331/http://www.wwe.com/inside/news/mcmahonexplosionupdate|archivedate=June 21, 2007|title=बिस्फोटना अद्यावधिक|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|date=जुन ११, २००७|accessdate=जुन ११, २००७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070621115331/http://www.wwe.com/inside/news/mcmahonexplosionupdate |date=June 21, 2007 }}</ref> उक्त घटना मिस्टर मिकम्यानको चरित्रको एक झलक पनि रहेको थियो र उनमाथि भने केही हानी भएको थिएन। उक्त नक्कली मृत्यु भने एक कथा जस्तो बनाइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.timesleader.com/news/breakingnews/20070612_12wwe_breaking.html|title=Vince McMahon’s hoax goes up in smoke|author=रोरी स्वेर्नि|publisher=टाइम्स लिडर डटकम|accessdate=जुलाई २, २००७|date=जुन २६, २००७|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070623150701/http://www.timesleader.com/news/breakingnews/20070612_12wwe_breaking.html|archivedate=जुन २३, २००७|df=mdy-all}}</ref> पछि डब्ल्युडब्ल्युईले सिएनबिसि नामक एक अमेरिकी समाचार टेलिभिजनलाई उक्त मृत्यु नक्कली रहेको स्विकार गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.cnbc.com/id/19330600|title=डब्ल्युडब्ल्युईका मिकम्यानको "मृत्यु"|author=डेरेन रोभेल|publisher=सिएनबिसि डटकम|accessdate=जुलाई २, २००७|date=जुन २०, २००७}}</ref> २५ जुन ''र''को एक शृङ्खलामा, मिकम्यानको सम्झनामा शोक सभा आयोजना गरिने तालिका प्रस्तुत गरिएको थियो। तथापि क्रिस बेनोइट (अमेरिकी कुस्ती खेलाडी)को वास्तविक मृत्यु उक्त कार्यक्रमको सुरुवातमै मिकम्यान सबैका माझ उपस्थित भएका थिए जसले गर्दा उनको मृत्यु नक्कली रहेको प्रममणित गरेको थियो र उक्त नक्कली मृत्यु उनको चरित्रको एक झलक रहेको कुरा सबैले थाहा पाएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.newsday.com/news/nationworld/nation/ny-usbenoit0626,0,4246396.story?coll=ny-top-headlines |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070705113805/http://www.newsday.com/news/nationworld/nation/ny-usbenoit0626%2C0%2C4246396.story?coll=ny-top-headlines |archivedate=जुलाई ५, २००७ |title=डब्ल्युडब्ल्युई क्रिस बेनोइट र उनका परिवारको मृत्यु |author=अल्फन्सो ए. क्यासटिलो |publisher=न्युज डे डटकम |accessdate=जुलाई २, २००७ |date=जुन २६, २००७ |deadurl=yes |df= }}</ref> त्यसपछि, डब्ल्युडब्ल्युईले क्रिस बेनोइटको सम्झनामा ३ घण्टा सम्म शोक सभाको आयोजना गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/benoitdead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070627210219/http://www.wwe.com/inside/news/benoitdead|archivedate=जुन २७, २००७|title=बेनोइटको मृत्यु|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई|accessdate=जुन २५, २००७|date=जुन २५, २००७}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080105164617/http://www.wwe.com/inside/news/benoitdead |date=2008-01-05 }}</ref> मिकम्यान, ६ अगस्ट २००७ सम्म डब्ल्युडब्ल्युई टेलिभिजनमा अन्तिम उपस्थिति जनाएका थिए। मिकम्यानले, क्रिस बेनोइटको श्रद्धाञ्जली अघिल्लो रात प्रसारित भएको कुरा जानकारी गराएका थिए। क्रिस बेनोइटले आफ्नी श्रीमती र छोराको हत्या गरेपश्चात उनी [[झुन्डिएर आत्महत्या]] गरेका थिए जसका कारण मिकम्यानले क्रिस बेनोइटको सम्झनामा अब कुनैपनि शोक सभाको आयोजना नगरिने घोषण गरेका थिए इसीडब्ल्युले बेनोइट हत्याबाट प्रभावित भएकाहरूलाई समर्पित गरिने पनि बताएका थिए। अगस्ट ६ मा, मिकम्यानको नक्कली मृत्युले उनलाई सबैले हेर्ने नजर र उनी प्रतिको सोचाइको जाँच गरेको कुरा बताएका थिए। [[File:Wrestling has come a long way...down..jpg|thumb|left|मिकम्यानले, हन्सवागललाई "किस माई यास क्लबमा सङ्लग्न हुन आह्वान गर्दै" सन् २००८ मा]] ६ अगस्ट को सोमवार रातिको ''र''मा मिस्टर मिकम्यान (चरित्र) आधिकारिक रूपमा फर्किएका थिए। उनले फर्के लगत्तै विभिन्न विषयमा कुरा उठाउन थाले र उनले संयुक्त राज्य अमेरिकाको काङ्ग्रेसले अन्तर्राष्ट्रिय राजस्व सेवामाथि गरेको छानबिनका विषयमा बोले। मिकम्यानले सोही ''र''मा ब्याटल रोयल खेल हुने र जसले उक्त खेल जित्छ सोही व्यक्तिलाई ''र''को सामान्य प्रवन्धकको रूपमा छनौट गरिने घोषण गरेका थिए र उक्त खेल भने विलियम रिगलले जितेका थिए। ''र''को अन्तमा, जोनाथन कोचम्यानले, म्याकमनलाई लामो समयको लागि हराएको एक अवैध बच्चाको पितृत्वको बारेमा जानकारी दिए।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070806.html|title=''र''को नतिजा – अगस्ट&nbsp;६,&nbsp;२००७|accessdate=सेप्टेम्बर १२, २००७|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> जसलाई अर्को हप्ताको ''र''मा सो बच्चा डब्ल्युडब्ल्युईको एक पुरुष सदस्य रहेको खुलासा गरिएको थियो। सेप्टेम्बर ३ को ''र''मा मिकम्यान आउनासाथ उनको आफ्नै परिवारसँग आम्ने-साम्ने भयो। उनलाई मिस्टर केनेडिले (कुस्ती खेलाडी)ले बोल्दाबोल्दै रोकी आफू उनका अवैध छोरा रहेको कुरा दावा गरे। मिस्टर केनेडिलाई नै फेरि जेरी लवेरले बोल्दाबोल्दै रोकी उनी मिकम्यानका अवैध छोरा नभएको र उनका सक्कली छोरा भने अर्को हप्ताकोको ''र''मा खुलासा गरिने बताइएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070903.html|title=''र''को नतिजा – सेप्टेम्बर&nbsp;३,&nbsp;२००७|accessdate=सेप्टेम्बर १२, २००७|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> १० सेप्टेम्बरको ''र''को एक शृङ्खलामा उनका अबैध छोरा हन्सवागल रहेको कुरा खुलासा गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/results/raw/070910.html|title=''र''को नतिजा – सेप्टेम्बर&nbsp;१०,&nbsp;२००७|accessdate=सेप्टेम्बर १२, २००७|publisher=अनलाइन वल्ड अफ रेस्लिङ}}</ref> फेब्रुअरी २००८ मा, हन्सवागल र उनी बिचको प्रेप्रेमपछि, जोन "ब्राड्स" लेफिल्डले हन्सवागल उनका छोरा नभइ आफ्ना छोरा रहेको बताएका थिए। यो सबै घोटला सेन, स्टेफिनि र लिन्डा मिकम्यान र फिनलीले गरेको कुरा बाहिर आएको थियो। [[File:Vince McMahon hof.jpg|thumb|स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिनलाई हल अफ फेम घोषित गर्ने समयमा]] जुन २ को ''र''मा, मिकम्यानले अर्को हप्ताको ''र''को सुरुवात देखि प्रत्यक्ष प्रसारणमा दस लाख अमेरिकी डलर दिने घोषण गरेका थिए। जसमा प्रशंसक प्रत्येक हप्ता अनलाइन मार्फत दर्ता गर्न मिल्ने सुविधा सुरु गरिएको थियो। अनियमित रूपमा, प्रशंसक दस लाख अमेरिकी डलरबाट केही भाग प्राप्त गर्ने भएका थिए। उक्त मिलियन डलर उन्माद, मत्र तीन हप्ता सम्म मात्र सञ्चालमा आएको थियो। सो कार्यक्रम, जुन २३ मा, ३ घण्टे लामो ''र''को ड्राफ्ट शृङ्खला पछि बन्द गरिएको थियो। ५ लाख अमेरिकी डलर बाँडे पछि, बिस्फोटका कारण ''र''को मञ्च टुक्रिएर उनीमाथिनै खसेको थियो।<ref>{{cite web|url=http://www.sportingnews.com/us/wwe/news/wwe-stock-prices-vince-mcmahon-raw-2008-usa-network-fox-smackdown-million-dollar-mania/1g3qgqnqtu5do1ukah1r8i6mi7 |title=मिकम्यानको मिलियन डलर उन्माद|publisher=स्पोर्टिङ न्युज डटकम|accessdate=जुन २५, २००७|date=जनवरी १९, २०१९}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.reddit.com/r/SquaredCircle/comments/1i8x4c/vince_mcmahons_million_dollar_giveaway_on_raw/ |title=मिकम्यानको मिलियन डलर उन्माद |publisher=रेडिट|accessdate=जुन २५, २००७|date=जनवरी १९, २०१९}}</ref> जुन ३०, मा मिकम्यानका छोरा सेनले ''र'' हुन भन्दा अगाडि डब्ल्युडब्ल्युईका श्रोताहरूलाई सूचित गर्दै उनीहरूले आफ्नो पारिवारिक अवस्था (मिकम्यानको) अवस्थालाई गोप्य राख्ने निर्णय सार्वजनिक गरेका थिए। अतिरिक्तमा उनले, डब्ल्युडब्ल्युईलाई सो "अशान्त समयमा" सबैलाई एकैपटक उठ्न पनि आग्रह गरेका थिए। मिकम्यानले डब्ल्युडब्ल्युईमा कार्यरत धेरै कुस्ती खेलाडीहरूलाई एकजुट भई अघि बढ्न पनि अनुरोध गरेका थिए र उनले ''र''को कार्यभार हेर्न र सञ्चालन गर्नका लागि ''र''को नयाँ सामान्य प्रबन्धकको रूपमा माइक एडमलेलाई निर्वाचित गरेका थिए। ===लेगेसी र ब्रेट हर्टसँगको द्वन्द (२००९-२०१०)=== जनवरी ५, २००९ को ''र''को एक शृङ्खलामा, [[क्रिस जेरिको]]ले स्टेफिनि मिकम्यानलाई, भिन्स मिकम्यान चाँडैनै ''र''मा फर्किने बताएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/archive/01052009/|title=विग नाइट्स इन द बिग इजि|accessdate=जनवरी ५, २००९|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}}</ref> त्यसको एक हप्ता पछि, जेरिकोलाई स्टेफिनिले [[डब्ल्युडब्ल्युई]]बाट प्रतिबन्ध गरिदिएकी थिइन्। जनवरी १९ को ''र''मा मिकम्यान ''र''मा फर्कँदै स्टेफिनिको क्रिस जेरिकोलाई डब्ल्युडब्ल्युईबाट प्रतिबन्ध गर्ने विषयमा कुरा उठाउँदै स्टेफिनिको पक्षमा बोलेता पनि उनले [[क्रिस जेरिको]]लाई पुन ''र''मा आउने भन्दै प्रतिबन्ध फुकुवा गरिदिएकी थिइन्। सोही बेला [[रेन्डी ओर्टन]] त्यहाँ आइ मिकम्यानलाई हमला गर्दै स्टेफिनिलाई उत्पीडन दिएका थिए। मिकम्यान फेरि मार्च ३० को ''र''मा उनका छोरा सेन, ज्वाइँ [[ट्रिपल एच]]सँग आई रेन्डी ओर्टनसँग आम्ने साम्ने गरेका थिए। रेसलमेनिया २५ को पछिल्लो दिनमा मिकम्यान ''र''मा देखा पर्दै [[रेन्डी ओर्टन]]ले अब हुने डब्ल्युडब्ल्युईको वार्षिक कार्यक्रम ब्याकल्यासमा अर्को च्याम्पियनसिप उपाधिको लागि खेल्न नपाउने बताएका थिए तर रेन्डी ओर्टनका सहयोगी लेगेसी, र [[ट्रिपल एच]], सेन मिकम्यान र भिन्स मिकम्यानसँग सिक्स मेन ट्याग टिम म्याच (३ जनाको एक टोली एक तर्फ र ३ जना अर्को टोली अर्को तर्फ गरी भिड्ने कुस्ती खेल) खेल हुने भनिएको थियो। डब्ल्युडब्ल्युई च्याम्पियनसिपको खेललाई भने ''र''मा कार्यरत सामान्य प्रबन्धकको रूपमा सेवा दिइरहेकी भिकि गुरेरोले बनाइदिएकी थिइन्। ओर्टनले सोही रात मिकम्यानलाई भिड्नको लागि चुनौती दिएका थिए। खेलको क्रममा, [[रेन्डी ओर्टन]]का साथी लेगेसीका सदस्यहरू त्यहाँ आइ मिकम्यानलाई हमला गरेका थिए जसको फाइदा उठाउँदै रेन्डी ओर्टनले उनलाई आरकेओ नामक खतरनाक चालद्वारा प्रहार गरेका थिए जसको कारण उनी अशक्त बनेका थिए। त्यस क्रममा, मिकम्यानका सहयोगी ट्रिपल एच, सेन र डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका बाटिस्टा आइ उनलाई उद्धार गरेका थिए। उक्त हुने भनिएको सिक्स मेन ट्याग टिम म्याचमा मिकम्यानले आफ्नो सट्टामा बाटिस्टालाई पद सुम्पेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.wrestlinginc.com/events/2009/7/wwe-backlash-2009/|title=ब्याकल्यस २००९ को नतिजा|accessdate=फेब्रुअरी १०, २००|publisher=रेस्लिङ इङ्क डटकम}}</ref> जुन १५ मा ''र''को एक शृङ्खलामा, मिकम्यानले उनको स्वामित्वमा रहेको ''र'' ब्रन्डलाई व्यापारी डोनाल्ड ट्रम्पलाई बेचिदिएको घोषण गरेका थिए। अर्को हप्ताको ''र''मा मिकम्यानले डोनाल्ड ट्रम्पबाट फेरि खरिद गरेको बताएका थिए। जुन २९ को ''र''मा, मिकम्यानले अब देखि प्रत्येक हप्ता एक प्रख्यात अतिथिले ''र''को नियन्त्रण गर्ने घोषण गरेका थिए। उनी त्यसपश्चात स्म्याकडाउनमा देखा परेका थिए र स्म्याकडाउनका महाप्रबन्धकको पदमा रहेका थियोडोरे लङलाई उनले गरेको काम बापद उनलाई परीक्षणमा राखेका थिए। अगस्ट २४ को ''र''मा, मिकम्यानले आफ्नो जन्मदिनको उपलक्ष्यमा एक कार्यक्रमको आयोजना गरेका थिए र उक्त कार्यक्रममा लेगेसी आइ उनलाई बोल्दा बोल्दै रोकेर खेलको प्रस्ताव गरेका थिए र पछि उक्त खेल सिक्स मेन ट्याग टिम म्याच रहेको थियो जसमा मिकम्यानका लामो समय देखिका दुश्मनी रहेको समूह डिएक्ससँग मिलि खेलको सुरुवात गरेका थिए। जसमा [[जोन सिना]]ले खेलको बिचमै घुसपैठ गरेपछि दखेल डिएक्स र मिकम्यानले जितेका थिए। उनी ''स्म्याकडाउन''मा निरन्तर रूपमा देखा परिरहे र कहिलेकाही खेलहरू पनि बनाउने गर्दथे। थियोडरे लङभने त्यति खेर पनि परीक्षणकालमा रहेका थिए। नोभेम्बर १६ मा ''र''को एक शृङ्खलामा, मिकम्यानले आफ्ना अतिथि आयोजक रोडि पिपरलाई बोलाएका थिए जसले म्याडिसन स्क्वायर गार्डेनमा मिकम्यानसँग खेलको अपेक्षा गरेका थिए। मिकम्यानले उक्त प्रस्तावलाई अस्विकार गर्दै खेलबाट सन्यास लिने निर्णयको घोषण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.wrestlingnewsplus.com/wwe-news-vince-mcmahon-officially-announces-retirement-see-statements/|title=भिन्स मिकम्यानले रिङबाट आधिकारिक रूपमा सन्यास लिएका छन्|accessdate=जनवरी ५, २००९|publisher=रेस्लिङ न्युज प्लस}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.inquisitr.com/1320948/wwe-news-vince-mcmahon-character-officially-retired-from-wwe-programming/|title=मिस्टर म्याकम्न चरित्रको समाप्ति|accessdate=जनवरी ५, २०१४|publisher=इन क्विस्टर डटकम}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170423013844/http://www.inquisitr.com/1320948/wwe-news-vince-mcmahon-character-officially-retired-from-wwe-programming/ |date=2017-04-23 }}</ref> जनवरी ४, २०१० को ''र''मा मिकम्यान पुन ''र''मा फर्किएका थिए जसमा आफ्ना विशेष अतिथि ब्रेट "द हिटम्यान" हर्टसँग आम्ने साम्ने गरेका थिए। सो घटना सन् १९९७ को सरभाइभर सेरिजमा भएको मोन्ट्रिएल स्क्रुजब पछि पहिलो पटक टेलिभिजनमा देखाइएको थियो। उनले मोन्ट्रिएल स्क्रुजबको बन्चरोलाई गाड्ने कुरा बताएका थिए। उनीहरू दुई जना सो बन्चरोलाई गाडि हात समेत मिलाएका थिए चर मिकम्यानले उनलाई कम्मरमा प्रहार गर्दै रङ्गमञ्चबाट निस्किएका थिए। उपस्थित दर्शकहरूले भने "यु स्क्रिउड ब्रेट" (अङ्ग्रेजी) भन्दै उनको निन्दा गरेका थिए।<ref name="us.wwe.com"/> उनीहरू दुई बिचको खेल रेसलमेनिया २६ मा हुने तय गरिएको थियो। उक्त नो होल्ड ब्यारेड लम्बरज्याक म्याचमा ब्रेट हर्टले मिकम्यानलाई पराजित गरेका थिए। ३१ मे को ''र''मा मिकम्यान पुन ''र''मा फर्किँदै ब्रेट हर्ट महाप्रबन्धक बनेको उपलक्ष्यमा बधाई ज्ञापन गरेका थिए। जुन २२ को ''र''मा मिकम्यानले एनएक्सटिका नयाँ समूह नेक्ससको बारेमा केही कदम नचालेको भन्दै उनीबाट ''र''को महाप्रबन्धकको पद खोसेका थिए। सोही रात, मिकम्यानले नयाँ महाप्रबन्धकको पदमा कुनै एकलाई पद दिने घोषण गरेका थिए र उनले निर्णय इमेल मार्फत गर्ने बताएका थिए जो चाँही माइकल कोलले पढ्ने बताइएको थियो। महाप्रबन्धकको पहिलो निर्णय भने मिकम्यान उक्त रात पर्ने सेमस र [[जोन सिना]] बिचको खेलमा विशेष अतिथि रेफ्री बनेका थिए। खेलको बिचमै नेक्ससका सबै सदस्यहरू त्यहाँ आइ खेललाई रोकेर मिकम्यानलाई हमला गरेका थिए। त्यसपश्चात मिकम्यान नोभेम्बर १ को ''र''को एक खण्डमा देखा परेका थिए जहाँ उनी नेक्ससको हमला पछि कोमामा पुगेका थिए। उनी कोमाबाट निस्किएपछि, उनलाई उपचार गर्ने चिकित्सकले उनमाथि के भएको सबै कुरा बताएका थिए। उक्त भिडियोको खण्ड भने हिँडिरहेकी स्टेफिनि मिकम्यानलाई देखाइएको थियो र उनले त्यो सबै एक सपना भएको खुलासा गरेकी थिइन्। ==== फाटफुट उपस्थिति (सन् २०११–हाल) ==== सन् २०११ को सुरुवातमै, मिकम्यान पुन [[डब्ल्युडब्ल्युई]] रिङबाट टाढा गई आफ्नो कार्यकारी भूमिका र डब्ल्युडब्ल्युईको संयुक्त क्षेत्र र दृश्य पछाडि काम सुरु गरेका थिए। जुन २७ को ''र''को एक शृङ्खलामा, सिएम पङ्कले (अमेरिकी कुस्ती खेलाडी) डब्ल्युडब्ल्युई जुन हिसाबले सञ्चालन भइ रहेको त्यो एकदमै गलत रहेको र मिकम्यानको भूमिकालाई कडा निन्दा गर्दै आफ्ना भनाइहरू व्यक्त गरेका थिए। त्यसपश्चात मिकम्यानले उनलाई डब्ल्युडब्ल्युईबाट प्रतिबन्ध गरेका थिए तर मनि इन द बैङ्क नामक डब्ल्युडब्ल्युईको वार्षिक कार्यक्रममा उनको खेल डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता [[जोन सिना]]सँग हुने भएकाले उनले फेरि प्रतिबन्ध फुकुवा गरेका थिए। सो कार्यक्रममा, मिकम्यान र उपाध्यक्ष जोन लाउरीनाइटिस्ले उक्त खेलमा घुसपैठ गरेतापनि सिएम पङ्कले जोन सिनालाई हराई उनी डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेता बन्न सफल भएका थिए। अर्को ''र'' [[ट्रिपल एच]] ''र''मा फर्किएका थिए। उनले डब्ल्युडब्ल्युई निर्देशन विभागको आदेशमा, मिकम्यानलाई ''र'' र ''स्म्याकडाउन'' सञ्चालन गर्नबाट प्रतिबन्ध गरिदिएका थिए तथापि [[ट्रिपल एच]]ले उनलाई निर्देशन विभागका अध्यक्षको रूपमा निर्वाचित गरिदिएका थिए। ट्रिपल एच आफू [[डब्ल्युडब्ल्युई]]का प्रमुख परिचालन अधिकारी बन्ने घोषण गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-07-18/mcmahon-relieved-of-duties|title=मिकम्यानको निष्कासन |accessdate=जुलाई १६, २०११|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}}</ref> मिकम्यान अक्टोबर १० को ''र''मा फर्किँदै [[ट्रिपल एच]]लाई ''र'' सञ्चालन गर्नबाट प्रतिबन्ध गर्का थिए। उनले [[ट्रिपल एच]] प्रमुख परिचालन अधिकारी बनेकोमा कम्पनीको आर्थिक अवस्थामा विनाशकारी परिवर्तन गरेको कुरा बताएका थिए र उनले पछिल्लो हप्ता गरिएको मतदानमा [[डब्ल्युडब्ल्युई]]मा कार्यरत कर्मचारीहरूले निर्धक्क नभई मतदान गरेको कुरा बताएका थिए। उनले त्यस लगत्तै जोन लाउरीनाइटिस्लाई ''र''का अन्तरीम महाप्रबन्धकको रूपमा निर्वाचित गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2011-10-10/results|title=डब्ल्युडब्ल्युई सुपर सोको नतिजा: "लाउरीनाइटिस् युगको " सुरुवात|accessdate=अक्टोबर १२, २०११|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम}}</ref> जून ११, २०१२ मा, मिकम्यान, जोन लाउरीनाइटिसको कामको मुल्याङ्कन गर्नको लागि [[डब्ल्युडब्ल्युई]]मा फर्किएका थिए। [[जोन सिना]] र [[बिग सो|बिग शो]]सँग उनको तनाव बढिरहेको बेला बिग शोले झुक्किएको उनलाई नकआउट पञ्च प्रहार गर्छन् जसले गर्दा मिकम्यानले नो वे आउटमा बिग शो र जोन सिनाको बीचमा खेल हुने घोषण गर्छन् र उक्त खेलमा यदी [[बिग सो|बिग शो]]ले जोन सिनालाई पराजित गर्न नसकेमा जोन लाउरीनाइटिस ''र''को प्रवन्धको रूपमा काम गर्न नपाउने वा काम छोड्न पर्ने कुरा पनि बताउँछन्। नो वे आउटमा परेको स्टिल केज म्याचमा [[जोन सिना]]ले बिग शोलाई पराजित गर्छन् र जसले गर्दा म्याकम्नले जोन लाउरीनाइटिसलाई ''र''को प्रवन्धकबाट निकालिदिन्छन्। पछि रको १०००अौँ शृङ्खलामा, म्याकम्नले एजे लीलाई ''र''कि नयाँ प्रवन्धकको रूपमा नियुक्त गरेका थिए र अगष्ट ३ को स्म्याकडाउनको एक शृङ्खलाकमा मिकम्यानले बुकर टिलाई पनि स्म्याकडाउनका प्रवन्धकको रूपमा नियुक्त गरेका थिए। अक्टोबर ८ ''र''को एक शृङ्खलामा, सिएम पङ्कले मिकम्यानले बोलिरहेकको बेलामा आई उनको सामना गरेका थिए। मिकम्यानले पङ्कलाई खेलको चुनौती दिन्छन् र यदी उनले अस्वीकार गरेको खण्डमा उनलाई डब्ल्युडब्ल्युईबाट निकालिदिने कुरा बताएका थिए। उनीहरू बीचको खेल आधिकारिक रूपमा सुरु हुन नपाउँदै उनीहरू बीच हात हालाहाल हुन्छ र जसले गर्दा सिएम पङ्कले उनलाई जिटिएस प्रहार गर्न खोज्दा राइब्याक र जोन सिना आई उनको उद्दार गरेका थिए। सो घटना पश्चात्, हेल इन द सेल नामक डब्ल्युडब्ल्युईको एक वार्षिक कार्यक्रममा, मिकम्यानले सिएम पङ्क विरुद्धमा खेल राखेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://www.wrestlinginc.com/news/2012/10/wwe-raw-results-557173/|title=डब्ल्युडब्ल्युई रको नतिजा - सिएम पङ्कको हेल इन द सेलका प्रतिस्पर्धीको खुलासा |author=टम मिडलटन|date=अक्टोबर १५, २०१२|work=रेस्लिङ इङ्क डटकम|accessdate=अक्टोबर १५, २०१८}}</ref> सन् २०१३ को रोयल रम्बलको सुरुवात हुने ताका, मिकम्यानले द रक र सिएम पङ्कको खेलमा द सिल्ड (कुस्ती समूह) को घुसपैठ रहेको खण्ड सिएम पङ्कले उनको उपाधि धुमाउनु पर्ने बताएका थिए। खेलमा, बत्ती अचानक निभेको थियो र द रकलाई सिल्डले आक्रमण गरेका थिए र सोही कारण द रकले खेल गुमाउन पुगेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2013-01-28/mr-mcmahon-injury-update-after-brock-lesnar-attack-26088187|title=Mr. McMahon suffers broken pelvis due to Brock Lesnar attack|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई डटकम|date=January 29, 2013|accessdate=January 29, 2013}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130130195827/http://www.wwe.com/shows/raw/2013-01-28/mr-mcmahon-injury-update-after-brock-lesnar-attack-26088187 |date=January 30, 2013 }}</ref> भिन्स पुन: उपस्थिति भए र खेललाई पुन: सञ्चालन गरेका थिए जसमा द रकले सिएम पङ्कलाई हराएका थिए। अर्को हप्ताको ''र''मा, पल हेमेनको अन्तर्वार्ताको क्रममा उनका सहयोगी ब्रक लेसलरले भिन्सलाई आक्रमण गरी एफ फाइभ प्रहार गरेका थिए। डब्ल्युडब्ल्युईका अनुसार, मिकम्यान उक्त हमलाका कारण विभिन्न चोटपटक आएको र सल्यक्रियाको आवश्यक रहेको जनाएको थियो। सोही घटनाका कारण उनको र पल हेमेनको खेल परेको थियो जसमा [[ब्रक लेज्नर|ब्रक लेसनर]] पुन: उपस्थित भएका थिए र उनको सामना गर्न ट्रिपल एच पनि आएका थिए जसका कारण उनीहरूको भिडन्त परेको थियो। यस घटना पश्चात्, ट्रिपल एच र ब्रक लेसनरको रेसलमेनिया २९ मा खेल परेको थियो। जुन २०१३ देखि, मिकम्यान परिवार डब्ल्युडब्ल्युईको नियन्त्रणमा झगडा गरिरहेका थिए। पछि, ट्रिपल एच र स्टेफिनीले द अथोरिटी (अनुवाद-शासनाधिकारी) को सृजना गरेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-smackdown-results/42724-wwe-smackdown-results-7-19-13-new-smackdown-gm|title=WWE SMACKDOWN RESULTS - 7/19/13 (NEW SMACKDOWN GM)|publisher=WrestleView|accessdate=July 19, 2013|last=टेडेस्को|first=माइक}}</ref> मिकम्यान ३ नोभेम्बर २०१४ को ''र''को एक शृङ्खलामा फर्किएका थिए र उनले यदि सर्भाइभर सिरिजमा, जोन सिनाको टोली सिनाले टोली अथोरिटीलाई पराजित गरेको खण्डमा द अथोरिटिको शक्ति र बल गुम्ने बताएका थिए।<ref>{{cite web|last1=काल्डवेल|first1=जेम्स|title=CALDWELL'S WWE RAW RESULTS 11/3: Complete "virtual-time" coverage of live Raw - VKM returns on 3 Hour & 38 Minute Show, Rollins vs. Orton, U.S. Title match on WWE Network, more|url=http://pwtorch.com/artman2/publish/wwerawreport/article_81616.shtml#.VFigNfnF9ps|website=PWTorch.com|accessdate=4 November 2014}}</ref> टोली सिनाले उक्त खेल जितेको थियो। मिकम्यान १४ डिसेम्बर २०१५ को, रको एक शृङ्खलामा पुन: फर्किँदै टोली अथोरिटीको पक्षमा गएका थिए र उनले टिएलसीमा रोमन रेन्जले ट्रिपल एचलाई आक्रमण गरेको बारेमा जान्नका लागि उनको सामना गरेका थिए।<ref>{{cite web|last1=वर्टमन|first1=जेम्स|title=Raw Five-Point Preview: Dec. 28, 2015|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/five-point-preview-28409262|accessdate=December 27, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227062620/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/five-point-preview-28409262 |date=2015-12-27 }}</ref> मिकम्यानले रोमन रेन्जलाई डब्ल्युडब्ल्युई विश्व विजेताका लागि सेइमससँग खेल हुने र यदि रोमन रेन्जले खेल गुमाएको खण्डमा उनलाई निस्कासन गरिने जनाएका थिए। खेलको समयमा, मिकम्यानले उनीहरूको।खेलमा घुसपैठ गर्दै उनलाई झुक्याएका थिए जसका कारण रोमन रेन्जले उनलाई आक्रमण गरेका थिए र उक्त खेल रोमनले जित्नै पुन: अर्को पटक विश्व विजेता बनेका थिए। २८ डिसेम्बरको रमा मिकम्यानले एक अधिकारीलाई आक्रमण गरेको भन्दै पक्राउ गरिएको थियो।<ref>{{cite web|last1=वर्टमान|first1=जेम्स|title=Raw Five-Point Preview: Dec. 28, 2015|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/five-point-preview-28409262|accessdate=December 27, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151227062620/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/five-point-preview-28409262 |date=2015-12-27 }}</ref> ४ जनवरी २०१६ मा, मिकम्यानले पुन: अर्को पटक भएको सेइमस र रोमन रेन्जको खेलमा अतिथि निर्णायकको भूमिका निर्वाह गरेका थिए , उक्त खेलमा उनी घाइते हुन पुगेका कारण अर्का निर्णायकले निर्णय लिँदै रेन्जलाई विजयी बनाइदिएका थिए। उनको योजना असफल भएपछि, उनले रोमन रेन्जको उपाधिलाई आगामी सन् २०१६ को रोयल रम्बलमा रक्षा गर्नु पर्ने बताएका थिए। रोयल रम्बलमा ट्रिपल एचले बाजी मारेका थिए र उनले उपाधि खोसिन पुगेको थियो।<ref>{{cite web|title=WWE Raw live results: Dec. 28, 2015|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/wwe-raw-results-28453974|accessdate=December 29, 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151229153104/http://www.wwe.com/shows/raw/2015-12-28/wwe-raw-results-28453974 |date=2015-12-29 }}</ref> २२ फेब्रुअरीको ''र''को एक शृङ्खलामा, मिकम्यानले पहिलो "भिन्सेन्ट जे मिकम्यान" उत्कृष्ट देन पुरस्कार उनकी छोरी स्टोफिनीलाई प्रदान गर्नै लाग्दा उनका छोरा सेन मिकम्यानले उनलाई रोकेका थिए जहाँ उनी ६ वर्ष पश्चात् डब्ल्युडब्ल्युईमा फर्किएका थिए। उनले रको नियन्त्रण आफ्नो पक्षमा हुनु पर्ने माग राखेका थिए।<ref>{{cite web|last1=बेनिगो|first1=एन्थोनी|title=WWE World Heavyweight Champion Roman Reigns def. Sheamus|url=http://www.wwe.com/shows/raw/2016-01-04/wwe-raw-results-28503480/page-10|website=डब्ल्युडब्ल्युई डटका|publisher=[[डब्ल्युडब्ल्युई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]|accessdate=4 January 2015}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160107205055/http://www.wwe.com/shows/raw/2016-01-04/wwe-raw-results-28503480/page-10 |date=2016-01-07 }}</ref> यसले गर्दा भिन्सले उनका छोरा सेनका लागि [[द अन्डरटेकर]]सँग रेसलमेनिया ३२ मा, हेल इन अ सेल (एक खेलको प्रकार जहाँ प्रतिस्पर्धीहरू जाली भित्र थुनिएर कुस्ती खेल्ने गर्छन्) मा हुने बताएका थिए र यदि सेनले उक्त खेल जितेको खण्डमा द अन्डरटेकर आगामी रेसलमेनियाका लागि पूर्णरूपमा सहभागी हुन नपाउने शर्त रहेको थियो। ४ अप्रिलको ''र''को एक शृङ्खलामा, मिकम्यानले उनको छोराको हिजो भएको खेलको पूर्वावलोकन गरेका थिए। सेन यहीँ आएर उनीसँग बिदा मागेका थिए जसले गर्दा सेनले डब्ल्युडब्ल्युईको अर्को ब्रान्ड द नाइट सो सञ्चालनको अनुमति दिएका थिए। त्यसको केही हप्तासम्म सेनले ''र'' सञ्चालन गरिरहेका थिए र भिन्स मिकम्यान आई सेन र स्टेफिनीले संयुक्त रूपमा ''र''को नियन्त्रण गर्ने घोषण गरेका थिए। <ref>{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=WWE RAW Results - 1/4/16 (Reigns vs. Sheamus)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57324-wwe-raw-results-1-4-16-live-results-from-san-antonio|website=रेसलभ्यु|accessdate=4 January 2016}}</ref> ३ अप्रिल २०१७ को, ''र''को एक शृङ्खलामा, मिकम्यान पुन: फर्किँदै रको नयाँ महाप्रबन्धक जिम्मेवारी [[कर्ट एङ्गल]]लाई दिइएको बताएका थिए। ५ सेप्टेम्बरमा मिकम्यान स्म्याकडाउनको १२औँ शृङ्खलामा, उपस्थिति हुने बताइएको थियो। उक्त कार्यक्रमको अन्त्यमा, केभिन ओवेन्सले सेनले आक्रमण गरेको विषयमा लिएर भिन्सले उनको सामना गरेका थिए। मिकम्यान, केभिन ओवेन्सले उनका परिवार प्रति व्यक्त गरेको नराम्रा वाक्यहरूका प्रति रिसाएका थिए।<ref>{{वेब स्रोत|युआरएल=http://www.benchwarmers.ie/videos/the-mcmahon-family-celebrates-after-triple-hs-historic-royal-rumble-victory/41818/|शीर्षक=The McMahon Family Celebrates After Triple H's Historic Royal Rumble Victory - BenchWarmers|प्रथम=रोवन|अन्तिम=|प्रकाशक=}}</ref> सेनलाई पछि, निलम्बन गरिएको थियो। उनका छोरा सेन मिकम्यानलाई हेल इन अ सेल नामक कार्यक्रमकम लागि पुन: बोलाइएको थियो। ओवेन्सले उल्टै भिन्स मिकम्यानलाई आक्रमण गरी घाइते बनाइदिएका थिए। कर्मचारी, निर्णायक र अन्य व्यक्तिहरूको उपस्थितिमा पनि उनले भिन्सलाई कुटपिट गरिरहेका थिए र उनलाई घाइते नै बनाएका थिए। केही क्षणमै स्टिफिनी त्यहाँ उपस्थिति भई उनका बुबालाई सहयोग गरेकी थिइन्।<ref name="Raw2222016">{{cite web|last1=टेडेस्को|first1=माइक|title=WWE RAW Results - 2/22/16 (Shane McMahon returns)|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/57868-wwe-raw-results-2-22-16-live-results-from-detroit|website=रेसलभ्यु डटकम|accessdate=February 22, 2016}}</ref> २२ जनवरी २०१८ मा, मिकम्यान ''र''को २५औँ वार्षिकोत्सबमा देखा परेका थिए र उनले सम्पूर्ण डब्ल्युडब्ल्युईको नाममा सम्बोधन गरेका थिए। उनलाई पछि, स्टोन कोल्डले रिङमा नै आई उनलाई स्टनर (कुस्तीको एक चाल) प्रहार गरेका थिए। १२ मार्चमा, उनी पर्दा पछाडि देखिएका थिए र रोमन रेन्जले गरेको हर्कतका कारण उनी केही समयका लागि कम्पनीबाट निलम्बन हुने बताएका थिए। स्म्याकडाउनको १०००औँ शृङ्खलामा, मिकम्यान पुन: फर्किएका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.wrestleview.com/wwe-wrestling-results/wwe-raw-results/77098-wwe-raw-results-april-3-wrestlemania/|title=WWE RAW Results - 4/3/17 (Night after WrestleMania 33) - WWE News and Results, RAW and Smackdown Results, TNA News, ROH News|first=माइक|last=रटेडेस्को|date=April 3, 2017|publisher=}}</ref> १७ डिसेम्बर २०१८ को ''र''को एक शृङ्खलामा, मिकम्यान उनका छोरा सेन, उनकी छोरी स्टेफिनी र उनका ज्वाई ट्रिपल एचसँग फर्किएका थिए र खेलाडीहरूलाई स्थानान्तरण गरिने बताएका थिए। मिकम्यान उनीहरूले ''र'' र ''स्म्याकडाउन'' संयुक्त रूपमा सञ्चालन गर्ने घोषण गरेका थिए।<ref>{{Cite news|url=http://www.wrestlinginc.com/wi/news/2017/0912/632078/wwe-smackdown-live-results/|title=WWE SmackDown Results - Vince McMahon Attacked, Three Title Matches, New Champions Crowned, More - WrestlingInc.com|work=रेस्लिङ निगम|access-date=2018-06-08|language=en}}</ref> === संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घ === मिस्टर मिकम्यानको चरित्र पहिलोपटक देखिए पछि, मिकम्यान डब्ल्युडब्ल्युएफ (हाल डब्ल्युडब्ल्युई) मा, खलनायकको रूपमा देखिएका थिए। सन् १९९३ मा, उनी जेरी ल्वेरसँग विश्व कुस्ती सङ्घ र संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घमा गरी दुई पक्षीय पदोन्नतिका लागि द्वन्द्व गरिरहेका थिए। मिकम्यानले जेरी ल्वेरको " व्यावसायिक कुस्तीको राजा"को रूपबाट च्युत गर्नका लागि विभिन्न कुस्ती खेलाडीहरूलाई मेम्फिस सहर पठाएका थिए। यसले गर्दा उनले आफूलाई पहिलो पटक एक खेलमा सहभागी गराएका थिए। यस भन्दा अघि उनले रिङ बाहिरबाट नै उनीलाई हमला वा झुक्याउने काम गर्दथे।<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/summerslam/history/1993/|title=SummerSlam 1993 official results|accessdate=January 14, 2008|publisher=डब्ल्युडब्ल्युई}}</ref> मिकम्यानलाई त्यतिबेलमा, विश्व कुस्ती सङ्घको मालिक रहेको भनेर स्वीकार गरिएको थिएन र उनीहरूको द्वन्द्वलाई पनि दूरदर्शनहरूमा प्रस्तुत गरिएको थिएन। उनीहरू दुई जानै रेन्डी स्याभेजको साथ सुपरस्टार्सका लागि रिङ बाहिर टिप्पणीकर्ताको भूमिका निभाउने गर्दथे।<ref name="tatankabio">{{cite web|first=क्रिस|last=चभिस|url=http://www.nativetatanka.com/bio2.html|title=Tatanka's Biography (Page 2)|accessdate=January 14, 2008|publisher=नेटिभ ताताङ्का|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071226140653/http://www.nativetatanka.com/bio2.html <!-- Bot retrieved archive -->|archivedate=December 26, 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071226140653/http://www.nativetatanka.com/bio2.html |date=December 26, 2007 }}</ref> उक्त द्वन्द्वका कारण जेरी ल्वेर र ब्रेट हर्टको समरस्ल्याममा खेल परेको थियो। उक्त द्वन्द्व ताताङ्काले जेरी ल्वेरलाई पराजित गरी संयुक्त राज्य कुस्ती सङ्घको उपाधि हात पारेसँगै अन्त्य भएको थियो। जेरी ल्वेरले एउटी किशोरीलाई बलात्कार गर्न प्रयास गरेको समाचार बाहिरिएसँगै उनलाई डब्ल्युडब्ल्युएफबाट निलम्बन गरिएको थियो। उक्त किशोरीले उक्त घटना झुठो भएको भनेपछि, उनी पुन: फर्किएका थिए।<ref>{{cite web | url=http://www.wrestleview.com/faq/?article=jerrylawler | title=Jerry Lawler – FAQ | publisher=रेसलभ्यु}}</ref> == अन्य सञ्चार माध्यमहरूमा == सन् २००१ मा, मिकम्यानलाई प्लेब्याई नामक कम्पनीले अन्तर्वार्ता लिएको थियो। उनले छोरा सेनका साथ उक्त अन्तर्वार्तामा सहभागी भएका थिए।<ref>{{cite magazine |author= |title=प्लेब्वाई अन्तर्वार्ता: भिन्स मिकम्यान |magazine=प्लेब्वाई |pages=55–68 |date=February 2001}}</ref> सन् २००६ को मार्चमा उनी ६० वर्षको उमेर हुँदा, उनी मसल्स एन्ड फिटनेस नामक पत्रिकाको आवरणमा देखिएका थिए। मार्च २०१५ मा, उनी ६९ वर्षको छँदा उनी पुन: अर्को पटक मसल्स एन्ड फिटनेसको पत्रिकाको आवरणमा देखम परेका थिए।<ref>{{cite web|url=http://www.muscleandfitness.com/athletes-celebrities/interviews/wwe-chief-vince-mcmahon-still-making-gains|title=WWE Chief Vince McMahon Is Still Making Gains|publisher=}}</ref> === चलचित्रमा === {|class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !टिप्पणी |- |सन् २०१४ |''स्कुवाई-डु! रेसलमेनिया मिस्ट्रि'' |मिस्टर मिकम्यान |आवाज |- |सन् २०१५ |''द फ्लिन्टस्टोन एन्ड डब्ल्युडब्ल्युई: स्टोन एज स्म्याकडाउन!'' |मिस्टर मिकम्यान |आवाज |- |सन् २०१६ |''चाम्प डब्ल्युडब्ल्युई'' |मिस्टर मिकम्यान |आवाज |- |सन् १०१६ |''स्कुबाई-डु! एन्ड डब्ल्युडब्ल्युई: कोर्स अफ द स्पिड डिमोन'' |मिस्टर मिकम्यान |आवाज |- |सन् २०१७ |''सर्फ अप टु: रेसलमेनिया'' |मिस्टर मिकम्यान |आवाज |- |सन् २०१७ |''द जेटसन एन्ड डब्ल्युडब्ल्युई: रोबो-रेसलमेनिया!'' |मिस्टर मिकम्यान |आवाज |} == व्यक्तिगत जीवन == [[File:Vince McMahon, Triple H, Shane McMahon, John W. Troxell.jpg|thumb|मिकम्यान जोन डब्ल्यु ट्रोक्सेल, ट्रिपल एच र छोरा सेनको साथ छलफल गर्दै]] === परिवार === मिकम्यानले २६ अगस्ट १९९६ मा, लिन्डा मिकम्यानसँग विवाह गरेका थिए। उनीहरू भेट लिन्डा १३ र उनी १६ वर्ष छँदा एक गिर्जाघरमा भएको थियो। त्यतिबेला उनी, भिन्स लुपटनको नामले चिनिन्थे जो उनको सौतेनी बुबाको थर थियो। उनीहरूलाई भिन्सकी आमा भिकी एच लुपटनले परिचित गराएकी थिइन्। उनीहरूको दुईवटा सन्तान सेन र स्टेफिनी छन्। दुबैले डब्ल्युडब्ल्युई/डब्ल्युडब्ल्लुएफमा लामो समय बिताइसकेका छन्। उनका छोरा सेनले १ जनवरी २०१० (सन् २०१६ मा पुन: फर्किएका थिए) कम्पनी छोडेका थिए भने उनकी छोरी स्टेफिनीले विभिन्न भूमिका निर्वाह गरेकी थिइन्। मिकम्यानका दाजु रोडरिक जेम्स मिकम्यान, भने कुस्तीसँग सम्बन्धित छैनन्। मिकम्यानका ६ वटा नातिनातिना छन् जहाँ सेनका ३ वटा छोरा र स्टेफिनीको ३ वटा छोरी छन्।<ref>{{cite web|url=http://www.rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html|title=Heavy Muscle Radio/Access Bodybuilding: (1-3-11):TRIPLE H! Plus, Dr. Scott Connelly!|accessdate=January 3, 2011|publisher=आरएक्स मसल}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160313055050/http://rxmuscle.com/hmr-radio-show/2424-jefftheproducer-hmr.html |date=March 13, 2016 }}</ref> === धन र दान === सन् २००६ सम्म, मिकम्यानको करोड २० लाख बराबरको घर रहेको छ।<ref>{{cite web|url=http://virtualglobetrotting.com/map/vince-mcmahons-house/view/google/|title=Vince McMahon's house in Greenwich, CT (Google Maps)|date=February 19, 2008|publisher=}}</ref> उनको घन सम्पत्ति १.१ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको बताइएको छ। <ref name="V01" /> उनी सन् २००१ यता अर्बपति बनेका थिए। तथापि, उनको सम्पत्ति सन् २००२ देखि २०१३ सम्म घटेको थियो।<ref name="V01">{{श्रव्य दृश्य स्रोत|मिति=2006|शीर्षक=मिकम्यान|माध्यम=डिभिड|प्रकाशक=विश्व कुस्ती मनोरञ्जन}}</ref><ref>[http://www.stamfordadvocate.com/news/article/The-running-of-the-rich-Is-wealth-changing-406355.php "The running of the rich: Is wealth changing Connecticut politics?"], by Ken Dixon, ''Stamford CT Advocate'', अभिगमन मिति ३ जुलाई २०१०</ref> सन् २०१४ मा, उनको अनुमानित कुल सम्पत्ति १.२ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको थियो। १६ मे २०१४ मा, कम्पनीको उतारचढावका कारण मिकम्यानको घन ७५ करोड घटेको अनुमान गरिएको थियो। <ref name="auto">{{cite web|url=https://www.forbes.com/profile/vincent-mcmahon/|title=भिन्सेन्ट मिकम्यान|publisher=फोर्ब्स|accessdate=February 14, 2018}}</ref> सन् २०१५ मा, उनी पुन: १.१ अर्ब अमेरिकी डलरका साथ अर्बपतिको सूचीमा आएका थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.courant.com/news/politics/hc-connecticut-senate-wwe-linda-mcmahon-dodd-0916,0,5802894.story|title=WWE's Linda McMahon Seeks GOP Nod For Sen. Chris Dodd's Seat|last=|first=|date=September 16, 2009|work=द हर्टफोर्ड कुनेन्ट|accessdate=April 15, 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20091001171208/http://www.courant.com/news/politics/hc-connecticut-senate-wwe-linda-mcmahon-dodd-0916,0,5802894.story|archive-date=October 1, 2009|url-status=dead|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091001171208/http://www.courant.com/news/politics/hc-connecticut-senate-wwe-linda-mcmahon-dodd-0916,0,5802894.story |date=October 1, 2009 }}</ref> सन् २०१८ मा, उनको घन ३.६ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको थियो।<ref name="auto"/><ref>{{cite web|url=https://www.forbes.com/profile/vincent-mcmahon/|title=भिन्सेन्ट मिकम्यान|publisher=}}</ref> मिकम्यान र उनकी श्रीमतीले गणतान्त्रिक दलहरूलाई दान गरेका थिए।<ref>{{cite news | first = अलेक्सान्देर | last = बर्स | first2 = पार्टि | last2 = टारिनि | url = http://www.politico.com/story/2014/05/linda-mcmahon-mega-donor-2014-elections-107002 | title = McMahon reemerges as mega-donor | work = पोलितिको | date = May 25, 2014 | accessdate = March 24, 2016 }}</ref> सन् २०१४ मा, उनीहरूले १० लाख अमेरिकी डलर सङ्घीय उमेदवार र राजनितीक समितिलाई दान गरेका थिए।<ref>{{cite news | first = | last = | first2 = | last2 = | url = https://www.washingtonpost.com/politics/a-portrait-of-trump-the-donor-free-rounds-of-golf-but-no-personal-cash/2016/04/10/373b9b92-fb40-11e5-9140-e61d062438bb_story.html | title = Missing from Trump's list of charitable giving: His own personal cash | work = द वासिङ्टन पोस्ट | date = April 10, 2016 | accessdate = April 11, 2016 }}</ref> मिकम्यान र उनको परिवारले [[डोनाल्ड ट्रम्प]]को कोष लाई ५० लाख अमेरिकी डलर दान गरेका थिए।<ref name="nonprofit quarterly"/> सन् २००८ मा, उनले विभिन्न सैनिक विद्यालयहरूमा गरी ८० लाख अमेरिकी डलर दान गरेका थिए।<ref name="nonprofit quarterly">{{cite magazine|author=रिक कोहेन |url=http://www.nonprofitquarterly.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4846:the-cohen-report-linda-mcmahons-nonprofit-non-credentials&catid=149:rick-cohen&Itemid=117 |title=@npquarterly &#124; The Cohen Report &#124; Linda McMahon's Nonprofit Non-Credentials |magazine=द ननफ्रोफिट क्वाटर्ली |accessdate=2010-09-04}}</ref> मिकम्यानले सन् १९८६ देखि, विशेष ओलम्पिक समितिलाई दान गरेका थिए।<ref name="weeklystandard1">{{cite web |url=http://www.weeklystandard.com/articles/wrestlemania-connecticut |title=WrestleMania in Connecticut |work=द विक्ली स्ट्यान्डर्ड |date=July 19, 2010 |accessdate=June 14, 2016 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303150409/http://www.weeklystandard.com/article/485907 |date=March 3, 2016 }}</ref> === बलात्कार र यौन उत्पीडनको आरोप === १६ जुलाई १९८६ मा, विश्व कुस्ती सङ्घकी सम्भवतः प्रथम निर्णायक रिटा मारिले, मिकम्यानले उनलाई जबर्जस्ती करणी गरेको र उनमाथि मुख मैथुन गर्ने प्रयास गरेको र उनले अठेर गरेपछि उनलाई बलात्कार गरिएको दावी गरेकी थिइन्।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/sexliesheadlocks00shau/page/115|title=Sex, Lies, and Headlocks: The Real Story of Vince McMahon and the World Wrestling Federation|last=Assael|first=Shaun|last2=Mooneyham|first2=Mike|publisher=Crown Publishers|year=2002|isbn=0609606905|edition=1st|location=New York|pages=[https://archive.org/details/sexliesheadlocks00shau/page/115 115–117]|oclc=49276567|last-author-amp=yes}}</ref> १ फेब्रुअरी २००६ मा, मिकम्यानलाई फ्लोरिडाको बोका रटनमा, कामदारद्वारा यौन दुर्व्यवहार गरेको आरोप लगाइएको थियो।<ref>{{Cite book|url=https://archive.org/details/sexliesheadlocks00shau/page/115|title=Sex, Lies, and Headlocks: The Real Story of Vince McMahon and the World Wrestling Federation|last=|first=सन|last2=मनिहाम|first2=माइब|publisher=क्राउन |year=2002|isbn=0609606905|edition=1st|location=New York|pages=[https://archive.org/details/sexliesheadlocks00shau/page/115 115–117]|oclc=49276567|last-author-amp=yes}}</ref> सुरुमा, यस आरोप बदनाम गरिएको देखिन्थ्यो किनभने मिकम्यान त्यसबेला सन् २००६ को रोयल रम्बलको लागि मियामीमा रहेकम थिए।<ref>{{cite news|url=http://www.bocaratonnews.com/index.php?src=news&prid=14071&category=Local%20News|title=WWE chief accused of groping Boca tanning salon worker|last=King|first=Dale|date=February 3, 2006|work=बोका रातोन समाचार|accessdate=July 2, 2007}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070928094453/http://www.bocaratonnews.com/index.php?src=news&prid=14071&category=Local%20News |date=September 28, 2007 }}</ref> कथित घटना रोयल रम्बलको दिनमा प्रहरी समक्ष उजुरी गरिएको थियो, तर वास्तवमा उक्त घटना अघिल्लो दिन भएको बनेर स्पष्ट पारिएको थियो।<ref>{{cite magazine|url=http://www.wrestlingobserver.com/wo/news/headlines/default.asp?aID=15391|title=McMahon situation to get more publicity|first=Dave|last=Meltzer|magazine=रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर|accessdate=July 2, 2007|date=February 2, 2006}}</ref> २५ मार्च मा, मिकम्यान विरुद्ध अनुसन्धानको परिणामको रूपमा कुनैपनि अभियोग दर्ता गरिएको थिएन। <ref>{{cite news|title=Digest|url=http://articles.sun-sentinel.com/2006-03-25/news/0603250062_1_consecutive-life-cancer-treatment-life-terms|accessdate=March 9, 2016|work=सन सेन्टिल|date=March 25, 2006}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160310024927/http://articles.sun-sentinel.com/2006-03-25/news/0603250062_1_consecutive-life-cancer-treatment-life-terms |date=March 10, 2016 }}</ref> == कुस्तीमा == * '''अन्तिम चाल''' ** ''पेडिग्री'' (डबल अन्डरहुक फेसबस्टर) - [[ट्रिपल एच]]को दखासिखि ** ''पीपुल्स एलबो / कर्पोरेट एलबो'' (प्रतिस्पर्धीको छातीमा कुहिनाको प्रहार [[ड्वेन जोनसन|द रक]] को देखासिखि ** लेग ड्रप - हल्क होगन ** ''मिकम्यान स्टनर'' - "स्टोन कोल्ड" स्टिभ अस्टिनको देखासिखि * '''उपनाम''' ** द बोस ** द जेनेटिक ज्याकह्यामर * '''प्रवेश सङ्गीत''' ** "नो चान्स इन हेल" == उपाधि तथा उपलब्धिहरू == [[File:Vince as ECW champ.jpg|thumb|upright|200px|मिकम्यान इसिडब्ल्यु विश्व विजेताको रूपमा, सन् २००७ मा]] [[File:Vince McMahon Walk of Fame.jpg|thumb|200px|मिकम्यानको तारा अङ्कित, हलिवुड वाक अफ फेम]] * '''व्यावसायिक कुस्ती हल अफ फेम''' ** सन् २०११ को सदस्य<ref>{{cite web|url=http://pwhf.blogspot.com/2010/11/lawler-mcmahon-road-warriors-among-pwhf.html|title=लवेर, मिकम्यान, रोड वरियर्स, कुस्तीका हल अफ फेम २०११ का आधिकारिक सदस्य बनेका छन्|work=पेशेवर कुस्ती हल अफ फेम|date=नोभेम्बर २६, २०१०|accessdate=नोभेम्बर २८, २०१०}}</ref> * '''''प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड''''' ** वर्षको दुश्मनी (सन् १९९६) <small>विरुद्ध एरिक बिसफ</small><ref name="Feud of the Year">{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwifoty.htm |title=कुस्तीको जानकारी – प्रो रेस्लिङ इलुस्टेटर पुरस्कार विजेताहरू– वर्षको द्वन्द्व |accessdate=जुलाई १८, २००७ |publisher=प्रो रेस्लिङ इलुस्टेटर|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616062707/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwifoty.htm |archivedate=जुन १६, २००८ |df=mdy }}</ref> ** वर्षको दुश्मनी (सन् १९९८, १९९९) <small>विरुद्ध स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन बिरुद्ध</small><ref name="Feud of the Year"/> ** वर्षको दुश्मनी (२००१) <small> [[सेन मिकम्यान]] बिरुद्ध</small><ref name="Feud of the Year"/> ** वर्षको उत्कृष्ट खेल (२००६) <small> सन माइकल्सको बिरुद्ध, रेसलमेनिया २२ मा</small><ref>{{cite web|url=http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |title=रेस्लिङको जानकारी – प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड पुरस्कार विजेताहरू– वर्षको उत्कृष्ट खेल |accessdate=जुलाई २६, २००७ |publisher=प्रो रेस्लिङ इलुस्ट्रेटेड |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080616063308/http://www.100megsfree4.com/wiawrestling/pages/pwi/pwimoty.htm |archivedate=जुन १६, २००८ |df=mdy }}</ref> * '''[[डब्ल्युडब्ल्युई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]''' ** इसिडब्ल्यु विश्व विजेता (१ पटक) <ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/shows/ecw/history/ecwchampionship/|title= इसिडब्ल्यु च्याम्पियनसिप आधिकारिक इतिहास|accessdate=जुलाई १८, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युइ डटकम}}</ref> ** डब्ल्युडब्ल्युएफ विश्व विजेता (१ पटक)<ref>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/titlehistory/wwechampionship/|title= डब्ल्युडब्ल्युइका विभिन्न विजेताहरूको आधिकारिक इतिहास|accessdate=जुलाई १८, २००७|publisher=डब्ल्युडब्ल्युइ डटकम}}</ref> ** रोयल रम्बल (सन् १९९९)<ref>{{cite web|url=http://www.pwwew.net/ppv/wwf/january/1999.htm|title=रोयल रम्बल १९९९ नतिजा|accessdate=अगस्ट २२, २००७|publisher=पिडब्ल्युडब्ल्युइडब्ल्यु डट नेट}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120512001103/http://www.pwwew.net/ppv/wwf/january/1999.htm |date=2012-05-12 }}</ref> * '''''रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर पुरस्कार''''' ** उत्कृष्ट बुकर (१९८७, १९९८, १९९९) ** उत्कृष्ट प्रर्वतक (१९८८, १९९८–२०००) ** उत्कृष्ट गैर कुस्ती खेलाडी (१९९९, २०००) ** वर्षको दुश्मनी (१९९८, १९९९) <small> बिरुद्ध स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन</small> ** सबैभन्दा आपत्तिजनक (१९८३–१९८६, १९९०, १९९३)<ref>{{Cite journal|url=|title=जनवरी २२, १९९६:रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर (नतिजा) १९९५ रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर पुरस्कार, १९९५ रेकर्ड पुस्तिका र अरु बढि सामग्रीहरू|last=मेल्टेजर|first=डेभ|date=जनवरी २२, १९९६|journal=रेस्लिङ अब्जरभर न्युजलेटर|doi=|pmid=|access-date=}}</ref> ** वर्ष सबैभन्दा खतरनाक द्वन्द (सन् २००६) <small>सेन मिकम्यान विरुद्ध डि-जेनेरेसन एक्स (सन माइकल्स [[ट्रिपल एच]])</small> ** रेस्लिङ अब्जर्भर न्युजलेटर हल अफ फ्रेम १९९६ का सदस्य === अन्य पुरस्कार र सम्मानहरू === * ब्वाइज एण्ड गल्स्स क्लब अफ अमेरिका हल अफ फ्रेम (२०१५ का सदस्य)<ref>{{cite web|url=http://www.411mania.com/wrestling/vince-mcmahon-will-be-inducted-into-the-boys-girls-clubs-of-america-25th-annual-hall-of-fame|title=४११ मेनिया - भिन्स मिकम्यान द द ब्वाइज एण्ड गल्स क्लब्स हल अफ फ्रेममा घोषित भएका छन्|publisher=}}</ref> * गिनिज विश्व किर्तिमान – वृद्ध डब्ल्युडब्ल्युई विजेता (सेप्टेम्बर १९९९)<ref>{{cite web|url=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/oldest-person-to-win-the-world-wrestling-entertainment-championship|title= वल्ड रेस्लिङ इन्टरटेन्मेन्टको उपाधि उचाल्ने सबैभन्दा बढि उमेरका विजेता|publisher=}}</ref> * डक्टर अफ ह्युम्यान लेटर्स, स्केर्ड हर्ट विश्वविद्यालयबाट<ref>{{cite web|url=http://www.stamfordadvocate.com/news/local/scn-sa-mcmahon7may14,0,7480442.story?coll=stam-news-local-headlines |title=डब्ल्युडब्ल्युइका कार्यकारी |author=ज्यामी डेलोमा |accessdate=मे १४, २००७ |date=मे १४, २००७ |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070517060358/http://www.stamfordadvocate.com/news/local/scn-sa-mcmahon7may14%2C0%2C7480442.story?coll=stam-news-local-headlines |archivedate=मे १७, २००७ |df= }}</ref><ref name=doctor>{{cite web|url=http://www.wwe.com/inside/news/archive/drmcmahon|title=मिस्टर मिकम्यान डाक्टर मिकम्यान बनेका छन्|author=एन्ड्रयु रुट|accessdate=मे १४, २००७|date=मे १३, २००७}}</ref> * स्टार अन द हलिवुड वाक अफ फ्रेम ==''लुच्चा दे अपुस्ता'' तथ्याङ्क== {| class="wikitable" style="width: 100%; text-align: center" |- ! width=20%|जित्ने ! width=20%|हार्ने ! width=13%|स्थान ! width=13%|कार्यक्रम ! width=13%|मिति ! width=21%|टिप्पणी |- |बबि लास्लि<br/>([[डोनाल्ड ट्रम्प]]को कपाल) || उमागा<br/>(भिन्स मिकम्यानको कपाल) || डेट्रोइट, मिसिगन || रेसलमेनिया २३ || {{dts|2007|04|01}} || यो खेललाई (अङ्ग्रेजीमा) "ब्याटल अफ बिलिनियर्स" (नेपालीमा - अरबपतिको भिडन्त) पनि भनिएको छ। स्टोन कोल्ड स्टिभ अस्टिन विशेष अतिथि निर्णायकको रूपमा सेवा गरेका थिए। |} == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची|३}} == बाह्य कडीहरू == {{Commons category|Vince McMahon|भिन्स मिकम्यान}} * [http://corporate.wwe.com/company/executive-officers डब्ल्युडब्ल्युई कार्यकारी प्रोफाइल] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151222145633/http://corporate.wwe.com/company/executive-officers |date=2015-12-22 }} * {{wwe superstar|name = मिस्टर मिकम्यान}} [[श्रेणी:अमेरिकी पुरुष व्यावसायिक कुस्ती खेलाडीहरू]] nbzm7gj2vrymq80r9f5jt9ngenvs9bn ढाँचा:निर्वाचन प्रणाली 10 125006 1368130 1361054 2026-07-31T12:38:59Z Bishaldev100 28807 1368130 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = निर्वाचन प्रणाली | title = [[निर्वाचन प्रणाली]] |listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | above = ''Part of the [[politics]] and [[election]] series'' | group1 = [[Single-winner voting system|Single-winner]] | list1 = * [[Approval voting]] ** [[Combined approval voting]] ** [[Unified primary]] * [[प्राथमिकता गणना]] (Borda count) * [[Bucklin voting]] * [[Contingent vote]] ** [[Supplementary vote]] * [[Condorcet methods]] ** [[Copeland's method]] ** [[Dodgson's method]] ** [[Kemeny–Young method]] ** [[Minimax Condorcet]] ** [[Nanson's method]] ** [[Ranked pairs]] ** [[Schulze method]] * [[Exhaustive ballot]] * [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने चुनाव प्रणाली]] * [[Instant-runoff voting|Instant-runoff (ranked choice) voting]] ** [[Coombs' method]] * [[Majority judgment]] * [[Majority rule|Simple majoritarianism]] * [[Plurality voting system|Plurality]] * [[Positional voting system]] * [[Score voting]] * [[STAR voting]] * [[दुई चरण प्रणाली]] * [[Usual judgment]] | group2 = [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक]] | list2 = * [[CPO-STV]] * [[Dual member proportional representation|Dual member]] * [[Hare–Clark electoral system|Hare-Clark]] * [[Highest averages method]] ** [[Webster/Sainte-Laguë method|Webster/Sainte-Laguë]] ** [[D'Hondt method|D'Hondt]] * [[Largest remainder method]] * [[Mixed-member proportional representation|Mixed-member]] ([[Additional member system|Additional member]]) * [[Mixed single vote#Proportional systems|Mixed single vote]] * [[दलगत समानुपातिक सूची|दलगत सूची]] * [[Proportional approval voting]] * [[Sequential proportional approval voting]] * [[Schulze STV]] * [[एकल संक्रमणीय मत प्रणाली]] | group3 = [[Semi-proportional representation|Semi-proportional]] | list3 = * [[समानान्तर प्रणाली]] * [[एकल असंक्रमणीय मत प्रणाली]] * [[Cumulative voting]] * [[सीमित मत प्रणाली]] * [[Satisfaction approval voting]] * [[Additional member system]] * [[Mixed single vote]] * [[Alternative vote plus]] * [[Dual-member proportional representation|Dual-member]] * [[Rural-urban proportional representation|Rural-urban]] | group5 = Criteria | list5 = * [[Condorcet winner criterion]] * [[Condorcet loser criterion]] * [[Consistency criterion]] * [[Independence of clones criterion|Independence of clones]] * [[Independence of irrelevant alternatives]] * [[Independence of Smith-dominated alternatives]] * [[Later-no-harm criterion]] * [[Majority criterion]] * [[Majority loser criterion]] * [[Monotonicity criterion]] * [[Mutual majority criterion]] * [[Pareto efficiency]] * [[Participation criterion]] * [[Plurality criterion]] * [[Resolvability criterion]] * [[Reversal symmetry]] * [[Smith criterion]] | group6 = कोटा | list6 = * [[ड्रुप कोटा]] * [[Hagenbach-Bischoff quota]] * [[Hare quota]] * [[Imperiali quota]] | group7 = अन्य | list7 = * [[ब्यालेट]] * [[निर्वाचन थ्रेसहोल्ड]] * [[First-preference votes]] * [[तरल प्रजातन्त्र]] * [[Spoilt vote]] * [[Sortition]] * [[Unseating]] | group8 = तुलना | list8 = * [[Comparison of electoral systems|Comparison of voting systems]] * [[List of electoral systems by country|Voting systems by country]] | below = '''[[Portal:Politics|Portal]]''' — '''[[Wikipedia:WikiProject Politics|Project]]''' }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Election and referendum templates]] </noinclude> [[श्रेणी:निर्वाचन प्रणाली]] o3n1n437ytdmwegt7qpkxz6wwi01gjs 1368131 1368130 2026-07-31T12:40:50Z Bishaldev100 28807 1368131 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = निर्वाचन प्रणाली | title = [[निर्वाचन प्रणाली]] |listclass = hlist | state = {{{state<includeonly>|collapsed</includeonly>}}} | above = ''[[राजनीति]] र[[निर्वाचन]]'' | group1 = [[Single-winner voting system|Single-winner]] | list1 = * [[Approval voting]] ** [[Combined approval voting]] ** [[Unified primary]] * [[प्राथमिकता गणना]] (Borda count) * [[Bucklin voting]] * [[Contingent vote]] ** [[Supplementary vote]] * [[Condorcet methods]] ** [[Copeland's method]] ** [[Dodgson's method]] ** [[Kemeny–Young method]] ** [[Minimax Condorcet]] ** [[Nanson's method]] ** [[Ranked pairs]] ** [[Schulze method]] * [[Exhaustive ballot]] * [[पहिलो हुने निर्वाचित हुने चुनाव प्रणाली]] * [[Instant-runoff voting|Instant-runoff (ranked choice) voting]] ** [[Coombs' method]] * [[Majority judgment]] * [[Majority rule|Simple majoritarianism]] * [[Plurality voting system|Plurality]] * [[Positional voting system]] * [[Score voting]] * [[STAR voting]] * [[दुई चरण प्रणाली]] * [[Usual judgment]] | group2 = [[समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणाली|समानुपातिक]] | list2 = * [[CPO-STV]] * [[Dual member proportional representation|Dual member]] * [[Hare–Clark electoral system|Hare-Clark]] * [[Highest averages method]] ** [[Webster/Sainte-Laguë method|Webster/Sainte-Laguë]] ** [[D'Hondt method|D'Hondt]] * [[Largest remainder method]] * [[Mixed-member proportional representation|Mixed-member]] ([[Additional member system|Additional member]]) * [[Mixed single vote#Proportional systems|Mixed single vote]] * [[दलगत समानुपातिक सूची|दलगत सूची]] * [[Proportional approval voting]] * [[Sequential proportional approval voting]] * [[Schulze STV]] * [[एकल संक्रमणीय मत प्रणाली]] | group3 = [[Semi-proportional representation|Semi-proportional]] | list3 = * [[समानान्तर प्रणाली]] * [[एकल असंक्रमणीय मत प्रणाली]] * [[Cumulative voting]] * [[सीमित मत प्रणाली]] * [[Satisfaction approval voting]] * [[Additional member system]] * [[Mixed single vote]] * [[Alternative vote plus]] * [[Dual-member proportional representation|Dual-member]] * [[Rural-urban proportional representation|Rural-urban]] | group5 = Criteria | list5 = * [[Condorcet winner criterion]] * [[Condorcet loser criterion]] * [[Consistency criterion]] * [[Independence of clones criterion|Independence of clones]] * [[Independence of irrelevant alternatives]] * [[Independence of Smith-dominated alternatives]] * [[Later-no-harm criterion]] * [[Majority criterion]] * [[Majority loser criterion]] * [[Monotonicity criterion]] * [[Mutual majority criterion]] * [[Pareto efficiency]] * [[Participation criterion]] * [[Plurality criterion]] * [[Resolvability criterion]] * [[Reversal symmetry]] * [[Smith criterion]] | group6 = कोटा | list6 = * [[ड्रुप कोटा]] * [[Hagenbach-Bischoff quota]] * [[Hare quota]] * [[Imperiali quota]] | group7 = अन्य | list7 = * [[ब्यालेट]] * [[निर्वाचन थ्रेसहोल्ड]] * [[First-preference votes]] * [[तरल प्रजातन्त्र]] * [[Spoilt vote]] * [[Sortition]] * [[Unseating]] | group8 = तुलना | list8 = * [[Comparison of electoral systems|Comparison of voting systems]] * [[List of electoral systems by country|Voting systems by country]] | below = '''[[Portal:Politics|Portal]]''' — '''[[Wikipedia:WikiProject Politics|Project]]''' }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Category:Election and referendum templates]] </noinclude> [[श्रेणी:निर्वाचन प्रणाली]] saymsg1xolp9skfa4almev2j24mvc4m कात्सुसिका होकुसाई 0 136089 1368205 1177784 2026-08-01T10:16:30Z Omnathpokh1 20435 /* प्रारम्भिक जीवन */ विवरण थपिएको। 1368205 wikitext text/x-wiki {{nihongo|'''कात्सुसिका होकुसाई'''|葛飾北斎| कात्सुसिका होकुसाई|अक्टोबर ३१,१७६० – मे १०, १८४९}}, एक जापानी चित्रकार थिए। उनी [[उकियो-इ]] स्टाइलको उडब्लक प्रिन्ट र पेन्टिङ्का उस्ताद थिए।<ref>[[Louis-Frédéric|Nussbaum, Louis Frédéric]]. (2005). [https://books.google.com/books?id=p2QnPijAEmEC&pg=PA345&dq= "Hokusai"] in ''Japan Encyclopedia,'' p. 345.</ref> [[Image:Great Wave off Kanagawa2.jpg|thumb|right|''[[द ग्रेट वेभ अफ कनागवा]]'']] उनी विशेषतः ''[[द ग्रेट वेभ अफ कनागवा]]''का कारण चिनिन्छन् जुन एउटा उडब्लक प्रिन्ट हो।<ref>Kleiner, Fred S. and Christin J. Mamiya, (2009). [https://books.google.com/books?id=TlVeuxIgjwQC&pg=PA115&dq= ''Gardner's Art Through the Ages: Non-Western Perspectives,'' p. 115].</ref> ==प्रारम्भिक जीवन== सानै उमेरदेखि होकुसाईलाई चित्र कोर्न रमाइलो लाग्थ्यो। ५ वर्षको उमेरदेखि नै उनले आफूले देखेका कुराहरू स्केच गर्न थालेका थिए। उनको बुवा (वा पालनपोषण गर्ने परिवार) [[ऐना]] बनाउने काम गर्थे र ऐनाको किनारामा सजावट पनि कोर्थे। त्यसैबाट होकुसाई थप प्रभावित भए र सो काम सिक्न थाले। १२ वर्षको उमेरमा बाबुले उनलाई [[पुस्तकालय]]मा काम गर्न पठाए। त्यहाँ काठको ब्लकबाट छापिएका किताबहरू हुन्थे, जुन त्यस बेलाका मानिसहरूलाई मन पर्ने मनोरञ्जनको साधन थियो। १४–१५ वर्षको उमेरदेखि उनले काठको ब्लक कुँद्ने काम सिक्न थाले। त्यहाँ उनले छापाकलाको गहिरो ज्ञान पाए। १८–१९ वर्षको उमेरमा उनी एक प्रसिद्ध कलाकार [[कात्सुकावा सुन्सो]]को स्टुडियोमा गए र त्यहाँबाट आफ्नो कला यात्रा सुरू गरे। यसरी सानैदेखि मेहनत गरेर, धेरै काम परिवर्तन गर्दै र निरन्तर अभ्यास गर्दै एवम् सिक्दै होकुसाई ठूला कलाकार बने। उनी ८८ वर्षसम्म जीवित रही आफ्नो जीवनको अन्तिम समयसम्म चित्र कोर्दै रहे। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==अन्य वेभसाइटहरू== * Artencyclopedia.com, [http://www.artcyclopedia.com/artists/hokusai_katsushika.html Hokusai] ghctd3f1n5yuw0pqgj9hcyy581vx34v आश्रित क्षेत्र 0 137070 1368203 1343385 2026-08-01T06:46:05Z Rajeeb bastola 39875 1368203 wikitext text/x-wiki '''आश्रित क्षेत्र''', '''आश्रित इलाका''', वा '''निर्भर क्षेत्र''' (कहिलेकाहीँ बाह्य क्षेत्रको रूपमा पनि सन्दर्भित) एक क्षेत्र हो जुन [[सार्वभौम राज्य]]को रूपमा पूर्ण राजनीतिक स्वतन्त्रता वा सार्वभौमिकता रहँदैन, तर राजनीतिक रूपमा नियन्त्रण गर्ने राज्यको अभिन्न क्षेत्र भन्दा बाहिर रहन्छ। आश्रित क्षेत्र सामान्यतया एक सार्वभौम राज्यको घटक भागको रूपमा रहँदै देशको उपविभाजन देखि अलग रहन्छ। यसको सट्टा [[प्रशासनिक विभाजन]]लाई उचित राज्यको विभाजनको रूपमा बुझिन्छ। यसको विपरीत, आश्रित क्षेत्रले प्रायः आफ्नो नियन्त्रण गर्ने राज्यबाट धेरै हदसम्म स्वायत्तता कायम राख्छ। ऐतिहासिक रूपमा, अधिकांश उपनिवेशहरू आश्रित क्षेत्रहरू मानिन्छन्। तथापि, सबै स्वायत्त निकायहरूलाई आश्रित क्षेत्रहरू मानिँदैन।<ref>{{Cite web|url=https://www.un.org/dppa/decolonization/en/history/international-trusteeship-system-and-trust-territories|title=International Trusteeship System and Trust Territories &#124; The United Nations and Decolonization|website=www.un.org}}</ref> अधिकांश बसोबास, आश्रित क्षेत्रहरूको आफ्नै आइएसओ ३१६६ देश कोडहरू छन्। केही राजनीतिक संस्थाहरू अन्तर्राष्ट्रिय सन्धि वा अन्य सम्झौताद्वारा सुनिश्चिता गरिएको विशेष स्थितिमा बस्छन्, जसले गर्दा स्वायत्तताको एक निश्चित स्तर सिर्जना गर्दछ उदाहरणका लागि आप्रवासन नियमहरूमा भिन्नतालाई लिन सकिन्छ।<ref name="The Trusteeship System and Non-Self-Governing Territories">{{Cite web|url=http://unyearbook.un.org/1960YUN/1960_P1_SEC3_CH4.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120320074502/http://unyearbook.un.org/1960YUN/1960_P1_SEC3_CH4.pdf|url-status=dead|title=United Nations General Assembly 15th Session – The Trusteeship System and Non-Self-Governing Territories (pages:509–510)|archivedate=March 20, 2012}}</ref> ती संस्थाहरूलाई कहिलेकाहीँ निर्भर क्षेत्रहरू मानिन्छ, वा कम से कम समूहीकृत गरिन्छ, तर आधिकारिक रूपमा उनीहरूको शासक राज्यहरूले ती राज्यहरूलाई अभिन्न अङ्गको रूपमा मान्दछन्।<ref name="The Trusteeship System and Non-Self-Governing Territories"/> यस्तो उदाहरण [[फिनल्यान्ड]]को एक स्वायत्त क्षेत्र ओलान्द हो। == सारांश == तलको सूचीमा निम्न समावेश छन्:: === आश्रित क्षेत्रहररू === [[File:Unnamed glacial canyon, northern Greenland (6993811096).jpg|thumb|ग्रिनल्यान्ड, उत्तर अमेरिकामा अवस्थित डेनमार्कको एक स्वायत्त क्षेत्र]] * स्वतन्त्र सङ्घमा दुई राज्यहरू, एक आश्रित क्षेत्र, र न्युजिल्यान्डको लागि सूचीमा एक अन्टार्कटिका माथि दावी * नर्वेको सूचीमा एक निर्जन क्षेत्र र दुई अन्टार्कटिका माथि दावी * १३ समुद्रपार क्षेत्रहरू (१० स्वायत्त, दुई मुख्यतया सैन्य अखडाको रूपमा प्रयोग गरिएको, र एक निर्जन), तीन किरीटाधीन क्षेत्र, र [[#संयुक्च अधिराज्य|संयुक्त अधिराज्यको सूची]]मा एक अन्टार्कटिका माथि दावी * १३ असङ्गठित क्षेत्र (पाँच बसोवास युक्त र आठ निर्जन) र [[#संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य अमेरिकाको सूची]]मा दुई अनियन्त्रित क्षेत्रहरूमा गरिएको दावी ===समान क्षेत्रहरू === *[[#अस्ट्रेलिया|अस्ट्रेलियाको सूची]]मा ६ बाह्य क्षेत्रहरू (तीन बसोबास युक्त र तीन निर्जन) र एक अन्टार्कटिक दाबी *[[#चीन|चीनको सूची]]मा दुई विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू *[[#डेनमार्क|डेनमार्कको सूची]]मा आन्तरिक मामिलामा स्वायत्तता भएका दुई स्वशासित क्षेत्रहरू *[[#फिनल्यान्ड|फिनल्यान्डको सूची]]मा रहेको ऐन र अन्तर्राष्ट्रिय सन्धिहरू अनुसार शासित एउटा स्वायत्त क्षेत्र *[[#फ्रान्स|फ्रान्सको सूची]]मा पाँच स्वायत्त समुद्रपार क्षेत्रहरू र दुई निर्जन विदेशी क्षेत्रहरू (जसमध्ये एउटामा अन्टार्कटिक दाबी समावेश छ) *[[#नेदरल्यान्ड|नेदरल्यान्डको सूची]]मा आन्तरिक मामिलामा स्वायत्तता भएका तीन घटक देशहरू *[[#नर्वे|नर्वेको सूची]]मा सीमित सार्वभौमिकता भएको एउटा आन्तरिक क्षेत्र [[File:Palm Beach, Aruba (4901990402).jpg|thumb|[[अरुबा]], [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]]मा अवस्थित नेदरल्यान्डको एक आश्रित क्षेत्र]] [[File:Dependent territories.svg|thumb|center|600px|आश्रित क्षेत्रहरू र तिनीहरूका सार्वभौम राज्यहरू। सबै क्षेत्रहरू [[आइएसओ ३१६६-१]]{{refn|group=टिप्पणी|[[संयुक्त राज्य अमेरिका बाह्य साना टापुहरू]]को प्रत्येक क्षेत्रलाई "युएम-" लेबल गरिएको छ, त्यसपछि यसको नामको पहिलो अक्षर र आवश्यक भएमा अर्को अद्वितीय अक्षर प्रस्तुत गरिएको छ।}} वा सङ्ख्याहरूको साथ लेबल गरिएको छ।{{refn|group=टिप्पणी|निम्न क्षेत्रहरूमा [[आइएसओ ३१६६-१ अल्फा-२|आइएसओ ३१६६-१]] कोडहरू छैनन्:<br>'''१''': जसमा [[आक्रोटिरी र धेकेलिया]]<br>'''२''': [[आशमोर र कार्टियर टापु]]<br>'''३''': [[कोरल समुद्री टापु]] समावेश छन्।}} लेबल बिनाका रङ्गीन क्षेत्रहरू आ-आफ्नो देशको अभिन्न अङ्गहरू हुन्। [[अन्टार्कटिकामा क्षेत्रीय दावी|अन्टार्कटिका माथिको व्यक्तिगत दाबी]]को सट्टा साझा सार्वभौमिकताको रूपमा देखाइएको छ।]] == आश्रित क्षेत्रहरूको सूची == यस सूचीमा [[संयुक्त राष्ट्र महासभा|संयुक्त राष्ट्रसङ्घको महासभा]]को गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा नपरेका धेरै क्षेत्रहरू सहित कानुनी रूपमा उनीहरूको शासक राज्यमा समावेश नगरिएका सबै क्षेत्रहरू समावेश छन्। [[अन्टार्क्टिका|अन्टार्कटिका]]का माथिका सबै दाबीहरू ''छड्के''मा सूचीबद्ध छन्। === न्युजिल्यान्ड === [[न्युजिल्यान्ड]]मा [[कुक टापु र नियुको राजनीतिक स्थिति|दुई स्वशासित सम्बद्ध राज्यहरू]] छन्, एउटा आश्रित क्षेत्र, र अन्टार्कटिकामा एक क्षेत्रीय दाबी समावेश छ।<ref>{{cite book |last1=Salesa |first1=Damon Ieremia |title=Island time : New Zealand's Pacific futures |date=2017 |publisher=Bridget Williams Books |location=Wellington, New Zealand |isbn=9781988533506 |pages=6–7 |url=https://books.google.com/books?id=AtdBDwAAQBAJ}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! सम्बद्ध राज्यहरू !! प्रशासन!! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | {{झण्डा|कुक टापु}} || सन् १९६५ देखि कुक टापु न्युजिल्यान्डसँग स्वतन्त्र सम्बन्धमा रहेको स्वशासित राज्य हो। अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको उद्देश्यका लागि कुक टापुहरूको हैसियत स्वतन्त्रताको बराबर मानिन्छ, र देशले आफ्नो आन्तरिक र बाह्य मामिलाहरूमा पूर्ण सार्वभौमिकता प्रयोग गर्दछ।<ref name="justice.govt.nz">{{cite web|url=http://www.justice.govt.nz/publications/publications-archived/2000/pacific-peoples-constitution-report-september-2000/documents/Bibliography.doc|title=Find a publication &#124; New Zealand Ministry of Justice|access-date=2013-11-14|archive-date=2016-04-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20160429042126/http://www.justice.govt.nz/publications/publications-archived/2000/pacific-peoples-constitution-report-september-2000/documents/Bibliography.doc|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160429042126/http://www.justice.govt.nz/publications/publications-archived/2000/pacific-peoples-constitution-report-september-2000/documents/Bibliography.doc |date=2016-04-29 }}</ref> यद्यपि, स्वतन्त्र सङ्घ सम्झौताको सर्तहरू अन्तर्गत, न्युजिल्यान्डले कुक टापुहरूको विदेशी सम्बन्ध र रक्षाको लागि केही जिम्मेवारी कायम राख्छ। यी जिम्मेवारीहरूले नियन्त्रणको कुनै अधिकार प्रदान गर्दैनन् र कुक टापु सरकारको अनुरोधमा मात्र प्रयोग गरिन्छ। न्युजिल्यान्ड सरकारले कुक टापुवासीहरूको न्युजिल्यान्ड नागरिकता प्राप्त गर्ने अधिकारको निरन्तर प्रयोगको कारणले गर्दा संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा कुक टापुहरूको छुट्टै स्थान हुनु उचित ठान्दैन।<ref name="Cook Islands UN">{{cite web|url=http://hpr2.org/post/pacific-news-minute-cook-islands-bid-un-membership-hold|title=Pacific News Minute: Cook Islands Bid for UN Membership On Hold|first=Neal|last=Conan|publisher=Hawai'i Public Radio|date=11 August 2015|access-date=6 April 2019|archive-date=9 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181209114008/http://www.hpr2.org/post/pacific-news-minute-cook-islands-bid-un-membership-hold|url-status=dead}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181209114008/http://www.hpr2.org/post/pacific-news-minute-cook-islands-bid-un-membership-hold |date=9 December 2018 }}</ref>|| [[आइएसओ ३१६६-२:सिके|सिके]] |- | {{झण्डा|नियु}} || नियु सन् १९७४ देखि न्युजिल्यान्डसँग स्वतन्त्र सम्बन्धमा रहेको स्वशासित राज्य हो। अन्तर्राष्ट्रिय कानूनको उद्देश्यका लागि नियुको हैसियत स्वतन्त्रताको बराबर मानिन्छ, र देशले आफ्नो आन्तरिक र बाह्य मामिलामा पूर्ण सार्वभौमिकता प्रयोग गर्दछ। यद्यपि, स्वतन्त्र सङ्घ सम्झौताको सर्तहरू अन्तर्गत, न्युजिल्यान्डले नियुको वैदेशिक सम्बन्ध र रक्षाको लागि केही जिम्मेवारी राख्छ। यी जिम्मेवारीहरूले नियन्त्रणको कुनै अधिकार प्रदान गर्दैनन् र नियु सरकारको अनुरोधमा मात्र प्रयोग गरिन्छ। नियुवासीहरूको न्युजिल्यान्डको नागरिकता प्राप्त गर्ने अधिकारको निरन्तर प्रयोग गरिरहेको कारण न्युजिल्यान्डको सरकारले नियुको लागि संयुक्त राष्ट्र सङ्घमा छुट्टै स्थान राख्नु उपयुक्त ठान्दैन।<ref name="Cook Islands UN"/> || [[आइएसओ ३१६६-२:एनयु|एनयु]] |- ! आश्रित क्षेत्र !! प्रशासन !! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | {{झण्डा|टोकेलाउ}} || टोकेलाउ न्युजिल्यान्डको क्षेत्र हो। फेब्रुअरी २००६ मा स्वशासन सम्बन्धी [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]द्वारा प्रायोजित जनमत सङ्ग्रहले हालको राजनीतिक स्थिति परिवर्तन गर्न आवश्यक दुई-तिहाइ बहुमत प्राप्त गर्न सकेन। अर्को एउटा अक्टोबर २००७ मा भएको थियो, जुन दुई-तिहाइ बहुमतमा पुग्न असफल भएको थियो।<ref>{{cite book |last1=Connell |first1=John |editor1-last=Baldacchino |editor1-first=Godfrey |editor2-last=Milne |editor2-first=David |title=The case for non-sovereignty : lessons from sub-national island jurisdictions |date=2009 |publisher=Routledge |isbn=9780415455503 |pages=157–168 |url=https://www.um.edu.mt/library/oar/handle/123456789/21071 |chapter=‘We are not ready’ : colonialism or autonomy in Tokelau}}</ref> यो गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको संयुक्त राष्ट्र सङ्घको सूचीमा देखा पर्दछ। || [[आइएसओ ३१६६-२:टिके|टिके]] |- ! आश्रित क्षेत्र <br />(निर्जन, दावी गरिएको) !! प्रशासन !! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | {{झण्डा चिन्ह|Ross Dependency}} ''[[रोस आश्रित क्षेत्र]]'' || यो न्युजिल्यान्डको अन्टार्कटिक दाबी हो। टोकेलाउ र सम्बद्ध राज्यहरू (कुक टापुहरू र नियु) भन्दा फरक हो। रोस आश्रित क्षेत्र, न्युजिल्यान्ड सरकारका अनुसार, संवैधानिक रूपमा न्युजिल्यान्डको भाग हो।<ref>[https://web.archive.org/web/20100522033422/http://www.mfat.govt.nz/Foreign-Relations/Antarctica/1-New-Zealand-and-Antarctica/index.php New Zealand and Antarctica]. NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade. 2010</ref> || आइएसओ ३१६६ कोड छैन |} === नर्वे === {{मुख्य|नर्वेका आश्रित क्षेत्रहरू}} [[नर्वे]]मा एउटा आश्रित क्षेत्र र दुईवटा अन्टार्कटिक दाबीहरू छन्। नर्वेमा [[स्वालबार्ड]] जस्ता बसोबास युक्त टापुहरू पनि छन् जहाँ नर्वेली सार्वभौमिकता सीमित छ ([[#नर्वे २|तल हेर्नुहोस्]])। {| class="wikitable sortable" |- ! आश्रित क्षेत्र <br />(निर्जन) !! प्रशासन !! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | {{झण्डा चिन्ह|Bouvet Island}} [[बोउभेट टापु]] || न्याय मन्त्रालय र प्रहरीको ध्रुवीय मामिला विभागद्वारा [[ओस्लो]]बाट प्रशासित आश्रित क्षेत्र || [[आइएसओ ३१६६-२:बिभी|बिभी]] |- ! आश्रित क्षेत्र<br />(निर्जन, दावी गरिएको) !! प्रशासन !! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | ''{{झण्डा|पिटर प्रथम टापु}}'' || rowspan=2 | न्याय मन्त्रालय र प्रहरीको ध्रुवीय मामिला विभागद्वारा [[ओस्लो]]बाट प्रशासित आश्रित क्षेत्र ([[अन्टार्कटिक सन्धि प्रणाली]]को अधीनमा) || rowspan="2" | आइएसओ ३१६६ कोड छैन |- | {{झण्डा चिन्ह|Queen Maud Land}} ''[[रानी माउड टापु]]'' |} === संयुक्त अधिराज्य === {{मुख्य|बेलायती समुद्रपार क्षेत्र|किरीटाधीन क्षेत्र}} [[संयुक्त अधिराज्य]]सँग तीन वटा "[[किरीटाधीन क्षेत्र]]", तेह्र वटा "समुद्रपार क्षेत्रहरू" (दश स्वायत्त, दुईवटा मुख्यतया सैन्य अड्डाहरूको रूपमा प्रयोग गरिने क्षेत्र, र एउटा निर्जन), र एउटा अन्टार्कटिक दाबी रहेको छ। {| class="wikitable sortable" |- ! किरीटाधीन क्षेत्र !! प्रशासन !! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | {{झण्डा|Bailiwick of Guernsey|name=गुर्न्जी}} || rowspan="3"| रक्षा, अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिनिधित्व र राम्रो सरकारको जिम्मेवारी [[संयुक्त अधिराज्य]]सँग छ।<ref>{{cite web|title=Guernsey at the CIA's page|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guernsey/|publisher=CIA|access-date=2010-07-15|author=CIA|date=2010-07-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112224552/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/guernsey |date=2021-01-12 }}</ref><ref>{{cite web|title=Jersey at the CIA's page|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jersey/|publisher=CIA|access-date=2010-07-15|author=CIA|date=2010-07-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210113013826/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/jersey |date=2021-01-13 }}</ref><ref>{{cite web|title=The Isle of Man at the CIA's page|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/isle-of-man/|publisher=CIA|access-date=2010-07-15|author=CIA|date=2010-07-15}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210112154850/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/isle-of-man |date=2021-01-12 }}</ref> || [[आइएसओ ३१६६-२:जिजी|जिजी]] |- | {{झण्डा|आइजल अफ म्यान}} || [[आइएसओ ३१६६-२:आइएम|आइएम]] |- | {{झण्डा|जर्सी}} || [[आइएसओ ३१६६-२:जेइ|जेइ]] |- ! समुद्रपार क्षेत्र !! प्रशासन !! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | {{झण्डा|एङ्गुइला}} ||एङ्गुइलाको सभा सभाले घरेलु मामिलाहरू सम्हाल्छ। यो [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घ]]को गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा रहेको छ। || [[आइएसओ ३१६६-२:एआई|एआई]] |- | {{झण्डा|बर्मुडा}} || [[बर्मुडाको संसद]]ले घरेलु मामिलाहरू हेर्दछ र यो क्षेत्रलाई बेलायतले स्वशासित क्षेत्रको रूपमा परिभाषित गरेको छ र यो [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घको गैर-स्वशासित क्षेत्रहरू]]को सूचीमा रहेको छ। || [[आइएसओ ३१६६-२:बिएम|बिएम]] |- | {{झण्डा|बेलायती भर्जिन टापु}} || बेलायती भर्जिन टापुको सभाले घरेलु मामिलाहरू सम्हाल्छ। यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घको गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा रहेको छ। || [[आइएसओ ३१६६-२:भिजी|भिजी]] |- | {{झण्डा|केम्यान टापु}} || केम्यान टापुहरूको संसदले घरेलु मामिलाहरू सम्हाल्छ। यहाँ लगभग पूर्ण आन्तरिक स्वशासन रहेको छ। यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घको गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा रहेको छ।|| [[आइएसओ ३१६६-२:केवाई|केवाई]] |- | {{झण्डा|फल्कल्यान्ड टापु}} || फल्कल्यान्ड टापुको व्यवस्थापिका सभाले घरेलु मामिलाहरू सम्हाल्छ। यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घको गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा रहेको छ। || [[आइएसओ ३१६६-२:एफके|एफके]] |- | {{झण्डा|जिब्राल्टार}} || जिब्राल्टारको संसदले घरेलु मामिलाहरू सम्हाल्छ। यहाँ लगभग पूर्ण आन्तरिक स्वशासन रहेको छ। यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घको गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा रहेको छ। || [[आइएसओ ३१६६-२:जिआई|जिआई]] |- | {{झण्डा|मोन्टसेराट}} || मोन्टसेराटको विधान परिषद्ले घरेलु मामिलाहरू सम्हाल्छ। संयुक्त राष्ट्र सङ्घको गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा रहेको छ। || [[आइएसओ ३१६६-२:एमएस|एमएस]] |- | {{झण्डा|पिटकेर्न टापु}} || पिटकेर्न टापुको परिषद्ले केही घरेलु मामिलाहरू सम्हाल्छ, यद्यपि निर्णयहरू पिटकेर्न टापुहरूको गभर्नरको स्वीकृतिको विषय हुन्, जसले विदेश तथा राष्ट्रमण्डल कार्यालयलाई पत्राचार गर्दछ। यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घको गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा रहेको छ।|| [[आइएसओ ३१६६-२:पिएन|पिएन]] |- | {{झण्डा चिन्ह|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha}} [[सेन्ट हेलेना, एसेन्सन र ट्रिस्टन डा चुन्हा]] || सेन्ट हेलेनाको विधान परिषद् , एसेन्सन टापु परिषद् र ट्रिस्टन दा चुन्हा टापु परिषद्ले घरेलु मामिलाहरू सम्हाल्छन्। यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घको गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा रहेको छ। || [[आइएसओ ३१६६-२:एसएच|एसएच]] |- | {{झण्डा|तुर्क्स र काइकोस टापु}} || तुर्क्स र काइकोस टापुको विधान परिषद्ले घरेलु मामिलाहरू सम्हाल्छ। यो संयुक्त राष्ट्र सङ्घको गैर-स्वशासित क्षेत्रहरूको सूचीमा रहेको छ। || [[आइएसओ ३१६६-२:टिसी|टिसी]] |- ! समुद्रपार क्षेत्रहरू<br />(सार्वभौम आधार क्षेत्र) !! प्रशसान !! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | {{झण्डा|आक्रोटिरी र धेकेलिया}} || रक्षा मन्त्रालयलाई पत्राचार गर्ने, बेलायती सेना साइप्रसका कमाण्डरद्वारा एकल बेलायती विदेशी क्षेत्रको रूपमा प्रशासित दुई सार्वभौम आधार क्षेत्रहरू। सैन्य कर्मचारीहरू र उनीहरूका परिवारहरू सहित स्थायी जनसङ्ख्या भएको क्षेत्र।|| कुनै आइएसओ ३१६६ कोड छैन |- ! समुद्रपार क्षेत्र <br />(निर्जन) !! प्रशसान !! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | {{झण्डा|बेलायती हिन्द महासागरीय क्षेत्र}} || बेलायती हिन्द महासागरीय क्षेत्रका आयुक्तद्वारा प्रशासित, विदेश, राष्ट्रमण्डल र विकास कार्यालयलाई पत्राचार गर्ने। यहाँको आदिवासी चागोसियन जातिहरूलाई सन् १९६७ र १९७३ को बीचमा हटाइएको थियो। हाल यो क्षेत्र सैन्य कर्मचारीहरूमा सीमित छ।|| [[आइएसओ ३१६६-२:आइओ|आइओ]] |- | {{झण्डा|दक्षिण जर्जिया तथा दक्षिण स्यान्डविच टापु}} || दक्षिण जर्जिया र दक्षिण स्यान्डविच टापुहरूका आयुक्तद्वारा प्रशासित। || [[आइएसओ ३१६६-२:जिएस|जिएस]] |- ! समुद्रपार क्षेत्र<br />(निर्जन, दावी गरिएको) !! प्रशसान !! आइएसओ ३१६६ देश कोड |- | {{झण्डा चिन्ह|British Antarctic Territory}} ''[[बेलायती अन्टार्कटिक क्षेत्र]]'' || बेलायती अन्टार्कटिक क्षेत्रका आयुक्तद्वारा प्रशासित || कुनै आइएसओ ३१६६ कोड छैन |} == बसोबास युक्त आश्रित क्षेत्रहरूको अवलोकन == {| class="wikitable sortable" |- ! नाम ! जनसङ्ख्या <small>(सन् २०१६)</small><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/population/country-comparison/|title=Country Comparison :: Population|publisher=CIA|date=July २०१६}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250625175122/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/population/country-comparison/ |date=2025-06-25 }}</ref> ! क्षेत्रफल (किमी<sup>२</sup>)<ref name=":0">{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/area/|title=Field Listing :: Area|publisher=CIA}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240105164242/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/area |date=2024-01-05 }}</ref> ! क्षेत्रफल (माइल<sup>२</sup>)<ref name=":0" /> ! width=80| [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय भू-योजना|संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय क्षेत्र]] ! width=100| [[संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय भू-योजना अनुसरा देश तथा आश्रित क्षेत्रहरूको सूची|संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय उपक्षेत्र]] ! [[सार्वभौम राज्य]] ! कानुनी स्थिति <ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/dependency-status/|title=Field Listing :: Dependency Status|publisher=CIA}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240214015706/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/dependency-status |date=2024-02-14 }}</ref> |- | {{झण्डा|आक्रोटिरी र धेकेलिया}} | १५,७०० | २५४ | ९८ | [[एसिया]] | [[पश्चिम एसिया]] | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | [[बेलायती समुद्रपार क्षेत्रहरू|बेलायती समुद्रपार क्षेत्र]]<br />([[सैन्य अड्डा]]) |- | {{झण्डा चिन्ह|Åland}} [[ओलान्द]] | २९,०१३ | १,५८० | ६१० | [[युरोप]] | [[उत्तरी युरोप]] | {{flagcountry|फिनल्यान्ड}} | स्वायत्त क्षेत्र |- | {{झण्डा|अमेरिकी सामोआ}} | ५४,१९४ | १९९ | ७७ | [[ओसिनिया]] | [[पोलिनेसिया]] | {{flagcountry|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | असङ्गठित क्षेत्र |- | {{झण्डा|एङ्गुइला}} | १५,१०० | ९१ | ३५ | [[महाअमेरिका]] | [[क्यारिबियाली|क्यारिबियन]] | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|अरुबा}} | ११३,६४८ | १७८.९१ | ६९.०८ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|नेदरल्यान्ड}} | संवैधानिक राष्ट्र |- | {{झण्डा|बर्मुडा}} | ७०,५३७ | ५३.२ | २०.५ | महाअमेरिका | [[उत्तर अमेरिका]] | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|बेलायती भर्जिन टापु}} | ३४,२३२ | १५३ | ५९ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|केम्यान टापु}} | ५७,२६८ | २६४ | १०१.९ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|क्रिसमस टापु}} | २,२०५ | १३५ | ५२ | ओसिनिया | [[अस्ट्रालेसिया|अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्ड]] | {{flagcountry|अस्ट्रेलिया}} | [[अस्ट्रेलियाका राज्य तथा क्षेत्रहरू#बाह्य क्षेत्रहरू|बाह्य क्षेत्रहरू]] |- | {{झण्डा|कोकोस (किलिङ) टापु}} | ५९६ | १४ | ५.४ | ओसिनिया | अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्ड | {{flagcountry|अस्ट्रेलिया}} | बाह्य क्षेत्र |- | {{झण्डा|कुक टापु}} | १८,१०० | २४० | ९३ | ओसिनिया | फोलिनेसिया | {{flagcountry|न्युजिल्यान्ड}} | [[सम्बद्ध राज्य]] |- | {{झण्डा|कुरासाओ}} | १५८,९८६ | ४४४ | १७१ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|नेदरल्यान्ड}} | संवैधानिक राष्ट्र |- | {{झण्डा|फल्कल्यान्ड टापु}} | २,९३१ | १२,१७३ | ४,७०० | महाअमेरिका | [[दक्षिण अमेरिका]] | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|फरोई टापु}} | ४९,१८८ | ४,१६७ | ५४० | युरोप | उत्तरी युरोप | {{flagcountry|डेनमार्क}} | स्वायत्त क्षेत्र |- | {{झण्डा|फ्रान्सेली पोलिनेसिया}} | २८५,७३५ | १,३९९ | १,६०९ | ओसिनिया | पोलिनेसिया | {{flagcountry|फ्रान्स}} | [[समुद्रपार इलाकाहरू]]<br />([[फ्रान्सका समुद्रपार क्षेत्रहरू|समुद्रपार क्षेत्रहरू]]) |- | {{झण्डा|जिब्राल्टार}} | २९,३२८ | ६.५ | २.५ | युरोप | [[दक्षिणी युरोप]] | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|ग्रिनल्यान्ड}} | ५६,४८३ | २,१६६,०८६ | ८३६,३३० | महाअमेरिका | उत्तरी अमेरिका | {{flagcountry|डेनमार्क}} | स्वायत्त क्षेत्र |- | {{झण्डा|ग्वाम}} | १६२,७४२ | ५४४ | २१० | ओसिनिया | [[माइक्रोनेसिया]] | {{flagcountry|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | असङ्गठित क्षेत्र |- | {{झण्डा|Bailiwick of Guernsey|name=गुर्न्जी}} | ६३,०२६ | ६५ | २५ | युरोप | उत्तरी युरोप | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | [[किरीटाधीन क्षेत्र]] |- | {{झण्डा|हङकङ}} | ७,३७४,००० | २,७५५ | १,०६४ | एसिया | [[पूर्वी एसिया]] | {{flagcountry|चीन}} | [[चीनका विशेष प्रशासनिक क्षेत्रहरू|विशेष प्रशासनिक क्षेत्र]] |- | {{झण्डा|आइजल अफ म्यान}} | ८८,१९५ | ५७२ | २२१ | युरोप | उत्तरी युरोप | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | किरीटाधीन क्षेत्र |- | {{झण्डा|जर्सी}} | ९८,०६९ | ११८.२ | ४५.६ | युरोप | उत्तरी युरोप | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | किरीटाधीन क्षेत्र |- | {{झण्डा|मकाउ}} | ६५०,९०० | ११५.३ | ४४.५ | एसिया | पूर्वी एसिया | {{flagcountry|चीन}} | विशेष प्रशासनिक क्षेत्र |- | {{झण्डा|मोन्टसेराट}} | ५,२६७ | १०१ | ३९ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|न्यु क्यालेडोनिया|local}} | २७५,३५५ | १८,५७६ | ७,१७२ | ओसिनिया | [[मेलानेसिया]] | {{flagcountry|फ्रान्स}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|नियु}} | १,१९० | २६१.४६ | १००.९५ | ओसिनिया | पोलिनेसिया | {{flagcountry|न्युजिल्यान्ड}} | सम्बद्ध राज्य |- | {{झण्डा|नोर्फोक टापु}} | २,२१० | ३४.६ | १३.४ | ओसिनिया | अस्ट्रेलिया र न्युजिल्यान्ड | {{flagcountry|अस्ट्रेलिया}} | बाह्य क्षेत्र |- | {{झण्डा|उत्तरी मारिआना टापु}} | ५३,४६७ | ४६४ | १७९ | ओसिनिया | माइक्रोनेसिया | {{flagcountry|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | असङ्गठित क्षेत्र<br />([[राष्ट्रमण्डल]]) |- | {{झण्डा|पिटकेर्न टापु}} | ५७ | ४३ | १७ | ओसिनिया | पोलिनेसिया | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|पोर्तो रिको}} | ३,४११,३०७ | ९,१०४ | ३,५१५ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | असङ्गठित क्षेत्र<br />(राष्ट्रमण्डल) |- | {{झण्डा|सेन्ट बार्तेलेमी|local}} | ७,२०९ | २५ | ९.७ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|फ्रान्स}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा चिन्ह|Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha}} [[सेन्ट हेलेना, एसेन्सन र ट्रिस्टिन दा चुन्हा]] | ५,६३३ | ३९४ | १५२ | [[अफ्रिका]] | [[पश्चिम अफ्रिका]] | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|सेन्ट मार्टिन|local}} | ३१,९४९ | ५३.२ | २०.५ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|फ्रान्स}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा चिन्ह|Saint Pierre and Miquelon|local}} [[सेन्ट पियर र मिक्लोँ]] | ५,५९५ | २४२ | ९३ | महाअमेरिका | उत्तरी अमेरिका | {{flagcountry|फ्रान्स}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|सिन्ट मार्टिन}} | ४१,४८६ | ३७ | १४ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|नेदरल्यान्ड}} | संवैधानिक राष्ट्र |- | {{झण्डा|स्वालबार्ड}} | २,६६७ | ६१,०२२ | २३,५६१ | युरोप | उत्तरी युरोप | {{flagcountry|नर्वे}} | असङ्गठित क्षेत्र |- | {{झण्डा|टोकेलाउ}} | १,४९९ | १० | ३.९ | ओसिनिया | पोलिनेसिया | {{flagcountry|न्युजिल्यान्ड}} | आश्रित क्षेत्र |- | {{झण्डा|तुर्क्स र काइकोस टापु}} | ५१,४३० | ४३० | १६६ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|संयुक्त अधिराज्य}} | समुद्रपार क्षेत्र |- | {{झण्डा|संयुक्त राज्य भर्जिन टापु}} | १०२,९५१ | ३४६.३६ | १३३.७३ | महाअमेरिका | क्यारिबियन | {{flagcountry|संयुक्त राज्य अमेरिका}} | असङ्गठित क्षेत्र |- | {{झण्डा|वालिस र फुतुना|local}} | १५,६६४ | १४२ | ५५ | ओसिनिया | पोलिनेसिया | {{flagcountry|फ्रान्स}} | समुद्रपार क्षेत्र |} == टिप्पणीहरू == <references group="टिप्पणी"/> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:आश्रित क्षेत्रहरू| ]] [[श्रेणी:देशहरूको सूची]] [[श्रेणी:सार्वभौमिकता]] el6712ikhu565nzxzhydujjw5ybjpfe शिवराज जोशी 0 146759 1368127 1361923 2026-07-31T12:22:01Z Prahlad Nepal 72094 बाँकी 1368127 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका मुख्य सचेतक समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा गाउँमा भएको थियो । '''राजनीतिक जीवन''' शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर जसो संसद सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछि भएको पहिलो आम निर्वाचन २०४८ मा उनी सुर्खेत क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा उनी पुनः सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक निर्वाचित भए। यो संसद २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका (संसद) को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} g1l7j5qpp53rg5u3vqtzgiscg7i35ya 1368132 1368127 2026-07-31T12:43:39Z ~2026-42438-81 80058 1368132 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[माननीय]] | name = शिवराज जोशी | honorific_suffix = | native_name = पूर्व सञ्चार, सूचना र यातायात मन्त्री | native_name_lang = ne | image = Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg | caption = मा. मन्त्री शिवराज जोशी | office = नेपाल सरकार, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय | primeminister = [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] | president = | successor = | birth_date = | birth_place = सुर्खेत, रेक्चा, गुटु | nationality = [[नेपाल]] | alma_mater = [[त्रिभुवन विश्वविद्यालय]] | occupation = राजनीतिज्ञ | monarch = श्री ५ महाराजाधिराज [[वीरेन्द्र वीरविक्रम शाह]] देव | party = [[नेपाली कांग्रेस]] | assembly = प्रतिनिधि सभा | parliament = सिंहदरबार | constituency = [[सुर्खेत २]] / तत्कालीन [[सुर्खेत-३]] }} '''शिवराज जोशी''' नेपाल सरकारका पूर्व सूचना सञ्चार तथा यातायात मन्त्री हुन् । तत्कालीन प्रधानमन्त्री [[गिरिजाप्रसाद कोइराला]] नेतृत्वको सरकारमा जोशी तीन पटक मन्त्री बनेका थिए। वि.सं. २०४८ मा निर्माण तथा यातायात सहायक मन्त्री, २०५६ मा जनसंख्या तथा वातावरण राज्यमन्त्री हुँदै २०५६ मै कोइराला मन्त्रीपरिषद्को दोश्रो पुनर्गठन पछि [[सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालय (नेपाल)|सूचना तथा सञ्चार]] मन्त्री बनेका उनी तत्कालीन सरकारका प्रवक्ता थिए । [[नेपाल सरकार]]को तथ्यांक हेर्दा जोशी करिब ६ वर्ष मन्त्री पदको जिम्मेवारीमा थिए । प्रमुख सत्तारुढ दल [[नेपाली काँग्रेस]]का उनि तत्कालीन समयमा संसदीय दलका मुख्य सचेतक समेत बनेका थिए।<ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2025-09-20 |title=कांग्रेस नेता शिवराज जोशीको सुझाव : मैले त छोडिसकें अब पुराना नेताले विश्राम लिएर नयाँ पुस्तालाई नेतृत्व दिनुपर्छ ! |url=https://newsnepalhd.com/newsnepalhd-com-politics/45002/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> जोशी [[सुर्खेत]] प्रतिनिधि सभा निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-२ बाट प्रतिनिधित्व गर्छन् भने यहीँबाट तीनपटक निर्वाचित भइ प्रतिनिधि सभामा प्रवेश गरेका थिए । तत्कालीन समयमा यो क्षेत्र निर्वाचन क्षेत्र नम्बर-३ थियो । <ref>{{Cite web |last=एच.डी |first=न्युज नेपाल |date=2022-09-05 |title=सुर्खेत -२ बाट पुर्वमन्त्री जोशी समानुपातिक उम्मेदवार सिफारिस |url=https://newsnepalhd.com/pradesh/karnali-pradesh/24826/ |access-date=2025-09-22 |website=NewsNepal HD |language=en-US}}</ref> उनी [[चौकुने गाउँपालिका]] [[गुटु]]का स्थायी बासिन्दा हुन् । उनको जन्म चौकुने कै पहाडी लेखमा रहेको रेक्चा गाउँमा भएको थियो । '''राजनीतिक जीवन''' शिवराज जोशी '''करिब १६ वर्ष (वि.सं. २०४८ देखि २०६४ सम्म)''' निरन्तर जसो संसद सदस्य (सांसद) को जिम्मेवारीमा रहे।<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> उनको यो १६ वर्षे संसदीय कार्यकाललाई निर्वाचन र राजनीतिक घटनाक्रमका आधारमा तीन भागमा विभाजन गरेर हेर्न सकिन्छ:<ref>{{Cite web |title=तपाईं "शिवराज जोशी" सम्पादन गर्दै हुनुहुन्छ - विकिपिडिया |url=https://ne.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%9C_%E0%A4%9C%E0%A5%8B%E0%A4%B6%E0%A5%80 |access-date=2026-07-31 |website=ne.wikipedia.org |language=ne}}</ref> * '''पहिलो कार्यकाल (वि.सं. २०४८ – २०५१):''' प्रजातन्त्र पुनर्स्थापनापछि भएको पहिलो आम निर्वाचन २०४८ मा उनी सुर्खेत क्षेत्र नं. ३ बाट प्रतिनिधि सभा सदस्यमा निर्वाचित भएका थिए। यो संसद मध्यावधि निर्वाचन घोषणा हुनुअघि करिब ३ वर्ष चल्यो। * '''दोस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५१ – २०५६):''' वि.सं. २०५१ को मध्यावधि निर्वाचनमा उनी पुनः सोही क्षेत्रबाट निर्वाचित भए। यो संसदले ५ वर्षको पूर्ण कार्यकाल पूरा गर्‍यो। * '''तेस्रो कार्यकाल (वि.सं. २०५६ – २०६४):''' वि.सं. २०५६ को आम निर्वाचनमा उनी तेस्रो पटक निर्वाचित भए। यो संसद २०५९ मा विघटन भए पनि २०६३ मा पुनर्स्थापित भयो र पछि रूपान्तरित हुँदै २०६४ चैतसम्म कायम रह्यो (बिचको केही वर्ष संसद नहुँदा पनि उनको सांसदको रूपमा कानुनी कार्यकाल २०६४ सम्म नै गणना हुन्छ)। यसरी लगातार तीन पटक प्रतिनिधि सभामा निर्वाचित भई उनी कूल '''१६ वर्ष''' देशको विधायिका (संसद) को महत्त्वपूर्ण जिम्मेवारीमा रहे, जसमध्ये करिब ६ वर्ष उनले विभिन्न मन्त्रालयको मन्त्री पद समेत सम्हालेका थिए।<ref>{{Cite web |title=कांग्रेस महाधिवेशन: जिल्ला सभापति र दुई पूर्व मन्त्री महाधिवेशन प्रतिनिधिमा पराजित |url=https://nagariknews.nagariknetwork.com/politics/673721-1637742349.html |access-date=2026-07-31 |website=nagariknews.nagariknetwork.com |language=ne}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} kc60frd4o92wdyksg3hzhrc878xrgg5 मापुटो प्रोटोकल 0 151050 1368186 1367988 2026-07-31T17:12:55Z Omnathpokh1 20435 /* विरोध */ सामग्री थप गरिएको 1368186 wikitext text/x-wiki {{Infobox treaty | name = मापुटो प्रोटोकल | long_name = अफ्रिकाको मानव तथा जनजातिको अधिकारसम्बन्धी अफ्रिकी बडापत्रमा महिलाको अधिकार सम्बन्धी प्रोटोकल | image = Maputo Protocol participation map.svg | image_width = 300px | caption = {{Col-begin}} {{Col-2}} {{legend|#00AA00|हस्ताक्षर गरी अनुमोदन गरिएको}} {{legend|#008000|प्रवेश वा उत्तराधिकारी}} {{legend|#EEEE00|हस्ताक्षर मात्र}} {{legend|#FF1111|हस्ताक्षर नगरेको}} {{legend|#C0C0C0|अफ्रिकी संघका नभएका क्षेत्रहरू<ref>Spain ([[Canary Islands]] and [[Plazas de soberanía]]), France ([[Mayotte]] and [[Réunion]]), Portugal ([[Madeira]]) and the United Kingdom ([[Saint Helena]]).</ref>}} {{Col-end}} | type = [[अन्तराष्ट्रिय मानव अधिकार दस्तावेज]] (महिला) | date_drafted = मार्च १९९५ (लोमे, टोगो) | date_signed = ११ जुलाई २००३ | location_signed = [[मापुटो]], [[मोजाम्बिक]] | date_sealed = | date_effective = २५ नोभेम्बर २००५ | condition_effective = [[अफ्रिकी संघ]]द्वारा १५ राष्ट्रहरूको अनुमोदन | date_expiration = | signatories = ४९ | parties = ४४ | depositor = [[अफ्रिकी संघ आयोग]] | languages = [[अंग्रेजी]], [[फ्रान्सेली]] | website = | wikisource = }} '''मापुटो प्रोटोकल''' अफ्रिकी संघले स्थापना गरेको [[अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार दस्तावेज]] हो, जुन सन् २००५ देखि लागु भएको हो। यसले राजनीतिक प्रक्रियामा सहभागी हुने महिलाको अधिकार, सामाजिक र राजनीतिक अधिकार पुरुषकै समान प्राप्त गर्ने, प्रजनन् स्वास्थ्य सम्बन्धी फैसला गर्न अझै बढी स्वायत्तताको अधिकार र महिला यौनाङ्ग कर्तनको अन्त्य गर्ने लगायतका महिलाको समावेशीताको हकको ठोकुवा गर्दछ।<ref>[http://www.gtz.de/de/dokumente/en-fgm-maputoprotocol.pdf The Maputo Protocol of the African Union] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120415144600/http://www.gtz.de/de/dokumente/en-fgm-maputoprotocol.pdf |date=15 April 2012 }}, brochure produced by [[Deutsche Gesellschaft für Technische Zusammenarbeit|GTZ]] for the German [[Federal Ministry of Economic Cooperation and Development (Germany)|Federal Ministry for Economic Cooperation and Development]]</ref> यसलाई सन् २००३ मा मोजाम्बिकको मापुटोमा [[अफ्रिकी संघ]]ले मानव तथा जनताको अधिकार सम्बन्धी अफ्रिकी बडापत्रको प्रोटोकलको रूपमा अपनाएको थियो (१९८१ मा अपनाइएको, १९८६ मा लागु गरिएको)। ==मुख्य व्यवस्थाहरू== मापुटो प्रोटोकलका मुख्य व्यवस्थाहरू निम्नानुसार छन्: * धारा २: महिलाविरूद्ध हुने सबै किसिमका विभेदको अन्त्य * धारा ३: सम्मानको अधिकार * धारा ४: जीवन, अखण्डता र व्यक्तिगत सुरक्षाको अधिकार * धारा ५: हानिकारक परम्पराहरूको अन्त्य (यो महिलाविरूद्ध हुने जननाङ्ग काटछाट ([[महिला यौनाङ्ग कर्तन]]) र महिलालाई हानी पुर्‍याउने अन्य परम्परागत प्रथाहरूको सन्दर्भमा हो।) * धारा ६: विवाह * धारा ७: मानो छुट्टिएको, सम्बन्धविच्छेद र विवाह खारेजी * धारा ८: न्यायमा पहुँच र कानूनद्वारा समान संरक्षण * धारा ९: राजनीतिक तथा निर्णय प्रक्रियामा महिला सहभागिताको अधिकार * धारा १०: शान्तिको अधिकार * धारा ११: सशस्त्र द्वन्द्वमा महिलाको संरक्षण * धारा १२: शिक्षा तथा तालिमको अधिकार * धारा १३: आर्थिक तथा सामाजिक कल्याण * धारा १४: स्वास्थ्य र प्रजनन् अधिकार * धारा १५: खाद्य सुरक्षाको अधिकार * धारा १६: पर्याप्त आवासको अधिकार * धारा १७: सकारात्मक सांस्कृतिक वातावरणको अधिकार * धारा १८:स्वस्थ र दिगो वातावरणको अधिकार * धारा १९: दिगो विकासको अधिकार * धारा २०: विधवाको अधिकार * धारा २१: सम्पत्ति उत्तराधिकारको अधिकार * धारा २२: वृद्ध महिलाको विशेष संरक्षण * धारा २३: अपाङ्गता भएका महिलाको विशेष संरक्षण * धारा २४: सङ्कटमा रहेका महिलाको विशेष संरक्षण * धारा २५: उपचार तथा क्षतिपूर्तिको अधिकार ==विरोध== यस मापुटो प्रोटोकलको विरोधलाई विशेष गरी दुई विवादास्पद कारकहरूले बढाइरहेका छन्: प्रजनन स्वास्थ्यसम्बन्धी यसको धारा, जसको मुख्य विरोध क्याथोलिक र अन्य क्रिस्चियनहरूले गर्छन्, र महिला जननाङ्ग विच्छेदन, बहुविवाह तथा अन्य परम्परागत अभ्यासहरूसम्बन्धी यसका धाराहरू, जसको मुख्य विरोध मुस्लिमहरूले गर्छन्। ===क्रिस्चियन विरोध=== पोप बेनेडिक्ट सोह्रौंले सन् २००७ मा प्रोटोकलमा महिलाहरूलाई दिइएका प्रजनन अधिकारहरूलाई “गोप्य रूपमा गर्भपतनलाई सामान्य बनाउने प्रयास” भनेर वर्णन गरेका थिए। अफ्रिकाका रोमन क्याथोलिक बिशपहरू मापुटो प्रोटोकलको विरोध गर्छन् किनकि यसले गर्भपतनलाई मानव अधिकारका रूपमा परिभाषित गर्छ। संयुक्त राज्य अमेरिकामा आधारित गर्भपतन-विरोधी संस्था ह्युमन लाइफ इन्टरनेसनलले यसलाई “एक कट्टरपन्थी एजेन्डाको लागि ट्रोजन हर्स” भनेर वर्णन गरेको छ। ===मुस्लिम विरोध=== नाइजरमा संसदले जुन २००६ मा यसलाई अनुमोदन गर्ने प्रस्ताव ४२ विरुद्ध ३१ मतले (४ जना अनुपस्थित) अस्वीकार गर्‍यो; यस मुस्लिम-बहुल देशमा प्रोटोकलले प्रतिबन्ध लगाएका वा निन्दा गरेका धेरै परम्पराहरू सामान्य छन्। नाइजरका मुस्लिम महिला समूहहरूले सन् २००९ मा नियामेमा भेला भई “शैतानी मापुटो प्रोटोकलहरू” भनेर विरोध गरेका थिए, जसमा केटीहरूको विवाहको उमेरको सीमा र गर्भपतनलाई आपत्तिजनक भनेर उल्लेख गरेका थिए। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== {{Wikisource|en:Maputo Protocol|मापुटो प्रोटोकल}} gyg9eae11kvh5gmp39kphurrtqr5a9p चित्र:Shivraj joshi at minister of Nepal.jpg 6 151066 1368128 2026-07-31T12:30:16Z Prahlad Nepal 72094 1368128 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1368129 1368128 2026-07-31T12:37:58Z Prahlad Nepal 72094 1368129 wikitext text/x-wiki == विवरण (Description) == {{Information | Description = {{ne|नेपालका पूर्व मन्त्री शिवराज जोशीको तस्बिर।}} {{en|Photo of Shivraj Joshi, former Minister of Nepal.}} | Source = स्वयम् निर्मित / NewsNepal HD (समाचार लेखक र तस्बिरको अधिकार प्राप्त) [Self-photographed / NewsNepal HD] | Date = 2026-07-31 | Author = [[User:Prahlad Nepal|Prahlad Nepal]] | Permission = | other_versions = }} == लाइसेन्स (Licensing) == {{cc-by-sa-4.0}} 2kfdh82t5duf8idsptt1djdjhr351fn कुमार नारायण 0 151067 1368134 2026-07-31T13:23:58Z Ramesh Deuba 37151 नयाँ लेख 1368134 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = कूमार नारायण | birth_date = १९२५ | birth_place = [[वडक्कनचेरी]], [[पालक्काड जिल्ला]], [[केरला]], भारत | death_date = २० मार्च २००० | death_place = [[नयाँ दिल्ली]], भारत | occupation = व्यवसायी | employer = एस. एल. एम. मानेकलाल इन्डस्ट्रिज | known_for = [[कूमार नारायण जासुसी काण्ड]] | spouse = गीता नारायण }} '''कूमार नारायण''' (१९२५–२०००) एक भारतीय व्यवसायी थिए, जो [[कूमार नारायण जासुसी प्रकरण]]का प्रमुख पात्रका रूपमा चिनिएका थिए। यो जासुसी काण्ड सन् १९८५ जनवरीमा भारतमा सार्वजनिक भएको थियो। उनीमाथि सरकारी अधिकारीहरू तथा बिचौलियाहरूको सञ्जालमार्फत भारतीय सरकारका गोप्य सूचनाहरू प्राप्त गरी विदेशी प्रतिनिधिहरूलाई उपलब्ध गराएको आरोप लागेको थियो। यस प्रकरणमा [[प्रधानमन्त्री कार्यालय (भारत)|प्रधानमन्त्री कार्यालय]], [[रक्षा मन्त्रालय (भारत)|रक्षा मन्त्रालय]] तथा अन्य सरकारी विभागसँग सम्बन्धित अधिकारीहरू संलग्न रहेको बताइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19850215-spy-scandal-india-security-breach-appears-to-have-reached-frightening-levels-769795-2013-11-25|title=Spy scandal: India's security breach appears to have reached frightening levels|first=Dilip|last=Bobb|work=India Today|date=15 February 1985|access-date=31 July 2026}}</ref> == प्रारम्भिक जीवन र पेशागत जीवन == कूमार नारायणको जन्म सन् १९२५ मा हालको [[पालक्काड जिल्ला]], [[केरल]]को वडक्केन्चेरीमा भएको थियो। ''[[The Indian Express]]'' द्वारा उद्धृत प्रहरी अभियोगपत्रअनुसार, उनले सन् १९४३ मा [[भारतीय सेना]]को हुलाक सेवामा प्रवेश गरेका थिए र सन् १९४९ मा सेवाबाट मुक्त भएका थिए। त्यसपछि उनी [[भारत सरकार]]मा स्टेनोग्राफरका रूपमा कार्यरत भए।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://scroll.in/article/1071076/biography-how-coomar-narain-made-a-career-of-leaking-confidential-bureaucratic-documents|title=Biography: How Coomar Narain made a career of leaking confidential bureaucratic documents|first=Kallol|last=Bhattacharjee|work=Scroll.in|date=1 August 2024|access-date=31 July 2026}}</ref> सरकारी सेवा छाडेपछि नारायणले बम्बईस्थित एस. एल. एम. मानेकलाल इन्डस्ट्रिजमा काम गरे, जहाँ उनी क्षेत्रीय प्रबन्धक बने। पछि उनले [[नयाँ दिल्ली]]को १६ हेली रोडमा एउटा कार्यालय स्थापना गरे।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref> प्रकरणसम्बन्धी तत्कालीन तथा पछिल्ला विवरणअनुसार, नारायणले सरकारी अधिकारीहरूसँग सम्पर्क विस्तार गरेका थिए र पछि अधिकारीहरूको सञ्जालमार्फत गोप्य दस्तावेजहरू प्राप्त गरेको आरोप लगाइएको थियो। यी आरोपहरू नै सन् १९८५ जनवरीमा उनको गिरफ्तारीसम्म पुगेको जासुसी अनुसन्धानको आधार बनेका थिए।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref> == जासुसी प्रकरण == सन् १९८५ जनवरीमा [[खुफिया ब्युरो (भारत)|खुफिया ब्युरो]]ले सरकारी गोप्य सूचनाहरू चुहावट भएको आरोपसम्बन्धी निगरानी तथा अनुसन्धान अभियान सञ्चालन गरेको थियो। १६ जनवरीमा खुफिया ब्युरोका टोलीहरूले [[नयाँ दिल्ली]]का विभिन्न स्थानमा एकैसाथ छापा मारेका थिए। तीमध्ये १६ हेली रोडस्थित एस. एल. एम. मानेकलाल इन्डस्ट्रिजको कार्यालय पनि थियो। उक्त कारबाहीका क्रममा कूमार नारायणलाई पक्राउ गरिएको थियो र पछि उनीमाथि विदेशी एजेन्टहरूलाई गोप्य सूचना चुहाएको आरोप लगाइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19850215-spy-scandal-india-security-breach-appears-to-have-reached-frightening-levels-769795-2013-11-25|title=Spy scandal: India's security breach appears to have reached frightening levels|first=Dilip|last=Bobb|work=India Today|date=15 February 1985|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref> समकालीन समाचार विवरणअनुसार, अनुसन्धानकर्ताहरूले सरकारी अधिकारीहरूको सञ्जालमार्फत गोप्य दस्तावेजहरू प्राप्त गरी नारायणलाई हस्तान्तरण गरिने आरोप लगाएका थिए। उक्त सञ्जालमा [[प्रधानमन्त्री कार्यालय (भारत)|प्रधानमन्त्री कार्यालय]] र [[रक्षा मन्त्रालय (भारत)|रक्षा मन्त्रालय]]सँग सम्बन्धित कर्मचारीहरू समेत रहेको बताइएको थियो। अनुसन्धानका क्रममा पछि केही सरकारी कर्मचारी तथा अन्य व्यक्तिहरूलाई पक्राउ गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/cover-story/story/19850215-spy-scandal-india-security-breach-appears-to-have-reached-frightening-levels-769795-2013-11-25|title=Spy scandal: India's security breach appears to have reached frightening levels|first=Dilip|last=Bobb|work=India Today|date=15 February 1985|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/global/story/unveiling-indias-biggest-spy-scandal-the-coomer-narain-case-2573456-2024-07-29|title=Unveiling India's Biggest Spy Scandal: The Coomer Narain Case|work=India Today|date=29 July 2024|access-date=31 July 2026}}</ref> [[Official Secrets Act, 1923|आधिकारिक गोपनीयता ऐन, १९२३]] अन्तर्गत नारायण तथा केही सरकारी अधिकारीहरूको नाम उल्लेख गर्दै प्रथम सूचना प्रतिवेदन (FIR) दर्ता गरिएको थियो। पछिल्ला विवरणअनुसार, यस प्रकरणमा प्रधानमन्त्री कार्यालय, [[रक्षा मन्त्रालय (भारत)|रक्षा मन्त्रालय]], [[वित्त मन्त्रालय (भारत)|वित्त मन्त्रालय]] तथा अन्य सरकारी निकायका अधिकारीहरू संलग्न रहेको बताइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/global/story/unveiling-indias-biggest-spy-scandal-the-coomer-narain-case-2573456-2024-07-29|title=Unveiling India's Biggest Spy Scandal: The Coomer Narain Case|work=India Today|date=29 July 2024|access-date=31 July 2026}}</ref> सञ्जालमार्फत कथित रूपमा हस्तान्तरण गरिएका सूचनाहरूमा गोप्य सरकारी कोड, गोप्य दस्तावेज तथा रक्षा, जलयातायात, यातायात, वित्त र योजना सम्बन्धी प्रतिवेदनहरूका साथै [[अनुसन्धान तथा विश्लेषण शाखा]] र खुफिया ब्युरोसँग सम्बन्धित प्रतिवेदनहरू समावेश रहेको बताइएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/official-secrets-act-what-it-covers-when-it-has-been-used-questioned-rafale-deal-5616457/|title=Official Secrets Act: what it covers; when it has been used, questioned|first=Kaunain|last=Sheriff|work=The Indian Express|date=28 February 2019|access-date=31 July 2026}}</ref> अनुसन्धानमा उक्त सञ्जालका सदस्यहरूको विदेशी दूतावासका अधिकारीहरूसँग सम्पर्क रहेको आरोप पनि लगाइएको थियो। समकालीन तथा पछिल्ला विवरणहरूमा फ्रान्सेली, पोलिस र जर्मन दूतावाससँग कथित सम्बन्ध रहेको उल्लेख गरिएको छ।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/explained/official-secrets-act-what-it-covers-when-it-has-been-used-questioned-rafale-deal-5616457/|title=Official Secrets Act: what it covers; when it has been used, questioned|first=Kaunain|last=Sheriff|work=The Indian Express|date=28 February 2019|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref> == मुद्दा र दोषसिद्धि == अनुसन्धानपछि धेरै अभियुक्तहरू संलग्न रहेको लामो आपराधिक मुद्दा अघि बढेको थियो। ''[[The Indian Express]]''का अनुसार, अभियोजन पक्षले करिब २,१०० पृष्ठको अभियोगपत्र र १८८ जना साक्षीको सूची प्रस्तुत गरेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref> मुद्दाको सुनुवाइ करिब १७ वर्षसम्म चलेको थियो। सन् २००२ जुलाईमा [[प्रधानमन्त्री कार्यालय (भारत)|प्रधानमन्त्री कार्यालय]] तथा [[राष्ट्रपति भवन|राष्ट्रपति भवन सचिवालय]]का कर्मचारीसहित पूर्वसरकारी कर्मचारीहरूमध्ये १२ जनालाई जासुसी प्रकरणमा संलग्न भएको ठहर गर्दै दोषी ठहर गरिएको थियो र उनीहरूलाई १० वर्षको कैद सजाय सुनाइएको थियो। उनीहरूलाई गोप्य सरकारी कोड तथा वर्गीकृत दस्तावेजहरू विदेशी एजेन्टहरूलाई हस्तान्तरण गरेको अभियोगमा दोषी ठहर गरिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://scroll.in/article/1050786/an-advisor-to-former-pm-rajiv-gandhi-recalls-how-a-1985-espionage-scandal-rocked-indian-politics|title=An advisor to former PM Rajiv Gandhi recalls how a 1985 espionage scandal rocked Indian politics|work=Scroll.in|date=2023|access-date=31 July 2026}}</ref> यस प्रकरणका मुख्य अभियुक्त मानिएका कूमार नारायणको मुद्दाको अन्तिम निर्णय हुनुअघि नै सन् २००० मार्चमा मृत्यु भएको थियो। त्यसैले उनलाई मुद्दामा सजाय सुनाइएन।<ref>{{cite web|url=https://scroll.in/article/1050786/an-advisor-to-former-pm-rajiv-gandhi-recalls-how-a-1985-espionage-scandal-rocked-indian-politics|title=An advisor to former PM Rajiv Gandhi recalls how a 1985 espionage scandal rocked Indian politics|work=Scroll.in|date=2023|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref> यो प्रकरण आपराधिक कार्यवाही असामान्य रूपमा लामो समयसम्म चलेको तथा [[प्रधानमन्त्री कार्यालय (भारत)|प्रधानमन्त्री कार्यालय]] र [[रक्षा मन्त्रालय (भारत)|रक्षा मन्त्रालय]] लगायत संवेदनशील सरकारी कार्यालयमा कार्यरत कर्मचारीहरू यसमा संलग्न भएको कारण उल्लेखनीय बनेको थियो।<ref>{{cite web|url=https://scroll.in/article/1050786/an-advisor-to-former-pm-rajiv-gandhi-recalls-how-a-1985-espionage-scandal-rocked-indian-politics|title=An advisor to former PM Rajiv Gandhi recalls how a 1985 espionage scandal rocked Indian politics|work=Scroll.in|date=2023|access-date=31 July 2026}}</ref> == पछिल्लो जीवन र मृत्यु == सन् १९८५ जनवरीमा पक्राउ परेपछि कूमार नारायणलाई पछि धरौटीमा रिहा गरिएको थियो। ''[[The Indian Express]]''ले उद्धृत गरेको प्रहरी अभिलेखअनुसार, त्यसपछि उनले दक्षिण दिल्लीको सैनिक फार्म्समा एउटा फार्महाउस खरिद गरेका थिए। नारायणको २० मार्च २००० मा ७५ वर्षको उमेरमा मृत्यु भएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/13-convicted-in-spying-case/articleshow/16196775.cms|title=13 convicted in spying case|work=The Times of India|date=16 July 2002|access-date=31 July 2026}}</ref> नारायणकी पत्नी गीता नारायण फार्महाउसमै बसिरहेकी थिइन्। सन् २००२ मा उनलाई एक अज्ञात व्यक्तिले उक्त सम्पत्तिभित्र घाँटी थिचेर हत्या गरेको आरोप लगाइएको थियो। उनको मृत्यु पछि फार्महाउसको स्वामित्व तथा उत्तराधिकारसम्बन्धी दिल्ली प्रहरीको अनुसन्धानसँग जोडिएको थियो।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mangaluru/delhi-spy-mangaluru-stepson-and-a-farmhouse-worth-crores/articleshow/71304359.cms|title=Delhi spy, Mangaluru stepson and a farmhouse worth crores|work=The Times of India|date=20 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref> == विरासत == कूमार नारायण जासुसी प्रकरण सन् १९८० को दशकमा भारतमा देखा परेका प्रमुख जासुसी काण्डहरूमध्ये एक थियो। अनुसन्धान तथा त्यसपछिको मुद्दामा सरकारी गोप्य सूचनाहरू कथित रूपमा हस्तान्तरण गरिएको तथा [[प्रधानमन्त्री कार्यालय (भारत)|प्रधानमन्त्री कार्यालय]] र [[रक्षा मन्त्रालय (भारत)|रक्षा मन्त्रालय]] लगायत संवेदनशील सरकारी कार्यालयमा कार्यरत अधिकारीहरूको संलग्नता रहेको आरोप समावेश थियो।<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/spy-and-the-son-coomar-narain-spy-case-5995924/|title=Coomar Narain: A spy and how his stepson came out of the cold|first=Mahender Singh|last=Manral|work=The Indian Express|date=15 September 2019|access-date=31 July 2026}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/global/story/unveiling-indias-biggest-spy-scandal-the-coomer-narain-case-2573456-2024-07-29|title=Unveiling India's Biggest Spy Scandal: The Coomer Narain Case|work=India Today|date=29 July 2024|access-date=31 July 2026}}</ref> यस प्रकरणलाई पछि पुस्तकहरू तथा पत्रकारितामूलक अनुसन्धानहरूमा समेत पुनरावलोकन गरिएको छ। सन् २०२४ मा पत्रकार कल्लोल भट्टाचार्जीले ''[[A Singular Spy: The Untold Story of Coomar Narain]]'' प्रकाशित गरे, जसमा प्रकरणको पुनरावलोकन गर्दै जासुसी सञ्जालसँग सम्बन्धित घटनाक्रमलाई पुनर्निर्माण गर्ने प्रयास गरिएको छ।<ref>{{cite book|last=Bhattacherjee|first=Kallol|title=A Singular Spy: The Untold Story of Coomar Narain|publisher=Bloomsbury India|year=2024|isbn=9789356405726}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.business-standard.com/book/pointless-epitaph-for-a-spy-124091101470_1.html|title=A pointless epitaph: Clumsy retelling mars Coomar Narain scandal revisit|first=Shreekant|last=Sambrani|work=Business Standard|date=11 September 2024|access-date=31 July 2026}}</ref> == सन्दर्भ == {{reflist}} jgzzm09v5dg1bi44g49s73d6h605ray कोरासोन अकिनो 0 151068 1368138 2026-07-31T14:34:36Z Omnathpokh1 20435 नयाँ पृष्ठ सृजना गरिएको। 1368138 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = कोरासोन अकिनो | image = Corazon Aquino 1986.jpg | caption = सन् १९८६ मा अकिनो | order = ११औं | office = फिलिपिन्सका राष्ट्रपति | prime_minister = साल्भादोर लरेल | vice_president = [[साल्भादोर लरेल]] | term_start =२५ फेब्रुअरी, १९८६ | term_end =३० जुन, १९९२ | predecessor = [[फर्डिनेन्ड मार्कोस]] | successor = [[फिदेल भी. रामोस]] | birth_name = मारिया कोरासोन सुमुलोङ कोह्वाङ्को | birth_date = {{birth date|1933|1|25|mf=y}} | birth_place = [[पानिकी]], तार्लाक, [[इन्सुुलर गभर्नमेन्ट अफ द फिलिपिन आइल्याण्ड्स]] | death_date = {{death date and age|2009|8|1|1933|1|25|mf=y}} | death_place = [[मकाती]], फिलिपिन्स | resting_place = [[मनिला मेमोरियल पार्क, सुकाट]], पारान्याक, फिलिपिन्स | party = [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ]] (१९८७–२००९) | other_party = [[युनाइटेड नेशनलिस्ट डेमोक्रेटिक अर्गनाइजेसन|युनिडो]] (१९८६–८७) | spouse = {{marriage|[[निनोय अकिनो]]|1954|1983|end=[[निनोय अकिनोको हत्या|मृत्यु]]}} | relations = [[जुआन सुमुलोङ]] (हजुरबुबा)<br />[[लोरेन्जो सुमुलोङ]] (काका)<br />[[फ्रान्सिस्को सुमुलोङ]] (काका) | children = ५, जसमा [[बेनिग्नो अकिनो तृतीय]] र [[क्रिस अकिनो]] समावेश | relatives = {{ubl|[[कोह्वाङ्को|कोह्वाङ्को परिवार]]| [[अकिनो परिवार]]}} | alma_mater = [[कलेज अफ माउन्ट सेन्ट भिन्सेन्ट]] ([[कलामा स्नातक]])<br />[[फार इस्टर्न युनिभर्सिटी]] (कुनै डिग्री छैन) | occupation = राजनीतिज्ञ | signature = Aquino Sig.svg | website = {{URL|https://coryaquino.ph/}} | nickname = कोरी | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=President Corazon Aquino's Inaugural Speech Audio.ogg|title=कोरासोन अकिनोको आवाज|type=speech|description=फिलिपिन्सका राष्ट्रपतिको रूपमा पहिलो भाषण <br /> (सन् १९८६ मा रेकर्ड गरिएको)}} }} '''मारिया कोरासोन''' "'''कोरी'''" '''सुमुलङ कोह्वाङ्को-अकिनो'''<ref name="nhcp">{{cite web |title=Maria Corazon Cojuangco Aquino |url=http://nhcp.gov.ph/maria-corazon-cojuangco-aquino/ |website=nhcp.gov.ph |publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]] |access-date=July 31, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180822051111/http://nhcp.gov.ph/maria-corazon-cojuangco-aquino/ |archive-date=August 22, 2018 |url-status=live}}</ref> {{post-nominals|list=[[Philippine Legion of Honor|CCLH]]}} ({{IPA|tl|kɔɾaˈsɔn kɔˈhwaŋkɔ aˈkino|lang}}; जनवरी २५, १९३३ – अगस्ट १, २००९) एक [[फिलिपिनो]] राजनीतिज्ञ थिइन् जसले सन् १९८६ देखि १९९२ सम्म [[फिलिपिन्सको ११ औँ राष्ट्रपति]]को रूपमा कार्यभार सम्हालिन्। उनी देशको पहिलो महिला राष्ट्रपति थिइन्। अकिनोले सन् १९८६ को जनक्रान्ति (''पिपुल पावर रिभोल्युसन'') को नेतृत्व गरिन्, जसले राष्ट्रपति [[फर्डिनान्ड मार्कोस]]को २० वर्षे शासन (१९६५-१९८६) अन्त्य गर्यो र फिलिपिन्समा प्रजातन्त्रको पुनःस्थापना गर्यो। सञ्चारमाध्यमहरूले उनलाई प्रायः “[[प्रजातन्त्र]]की आमा” भनेर सम्बोधन गर्थे।<ref>{{cite web|last=Lo |first=Barnaby |url=https://www.cbsnews.com/news/filipinos-mourn-mother-of-democracy-cory-aquino/ |title=Filipinos Mourn 'Mother of Democracy' Cory Aquino |work=CBS News |date=August 5, 2009 |access-date=July 31, 2026}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.scotsman.com/news-2-15012/filipinos-mourn-the-mother-of-democracy-1-1355068 |title=Filipinos mourn the mother of democracy |newspaper=The Scotsman |access-date=July 31, 2026}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/world/tears-for-mother-of-democracy-20090805-ea3c.html |title=Tears for mother of democracy |newspaper=Smh.com.au |date=August 6, 2009 |access-date=July 31, 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Banggollay |first=Melvin |url=https://www.abs-cbn.com/feedback/08/10/09/re-cory-aquino-mother-philippine-democracy |title=Re: Cory Aquino, Mother of Philippine Democracy |work=[[ABS-CBN News]] |access-date=July 31, 2026}}</ref> अकिनोको विवाह मार्कोसका प्रमुख आलोचक सिनेटर [[बेनिग्नो अकिनो जुनियर]]सँग भएको थियो। उनीहरूका भविष्यका राष्ट्रपति [[बेनिग्नो अकिनो तृतीय]] र सञ्चारकर्मी [[क्रिस अकिनो]]सहित पाँच सन्तान थिए। अगस्ट २१, १९८३ मा [[श्रीमान्‌को हत्या]] भएपछि उनी प्रमुख राजनीतिक प्रतिपक्षी समूहको नेता बनिन्। जब मार्कोसले सन् १९८५ को अन्त्यतिर अचानक चुनावको घोषणा गरे, अकिनोले [[उपराष्ट्रपति]] पदका उम्मेदवार [[साल्भाडोर लरेल]]सँगै राष्ट्रपति पदका लागि चुनाव लडिन्। फेब्रुअरी ७, १९८६ को चुनावपछि, व्यवस्थापिका संसद (''[[:en:Batasang Pambansa|बतासङ् पाम्बान्सा]]) ले मार्कोस र उनका चुनावी साथी [[आर्टुरो टोलेन्टिनो]]लाई विजेता घोषित गर्यो। चुनावी नतिजाबाट असन्तुष्ट अकिनोले चुनावमा धाँधली भएको आरोप लगाउँदै व्यापक जनलहरका साथ [[नागरिक अवज्ञा]]को आह्वान गरिन्। फेब्रुअरी २२ देखि २५ सम्म, लाखौँ मानिसहरू शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा सहभागी भए। [[क्याथोलिक चर्च]] र प्रमुख सैन्य अधिकारीहरूको समर्थनमा यो क्रान्तिले मार्कोसलाई सत्ताबाट हट्न बाध्य पार्यो। कुनै अघिल्लो राजनीतिक अनुभव नभए तापनि, अकिनोले फेब्रुअरी २५, १९८६ मा राष्ट्रपतिको रूपमा शपथ लिइन्। राष्ट्रपतिको रूपमा, अकिनोले १९८७ को फिलिपिन्सको संविधान निर्माणमा सहयोग गरिन्। यसले राष्ट्रपतिको अधिकारलाई सीमित गर्यो र तानाशाही संरचनालाई समाप्त पार्यो। नयाँ संविधानले निष्पक्षता, मानव अधिकार र प्रजातान्त्रिक स्वतन्त्रतामा जोड दिएको थियो।<ref>Official Gazette of the Republic of the Philippines. "The 1987 Constitution of the Republic of the Philippines." https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1987-constitution/</ref> अर्थतन्त्रको पुनरूत्थानका लागि, अकिनोले मार्कोसको समयमा भएका व्यापारिक एकाधिकारहरू समाप्त गरिन् र [[खुल्ला बजार]]लाई समर्थन गरिन्। उनको प्रशासनले [[मोरो द्वन्द्व]] समाधान गर्न शान्ति वार्ता पनि गर्यो, जसको फलस्वरूप [[:en:Autonomous Region in Muslim Mindanao|मुस्लिम मिन्डानाओको स्वायत्त क्षेत्र]] स्थापना भयो। अकिनोले [[:en:Mendiola Massacre|मेन्डियोला नरसंहार]]का लागि आलोचना खेप्नु पर्यो, जहाँ सुरक्षा निकायले कम्तीमा १२ जना शान्तिपूर्ण प्रदर्शनकारीहरूको गोली हानी हत्या गरेको थियो। उनको कार्यकालमा कैयौँ सैन्य विद्रोह र [[कू]]का प्रयासहरू तथा [[१९९० को लुजोन भूकम्प]], [[१९९१ को माउन्ट पिनाटुबो ज्वालामुखी विस्फोट]] र [[ट्रपिकल स्टर्म थेल्मा]] जस्ता ठूला प्राकृतिक विपत्तिहरू पनि आए। उनी सन् १९९२ मा पदबाट हटेकी थिइन् तर राजनीतिमा सक्रिय नै रहिन्। सन् २००८ मा अकिनोलाई [[ठूलो आन्द्राको क्यान्सर]] भएको पुष्टि भयो र लगत्तै अर्को वर्ष उनको निधन भयो। उनको अन्त्येष्टिले विश्वभरका सञ्चारमाध्यमहरूको ध्यान खिचेको थियो र फिलिपिन्समा धेरै राष्ट्रिय ऐतिहासिक स्थलहरू उनको सम्मानमा नामाकरण गरिएका छन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== gx7deycmpedkd1eq5n101ihg8vgj3yy 1368139 1368138 2026-07-31T14:40:35Z Omnathpokh1 20435 /* बाह्य कडीहरू */ बाह्य कडी जोडिएको 1368139 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = कोरासोन अकिनो | image = Corazon Aquino 1986.jpg | caption = सन् १९८६ मा अकिनो | order = ११औं | office = फिलिपिन्सका राष्ट्रपति | prime_minister = साल्भादोर लरेल | vice_president = [[साल्भादोर लरेल]] | term_start =२५ फेब्रुअरी, १९८६ | term_end =३० जुन, १९९२ | predecessor = [[फर्डिनेन्ड मार्कोस]] | successor = [[फिदेल भी. रामोस]] | birth_name = मारिया कोरासोन सुमुलोङ कोह्वाङ्को | birth_date = {{birth date|1933|1|25|mf=y}} | birth_place = [[पानिकी]], तार्लाक, [[इन्सुुलर गभर्नमेन्ट अफ द फिलिपिन आइल्याण्ड्स]] | death_date = {{death date and age|2009|8|1|1933|1|25|mf=y}} | death_place = [[मकाती]], फिलिपिन्स | resting_place = [[मनिला मेमोरियल पार्क, सुकाट]], पारान्याक, फिलिपिन्स | party = [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ]] (१९८७–२००९) | other_party = [[युनाइटेड नेशनलिस्ट डेमोक्रेटिक अर्गनाइजेसन|युनिडो]] (१९८६–८७) | spouse = {{marriage|[[निनोय अकिनो]]|1954|1983|end=[[निनोय अकिनोको हत्या|मृत्यु]]}} | relations = [[जुआन सुमुलोङ]] (हजुरबुबा)<br />[[लोरेन्जो सुमुलोङ]] (काका)<br />[[फ्रान्सिस्को सुमुलोङ]] (काका) | children = ५, जसमा [[बेनिग्नो अकिनो तृतीय]] र [[क्रिस अकिनो]] समावेश | relatives = {{ubl|[[कोह्वाङ्को|कोह्वाङ्को परिवार]]| [[अकिनो परिवार]]}} | alma_mater = [[कलेज अफ माउन्ट सेन्ट भिन्सेन्ट]] ([[कलामा स्नातक]])<br />[[फार इस्टर्न युनिभर्सिटी]] (कुनै डिग्री छैन) | occupation = राजनीतिज्ञ | signature = Aquino Sig.svg | website = {{URL|https://coryaquino.ph/}} | nickname = कोरी | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=President Corazon Aquino's Inaugural Speech Audio.ogg|title=कोरासोन अकिनोको आवाज|type=speech|description=फिलिपिन्सका राष्ट्रपतिको रूपमा पहिलो भाषण <br /> (सन् १९८६ मा रेकर्ड गरिएको)}} }} '''मारिया कोरासोन''' "'''कोरी'''" '''सुमुलङ कोह्वाङ्को-अकिनो'''<ref name="nhcp">{{cite web |title=Maria Corazon Cojuangco Aquino |url=http://nhcp.gov.ph/maria-corazon-cojuangco-aquino/ |website=nhcp.gov.ph |publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]] |access-date=July 31, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180822051111/http://nhcp.gov.ph/maria-corazon-cojuangco-aquino/ |archive-date=August 22, 2018 |url-status=live}}</ref> {{post-nominals|list=[[Philippine Legion of Honor|CCLH]]}} ({{IPA|tl|kɔɾaˈsɔn kɔˈhwaŋkɔ aˈkino|lang}}; जनवरी २५, १९३३ – अगस्ट १, २००९) एक [[फिलिपिनो]] राजनीतिज्ञ थिइन् जसले सन् १९८६ देखि १९९२ सम्म [[फिलिपिन्सको ११ औँ राष्ट्रपति]]को रूपमा कार्यभार सम्हालिन्। उनी देशको पहिलो महिला राष्ट्रपति थिइन्। अकिनोले सन् १९८६ को जनक्रान्ति (''पिपुल पावर रिभोल्युसन'') को नेतृत्व गरिन्, जसले राष्ट्रपति [[फर्डिनान्ड मार्कोस]]को २० वर्षे शासन (१९६५-१९८६) अन्त्य गर्यो र फिलिपिन्समा प्रजातन्त्रको पुनःस्थापना गर्यो। सञ्चारमाध्यमहरूले उनलाई प्रायः “[[प्रजातन्त्र]]की आमा” भनेर सम्बोधन गर्थे।<ref>{{cite web|last=Lo |first=Barnaby |url=https://www.cbsnews.com/news/filipinos-mourn-mother-of-democracy-cory-aquino/ |title=Filipinos Mourn 'Mother of Democracy' Cory Aquino |work=CBS News |date=August 5, 2009 |access-date=July 31, 2026}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.scotsman.com/news-2-15012/filipinos-mourn-the-mother-of-democracy-1-1355068 |title=Filipinos mourn the mother of democracy |newspaper=The Scotsman |access-date=July 31, 2026}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/world/tears-for-mother-of-democracy-20090805-ea3c.html |title=Tears for mother of democracy |newspaper=Smh.com.au |date=August 6, 2009 |access-date=July 31, 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Banggollay |first=Melvin |url=https://www.abs-cbn.com/feedback/08/10/09/re-cory-aquino-mother-philippine-democracy |title=Re: Cory Aquino, Mother of Philippine Democracy |work=[[ABS-CBN News]] |access-date=July 31, 2026}}</ref> अकिनोको विवाह मार्कोसका प्रमुख आलोचक सिनेटर [[बेनिग्नो अकिनो जुनियर]]सँग भएको थियो। उनीहरूका भविष्यका राष्ट्रपति [[बेनिग्नो अकिनो तृतीय]] र सञ्चारकर्मी [[क्रिस अकिनो]]सहित पाँच सन्तान थिए। अगस्ट २१, १९८३ मा [[श्रीमान्‌को हत्या]] भएपछि उनी प्रमुख राजनीतिक प्रतिपक्षी समूहको नेता बनिन्। जब मार्कोसले सन् १९८५ को अन्त्यतिर अचानक चुनावको घोषणा गरे, अकिनोले [[उपराष्ट्रपति]] पदका उम्मेदवार [[साल्भाडोर लरेल]]सँगै राष्ट्रपति पदका लागि चुनाव लडिन्। फेब्रुअरी ७, १९८६ को चुनावपछि, व्यवस्थापिका संसद (''[[:en:Batasang Pambansa|बतासङ् पाम्बान्सा]]) ले मार्कोस र उनका चुनावी साथी [[आर्टुरो टोलेन्टिनो]]लाई विजेता घोषित गर्यो। चुनावी नतिजाबाट असन्तुष्ट अकिनोले चुनावमा धाँधली भएको आरोप लगाउँदै व्यापक जनलहरका साथ [[नागरिक अवज्ञा]]को आह्वान गरिन्। फेब्रुअरी २२ देखि २५ सम्म, लाखौँ मानिसहरू शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा सहभागी भए। [[क्याथोलिक चर्च]] र प्रमुख सैन्य अधिकारीहरूको समर्थनमा यो क्रान्तिले मार्कोसलाई सत्ताबाट हट्न बाध्य पार्यो। कुनै अघिल्लो राजनीतिक अनुभव नभए तापनि, अकिनोले फेब्रुअरी २५, १९८६ मा राष्ट्रपतिको रूपमा शपथ लिइन्। राष्ट्रपतिको रूपमा, अकिनोले १९८७ को फिलिपिन्सको संविधान निर्माणमा सहयोग गरिन्। यसले राष्ट्रपतिको अधिकारलाई सीमित गर्यो र तानाशाही संरचनालाई समाप्त पार्यो। नयाँ संविधानले निष्पक्षता, मानव अधिकार र प्रजातान्त्रिक स्वतन्त्रतामा जोड दिएको थियो।<ref>Official Gazette of the Republic of the Philippines. "The 1987 Constitution of the Republic of the Philippines." https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1987-constitution/</ref> अर्थतन्त्रको पुनरूत्थानका लागि, अकिनोले मार्कोसको समयमा भएका व्यापारिक एकाधिकारहरू समाप्त गरिन् र [[खुल्ला बजार]]लाई समर्थन गरिन्। उनको प्रशासनले [[मोरो द्वन्द्व]] समाधान गर्न शान्ति वार्ता पनि गर्यो, जसको फलस्वरूप [[:en:Autonomous Region in Muslim Mindanao|मुस्लिम मिन्डानाओको स्वायत्त क्षेत्र]] स्थापना भयो। अकिनोले [[:en:Mendiola Massacre|मेन्डियोला नरसंहार]]का लागि आलोचना खेप्नु पर्यो, जहाँ सुरक्षा निकायले कम्तीमा १२ जना शान्तिपूर्ण प्रदर्शनकारीहरूको गोली हानी हत्या गरेको थियो। उनको कार्यकालमा कैयौँ सैन्य विद्रोह र [[कू]]का प्रयासहरू तथा [[१९९० को लुजोन भूकम्प]], [[१९९१ को माउन्ट पिनाटुबो ज्वालामुखी विस्फोट]] र [[ट्रपिकल स्टर्म थेल्मा]] जस्ता ठूला प्राकृतिक विपत्तिहरू पनि आए। उनी सन् १९९२ मा पदबाट हटेकी थिइन् तर राजनीतिमा सक्रिय नै रहिन्। सन् २००८ मा अकिनोलाई [[ठूलो आन्द्राको क्यान्सर]] भएको पुष्टि भयो र लगत्तै अर्को वर्ष उनको निधन भयो। उनको अन्त्येष्टिले विश्वभरका सञ्चारमाध्यमहरूको ध्यान खिचेको थियो र फिलिपिन्समा धेरै राष्ट्रिय ऐतिहासिक स्थलहरू उनको सम्मानमा नामाकरण गरिएका छन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.coryaquino.ph/ कोरासोन अकिनोको आधिकारिक वेबसाइट] – निनोय एन्ड कोरी फाउन्डेसनले अद्यावधिक गर्ने गरेको। gam2vq9hqy2u84fw5yld0c79sx2e8l2 1368140 1368139 2026-07-31T14:41:57Z Omnathpokh1 20435 /* */ सामान्य सम्पादन 1368140 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = कोरासोन अकिनो | image = Corazon Aquino 1986.jpg | caption = सन् १९८६ मा अकिनो | order = ११औं | office = फिलिपिन्सका राष्ट्रपति | prime_minister = साल्भादोर लरेल | vice_president = [[साल्भादोर लरेल]] | term_start =२५ फेब्रुअरी, १९८६ | term_end =३० जुन, १९९२ | predecessor = [[फर्डिनेन्ड मार्कोस]] | successor = [[फिदेल भी. रामोस]] | birth_name = मारिया कोरासोन सुमुलोङ कोह्वाङ्को | birth_date = {{birth date|1933|1|25|mf=y}} | birth_place = [[पानिकी]], तार्लाक, [[इन्सुुलर गभर्नमेन्ट अफ द फिलिपिन आइल्याण्ड्स]] | death_date = {{death date and age|2009|8|1|1933|1|25|mf=y}} | death_place = [[मकाती]], फिलिपिन्स | resting_place = [[मनिला मेमोरियल पार्क, सुकाट]], पारान्याक, फिलिपिन्स | party = [[स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ]] (१९८७–२००९) | other_party = [[युनाइटेड नेशनलिस्ट डेमोक्रेटिक अर्गनाइजेसन|युनिडो]] (१९८६–८७) | spouse = {{marriage|[[निनोय अकिनो]]|1954|1983|end=[[निनोय अकिनोको हत्या|मृत्यु]]}} | relations = [[जुआन सुमुलोङ]] (हजुरबुबा)<br />[[लोरेन्जो सुमुलोङ]] (काका)<br />[[फ्रान्सिस्को सुमुलोङ]] (काका) | children = ५, जसमा [[बेनिग्नो अकिनो तृतीय]] र [[क्रिस अकिनो]] समावेश | relatives = {{ubl|[[कोह्वाङ्को|कोह्वाङ्को परिवार]]| [[अकिनो परिवार]]}} | alma_mater = [[कलेज अफ माउन्ट सेन्ट भिन्सेन्ट]] ([[कलामा स्नातक]])<br />[[फार इस्टर्न युनिभर्सिटी]] (कुनै डिग्री छैन) | occupation = राजनीतिज्ञ | signature = Aquino Sig.svg | website = {{URL|https://coryaquino.ph/}} | nickname = कोरी | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=President Corazon Aquino's Inaugural Speech Audio.ogg|title=कोरासोन अकिनोको आवाज|type=speech|description=फिलिपिन्सका राष्ट्रपतिको रूपमा पहिलो भाषण <br /> (सन् १९८६ मा रेकर्ड गरिएको)}} }} '''मारिया कोरासोन''' "'''कोरी'''" '''सुमुलङ कोह्वाङ्को-अकिनो'''<ref name="nhcp">{{cite web |title=Maria Corazon Cojuangco Aquino |url=http://nhcp.gov.ph/maria-corazon-cojuangco-aquino/ |website=nhcp.gov.ph |publisher=[[National Historical Commission of the Philippines]] |access-date=July 31, 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180822051111/http://nhcp.gov.ph/maria-corazon-cojuangco-aquino/ |archive-date=August 22, 2018 |url-status=live}}</ref> {{post-nominals|list=[[Philippine Legion of Honor|CCLH]]}} ({{IPA|tl|kɔɾaˈsɔn kɔˈhwaŋkɔ aˈkino|lang}}; जनवरी २५, १९३३ – अगस्ट १, २००९) एक [[फिलिपिनो]] राजनीतिज्ञ थिइन् जसले सन् १९८६ देखि १९९२ सम्म [[फिलिपिन्सको ११ औँ राष्ट्रपति]]को रूपमा कार्यभार सम्हालिन्। उनी देशको पहिलो महिला राष्ट्रपति थिइन्। अकिनोले सन् १९८६ को जनक्रान्ति (''पिपुल पावर रिभोल्युसन'') को नेतृत्व गरिन्, जसले राष्ट्रपति [[फर्डिनान्ड मार्कोस]]को २० वर्षे शासन (१९६५-१९८६) अन्त्य गर्यो र फिलिपिन्समा प्रजातन्त्रको पुनःस्थापना गर्यो। सञ्चारमाध्यमहरूले उनलाई प्रायः “[[प्रजातन्त्र]]की आमा” भनेर सम्बोधन गर्थे।<ref>{{cite web|last=Lo |first=Barnaby |url=https://www.cbsnews.com/news/filipinos-mourn-mother-of-democracy-cory-aquino/ |title=Filipinos Mourn 'Mother of Democracy' Cory Aquino |work=CBS News |date=August 5, 2009 |access-date=July 31, 2026}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.scotsman.com/news-2-15012/filipinos-mourn-the-mother-of-democracy-1-1355068 |title=Filipinos mourn the mother of democracy |newspaper=The Scotsman |access-date=July 31, 2026}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.smh.com.au/world/tears-for-mother-of-democracy-20090805-ea3c.html |title=Tears for mother of democracy |newspaper=Smh.com.au |date=August 6, 2009 |access-date=July 31, 2026}}</ref><ref>{{cite news|last=Banggollay |first=Melvin |url=https://www.abs-cbn.com/feedback/08/10/09/re-cory-aquino-mother-philippine-democracy |title=Re: Cory Aquino, Mother of Philippine Democracy |work=[[ABS-CBN News]] |access-date=July 31, 2026}}</ref> अकिनोको विवाह मार्कोसका प्रमुख आलोचक सिनेटर [[बेनिग्नो अकिनो जुनियर]]सँग भएको थियो। उनीहरूका भविष्यका राष्ट्रपति [[बेनिग्नो अकिनो तृतीय]] र सञ्चारकर्मी [[क्रिस अकिनो]]सहित पाँच सन्तान थिए। अगस्ट २१, १९८३ मा [[श्रीमान्‌को हत्या]] भएपछि उनी प्रमुख राजनीतिक प्रतिपक्षी समूहको नेता बनिन्। जब मार्कोसले सन् १९८५ को अन्त्यतिर अचानक चुनावको घोषणा गरे, अकिनोले [[उपराष्ट्रपति]] पदका उम्मेदवार [[साल्भाडोर लरेल]]सँगै राष्ट्रपति पदका लागि चुनाव लडिन्। फेब्रुअरी ७, १९८६ को चुनावपछि, व्यवस्थापिका संसद (''[[:en:Batasang Pambansa|बतासङ् पाम्बान्सा]]) ले मार्कोस र उनका चुनावी साथी [[आर्टुरो टोलेन्टिनो]]लाई विजेता घोषित गर्यो। चुनावी नतिजाबाट असन्तुष्ट अकिनोले चुनावमा धाँधली भएको आरोप लगाउँदै व्यापक जनलहरका साथ [[नागरिक अवज्ञा]]को आह्वान गरिन्। फेब्रुअरी २२ देखि २५ सम्म, लाखौँ मानिसहरू शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा सहभागी भए। [[क्याथोलिक चर्च]] र प्रमुख सैन्य अधिकारीहरूको समर्थनमा यो क्रान्तिले मार्कोसलाई सत्ताबाट हट्न बाध्य पार्यो। कुनै अघिल्लो राजनीतिक अनुभव नभए तापनि, अकिनोले फेब्रुअरी २५, १९८६ मा राष्ट्रपतिको रूपमा शपथ लिइन्। राष्ट्रपतिको रूपमा, अकिनोले १९८७ को फिलिपिन्सको संविधान निर्माणमा सहयोग गरिन्। यसले राष्ट्रपतिको अधिकारलाई सीमित गर्यो र तानाशाही संरचनालाई समाप्त पार्यो। नयाँ संविधानले निष्पक्षता, मानव अधिकार र प्रजातान्त्रिक स्वतन्त्रतामा जोड दिएको थियो।<ref>Official Gazette of the Republic of the Philippines. "The 1987 Constitution of the Republic of the Philippines." https://www.officialgazette.gov.ph/constitutions/1987-constitution/</ref> अर्थतन्त्रको पुनरूत्थानका लागि, अकिनोले मार्कोसको समयमा भएका व्यापारिक एकाधिकारहरू समाप्त गरिन् र [[खुल्ला बजार]]लाई समर्थन गरिन्। उनको प्रशासनले [[मोरो द्वन्द्व]] समाधान गर्न शान्ति वार्ता पनि गर्यो, जसको फलस्वरूप [[:en:Autonomous Region in Muslim Mindanao|मुस्लिम मिन्डानाओको स्वायत्त क्षेत्र]] स्थापना भयो। अकिनोले [[:en:Mendiola Massacre|मेन्डियोला नरसंहार]]का लागि आलोचना खेप्नु पर्यो, जहाँ सुरक्षा निकायले कम्तीमा १२ जना शान्तिपूर्ण प्रदर्शनकारीहरूको गोली हानी हत्या गरेको थियो। उनको कार्यकालमा कैयौँ सैन्य विद्रोह र [[कू]]का प्रयासहरू तथा [[१९९० को लुजोन भूकम्प]], [[१९९१ को माउन्ट पिनाटुबो ज्वालामुखी विस्फोट]] र [[ट्रपिकल स्टर्म थेल्मा]] जस्ता ठूला प्राकृतिक विपत्तिहरू पनि आए। उनी सन् १९९२ मा पदबाट हटेकी थिइन् तर राजनीतिमा सक्रिय नै रहिन्। सन् २००८ मा अकिनोलाई [[ठूलो आन्द्राको क्यान्सर]] भएको पुष्टि भयो र लगत्तै अर्को वर्ष उनको निधन भयो। उनको अन्त्येष्टिले विश्वभरका सञ्चारमाध्यमहरूको ध्यान खिचेको थियो र फिलिपिन्समा धेरै राष्ट्रिय ऐतिहासिक स्थलहरू उनको सम्मानमा नामाकरण गरिएका छन्। ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== * [http://www.coryaquino.ph/ कोरासोन अकिनोको आधिकारिक वेबसाइट] – निनोय एन्ड कोरी फाउन्डेसनले अद्यावधिक गर्ने गरेको। kv2c85wrhnp0xyvs1fg1hgnqnnihazb वार्तालाप:कपडाको महिनावारी प्याड 1 151069 1368141 2026-07-31T14:43:18Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368141 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:स्तन पम्प 1 151070 1368142 2026-07-31T14:43:49Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368142 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:वैधानिक बलात्कार 1 151071 1368143 2026-07-31T14:44:14Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368143 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:बलात्कार सम्बन्धी कानूनहरू 1 151072 1368144 2026-07-31T14:44:52Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368144 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:यौन हिंसा रोक्न पहलहरू 1 151073 1368145 2026-07-31T14:45:19Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368145 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:इस्तानबुल सम्मेलन 1 151074 1368146 2026-07-31T14:45:49Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368146 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:बेलेम दो पारा सम्मेलन 1 151075 1368147 2026-07-31T14:46:50Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368147 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:भिएना घोषणापत्र र कार्ययोजना 1 151076 1368148 2026-07-31T14:47:23Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368148 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:कोरासोन अकिनो 1 151077 1368149 2026-07-31T14:47:55Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368149 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve अलंकार 0 151078 1368157 2026-07-31T15:26:16Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[अलंकार]] पृष्ठलाई [[अलङ्कार]]मा सारियो 1368157 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[अलङ्कार]] s7jxdstylyxgvjm5n03hvosfmxewcma वार्तालाप:अलंकार 1 151079 1368159 2026-07-31T15:26:16Z पर्वत सुवेदी 31224 पर्वत सुवेदीद्वारा [[वार्तालाप:अलंकार]] पृष्ठलाई [[वार्तालाप:अलङ्कार]]मा सारियो 1368159 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[वार्तालाप:अलङ्कार]] jptqqsq804krpoktyg4lr943rgafig9 भिन्स म्याकमेन 0 151080 1368161 2026-07-31T15:40:29Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदीद्वारा [[भिन्स म्याकमेन]] पृष्ठलाई [[भिन्स मिकम्यान]]मा सारियो 1368161 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[भिन्स मिकम्यान]] qqqv9dqxyh7lij8aec7fngf6cjmj2c7 लिन्डा मिकम्यान 0 151081 1368163 2026-07-31T15:42:58Z हिमाल सुवेदी 30817 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|अमेरिकी प्रशासक तथा व्यवसाय कार्यकारी (जन्म; सन् १९४८)}} {{Infobox officeholder | name = लिन्डा मिकम्यान | image = ED Sec Linda McMahon (cropped).jpg | caption = आधिकारिक तस्वीर, २०२६ | office = १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]]... 1368163 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी प्रशासक तथा व्यवसाय कार्यकारी (जन्म; सन् १९४८)}} {{Infobox officeholder | name = लिन्डा मिकम्यान | image = ED Sec Linda McMahon (cropped).jpg | caption = आधिकारिक तस्वीर, २०२६ | office = १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]] | president = [[डोनाल्ड ट्रम्प]] | deputy = रिचर्ड स्मिथ (कार्यवाहक) निकोलस केन्ट (कार्यवाहक) | term_start = मार्च ३, २०२५ | term_end = | predecessor = [[मिगुएल कार्डोना]] | successor = | order1 = २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]] | term_start1 = फेब्रुअरी १४, २०१७ | term_end1 = अप्रिल १२, २०१९ | president1 = डोनाल्ड ट्रम्प | deputy1 = [[अल्थिया कोएट्जी]] | predecessor1 = [[मारिया कन्ट्रेरास-स्विट]] | successor1 = [[जोभिता कारान्जा]] | order2 = [[कनेक्टिकट राज्य शिक्षा बोर्ड]]का सदस्य | term_start2 = फेब्रुअरी २८, २००९ | term_end2 = अप्रिल १, २०१० | appointer2 = [[जोडी रेल]] | predecessor2 = एलिस क्यारोलन | successor2 = पामेला पार्ट्रिज वेस्ट | birth_name = लिन्डा मेरी एडवर्ड्स | birth_date = {{birth date and age|1948|10|4}} | birth_place = [[न्यु बर्न, उत्तर क्यारोलिना]], संयुक्त राज्य | death_date = | death_place = | party = [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन]] | spouse = {{marriage|[[भिन्स मिकम्यान]]|august 26, 1966|end=sep}}<ref name="Who Is Linda McMahon">{{Cite news |last1=Masih |first1=Niha |last2=Scherer |first2=Michael |last3=Dawsey |first3=Josh |last4=Parker |first4=Ashley |last5=Pager |first5=Tyler |last6=Schaul |first6=Kevin |last7=Perry |first7=Kati |last8=Melgar |first8=Luis |last9=Keating |first9=Dan |date=2024-11-20 |title=Who is Linda McMahon? Trump donor, WWE co-founder is education secretary pick. |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/11/20/linda-mcmahon-education-wwe-trump/ |access-date=2025-05-24 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> | children = {{ubl |[[सेन मिकम्यान|सेन]] |[[स्टेफनी मिकम्यान|स्टेफनी]]}} | relatives = [[मिक्म्यान परिवार]] | education = [[इस्ट क्यारोलिना विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बिए]]) }} '''लिन्डा मेरी मिकम्यान''' ({{IPAc-en|m|ə|k|ˈ|m|æ|n}} {{respell|mək|MAN}}; {{née|'''एडवर्ड्स'''}}; जन्म अक्टोबर ४, १९४८) एक अमेरिकी प्रशासक, व्यवसाय कार्यकारी तथा पूर्व व्यावसायिक कुस्ती कार्यकारी हुन् जसले सन् २०२५ देखि १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]]को रूपमा सेवा गर्दैछिन्। [[रिपब्लिकन पार्टी (संयुक्त राज्य)|रिपब्लिकन पार्टी]]को सदस्यको रूपमा उनले सन् २०१७ देखि २०१९ सम्म २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]]को रूपमा सेवा गरिसकेकी छिन्।<ref>{{cite news |last1=Montague |first1=Zach |title=Linda McMahon Lays Out Plan for a Diminished Education Dept. |url=https://www.nytimes.com/2025/02/13/us/politics/linda-mcmahon-confirmation-hearing-education-secretary.html |access-date=February 16, 2025 |newspaper=The New York Times |date=February 13, 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Treene |first1=Alayna |last2=Lobosco |first2=Katie |title=Trump administration drafting executive order to initiate Department of Education's elimination {{!}} CNN Politics |url=https://www.cnn.com/2025/02/04/politics/education-department-trump-executive-order/index.html |access-date=February 8, 2025 |work=CNN |date=February 4, 2025 |language=en}}</ref> मिकम्यानले, आफ्ना पति [[भिन्स मिकम्यान]]सँगै, मनोरञ्जनात्मक खेल कम्पनी टाइटन स्पोर्ट्सको (पछि [[डब्ल्यूडब्ल्यूई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]) स्थापना गरेकी थिइन् जहाँ उनले सन् १९८० देखि २००९ सम्म अध्यक्ष र पछि [[मुख्य कार्यकारी अधिकृत]]को रूपमा काम गरेकी थिइन्। यस अवधिमा, कम्पनी [[उत्तरपूर्वी संयुक्त राज्य|उत्तरपूर्व]]को क्षेत्रीय व्यवसायबाट ठूलो बहुराष्ट्रिय निगममा विस्तार भएको थियो। अन्य कुराहरूका साथै, उनले कम्पनीको नागरिक कार्यक्रमहरू, ''गेट आर.इ.ए.एल.'' र ''स्म्याकडाउन! योर भोट'' को सुरुवात गरेकी थिइन्। उनले सामयिक पर्दामा उपस्थितिहरू देखाएकी थिइन् जसमा विशेषगरी आफ्ना पतिसँगको [[झगडा (व्यावसायिक कुस्ती)|झगडा]] पछि गएर [[रेसलमेनिया एक्स-सभेन]]मा परिणत भएको थियो। सन् २००९ मा, उनले [[संयुक्त राज्य सिनेट]]मा [[कनेक्टिकट]]बाट रिपब्लिकनको रूपमा अमेरिकी सिटका लागि उम्मेदवारी दिन डब्ल्यूडब्ल्यूई छाडेतापनि तर सन् २०१० सिनेट निर्वाचनमा [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डेमोक्र्याट]] [[रिचर्ड ब्लुमेन्थल]]सँग पराजित भएकी थिइन्। उनी सन् २०१२ को निर्वाचनमामा कनेक्टिकटको अर्को सिनेट सिटको लागि रिपब्लिकन उम्मेद्वार थिइन् तर डेमोक्र्याट [[क्रिस मर्फी]]सँग पराजित पराजित भएकी थिइन्। डिसेम्बर ७, २०१६ मा, निर्वाचित-राष्ट्रपति [[डोनाल्ड ट्रम्प]]ले [[पहिलो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि लघु व्यवसाय प्रशासनको (एसबिए) प्रशासकमा मिकम्यानको मनोनयन घोषणा गरेका थिए। म्याकम्यान फेब्रुअरी १४, २०१७ मा ८१–१९ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा पुष्टि भइन् र २५औँ एसबिए प्रशासकको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। मार्च २९, २०१९ मा, ट्रम्प प्रशासनले मिकम्यान उनको आगामी पुनःनिर्वाचन अभियानमा काम गर्न अप्रिलमा एसबिए प्रशासकको पदबाट हट्ने घोषणा गरेको थियो। सन् २०२१ मा, मिकम्यान [[अमेरिका फर्स्ट पोलिसी इन्स्टिच्युट]]की संस्थापक अध्यक्ष थिइन्।<ref name=afpi>{{cite news |last1=Alfonseca |first1=Kiara |last2=Jones II |first2=Arthur |title=Linda McMahon's background as Trump's pick for education secretary |url=https://abcnews.go.com/Politics/linda-mcmahons-background-trumps-pick-education-secretary/story?id=116058197 |access-date=27 May 2025 |work=ABC News |date=November 20, 2024 |language=en}}</ref> नोभेम्बर १९, २०२४ मा, मिकम्यानलाई [[दोस्रो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सेवा गर्न निर्वाचित-राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा मनोनीत गरिएको थियो। मिकम्यान मार्च ३, २०२५ मा ५१–४५ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा कार्यालयको लागि छनोट भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=U.S. Senate: U.S. Senate Roll Call Votes 119th Congress - 1st Session |url=https://www.senate.gov/legislative/LIS/roll_call_votes/vote1191/vote_119_1_00093.htm#position |access-date=2025-03-03 |website=www.senate.gov}}</ref><ref>{{Cite web |last=Spady |first=Aubrie |date=2025-03-03 |title=WWE legend to lead Education Department after clinching final match in the Senate |url=https://www.foxnews.com/politics/wwe-legend-lead-education-department-after-clinching-final-match-senate |access-date=2025-03-03 |website=Fox News |language=en-US}}</ref><ref name="Hunter">{{Cite web |last=Hunter |first=Avery Lotz, Kathleen |date=2025-03-03 |title=Linda McMahon confirmed to lead Education Department |url=https://www.axios.com/2025/03/03/linda-mcmahon-confirmed-education |access-date=2025-03-03 |website=Axios |language=en}}</ref> मिकम्यमनले मार्च ३, २०२५ मा १३औँ अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} pdot7ooyil2xqislnfd98qhuliil1cv 1368165 1368163 2026-07-31T15:44:35Z हिमाल सुवेदी 30817 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:सन् १९४८ मा जन्म]] जोडियो 1368165 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी प्रशासक तथा व्यवसाय कार्यकारी (जन्म; सन् १९४८)}} {{Infobox officeholder | name = लिन्डा मिकम्यान | image = ED Sec Linda McMahon (cropped).jpg | caption = आधिकारिक तस्वीर, २०२६ | office = १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]] | president = [[डोनाल्ड ट्रम्प]] | deputy = रिचर्ड स्मिथ (कार्यवाहक) निकोलस केन्ट (कार्यवाहक) | term_start = मार्च ३, २०२५ | term_end = | predecessor = [[मिगुएल कार्डोना]] | successor = | order1 = २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]] | term_start1 = फेब्रुअरी १४, २०१७ | term_end1 = अप्रिल १२, २०१९ | president1 = डोनाल्ड ट्रम्प | deputy1 = [[अल्थिया कोएट्जी]] | predecessor1 = [[मारिया कन्ट्रेरास-स्विट]] | successor1 = [[जोभिता कारान्जा]] | order2 = [[कनेक्टिकट राज्य शिक्षा बोर्ड]]का सदस्य | term_start2 = फेब्रुअरी २८, २००९ | term_end2 = अप्रिल १, २०१० | appointer2 = [[जोडी रेल]] | predecessor2 = एलिस क्यारोलन | successor2 = पामेला पार्ट्रिज वेस्ट | birth_name = लिन्डा मेरी एडवर्ड्स | birth_date = {{birth date and age|1948|10|4}} | birth_place = [[न्यु बर्न, उत्तर क्यारोलिना]], संयुक्त राज्य | death_date = | death_place = | party = [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन]] | spouse = {{marriage|[[भिन्स मिकम्यान]]|august 26, 1966|end=sep}}<ref name="Who Is Linda McMahon">{{Cite news |last1=Masih |first1=Niha |last2=Scherer |first2=Michael |last3=Dawsey |first3=Josh |last4=Parker |first4=Ashley |last5=Pager |first5=Tyler |last6=Schaul |first6=Kevin |last7=Perry |first7=Kati |last8=Melgar |first8=Luis |last9=Keating |first9=Dan |date=2024-11-20 |title=Who is Linda McMahon? Trump donor, WWE co-founder is education secretary pick. |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/11/20/linda-mcmahon-education-wwe-trump/ |access-date=2025-05-24 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> | children = {{ubl |[[सेन मिकम्यान|सेन]] |[[स्टेफनी मिकम्यान|स्टेफनी]]}} | relatives = [[मिक्म्यान परिवार]] | education = [[इस्ट क्यारोलिना विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बिए]]) }} '''लिन्डा मेरी मिकम्यान''' ({{IPAc-en|m|ə|k|ˈ|m|æ|n}} {{respell|mək|MAN}}; {{née|'''एडवर्ड्स'''}}; जन्म अक्टोबर ४, १९४८) एक अमेरिकी प्रशासक, व्यवसाय कार्यकारी तथा पूर्व व्यावसायिक कुस्ती कार्यकारी हुन् जसले सन् २०२५ देखि १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]]को रूपमा सेवा गर्दैछिन्। [[रिपब्लिकन पार्टी (संयुक्त राज्य)|रिपब्लिकन पार्टी]]को सदस्यको रूपमा उनले सन् २०१७ देखि २०१९ सम्म २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]]को रूपमा सेवा गरिसकेकी छिन्।<ref>{{cite news |last1=Montague |first1=Zach |title=Linda McMahon Lays Out Plan for a Diminished Education Dept. |url=https://www.nytimes.com/2025/02/13/us/politics/linda-mcmahon-confirmation-hearing-education-secretary.html |access-date=February 16, 2025 |newspaper=The New York Times |date=February 13, 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Treene |first1=Alayna |last2=Lobosco |first2=Katie |title=Trump administration drafting executive order to initiate Department of Education's elimination {{!}} CNN Politics |url=https://www.cnn.com/2025/02/04/politics/education-department-trump-executive-order/index.html |access-date=February 8, 2025 |work=CNN |date=February 4, 2025 |language=en}}</ref> मिकम्यानले, आफ्ना पति [[भिन्स मिकम्यान]]सँगै, मनोरञ्जनात्मक खेल कम्पनी टाइटन स्पोर्ट्सको (पछि [[डब्ल्यूडब्ल्यूई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]) स्थापना गरेकी थिइन् जहाँ उनले सन् १९८० देखि २००९ सम्म अध्यक्ष र पछि [[मुख्य कार्यकारी अधिकृत]]को रूपमा काम गरेकी थिइन्। यस अवधिमा, कम्पनी [[उत्तरपूर्वी संयुक्त राज्य|उत्तरपूर्व]]को क्षेत्रीय व्यवसायबाट ठूलो बहुराष्ट्रिय निगममा विस्तार भएको थियो। अन्य कुराहरूका साथै, उनले कम्पनीको नागरिक कार्यक्रमहरू, ''गेट आर.इ.ए.एल.'' र ''स्म्याकडाउन! योर भोट'' को सुरुवात गरेकी थिइन्। उनले सामयिक पर्दामा उपस्थितिहरू देखाएकी थिइन् जसमा विशेषगरी आफ्ना पतिसँगको [[झगडा (व्यावसायिक कुस्ती)|झगडा]] पछि गएर [[रेसलमेनिया एक्स-सभेन]]मा परिणत भएको थियो। सन् २००९ मा, उनले [[संयुक्त राज्य सिनेट]]मा [[कनेक्टिकट]]बाट रिपब्लिकनको रूपमा अमेरिकी सिटका लागि उम्मेदवारी दिन डब्ल्यूडब्ल्यूई छाडेतापनि तर सन् २०१० सिनेट निर्वाचनमा [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डेमोक्र्याट]] [[रिचर्ड ब्लुमेन्थल]]सँग पराजित भएकी थिइन्। उनी सन् २०१२ को निर्वाचनमामा कनेक्टिकटको अर्को सिनेट सिटको लागि रिपब्लिकन उम्मेद्वार थिइन् तर डेमोक्र्याट [[क्रिस मर्फी]]सँग पराजित पराजित भएकी थिइन्। डिसेम्बर ७, २०१६ मा, निर्वाचित-राष्ट्रपति [[डोनाल्ड ट्रम्प]]ले [[पहिलो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि लघु व्यवसाय प्रशासनको (एसबिए) प्रशासकमा मिकम्यानको मनोनयन घोषणा गरेका थिए। म्याकम्यान फेब्रुअरी १४, २०१७ मा ८१–१९ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा पुष्टि भइन् र २५औँ एसबिए प्रशासकको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। मार्च २९, २०१९ मा, ट्रम्प प्रशासनले मिकम्यान उनको आगामी पुनःनिर्वाचन अभियानमा काम गर्न अप्रिलमा एसबिए प्रशासकको पदबाट हट्ने घोषणा गरेको थियो। सन् २०२१ मा, मिकम्यान [[अमेरिका फर्स्ट पोलिसी इन्स्टिच्युट]]की संस्थापक अध्यक्ष थिइन्।<ref name=afpi>{{cite news |last1=Alfonseca |first1=Kiara |last2=Jones II |first2=Arthur |title=Linda McMahon's background as Trump's pick for education secretary |url=https://abcnews.go.com/Politics/linda-mcmahons-background-trumps-pick-education-secretary/story?id=116058197 |access-date=27 May 2025 |work=ABC News |date=November 20, 2024 |language=en}}</ref> नोभेम्बर १९, २०२४ मा, मिकम्यानलाई [[दोस्रो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सेवा गर्न निर्वाचित-राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा मनोनीत गरिएको थियो। मिकम्यान मार्च ३, २०२५ मा ५१–४५ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा कार्यालयको लागि छनोट भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=U.S. Senate: U.S. Senate Roll Call Votes 119th Congress - 1st Session |url=https://www.senate.gov/legislative/LIS/roll_call_votes/vote1191/vote_119_1_00093.htm#position |access-date=2025-03-03 |website=www.senate.gov}}</ref><ref>{{Cite web |last=Spady |first=Aubrie |date=2025-03-03 |title=WWE legend to lead Education Department after clinching final match in the Senate |url=https://www.foxnews.com/politics/wwe-legend-lead-education-department-after-clinching-final-match-senate |access-date=2025-03-03 |website=Fox News |language=en-US}}</ref><ref name="Hunter">{{Cite web |last=Hunter |first=Avery Lotz, Kathleen |date=2025-03-03 |title=Linda McMahon confirmed to lead Education Department |url=https://www.axios.com/2025/03/03/linda-mcmahon-confirmed-education |access-date=2025-03-03 |website=Axios |language=en}}</ref> मिकम्यमनले मार्च ३, २०२५ मा १३औँ अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् १९४८ मा जन्म]] a2ujt73czqa832rt46fv6me5gc6izov 1368166 1368165 2026-07-31T15:45:16Z हिमाल सुवेदी 30817 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:जीवित मानिस]] जोडियो 1368166 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी प्रशासक तथा व्यवसाय कार्यकारी (जन्म; सन् १९४८)}} {{Infobox officeholder | name = लिन्डा मिकम्यान | image = ED Sec Linda McMahon (cropped).jpg | caption = आधिकारिक तस्वीर, २०२६ | office = १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]] | president = [[डोनाल्ड ट्रम्प]] | deputy = रिचर्ड स्मिथ (कार्यवाहक) निकोलस केन्ट (कार्यवाहक) | term_start = मार्च ३, २०२५ | term_end = | predecessor = [[मिगुएल कार्डोना]] | successor = | order1 = २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]] | term_start1 = फेब्रुअरी १४, २०१७ | term_end1 = अप्रिल १२, २०१९ | president1 = डोनाल्ड ट्रम्प | deputy1 = [[अल्थिया कोएट्जी]] | predecessor1 = [[मारिया कन्ट्रेरास-स्विट]] | successor1 = [[जोभिता कारान्जा]] | order2 = [[कनेक्टिकट राज्य शिक्षा बोर्ड]]का सदस्य | term_start2 = फेब्रुअरी २८, २००९ | term_end2 = अप्रिल १, २०१० | appointer2 = [[जोडी रेल]] | predecessor2 = एलिस क्यारोलन | successor2 = पामेला पार्ट्रिज वेस्ट | birth_name = लिन्डा मेरी एडवर्ड्स | birth_date = {{birth date and age|1948|10|4}} | birth_place = [[न्यु बर्न, उत्तर क्यारोलिना]], संयुक्त राज्य | death_date = | death_place = | party = [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन]] | spouse = {{marriage|[[भिन्स मिकम्यान]]|august 26, 1966|end=sep}}<ref name="Who Is Linda McMahon">{{Cite news |last1=Masih |first1=Niha |last2=Scherer |first2=Michael |last3=Dawsey |first3=Josh |last4=Parker |first4=Ashley |last5=Pager |first5=Tyler |last6=Schaul |first6=Kevin |last7=Perry |first7=Kati |last8=Melgar |first8=Luis |last9=Keating |first9=Dan |date=2024-11-20 |title=Who is Linda McMahon? Trump donor, WWE co-founder is education secretary pick. |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/11/20/linda-mcmahon-education-wwe-trump/ |access-date=2025-05-24 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> | children = {{ubl |[[सेन मिकम्यान|सेन]] |[[स्टेफनी मिकम्यान|स्टेफनी]]}} | relatives = [[मिक्म्यान परिवार]] | education = [[इस्ट क्यारोलिना विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बिए]]) }} '''लिन्डा मेरी मिकम्यान''' ({{IPAc-en|m|ə|k|ˈ|m|æ|n}} {{respell|mək|MAN}}; {{née|'''एडवर्ड्स'''}}; जन्म अक्टोबर ४, १९४८) एक अमेरिकी प्रशासक, व्यवसाय कार्यकारी तथा पूर्व व्यावसायिक कुस्ती कार्यकारी हुन् जसले सन् २०२५ देखि १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]]को रूपमा सेवा गर्दैछिन्। [[रिपब्लिकन पार्टी (संयुक्त राज्य)|रिपब्लिकन पार्टी]]को सदस्यको रूपमा उनले सन् २०१७ देखि २०१९ सम्म २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]]को रूपमा सेवा गरिसकेकी छिन्।<ref>{{cite news |last1=Montague |first1=Zach |title=Linda McMahon Lays Out Plan for a Diminished Education Dept. |url=https://www.nytimes.com/2025/02/13/us/politics/linda-mcmahon-confirmation-hearing-education-secretary.html |access-date=February 16, 2025 |newspaper=The New York Times |date=February 13, 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Treene |first1=Alayna |last2=Lobosco |first2=Katie |title=Trump administration drafting executive order to initiate Department of Education's elimination {{!}} CNN Politics |url=https://www.cnn.com/2025/02/04/politics/education-department-trump-executive-order/index.html |access-date=February 8, 2025 |work=CNN |date=February 4, 2025 |language=en}}</ref> मिकम्यानले, आफ्ना पति [[भिन्स मिकम्यान]]सँगै, मनोरञ्जनात्मक खेल कम्पनी टाइटन स्पोर्ट्सको (पछि [[डब्ल्यूडब्ल्यूई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]) स्थापना गरेकी थिइन् जहाँ उनले सन् १९८० देखि २००९ सम्म अध्यक्ष र पछि [[मुख्य कार्यकारी अधिकृत]]को रूपमा काम गरेकी थिइन्। यस अवधिमा, कम्पनी [[उत्तरपूर्वी संयुक्त राज्य|उत्तरपूर्व]]को क्षेत्रीय व्यवसायबाट ठूलो बहुराष्ट्रिय निगममा विस्तार भएको थियो। अन्य कुराहरूका साथै, उनले कम्पनीको नागरिक कार्यक्रमहरू, ''गेट आर.इ.ए.एल.'' र ''स्म्याकडाउन! योर भोट'' को सुरुवात गरेकी थिइन्। उनले सामयिक पर्दामा उपस्थितिहरू देखाएकी थिइन् जसमा विशेषगरी आफ्ना पतिसँगको [[झगडा (व्यावसायिक कुस्ती)|झगडा]] पछि गएर [[रेसलमेनिया एक्स-सभेन]]मा परिणत भएको थियो। सन् २००९ मा, उनले [[संयुक्त राज्य सिनेट]]मा [[कनेक्टिकट]]बाट रिपब्लिकनको रूपमा अमेरिकी सिटका लागि उम्मेदवारी दिन डब्ल्यूडब्ल्यूई छाडेतापनि तर सन् २०१० सिनेट निर्वाचनमा [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डेमोक्र्याट]] [[रिचर्ड ब्लुमेन्थल]]सँग पराजित भएकी थिइन्। उनी सन् २०१२ को निर्वाचनमामा कनेक्टिकटको अर्को सिनेट सिटको लागि रिपब्लिकन उम्मेद्वार थिइन् तर डेमोक्र्याट [[क्रिस मर्फी]]सँग पराजित पराजित भएकी थिइन्। डिसेम्बर ७, २०१६ मा, निर्वाचित-राष्ट्रपति [[डोनाल्ड ट्रम्प]]ले [[पहिलो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि लघु व्यवसाय प्रशासनको (एसबिए) प्रशासकमा मिकम्यानको मनोनयन घोषणा गरेका थिए। म्याकम्यान फेब्रुअरी १४, २०१७ मा ८१–१९ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा पुष्टि भइन् र २५औँ एसबिए प्रशासकको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। मार्च २९, २०१९ मा, ट्रम्प प्रशासनले मिकम्यान उनको आगामी पुनःनिर्वाचन अभियानमा काम गर्न अप्रिलमा एसबिए प्रशासकको पदबाट हट्ने घोषणा गरेको थियो। सन् २०२१ मा, मिकम्यान [[अमेरिका फर्स्ट पोलिसी इन्स्टिच्युट]]की संस्थापक अध्यक्ष थिइन्।<ref name=afpi>{{cite news |last1=Alfonseca |first1=Kiara |last2=Jones II |first2=Arthur |title=Linda McMahon's background as Trump's pick for education secretary |url=https://abcnews.go.com/Politics/linda-mcmahons-background-trumps-pick-education-secretary/story?id=116058197 |access-date=27 May 2025 |work=ABC News |date=November 20, 2024 |language=en}}</ref> नोभेम्बर १९, २०२४ मा, मिकम्यानलाई [[दोस्रो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सेवा गर्न निर्वाचित-राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा मनोनीत गरिएको थियो। मिकम्यान मार्च ३, २०२५ मा ५१–४५ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा कार्यालयको लागि छनोट भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=U.S. Senate: U.S. Senate Roll Call Votes 119th Congress - 1st Session |url=https://www.senate.gov/legislative/LIS/roll_call_votes/vote1191/vote_119_1_00093.htm#position |access-date=2025-03-03 |website=www.senate.gov}}</ref><ref>{{Cite web |last=Spady |first=Aubrie |date=2025-03-03 |title=WWE legend to lead Education Department after clinching final match in the Senate |url=https://www.foxnews.com/politics/wwe-legend-lead-education-department-after-clinching-final-match-senate |access-date=2025-03-03 |website=Fox News |language=en-US}}</ref><ref name="Hunter">{{Cite web |last=Hunter |first=Avery Lotz, Kathleen |date=2025-03-03 |title=Linda McMahon confirmed to lead Education Department |url=https://www.axios.com/2025/03/03/linda-mcmahon-confirmed-education |access-date=2025-03-03 |website=Axios |language=en}}</ref> मिकम्यमनले मार्च ३, २०२५ मा १३औँ अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् १९४८ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिस]] o0cp7xswe9ywtvmy00xastxec8wn4c0 1368168 1368166 2026-07-31T15:45:33Z हिमाल सुवेदी 30817 [[विकिपिडिया:हटक्याट|हटक्याट]]द्वारा [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] जोडियो 1368168 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी प्रशासक तथा व्यवसाय कार्यकारी (जन्म; सन् १९४८)}} {{Infobox officeholder | name = लिन्डा मिकम्यान | image = ED Sec Linda McMahon (cropped).jpg | caption = आधिकारिक तस्वीर, २०२६ | office = १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]] | president = [[डोनाल्ड ट्रम्प]] | deputy = रिचर्ड स्मिथ (कार्यवाहक) निकोलस केन्ट (कार्यवाहक) | term_start = मार्च ३, २०२५ | term_end = | predecessor = [[मिगुएल कार्डोना]] | successor = | order1 = २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]] | term_start1 = फेब्रुअरी १४, २०१७ | term_end1 = अप्रिल १२, २०१९ | president1 = डोनाल्ड ट्रम्प | deputy1 = [[अल्थिया कोएट्जी]] | predecessor1 = [[मारिया कन्ट्रेरास-स्विट]] | successor1 = [[जोभिता कारान्जा]] | order2 = [[कनेक्टिकट राज्य शिक्षा बोर्ड]]का सदस्य | term_start2 = फेब्रुअरी २८, २००९ | term_end2 = अप्रिल १, २०१० | appointer2 = [[जोडी रेल]] | predecessor2 = एलिस क्यारोलन | successor2 = पामेला पार्ट्रिज वेस्ट | birth_name = लिन्डा मेरी एडवर्ड्स | birth_date = {{birth date and age|1948|10|4}} | birth_place = [[न्यु बर्न, उत्तर क्यारोलिना]], संयुक्त राज्य | death_date = | death_place = | party = [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन]] | spouse = {{marriage|[[भिन्स मिकम्यान]]|august 26, 1966|end=sep}}<ref name="Who Is Linda McMahon">{{Cite news |last1=Masih |first1=Niha |last2=Scherer |first2=Michael |last3=Dawsey |first3=Josh |last4=Parker |first4=Ashley |last5=Pager |first5=Tyler |last6=Schaul |first6=Kevin |last7=Perry |first7=Kati |last8=Melgar |first8=Luis |last9=Keating |first9=Dan |date=2024-11-20 |title=Who is Linda McMahon? Trump donor, WWE co-founder is education secretary pick. |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/11/20/linda-mcmahon-education-wwe-trump/ |access-date=2025-05-24 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> | children = {{ubl |[[सेन मिकम्यान|सेन]] |[[स्टेफनी मिकम्यान|स्टेफनी]]}} | relatives = [[मिक्म्यान परिवार]] | education = [[इस्ट क्यारोलिना विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बिए]]) }} '''लिन्डा मेरी मिकम्यान''' ({{IPAc-en|m|ə|k|ˈ|m|æ|n}} {{respell|mək|MAN}}; {{née|'''एडवर्ड्स'''}}; जन्म अक्टोबर ४, १९४८) एक अमेरिकी प्रशासक, व्यवसाय कार्यकारी तथा पूर्व व्यावसायिक कुस्ती कार्यकारी हुन् जसले सन् २०२५ देखि १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]]को रूपमा सेवा गर्दैछिन्। [[रिपब्लिकन पार्टी (संयुक्त राज्य)|रिपब्लिकन पार्टी]]को सदस्यको रूपमा उनले सन् २०१७ देखि २०१९ सम्म २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]]को रूपमा सेवा गरिसकेकी छिन्।<ref>{{cite news |last1=Montague |first1=Zach |title=Linda McMahon Lays Out Plan for a Diminished Education Dept. |url=https://www.nytimes.com/2025/02/13/us/politics/linda-mcmahon-confirmation-hearing-education-secretary.html |access-date=February 16, 2025 |newspaper=The New York Times |date=February 13, 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Treene |first1=Alayna |last2=Lobosco |first2=Katie |title=Trump administration drafting executive order to initiate Department of Education's elimination {{!}} CNN Politics |url=https://www.cnn.com/2025/02/04/politics/education-department-trump-executive-order/index.html |access-date=February 8, 2025 |work=CNN |date=February 4, 2025 |language=en}}</ref> मिकम्यानले, आफ्ना पति [[भिन्स मिकम्यान]]सँगै, मनोरञ्जनात्मक खेल कम्पनी टाइटन स्पोर्ट्सको (पछि [[डब्ल्यूडब्ल्यूई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]) स्थापना गरेकी थिइन् जहाँ उनले सन् १९८० देखि २००९ सम्म अध्यक्ष र पछि [[मुख्य कार्यकारी अधिकृत]]को रूपमा काम गरेकी थिइन्। यस अवधिमा, कम्पनी [[उत्तरपूर्वी संयुक्त राज्य|उत्तरपूर्व]]को क्षेत्रीय व्यवसायबाट ठूलो बहुराष्ट्रिय निगममा विस्तार भएको थियो। अन्य कुराहरूका साथै, उनले कम्पनीको नागरिक कार्यक्रमहरू, ''गेट आर.इ.ए.एल.'' र ''स्म्याकडाउन! योर भोट'' को सुरुवात गरेकी थिइन्। उनले सामयिक पर्दामा उपस्थितिहरू देखाएकी थिइन् जसमा विशेषगरी आफ्ना पतिसँगको [[झगडा (व्यावसायिक कुस्ती)|झगडा]] पछि गएर [[रेसलमेनिया एक्स-सभेन]]मा परिणत भएको थियो। सन् २००९ मा, उनले [[संयुक्त राज्य सिनेट]]मा [[कनेक्टिकट]]बाट रिपब्लिकनको रूपमा अमेरिकी सिटका लागि उम्मेदवारी दिन डब्ल्यूडब्ल्यूई छाडेतापनि तर सन् २०१० सिनेट निर्वाचनमा [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डेमोक्र्याट]] [[रिचर्ड ब्लुमेन्थल]]सँग पराजित भएकी थिइन्। उनी सन् २०१२ को निर्वाचनमामा कनेक्टिकटको अर्को सिनेट सिटको लागि रिपब्लिकन उम्मेद्वार थिइन् तर डेमोक्र्याट [[क्रिस मर्फी]]सँग पराजित पराजित भएकी थिइन्। डिसेम्बर ७, २०१६ मा, निर्वाचित-राष्ट्रपति [[डोनाल्ड ट्रम्प]]ले [[पहिलो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि लघु व्यवसाय प्रशासनको (एसबिए) प्रशासकमा मिकम्यानको मनोनयन घोषणा गरेका थिए। म्याकम्यान फेब्रुअरी १४, २०१७ मा ८१–१९ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा पुष्टि भइन् र २५औँ एसबिए प्रशासकको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। मार्च २९, २०१९ मा, ट्रम्प प्रशासनले मिकम्यान उनको आगामी पुनःनिर्वाचन अभियानमा काम गर्न अप्रिलमा एसबिए प्रशासकको पदबाट हट्ने घोषणा गरेको थियो। सन् २०२१ मा, मिकम्यान [[अमेरिका फर्स्ट पोलिसी इन्स्टिच्युट]]की संस्थापक अध्यक्ष थिइन्।<ref name=afpi>{{cite news |last1=Alfonseca |first1=Kiara |last2=Jones II |first2=Arthur |title=Linda McMahon's background as Trump's pick for education secretary |url=https://abcnews.go.com/Politics/linda-mcmahons-background-trumps-pick-education-secretary/story?id=116058197 |access-date=27 May 2025 |work=ABC News |date=November 20, 2024 |language=en}}</ref> नोभेम्बर १९, २०२४ मा, मिकम्यानलाई [[दोस्रो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सेवा गर्न निर्वाचित-राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा मनोनीत गरिएको थियो। मिकम्यान मार्च ३, २०२५ मा ५१–४५ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा कार्यालयको लागि छनोट भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=U.S. Senate: U.S. Senate Roll Call Votes 119th Congress - 1st Session |url=https://www.senate.gov/legislative/LIS/roll_call_votes/vote1191/vote_119_1_00093.htm#position |access-date=2025-03-03 |website=www.senate.gov}}</ref><ref>{{Cite web |last=Spady |first=Aubrie |date=2025-03-03 |title=WWE legend to lead Education Department after clinching final match in the Senate |url=https://www.foxnews.com/politics/wwe-legend-lead-education-department-after-clinching-final-match-senate |access-date=2025-03-03 |website=Fox News |language=en-US}}</ref><ref name="Hunter">{{Cite web |last=Hunter |first=Avery Lotz, Kathleen |date=2025-03-03 |title=Linda McMahon confirmed to lead Education Department |url=https://www.axios.com/2025/03/03/linda-mcmahon-confirmed-education |access-date=2025-03-03 |website=Axios |language=en}}</ref> मिकम्यमनले मार्च ३, २०२५ मा १३औँ अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् १९४८ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिस]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] 2dwvscnlomh7feg7mstp7qh7edodc6x 1368170 1368168 2026-07-31T15:48:00Z हिमाल सुवेदी 30817 1368170 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी प्रशासक तथा व्यवसाय कार्यकारी (जन्म; सन् १९४८)}} {{Infobox officeholder | name = लिन्डा मिकम्यान | image = ED Sec Linda McMahon (cropped).jpg | caption = आधिकारिक तस्वीर, २०२६ | office = १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]] | president = [[डोनाल्ड ट्रम्प]] | deputy = रिचर्ड स्मिथ (कार्यवाहक) निकोलस केन्ट (कार्यवाहक) | term_start = मार्च ३, २०२५ | term_end = | predecessor = [[मिगुएल कार्डोना]] | successor = | order1 = २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]] | term_start1 = फेब्रुअरी १४, २०१७ | term_end1 = अप्रिल १२, २०१९ | president1 = डोनाल्ड ट्रम्प | deputy1 = [[अल्थिया कोएट्जी]] | predecessor1 = [[मारिया कन्ट्रेरास-स्विट]] | successor1 = [[जोभिता कारान्जा]] | order2 = [[कनेक्टिकट राज्य शिक्षा बोर्ड]]का सदस्य | term_start2 = फेब्रुअरी २८, २००९ | term_end2 = अप्रिल १, २०१० | appointer2 = [[जोडी रेल]] | predecessor2 = एलिस क्यारोलन | successor2 = पामेला पार्ट्रिज वेस्ट | birth_name = लिन्डा मेरी एडवर्ड्स | birth_date = {{birth date and age|1948|10|4}} | birth_place = [[न्यु बर्न, उत्तर क्यारोलिना]], संयुक्त राज्य | death_date = | death_place = | party = [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन]] | spouse = {{marriage|[[भिन्स मिकम्यान]]|august 26, 1966|end=sep}}<ref name="Who Is Linda McMahon">{{Cite news |last1=Masih |first1=Niha |last2=Scherer |first2=Michael |last3=Dawsey |first3=Josh |last4=Parker |first4=Ashley |last5=Pager |first5=Tyler |last6=Schaul |first6=Kevin |last7=Perry |first7=Kati |last8=Melgar |first8=Luis |last9=Keating |first9=Dan |date=2024-11-20 |title=Who is Linda McMahon? Trump donor, WWE co-founder is education secretary pick. |url=https://www.washingtonpost.com/politics/2024/11/20/linda-mcmahon-education-wwe-trump/ |access-date=2025-05-24 |newspaper=The Washington Post |language=en-US |issn=0190-8286}}</ref> | children = {{ubl |[[सेन मिकम्यान|सेन]] |[[स्टेफनी मिकम्यान|स्टेफनी]]}} | relatives = [[मिक्म्यान परिवार]] | education = [[इस्ट क्यारोलिना विश्वविद्यालय]] ([[कला स्नातक|बिए]]) }} '''लिन्डा मेरी मिकम्यान''' ({{IPAc-en|m|ə|k|ˈ|m|æ|n}} {{respell|mək|MAN}}; {{née|'''एडवर्ड्स'''}}; जन्म अक्टोबर ४, १९४८) एक अमेरिकी प्रशासक, व्यवसाय कार्यकारी तथा पूर्व व्यावसायिक कुस्ती कार्यकारी हुन् जसले सन् २०२५ देखि १३औँ [[संयुक्त राज्य शिक्षा सचिव]]को रूपमा सेवा गर्दैछिन्। [[रिपब्लिकन पार्टी (संयुक्त राज्य)|रिपब्लिकन पार्टी]]को सदस्यको रूपमा उनले सन् २०१७ देखि २०१९ सम्म २५औँ [[लघु व्यवसाय प्रशासनका प्रशासक]]को रूपमा सेवा गरिसकेकी छिन्।<ref>{{cite news |last1=Montague |first1=Zach |title=Linda McMahon Lays Out Plan for a Diminished Education Dept. |url=https://www.nytimes.com/2025/02/13/us/politics/linda-mcmahon-confirmation-hearing-education-secretary.html |access-date=February 16, 2025 |newspaper=The New York Times |date=February 13, 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Treene |first1=Alayna |last2=Lobosco |first2=Katie |title=Trump administration drafting executive order to initiate Department of Education's elimination {{!}} CNN Politics |url=https://www.cnn.com/2025/02/04/politics/education-department-trump-executive-order/index.html |access-date=February 8, 2025 |work=CNN |date=February 4, 2025 |language=en}}</ref> मिकम्यानले, आफ्ना पति [[भिन्स मिकम्यान]]सँगै, मनोरञ्जनात्मक खेल कम्पनी टाइटन स्पोर्ट्सको (पछि [[डब्ल्यूडब्ल्यूई|विश्व कुस्ती मनोरञ्जन]]) स्थापना गरेकी थिइन् जहाँ उनले सन् १९८० देखि २००९ सम्म अध्यक्ष र पछि [[मुख्य कार्यकारी अधिकृत]]को रूपमा काम गरेकी थिइन्। यस अवधिमा, कम्पनी [[उत्तरपूर्वी संयुक्त राज्य|उत्तरपूर्व]]को क्षेत्रीय व्यवसायबाट ठूलो बहुराष्ट्रिय निगममा विस्तार भएको थियो। अन्य कुराहरूका साथै, उनले कम्पनीको नागरिक कार्यक्रमहरू, ''गेट आर.इ.ए.एल.'' र ''स्म्याकडाउन! योर भोट'' को सुरुवात गरेकी थिइन्। उनले सामयिक पर्दामा उपस्थितिहरू देखाएकी थिइन् जसमा विशेषगरी आफ्ना पतिसँगको [[झगडा (व्यावसायिक कुस्ती)|झगडा]] पछि गएर [[रेसलमेनिया एक्स-सभेन]]मा परिणत भएको थियो। सन् २००९ मा, उनले [[संयुक्त राज्य सिनेट]]मा [[कनेक्टिकट]]बाट रिपब्लिकनको रूपमा अमेरिकी सिटका लागि उम्मेदवारी दिन डब्ल्यूडब्ल्यूई छाडेतापनि तर सन् २०१० सिनेट निर्वाचनमा [[डेमोक्रेटिक पार्टी (अमेरिका)|डेमोक्र्याट]] [[रिचर्ड ब्लुमेन्थल]]सँग पराजित भएकी थिइन्। उनी सन् २०१२ को निर्वाचनमामा कनेक्टिकटको अर्को सिनेट सिटको लागि रिपब्लिकन उम्मेद्वार थिइन् तर डेमोक्र्याट [[क्रिस मर्फी]]सँग पराजित पराजित भएकी थिइन्। डिसेम्बर ७, २०१६ मा, निर्वाचित-राष्ट्रपति [[डोनाल्ड ट्रम्प]]ले [[पहिलो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि लघु व्यवसाय प्रशासनको (एसबिए) प्रशासकमा मिकम्यानको मनोनयन घोषणा गरेका थिए। म्याकम्यान फेब्रुअरी १४, २०१७ मा ८१–१९ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा पुष्टि भइन् र २५औँ एसबिए प्रशासकको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। मार्च २९, २०१९ मा, ट्रम्प प्रशासनले मिकम्यान उनको आगामी पुनःनिर्वाचन अभियानमा काम गर्न अप्रिलमा एसबिए प्रशासकको पदबाट हट्ने घोषणा गरेको थियो। सन् २०२१ मा, मिकम्यान [[अमेरिका फर्स्ट पोलिसी इन्स्टिच्युट]]की संस्थापक अध्यक्ष थिइन्।<ref name=afpi>{{cite news |last1=Alfonseca |first1=Kiara |last2=Jones II |first2=Arthur |title=Linda McMahon's background as Trump's pick for education secretary |url=https://abcnews.go.com/Politics/linda-mcmahons-background-trumps-pick-education-secretary/story?id=116058197 |access-date=27 May 2025 |work=ABC News |date=November 20, 2024 |language=en}}</ref> नोभेम्बर १९, २०२४ मा, मिकम्यानलाई [[दोस्रो ट्रम्प प्रशासन]]का लागि अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सेवा गर्न निर्वाचित-राष्ट्रपति ट्रम्पद्वारा मनोनीत गरिएको थियो। मिकम्यान मार्च ३, २०२५ मा ५१–४५ को मतले अमेरिकी सिनेटद्वारा कार्यालयको लागि छनोट भएकी थिइन्।<ref>{{Cite web |title=U.S. Senate: U.S. Senate Roll Call Votes 119th Congress - 1st Session |url=https://www.senate.gov/legislative/LIS/roll_call_votes/vote1191/vote_119_1_00093.htm#position |access-date=2025-03-03 |website=www.senate.gov}}</ref><ref>{{Cite web |last=Spady |first=Aubrie |date=2025-03-03 |title=WWE legend to lead Education Department after clinching final match in the Senate |url=https://www.foxnews.com/politics/wwe-legend-lead-education-department-after-clinching-final-match-senate |access-date=2025-03-03 |website=Fox News |language=en-US}}</ref><ref name="Hunter">{{Cite web |last=Hunter |first=Avery Lotz, Kathleen |date=2025-03-03 |title=Linda McMahon confirmed to lead Education Department |url=https://www.axios.com/2025/03/03/linda-mcmahon-confirmed-education |access-date=2025-03-03 |website=Axios |language=en}}</ref> मिकम्यमनले मार्च ३, २०२५ मा १३औँ अमेरिकी शिक्षा सचिवको रूपमा सपथ ग्रहण गरेकी थिइन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} [[श्रेणी:सन् १९४८ मा जन्म]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] ea0qb478rnnk9jozccqget8d0ytzuqi वार्तालाप:आङ सान सुकी 1 151082 1368169 2026-07-31T15:45:49Z हिमाल सुवेदी 30817 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368169 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:लिन्डा मिकम्यान 1 151083 1368171 2026-07-31T15:48:45Z हिमाल सुवेदी 30817 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368171 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:हिना रब्बानी खर 1 151084 1368176 2026-07-31T15:58:53Z हिमाल सुवेदी 30817 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368176 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve मिचेल बाचेलेत 0 151085 1368178 2026-07-31T16:52:19Z Omnathpokh1 20435 नयाँ पृष्ठ सृजना गरिएको। 1368178 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = मिचेल बाचेलेत | image = Portrait Michelle Bachelet.jpg | alt = | caption = आधिकारिक चित्र, सन् २०१४ | office = चिलीको ३३औँ र ३५औँ राष्ट्रपति | term_start = ११ मार्च २०१४ | term_end = ११ मार्च २०१८ | predecessor = [[:en:Sebastián Piñera|सिबास्टियन पिनेरा]] | successor = सिबास्टियन पिनेरा | term_start1 = ११ मार्च २००६ | term_end1 = ११ मार्च २०१० | predecessor1 = [[:en:Ricardo Lagos|रिकार्डो लेगोस]] | successor1 = सिबास्टियन पिनेरा | office2 = सातौँ [[संयुक्त राष्ट्र मानव अधिकार उच्चायुक्तको कार्यालय]] | 1blankname2 = {{nowrap|महासचिव}} | 1namedata2 = [[एन्टोनियो गुटरेस]] | deputy2 = [[:en:Kate Gilmore (UN official)|केट गिल्मोर]] | term_start2 = १ सेप्टेम्बर २०१८ | term_end2 = ३१ अगस्ट २०२२ | predecessor2 = [[:en:Zeid Raad Al Hussein|जैद राद अल हुसेन]] | successor2 = [[:en:Volker Türk|भोल्कर टुर्क]] | office3 = [[प्रशान्त गठबन्धन]]को अस्थायी अध्यक्ष | term_start3 = १ जुलाई २०१६ | term_end3 = ३० जुन २०१७ | predecessor3 = [[:en:Ollanta Humala|ओलन्टा हुमाला]] | successor3 = [[:en:Juan Manuel Santos|हुवान मानुएल सान्तोस]] | office4 = ''यूएन वुमन''की कार्यकारी निर्देशक | 1blankname4 = {{nowrap|महासचिव}} | 1namedata4 = [[वान कि मुन]] | deputy4 = [[लक्ष्मी पुरी]] | term_start4 = १४ सेप्टेम्बर २०१० | term_end4 = १५ मार्च २०१३ | predecessor4 = ''पद स्थापना गरिएको'' | successor4 = लक्ष्मी पुरी (कार्यवाहक) | office5 = [[दक्षिण अमेरिकी राष्ट्रहरूको संघको अस्थायी अध्यक्ष]] | term_start5 = २३ मे २००८ | term_end5 = १० अगस्ट २००९ | predecessor5 = ''पद स्थापना गरिएको'' | successor5 = [[:en:Rafael Correa|राफाएल कोरिए]] | office6 = [[रक्षा मन्त्रालय (चिली)]] | president6 = [[रिकार्डो लेगोस]] | term_start6 = ७ जनवरी २००२ | term_end6 = १ अक्टोबर २००४ | predecessor6 = [[:en:Mario Fernández Baeza|मारियो फर्नान्डेज बेइजा]] | successor6 = [[:en:Jaime Ravinet|जयमी रविनेट]] | office7 = [[स्वास्थ्य मन्त्रालय (चिली)|स्वास्थ्य मन्त्री]] | president7 = रिकार्डो लेगोस | term_start7 = ११ मार्च २००० | term_end7 = ७ जनवरी २००२ | predecessor7 = [[:en:Álex Figueroa|अलेक्स फिगुरोवा]] | successor7 = [[:en:Osvaldo Artaza|ओस्भाल्डो आर्टजा]] | birth_name = भेरोनिका मिचेल बाचेलेत जेरिया | birth_date = {{birth date and age|df=y|1951|9|29}} | birth_place = [[सेन्टियागो]], चिली | death_date = | death_place = | party = [[समाजवादी]] (सन् १९७० देखि) | other_party = [[कन्सर्टासियोन]] (१९८८–२०१३)<br />[[नुएभा मायोरिया]] (२०१३–२०१८) | father = [[अल्बेर्टो बाचालेत]] | mother = [[एन्जेला जेरिया]] | spouse = {{marriage|जर्ज डेभालोस कार्टेस|1978|1984|end={{abbr|sep.|separation}}}} | children = ३ | education = [[चिली विश्वविद्यालय]] (एमडी) | website = {{URL|michellebachelet.cl}} | signature = Firma de Michelle Bachelet.svg | profession = बालरोग विशेषज्ञ / सार्वजनिक स्वास्थ्य चिकित्सक }} '''भेरोनिका मिचेल बाचेलेत जेरिया''' ({{IPA|es|beˈɾonika miˈtʃel βatʃeˈlet ˈxeɾja|lang}}; जन्म २९ सेप्टेम्बर १९५१)<ref>{{Cite web |last= |first= |date=3 October 1951 |title=Certficado de Nacimiento |trans-title=Birth certificate |url=https://es.wikisource.org/wiki/Archivo:CLSRCeI_AP1195109290(1).pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210206124621/https://es.wikisource.org/wiki/Archivo:CLSRCeI_AP1195109290(1).pdf |archive-date=6 February 2021 |access-date=31 July 2026 |website= |publisher=Dirección Nacional del Registro Civil Nacional de la República de Chile}}</ref> एक चिलीकी राजनीतिज्ञ हुन् जसले सन् २००६ देखि २०१० सम्म र सन् २०१४ देखि २०१८ सम्म चिलीको ३३ औँ र ३५ औँ राष्ट्रपतिको रूपमा कार्यभार सम्हालेकी थिइन्। उनी राष्ट्रपति पद सम्हाल्ने चिलीकी पहिलो र हालसम्मकी एक मात्र महिला हुन्। सन् २००५-२००६ को राष्ट्रपतीय निर्वाचनमा ५४% मत प्राप्त गरेकी उनले डिसेम्बर २०१३ मा ६२% भन्दा बढी मतका साथ पुनः चिलीको राष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएकी थिइन्, जसले उनलाई सन् १९३२ यताकै पुनः निर्वाचित हुने चिलीकि पहिलो राष्ट्रपति बनायो।<ref>{{cite web |date=16 December 2013 |title=Michelle Bachelet: primera mujer presidenta y primer presidente reelecto desde 1932 |trans-title=Michelle Bachelet: first female president and first re-elected president since 1932 |url=http://www.biobiochile.cl/2013/12/16/bachelet-primera-mujer-presidenta-y-primer-presidente-reelecto-desde-1932.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305012821/http://biobiochile.cl/2013/12/16/bachelet-primera-mujer-presidenta-y-primer-presidente-reelecto-desde-1932.shtml |archive-date=5 March 2016 |access-date=31 July 2026 |work=Facebook}}</ref> आफ्नो दोस्रो कार्यकालपछि, उनले सन् २०१८ देखि २०२२ सम्म मानवअधिकारका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय उच्चायुक्तको रूपमा सेवा गरिन्।<ref>{{Cite news |date=8 August 2018 |title=Michelle Bachelet será la nueva Alta Comisionada de la ONU para los Derechos Humanos |trans-title=Michelle Bachelet will be the new UN High Commissioner for Human Rights |url=https://news.un.org/es/story/2018/08/1439272 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210124052722/https://news.un.org/es/story/2018/08/1439272 |archive-date=24 January 2021 |access-date=31 July 2026 |work=Noticias ONU |language=es}}</ref> आफ्नो करियरको सुरूवाती चरणमा, उनी [[:en:UN Women|लैङ्गिक समानता र महिला सशक्तिकरणका लागि संयुक्त राष्ट्रसंघीय निकाय (''युएन वुमन'')]]को पहिलो कार्यकारी निर्देशकको रूपमा नियुक्त भएकी थिइन्। [[सैन्य रणनीति]] समेत अध्ययन गरेकी चिकित्सक बाचेलेतले राष्ट्रपति [[रिकार्डो लेगोस]]को कार्यकालमा स्वास्थ्य मन्त्री र रक्षा मन्त्रीको रूपमा पनि जिम्मेवारी सम्हालेकी थिइन्। उनी तीन सन्तानकी आमा हुन् र आफूलाई [[:en:Agnosticism|अनीश्वरवादी]]का रूपमा परिचय दिन्छिन्।<ref name="agnostic">{{cite news |date=30 December 2005 |title=Bachelet critica a la derecha por descalificarla por ser agnóstica |trans-title=Bachelet criticises the political right for discounting her because of her agnosticism |url=http://www.emol.com/noticias/nacional/2005/12/30/206367/bachelet-critica-a-la-derecha-por-descalificarla-por-ser-agnostica.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20141225151905/http://www.emol.com/noticias/nacional/2005/12/30/206367/bachelet-critica-a-la-derecha-por-descalificarla-por-ser-agnostica.html |archive-date=25 December 2014 |access-date=31 July 2026 |publisher=El Mercurio |language=es}}</ref> आफ्नो मातृभाषा [[स्पेनिस]]का अतिरिक्त, उनी [[अंग्रेजी]] भाषा धाराप्रवाह बोल्छिन् र [[जर्मन]], [[फ्रेन्च]] तथा [[पोर्चुगिज]] भाषामा पनि निपुर्ण छिन्।<ref name="govbio">{{cite web |title=Biografía Michelle Bachelet |trans-title=Michelle Bachelet biography |url=http://www.gobiernodechile.cl/viewPresidenta.aspx?Idarticulo=22478 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080312235635/http://www.gobiernodechile.cl/viewPresidenta.aspx?Idarticulo=22478 |archive-date=12 March 2008 |access-date=31 July 2026 |work=Gobierno de Chile |language=es}}</ref> ==संयुक्त राष्ट्रसंघमा मनोनयन== सन् २०२५ सेप्टेम्बर २३ मा चिलीका राष्ट्रपति ग्याब्रिएल बोरिकले बाचेलेतलाई संयुक्त राष्ट्रसंघको आउँदो महासचिवको रूपमा चिलीको तर्फबाट अघि सारेका थिए।<ref>{{Cite news |date=2022-09-24 |title=Chile puts forward ex-president Bachelet for UN top job |language=en-US |work=[[France 24]] |url=https://www.france24.com/en/live-news/20250924-chile-puts-forward-ex-president-bachelet-for-un-top-job |access-date=2026-07-31}}</ref> == पुरस्कार तथा मिडिया मान्यताहरू == * सन् २००६ मा ''[[Forbes|फोर्ब्स]]'' पत्रिकाद्वारा [[Forbes Magazine's List of The World's 100 Most Powerful Women|विश्वका १०० सबैभन्दा शक्तिशाली महिलाहरू]]को सूचीमा १७ औँ स्थानमा परेकी<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2006/11/06women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|access-date=31 July 2026|date=31 August 2006|title=The 100 Most Powerful Women: #17 Michelle Bachelet|work=[[Forbes]]|archive-date=25 October 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20061025134137/http://www.forbes.com/lists/2006/11/06women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|url-status=live}}</ref> (उनी सन् २००९ मा २२ औँ, सन् २००८ मा २५ औँ,<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2008/11/biz_powerwomen08_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|access-date=31 July 2026|date=27 August 2008|title=The 100 Most Powerful Women: #25 Michelle Bachelet|work=[[Forbes]]|archive-date=31 August 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080831051054/http://www.forbes.com/lists/2008/11/biz_powerwomen08_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|url-status=live}}</ref> र सन् २००७ मा २७ औँ स्थानमा थिइन्<ref>{{cite news|url=https://www.forbes.com/lists/2007/11/biz-07women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|access-date=31 July 2026|date=31 August 2007|title=The 100 Most Powerful Women: #27 Michelle Bachelet|work=[[Forbes]]|archive-date=27 October 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071027095912/http://www.forbes.com/lists/2007/11/biz-07women_Michelle-Bachelet_Z2QJ.html|url-status=live}}</ref>)। सन् २०१४ मा उनी २५ औँ स्थानमा परेकी थिइन्।<ref name=Forbes14>{{cite web|title=The World's 100 Most Powerful Women|url=https://www.forbes.com/power-women/list/#tab:overall|work=Forbes|access-date=31 July 2026|archive-date=20 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170920073036/https://www.forbes.com/power-women/list/#tab:overall|url-status=live}}</ref> * [[Ramón Rubial|रामोन रुबियल]] फाउन्डेसनद्वारा 'स्वतन्त्रता र लोकतन्त्र रक्षा पुरस्कार' (जनवरी २००७)।<ref>{{cite news|url=http://www.elpais.com/articulo/pais/vasco/Bachelet/Vega/estrenan/premios/Ramon/Rubial/elpepuesppvs/20070111elpvas_9/Tes|title=Bachelet y De la Vega estrenan los premios Ramón Rubial|work=El Pais|date=11 January 2007|access-date=31 July 2026|archive-date=22 March 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070322101927/http://www.elpais.com/articulo/pais/vasco/Bachelet/Vega/estrenan/premios/Ramon/Rubial/elpepuesppvs/20070111elpvas_9/Tes|url-status=live}}</ref> * सन् २००८ मा ''[[Time (magazine)|टाइम]]'' पत्रिकाद्वारा विश्वको १५ औँ सबैभन्दा प्रभावशाली व्यक्तिको रूपमा सूचीबद्ध। * [[World Jewish Congress|विश्व यहुदी कांग्रेस]]द्वारा शालोम पुरस्कार (जुन २००८)।<ref>{{cite web|url=http://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp?idnoticia=309030|title=Congreso Judío Mundial entrega Premio Shalom a Presidenta Bachelet|date=17 June 2008 |publisher=[[El Mercurio]]|access-date=31 July 2026|archive-date=19 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080619074323/http://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp?idnoticia=309030|url-status=live}}</ref> * सर्वोच्च नेतृत्व पुरस्कार (अर्जेन्टिना, अक्टोबर २००८)। * [[Vital Voices|भाइटल भोइसेज]]द्वारा ग्लोबल ट्रेलब्लेजर अवार्ड (अक्टोबर २००८)।<ref name="infobae1"/> * जुलाई २००९ मा [[CONMEBOL|कन्मेबोल]]द्वारा दक्षिण अमेरिकी फुटबल मानार्थ अर्डर अफ मेरिट (असाधारण महान् कलर पदवी)।<ref>{{cite web|url=http://www.oem.com.mx/estO/notas/n1256813.htm|title=Conmebol condecoró a Bachelet|publisher=Oem.com.mx|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011134255/http://www.oem.com.mx/estO/notas/n1256813.htm|url-status=live}}</ref> यस्तो सम्मान पाउने उनी पहिलो महिला हुन्।<ref>{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/bachelet-recibio-el-gran-collar-extraordinario-del-futbol-sudamericano/prontus_nots/2009-07-23/125758.html|title=Bachelet recibió el "Gran Collar Extraordinario" del Fútbol Sudamericano|publisher=Cooperativa.cl|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063540/http://www.cooperativa.cl/bachelet-recibio-el-gran-collar-extraordinario-del-futbol-sudamericano/prontus_nots/2009-07-23/125758.html|url-status=live}}</ref> * [[Lisbon|लिसबन]] सहरको चाबी (डिसेम्बर २००९)। * [[Chilectra|चिलेक्ट्रा]]द्वारा २०१० को 'इनर्जी अफ वुमन' अवार्ड्समा 'द्विशताब्दीकी महिला' (अप्रिल २०१०)।<ref>{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/ex-presidenta-bachelet-recibira-el-premio-mujer-del-bicentenario/prontus_nots/2010-04-08/155409.html|title=Ex Presidenta Bachelet recibirá el premio "Mujer del Bicentenario"|publisher=Cooperativa.cl|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063902/http://www.cooperativa.cl/ex-presidenta-bachelet-recibira-el-premio-mujer-del-bicentenario/prontus_nots/2010-04-08/155409.html|url-status=live}}</ref> * प्रगतिशील महिला महासंघको अन्तर्राष्ट्रिय पुरस्कार (स्पेन, नोभेम्बर २०१०)। * मियामी सहरको चाबी (नोभेम्बर २०१०)। * फ्लोरिडाको द्वि-राष्ट्रिय चेम्बर्स अफ कमर्सको विश्वव्यापी व्यापारमा नेतृत्वका लागि २०१० को पुरस्कार (नोभेम्बर २०१०)।<ref name="miamigov1"/> * सदस्य, [[Inter-American Dialogue|इन्टर-अमेरिकन डाइलग]] (सन् २०१० देखि)।<ref>{{cite web|url=http://www.thedialogue.org/experts/michelle-bachelet/|title=Inter-American Dialogue {{!}} Michelle Bachelet|website=www.thedialogue.org|date=31 March 2016 |access-date=31 July 2026|archive-date=14 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170414081428/http://www.thedialogue.org/experts/michelle-bachelet/|url-status=live}}</ref> * [[Washington Office on Latin America|वासिङ्टन अफिस अन ल्याटिन अमेरिका]]को मानव अधिकार पुरस्कार (नोभेम्बर २०१०)। * [[Women's eNews|वुमेन्स ई-न्यूज]]को 'दशककी न्युजमेकर' पुरस्कार (मे २०११)। * [[Ministry of Defense (Argentina)|अर्जेन्टिनाको रक्षा मन्त्रालय]]को पहिलो 'जनरल जुआना अजुरदुई' पुरस्कार (अप्रिल २०१२)।<ref>{{cite web|url=http://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2012/04/25/bachelet-recibe-distincion-del-ministerio-de-defensa-argentino-por-su-lucha-a-favor-de-la-igualdad-de-genero|title=Bachelet recibe distinción del Ministerio de Defensa argentino por su lucha a favor de la igualdad de género|publisher=EFE via El Mostrador|date=25 April 2012|access-date=31 July 2026|archive-date=20 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120520213622/http://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2012/04/25/bachelet-recibe-distincion-del-ministerio-de-defensa-argentino-por-su-lucha-a-favor-de-la-igualdad-de-genero/|url-status=live}}</ref> * [[Eisenhower Fellowships|आइजनहावर फेलोसिप्स]]को [[Eisenhower Fellowships#The Eisenhower Medal for Leadership and Service|नेतृत्व र सेवाका लागि आइजनहावर पदक]] (मे २०१२)। * २०१२ – ''फरेन पोलिसी'' पत्रिकाद्वारा वर्षका "१० सबैभन्दा प्रभावशाली आइबेरो-अमेरिकी बुद्धिजीवीहरू" मा पर्न सफल। * उनी सन् २०१७ को [[BBC's 100 Women|बिबिसीका १०० महिलाहरू]]मध्ये एकको रूपमा मान्यता प्राप्त भइन्।<ref>{{Cite news |date=2017-09-27 |title=BBC 100 Women 2017: Who is on the list? |language=en-GB |work=BBC News |url=https://www.bbc.com/news/world-41380265 |access-date=31 July 2026}}</ref> * सन् २०२४ को लागि [[Indira Gandhi Prize for Peace, Disarmament and Development|शान्ति, निशस्त्रीकरण र विकासका लागि इन्दिरा गान्धी पुरस्कार]]<ref>{{cite web | title=Former President of Chile Michelle Bachelet to be conferred the Indira Gandhi Peace prize | work=The Hindu | date=6 December 2024 | url=https://www.thehindu.com/news/national/former-president-of-chile-michelle-bachelet-to-be-conferred-the-indira-gandhi-peace-prize/article68956103.ece | access-date=31 July 2026 }}</ref> ===मानार्थ उपाधिहरू=== * [[University of Brasília|ब्राजिलिया विश्वविद्यालय]] (अप्रिल २००६)। * [[Universidad de San Carlos de Guatemala|सान कार्लोस दे ग्वाटेमाला विश्वविद्यालय]] (मे २००७)। * [[University of Essex|एसेक्स विश्वविद्यालय]] (अप्रिल २००८)।<ref>{{cite web|url=http://www.essex.ac.uk/honorary_graduates/or/2008/michelle-bachelet-oration.aspx|title=Oration given on 3 April 2008, presented at the Canning House Annual Lecture|publisher=essex.ac.uk|access-date=31 July 2026|archive-date=24 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130824221150/http://www.essex.ac.uk/honorary_graduates/or/2008/michelle-bachelet-oration.aspx/|url-status=live}}</ref> * [[Pompeu Fabra University|पोम्पियु फाब्रा विश्वविद्यालय]] (मे २०१०)। * [[National University of Córdoba|कोर्डोबाको राष्ट्रिय विश्वविद्यालय]] (जुन २०१०)।<ref name="cooperativacl">{{cite web|url=http://www.cooperativa.cl/michelle-bachelet-recibira-doble-doctorado-honoris-causa-en-argentina/prontus_nots/2010-05-15/203252.html|title=Michelle Bachelet recibirá doble doctorado "honoris causa" en Argentina|publisher=Cooperativa.cl|access-date=31 July 2026|archive-date=11 October 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121011063318/http://www.cooperativa.cl/michelle-bachelet-recibira-doble-doctorado-honoris-causa-en-argentina/prontus_nots/2010-05-15/203252.html|url-status=live}}</ref> * [[Catholic University of Córdoba|कोर्डोबाको क्याथोलिक विश्वविद्यालय]] (जुन २०१०)।<ref name="cooperativacl"/> * [[Universidad Internacional Menéndez Pelayo|इन्टरनेसनल मेनेन्डेज पेलायो विश्वविद्यालय]] (सेप्टेम्बर २०१०)। * [[Universidad Autónoma de Santo Domingo|सान्तो डोमिङ्गो स्वायत्त विश्वविद्यालय]] (नोभेम्बर २०१०)।<ref>{{cite web|url=http://www.diariolibre.com/noticias_det.php?id=268527|title=UASD otorgará Doctorado Honoris Causa a Michelle Bachelet, ex presidenta de Chile|publisher=DiarioLibre.com|date=16 November 2010|access-date=31 July 2026|archive-date=1 April 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401085552/http://www.diariolibre.com/noticias_det.php?id=268527|url-status=live}}</ref> * [[University of Paris III: Sorbonne Nouvelle|पेरिस ३ विश्वविद्यालय: सोर्बोन नुभेल]] (नोभेम्बर २०१०)।<ref>{{cite web|url=http://www.univ-paris3.fr/65561474/0/fiche___pagelibre|title=Université Sorbonne Nouvelle – Paris3 – Docteur Honoris Causa 2010 de l'Université Sorbonne Nouvelle|publisher=Univ-paris3.fr|access-date=31 July 2026|archive-date=24 March 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324055622/http://www.univ-paris3.fr/65561474/0/fiche___pagelibre/|url-status=live}}</ref> * [[Columbia University|कोलम्बिया विश्वविद्यालय]] (मे २०१२)। * [[Université de Montréal|मोन्ट्रियल विश्वविद्यालय]] (२०१२)।<ref>{{cite web|url=https://distinctions.umontreal.ca/luniversite-honore/doctorats-honoris-causa/doctorats-honoris-causa-2012/profil/udemportraits/f/michelle-bachelet-1/|title=Doctorats honoris causa 2012 - Michelle Bachelet|access-date=31 July 2026}}</ref> * [[Freiberg University of Mining and Technology|फाइबर्ग खनन र प्रविधि विश्वविद्यालय]] (अक्टोबर २०१४)।<ref>{{cite web|url=https://tu-freiberg.de/presse/ehrenpromotion-fuer-staatspraesidentin-michelle-bachelet|title=Ehrenpromotion für Staatspräsidentin Michelle Bachelet|date=28 October 2014|access-date=31 July 2026|publisher=TU Freiberg|language=de|archive-date=6 April 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200406105114/https://tu-freiberg.de/presse/ehrenpromotion-fuer-staatspraesidentin-michelle-bachelet|url-status=live}}</ref> * [[Katholieke Universiteit Leuven|केयु लुभेन विश्वविद्यालय]] (जुन २०१५)। * [[University of Évora|इभोरा विश्वविद्यालय]] (मार्च २०१७)।<ref>{{cite web |url=https://expresso.sapo.pt/internacional/2017-03-30-Presidente-chilena-recebe-doutoramento-Honoris-Causa-em-Evora |title=Presidente chilena recebe doutoramento Honoris Causa em Évora |access-date=31 July 2026 |publisher=Expresso |language=pt |archive-date=30 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170330114937/http://expresso.sapo.pt/internacional/2017-03-30-Presidente-chilena-recebe-doutoramento-Honoris-Causa-em-Evora |url-status=live }}</ref> ==सन्दर्भ सामग्रीहरू== {{Reflist}} ==बाह्य कडीहरू== *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/americas/4087510.stm "The woman taking Chile's top job"] (BBC News) a653g9t16eo65vuajw73yd0b1ayi7os वार्तालाप:मिचेल बाचेलेत 1 151086 1368179 2026-07-31T17:01:41Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368179 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve सुषमा स्वराज 0 151087 1368181 2026-07-31T17:04:57Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदी ले [[सुष्मा स्वराज]] बाट पुनर्निर्देश हटाएर [[सुषमा स्वराज]] लाई त्यसमाथि सारेको हो 1368181 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[सुष्मा स्वराज]] jcesj5jw5697tdwqgmffys6yrv46p9a वार्तालाप:सुषमा स्वराज 1 151088 1368183 2026-07-31T17:04:58Z हिमाल सुवेदी 30817 हिमाल सुवेदी ले [[वार्तालाप:सुष्मा स्वराज]] बाट पुनर्निर्देश हटाएर [[वार्तालाप:सुषमा स्वराज]] लाई त्यसमाथि सारेको हो 1368183 wikitext text/x-wiki #अनुप्रेषण [[वार्तालाप:सुष्मा स्वराज]] 4zrjwt6xmfd85l5somb92c7lst9t1n7 स्टेफनी मिकम्यान 0 151089 1368187 2026-07-31T17:16:36Z हिमाल सुवेदी 30817 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|अमेरिकी महिला व्यवसायी, पूर्व व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी तथा कुस्ती प्रबन्धक (जन्म १९७६)}} {{Infobox person | name = स्टेफनी मिकम्यान | image = Stephanie McMahon November 2018 (cropped).jpg | alt = | caption = सन् २०१८ मा मिकम्या... 1368187 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|अमेरिकी महिला व्यवसायी, पूर्व व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी तथा कुस्ती प्रबन्धक (जन्म १९७६)}} {{Infobox person | name = स्टेफनी मिकम्यान | image = Stephanie McMahon November 2018 (cropped).jpg | alt = | caption = सन् २०१८ मा मिकम्यान | birth_name = स्टेफनी मेरी मिकम्यान | birth_date = {{birth date and age|1976|9|24}} | birth_place = [[हार्टफोर्ड, कनेक्टिकट]], अमेरिका | alma_mater = [[बोस्टन विश्वविद्यालय]] ([[विज्ञान स्नातक|बिएस]]) | occupation = {{flatlist|व्यवसायी<br> व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी }} | political_party = [[रिपब्लिकन पार्टी (अमेरिका)|रिपब्लिकन पार्टी]] | title = {{plainlist|[[कोनर्स केयर]]की सह-संस्थापक<ref>{{cite web|url=http://www.pittsburghmagazine.com/Best-of-the-Burgh-Blogs/The-412/June-2014/WWEs-Triple-H-and-Stephanie-McMahon-Launch-Connors-Cure-Charity/|title=WWE's Triple H and Stephanie McMahon Launch 'Connor's Cure' Charity|date=June 24, 2014|work=pittsburghmagazine.com|access-date=February 28, 2015|archive-date=September 11, 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140911061651/http://www.pittsburghmagazine.com/Best-of-the-Burgh-Blogs/The-412/June-2014/WWEs-Triple-H-and-Stephanie-McMahon-Launch-Connors-Cure-Charity/|url-status=live}}</ref> }} | years_active = {{plainlist|सन् १९८९–वर्तमान (व्यवसाय) <br>सन् १९९८–२०१८ (कुस्ती) }} | boards = {{indented plainlist| [[एड काउन्सिल]] (सन् २०२०–वर्तमान)<ref>{{cite web|url=https://bleedingcool.com/tv/wwe-cbo-stephanie-mcmahon-joins-ad-council-to-drive-social-change/|title=WWE CBO Stephanie McMahon Joins Ad Council to Drive Social Change|work=Bleeding Cool|date=April 28, 2020|access-date=September 25, 2022|archive-date=September 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925221017/https://bleedingcool.com/tv/wwe-cbo-stephanie-mcmahon-joins-ad-council-to-drive-social-change/|url-status=live}}</ref> पिट्सबर्ग बाल अस्पताल फाउन्डेसन (सन् २०१५–वर्तमान)<ref>{{cite web|url=https://community.wwe.com/hope/news/stephanie-mcmahon-joins-childrens-hospital-pittsburgh-foundation-board-trustees|title=Stephanie McMahon joins Children's Hospital of Pittsburgh Foundation Board of Trustees|work=WWE Community|access-date=September 25, 2022|archive-date=September 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925221029/https://community.wwe.com/hope/news/stephanie-mcmahon-joins-childrens-hospital-pittsburgh-foundation-board-trustees|url-status=live}}</ref> युएसओ मेट्रोपोलिटन वासिङ्टन (सन् २०११–वर्तमान)<ref>{{cite web|url=http://www.usometrodc.org/page.php?p=65|title=Home|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714134125/http://www.usometrodc.org/page.php?p=65|archive-date=July 14, 2014|work=usometrodc.org}}</ref> [[डब्ल्यूडब्ल्यूई]] (सन् २०१५–२०२३)<ref>{{cite web|url=http://corporate.wwe.com/news/2015/wwe-elects-stephanie-mcmahon-paul-levesque-and-robyn-peterson-to-b-o-d|title=WWE Elects Stephanie McMahon, Paul Levesque and Robyn Peterson to B.O.D.|work=WWE Corporate|archive-url=https://web.archive.org/web/20150226202651/http://corporate.wwe.com/news/2015/wwe-elects-stephanie-mcmahon-paul-levesque-and-robyn-peterson-to-b-o-d|archive-date=February 26, 2015}}</ref> }} | spouse = {{Marriage|[[ट्रिपल एच|पल लभेक]]|October 25, 2003}} | children = ३ | parents = {{ubli|[[भिन्स मिकम्यान]]|[[लिन्डा मिकम्यान|लिन्डा]]}} | family = [[मिकम्यान परिवार]] | website = | module = {{Infobox professional wrestler |child = yes |ring_names = {{ubli|'''स्टेफनी मिकम्यान'''<ref name="OWOW"/>|स्टेफनी म्याकमोहन-हेल्म्सले<ref name="OWOW"/>}} |height = {{height|ft=5|in=8}}<ref name=cagematch>{{cite web|title=Stephanie McMahon|url=http://www.cagematch.net/?id=2&nr=463&name=Stephanie+McMahon|publisher=CAGEMATCH.net|access-date=June 1, 2015|archive-date=April 6, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160406002821/http://www.cagematch.net/?id=2&nr=463&name=Stephanie+McMahon|url-status=live}}</ref> |weight = {{convert|143|lb|kg}}<ref name=cagematch/> |billed = [[ग्रिनविच, कनेक्टिकट]] |debut = जुन २७, १९९८ |retired = [[रेसलमेनिया ३४|अप्रिल ८, २०१८]] }} | signature = Stephanie McMahon signature.png }} '''स्टेफनी मेरी मिकम्यान लभेक'''<ref name=rxmuscleInterview>{{cite web|last=Palumbo|first=Dave|title=Stephanie Levesque: First Daughter of the WWE, Super Mom of 3, Woman with Food Demons!|url=http://www.rxmuscle.com/articles/bios-a-interviews/4792-stephanie-levesque-first-daughter-of-the-wwe,-super-mom-of-3,-woman-with-food-demons.html|work=RXMuscle|access-date=December 30, 2011|archive-date=March 13, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160313200903/http://rxmuscle.com/articles/bios-a-interviews/4792-stephanie-levesque-first-daughter-of-the-wwe,-super-mom-of-3,-woman-with-food-demons.html|url-status=live}}</ref> ({{IPAc-en|m|ə|k|ˈ|m|æ|n||l|ə|ˈ|v|ɛ|k}} {{respell|mək|MAN||lə|VEK}}; {{née|'''मिकम्यान'''}}; जन्म सेप्टेम्बर २४, १९७६)<ref name="OWOW">{{cite web|url=http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/s/stephanie-mcmahon.html|title=Stephanie McMahon Profile|access-date=May 1, 2008|publisher=Online World of Wrestling|archive-date=July 30, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120730035237/http://www.onlineworldofwrestling.com/profiles/s/stephanie-mcmahon.html|url-status=dead}}</ref> एक अमेरिकी महिला व्यवसायी तथा सेवानिवृत्त व्यावसायिक कुस्ती खेलाडी हुन्। उनी सन् १९९८ र २०२३ को बीचमा [[डब्ल्यूडब्ल्यूई]] भित्रका विभिन्न भूमिकाहरूका लागि परिचित छिन्।<ref>{{cite web|url=https://variety.com/2023/tv/news/stephanie-mcmahon-resigns-wwe-1235484593/|title=Stephanie McMahon Resigns as Co-CEO of WWE|work=Variety|language=EN|date=January 10, 2023|access-date=January 10, 2023|archive-date=January 10, 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230110234938/https://variety.com/2023/tv/news/stephanie-mcmahon-resigns-wwe-1235484593/|url-status=live}}</ref> [[भिन्स मिकम्यान|भिन्स]] र [[लिन्डा मिकम्यान]]की छोरी, उनी [[मिकम्यान परिवार]]को सदस्यको रूपमा चौथो पुस्ताकी कुस्ती प्रवर्द्धक हुन्। उनले १३ वर्षको उमेरमा डब्ल्यूडब्ल्यूईको लागि काम गर्न सुरु गरेकी थिइन् भने त्यसबेला उनले क्याटलगको लागि मर्चेन्डाइजको मोडेलिङ पनि गर्दै थिइन्। मिकम्यानले सन् १९९९ मा [[द अन्डरटेकर]]सँगको कथानकको एक भागको रूपमा डब्ल्यूडब्ल्यूई (त्यतिबेला विश्व कुस्ती महासङ्घ (डब्ल्यूडब्ल्यूएफ)) को लागि नियमित रूपमा प्रसारणमा देखा पर्न थालिन्। [[टेस्ट (कुस्ती खेलाडी)|टेस्ट]]सँगको पर्दामा सङ्क्षिप्त सम्बन्ध पछि, मिकम्यानको [[ट्रिपल एच]]सँग संलग्नता भएको थियो जसलाई उनले पर्दामा र पछि वास्तविक जीवनमा पनि विवाह गरेकी थिइन्। उनले डब्ल्युडब्ल्युएफ महिला उपाधि एकपटक जितेकी थिइन्। सन् २००१ मा, उनी [[द इन्भेजन (व्यावसायिक कुस्ती)|द इन्भेजन]]को समयमा [[एक्स्ट्रिम च्याम्पियनसिप रेस्लिङ]]की मालिक थिइन्। अर्को वर्ष, उनी स्म्याकडाउनको महाप्रबन्धक थिइन्, तर आफ्नो बुबा सँगको [["आई क्विट" खेल]] पछि उनी नियमित रूपमा टेलिभिजनमा देखा पर्न छाडेकी थिइन्। धेरै वर्षसम्म केवल छिटपुट उपस्थितिहरू गरेपछि, मिकम्यानले सन् २००८ मा ''[[डब्ल्युडब्ल्युई र|र]]''मा सामान्य प्रबन्धकको रूपमा नियमित रूपमा प्रसारणमा फर्किएको केही समयपछि पुनः अनुपस्थित भएकी थिइन्। उनी सन् २०१३ मा उनी नियमित रूपमा पर्दामा फर्किँदै यसपटक न्याय गर्ने, धम्की दिने मालिकको व्यक्तित्वको साथमा पर्दाकी प्रमुख सञ्चालन अधिकारी ट्रिपल एचपछिको प्रमुख व्यक्तित्व थिइन्। एक शक्ति जोडीको रूपमा, उनीहरूले [[द अथोरिटी (व्यावसायिक कुस्ती)|द अथोरिटी]] गुट गठन गरेका थिए जसले प्रायः छायाँमा रहेका आदेशहरू अन्य समूह सदस्यहरूलाई दिने गर्दथे भने उनीहरूले "व्यवसायको लागि यो कार्य उत्तम रहेको" भनी बताउँदै र[सार्वजनिक स्नेहको प्रदर्शनमा संलग्न हुन्थे। मिकम्यानले अप्रिल २०१८ मा [[रेसलमेनिया ३४]]मा आफ्नो अन्तिम इन-रिङ खेल खेलेकी थिइन् जसपछि उनले कम्पनी भित्र कार्यकारी भूमिकाहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्न जारी राखिन्। मिकम्यानको व्यावसायिक जीवन न्युयोर्कमा डब्ल्युडब्ल्युएफ कार्यालयहरूको लागि लेखा कार्यकारीको रूपमा सुरु भएको थियो भने त्यसपछि उनी कम्पनीकी मुख्य लेखिका र रचनात्मक लेखन निर्देशक बनेकी थिइन्। सन् २००६ मा, उनी रचनात्मक लेखनको वरिष्ठ उपाध्यक्षमा पदोन्नति भइन्। एक वर्षपछि, उनी रचनात्मककी कार्यकारी उपाध्यक्ष बनिन्। सन् २०१३ देखि २०२२ सम्म, मिकम्यानले कम्पनीकी प्रमुख ब्रान्ड अधिकारीको रूपमा सेवा गरिन्। जुलाई २०२२ मा, उनको बुबाको यौन तस्करी र उत्पीडनको आरोप र मुखबन्दी पैसा तिरेको कारणले अवकाश पछि मिकम्यानलाई सङ्क्षिप्त रूपमा प्रमुख कार्यकारी अधिकारी र अध्यक्षा र पछि [[निक खान]]सँगै डब्ल्युडब्ल्युईको सह-प्रमुख कार्यकारी अधिकारी नामित गरिएको थियो।<ref>{{Cite web|title=WWE & Board of Directors Announce New CO-CEOs Stephanie McMahon and Nick Khan|url=https://corporate.wwe.com/news/company-news/2022/07-25-2022|access-date=January 11, 2023|publisher=WWE|language=en|archive-date=July 25, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220725131535/https://corporate.wwe.com/news/company-news/2022/07-25-2022|url-status=live}}</ref> उनले जनवरी २०२३ मा आफ्नो बुबाको कम्पनीमा फिर्ता पछि डब्ल्युडब्ल्युईबाट राजीनामा दिएकी थिइन्। == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ltmu2pnghwagm6mvjedrsrbdjnfu6sd वार्तालाप:मापुटो प्रोटोकल 1 151090 1368188 2026-07-31T17:17:18Z Omnathpokh1 20435 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368188 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve वार्तालाप:स्टेफनी मिकम्यान 1 151091 1368189 2026-07-31T17:19:02Z हिमाल सुवेदी 30817 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368189 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve एरिका लोइसटाक 0 151092 1368190 2026-07-31T18:04:16Z हिमाल सुवेदी 30817 नयाँ पृष्ठ: {{छोटो विवरण|जर्मन फिजियोथेरापिस्ट}} {{Infobox person | name = एरिका लोइसटाक | image = Erika Leuchtag (1908-1980).png | caption = सन् १९५८ को एउटा समाचारपत्रबाट लोइचटाग | other names = | birth_name = एरिका केट लोइसटाक | birth_date = {{Birth date|1908|08|29|df=y}} | birth_place = ह... 1368190 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|जर्मन फिजियोथेरापिस्ट}} {{Infobox person | name = एरिका लोइसटाक | image = Erika Leuchtag (1908-1980).png | caption = सन् १९५८ को एउटा समाचारपत्रबाट लोइचटाग | other names = | birth_name = एरिका केट लोइसटाक | birth_date = {{Birth date|1908|08|29|df=y}} | birth_place = [[ह्याम्बर्ग]], जर्मनी | death_date = {{Death date and age|1980|08|11|1908|08|28|df=y}} | death_place = हेन्डन, लन्डन, इङ्ल्यान्ड | education = | occupation = | children = | family = }} '''एरिका लोइसटाक''' (२९ अगस्ट १९०८ – ११ अगस्ट १९८०) एक जर्मन फिजियोथेरापिस्ट थिइन्। सन् १९४९ मा उनी [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|नेपालका राजा]]को दरबारमा प्रवेश गर्ने पहिलो युरोपेली महिला बनिन् जहाँ उनलाई राजाकी ज्येष्ठ पत्नी [[कान्ति राज्यलक्ष्मीदेवी शाह|रानी कान्ति राज्यलक्ष्मी देवी]]को उपचार गर्न नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{cite news |date=1957-03-03 |work=The People |author=<!--Not stated--> |title=The Gay Way |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000729/19570303/056/0006 |page=6 |location=London, England }}</ref> लोइसटाकले चाँडै नै राजाको पनि उपचार गर्न थालेसँगै दुवैबीच घनिष्ठ मित्रता विकास भएको थियो। उनले [[राणा वंश]]का प्रधानमन्त्रीलाई सत्ताच्युत गर्ने राजाको योजनामा सहयोग गरेकी थिइन् जसले [[शाह वंश]]लाई नियन्त्रणमा राखेको र एक शताब्दीदेखि शाही परिवारलाई गृहनिरोधमा राखेको थियो।<ref>{{cite news |date=1958-08-24 |work=Weekly Dispatch |author=<!--Not stated--> |title=The King and I plotted revolt |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0003359/19580824/095/0005 |page=5 |location=London, England }}</ref> सन् १९५७ मा [[द र्‍याङ्क अर्गनाइजेसन]]ले उनको ''विथ अ किङ इन द क्लाउड्स''को पुस्तकको चलचित्र अधिकारको लागि "रेकर्ड मूल्य" तिरेको थियो भने उक्त कार्य पुस्तक लेखिनुभन्दा पहिले नै गरिएको थियो।<ref>{{cite news |date=1957-11-09 |work=Bookseller |author=<!--Not stated--> |title=Snapped Up |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0005089/19571109/134/0035 |page=35 |location=London, England }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == लोइसटाकको जन्म जर्मनीको ह्याम्बर्गमा भएको थियो। उनी अप्रिल १९३९ मा "हिटलरको उदयका कारण" जर्मनी छोडेर भारततर्फ लागेकी थिइन्।<ref>The National Archives; Kew, Surrey, England; BT27 Board of Trade: Commercial and Statistical Department and Successors: Outwards Passenger Lists; Reference Number: Series BT27-164521</ref><ref>{{cite web |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/nepalitimes/pdf/Nepali_Times_1026.pdf |title=Erika and King Tribhuvan |author=Alisha Sijapati |website= socanth.cam.ac.uk |date=4 September 2020 |access-date=2025-02-08}}</ref> अक्टोबर १९५२ मा, नेपालमा बिताएको समयसहित १२ वर्ष एसियामा बसेपछि उनले इङ्ल्यान्ड बसाइँसराइ गरेकी थिइन्। सन् १९५७ सम्म उनी ह्याम्पस्टेडको फिट्जजोन्स एभिन्युमा बस्दै थिइन्। सन् १९८० मा उनको मृत्युको समयमा उनी उत्तरी लन्डनको [[मिल हिल]]मा बस्दै थिइन्।<ref>The National Archives in Washington, DC; London, England, UK; Board of Trade: Commercial and Statistical Department and Successors: Inwards Passenger Lists; Class: Bt26; Piece: 1291; Item: 107</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} shkx6c8f8q8y0qwfip1kpii9q7mf49n 1368193 1368190 2026-07-31T18:07:45Z हिमाल सुवेदी 30817 /* */ 1368193 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|जर्मन फिजियोथेरापिस्ट}} {{Infobox person | name = एरिका लोइसटाक | image = Erika Leuchtag (1908-1980).png | caption = सन् १९५८ को एउटा समाचारपत्रबाट लोइचटाग | other names = | birth_name = एरिका केट लोइसटाक | birth_date = {{Birth date|1908|08|29|df=y}} | birth_place = [[ह्याम्बर्ग]], जर्मनी | death_date = {{Death date and age|1980|08|11|1908|08|28|df=y}} | death_place = हेन्डन, लन्डन, इङ्ल्यान्ड | education = | occupation = | children = | family = }} '''एरिका लोइसटाक''' ({{भाषा-जर्मनेली|'''Erika Leuchtag'''}}, जन्म;२९ अगस्ट १९०८, मृत्यु; ११ अगस्ट १९८०) एक जर्मन फिजियोथेरापिस्ट थिइन्। सन् १९४९ मा उनी [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|नेपालका राजा]]को दरबारमा प्रवेश गर्ने पहिलो युरोपेली महिला बनिन् जहाँ उनलाई राजाकी ज्येष्ठ पत्नी [[कान्ति राज्यलक्ष्मीदेवी शाह|रानी कान्ति राज्यलक्ष्मी देवी]]को उपचार गर्न नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{cite news |date=1957-03-03 |work=The People |author=<!--Not stated--> |title=The Gay Way |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000729/19570303/056/0006 |page=6 |location=London, England }}</ref> लोइसटाकले चाँडै नै राजाको पनि उपचार गर्न थालेसँगै दुवैबीच घनिष्ठ मित्रता विकास भएको थियो। उनले [[राणा वंश]]का प्रधानमन्त्रीलाई सत्ताच्युत गर्ने राजाको योजनामा सहयोग गरेकी थिइन् जसले [[शाह वंश]]लाई नियन्त्रणमा राखेको र एक शताब्दीदेखि शाही परिवारलाई गृहनिरोधमा राखेको थियो।<ref>{{cite news |date=1958-08-24 |work=Weekly Dispatch |author=<!--Not stated--> |title=The King and I plotted revolt |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0003359/19580824/095/0005 |page=5 |location=London, England }}</ref> सन् १९५७ मा [[द र्‍याङ्क अर्गनाइजेसन]]ले उनको ''विथ अ किङ इन द क्लाउड्स''को पुस्तकको चलचित्र अधिकारको लागि "रेकर्ड मूल्य" तिरेको थियो भने उक्त कार्य पुस्तक लेखिनुभन्दा पहिले नै गरिएको थियो।<ref>{{cite news |date=1957-11-09 |work=Bookseller |author=<!--Not stated--> |title=Snapped Up |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0005089/19571109/134/0035 |page=35 |location=London, England }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == लोइसटाकको जन्म जर्मनीको ह्याम्बर्गमा भएको थियो। उनी अप्रिल १९३९ मा "हिटलरको उदयका कारण" जर्मनी छोडेर भारततर्फ लागेकी थिइन्।<ref>The National Archives; Kew, Surrey, England; BT27 Board of Trade: Commercial and Statistical Department and Successors: Outwards Passenger Lists; Reference Number: Series BT27-164521</ref><ref>{{cite web |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/nepalitimes/pdf/Nepali_Times_1026.pdf |title=Erika and King Tribhuvan |author=Alisha Sijapati |website= socanth.cam.ac.uk |date=4 September 2020 |access-date=2025-02-08}}</ref> अक्टोबर १९५२ मा, नेपालमा बिताएको समयसहित १२ वर्ष एसियामा बसेपछि उनले इङ्ल्यान्ड बसाइँसराइ गरेकी थिइन्। सन् १९५७ सम्म उनी ह्याम्पस्टेडको फिट्जजोन्स एभिन्युमा बस्दै थिइन्। सन् १९८० मा उनको मृत्युको समयमा उनी उत्तरी लन्डनको [[मिल हिल]]मा बस्दै थिइन्।<ref>The National Archives in Washington, DC; London, England, UK; Board of Trade: Commercial and Statistical Department and Successors: Inwards Passenger Lists; Class: Bt26; Piece: 1291; Item: 107</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} ftgqksii8cbvbr20hwz0cddlanfk80w 1368194 1368193 2026-07-31T18:21:50Z हिमाल सुवेदी 30817 /* व्यक्तिगत जीवन */ 1368194 wikitext text/x-wiki {{छोटो विवरण|जर्मन फिजियोथेरापिस्ट}} {{Infobox person | name = एरिका लोइसटाक | image = Erika Leuchtag (1908-1980).png | caption = सन् १९५८ को एउटा समाचारपत्रबाट लोइचटाग | other names = | birth_name = एरिका केट लोइसटाक | birth_date = {{Birth date|1908|08|29|df=y}} | birth_place = [[ह्याम्बर्ग]], जर्मनी | death_date = {{Death date and age|1980|08|11|1908|08|28|df=y}} | death_place = हेन्डन, लन्डन, इङ्ल्यान्ड | education = | occupation = | children = | family = }} '''एरिका लोइसटाक''' ({{भाषा-जर्मनेली|'''Erika Leuchtag'''}}, जन्म;२९ अगस्ट १९०८, मृत्यु; ११ अगस्ट १९८०) एक जर्मन फिजियोथेरापिस्ट थिइन्। सन् १९४९ मा उनी [[त्रिभुवन वीरविक्रम शाह|नेपालका राजा]]को दरबारमा प्रवेश गर्ने पहिलो युरोपेली महिला बनिन् जहाँ उनलाई राजाकी ज्येष्ठ पत्नी [[कान्ति राज्यलक्ष्मीदेवी शाह|रानी कान्ति राज्यलक्ष्मी देवी]]को उपचार गर्न नियुक्त गरिएको थियो।<ref>{{cite news |date=1957-03-03 |work=The People |author=<!--Not stated--> |title=The Gay Way |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000729/19570303/056/0006 |page=6 |location=London, England }}</ref> लोइसटाकले चाँडै नै राजाको पनि उपचार गर्न थालेसँगै दुवैबीच घनिष्ठ मित्रता विकास भएको थियो। उनले [[राणा वंश]]का प्रधानमन्त्रीलाई सत्ताच्युत गर्ने राजाको योजनामा सहयोग गरेकी थिइन् जसले [[शाह वंश]]लाई नियन्त्रणमा राखेको र एक शताब्दीदेखि शाही परिवारलाई गृहनिरोधमा राखेको थियो।<ref>{{cite news |date=1958-08-24 |work=Weekly Dispatch |author=<!--Not stated--> |title=The King and I plotted revolt |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0003359/19580824/095/0005 |page=5 |location=London, England }}</ref> सन् १९५७ मा [[द र्‍याङ्क अर्गनाइजेसन]]ले उनको ''विथ अ किङ इन द क्लाउड्स''को पुस्तकको चलचित्र अधिकारको लागि "रेकर्ड मूल्य" तिरेको थियो भने उक्त कार्य पुस्तक लेखिनुभन्दा पहिले नै गरिएको थियो।<ref>{{cite news |date=1957-11-09 |work=Bookseller |author=<!--Not stated--> |title=Snapped Up |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0005089/19571109/134/0035 |page=35 |location=London, England }}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == लोइसटाकको जन्म जर्मनीको ह्याम्बर्गमा भएको थियो। उनी अप्रिल १९३९ मा "हिटलरको उदयका कारण" जर्मनी छोडेर भारततर्फ लागेकी थिइन्।<ref>The National Archives; Kew, Surrey, England; BT27 Board of Trade: Commercial and Statistical Department and Successors: Outwards Passenger Lists; Reference Number: Series BT27-164521</ref><ref>{{cite web |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/nepalitimes/pdf/Nepali_Times_1026.pdf |title=Erika and King Tribhuvan |author=Alisha Sijapati |website= socanth.cam.ac.uk |date=4 September 2020 |access-date=2025-02-08}}</ref> अक्टोबर १९५२ मा, नेपालमा बिताएको समयसहित १२ वर्ष एसियामा बसेपछि उनले इङ्ल्यान्ड बसाइँसराइ गरेकी थिइन्। सन् १९५७ सम्म उनी ह्याम्पस्टेडको फिट्जजोन्स एभिन्युमा बस्दै थिइन्। सन् १९८० मा उनको मृत्युको समयमा उनी उत्तरी लन्डनको [[मिल हिल]]मा बस्दै थिइन्।<ref>The National Archives in Washington, DC; London, England, UK; Board of Trade: Commercial and Statistical Department and Successors: Inwards Passenger Lists; Class: Bt26; Piece: 1291; Item: 107</ref> == पेशागत जीवन == भारतमा रहँदा लोइसटाकले [[पटियाला राज्य|पटियाला]]को शाही परिवारका लागि काम गर्दै महारानीहरूको उपचार गरेकी थिइन्।<ref>{{cite news |date=1958-08-24 |work=Weekly Dispatch |author=<!--Not stated--> |title=The King and I plotted revolt |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0003359/19580824/095/0005 |page=5 |location=London, England }}</ref> डिसेम्बर १९४८ मा, [[नेपाल सरकार]]ले लोइसटाकलाई [[काठमाडौँ]]मा नेपालकी रानी कान्तिको उपचार गर्न निमन्त्रणा दिएको थियो।<ref>{{cite web |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/nepalitimes/pdf/Nepali_Times_1026.pdf |title=Erika and King Tribhuvan |author=Alisha Sijapati |website= socanth.cam.ac.uk |date=4 September 2020 |access-date=2025-02-08}}</ref> "आफ्नी आमा र लगभग सबै साथीहरूको सल्लाहको विपरीत" उनी आफ्ना सेवक गोर्की रामसँगै त्यहाँ गएकी थिइन्।<ref>{{cite news |date=1958-08-12 |work=Liverpool Echo |author=<!--Not stated--> |title=Introduction to a loveable people and a majestic land |url= https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/bl/0000271/19580812/222/0016 |page=16 |location=Liverpool, England }}</ref> आइपुगेको एक हप्ताभित्रै उनले राजाको पनि उपचार गर्न थालिन् जसकारण राजा र लोइसटाकबीच घनिष्ठ मित्रता विकास भएको थियो जसमा लोइसटाकले राजालाई नाच्न र जर्मन भाषा सिकाउनु जस्ता कार्यहरू समावेश थिए। उनले राजासँग बाहिरी संसारको बारेमा पनि कुरा गरिन् र सँगै उनले राणा सरकारलाई पतन गर्ने आफ्ना योजनाहरूको बारेमा छलफल गरेका थिए।<ref>{{cite book |date=1982 |last= Westhues |first= Kenneth |title=First sociology |publisher=McGraw-Hill |location=New York, USA |page=333 |ISBN=0070694664}}</ref> उनले "कारागारमा रहेका राजा र भारतीय राजदूतहरू"<ref>{{cite book |date=1962 |last= Leifer |first= Walter |title=Himalayas: Mountains of Destiny |publisher=Galley Press |location=London, UK |page=47}}</ref> [[सुरजीत सिंह माजिठिया]] र [[चन्देश्वर प्रसाद नारायण सिंह]]<ref>{{cite web |url=https://himalaya.socanth.cam.ac.uk/collections/journals/nepalitimes/pdf/Nepali_Times_1026.pdf |title=Erika and King Tribhuvan |author=Alisha Sijapati |website= socanth.cam.ac.uk |date=4 September 2020 |access-date=2025-02-08}}</ref> बीचको कडीको रूपमा काम गर्दै उनीहरूका योजनाहरू समन्वय गर्न मद्दत गरेकी थिइन्। यसमा राजा र सिपिएन सिंहबीच काठमाडौँको सडकमा गोप्य भेटघाटको व्यवस्था गर्नु समावेश थियो, जहाँ राजाले नेपाली किसानको फोहोर लुगा लगाएका थिए थिए।<ref>{{cite book |date=1968 |last= Simpson |first= Colin |title=Katmandu |publisher=Taplinger |location=New York, USA |page=16}}</ref> उनकी साथी [[सेरेन रुस्तमजी]] ले भारतीय प्रेसबाट राजा, नेपाल, [[राणा वंश]] र [[नेपाली काङ्ग्रेस]] पार्टीसँग सम्बन्धित सबै समाचारहरू सङ्कलन गरी पठाउन मद्दत गरेकी थिइन्।<ref>{{cite book |date=1958 |last= Leuchtag |first= Erika |title=Erika and the King |publisher=Coward-McCann |location=New York, USA |page=212}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{सन्दर्भसूची}} do1d417se84fv5bkau3iwe7b3janrsn वार्तालाप:झलकारी बाई 1 151093 1368192 2026-07-31T18:07:16Z पर्वत सुवेदी 31224 https://fountain.toolforge.org/editathons/wikiwomen-editathon-2026 1368192 wikitext text/x-wiki {{विकी विमिन एडिटाथन २०२६}} f8469qlh5cd67dh1x80viazoucrxwve चिप्लीभर्‍याङ 0 151094 1368197 2026-08-01T02:24:06Z Srsh101 60743 "[[:en:Special:Redirect/revision/1365711613|Escalator]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1368197 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Metro_Centrum_Nauki_Kopernik_Schody-AB.jpg|अङ्गुठाकार|वार्सा मेट्रो स्टेशनमा चिप्लीभर्‍याङ]] {{ठुटो}}'''चिप्लीभर्‍याङ''' [[भवन]] वा अन्य संरचनाका एक तलाबाट अर्को तलासम्म मानिसलाई ओसार्ने स्वचालित [[भर्‍याङ]] हो। यसमा मोटरद्वारा चल्ने, आपसमा जोडिएका [[भर्‍याङ]]का खुड्किलाहरू निरन्तर घुम्ने पटरीमा चल्छन्। यसको बनावटका कारण प्रत्येक खुड्किलो सधैँ तेर्सो अवस्थामा रहन्छ, जसले मानिसलाई सुरक्षित रूपमा उभिन र यात्रा गर्न सजिलो बनाउँछ। चिप्लीभर्‍याङ प्रायः त्यस्ता स्थानमा प्रयोग गरिन्छ जहाँ लिफ्टको प्रयोग मात्र पर्याप्त वा उपयुक्त हुँदैन। कतिपय ठाउँमा भने यसलाई लिफ्टसँगै पनि प्रयोग गरिन्छ। यसको प्रयोग मुख्य रूपमा डिपार्टमेन्ट स्टोर, किनमेल केन्द्र, [[विमानस्थल]], रेल तथा मेट्रो स्टेशन, सम्मेलन केन्द्र, [[होटल]], खेल मैदान, रङ्गशाला तथा अन्य सार्वजनिक भवनहरूमा गरिन्छ।<ref>{{Cite web |last=Consultants |first=C. B. A. |date=2022-09-20 |title=How Does an Escalator Work? |url=https://cbaconsultants.com/blog/how-does-an-escalator-work/ |access-date=2026-08-01 |website=CBA Consultants |language=en-US}}</ref> == सन्दर्भ सामग्रीहरू == {{Reflist}} igjhy4grt4re3rpxs6fpxozemjfs7ov सम्राट दास 0 151095 1368200 2026-08-01T05:07:36Z HorizonEditor 79647 "[[:en:Special:Redirect/revision/1367073761|Samrat Das]]"पृष्ठलाई अनुवाद गरि सृजना गरियो 1368200 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Samrat Das | image = Samrat_das.png | native_name = सम्राट दास | birth_date = August 19, 1998 | birth_place = [[Sarlahi District|Sarlahi]], Nepal | citizenship = Nepal | occupation = Actor, Model | years_active = 2024–present | known_for = ''Pratibairam'', <br> ''Rang Kada'' }} '''सम्राट दास''' (English: Samrat Das, जन्म 19 अगस्ट 1998) [[नेपाली भाषा|नेपाली]] चलचित्र र म्युजिक भिडियो उद्योगमा सक्रिय नेपाली अभिनेता र मोडल हुन्। उनी स्थानीय सङ्गीत भिडियोमा आफ्नो प्रदर्शन र क्षेत्रीय विषयवस्तुहरूमा केन्द्रित प्रमुख नेपाली फिचर फिल्म प्रोडक्सनमा उनको रूपान्तरणका लागि परिचित छन्।<ref name=":0" /> == करियर == === सङ्गीत भिडियोहरू === दासले सुरुमा नेपाली मनोरञ्जन मिडियाभित्र छोटो-ढाँचाका साङ्गीतिक चलचित्रहरूमा देखा पर्दै प्रोफाइल बनाए। उनले लोकप्रिय ट्र्याकहरू ''रङ्ग कडा'' (गरिमा शर्मा र आदत (गीता ढुंगाना र सरिता ढुंगाना सह-अभिनय) मा आफ्नो भूमिकाका लागि प्रारम्भिक उद्योग मान्यता प्राप्त गरे। उनले साङ्गीतिक फिल्म ''अफनाई स्वरथा'' पनि क्यामियो उपस्थिति देखाए।<ref name=":3">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-07-26 |website=Setopati |language=en-US}}</ref> === चलचित्र डेब्यू === मे 2025 मा, दासलाई एक्सन फिचर फिल्म ''प्रतिबैरम'' लागि मुख्य भूमिकामा कास्ट गरिएको थियो। किंग्स वाईटी स्टुडियो र श्रीयन इन्टरटेनमेन्टको सहकार्यमा रेज इन्टरटेनमेन्टको ब्यानरमा निर्मित, यस परियोजनाले उनको म्युजिकल सर्टबाट मुख्य धाराको सिनेमामा रूपान्तरणलाई चिह्नित गर्यो।<ref>{{Cite web |title='प्रतिवैरम' को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://www.hamropatro.com/news/detail/231846573372748 |access-date=2026-07-26 |website=www.hamropatro.com |language=en}}</ref> रोशन दास निर्देशित यो चलचित्र पूर्ण रूपमा मधेश क्षेत्रभित्र सेट गरिएको थियो र यसले स्थानीय सामाजिक-राजनीतिक मुद्दाहरू र चुनौतिहरूलाई हाइलाइट गरेको थियो। दासले आफ्नो परिवार र मधेश क्षेत्रको रक्षा गर्न अपराध र अन्यायसँग लडिरहेका एक युवाको चित्रण गरेका छन्। उनले अलीशा बास्कोटा, बिरेन्द्र कुशवाहा र सुप्रग्या शर्मासँग अभिनेता रमेश बुधथोकीसँग यस परियोजनामा स्क्रिन स्पेस साझा गरे।<ref name=":7">{{Cite web |title=चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-07-26 |website=www.filmyfanda.com}}</ref> == फिल्मोग्राफी == === चलचित्रहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !भूमिका !निर्देशक !नोटहरू !रेफ्री। |- |2026 |''प्रतिबैरम'' |अर्बिन्ड |रोशन दास |मुख्य भूमिका-फिचर फिल्म |<ref name=":4">{{Cite web |title=Action-Packed Teaser of Film " Pratibairam" Released |url=https://english.artistkhabar.com/action-packed-teaser-of-film-pratibairam-released/ |access-date=2026-07-26 |website=ArtistKhabar English |language=en}}</ref><ref name=":5">{{Cite web |last=चित्रलहर |date=2025-12-25 |title=प्रतिवैरम फस्टलुकमा सम्राट र सुप्रज्ञा |url=https://chitralahar.com/38546 |access-date=2026-07-26 |website=CHITRALAHAR.COM |language=en-US}}</ref><ref name=":6">{{Cite web |title='प्रतिवैरम' को प्रतीक्षामा सम्राट |url=https://gorkhapatraonline.com/news/184849 |access-date=2026-07-26 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":7">{{Cite web |title=चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति |url=https://www.filmyfanda.com/news/3886 |access-date=2026-07-26 |website=www.filmyfanda.com}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://www.filmyfanda.com/news/3886 "चलचित्र 'प्रतिवैरम'को फर्स्टलुक पोस्टर सार्वजनिक,सम्राट दास र सुप्रज्ञा शर्माको सशक्त उपस्थिति"]. ''www.filmyfanda.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-26</span></span>.</cite></ref> |} === सङ्गीत भिडियोहरू === {| class="wikitable sortable" !वर्ष !शीर्षक !सह-कलाकार !रेफ्री। |- |2024 |''रङ्ग कडा'' |गरिमा शर्मा |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=49H920OGHVw&list=RD49H920OGHVw|title=RANG KADA {{!}} Ft. Samrat Das, Garima Sharma {{!}} Manish Adhikari {{!}} New Nepali Song 2024 / 2080|date=2024-02-16|last=OSR Digital|access-date=2026-07-26}}</ref><ref>{{Cite web |last=Nepal |first=Celebrity |date=2024-02-18 |title=मनिषको रंग कडामा गरीमा र सम्राट (भिडियो) |url=https://celebritynepal.com/archives/53606 |access-date=2026-07-26 |website=Celebrity Nepal |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आदत'' |गीता ढुंगाना, सरिता ढुंगाना |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=zc-XjixZ-kQ|title=Aadat - Pratap Das • Annu Chaudhary • Samrat Das • Gita Dhungana • Sarita Dhungana • New Nepali Song|date=2024-07-05|last=Saroj Pokharel|access-date=2026-07-26}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |date=2024-07-07 |title='आदत'मा सम्राट दास, गीता ढुंगाना र सरीता ढुंगानाको त्रिकोणात्मक प्रेम |url=https://parikalanews.com/?p=7723 |access-date=2026-07-26 |website=परिकलान्यूज |language=en-US}}</ref> |- |2024 |''आफनै स्वार्थ'' |नारायण बी. के., दीपेश घिमिरे, सरिता ढुंगाना |<ref>{{Cite web |title=दासको 'आफ्नै स्वार्थ' |url=https://gorkhapatraonline.com/news/127826 |access-date=2026-07-26 |website=GorakhaPatra}}</ref><ref name=":3">{{Cite web |last=Setopati |first=सेतोपाटी कला :: |title=म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ) |url=https://www.setopati.com/art/music/342149/ |access-date=2026-07-26 |website=Setopati |language=en-US}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFSetopati">Setopati, सेतोपाटी कला ::. [https://www.setopati.com/art/music/342149/ "म्युजिकल फिल्म 'आफ्नै स्वार्थ' सार्वजनिक (भिडिओ)"]. ''Setopati''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">2026-07-26</span></span>.</cite><span class="cs1-maint citation-comment" data-ve-ignore=""><code class="cs1-code"><nowiki>{{</nowiki>[[ढाँचा:Cite web|cite web]]<nowiki>}}</nowiki></code>: CS1 maint: extra punctuation ([[:Category:CS1 maint: extra punctuation|link]])</span> [[Category:CS1 maint: extra punctuation]]</ref> |- |2025 |रमाउने मान्छे |बिजय पुन, सुरक्षा इटानी |<ref>{{Cite AV media|url=https://www.youtube.com/watch?v=peFV8KZ4shI&list=RDpeFV8KZ4shI|title=RAMAUNE MANCHHE - Ft. Surakshya Itani, Bijay Pun, Samrat Das {{!}} Cholakanta Bk {{!}} New Nepali Song 2025|date=2025-03-13|last=OSR Digital|access-date=2026-07-26}}</ref> |} == पुरस्कार == {| class="wikitable sortable" !एसएन !पुरस्कार !पुरस्कारको शीर्षक !परिणाम !सन्दर्भ |- |1 |पाँचौँ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड 2081 |उत्कृष्ट आधुनिक म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |date=2025-03-16 |title=पाँचौ एपिक नेपाल म्युजिक अवार्ड २०८१ मा लाईफटाइम एचिपमेन्ट अवार्ड कलाकार बसुन्धरा भुसाललाई |url=https://parichaya.com/bhusal-2/ |access-date=2026-07-26 |website=Parichay |language=en-US}}</ref> |- |2 |7th ज्योति फिल्म्स संगीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-पुरुष-आदत |विजयी |<ref>{{Cite web |title=ज्योति फिल्म्स म्युजिक अवार्डको सातौँ संस्करण सम्पन्न |url=https://www.farakpatra.com/2026/02/10/76083/ |access-date=2026-07-26 |website=FarakPatra |language=en-US}}</ref> |- |3 |दोस्रो जय प्रप्ति सङ्गीत पुरस्कार |उत्कृष्ट म्युजिक भिडियो मोडल-रङ्ग कडा |विजयी |<ref>{{Cite web |title=दोस्रो संस्करणको जय प्राप्ति म्युजिक अवार्ड सम्पन्न |url=https://ehimalayatimes.com/2024/06/242276/ |access-date=2026-07-26 |website=Himalaya Times |language=en-US}}</ref> |} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}}{{Portal|Nepal|Biography|Film }} [[श्रेणी:सन् १९९८ मा जन्म]] [[श्रेणी:सर्लाही जिल्लाका मानिसहरू]] [[श्रेणी:जीवित मानिसहरू]] hil43fkn1nfox8w4rciu9cnwdmsra1h अदनान खशोगी 0 151096 1368219 2026-08-01T11:20:26Z Ramesh Deuba 37151 नया लेख 1368219 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = अदनान खशोगी | native_name = عدنان خاشقجي | native_name_lang = ar | image = AdnanKhashoggi06 (cropped).JPG | caption = सन् १९८० को दशकमा खशोगी | birth_name = | birth_date = {{Birth date|1935|07|25|df=y}} | birth_place = [[मक्का]], [[साउदी अरब]] | death_date = {{death date and age|2017|06|06|1935|07|25|df=y}} | death_place = [[लन्डन]], [[इङ्ग्ल्यान्ड]] | occupation = व्यवसायी | parents = [[मुहम्मद खशोगी|मोहम्मद खशोगी]]<br />सामिहा अहमद | spouse = {{plainlist| * {{marriage|सोरेया खशोगी <br/> (पूर्वनाम: सान्ड्रा डेली)|1961|1974|end=div.}} * {{marriage|लामिया खशोगी <br/> (पूर्वनाम: लौरा बियानकोलिनी)|1979}} * {{marriage|शाहपरी आजम जाङ्गानेह|1991|2014|end=div.}} }} | partner = जिल डोड | children = ८, जसमा [[नाबिला खशोगी]] समेत | relatives = [[समिरा खशोगी]] (बहिनी) :[[मोहम्मद अल-फयेद]] (भिनाजु) [[सोहेर खशोगी]] (बहिनी)<br/>[[डोडी फयेद]] (भान्जा)<br/>[[जमाल खशोगी]] (भान्जा)<ref name="VOA2018">{{cite web |title=Who is Jamal Khashoggi? |website=VOA |date=12 October 2018 |url=https://www.voanews.com/a/who-is-jamal-khashoggi/4610403.html |access-date=12 October 2018}}</ref><br/>[[इमाद खशोगी]] (भान्जा) | website = {{URL|www.adnankhashoggi.com/}} | footnotes = | other_names = | signature = }} '''अदनान खशोगी''' ({{langx|ar|عدنان خاشقجي|‘Adnān Khāshuqjī}}; २५ जुलाई १९३५ – ६ जुन २०१७) साउदी अरबका व्यवसायी तथा [[हातहतियार व्यापारी]] थिए। उनी आफ्नो व्यावसायिक कारोबार, व्यापक भूराजनीतिक प्रभाव र विलासी जीवनशैलीका लागि परिचित थिए, जसका कारण उनलाई "''मध्यपूर्वका [[Jay Gatsby|महान ग्याट्सबी]]''" भन्ने उपनाम दिइएको थियो।<ref name="nytimes"/><ref name=":2">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/1985/02/22/arts/lavish-lifestyle-of-a-wheeler-dealer.html|title=Lavish Lifestyle Of a Wheeler-Dealer |last=Salmans|first=Sandra|newspaper=The New York Times |date=22 February 1985 |access-date=5 June 2018|language=en}}</ref> सन् १९८० को दशकको प्रारम्भतिर आफ्नो व्यावसायिक उत्कर्षको समयमा खशोगीको [[net worth|कुल सम्पत्ति]] करिब ४ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको अनुमान गरिएको थियो। उनले पश्चिमी रक्षा कम्पनीहरू र साउदी सरकारबीच मध्यस्थकर्ताको रूपमा महत्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेर आफ्नो सम्पत्ति आर्जन गरेका थिए।<ref name="The Guardian">{{cite news |author=David Leigh and Rob Evans|title=Biography: Adnan Khashoggi |url=https://www.theguardian.com/world/2007/jun/08/bae52 |website=[[The Guardian]] |publisher=Guardian News and Media Limited |access-date=29 January 2012 |location=London |date=7 June 2007}}</ref> खशोगी [[Triad International|ट्रायड इन्टरनेसनल होल्डिङ कम्पनी]]का संस्थापक थिए। उक्त कम्पनीले विश्वभर विभिन्न क्षेत्रमा लगानी गरेको थियो, जसमा विलासी होटल, तेल प्रशोधनशाला तथा घरजग्गा व्यवसायसमेत समावेश थिए। सेलिब्रेटी तथा राजनीतिज्ञहरूको सहभागिता हुने भव्य पार्टीहरू आयोजना गर्ने खशोगीको जीवनशैलीका कारण उनी सञ्चारमाध्यममा नियमित रूपमा चर्चाको विषय बनेका थिए। उनको विलासी जीवनशैलीले लोकप्रिय संस्कृतिमा समेत प्रभाव पारेको थियो; यसले [[Queen (band)|क्विन]]का गीतहरूलाई समेत प्रभावित गरेको थियो भने उनी ''[[Lifestyles of the Rich and Famous]]'' जस्ता टेलिभिजन कार्यक्रमहरूमा पनि देखिएका थिए। == प्रारम्भिक जीवन र शिक्षा == खशोगीको जन्म [[मक्का]]मा [[मुहम्मद खशोगी]]को परिवारमा भएको थियो। उनका पिता [[तुर्क जाति|तुर्क]] मूलका थिए<ref name="Kessler2017">{{cite book|author=Ronald Kessler|title=The Richest Man in the World: The Story of Adnan Khashoggi|url=https://books.google.com/books?id=-Iw2DwAAQBAJ&pg=PT29|date=31 October 2017|publisher=Grand Central Publishing|isbn=978-1-5387-6254-7|page=29}}</ref> र राजा [[इब्न साउद|अब्दुलअजिज अल साउद]]का निजी चिकित्सकका रूपमा कार्यरत थिए।<ref name="pbs">{{cite news |title=About the Bin Laden family |url=https://www.pbs.org/wgbh/pages/frontline/shows/binladen/who/family.html |access-date=26 February 2013 |newspaper=PBS}}</ref> उनकी आमा सामिहा अहमद सिरियाली मूलकी साउदी महिला थिइन्।<ref>{{Cite web |date=2017-06-08 |title=Adnan Khashoggi — the man behind the legend |url=https://www.arabnews.com/node/1112196 |access-date=2023-12-07 |website=Arab News |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=9jIxAQAAIAAJ&q=There,+he+met+and+married+Samiha+Ahmed+Setti,+a+warm,+engaging,+and+attractive+Saudi+whose+family+originally+came+from+Syria.+As+one+of+the+few+doctors+in+Saudi|title=Khashoggi: The Rise and Fall of the World's Richest Man |first=Ronald|last=Kessler|date=17 March 1987|publisher=Corgi|isbn=978-0-552-13060-8 |via=Google Books}}</ref><ref>{{Cite web |title=THE WEEK |url=https://www.theweek.in/ |access-date=2023-12-07 |website=The Week |language=en}}</ref> खशोगीकी बहिनी लेखिका [[समिरा खशोगी]]ले व्यवसायी [[मोहम्मद अल-फयेद]]सँग विवाह गरेकी थिइन् र उनी [[डोडी फयेद]]की आमा थिइन्।<ref name="ponton">{{cite journal |last1=Ponton|first1=Rebecca|title=Soheir Khashoggi: Success Is No Mirage |journal=Woman Abroad Magazine|volume=Sept/Oct 2001 |issue=7|url=http://www.rebeccaponton.com/skhashoggi.htm|access-date=7 June 2017 |archive-date=9 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170809040801/http://www.rebeccaponton.com/skhashoggi.htm |url-status=dead}}</ref> अर्की बहिनी [[सोहेर खशोगी]] प्रसिद्ध अरब उपन्यासकार हुन्। उनका चर्चित कृतिहरूमा ''Mirage'', ''Nadia's Song'' र ''Mosaic'' पर्दछन्।<ref name="ponton" /> उनका दुई भाइ एसाम खशोगी र आदिल खशोगी थिए। उनले आफ्ना दुई भाइ र आफूलाई जनाउने गरी आफ्नो कम्पनीको नाम ट्रायड कर्पोरेसन राखेका थिए। उनी हत्या गरिएका पत्रकार [[जमाल खशोगी]]का पितृपक्षीय काका थिए। खशोगीले [[Victoria College, Alexandria|भिक्टोरिया कलेज]]मा [[अलेक्जान्ड्रिया]], इजिप्टमा शिक्षा हासिल गरेका थिए।<ref name="pbs" /> उनले [[California State University, Chico|चिको स्टेट]], [[Ohio State University|ओहायो स्टेट]] र [[Stanford University|स्ट्यानफोर्ड विश्वविद्यालय]]मा समेत अध्ययन गरेका थिए। पछि खशोगीले व्यवसायिक करियर अघि बढाउने उद्देश्यले आफ्नो अध्ययन बीचमै छाडेका थिए।<ref name="Historical Dictionary of Brunei Darussalam">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=Bry0sOwstIMC |title=Historical Dictionary of Brunei Darussalam |last=Sidhu |first=Jatswan S. |publisher=Scarecrow Press |year=2009 |isbn=9780810870789 |edition=2, illustrated |page=123}}</ref> == व्यक्तिगत जीवन == [[File:Adnan Khashoggi and wife Lamia.jpg|thumb|left|upright|खशोगी र उनकी पत्नी लामिया]] सन् १९६१ मा खशोगीले २० वर्षीया बेलायती महिला सान्ड्रा डेलीसँग विवाह गरे। उनले इस्लाम धर्म अपनाएर सोरेया खशोगी नाम धारण गरेकी थिइन्। उनीहरूले मिलेर एक छोरी ([[Nabila khashoggi|नाबिला]])<ref>{{cite news |title=Heiress who casts herself as a struggling actress |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/4704434/Heiress-who-casts-herself-as-a-struggling-actress.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409071226/http://www.telegraph.co.uk/culture/4704434/Heiress-who-casts-herself-as-a-struggling-actress.html |url-status=dead|archive-date=9 April 2014|date=21 September 1996|newspaper=The Telegraph|access-date=8 June 2017}}</ref> र चार छोराहरू (मोहम्मद, खालिद, हुसेन र ओमर) हुर्काए।<ref name=vanity/> अर्की छोरी पेट्रिनाको जन्म सन् १९७४ मा उनीहरूको सम्बन्धविच्छेद भएपछि भएको थियो। सुरुमा उनलाई अदनान खशोगीकी छोरी मानिएको थियो। तर सन् १९९९ मा गरिएको डीएनए परीक्षणबाट उनका जैविक पिता [[Conservative party (UK)|कन्जर्भेटिभ पार्टी]]का राजनीतिज्ञ [[Jonathan Aitken|जोनाथन एट्किन]] भएको पुष्टि भयो।<ref>{{Cite news |last=Ridley |first=Yvonne |author-link=Yvonne Ridley |last2=Calvert |first2=Jonathan |last3= |first3= |date=1999-01-10 |title=Family rallies round Aitken's secret Khashoggi love child |url=https://www.theguardian.com/politics/1999/jan/10/uk.politicalnews2 |access-date=2025-10-23 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077}}</ref> खशोगीकी दोस्रो पत्नी इटालियन लौरा बियानकोलिनी (विवाह सन् १९७८–२०१७)ले पछि आफ्नो नाम परिवर्तन गरी लामिया खशोगी राखिन्। उनी अदनानसँग भेट हुँदा १७ वर्षकी थिइन्। उनीहरूका एक छोरा थिए।<ref name="vanity" /> अदनानकी तेस्रो कानुनी पत्नी शाहपरी आजम जाङ्गानेह थिइन्। विवाहबाहेक खशोगीले [[harem|हरम]] पनि कायम राखेका थिए र उनले कम्तीमा १२ जना महिलासँग सम्बन्ध राखेको बताइएको थियो, जसलाई उनका "आनन्दका पत्नीहरू" (pleasure wives) भनेर वर्णन गरिएको थियो।<ref>{{Cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sounds/play/p0589kjk|title=I was an Arms Dealer's 'Pleasure Wife' - BBC Sounds |website=www.bbc.co.uk |format=podcast}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.rnz.co.nz/national/programmes/ninetonoon/audio/2018670982/jill-dodd-life-in-a-billionaire-s-harem |title=Jill Dodd: Life in a billionaire's harem |date=13 November 2018|website=[[RNZ]] }}</ref> तीमध्ये जिल डोड पनि थिइन्, जो पूर्व मोडल तथा फेसन डिजाइनर थिइन् र उनले सन् १९८० मा खशोगीसँग भेटेकी थिइन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.nzherald.co.nz/business/roxy-founder-jill-dodd-was-once-a-pleasure-wife-to-saudi-arms-dealer/3IBM6CGVV2VKK3WCNWXALI7444/|title=Roxy founder's harem past revealed|date=18 March 2024|website=[[The New Zealand Herald]] }}</ref> डोडले उनीहरूको सम्बन्धबारे ''The Currency of Love'' शीर्षकको संस्मरणसमेत लेखेकी छन्।<ref>{{Cite web |url=https://www.marieclaire.com.au/latest-news/roxy-founder-saudi-billionaire-s-pleasure-wife-1/ |title=Roxy founder Jill Dodd reveals shock history in billionaire's harem |date=29 May 2017 |website=marie claire}}</ref> सन् १९८० को दशकमा खशोगी परिवारले स्पेनको [[Marbella|मार्बेला]]मा ''बराका'' (Baraka) नामक विशाल भिल्ला परिसरमा बसोबास गर्थ्यो, जुन त्यस समयका सबैभन्दा ठूला निजी भिल्ला सम्पदामध्ये एक थियो। त्यहाँ उनीहरूले भव्य पार्टीहरू आयोजना गर्ने गर्थे।<ref name="time1987">{{cite magazine |last1=Stengel |first1=Richard |title=Businessman Adnan Khashoggi's High-Flying Realm |url=https://content.time.com/time/subscriber/article/0,33009,963261-2,00.html |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |publisher=[[Time (magazine)|Time]] |access-date=2 October 2024 |pages=2 |date=19 January 1987 |quote=This past Christmas Eve, Khashoggi entertained some 60 guests at his 5,000- acre spread on Spain's postcard Mediterranean coast. For the occasion, La Baraka was transformed into a Moorish palace...}}</ref><ref name="nytimes1985" /> यी पार्टीहरूमा चलचित्रका कलाकार, पप सेलिब्रेटी तथा पूर्व क्यानडेली प्रधानमन्त्री [[Pierre Trudeau|पिएर ट्रुडो]]जस्ता राजनीतिज्ञहरू सहभागी हुने गर्थे।<ref>[http://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1986/08/06/pagina-17/32888863/pdf.html ''Pierre Trudeau, en casa de Khashoggui''], ''[[La Vanguardia]]'', 6 August 1986; Retrieved 11 February 2012</ref> सन् १९८५ मा सेलिब्रेटी संवाददाता [[Robin Leach|रोबिन लिच]]ले खशोगीले आफ्ना जेठा छोराको जन्मदिनको अवसरमा भियनामा पाँच दिनसम्म चल्ने भव्य पार्टी आयोजना गरेको उल्लेख गरेका थिए। खशोगीको अर्को निवास [[Ol Pejeta Conservancy|ओल पेजेटा संरक्षण क्षेत्र]]मा थियो, जुन [[Laikipia County|लाइकीपिया काउन्टी]], केन्यामा अवस्थित छ। त्यस समय यो क्षेत्र माउन्ट केन्या [[Safari Club|सफारी क्लब]]का रूपमा परिचित थियो। उनको उक्त घरलाई पछि होटलमा रूपान्तरण गरिएको छ, जुन [[Serena Hotels|सेरेना होटल्स]]द्वारा सञ्चालन गरिन्छ।<ref name="standardmedia">{{Cite news |url=https://www.standardmedia.co.ke/business/article/2000039306/ol-pejeta-house-khashoggi-s-decadent-hideout |title=Ol Pejeta House: Khashoggi's decadent hideout |last=Mwongela |first=Ferdinand |access-date=7 June 2017 |work=Standard Digital |date=21 July 2011}}</ref> आर्थिक समस्याहरू सामना गर्नुपरे पनि खशोगीले आफ्नो विलासी जीवनशैलीमा ठूलो खर्च गर्न जारी राखेका थिए।<ref name=vanity/> सन् १९९० सम्ममा उनको [[net worth|कुल सम्पत्ति]] घटेर करिब ८० लाख अमेरिकी डलरमा पुगेको बताइएको थियो।<ref>{{Cite web |url=http://www.theguardian.com/world/2017/jun/07/adnan-khashoggi-obituary|title=Adnan Khashoggi obituary |date=7 June 2017|website=[[The Guardian]] }}</ref> खशोगीको [[Parkinson's disease|पार्किन्सन रोग]]को उपचारका क्रममा [[St Thomas' Hospital|सेन्ट थोमस अस्पताल]], लन्डनमा ६ जुन २०१७ मा निधन भयो।<ref name="onassis">{{cite news |title=Saudi businessman Khashoggi, 'Onassis of the Arab world,' dies |url=http://www.muslimglobal.com/2017/06/saudi-businessman-khashoggi-onassis-of.html|access-date=8 June 2017|newspaper=Muslim Global}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rainews.it/dl/rainews/articoli/morto-miliardario-khashoggi-c20546f0-1174-4c85-bd7a-997acea077ce.html |title=Morto il miliardario Khashoggi: icona di lusso e ricchezza negli anni '80 – Rai News |publisher=Rainews.it |date=27 November 2013 |access-date=6 June 2017}}</ref> उनको निधन हुँदा उमेर ८१ वर्ष थियो।<ref>{{cite news |url=http://www.arabnews.com/node/1111066/saudi-arabia |title=Saudi businessman Khashoggi, 'Onassis of the Arab world,' dies |newspaper=Arab News |access-date=7 June 2017}}</ref> == सञ्चारमाध्यम == [[File:Adnan Khashoggi appearing on 'After Dark', 2 March 1991.jpg|upright|right|thumb|सन् १९९१ मा ''[[After Dark (TV series)|After Dark]]'' कार्यक्रममा खशोगी]] खशोगीको विशाल नौकाबाट [[Queen (band)|क्विन]]को गीत "[[Khashoggi's Ship]]" निर्माण गर्न प्रेरणा मिलेको थियो।<ref>{{cite web | url=https://genius.com/Queen-khashoggis-ship-lyrics | title=Queen – Khashoggi's Ship }}</ref> सन् १९९१ मा खशोगीले बेलायती टेलिभिजन कार्यक्रम ''[[After Dark (TV series)#The Gulf|After Dark]]'' मा लामो समयसम्म सहभागिता जनाएका थिए। कार्यक्रममा उनले पूर्वप्रधानमन्त्री [[Edward Heath|एडवर्ड हिथ]] र [[George Weidenfeld, Baron Weidenfeld|लर्ड वाइडेनफेल्ड]]लगायत अन्य व्यक्तिहरूसँग मध्यपूर्वसम्बन्धी विषयमा छलफल गरेका थिए।<ref>[https://www.openmedia.co.uk/after-dark-series-three-core-database Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230130151452/https://www.openmedia.co.uk/after-dark-series-three-core-database |date=30 January 2023 }} of production company [[Open Media]]</ref> सन् १९८५ मा खशोगी [[Robin Leach|रोबिन लिच]]ले सञ्चालन गरेको ''[[Lifestyles of the Rich and Famous]]'' कार्यक्रममा पनि देखा परेका थिए, जहाँ उनको भव्य तथा विलासी जीवनशैली प्रस्तुत गरिएको थियो। आफ्नो व्यावसायिक उत्कर्षको समयमा खशोगी एक चर्चित सार्वजनिक व्यक्तित्व थिए र उनी सञ्चारमाध्यम तथा प्रेसमा बारम्बार देखिन्थे। उनी विभिन्न टेलिभिजन कार्यक्रम र समाचारपत्रहरूमा देखा पर्नुका साथै ''[[Time (magazine)|Time]]'' र ''[[The Washington Post]]'' जस्ता प्रतिष्ठित प्रकाशनका आवरणमा समेत प्रस्तुत भएका थिए। {{clear}} == सन्दर्भहरू == {{Reflist}} == थप अध्ययन == {{Portal|साउदी अरब|जीवनी|राजनीति}} * Kessler, Ronald. ''The Richest Man in the World: The Story of Adnan Khashoggi'', Warner Books, New York, 1986 * [[Sandra Mackey|Mackey, Sandra]]. ''The Saudis: Inside the Desert Kingdom''. Updated Edition. Norton Paperback. [[W. W. Norton and Company]], New York. 2002 (first edition: 1987). {{ISBN|0-393-32417-6}} {{Authority control}} f8fwj68qratnseds55h4aywuyzj0k0n